nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam / devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet // 1.1.0 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāsīnān abhyagacchad brahmarṣīn saṃśitavratān / vinayāvanato bhūtvā kadā cit sūtanandanaḥ // 1.1.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tam āśramam anuprāptaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ / citrāḥ śrotuṃ kathās tatra parivavrus tapasvinaḥ // 1.1.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādya munīṃs tāṃs tu sarvān eva kṛtāñjaliḥ / apṛcchat sa tapovṛddhiṃ sadbhiś caivābhinanditaḥ // 1.1.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha teṣūpaviṣṭeṣu sarveṣv eva tapasviṣu / nirdiṣṭam āsanaṃ bheje vinayāl lomaharṣaṇiḥ // 1.1.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhāsīnaṃ tatas taṃ tu viśrāntam upalakṣya ca / athāpṛcchad ṛṣis tatra kaś cit prastāvayan kathāḥ // 1.1.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuta āgamyate saute kva cāyaṃ vihṛtas tvayā / kālaḥ kamalapatrākṣa śaṃsaitat pṛcchato mama // 1.1.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janamejayasya rājarṣeḥ sarpasatre mahātmanaḥ / samīpe pārthivendrasya samyak pārikṣitasya ca // 1.1.8 upagīti (12, 15, 12, 15) kṛṣṇadvaipāyanaproktāḥ supuṇyā vividhāḥ kathāḥ / kathitāś cāpi vidhivad yā vaiśaṃpāyanena vai // 1.1.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śrutvāhaṃ tā vicitrārthā mahābhāratasaṃśritāḥ / bahūni saṃparikramya tīrthāny āyatanāni ca // 1.1.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samantapañcakaṃ nāma puṇyaṃ dvijaniṣevitam / gatavān asmi taṃ deśaṃ yuddhaṃ yatrābhavat purā // 1.1.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca sarveṣāṃ ca mahīkṣitām // 1.1.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) didṛkṣur āgatas tasmāt samīpaṃ bhavatām iha / āyuṣmantaḥ sarva eva brahmabhūtā hi me matāḥ // 1.1.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) asmin yajñe mahābhāgāḥ sūryapāvakavarcasaḥ / kṛtābhiṣekāḥ śucayaḥ kṛtajapyā hutāgnayaḥ // 1.1.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhavanta āsate svasthā bravīmi kim ahaṃ dvijāḥ // 1.1.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) purāṇasaṃśritāḥ puṇyāḥ kathā vā dharmasaṃśritāḥ / itivṛttaṃ narendrāṇām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām // 1.1.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvaipāyanena yat proktaṃ purāṇaṃ paramarṣiṇā / surair brahmarṣibhiś caiva śrutvā yad abhipūjitam // 1.1.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyākhyānavariṣṭhasya vicitrapadaparvaṇaḥ / sūkṣmārthanyāyayuktasya vedārthair bhūṣitasya ca // 1.1.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāratasyetihāsasya puṇyāṃ granthārthasaṃyutām / saṃskāropagatāṃ brāhmīṃ nānāśāstropabṛṃhitām // 1.1.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janamejayasya yāṃ rājño vaiśaṃpāyana uktavān / yathāvat sa ṛṣis tuṣṭyā satre dvaipāyanājñayā // 1.1.18 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) vedaiś caturbhiḥ samitāṃ vyāsasyādbhutakarmaṇaḥ / saṃhitāṃ śrotum icchāmo dharmyāṃ pāpabhayāpahām // 1.1.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ādyaṃ puruṣam īśānaṃ puruhūtaṃ puruṣṭutam / ṛtam ekākṣaraṃ brahma vyaktāvyaktaṃ sanātanam // 1.1.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asac ca sac caiva ca yad viśvaṃ sadasataḥ param / parāvarāṇāṃ sraṣṭāraṃ purāṇaṃ param avyayam // 1.1.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) maṅgalyaṃ maṅgalaṃ viṣṇuṃ vareṇyam anaghaṃ śucim / namaskṛtya hṛṣīkeśaṃ carācaraguruṃ harim // 1.1.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣeḥ pūjitasyeha sarvaloke mahātmanaḥ / pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ // 1.1.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācakhyuḥ kavayaḥ ke cit saṃpraty ācakṣate pare / ākhyāsyanti tathaivānye itihāsam imaṃ bhuvi // 1.1.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tu triṣu lokeṣu mahaj jñānaṃ pratiṣṭhitam / vistaraiś ca samāsaiś ca dhāryate yad dvijātibhiḥ // 1.1.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃkṛtaṃ śubhaiḥ śabdaiḥ samayair divyamānuṣaiḥ / chandovṛttaiś ca vividhair anvitaṃ viduṣāṃ priyam // 1.1.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) niṣprabhe 'smin nirāloke sarvatas tamasāvṛte / bṛhad aṇḍam abhūd ekaṃ prajānāṃ bījam akṣayam // 1.1.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yugasyādau nimittaṃ tan mahad divyaṃ pracakṣate / yasmiṃs tac chrūyate satyaṃ jyotir brahma sanātanam // 1.1.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adbhutaṃ cāpy acintyaṃ ca sarvatra samatāṃ gatam / avyaktaṃ kāraṇaṃ sūkṣmaṃ yat tat sadasadātmakam // 1.1.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmāt pitāmaho jajñe prabhur ekaḥ prajāpatiḥ / brahmā suraguruḥ sthāṇur manuḥ kaḥ parameṣṭhy atha // 1.1.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prācetasas tathā dakṣo dakṣaputrāś ca sapta ye / tataḥ prajānāṃ patayaḥ prābhavann ekaviṃśatiḥ // 1.1.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) puruṣaś cāprameyātmā yaṃ sarvam ṛṣayo viduḥ / viśvedevās tathādityā vasavo 'thāśvināv api // 1.1.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yakṣāḥ sādhyāḥ piśācāś ca guhyakāḥ pitaras tathā / tataḥ prasūtā vidvāṃsaḥ śiṣṭā brahmarṣayo 'malāḥ // 1.1.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rājarṣayaś ca bahavaḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ / āpo dyauḥ pṛthivī vāyur antarikṣaṃ diśas tathā // 1.1.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃvatsarartavo māsāḥ pakṣāhorātrayaḥ kramāt / yac cānyad api tat sarvaṃ saṃbhūtaṃ lokasākṣikam // 1.1.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad idaṃ dṛśyate kiṃ cid bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam / punaḥ saṃkṣipyate sarvaṃ jagat prāpte yugakṣaye // 1.1.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathartāv ṛtuliṅgāni nānārūpāṇi paryaye / dṛśyante tāni tāny eva tathā bhāvā yugādiṣu // 1.1.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etad anādyantaṃ bhūtasaṃhārakārakam / anādinidhanaṃ loke cakraṃ saṃparivartate // 1.1.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayastriṃśatsahasrāṇi trayastriṃśacchatāni ca / trayastriṃśac ca devānāṃ sṛṣṭiḥ saṃkṣepalakṣaṇā // 1.1.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divasputro bṛhadbhānuś cakṣur ātmā vibhāvasuḥ / savitā ca ṛcīko 'rko bhānur āśāvaho raviḥ // 1.1.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrā vivasvataḥ sarve mahyas teṣāṃ tathāvaraḥ / devabhrāṭ tanayas tasya tasmāt subhrāḍ iti smṛtaḥ // 1.1.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) subhrājas tu trayaḥ putrāḥ prajāvanto bahuśrutāḥ / daśajyotiḥ śatajyotiḥ sahasrajyotir ātmavān // 1.1.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa putrasahasrāṇi daśajyoter mahātmanaḥ / tato daśaguṇāś cānye śatajyoter ihātmajāḥ // 1.1.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyas tato daśaguṇāḥ sahasrajyotiṣaḥ sutāḥ / tebhyo 'yaṃ kuruvaṃśaś ca yadūnāṃ bharatasya ca // 1.1.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yayātīkṣvākuvaṃśaś ca rājarṣīṇāṃ ca sarvaśaḥ / saṃbhūtā bahavo vaṃśā bhūtasargāḥ savistarāḥ // 1.1.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtasthānāni sarvāṇi rahasyaṃ trividhaṃ ca yat / vedayogaṃ savijñānaṃ dharmo 'rthaḥ kāma eva ca // 1.1.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmakāmārthaśāstrāṇi śāstrāṇi vividhāni ca / lokayātrāvidhānaṃ ca saṃbhūtaṃ dṛṣṭavān ṛṣiḥ // 1.1.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itihāsāḥ savaiyākhyā vividhāḥ śrutayo 'pi ca / iha sarvam anukrāntam uktaṃ granthasya lakṣaṇam // 1.1.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vistīryaitan mahaj jñānam ṛṣiḥ saṃkṣepam abravīt / iṣṭaṃ hi viduṣāṃ loke samāsavyāsadhāraṇam // 1.1.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manvādi bhārataṃ ke cid āstīkādi tathāpare / tathoparicarādy anye viprāḥ samyag adhīyate // 1.1.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vividhaṃ saṃhitājñānaṃ dīpayanti manīṣiṇaḥ / vyākhyātuṃ kuśalāḥ ke cid granthaṃ dhārayituṃ pare // 1.1.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā brahmacaryeṇa vyasya vedaṃ sanātanam / itihāsam imaṃ cakre puṇyaṃ satyavatīsutaḥ // 1.1.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parāśarātmajo vidvān brahmarṣiḥ saṃśitavrataḥ / mātur niyogād dharmātmā gāṅgeyasya ca dhīmataḥ // 1.1.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṣetre vicitravīryasya kṛṣṇadvaipāyanaḥ purā / trīn agnīn iva kauravyāñ janayām āsa vīryavān // 1.1.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utpādya dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ viduram eva ca / jagāma tapase dhīmān punar evāśramaṃ prati // 1.1.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu jāteṣu vṛddheṣu gateṣu paramāṃ gatim / abravīd bhārataṃ loke mānuṣe 'smin mahān ṛṣiḥ // 1.1.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janamejayena pṛṣṭaḥ san brāhmaṇaiś ca sahasraśaḥ / śaśāsa śiṣyam āsīnaṃ vaiśaṃpāyanam antike // 1.1.57 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sa sadasyaiḥ sahāsīnaḥ śrāvayām āsa bhāratam / karmāntareṣu yajñasya codyamānaḥ punaḥ punaḥ // 1.1.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vistaraṃ kuruvaṃśasya gāndhāryā dharmaśīlatām / kṣattuḥ prajñāṃ dhṛtiṃ kuntyāḥ samyag dvaipāyano 'bravīt // 1.1.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevasya māhātmyaṃ pāṇḍavānāṃ ca satyatām / durvṛttaṃ dhārtarāṣṭrāṇām uktavān bhagavān ṛṣiḥ // 1.1.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturviṃśatisāhasrīṃ cakre bhāratasaṃhitām / upākhyānair vinā tāvad bhārataṃ procyate budhaiḥ // 1.1.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'dhyardhaśataṃ bhūyaḥ saṃkṣepaṃ kṛtavān ṛṣiḥ / anukramaṇim adhyāyaṃ vṛttāntānāṃ saparvaṇām // 1.1.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ dvaipāyanaḥ pūrvaṃ putram adhyāpayac chukam / tato 'nyebhyo 'nurūpebhyaḥ śiṣyebhyaḥ pradadau prabhuḥ // 1.1.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nārado 'śrāvayad devān asito devalaḥ pitṝn / gandharvayakṣarakṣāṃsi śrāvayām āsa vai śukaḥ // 1.1.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano manyumayo mahādrumaḥ; skandhaḥ karṇaḥ śakunis tasya śākhāḥ / duḥśāsanaḥ puṣpaphale samṛddhe; mūlaṃ rājā dhṛtarāṣṭro 'manīṣī // 1.1.65 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yudhiṣṭhiro dharmamayo mahādrumaḥ; skandho 'rjuno bhīmaseno 'sya śākhāḥ / mādrīsutau puṣpaphale samṛddhe; mūlaṃ kṛṣṇo brahma ca brāhmaṇāś ca // 1.1.66 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], vaṃśastha [12: jtjr], indravajrā [11: ttjgg] pāṇḍur jitvā bahūn deśān yudhā vikramaṇena ca / araṇye mṛgayāśīlo nyavasat sajanas tadā // 1.1.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgavyavāyanidhane kṛcchrāṃ prāpa sa āpadam / janmaprabhṛti pārthānāṃ tatrācāravidhikramaḥ // 1.1.68 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mātror abhyupapattiś ca dharmopaniṣadaṃ prati / dharmasya vāyoḥ śakrasya devayoś ca tathāśvinoḥ // 1.1.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tāpasaiḥ saha saṃvṛddhā mātṛbhyāṃ parirakṣitāḥ / medhyāraṇyeṣu puṇyeṣu mahatām āśrameṣu ca // 1.1.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣibhiś ca tadānītā dhārtarāṣṭrān prati svayam / śiśavaś cābhirūpāś ca jaṭilā brahmacāriṇaḥ // 1.1.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrāś ca bhrātaraś ceme śiṣyāś ca suhṛdaś ca vaḥ / pāṇḍavā eta ity uktvā munayo 'ntarhitās tataḥ // 1.1.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tair niveditān dṛṣṭvā pāṇḍavān kauravās tadā / śiṣṭāś ca varṇāḥ paurā ye te harṣāc cukruśur bhṛśam // 1.1.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) āhuḥ ke cin na tasyaite tasyaita iti cāpare / yadā ciramṛtaḥ pāṇḍuḥ kathaṃ tasyeti cāpare // 1.1.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svāgataṃ sarvathā diṣṭyā pāṇḍoḥ paśyāma saṃtatim / ucyatāṃ svāgatam iti vāco 'śrūyanta sarvaśaḥ // 1.1.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasminn uparate śabde diśaḥ sarvā vinādayan / antarhitānāṃ bhūtānāṃ nisvanas tumulo 'bhavat // 1.1.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) puṣpavṛṣṭiḥ śubhā gandhāḥ śaṅkhadundubhinisvanāḥ / āsan praveśe pārthānāṃ tad adbhutam ivābhavat // 1.1.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatprītyā caiva sarveṣāṃ paurāṇāṃ harṣasaṃbhavaḥ / śabda āsīn mahāṃs tatra divaspṛk kīrtivardhanaḥ // 1.1.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'py adhītyākhilān vedāñ śāstrāṇi vividhāni ca / nyavasan pāṇḍavās tatra pūjitā akutobhayāḥ // 1.1.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhirasya śaucena prītāḥ prakṛtayo 'bhavan / dhṛtyā ca bhīmasenasya vikrameṇārjunasya ca // 1.1.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guruśuśrūṣayā kuntyā yamayor vinayena ca / tutoṣa lokaḥ sakalas teṣāṃ śauryaguṇena ca // 1.1.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) samavāye tato rājñāṃ kanyāṃ bhartṛsvayaṃvarām / prāptavān arjunaḥ kṛṣṇāṃ kṛtvā karma suduṣkaram // 1.1.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prabhṛti loke 'smin pūjyaḥ sarvadhanuṣmatām / āditya iva duṣprekṣyaḥ samareṣv api cābhavat // 1.1.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sarvān pārthivāñ jitvā sarvāṃś ca mahato gaṇān / ājahārārjuno rājñe rājasūyaṃ mahākratum // 1.1.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) annavān dakṣiṇāvāṃś ca sarvaiḥ samudito guṇaiḥ / yudhiṣṭhireṇa saṃprāpto rājasūyo mahākratuḥ // 1.1.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sunayād vāsudevasya bhīmārjunabalena ca / ghātayitvā jarāsaṃdhaṃ caidyaṃ ca balagarvitam // 1.1.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanam upāgacchann arhaṇāni tatas tataḥ / maṇikāñcanaratnāni gohastyaśvadhanāni ca // 1.1.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samṛddhāṃ tāṃ tathā dṛṣṭvā pāṇḍavānāṃ tadā śriyam / īrṣyāsamutthaḥ sumahāṃs tasya manyur ajāyata // 1.1.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vimānapratimāṃ cāpi mayena sukṛtāṃ sabhām / pāṇḍavānām upahṛtāṃ sa dṛṣṭvā paryatapyata // 1.1.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yatrāvahasitaś cāsīt praskandann iva saṃbhramāt / pratyakṣaṃ vāsudevasya bhīmenānabhijātavat // 1.1.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhogān vividhān bhuñjan ratnāni vividhāni ca / kathito dhṛtarāṣṭrasya vivarṇo hariṇaḥ kṛśaḥ // 1.1.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anvajānāt tato dyūtaṃ dhṛtarāṣṭraḥ sutapriyaḥ / tac chrutvā vāsudevasya kopaḥ samabhavan mahān // 1.1.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātiprītamanāś cāsīd vivādāṃś cānvamodata / dyūtādīn anayān ghorān pravṛddhāṃś cāpy upaikṣata // 1.1.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirasya viduraṃ droṇaṃ bhīṣmaṃ śāradvataṃ kṛpam / vigrahe tumule tasminn ahan kṣatraṃ parasparam // 1.1.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayatsu pāṇḍuputreṣu śrutvā sumahad apriyam / duryodhanamataṃ jñātvā karṇasya śakunes tathā // 1.1.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraś ciraṃ dhyātvā saṃjayaṃ vākyam abravīt // 1.1.95.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śṛṇu saṃjaya me sarvaṃ na me 'sūyitum arhasi / śrutavān asi medhāvī buddhimān prājñasaṃmataḥ // 1.1.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vigrahe mama matir na ca prīye kurukṣaye / na me viśeṣaḥ putreṣu sveṣu pāṇḍusuteṣu ca // 1.1.97 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) vṛddhaṃ mām abhyasūyanti putrā manyuparāyaṇāḥ / ahaṃ tv acakṣuḥ kārpaṇyāt putraprītyā sahāmi tat // 1.1.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) muhyantaṃ cānumuhyāmi duryodhanam acetanam // 1.1.98.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rājasūye śriyaṃ dṛṣṭvā pāṇḍavasya mahaujasaḥ / tac cāvahasanaṃ prāpya sabhārohaṇadarśane // 1.1.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣitaḥ svayaṃ jetum aśaktaḥ pāṇḍavān raṇe / nirutsāhaś ca saṃprāptuṃ śriyam akṣatriyo yathā // 1.1.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndhārarājasahitaś chadmadyūtam amantrayat // 1.1.100.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tatra yad yad yathā jñātaṃ mayā saṃjaya tac chṛṇu / śrutvā hi mama vākyāni buddhyā yuktāni tattvataḥ // 1.1.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jñāsyasi māṃ saute prajñācakṣuṣam ity uta // 1.1.101.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadāśrauṣaṃ dhanur āyamya citraṃ; viddhaṃ lakṣyaṃ pātitaṃ vai pṛthivyām / kṛṣṇāṃ hṛtāṃ paśyatāṃ sarvarājñāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.102 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ dvārakāyāṃ subhadrāṃ; prasahyoḍhāṃ mādhavīm arjunena / indraprasthaṃ vṛṣṇivīrau ca yātau; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.103 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ devarājaṃ pravṛṣṭaṃ; śarair divyair vāritaṃ cārjunena / agniṃ tathā tarpitaṃ khāṇḍave ca; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.104 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ hṛtarājyaṃ yudhiṣṭhiraṃ; parājitaṃ saubalenākṣavatyām / anvāgataṃ bhrātṛbhir aprameyais; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.105 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: yBtr], ajñātam [12: ytjB], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yadāśrauṣaṃ draupadīm aśrukaṇṭhīṃ; sabhāṃ nītāṃ duḥkhitām ekavastrām / rajasvalāṃ nāthavatīm anāthavat; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.106 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ vividhās tāta ceṣṭā; dharmātmanāṃ prasthitānāṃ vanāya / jyeṣṭhaprītyā kliśyatāṃ pāṇḍavānāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.107 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB], ajñātam [11: tttgl] yadāśrauṣaṃ snātakānāṃ sahasrair; anvāgataṃ dharmarājaṃ vanastham / bhikṣābhujāṃ brāhmaṇānāṃ mahātmanāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.108 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: tttr], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣam arjuno devadevaṃ; kirātarūpaṃ tryambakaṃ toṣya yuddhe / avāpa tat pāśupataṃ mahāstraṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.109 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjB], ajñātam [12: jmyy], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yjtgg] yadāśrauṣaṃ tridivasthaṃ dhanaṃjayaṃ; śakrāt sākṣād divyam astraṃ yathāvat / adhīyānaṃ śaṃsitaṃ satyasaṃdhaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.110 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: yBtr], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ vaiśravaṇena sārdhaṃ; samāgataṃ bhīmam anyāṃś ca pārthān / tasmin deśe mānuṣāṇām agamye; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.111 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ ghoṣayātrāgatānāṃ; bandhaṃ gandharvair mokṣaṇaṃ cārjunena / sveṣāṃ sutānāṃ karṇabuddhau ratānāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.112 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ yakṣarūpeṇa dharmaṃ; samāgataṃ dharmarājena sūta / praśnān uktān vibruvantaṃ ca samyak; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.113 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ māmakānāṃ variṣṭhān; dhanaṃjayenaikarathena bhagnān / virāṭarāṣṭre vasatā mahātmanā; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.114 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yttgg], vaṃśastha [12: jtjr], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ satkṛtāṃ matsyarājñā; sutāṃ dattām uttarām arjunāya / tāṃ cārjunaḥ pratyagṛhṇāt sutārthe; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.115 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ nirjitasyādhanasya; pravrājitasya svajanāt pracyutasya / akṣauhiṇīḥ sapta yudhiṣṭhirasya; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.116 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [12: ttyj], ajñātam [12: ytjB], ajñātam [11: yttgl] yadāśrauṣaṃ naranārāyaṇau tau; kṛṣṇārjunau vadato nāradasya / ahaṃ draṣṭā brahmaloke sadeti; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.117 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [12: ytjB], ajñātam [11: yttgl] yadāśrauṣaṃ mādhavaṃ vāsudevaṃ; sarvātmanā pāṇḍavārthe niviṣṭam / yasyemāṃ gāṃ vikramam ekam āhus; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.118 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ karṇaduryodhanābhyāṃ; buddhiṃ kṛtāṃ nigrahe keśavasya / taṃ cātmānaṃ bahudhā darśayānaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.119 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: ytjB], ajñātam [11: tttgl] yadāśrauṣaṃ vāsudeve prayāte; rathasyaikām agratas tiṣṭhamānām / ārtāṃ pṛthāṃ sāntvitāṃ keśavena; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.120 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ mantriṇaṃ vāsudevaṃ; tathā bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ ca teṣām / bhāradvājaṃ cāśiṣo 'nubruvāṇaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.121 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ karṇa uvāca bhīṣmaṃ; nāhaṃ yotsye yudhyamāne tvayīti / hitvā senām apacakrāma caiva; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.122 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ vāsudevārjunau tau; tathā dhanur gāṇḍivam aprameyam / trīṇy ugravīryāṇi samāgatāni; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.123 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjB], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadāśrauṣaṃ kaśmalenābhipanne; rathopasthe sīdamāne 'rjune vai / kṛṣṇaṃ lokān darśayānaṃ śarīre; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.124 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ bhīṣmam amitrakarśanaṃ; nighnantam ājāv ayutaṃ rathānām / naiṣāṃ kaś cid vadhyate dṛśyarūpas; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.125 ajñātasamavṛtta [12: ytjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ bhīṣmam atyantaśūraṃ; hataṃ pārthenāhaveṣv apradhṛṣyam / śikhaṇḍinaṃ purataḥ sthāpayitvā; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.126 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ śaratalpe śayānaṃ; vṛddhaṃ vīraṃ sāditaṃ citrapuṅkhaiḥ / bhīṣmaṃ kṛtvā somakān alpaśeṣāṃs; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.127 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ śāṃtanave śayāne; pānīyārthe coditenārjunena / bhūmiṃ bhittvā tarpitaṃ tatra bhīṣmaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.128 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ śukrasūryau ca yuktau; kaunteyānām anulomau jayāya / nityaṃ cāsmāñ śvāpadā vyābhaṣantas; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.129 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB] yadā droṇo vividhān astramārgān; vidarśayan samare citrayodhī / na pāṇḍavāñ śreṣṭhatamān nihanti; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.130 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ cāsmadīyān mahārathān; vyavasthitān arjunasyāntakāya / saṃśaptakān nihatān arjunena; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.131 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [12: yttr], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ vyūham abhedyam anyair; bhāradvājenāttaśastreṇa guptam / bhittvā saubhadraṃ vīram ekaṃ praviṣṭaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.132 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], vaiśvadevī [12: mmyy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB] yadābhimanyuṃ parivārya bālaṃ; sarve hatvā hṛṣṭarūpā babhūvuḥ / mahārathāḥ pārtham aśaknuvantas; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.133 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣam abhimanyuṃ nihatya; harṣān mūḍhān krośato dhārtarāṣṭrān / krodhaṃ muktaṃ saindhave cārjunena; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.134 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ saindhavārthe pratijñāṃ; pratijñātāṃ tadvadhāyārjunena / satyāṃ nistīrṇāṃ śatrumadhye ca tena; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.135 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ śrāntahaye dhanaṃjaye; muktvā hayān pāyayitvopavṛttān / punar yuktvā vāsudevaṃ prayātaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.136 ajñātasamavṛtta [12: ytjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ vāhaneṣv āśvasatsu; rathopasthe tiṣṭhatā gāṇḍivena / sarvān yodhān vāritān arjunena; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.137 ajñātasamavṛtta [11: yttgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ nāgabalair durutsahaṃ; droṇānīkaṃ yuyudhānaṃ pramathya / yātaṃ vārṣṇeyaṃ yatra tau kṛṣṇapārthau; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.138 ajñātasamavṛtta [12: ytjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ karṇam āsādya muktaṃ; vadhād bhīmaṃ kutsayitvā vacobhiḥ / dhanuṣkoṭyā tudya karṇena vīraṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.139 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) yadā droṇaḥ kṛtavarmā kṛpaś ca; karṇo drauṇir madrarājaś ca śūraḥ / amarṣayan saindhavaṃ vadhyamānaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.140 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ devarājena dattāṃ; divyāṃ śaktiṃ vyaṃsitāṃ mādhavena / ghaṭotkace rākṣase ghorarūpe; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.141 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ karṇaghaṭotkacābhyāṃ; yuddhe muktāṃ sūtaputreṇa śaktim / yayā vadhyaḥ samare savyasācī; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.142 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ droṇam ācāryam ekaṃ; dhṛṣṭadyumnenābhyatikramya dharmam / rathopasthe prāyagataṃ viśastaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.143 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ drauṇinā dvairathasthaṃ; mādrīputraṃ nakulaṃ lokamadhye / samaṃ yuddhe pāṇḍavaṃ yudhyamānaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.144 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadā droṇe nihate droṇaputro; nārāyaṇaṃ divyam astraṃ vikurvan / naiṣām antaṃ gatavān pāṇḍavānāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.145 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ karṇam atyantaśūraṃ; hataṃ pārthenāhaveṣv apradhṛṣyam / tasmin bhrātṝṇāṃ vigrahe devaguhye; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.146 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ droṇaputraṃ kṛpaṃ ca; duḥśāsanaṃ kṛtavarmāṇam ugram / yudhiṣṭhiraṃ śūnyam adharṣayantaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.147 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjB], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] yadāśrauṣaṃ nihataṃ madrarājaṃ; raṇe śūraṃ dharmarājena sūta / sadā saṃgrāme spardhate yaḥ sa kṛṣṇaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.148 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: ymyy], ajñātam [12: ytjB], ajñātam [11: yttgl] yadāśrauṣaṃ kalahadyūtamūlaṃ; māyābalaṃ saubalaṃ pāṇḍavena / hataṃ saṃgrāme sahadevena pāpaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.149 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjB], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: ytyy], ajñātam [11: tttgl] yadāśrauṣaṃ śrāntam ekaṃ śayānaṃ; hradaṃ gatvā stambhayitvā tad ambhaḥ / duryodhanaṃ virathaṃ bhagnadarpaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.150 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāśrauṣaṃ pāṇḍavāṃs tiṣṭhamānān; gaṅgāhrade vāsudevena sārdham / amarṣaṇaṃ dharṣayataḥ sutaṃ me; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.151 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ vividhāṃs tāta mārgān; gadāyuddhe maṇḍalaṃ saṃcarantam / mithyā hataṃ vāsudevasya buddhyā; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.152 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ droṇaputrādibhis tair; hatān pāñcālān draupadeyāṃś ca suptān / kṛtaṃ bībhatsam ayaśasyaṃ ca karma; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.153 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ymyy], ajñātam [12: yByj], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ bhīmasenānuyātena; aśvatthāmnā paramāstraṃ prayuktam / kruddhenaiṣīkam avadhīd yena garbhaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.154 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: mByy], ajñātam [12: yttt], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ brahmaśiro 'rjunena; muktaṃ svastīty astram astreṇa śāntam / aśvatthāmnā maṇiratnaṃ ca dattaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya // 1.1.155 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ytjB] yadāśrauṣaṃ droṇaputreṇa garbhe; vairāṭyā vai pātyamāne mahāstre / dvaipāyanaḥ keśavo droṇaputraṃ; paraspareṇābhiśāpaiḥ śaśāpa // 1.1.156 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] śocyā gāndhārī putrapautrair vihīnā; tathā vadhvaḥ pitṛbhir bhrātṛbhiś ca / kṛtaṃ kāryaṃ duṣkaraṃ pāṇḍaveyaiḥ; prāptaṃ rājyam asapatnaṃ punas taiḥ // 1.1.157 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mntgg], vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg] kaṣṭaṃ yuddhe daśa śeṣāḥ śrutā me; trayo 'smākaṃ pāṇḍavānāṃ ca sapta / dvyūnā viṃśatir āhatākṣauhiṇīnāṃ; tasmin saṃgrāme vigrahe kṣatriyāṇām // 1.1.158 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: msyy], vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: yttgl] tamasā tv abhyavastīrṇo moha āviśatīva mām / saṃjñāṃ nopalabhe sūta mano vihvalatīva me // 1.1.159 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā dhṛtarāṣṭro 'tha vilapya bahuduḥkhitaḥ / mūrcchitaḥ punar āśvastaḥ saṃjayaṃ vākyam abravīt // 1.1.160 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayaivaṃgate prāṇāṃs tyaktum icchāmi māciram / stokaṃ hy api na paśyāmi phalaṃ jīvitadhāraṇe // 1.1.161 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tathāvādinaṃ dīnaṃ vilapantaṃ mahīpatim / gāvalgaṇir idaṃ dhīmān mahārthaṃ vākyam abravīt // 1.1.162 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutavān asi vai rājño mahotsāhān mahābalān / dvaipāyanasya vadato nāradasya ca dhīmataḥ // 1.1.163 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mahatsu rājavaṃśeṣu guṇaiḥ samuditeṣu ca / jātān divyāstraviduṣaḥ śakrapratimatejasaḥ // 1.1.164 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dharmeṇa pṛthivīṃ jitvā yajñair iṣṭvāptadakṣiṇaiḥ / asmiṃl loke yaśaḥ prāpya tataḥ kālavaśaṃ gatāḥ // 1.1.165 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vainyaṃ mahārathaṃ vīraṃ sṛñjayaṃ jayatāṃ varam / suhotraṃ rantidevaṃ ca kakṣīvantaṃ tathauśijam // 1.1.166 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhlīkaṃ damanaṃ śaibyaṃ śaryātim ajitaṃ jitam / viśvāmitram amitraghnam ambarīṣaṃ mahābalam // 1.1.167 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maruttaṃ manum ikṣvākuṃ gayaṃ bharatam eva ca / rāmaṃ dāśarathiṃ caiva śaśabinduṃ bhagīratham // 1.1.168 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātiṃ śubhakarmāṇaṃ devair yo yājitaḥ svayam / caityayūpāṅkitā bhūmir yasyeyaṃ savanākarā // 1.1.169 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti rājñāṃ caturviṃśan nāradena surarṣiṇā / putraśokābhitaptāya purā śaibyāya kīrtitāḥ // 1.1.170 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tebhyaś cānye gatāḥ pūrvaṃ rājāno balavattarāḥ / mahārathā mahātmānaḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ // 1.1.171 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūruḥ kurur yaduḥ śūro viṣvagaśvo mahādhṛtiḥ / anenā yuvanāśvaś ca kakutstho vikramī raghuḥ // 1.1.172 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijitī vītihotraś ca bhavaḥ śveto bṛhadguruḥ / uśīnaraḥ śatarathaḥ kaṅko duliduho drumaḥ // 1.1.173 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dambhodbhavaḥ paro venaḥ sagaraḥ saṃkṛtir nimiḥ / ajeyaḥ paraśuḥ puṇḍraḥ śambhur devāvṛdho 'naghaḥ // 1.1.174 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devāhvayaḥ supratimaḥ supratīko bṛhadrathaḥ / mahotsāho vinītātmā sukratur naiṣadho nalaḥ // 1.1.175 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) satyavrataḥ śāntabhayaḥ sumitraḥ subalaḥ prabhuḥ / jānujaṅgho 'naraṇyo 'rkaḥ priyabhṛtyaḥ śubhavrataḥ // 1.1.176 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) balabandhur nirāmardaḥ ketuśṛṅgo bṛhadbalaḥ / dhṛṣṭaketur bṛhatketur dīptaketur nirāmayaḥ // 1.1.177 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avikṣit prabalo dhūrtaḥ kṛtabandhur dṛḍheṣudhiḥ / mahāpurāṇaḥ saṃbhāvyaḥ pratyaṅgaḥ parahā śrutiḥ // 1.1.178 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ete cānye ca bahavaḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ / śrūyante 'yutaśaś cānye saṃkhyātāś cāpi padmaśaḥ // 1.1.179 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hitvā suvipulān bhogān buddhimanto mahābalāḥ / rājāno nidhanaṃ prāptās tava putrair mahattamāḥ // 1.1.180 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ divyāni karmāṇi vikramas tyāga eva ca / māhātmyam api cāstikyaṃ satyatā śaucam ārjavam // 1.1.181 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidvadbhiḥ kathyate loke purāṇaiḥ kavisattamaiḥ / sarvarddhiguṇasaṃpannās te cāpi nidhanaṃ gatāḥ // 1.1.182 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava putrā durātmānaḥ prataptāś caiva manyunā / lubdhā durvṛttabhūyiṣṭhā na tāñ śocitum arhasi // 1.1.183 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutavān asi medhāvī buddhimān prājñasaṃmataḥ / yeṣāṃ śāstrānugā buddhir na te muhyanti bhārata // 1.1.184 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigrahānugrahau cāpi viditau te narādhipa / nātyantam evānuvṛttiḥ śrūyate putrarakṣaṇe // 1.1.185 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) bhavitavyaṃ tathā tac ca nātaḥ śocitum arhasi / daivaṃ prajñāviśeṣeṇa ko nivartitum arhati // 1.1.186 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhātṛvihitaṃ mārgaṃ na kaś cid ativartate / kālamūlam idaṃ sarvaṃ bhāvābhāvau sukhāsukhe // 1.1.187 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālaḥ pacati bhūtāni kālaḥ saṃharati prajāḥ / nirdahantaṃ prajāḥ kālaṃ kālaḥ śamayate punaḥ // 1.1.188 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālo vikurute bhāvān sarvāṃl loke śubhāśubhān / kālaḥ saṃkṣipate sarvāḥ prajā visṛjate punaḥ // 1.1.189 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālaḥ sarveṣu bhūteṣu caraty avidhṛtaḥ samaḥ // 1.1.189.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atītānāgatā bhāvā ye ca vartanti sāṃpratam / tān kālanirmitān buddhvā na saṃjñāṃ hātum arhasi // 1.1.190 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atropaniṣadaṃ puṇyāṃ kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt / bhāratādhyayanāt puṇyād api pādam adhīyataḥ // 1.1.191 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śraddadhānasya pūyante sarvapāpāny aśeṣataḥ // 1.1.191.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) devarṣayo hy atra puṇyā brahmarājarṣayas tathā / kīrtyante śubhakarmāṇas tathā yakṣamahoragāḥ // 1.1.192 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhagavān vāsudevaś ca kīrtyate 'tra sanātanaḥ / sa hi satyam ṛtaṃ caiva pavitraṃ puṇyam eva ca // 1.1.193 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāśvataṃ brahma paramaṃ dhruvaṃ jyotiḥ sanātanam / yasya divyāni karmāṇi kathayanti manīṣiṇaḥ // 1.1.194 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asat sat sad asac caiva yasmād devāt pravartate / saṃtatiś ca pravṛttiś ca janma mṛtyuḥ punarbhavaḥ // 1.1.195 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhyātmaṃ śrūyate yac ca pañcabhūtaguṇātmakam / avyaktādi paraṃ yac ca sa eva parigīyate // 1.1.196 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tad yativarā yuktā dhyānayogabalānvitāḥ / pratibimbam ivādarśe paśyanty ātmany avasthitam // 1.1.197 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śraddadhānaḥ sadodyuktaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ / āsevann imam adhyāyaṃ naraḥ pāpāt pramucyate // 1.1.198 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anukramaṇim adhyāyaṃ bhāratasyemam āditaḥ / āstikaḥ satataṃ śṛṇvan na kṛcchreṣv avasīdati // 1.1.199 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhe saṃdhye japan kiṃ cit sadyo mucyeta kilbiṣāt / anukramaṇyā yāvat syād ahnā rātryā ca saṃcitam // 1.1.200 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhāratasya vapur hy etat satyaṃ cāmṛtam eva ca / navanītaṃ yathā dadhno dvipadāṃ brāhmaṇo yathā // 1.1.201 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hradānām udadhiḥ śreṣṭho gaur variṣṭhā catuṣpadām / yathaitāni variṣṭhāni tathā bhāratam ucyate // 1.1.202 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś cainaṃ śrāvayec chrāddhe brāhmaṇān pādam antataḥ / akṣayyam annapānaṃ tat pitṝṃs tasyopatiṣṭhati // 1.1.203 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itihāsapurāṇābhyāṃ vedaṃ samupabṛṃhayet / bibhety alpaśrutād vedo mām ayaṃ pratariṣyati // 1.1.204 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārṣṇaṃ vedam imaṃ vidvāñ śrāvayitvārtham aśnute / bhrūṇahatyākṛtaṃ cāpi pāpaṃ jahyān na saṃśayaḥ // 1.1.205 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya imaṃ śucir adhyāyaṃ paṭhet parvaṇi parvaṇi / adhītaṃ bhārataṃ tena kṛtsnaṃ syād iti me matiḥ // 1.1.206 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś cemaṃ śṛṇuyān nityam ārṣaṃ śraddhāsamanvitaḥ / sa dīrgham āyuḥ kīrtiṃ ca svargatiṃ cāpnuyān naraḥ // 1.1.207 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) catvāra ekato vedā bhārataṃ caikam ekataḥ / samāgataiḥ surarṣibhis tulām āropitaṃ purā // 1.1.208 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) mahattve ca gurutve ca dhriyamāṇaṃ tato 'dhikam // 1.1.208.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mahattvād bhāravattvāc ca mahābhāratam ucyate / niruktam asya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate // 1.1.209 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapo na kalko 'dhyayanaṃ na kalkaḥ; svābhāviko vedavidhir na kalkaḥ / prasahya vittāharaṇaṃ na kalkas; tāny eva bhāvopahatāni kalkaḥ // 1.1.210 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samantapañcakam iti yad uktaṃ sūtanandana / etat sarvaṃ yathānyāyaṃ śrotum icchāmahe vayam // 1.2.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śuśrūṣā yadi vo viprā bruvataś ca kathāḥ śubhāḥ / samantapañcakākhyaṃ ca śrotum arhatha sattamāḥ // 1.2.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tretādvāparayoḥ saṃdhau rāmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ / asakṛt pārthivaṃ kṣatraṃ jaghānāmarṣacoditaḥ // 1.2.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sarvaṃ kṣatram utsādya svavīryeṇānaladyutiḥ / samantapañcake pañca cakāra rudhirahradān // 1.2.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa teṣu rudhirāmbhassu hradeṣu krodhamūrcchitaḥ / pitṝn saṃtarpayām āsa rudhireṇeti naḥ śrutam // 1.2.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atharcīkādayo 'bhyetya pitaro brāhmaṇarṣabham / taṃ kṣamasveti siṣidhus tataḥ sa virarāma ha // 1.2.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) teṣāṃ samīpe yo deśo hradānāṃ rudhirāmbhasām / samantapañcakam iti puṇyaṃ tatparikīrtitam // 1.2.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) yena liṅgena yo deśo yuktaḥ samupalakṣyate / tenaiva nāmnā taṃ deśaṃ vācyam āhur manīṣiṇaḥ // 1.2.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) antare caiva saṃprāpte kalidvāparayor abhūt / samantapañcake yuddhaṃ kurupāṇḍavasenayoḥ // 1.2.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin paramadharmiṣṭhe deśe bhūdoṣavarjite / aṣṭādaśa samājagmur akṣauhiṇyo yuyutsayā // 1.2.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ nāmābhinirvṛttaṃ tasya deśasya vai dvijāḥ / puṇyaś ca ramaṇīyaś ca sa deśo vaḥ prakīrtitaḥ // 1.2.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad etat kathitaṃ sarvaṃ mayā vo munisattamāḥ / yathā deśaḥ sa vikhyātas triṣu lokeṣu viśrutaḥ // 1.2.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇya iti proktaṃ yat tvayā sūtanandana / etad icchāmahe śrotuṃ sarvam eva yathātatham // 1.2.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇyāḥ parīmāṇaṃ rathāśvanaradantinām / yathāvac caiva no brūhi sarvaṃ hi viditaṃ tava // 1.2.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko ratho gajaś caiko narāḥ pañca padātayaḥ / trayaś ca turagās tajjñaiḥ pattir ity abhidhīyate // 1.2.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pattiṃ tu triguṇām etām āhuḥ senāmukhaṃ budhāḥ / trīṇi senāmukhāny eko gulma ity abhidhīyate // 1.2.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayo gulmā gaṇo nāma vāhinī tu gaṇās trayaḥ / smṛtās tisras tu vāhinyaḥ pṛtaneti vicakṣaṇaiḥ // 1.2.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) camūs tu pṛtanās tisras tisraś camvas tv anīkinī / anīkinīṃ daśaguṇāṃ prāhur akṣauhiṇīṃ budhāḥ // 1.2.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) akṣauhiṇyāḥ prasaṃkhyānaṃ rathānāṃ dvijasattamāḥ / saṃkhyāgaṇitatattvajñaiḥ sahasrāṇy ekaviṃśatiḥ // 1.2.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatāny upari caivāṣṭau tathā bhūyaś ca saptatiḥ / gajānāṃ tu parīmāṇam etad evātra nirdiśet // 1.2.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñeyaṃ śatasahasraṃ tu sahasrāṇi tathā nava / narāṇām api pañcāśac chatāni trīṇi cānaghāḥ // 1.2.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcaṣaṣṭisahasrāṇi tathāśvānāṃ śatāni ca / daśottarāṇi ṣaṭ prāhur yathāvad iha saṃkhyayā // 1.2.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etām akṣauhiṇīṃ prāhuḥ saṃkhyātattvavido janāḥ / yāṃ vaḥ kathitavān asmi vistareṇa dvijottamāḥ // 1.2.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etayā saṃkhyayā hy āsan kurupāṇḍavasenayoḥ / akṣauhiṇyo dvijaśreṣṭhāḥ piṇḍenāṣṭādaśaiva tāḥ // 1.2.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametās tatra vai deśe tatraiva nidhanaṃ gatāḥ / kauravān kāraṇaṃ kṛtvā kālenādbhutakarmaṇā // 1.2.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahāni yuyudhe bhīṣmo daśaiva paramāstravit / ahāni pañca droṇas tu rarakṣa kuruvāhinīm // 1.2.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ahanī yuyudhe dve tu karṇaḥ parabalārdanaḥ / śalyo 'rdhadivasaṃ tv āsīd gadāyuddham ataḥ param // 1.2.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyaiva tu dinasyānte hārdikyadrauṇigautamāḥ / prasuptaṃ niśi viśvastaṃ jaghnur yaudhiṣṭhiraṃ balam // 1.2.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu śaunakasatre te bhāratākhyānavistaram / ākhyāsye tatra paulomam ākhyānaṃ cāditaḥ param // 1.2.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicitrārthapadākhyānam anekasamayānvitam / abhipannaṃ naraiḥ prājñair vairāgyam iva mokṣibhiḥ // 1.2.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmeva veditavyeṣu priyeṣv iva ca jīvitam / itihāsaḥ pradhānārthaḥ śreṣṭhaḥ sarvāgameṣv ayam // 1.2.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itihāsottame hy asminn arpitā buddhir uttamā / svaravyañjanayoḥ kṛtsnā lokavedāśrayeva vāk // 1.2.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asya prajñābhipannasya vicitrapadaparvaṇaḥ / bhāratasyetihāsasya śrūyatāṃ parvasaṃgrahaḥ // 1.2.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvānukramaṇī pūrvaṃ dvitīyaṃ parvasaṃgrahaḥ / pauṣyaṃ paulomam āstīkam ādivaṃśāvatāraṇam // 1.2.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃbhavaparvoktam adbhutaṃ devanirmitam / dāho jatugṛhasyātra haiḍimbaṃ parva cocyate // 1.2.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bakavadhaḥ parva parva caitrarathaṃ tataḥ / tataḥ svayaṃvaraṃ devyāḥ pāñcālyāḥ parva cocyate // 1.2.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatradharmeṇa nirjitya tato vaivāhikaṃ smṛtam / vidurāgamanaṃ parva rājyalambhas tathaiva ca // 1.2.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunasya vane vāsaḥ subhadrāharaṇaṃ tataḥ / subhadrāharaṇād ūrdhvaṃ jñeyaṃ haraṇahārikam // 1.2.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ khāṇḍavadāhākhyaṃ tatraiva mayadarśanam / sabhāparva tataḥ proktaṃ mantraparva tataḥ param // 1.2.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarāsaṃdhavadhaḥ parva parva digvijayas tathā / parva digvijayād ūrdhvaṃ rājasūyikam ucyate // 1.2.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cārghābhiharaṇaṃ śiśupālavadhas tataḥ / dyūtaparva tataḥ proktam anudyūtam ataḥ param // 1.2.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tata āraṇyakaṃ parva kirmīravadha eva ca / īśvarārjunayor yuddhaṃ parva kairātasaṃjñitam // 1.2.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indralokābhigamanaṃ parva jñeyam ataḥ param / tīrthayātrā tataḥ parva kururājasya dhīmataḥ // 1.2.43 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jaṭāsuravadhaḥ parva yakṣayuddham ataḥ param / tathaivājagaraṃ parva vijñeyaṃ tadanantaram // 1.2.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mārkaṇḍeyasamasyā ca parvoktaṃ tadanantaram / saṃvādaś ca tataḥ parva draupadīsatyabhāmayoḥ // 1.2.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghoṣayātrā tataḥ parva mṛgasvapnabhayaṃ tataḥ / vrīhidrauṇikam ākhyānaṃ tato 'nantaram ucyate // 1.2.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadīharaṇaṃ parva saindhavena vanāt tataḥ / kuṇḍalāharaṇaṃ parva tataḥ param ihocyate // 1.2.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āraṇeyaṃ tataḥ parva vairāṭaṃ tadanantaram / kīcakānāṃ vadhaḥ parva parva gograhaṇaṃ tataḥ // 1.2.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhimanyunā ca vairāṭyāḥ parva vaivāhikaṃ smṛtam / udyogaparva vijñeyam ata ūrdhvaṃ mahādbhutam // 1.2.49 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tataḥ saṃjayayānākhyaṃ parva jñeyam ataḥ param / prajāgaraṃ tataḥ parva dhṛtarāṣṭrasya cintayā // 1.2.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parva sānatsujātaṃ ca guhyam adhyātmadarśanam / yānasaṃdhis tataḥ parva bhagavad yānam eva ca // 1.2.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñeyaṃ vivādaparvātra karṇasyāpi mahātmanaḥ / niryāṇaṃ parva ca tataḥ kurupāṇḍavasenayoḥ // 1.2.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rathātirathasaṃkhyā ca parvoktaṃ tadanantaram / ulūkadūtāgamanaṃ parvāmarṣavivardhanam // 1.2.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ambopākhyānam api ca parva jñeyam ataḥ param / bhīṣmābhiṣecanaṃ parva jñeyam adbhutakāraṇam // 1.2.54 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jambūkhaṇḍavinirmāṇaṃ parvoktaṃ tadanantaram / bhūmiparva tato jñeyaṃ dvīpavistarakīrtanam // 1.2.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvoktaṃ bhagavadgītā parva bhīṣmavadhas tataḥ / droṇābhiṣekaḥ parvoktaṃ saṃśaptakavadhas tataḥ // 1.2.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) abhimanyuvadhaḥ parva pratijñāparva cocyate / jayadrathavadhaḥ parva ghaṭotkacavadhas tataḥ // 1.2.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato droṇavadhaḥ parva vijñeyaṃ lomaharṣaṇam / mokṣo nārāyaṇāstrasya parvānantaram ucyate // 1.2.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇaparva tato jñeyaṃ śalyaparva tataḥ param / hradapraveśanaṃ parva gadāyuddham ataḥ param // 1.2.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sārasvataṃ tataḥ parva tīrthavaṃśaguṇānvitam / ata ūrdhvaṃ tu bībhatsaṃ parva sauptikam ucyate // 1.2.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiṣīkaṃ parva nirdiṣṭam ata ūrdhvaṃ sudāruṇam / jalapradānikaṃ parva strīparva ca tataḥ param // 1.2.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrāddhaparva tato jñeyaṃ kurūṇām aurdhvadehikam / ābhiṣecanikaṃ parva dharmarājasya dhīmataḥ // 1.2.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cārvākanigrahaḥ parva rakṣaso brahmarūpiṇaḥ / pravibhāgo gṛhāṇāṃ ca parvoktaṃ tadanantaram // 1.2.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāntiparva tato yatra rājadharmānukīrtanam / āpaddharmaś ca parvoktaṃ mokṣadharmas tataḥ param // 1.2.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ parva parijñeyam ānuśāsanikaṃ param / svargārohaṇikaṃ parva tato bhīṣmasya dhīmataḥ // 1.2.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'śvamedhikaṃ parva sarvapāpapraṇāśanam / anugītā tataḥ parva jñeyam adhyātmavācakam // 1.2.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parva cāśramavāsākhyaṃ putradarśanam eva ca / nāradāgamanaṃ parva tataḥ param ihocyate // 1.2.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mausalaṃ parva ca tato ghoraṃ samanuvarṇyate / mahāprasthānikaṃ parva svargārohaṇikaṃ tataḥ // 1.2.68 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) harivaṃśas tataḥ parva purāṇaṃ khilasaṃjñitam / bhaviṣyatparva cāpy uktaṃ khileṣv evādbhutaṃ mahat // 1.2.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat parvaśataṃ pūrṇaṃ vyāsenoktaṃ mahātmanā / yathāvat sūtaputreṇa lomaharṣaṇinā punaḥ // 1.2.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathitaṃ naimiṣāraṇye parvāṇy aṣṭādaśaiva tu / samāso bhāratasyāyaṃ tatroktaḥ parvasaṃgrahaḥ // 1.2.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauṣye parvaṇi māhātmyam uttaṅkasyopavarṇitam / paulome bhṛguvaṃśasya vistāraḥ parikīrtitaḥ // 1.2.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āstīke sarvanāgānāṃ garuḍasya ca saṃbhavaḥ / kṣīrodamathanaṃ caiva janmocchaiḥśravasas tathā // 1.2.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajataḥ sarpasatreṇa rājñaḥ pārikṣitasya ca / katheyam abhinirvṛttā bhāratānāṃ mahātmanām // 1.2.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vividhāḥ saṃbhavā rājñām uktāḥ saṃbhavaparvaṇi / anyeṣāṃ caiva viprāṇām ṛṣer dvaipāyanasya ca // 1.2.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṃśāvataraṇaṃ cātra devānāṃ parikīrtitam / daityānāṃ dānavānāṃ ca yakṣāṇāṃ ca mahaujasām // 1.2.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgānām atha sarpāṇāṃ gandharvāṇāṃ patatriṇām / anyeṣāṃ caiva bhūtānāṃ vividhānāṃ samudbhavaḥ // 1.2.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasūnāṃ punar utpattir bhāgīrathyāṃ mahātmanām / śaṃtanor veśmani punas teṣāṃ cārohaṇaṃ divi // 1.2.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tejoṃśānāṃ ca saṃghātād bhīṣmasyāpy atra saṃbhavaḥ / rājyān nivartanaṃ caiva brahmacaryavrate sthitiḥ // 1.2.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijñāpālanaṃ caiva rakṣā citrāṅgadasya ca / hate citrāṅgade caiva rakṣā bhrātur yavīyasaḥ // 1.2.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicitravīryasya tathā rājye saṃpratipādanam / dharmasya nṛṣu saṃbhūtir aṇīmāṇḍavyaśāpajā // 1.2.81 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṛṣṇadvaipāyanāc caiva prasūtir varadānajā / dhṛtarāṣṭrasya pāṇḍoś ca pāṇḍavānāṃ ca saṃbhavaḥ // 1.2.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāraṇāvatayātrā ca mantro duryodhanasya ca / vidurasya ca vākyena suruṅgopakramakriyā // 1.2.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavānāṃ vane ghore hiḍimbāyāś ca darśanam / ghaṭotkacasya cotpattir atraiva parikīrtitā // 1.2.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajñātacaryā pāṇḍūnāṃ vāso brāhmaṇaveśmani / bakasya nidhanaṃ caiva nāgarāṇāṃ ca vismayaḥ // 1.2.85 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aṅgāraparṇaṃ nirjitya gaṅgākūle 'rjunas tadā / bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvaiḥ pāñcālān abhito yayau // 1.2.86 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāpatyam atha vāsiṣṭham aurvaṃ cākhyānam uttamam / pañcendrāṇām upākhyānam atraivādbhutam ucyate // 1.2.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcānām ekapatnītve vimarśo drupadasya ca / draupadyā devavihito vivāhaś cāpy amānuṣaḥ // 1.2.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vidurasya ca saṃprāptir darśanaṃ keśavasya ca / khāṇḍavaprasthavāsaś ca tathā rājyārdhaśāsanam // 1.2.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradasyājñayā caiva draupadyāḥ samayakriyā / sundopasundayos tatra upākhyānaṃ prakīrtitam // 1.2.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthasya vanavāsaś ca ulūpyā pathi saṃgamaḥ / puṇyatīrthānusaṃyānaṃ babhruvāhanajanma ca // 1.2.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvārakāyāṃ subhadrā ca kāmayānena kāminī / vāsudevasyānumate prāptā caiva kirīṭinā // 1.2.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) haraṇaṃ gṛhya saṃprāpte kṛṣṇe devakinandane / saṃprāptiś cakradhanuṣoḥ khāṇḍavasya ca dāhanam // 1.2.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) abhimanyoḥ subhadrāyāṃ janma cottamatejasaḥ / mayasya mokṣo jvalanād bhujaṃgasya ca mokṣaṇam // 1.2.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) maharṣer mandapālasya śārṅgyaṃ tanayasaṃbhavaḥ // 1.2.94.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity etad ādhiparvoktaṃ prathamaṃ bahuvistaram / adhyāyānāṃ śate dve tu saṃkhyāte paramarṣiṇā // 1.2.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭādaśaiva cādhyāyā vyāsenottamatejasā // 1.2.95.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sapta ślokasahasrāṇi tathā nava śatāni ca / ślokāś ca caturāśītir dṛṣṭo grantho mahātmanā // 1.2.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvitīyaṃ tu sabhāparva bahuvṛttāntam ucyate / sabhākriyā pāṇḍavānāṃ kiṃkarāṇāṃ ca darśanam // 1.2.97 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) lokapālasabhākhyānaṃ nāradād devadarśanāt / rājasūyasya cārambho jarāsaṃdhavadhas tathā // 1.2.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) girivraje niruddhānāṃ rājñāṃ kṛṣṇena mokṣaṇam / rājasūye 'rghasaṃvāde śiśupālavadhas tathā // 1.2.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñe vibhūtiṃ tāṃ dṛṣṭvā duḥkhāmarṣānvitasya ca / duryodhanasyāvahāso bhīmena ca sabhātale // 1.2.100 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) yatrāsya manyur udbhūto yena dyūtam akārayat / yatra dharmasutaṃ dyūte śakuniḥ kitavo 'jayat // 1.2.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra dyūtārṇave magnān draupadī naur ivārṇavāt / tārayām āsa tāṃs tīrṇāñ jñātvā duryodhano nṛpaḥ // 1.2.102 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar eva tato dyūte samāhvayata pāṇḍavān // 1.2.102.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etat sarvaṃ sabhāparva samākhyātaṃ mahātmanā / adhyāyāḥ saptatir jñeyās tathā dvau cātra saṃkhyayā // 1.2.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ślokānāṃ dve sahasre tu pañca ślokaśatāni ca / ślokāś caikādaśa jñeyāḥ parvaṇy asmin prakīrtitāḥ // 1.2.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataḥ paraṃ tṛtīyaṃ tu jñeyam āraṇyakaṃ mahat / paurānugamanaṃ caiva dharmaputrasya dhīmataḥ // 1.2.105 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṇīnām āgamo yatra pāñcālānāṃ ca sarvaśaḥ / yatra saubhavadhākhyānaṃ kirmīravadha eva ca // 1.2.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrahetor vivāsaś ca pārthasyāmitatejasaḥ // 1.2.106.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mahādevena yuddhaṃ ca kirātavapuṣā saha / darśanaṃ lokapālānāṃ svargārohaṇam eva ca // 1.2.107 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśanaṃ bṛhadaśvasya maharṣer bhāvitātmanaḥ / yudhiṣṭhirasya cārtasya vyasane paridevanam // 1.2.108 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nalopākhyānam atraiva dharmiṣṭhaṃ karuṇodayam / damayantyāḥ sthitir yatra nalasya vyasanāgame // 1.2.109 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanavāsagatānāṃ ca pāṇḍavānāṃ mahātmanām / svarge pravṛttir ākhyātā lomaśenārjunasya vai // 1.2.110 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthayātrā tathaivātra pāṇḍavānāṃ mahātmanām / jaṭāsurasya tatraiva vadhaḥ samupavarṇyate // 1.2.111 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyukto bhīmasenaś ca draupadyā gandhamādane / yatra mandārapuṣpārthaṃ nalinīṃ tām adharṣayat // 1.2.112 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatrāsya sumahad yuddham abhavat saha rākṣasaiḥ / yakṣaiś cāpi mahāvīryair maṇimatpramukhais tathā // 1.2.113 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgastyam api cākhyānaṃ yatra vātāpibhakṣaṇam / lopāmudrābhigamanam apatyārtham ṛṣer api // 1.2.114 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ śyenakapotīyam upākhyānam anantaram / indro 'gnir yatra dharmaś ca ajijñāsañ śibiṃ nṛpam // 1.2.115 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛśyaśṛṅgasya caritaṃ kaumārabrahmacāriṇaḥ / jāmadagnyasya rāmasya caritaṃ bhūritejasaḥ // 1.2.116 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kārtavīryavadho yatra haihayānāṃ ca varṇyate / saukanyam api cākhyānaṃ cyavano yatra bhārgavaḥ // 1.2.117 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaryātiyajñe nāsatyau kṛtavān somapīthinau / tābhyāṃ ca yatra sa munir yauvanaṃ pratipāditaḥ // 1.2.118 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) jantūpākhyānam atraiva yatra putreṇa somakaḥ / putrārtham ayajad rājā lebhe putraśataṃ ca saḥ // 1.2.119 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭāvakrīyam atraiva vivāde yatra bandinam / vijitya sāgaraṃ prāptaṃ pitaraṃ labdhavān ṛṣiḥ // 1.2.120 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avāpya divyāny astrāṇi gurvarthe savyasācinā / nivātakavacair yuddhaṃ hiraṇyapuravāsibhiḥ // 1.2.121 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) samāgamaś ca pārthasya bhrātṛbhir gandhamādane / ghoṣayātrā ca gandharvair yatra yuddhaṃ kirīṭinaḥ // 1.2.122 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punarāgamanaṃ caiva teṣāṃ dvaitavanaṃ saraḥ / jayadrathenāpahāro draupadyāś cāśramāntarāt // 1.2.123 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yatrainam anvayād bhīmo vāyuvegasamo jave / mārkaṇḍeyasamasyāyām upākhyānāni bhāgaśaḥ // 1.2.124 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdarśanaṃ ca kṛṣṇasya saṃvādaś caiva satyayā / vrīhidrauṇikam ākhyānam aindradyumnaṃ tathaiva ca // 1.2.125 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāvitryauddālakīyaṃ ca vainyopākhyānam eva ca / rāmāyaṇam upākhyānam atraiva bahuvistaram // 1.2.126 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇasya parimoṣo 'tra kuṇḍalābhyāṃ puraṃdarāt / āraṇeyam upākhyānaṃ yatra dharmo 'nvaśāt sutam // 1.2.127 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jagmur labdhavarā yatra pāṇḍavāḥ paścimāṃ diśam // 1.2.127.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etad āraṇyakaṃ parva tṛtīyaṃ parikīrtitam / atrādhyāyaśate dve tu saṃkhyāte paramarṣiṇā // 1.2.128 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekonasaptatiś caiva tathādhyāyāḥ prakīrtitāḥ // 1.2.128.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ekādaśa sahasrāṇi ślokānāṃ ṣaṭśatāni ca / catuḥṣaṣṭis tathā ślokāḥ parvaitat parikīrtitam // 1.2.129 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataḥ paraṃ nibodhedaṃ vairāṭaṃ parvavistaram / virāṭanagaraṃ gatvā śmaśāne vipulāṃ śamīm // 1.2.130 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā saṃnidadhus tatra pāṇḍavā āyudhāny uta // 1.2.130.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yatra praviśya nagaraṃ chadmabhir nyavasanta te / durātmano vadho yatra kīcakasya vṛkodarāt // 1.2.131 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gograhe yatra pārthena nirjitāḥ kuravo yudhi / godhanaṃ ca virāṭasya mokṣitaṃ yatra pāṇḍavaiḥ // 1.2.132 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭenottarā dattā snuṣā yatra kirīṭinaḥ / abhimanyuṃ samuddiśya saubhadram arighātinam // 1.2.133 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturtham etad vipulaṃ vairāṭaṃ parva varṇitam / atrāpi parisaṃkhyātam adhyāyānāṃ mahātmanā // 1.2.134 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) saptaṣaṣṭir atho pūrṇā ślokāgram api me śṛṇu / ślokānāṃ dve sahasre tu ślokāḥ pañcāśad eva tu // 1.2.135 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvaṇy asmin samākhyātāḥ saṃkhyayā paramarṣiṇā // 1.2.135.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) udyogaparva vijñeyaṃ pañcamaṃ śṛṇv ataḥ param / upaplavye niviṣṭeṣu pāṇḍaveṣu jigīṣayā // 1.2.136 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano 'rjunaś caiva vāsudevam upasthitau // 1.2.136.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sāhāyyam asmin samare bhavān nau kartum arhati / ity ukte vacane kṛṣṇo yatrovāca mahāmatiḥ // 1.2.137 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ayudhyamānam ātmānaṃ mantriṇaṃ puruṣarṣabhau / akṣauhiṇīṃ vā sainyasya kasya vā kiṃ dadāmy aham // 1.2.138 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vavre duryodhanaḥ sainyaṃ mandātmā yatra durmatiḥ / ayudhyamānaṃ sacivaṃ vavre kṛṣṇaṃ dhanaṃjayaḥ // 1.2.139 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) saṃjayaṃ preṣayām āsa śamārthaṃ pāṇḍavān prati / yatra dūtaṃ mahārājo dhṛtarāṣṭraḥ pratāpavān // 1.2.140 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā ca pāṇḍavān yatra vāsudevapurogamān / prajāgaraḥ saṃprajajñe dhṛtarāṣṭrasya cintayā // 1.2.141 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) viduro yatra vākyāni vicitrāṇi hitāni ca / śrāvayām āsa rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam // 1.2.142 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā sanatsujātena yatrādhyātmam anuttamam / manastāpānvito rājā śrāvitaḥ śokalālasaḥ // 1.2.143 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāte rājasamitau saṃjayo yatra cābhibhoḥ / aikātmyaṃ vāsudevasya proktavān arjunasya ca // 1.2.144 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yatra kṛṣṇo dayāpannaḥ saṃdhim icchan mahāyaśāḥ / svayam āgāc chamaṃ kartuṃ nagaraṃ nāgasāhvayam // 1.2.145 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyākhyānaṃ ca kṛṣṇasya rājñā duryodhanena vai / śamārthaṃ yācamānasya pakṣayor ubhayor hitam // 1.2.146 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇaduryodhanādīnāṃ duṣṭaṃ vijñāya mantritam / yogeśvaratvaṃ kṛṣṇena yatra rājasu darśitam // 1.2.147 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ratham āropya kṛṣṇena yatra karṇo 'numantritaḥ / upāyapūrvaṃ śauṇḍīryāt pratyākhyātaś ca tena saḥ // 1.2.148 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataś cāpy abhiniryātrā rathāśvanaradantinām / nagarād dhāstinapurād balasaṃkhyānam eva ca // 1.2.149 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yatra rājñā ulūkasya preṣaṇaṃ pāṇḍavān prati / śvobhāvini mahāyuddhe dūtyena krūravādinā // 1.2.150 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathātirathasaṃkhyānam ambopākhyānam eva ca // 1.2.150.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etat subahuvṛttāntaṃ pañcamaṃ parva bhārate / udyogaparva nirdiṣṭaṃ saṃdhivigrahasaṃśritam // 1.2.151 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhyāyāḥ saṃkhyayā tv atra ṣaḍaśītiśataṃ smṛtam / ślokānāṃ ṣaṭ sahasrāṇi tāvanty eva śatāni ca // 1.2.152 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ślokāś ca navatiḥ proktās tathaivāṣṭau mahātmanā / vyāsenodāramatinā parvaṇy asmiṃs tapodhanāḥ // 1.2.153 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ata ūrdhvaṃ vicitrārthaṃ bhīṣmaparva pracakṣate / jambūkhaṇḍavinirmāṇaṃ yatroktaṃ saṃjayena ha // 1.2.154 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra yuddham abhūd ghoraṃ daśāhāny atidāruṇam / yatra yaudhiṣṭhiraṃ sainyaṃ viṣādam agamat param // 1.2.155 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaśmalaṃ yatra pārthasya vāsudevo mahāmatiḥ / mohajaṃ nāśayām āsa hetubhir mokṣadarśanaiḥ // 1.2.156 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍinaṃ puraskṛtya yatra pārtho mahādhanuḥ / vinighnan niśitair bāṇai rathād bhīṣmam apātayat // 1.2.157 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭham etan mahāparva bhārate parikīrtitam / adhyāyānāṃ śataṃ proktaṃ saptadaśa tathāpare // 1.2.158 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) pañca ślokasahasrāṇi saṃkhyayāṣṭau śatāni ca / ślokāś ca caturāśītiḥ parvaṇy asmin prakīrtitāḥ // 1.2.159 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyāsena vedaviduṣā saṃkhyātā bhīṣmaparvaṇi // 1.2.159.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) droṇaparva tataś citraṃ bahuvṛttāntam ucyate / yatra saṃśaptakāḥ pārtham apaninyū raṇājirāt // 1.2.160 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagadatto mahārājo yatra śakrasamo yudhi / supratīkena nāgena saha śastaḥ kirīṭinā // 1.2.161 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatrābhimanyuṃ bahavo jaghnur lokamahārathāḥ / jayadrathamukhā bālaṃ śūram aprāptayauvanam // 1.2.162 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) hate 'bhimanyau kruddhena yatra pārthena saṃyuge / akṣauhiṇīḥ sapta hatvā hato rājā jayadrathaḥ // 1.2.163 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) saṃśaptakāvaśeṣaṃ ca kṛtaṃ niḥśeṣam āhave // 1.2.163.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) alambusaḥ śrutāyuś ca jalasaṃdhaś ca vīryavān / saumadattir virāṭaś ca drupadaś ca mahārathaḥ // 1.2.164 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghaṭotkacādayaś cānye nihatā droṇaparvaṇi // 1.2.164.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aśvatthāmāpi cātraiva droṇe yudhi nipātite / astraṃ prāduścakārograṃ nārāyaṇam amarṣitaḥ // 1.2.165 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptamaṃ bhārate parva mahad etad udāhṛtam / atra te pṛthivīpālāḥ prāyaśo nidhanaṃ gatāḥ // 1.2.166 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇaparvaṇi ye śūrā nirdiṣṭāḥ puruṣarṣabhāḥ // 1.2.166.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adhyāyānāṃ śataṃ proktam adhyāyāḥ saptatis tathā / aṣṭau ślokasahasrāṇi tathā nava śatāni ca // 1.2.167 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ślokā nava tathaivātra saṃkhyātās tattvadarśinā / pārāśaryeṇa muninā saṃcintya droṇaparvaṇi // 1.2.168 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ataḥ paraṃ karṇaparva procyate paramādbhutam / sārathye viniyogaś ca madrarājasya dhīmataḥ // 1.2.169 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ākhyātaṃ yatra paurāṇaṃ tripurasya nipātanam // 1.2.169.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prayāṇe paruṣaś cātra saṃvādaḥ karṇaśalyayoḥ / haṃsakākīyam ākhyānam atraivākṣepasaṃhitam // 1.2.170 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyonyaṃ prati ca krodho yudhiṣṭhirakirīṭinoḥ / dvairathe yatra pārthena hataḥ karṇo mahārathaḥ // 1.2.171 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭamaṃ parva nirdiṣṭam etad bhāratacintakaiḥ / ekonasaptatiḥ proktā adhyāyāḥ karṇaparvaṇi // 1.2.172 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāry eva sahasrāṇi nava ślokaśatāni ca // 1.2.172.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ataḥ paraṃ vicitrārthaṃ śalyaparva prakīrtitam / hatapravīre sainye tu netā madreśvaro 'bhavat // 1.2.173 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vṛttāni rathayuddhāni kīrtyante yatra bhāgaśaḥ / vināśaḥ kurumukhyānāṃ śalyaparvaṇi kīrtyate // 1.2.174 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śalyasya nidhanaṃ cātra dharmarājān mahārathāt / gadāyuddhaṃ tu tumulam atraiva parikīrtitam // 1.2.175 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sarasvatyāś ca tīrthānāṃ puṇyatā parikīrtitā // 1.2.175.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) navamaṃ parva nirdiṣṭam etad adbhutam arthavat / ekonaṣaṣṭir adhyāyās tatra saṃkhyāviśāradaiḥ // 1.2.176 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkhyātā bahuvṛttāntāḥ ślokāgraṃ cātra śasyate / trīṇi ślokasahasrāṇi dve śate viṃśatis tathā // 1.2.177 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muninā saṃpraṇītāni kauravāṇāṃ yaśobhṛtām // 1.2.177.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ataḥ paraṃ pravakṣyāmi sauptikaṃ parva dāruṇam / bhagnoruṃ yatra rājānaṃ duryodhanam amarṣaṇam // 1.2.178 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyapayāteṣu pārtheṣu trayas te 'bhyāyayū rathāḥ / kṛtavarmā kṛpo drauṇiḥ sāyāhne rudhirokṣitāḥ // 1.2.179 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijajñe dṛḍhakrodho drauṇir yatra mahārathaḥ / ahatvā sarvapāñcālān dhṛṣṭadyumnapurogamān // 1.2.180 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavāṃś ca sahāmātyān na vimokṣyāmi daṃśanam // 1.2.180.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prasuptān niśi viśvastān yatra te puruṣarṣabhāḥ / pāñcālān saparīvārāñ jaghnur drauṇipurogamāḥ // 1.2.181 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatrāmucyanta pārthās te pañca kṛṣṇabalāśrayāt / sātyakiś ca maheṣvāsaḥ śeṣāś ca nidhanaṃ gatāḥ // 1.2.182 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadī putraśokārtā pitṛbhrātṛvadhārditā / kṛtānaśanasaṃkalpā yatra bhartṝn upāviśat // 1.2.183 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadīvacanād yatra bhīmo bhīmaparākramaḥ / anvadhāvata saṃkruddho bhāradvājaṃ guroḥ sutam // 1.2.184 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenabhayād yatra daivenābhipracoditaḥ / apāṇḍavāyeti ruṣā drauṇir astram avāsṛjat // 1.2.185 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) maivam ity abravīt kṛṣṇaḥ śamayaṃs tasya tad vacaḥ / yatrāstram astreṇa ca tac chamayām āsa phālgunaḥ // 1.2.186 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) drauṇidvaipāyanādīnāṃ śāpāś cānyonyakāritāḥ / toyakarmaṇi sarveṣāṃ rājñām udakadānike // 1.2.187 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gūḍhotpannasya cākhyānaṃ karṇasya pṛthayātmanaḥ / sutasyaitad iha proktaṃ daśamaṃ parva sauptikam // 1.2.188 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭādaśāsminn adhyāyāḥ parvaṇy uktā mahātmanā / ślokāgram atra kathitaṃ śatāny aṣṭau tathaiva ca // 1.2.189 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) ślokāś ca saptatiḥ proktā yathāvad abhisaṃkhyayā / sauptikaiṣīkasaṃbandhe parvaṇy amitabuddhinā // 1.2.190 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ata ūrdhvam idaṃ prāhuḥ strīparva karuṇodayam / vilāpo vīrapatnīnāṃ yatrātikaruṇaḥ smṛtaḥ // 1.2.191 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhāveśaḥ prasādaś ca gāndhārīdhṛtarāṣṭrayoḥ // 1.2.191.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yatra tān kṣatriyāñ śūrān diṣṭāntān anivartinaḥ / putrān bhrātṝn pitṝṃś caiva dadṛśur nihatān raṇe // 1.2.192 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra rājā mahāprājñaḥ sarvadharmabhṛtāṃ varaḥ / rājñāṃ tāni śarīrāṇi dāhayām āsa śāstrataḥ // 1.2.193 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad ekādaśaṃ proktaṃ parvātikaruṇaṃ mahat / saptaviṃśatir adhyāyāḥ parvaṇy asminn udāhṛtāḥ // 1.2.194 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ślokāḥ saptaśataṃ cātra pañcasaptatir ucyate / saṃkhyayā bhāratākhyānaṃ kartrā hy atra mahātmanā // 1.2.195 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praṇītaṃ sajjanamanovaiklavyāśrupravartakam // 1.2.195.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) ataḥ paraṃ śāntiparva dvādaśaṃ buddhivardhanam / yatra nirvedam āpanno dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 1.2.196 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ghātayitvā pitṝn bhrātṝn putrān saṃbandhibāndhavān // 1.2.196.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śāntiparvaṇi dharmāś ca vyākhyātāḥ śaratalpikāḥ / rājabhir veditavyā ye samyaṅ nayabubhutsubhiḥ // 1.2.197 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpaddharmāś ca tatraiva kālahetupradarśakāḥ / yān buddhvā puruṣaḥ samyak sarvajñatvam avāpnuyāt // 1.2.198 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mokṣadharmāś ca kathitā vicitrā bahuvistarāḥ // 1.2.198.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) dvādaśaṃ parva nirdiṣṭam etat prājñajanapriyam / parvaṇy atra parijñeyam adhyāyānāṃ śatatrayam // 1.2.199 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triṃśac caiva tathādhyāyā nava caiva tapodhanāḥ // 1.2.199.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ślokānāṃ tu sahasrāṇi kīrtitāni caturdaśa / pañca caiva śatāny āhuḥ pañcaviṃśatisaṃkhyayā // 1.2.200 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ata ūrdhvaṃ tu vijñeyam ānuśāsanam uttamam / yatra prakṛtim āpannaḥ śrutvā dharmaviniścayam // 1.2.201 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmād bhāgīrathīputrāt kururājo yudhiṣṭhiraḥ // 1.2.201.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vyavahāro 'tra kārtsnyena dharmārthīyo nidarśitaḥ / vividhānāṃ ca dānānāṃ phalayogāḥ pṛthagvidhāḥ // 1.2.202 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā pātraviśeṣāś ca dānānāṃ ca paro vidhiḥ / ācāravidhiyogaś ca satyasya ca parā gatiḥ // 1.2.203 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat subahuvṛttāntam uttamaṃ cānuśāsanam / bhīṣmasyātraiva saṃprāptiḥ svargasya parikīrtitā // 1.2.204 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat trayodaśaṃ parva dharmaniścayakārakam / adhyāyānāṃ śataṃ cātra ṣaṭcatvāriṃśad eva ca // 1.2.205 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ślokānāṃ tu sahasrāṇi ṣaṭ saptaiva śatāni ca // 1.2.205.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'śvamedhikaṃ nāma parva proktaṃ caturdaśam / tat saṃvartamaruttīyaṃ yatrākhyānam anuttamam // 1.2.206 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇakośasaṃprāptir janma coktaṃ parikṣitaḥ / dagdhasyāstrāgninā pūrvaṃ kṛṣṇāt saṃjīvanaṃ punaḥ // 1.2.207 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caryāyāṃ hayam utsṛṣṭaṃ pāṇḍavasyānugacchataḥ / tatra tatra ca yuddhāni rājaputrair amarṣaṇaiḥ // 1.2.208 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citrāṅgadāyāḥ putreṇa putrikāyā dhanaṃjayaḥ / saṃgrāme babhruvāhena saṃśayaṃ cātra darśitaḥ // 1.2.209 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aśvamedhe mahāyajñe nakulākhyānam eva ca // 1.2.209.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity āśvamedhikaṃ parva proktam etan mahādbhutam / atrādhyāyaśataṃ triṃśat trayo 'dhyāyāś ca śabditāḥ // 1.2.210 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trīṇi ślokasahasrāṇi tāvanty eva śatāni ca / viṃśatiś ca tathā ślokāḥ saṃkhyātās tattvadarśinā // 1.2.211 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āśramavāsākyaṃ parva pañcadaśaṃ smṛtam / yatra rājyaṃ parityajya gāndhārīsahito nṛpaḥ // 1.2.212 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭrāśramapadaṃ viduraś ca jagāma ha // 1.2.212.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) yaṃ dṛṣṭvā prasthitaṃ sādhvī pṛthāpy anuyayau tadā / putrarājyaṃ parityajya guruśuśrūṣaṇe ratā // 1.2.213 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra rājā hatān putrān pautrān anyāṃś ca pārthivān / lokāntaragatān vīrān apaśyat punarāgatān // 1.2.214 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣeḥ prasādāt kṛṣṇasya dṛṣṭvāścaryam anuttamam / tyaktvā śokaṃ sadāraś ca siddhiṃ paramikāṃ gataḥ // 1.2.215 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yatra dharmaṃ samāśritya viduraḥ sugatiṃ gataḥ / saṃjayaś ca mahāmātro vidvān gāvalgaṇir vaśī // 1.2.216 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa nāradaṃ yatra dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / nāradāc caiva śuśrāva vṛṣṇīnāṃ kadanaṃ mahat // 1.2.217 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad āśramavāsākhyaṃ pūrvoktaṃ sumahādbhutam / dvicatvāriṃśad adhyāyāḥ parvaitad abhisaṃkhyayā // 1.2.218 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasram ekaṃ ślokānāṃ pañca ślokaśatāni ca / ṣaḍ eva ca tathā ślokāḥ saṃkhyātās tattvadarśinā // 1.2.219 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ataḥ paraṃ nibodhedaṃ mausalaṃ parva dāruṇam / yatra te puruṣavyāghrāḥ śastrasparśasahā yudhi // 1.2.220 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmadaṇḍaviniṣpiṣṭāḥ samīpe lavaṇāmbhasaḥ // 1.2.220.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āpāne pānagalitā daivenābhipracoditāḥ / erakārūpibhir vajrair nijaghnur itaretaram // 1.2.221 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yatra sarvakṣayaṃ kṛtvā tāv ubhau rāmakeśavau / nāticakramatuḥ kālaṃ prāptaṃ sarvaharaṃ samam // 1.2.222 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatrārjuno dvāravatīm etya vṛṣṇivinākṛtām / dṛṣṭvā viṣādam agamat parāṃ cārtiṃ nararṣabhaḥ // 1.2.223 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) sa satkṛtya yaduśreṣṭhaṃ mātulaṃ śaurim ātmanaḥ / dadarśa yaduvīrāṇām āpāne vaiśasaṃ mahat // 1.2.224 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarīraṃ vāsudevasya rāmasya ca mahātmanaḥ / saṃskāraṃ lambhayām āsa vṛṣṇīnāṃ ca pradhānataḥ // 1.2.225 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vṛddhabālam ādāya dvāravatyās tato janam / dadarśāpadi kaṣṭāyāṃ gāṇḍīvasya parābhavam // 1.2.226 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣāṃ caiva divyānām astrāṇām aprasannatām / nāśaṃ vṛṣṇikalatrāṇāṃ prabhāvānām anityatām // 1.2.227 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā nirvedam āpanno vyāsavākyapracoditaḥ / dharmarājaṃ samāsādya saṃnyāsaṃ samarocayet // 1.2.228 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity etan mausalaṃ parva ṣoḍaśaṃ parikīrtitam / adhyāyāṣṭau samākhyātāḥ ślokānāṃ ca śatatrayam // 1.2.229 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāprasthānikaṃ tasmād ūrdhvaṃ saptadaśaṃ smṛtam / yatra rājyaṃ parityajya pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥ // 1.2.230 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadyā sahitā devyā siddhiṃ paramikāṃ gatāḥ // 1.2.230.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atrādhyāyās trayaḥ proktāḥ ślokānāṃ ca śataṃ tathā / viṃśatiś ca tathā ślokāḥ saṃkhyātās tattvadarśinā // 1.2.231 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargaparva tato jñeyaṃ divyaṃ yat tad amānuṣam / adhyāyāḥ pañca saṃkhyātāḥ parvaitad abhisaṃkhyayā // 1.2.232 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ślokānāṃ dve śate caiva prasaṃkhyāte tapodhanāḥ // 1.2.232.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aṣṭādaśaivam etāni parvāṇy uktāny aśeṣataḥ / khileṣu harivaṃśaś ca bhaviṣyac ca prakīrtitam // 1.2.233 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad akhilam ākhyātaṃ bhārataṃ parvasaṃgrahāt / aṣṭādaśa samājagmur akṣauhiṇyo yuyutsayā // 1.2.234 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tan mahad dāruṇaṃ yuddham ahāny aṣṭādaśābhavat // 1.2.234.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yo vidyāc caturo vedān sāṅgopaniṣadān dvijaḥ / na cākhyānam idaṃ vidyān naiva sa syād vicakṣaṇaḥ // 1.2.235 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tv idam upākhyānaṃ śrāvyam anyan na rocate / puṃskokilarutaṃ śrutvā rūkṣā dhvāṅkṣasya vāg iva // 1.2.236 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itihāsottamād asmāj jāyante kavibuddhayaḥ / pañcabhya iva bhūtebhyo lokasaṃvidhayas trayaḥ // 1.2.237 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyākhyānasya viṣaye purāṇaṃ vartate dvijāḥ / antarikṣasya viṣaye prajā iva caturvidhāḥ // 1.2.238 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) kriyāguṇānāṃ sarveṣām idam ākhyānam āśrayaḥ / indriyāṇāṃ samastānāṃ citrā iva manaḥkriyāḥ // 1.2.239 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anāśrityaitad ākhyānaṃ kathā bhuvi na vidyate / āhāram anapāśritya śarīrasyeva dhāraṇam // 1.2.240 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ sarvaiḥ kavivarair ākhyānam upajīvyate / udayaprepsubhir bhṛtyair abhijāta iveśvaraḥ // 1.2.241 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dvaipāyanauṣṭhapuṭaniḥsṛtam aprameyaṃ; puṇyaṃ pavitram atha pāpaharaṃ śivaṃ ca / yo bhārataṃ samadhigacchati vācyamānaṃ; kiṃ tasya puṣkarajalair abhiṣecanena // 1.2.242 vasantatilakā [14: tBjjgg] ākhyānaṃ tad idam anuttamaṃ mahārthaṃ; vinyastaṃ mahad iha parvasaṃgraheṇa / śrutvādau bhavati nṛṇāṃ sukhāvagāhaṃ; vistīrṇaṃ lavaṇajalaṃ yathā plavena // 1.2.243 praharṣiṇī [13: mnjrg] pra pūrvagau pūrvajau citrabhānū; girā vā śaṃsāmi tapanāv anantau / divyau suparṇau virajau vimānāv; adhikṣiyantau bhuvanāni viśvā // 1.3.60 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytsy], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] hiraṇmayau śakunī sāṃparāyau; nāsatyadasrau sunasau vaijayantau / śukraṃ vayantau tarasā suvemāv; abhi vyayantāv asitaṃ vivasvat // 1.3.61 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] grastāṃ suparṇasya balena vartikām; amuñcatām aśvinau saubhagāya / tāvat suvṛttāv anamanta māyayā; sattamā gā aruṇā udāvahan // 1.3.62 indravaṃśā [12: ttjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ṣaṣṭiś ca gāvas triśatāś ca dhenava; ekaṃ vatsaṃ suvate taṃ duhanti / nānāgoṣṭhā vihitā ekadohanās; tāv aśvinau duhato gharmam ukthyam // 1.3.63 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: mBtr] ekāṃ nābhiṃ saptaśatā arāḥ śritāḥ; pradhiṣv anyā viṃśatir arpitā arāḥ / anemi cakraṃ parivartate 'jaraṃ; māyāśvinau samanakti carṣaṇī // 1.3.64 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjr], ajñātam [12: mtjr], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [11: tBrlg] ekaṃ cakraṃ vartate dvādaśāraṃ pradhi;ṣaṇṇābhim ekākṣam amṛtasya dhāraṇam / yasmin devā adhi viśve viṣaktās; tāv aśvinau muñcato mā viṣīdatam // 1.3.65 na kiṃcid adhyavasitam aśvināv indram amṛtaṃ vṛttabhūyau; tirodhattām aśvinau dāsapatnī / bhittvā girim aśvinau gām udācarantau; tadvṛṣṭamahnā prathitā valasya // 1.3.66 na kiṃcid adhyavasitam yuvāṃ diśo janayatho daśāgre; samānaṃ mūrdhni rathayā viyanti / tāsāṃ yātam ṛṣayo 'nuprayānti; devā manuṣyāḥ kṣitim ācaranti // 1.3.67 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBjgg], ajñātam [11: yBjgl], ajñātam [11: mntgl], indravajrā [11: ttjgg] yuvāṃ varṇān vikurutho viśvarūpāṃs; te 'dhikṣiyanti bhuvanāni viśvā / te bhānavo 'py anusṛtāś caranti; devā manuṣyāḥ kṣitim ācaranti // 1.3.68 ajñātasamavṛtta [11: tBjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tau nāsatyāv aśvināv āmahe vāṃ; srajaṃ ca yāṃ bibhṛthaḥ puṣkarasya / tau nāsatyāv amṛtāvṛtāvṛdhāv; ṛte devās tat prapadena sūte // 1.3.69 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: mBrlg], śālinī [11: mttgg] mukhena garbhaṃ labhatāṃ yuvānau; gatāsur etat prapadena sūte / sadyo jāto mātaram atti garbhas; tāv aśvinau muñcatho jīvase gāḥ // 1.3.70 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] nāvanītaṃ hṛdayaṃ brāhmaṇasya; vāci kṣuro nihitas tīkṣṇadhāraḥ / viparītam etad ubhayaṃ kṣatriyasya; vāṅ nāvanītī hṛdayaṃ tīkṣṇadhāram // 1.3.132 na kiṃcid adhyavasitam ya airāvatarājānaḥ sarpāḥ samitiśobhanāḥ / varṣanta iva jīmūtāḥ savidyutpavaneritāḥ // 1.3.139 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surūpāś ca virūpāś ca tathā kalmāṣakuṇḍalāḥ / ādityavan nākapṛṣṭhe rejur airāvatodbhavāḥ // 1.3.140 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) bahūni nāgavartmāni gaṅgāyās tīra uttare / icchet ko 'rkāṃśusenāyāṃ cartum airāvataṃ vinā // 1.3.141 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatāny aśītir aṣṭau ca sahasrāṇi ca viṃśatiḥ / sarpāṇāṃ pragrahā yānti dhṛtarāṣṭro yad ejati // 1.3.142 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye cainam upasarpanti ye ca dūraṃ paraṃ gatāḥ / aham airāvatajyeṣṭhabhrātṛbhyo 'karavaṃ namaḥ // 1.3.143 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya vāsaḥ kurukṣetre khāṇḍave cābhavat sadā / taṃ kādraveyam astauṣaṃ kuṇḍalārthāya takṣakam // 1.3.144 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) takṣakaś cāśvasenaś ca nityaṃ sahacarāv ubhau / kurukṣetre nivasatāṃ nadīm ikṣumatīm anu // 1.3.145 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jaghanyajas takṣakasya śrutaseneti yaḥ śrutaḥ / avasadyo mahad dyumni prārthayan nāgamukhyatām // 1.3.146 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) karavāṇi sadā cāhaṃ namas tasmai mahātmane // 1.3.146.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) trīṇy arpitāny atra śatāni madhye; ṣaṣṭiś ca nityaṃ carati dhruve 'smin / cakre caturviṃśatiparvayoge; ṣaḍ yat kumārāḥ parivartayanti // 1.3.150 indravajrā [11: ttjgg] tantraṃ cedaṃ viśvarūpaṃ yuvatyau; vayatas tantūn satataṃ vartayantyau / kṛṣṇān sitāṃś caiva vivartayantyau; bhūtāny ajasraṃ bhuvanāni caiva // 1.3.151 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vajrasya bhartā bhuvanasya goptā; vṛtrasya hantā namucer nihantā / kṛṣṇe vasāno vasane mahātmā; satyānṛte yo vivinakti loke // 1.3.152 indravajrā [11: ttjgg] yo vājinaṃ garbham apāṃ purāṇaṃ; vaiśvānaraṃ vāhanam abhyupetaḥ / namaḥ sadāsmai jagadīśvarāya; lokatrayeśāya puraṃdarāya // 1.3.153 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa hāstinapuraṃ prāpya nacirād dvijasattamaḥ / samāgacchata rājānam uttaṅko janamejayam // 1.3.178 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā takṣaśilātas taṃ nivṛttam aparājitam / samyag vijayinaṃ dṛṣṭvā samantān mantribhir vṛtam // 1.3.179 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai jayāśiṣaḥ pūrvaṃ yathānyāyaṃ prayujya saḥ / uvācainaṃ vacaḥ kāle śabdasaṃpannayā girā // 1.3.180 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyasmin karaṇīye tvaṃ kārye pārthivasattama / bālyād ivānyad eva tvaṃ kuruṣe nṛpasattama // 1.3.181 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu vipreṇa sa rājā pratyuvāca ha / janamejayaḥ prasannātmā samyak saṃpūjya taṃ munim // 1.3.182 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) āsāṃ prajānāṃ paripālanena; svaṃ kṣatradharmaṃ paripālayāmi / prabrūhi vā kiṃ kriyatāṃ dvijendra; śuśrūṣur asmy adya vacas tvadīyam // 1.3.183 indravajrā [11: ttjgg] sa evam uktas tu nṛpottamena; dvijottamaḥ puṇyakṛtāṃ variṣṭhaḥ / uvāca rājānam adīnasattvaṃ; svam eva kāryaṃ nṛpateś ca yat tat // 1.3.184 upendravajrā [11: jtjgg] takṣakeṇa narendrendra yena te hiṃsitaḥ pitā / tasmai pratikuruṣva tvaṃ pannagāya durātmane // 1.3.185 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāryakālaṃ ca manye 'haṃ vidhidṛṣṭasya karmaṇaḥ / tad gacchāpacitiṃ rājan pitus tasya mahātmanaḥ // 1.3.186 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena hy anaparādhī sa daṣṭo duṣṭāntarātmanā / pañcatvam agamad rājā vajrāhata iva drumaḥ // 1.3.187 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) baladarpasamutsiktas takṣakaḥ pannagādhamaḥ / akāryaṃ kṛtavān pāpo yo 'daśat pitaraṃ tava // 1.3.188 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣivaṃśagoptāram amarapratimaṃ nṛpam / jaghāna kāśyapaṃ caiva nyavartayata pāpakṛt // 1.3.189 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dagdhum arhasi taṃ pāpaṃ jvalite havyavāhane / sarpasatre mahārāja tvayi tad dhi vidhīyate // 1.3.190 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pituś cāpacitiṃ gatavāṃs tvaṃ bhaviṣyasi / mama priyaṃ ca sumahat kṛtaṃ rājan bhaviṣyati // 1.3.191 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) karmaṇaḥ pṛthivīpāla mama yena durātmanā / vighnaḥ kṛto mahārāja gurvarthaṃ carato 'nagha // 1.3.192 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu nṛpatis takṣakasya cukopa ha / uttaṅkavākyahaviṣā dīpto 'gnir haviṣā yathā // 1.3.193 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) apṛcchac ca tadā rājā mantriṇaḥ svān suduḥkhitaḥ / uttaṅkasyaiva sāṃnidhye pituḥ svargagatiṃ prati // 1.3.194 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadaiva hi sa rājendro duḥkhaśokāpluto 'bhavat / yadaiva pitaraṃ vṛttam uttaṅkād aśṛṇot tadā // 1.3.195 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'sau divyāḥ kathā veda devatāsurasaṃkathāḥ / manuṣyoragagandharvakathā veda ca sarvaśaḥ // 1.4.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cāpy asmin makhe saute vidvān kulapatir dvijaḥ / dakṣo dhṛtavrato dhīmāñ śāstre cāraṇyake guruḥ // 1.4.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyavādī śamaparas tapasvī niyatavrataḥ / sarveṣām eva no mānyaḥ sa tāvat pratipālyatām // 1.4.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasminn adhyāsati gurāv āsanaṃ paramārcitam / tato vakṣyasi yat tvāṃ sa prakṣyati dvijasattamaḥ // 1.4.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam astu gurau tasminn upaviṣṭe mahātmani / tena pṛṣṭaḥ kathāḥ puṇyā vakṣyāmi vividhāśrayāḥ // 1.4.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'tha viprarṣabhaḥ kāryaṃ kṛtvā sarvaṃ yathākramam / devān vāgbhiḥ pitṝn adbhis tarpayitvājagāma ha // 1.4.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra brahmarṣayaḥ siddhās ta āsīnā yatavratāḥ / yajñāyatanam āśritya sūtaputrapuraḥsarāḥ // 1.4.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtvikṣv atha sadasyeṣu sa vai gṛhapatis tataḥ / upaviṣṭeṣūpaviṣṭaḥ śaunako 'thābravīd idam // 1.4.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) purāṇam akhilaṃ tāta pitā te 'dhītavān purā / kaccit tvam api tat sarvam adhīṣe lomaharṣaṇe // 1.5.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purāṇe hi kathā divyā ādivaṃśāś ca dhīmatām / kathyante tāḥ purāsmābhiḥ śrutāḥ pūrvaṃ pitus tava // 1.5.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vaṃśam ahaṃ pūrvaṃ śrotum icchāmi bhārgavam / kathayasva kathām etāṃ kalyāḥ sma śravaṇe tava // 1.5.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad adhītaṃ purā samyag dvijaśreṣṭha mahātmabhiḥ / vaiśaṃpāyanaviprādyais taiś cāpi kathitaṃ purā // 1.5.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad adhītaṃ ca pitrā me samyak caiva tato mayā / tat tāvac chṛṇu yo devaiḥ sendraiḥ sāgnimarudgaṇaiḥ // 1.5.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjitaḥ pravaro vaṃśo bhṛgūṇāṃ bhṛgunandana // 1.5.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) imaṃ vaṃśam ahaṃ brahman bhārgavaṃ te mahāmune / nigadāmi kathāyuktaṃ purāṇāśrayasaṃyutam // 1.5.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛgoḥ sudayitaḥ putraś cyavano nāma bhārgavaḥ / cyavanasyāpi dāyādaḥ pramatir nāma dhārmikaḥ // 1.5.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramater apy abhūt putro ghṛtācyāṃ rurur ity uta // 1.5.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ruror api suto jajñe śunako vedapāragaḥ / pramadvarāyāṃ dharmātmā tava pūrvapitāmahāt // 1.5.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tapasvī ca yaśasvī ca śrutavān brahmavittamaḥ / dharmiṣṭhaḥ satyavādī ca niyato niyatendriyaḥ // 1.5.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūtaputra yathā tasya bhārgavasya mahātmanaḥ / cyavanatvaṃ parikhyātaṃ tan mamācakṣva pṛcchataḥ // 1.5.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛgoḥ sudayitā bhāryā pulomety abhiviśrutā / tasyāṃ garbhaḥ samabhavad bhṛgor vīryasamudbhavaḥ // 1.5.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasmin garbhe saṃbhṛte 'tha pulomāyāṃ bhṛgūdvaha / samaye samaśīlinyāṃ dharmapatnyāṃ yaśasvinaḥ // 1.5.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) abhiṣekāya niṣkrānte bhṛgau dharmabhṛtāṃ vare / āśramaṃ tasya rakṣo 'tha pulomābhyājagāma ha // 1.5.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ praviśyāśramaṃ dṛṣṭvā bhṛgor bhāryām aninditām / hṛcchayena samāviṣṭo vicetāḥ samapadyata // 1.5.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyāgataṃ tu tad rakṣaḥ pulomā cārudarśanā / nyamantrayata vanyena phalamūlādinā tadā // 1.5.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ tu rakṣas tato brahman hṛcchayenābhipīḍitam / dṛṣṭvā hṛṣṭam abhūt tatra jihīrṣus tām aninditām // 1.5.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāgniśaraṇe 'paśyaj jvalitaṃ jātavedasam / tam apṛcchat tato rakṣaḥ pāvakaṃ jvalitaṃ tadā // 1.5.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṃsa me kasya bhāryeyam agne pṛṣṭa ṛtena vai / satyas tvam asi satyaṃ me vada pāvaka pṛcchate // 1.5.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā hīyaṃ pūrvavṛtā bhāryārthe varavarṇinī / paścāt tv imāṃ pitā prādād bhṛgave 'nṛtakāriṇe // 1.5.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) seyaṃ yadi varārohā bhṛgor bhāryā rahogatā / tathā satyaṃ samākhyāhi jihīrṣāmy āśramād imām // 1.5.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyur hi hṛdayaṃ me 'dya pradahann iva tiṣṭhati / matpurvabhāryāṃ yad imāṃ bhṛguḥ prāpa sumadhyamām // 1.5.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tad rakṣa evam āmantrya jvalitaṃ jātavedasam / śaṅkamāno bhṛgor bhāryāṃ punaḥ punar apṛcchata // 1.5.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam agne sarvabhūtānām antaś carasi nityadā / sākṣivat puṇyapāpeṣu satyaṃ brūhi kave vacaḥ // 1.5.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matpūrvabhāryāpahṛtā bhṛguṇānṛtakāriṇā / seyaṃ yadi tathā me tvaṃ satyam ākhyātum arhasi // 1.5.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvā tvatto bhṛgor bhāryāṃ hariṣyāmy aham āśramāt / jātavedaḥ paśyatas te vada satyāṃ giraṃ mama // 1.5.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tasya tad vacanaṃ śrutvā saptārcir duḥkhito bhṛśam / bhīto 'nṛtāc ca śāpāc ca bhṛgor ity abravīc chanaiḥ // 1.5.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agner atha vacaḥ śrutvā tad rakṣaḥ prajahāra tām / brahman varāharūpeṇa manomārutaraṃhasā // 1.6.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa garbho nivasan kukṣau bhṛgukulodvaha / roṣān mātuś cyutaḥ kukṣeś cyavanas tena so 'bhavat // 1.6.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā mātur udarāc cyutam ādityavarcasam / tad rakṣo bhasmasād bhūtaṃ papāta parimucya tām // 1.6.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sā tam ādāya suśroṇī sasāra bhṛgunandanam / cyavanaṃ bhārgavaṃ brahman pulomā duḥkhamūrcchitā // 1.6.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ dadarśa svayaṃ brahmā sarvalokapitāmahaḥ / rudatīṃ bāṣpapūrṇākṣīṃ bhṛgor bhāryām aninditām // 1.6.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāntvayām āsa bhagavān vadhūṃ brahmā pitāmahaḥ // 1.6.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) aśrubindūdbhavā tasyāḥ prāvartata mahānadī / anuvartatī sṛtiṃ tasyā bhṛgoḥ patnyā yaśasvinaḥ // 1.6.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tasyā mārgaṃ sṛtavatīṃ dṛṣṭvā tu saritaṃ tadā / nāma tasyās tadā nadyāś cakre lokapitāmahaḥ // 1.6.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vadhūsareti bhagavāṃś cyavanasyāśramaṃ prati // 1.6.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) sa evaṃ cyavano jajñe bhṛgoḥ putraḥ pratāpavān / taṃ dadarśa pitā tatra cyavanaṃ tāṃ ca bhāminīm // 1.6.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pulomāṃ tato bhāryāṃ papraccha kupito bhṛguḥ / kenāsi rakṣase tasmai kathiteha jihīrṣave // 1.6.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tvāṃ veda tad rakṣo madbhāryāṃ cāruhāsinīm // 1.6.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tat tvam ākhyāhi taṃ hy adya śaptum icchāmy ahaṃ ruṣā / bibheti ko na śāpān me kasya cāyaṃ vyatikramaḥ // 1.6.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agninā bhagavaṃs tasmai rakṣase 'haṃ niveditā / tato mām anayad rakṣaḥ krośantīṃ kurarīm iva // 1.6.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhaṃ tava sutasyāsya tejasā parimokṣitā / bhasmībhūtaṃ ca tad rakṣo mām utsṛjya papāta vai // 1.6.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti śrutvā pulomāyā bhṛguḥ paramamanyumān / śaśāpāgnim abhikruddhaḥ sarvabhakṣo bhaviṣyasi // 1.6.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaptas tu bhṛguṇā vahniḥ kruddho vākyam athābravīt / kim idaṃ sāhasaṃ brahman kṛtavān asi sāṃpratam // 1.7.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharme prayatamānasya satyaṃ ca vadataḥ samam / pṛṣṭo yad abruvaṃ satyaṃ vyabhicāro 'tra ko mama // 1.7.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛṣṭo hi sākṣī yaḥ sākṣyaṃ jānamāno 'nyathā vadet / sa pūrvān ātmanaḥ sapta kule hanyāt tathā parān // 1.7.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yaś ca kāryārthatattvajño jānamāno na bhāṣate / so 'pi tenaiva pāpena lipyate nātra saṃśayaḥ // 1.7.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakto 'ham api śaptuṃ tvāṃ mānyās tu brāhmaṇā mama / jānato 'pi ca te vyaktaṃ kathayiṣye nibodha tat // 1.7.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yogena bahudhātmānaṃ kṛtvā tiṣṭhāmi mūrtiṣu / agnihotreṣu satreṣu kriyāsv atha makheṣu ca // 1.7.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedoktena vidhānena mayi yad dhūyate haviḥ / devatāḥ pitaraś caiva tena tṛptā bhavanti vai // 1.7.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpo devagaṇāḥ sarve āpaḥ pitṛgaṇās tathā / darśaś ca paurṇamāsaś ca devānāṃ pitṛbhiḥ saha // 1.7.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatāḥ pitaras tasmāt pitaraś cāpi devatāḥ / ekībhūtāś ca pūjyante pṛthaktvena ca parvasu // 1.7.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatāḥ pitaraś caiva juhvate mayi yat sadā / tridaśānāṃ pitṝṇāṃ ca mukham evam ahaṃ smṛtaḥ // 1.7.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amāvāsyāṃ ca pitaraḥ paurṇamāsyāṃ ca devatāḥ / manmukhenaiva hūyante bhuñjate ca hutaṃ haviḥ // 1.7.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarvabhakṣaḥ kathaṃ teṣāṃ bhaviṣyāmi mukhaṃ tv aham // 1.7.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) cintayitvā tato vahniś cakre saṃhāram ātmanaḥ / dvijānām agnihotreṣu yajñasatrakriyāsu ca // 1.7.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niroṃkāravaṣaṭkārāḥ svadhāsvāhāvivarjitāḥ / vināgninā prajāḥ sarvās tata āsan suduḥkhitāḥ // 1.7.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atharṣayaḥ samudvignā devān gatvābruvan vacaḥ / agnināśāt kriyābhraṃśād bhrāntā lokās trayo 'naghāḥ // 1.7.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhadhvam atra yat kāryaṃ na syāt kālātyayo yathā // 1.7.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atharṣayaś ca devāś ca brahmāṇam upagamya tu / agner āvedayañ śāpaṃ kriyāsaṃhāram eva ca // 1.7.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛguṇā vai mahābhāga śapto 'gniḥ kāraṇāntare / kathaṃ devamukho bhūtvā yajñabhāgāgrabhuk tathā // 1.7.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hutabhuk sarvalokeṣu sarvabhakṣatvam eṣyati // 1.7.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śrutvā tu tad vacas teṣām agnim āhūya lokakṛt / uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ bhūtabhāvanam avyayam // 1.7.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokānām iha sarveṣāṃ tvaṃ kartā cānta eva ca / tvaṃ dhārayasi lokāṃs trīn kriyāṇāṃ ca pravartakaḥ // 1.7.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tathā kuru lokeśa nocchidyeran kriyā yathā // 1.7.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kasmād evaṃ vimūḍhas tvam īśvaraḥ san hutāśanaḥ / tvaṃ pavitraṃ yadā loke sarvabhūtagataś ca ha // 1.7.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tvaṃ sarvaśarīreṇa sarvabhakṣatvam eṣyasi / upādāne 'rciṣo yās te sarvaṃ dhakṣyanti tāḥ śikhin // 1.7.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā sūryāṃśubhiḥ spṛṣṭaṃ sarvaṃ śuci vibhāvyate / tathā tvadarcirnirdagdhaṃ sarvaṃ śuci bhaviṣyati // 1.7.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tad agne tvaṃ mahat tejaḥ svaprabhāvād vinirgatam / svatejasaiva taṃ śāpaṃ kuru satyam ṛṣer vibho // 1.7.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānāṃ cātmano bhāgaṃ gṛhāṇa tvaṃ mukhe hutam // 1.7.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam astv iti taṃ vahniḥ pratyuvāca pitāmaham / jagāma śāsanaṃ kartuṃ devasya parameṣṭhinaḥ // 1.7.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarṣayaś ca muditās tato jagmur yathāgatam / ṛṣayaś ca yathāpūrvaṃ kriyāḥ sarvāḥ pracakrire // 1.7.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) divi devā mumudire bhūtasaṃghāś ca laukikāḥ / agniś ca paramāṃ prītim avāpa hatakalmaṣaḥ // 1.7.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam eṣa purāvṛtta itihāso 'gniśāpajaḥ / pulomasya vināśaś ca cyavanasya ca saṃbhavaḥ // 1.7.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cāpi cyavano brahman bhārgavo 'janayat sutam / sukanyāyāṃ mahātmānaṃ pramatiṃ dīptatejasam // 1.8.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramatis tu ruruṃ nāma ghṛtācyāṃ samajījanat / ruruḥ pramadvarāyāṃ tu śunakaṃ samajījanat // 1.8.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya brahman ruroḥ sarvaṃ caritaṃ bhūritejasaḥ / vistareṇa pravakṣyāmi tac chṛṇu tvam aśeṣataḥ // 1.8.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣir āsīn mahān pūrvaṃ tapovidyāsamanvitaḥ / sthūlakeśa iti khyātaḥ sarvabhūtahite rataḥ // 1.8.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu menakāyāṃ prajajñivān / gandharvarājo viprarṣe viśvāvasur iti śrutaḥ // 1.8.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athāpsarā menakā sā taṃ garbhaṃ bhṛgunandana / utsasarja yathākālaṃ sthūlakeśāśramaṃ prati // 1.8.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) utsṛjya caiva taṃ garbhaṃ nadyās tīre jagāma ha / kanyām amaragarbhābhāṃ jvalantīm iva ca śriyā // 1.8.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ dadarśa samutsṛṣṭāṃ nadītīre mahān ṛṣiḥ / sthūlakeśaḥ sa tejasvī vijane bandhuvarjitām // 1.8.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāṃ dṛṣṭvā tadā kanyāṃ sthūlakeśo dvijottamaḥ / jagrāhātha muniśreṣṭhaḥ kṛpāviṣṭaḥ pupoṣa ca // 1.8.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavṛdhe sā varārohā tasyāśramapade śubhā // 1.8.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pramadābhyo varā sā tu sarvarūpaguṇānvitā / tataḥ pramadvarety asyā nāma cakre mahān ṛṣiḥ // 1.8.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām āśramapade tasya rurur dṛṣṭvā pramadvarām / babhūva kila dharmātmā madanānugatātmavān // 1.8.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitaraṃ sakhibhiḥ so 'tha vācayām āsa bhārgavaḥ / pramatiś cābhyayāc chrutvā sthūlakeśaṃ yaśasvinam // 1.8.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prādāt pitā kanyāṃ rurave tāṃ pramadvarām / vivāhaṃ sthāpayitvāgre nakṣatre bhagadaivate // 1.8.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ katipayāhasya vivāhe samupasthite / sakhībhiḥ krīḍatī sārdhaṃ sā kanyā varavarṇinī // 1.8.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāpaśyata prasuptaṃ vai bhujagaṃ tiryag āyatam / padā cainaṃ samākrāman mumūrṣuḥ kālacoditā // 1.8.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasyāḥ saṃpramattāyāś coditaḥ kāladharmaṇā / viṣopaliptān daśanān bhṛśam aṅge nyapātayat // 1.8.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sā daṣṭā sahasā bhūmau patitā gatacetanā / vyasur aprekṣaṇīyāpi prekṣaṇīyatamākṛtiḥ // 1.8.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasuptevābhavac cāpi bhuvi sarpaviṣārditā / bhūyo manoharatarā babhūva tanumadhyamā // 1.8.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dadarśa tāṃ pitā caiva te caivānye tapasvinaḥ / viceṣṭamānāṃ patitāṃ bhūtale padmavarcasam // 1.8.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ sarve dvijavarāḥ samājagmuḥ kṛpānvitāḥ / svastyātreyo mahājānuḥ kuśikaḥ śaṅkhamekhalaḥ // 1.8.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhāradvājaḥ kauṇakutsa ārṣṭiṣeṇo 'tha gautamaḥ / pramatiḥ saha putreṇa tathānye vanavāsinaḥ // 1.8.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃ te kanyāṃ vyasuṃ dṛṣṭvā bhujagasya viṣārditām / ruruduḥ kṛpayāviṣṭā rurus tv ārto bahir yayau // 1.8.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu tatropaviṣṭeṣu brāhmaṇeṣu samantataḥ / ruruś cukrośa gahanaṃ vanaṃ gatvā suduḥkhitaḥ // 1.9.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śokenābhihataḥ so 'tha vilapan karuṇaṃ bahu / abravīd vacanaṃ śocan priyāṃ cintya pramadvarām // 1.9.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śete sā bhuvi tanvaṅgī mama śokavivardhinī / bāndhavānāṃ ca sarveṣāṃ kiṃ nu duḥkham ataḥ param // 1.9.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi dattaṃ tapas taptaṃ guravo vā mayā yadi / samyag ārādhitās tena saṃjīvatu mama priyā // 1.9.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā janmaprabhṛti vai yatātmāhaṃ dhṛtavrataḥ / pramadvarā tathādyaiva samuttiṣṭhatu bhāminī // 1.9.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) abhidhatse ha yad vācā ruro duḥkhena tan mṛṣā / na tu martyasya dharmātmann āyur asti gatāyuṣaḥ // 1.9.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatāyur eṣā kṛpaṇā gandharvāpsarasoḥ sutā / tasmāc choke manas tāta mā kṛthās tvaṃ kathaṃ cana // 1.9.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) upāyaś cātra vihitaḥ pūrvaṃ devair mahātmabhiḥ / taṃ yadīcchasi kartuṃ tvaṃ prāpsyasīmāṃ pramadvarām // 1.9.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ka upāyaḥ kṛto devair brūhi tattvena khecara / kariṣye taṃ tathā śrutvā trātum arhati māṃ bhavān // 1.9.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣo 'rdhaṃ prayacchasva kanyāyai bhṛgunandana / evam utthāsyati ruro tava bhāryā pramadvarā // 1.9.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āyuṣo 'rdhaṃ prayacchāmi kanyāyai khecarottama / śṛṅgārarūpābharaṇā uttiṣṭhatu mama priyā // 1.9.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato gandharvarājaś ca devadūtaś ca sattamau / dharmarājam upetyedaṃ vacanaṃ pratyabhāṣatām // 1.9.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmarājāyuṣo 'rdhena ruror bhāryā pramadvarā / samuttiṣṭhatu kalyāṇī mṛtaiva yadi manyase // 1.9.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramadvarā ruror bhāryā devadūta yadīcchasi / uttiṣṭhatv āyuṣo 'rdhena ruror eva samanvitā // 1.9.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte tataḥ kanyā sodatiṣṭhat pramadvarā / ruros tasyāyuṣo 'rdhena supteva varavarṇinī // 1.9.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dṛṣṭaṃ bhaviṣye hi ruror uttamatejasaḥ / āyuṣo 'tipravṛddhasya bhāryārthe 'rdhaṃ hrasatv iti // 1.9.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata iṣṭe 'hani tayoḥ pitarau cakratur mudā / vivāhaṃ tau ca remāte parasparahitaiṣiṇau // 1.9.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa labdhvā durlabhāṃ bhāryāṃ padmakiñjalkasaprabhām / vrataṃ cakre vināśāya jihmagānāṃ dhṛtavrataḥ // 1.9.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā jihmagān sarvāṃs tīvrakopasamanvitaḥ / abhihanti yathāsannaṃ gṛhya praharaṇaṃ sadā // 1.9.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kadā cid vanaṃ vipro rurur abhyāgaman mahat / śayānaṃ tatra cāpaśyaḍ ḍuṇḍubhaṃ vayasānvitam // 1.9.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata udyamya daṇḍaṃ sa kāladaṇḍopamaṃ tadā / abhyaghnad ruṣito vipras tam uvācātha ḍuṇḍubhaḥ // 1.9.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāparādhyāmi te kiṃ cid aham adya tapodhana / saṃrambhāt tat kimarthaṃ mām abhihaṃsi ruṣānvitaḥ // 1.9.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama prāṇasamā bhāryā daṣṭāsīd bhujagena ha / tatra me samayo ghora ātmanoraga vai kṛtaḥ // 1.10.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanyāṃ sadaiva bhujagaṃ yaṃ yaṃ paśyeyam ity uta / tato 'haṃ tvāṃ jighāṃsāmi jīvitena vimokṣyase // 1.10.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anye te bhujagā vipra ye daśantīha mānavān / ḍuṇḍubhān ahigandhena na tvaṃ hiṃsitum arhasi // 1.10.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekānarthān pṛthagarthān ekaduḥkhān pṛthaksukhān / ḍuṇḍubhān dharmavid bhūtvā na tvaṃ hiṃsitum arhasi // 1.10.4 upagīti (12, 15, 12, 15) iti śrutvā vacas tasya bhujagasya rurus tadā / nāvadhīd bhayasaṃvigna ṛṣiṃ matvātha ḍuṇḍubham // 1.10.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca cainaṃ bhagavān ruruḥ saṃśamayann iva / kāmayā bhujaga brūhi ko 'sīmāṃ vikriyāṃ gataḥ // 1.10.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ purā ruro nāmnā ṛṣir āsaṃ sahasrapāt / so 'haṃ śāpena viprasya bhujagatvam upāgataḥ // 1.10.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ śaptavān kruddho dvijas tvāṃ bhujagottama / kiyantaṃ caiva kālaṃ te vapur etad bhaviṣyati // 1.10.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakhā babhūva me pūrvaṃ khagamo nāma vai dvijaḥ / bhṛśaṃ saṃśitavāk tāta tapobalasamanvitaḥ // 1.11.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mayā krīḍatā bālye kṛtvā tārṇam athoragam / agnihotre prasaktaḥ san bhīṣitaḥ pramumoha vai // 1.11.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhvā ca sa punaḥ saṃjñāṃ mām uvāca tapodhanaḥ / nirdahann iva kopena satyavāk saṃśitavrataḥ // 1.11.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāvīryas tvayā sarpaḥ kṛto 'yaṃ madbibhīṣayā / tathāvīryo bhujaṃgas tvaṃ mama kopād bhaviṣyasi // 1.11.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāhaṃ tapaso vīryaṃ jānamānas tapodhana / bhṛśam udvignahṛdayas tam avocaṃ vanaukasam // 1.11.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prayataḥ saṃbhramāc caiva prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ / sakheti hasatedaṃ te narmārthaṃ vai kṛtaṃ mayā // 1.11.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣantum arhasi me brahmañ śāpo 'yaṃ vinivartyatām / so 'tha mām abravīd dṛṣṭvā bhṛśam udvignacetasam // 1.11.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhur uṣṇaṃ viniḥśvasya susaṃbhrāntas tapodhanaḥ / nānṛtaṃ vai mayā proktaṃ bhavitedaṃ kathaṃ cana // 1.11.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu vakṣyāmi te vākyaṃ śṛṇu tan me dhṛtavrata / śrutvā ca hṛdi te vākyam idam astu tapodhana // 1.11.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utpatsyati rurur nāma pramater ātmajaḥ śuciḥ / taṃ dṛṣṭvā śāpamokṣas te bhavitā nacirād iva // 1.11.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ rurur iti khyātaḥ pramater ātmajaḥ śuciḥ / svarūpaṃ pratilabhyāham adya vakṣyāmi te hitam // 1.11.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahiṃsā paramo dharmaḥ sarvaprāṇabhṛtāṃ smṛtaḥ / tasmāt prāṇabhṛtaḥ sarvān na hiṃsyād brāhmaṇaḥ kva cit // 1.11.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇaḥ saumya eveha jāyateti parā śrutiḥ / vedavedāṅgavit tāta sarvabhūtābhayapradaḥ // 1.11.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahiṃsā satyavacanaṃ kṣamā ceti viniścitam / brāhmaṇasya paro dharmo vedānāṃ dharaṇād api // 1.11.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṣatriyasya tu yo dharmaḥ sa neheṣyati vai tava / daṇḍadhāraṇam ugratvaṃ prajānāṃ paripālanam // 1.11.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad idaṃ kṣatriyasyāsīt karma vai śṛṇu me ruro / janamejayasya dharmātman sarpāṇāṃ hiṃsanaṃ purā // 1.11.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) paritrāṇaṃ ca bhītānāṃ sarpāṇāṃ brāhmaṇād api / tapovīryabalopetād vedavedāṅgapāragāt // 1.11.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āstīkād dvijamukhyād vai sarpasatre dvijottama // 1.11.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kathaṃ hiṃsitavān sarpān kṣatriyo janamejayaḥ / sarpā vā hiṃsitās tāta kimarthaṃ dvijasattama // 1.12.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ mokṣitāś caiva pannagās tena śaṃsa me / āstīkena tad ācakṣva śrotum icchāmy aśeṣataḥ // 1.12.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śroṣyasi tvaṃ ruro sarvam āstīkacaritaṃ mahat / brāhmaṇānāṃ kathayatām ity uktvāntaradhīyata // 1.12.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ruruś cāpi vanaṃ sarvaṃ paryadhāvat samantataḥ / tam ṛṣiṃ draṣṭum anvicchan saṃśrānto nyapatad bhuvi // 1.12.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhasaṃjño ruruś cāyāt tac cācakhyau pitus tadā / pitā cāsya tad ākhyānaṃ pṛṣṭaḥ sarvaṃ nyavedayat // 1.12.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ rājaśārdūlaḥ sa rājā janamejayaḥ / sarpasatreṇa sarpāṇāṃ gato 'ntaṃ tad vadasva me // 1.13.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āstīkaś ca dvijaśreṣṭhaḥ kimarthaṃ japatāṃ varaḥ / mokṣayām āsa bhujagān dīptāt tasmād dhutāśanāt // 1.13.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kasya putraḥ sa rājāsīt sarpasatraṃ ya āharat / sa ca dvijātipravaraḥ kasya putro vadasva me // 1.13.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mahad ākhyānam āstīkaṃ yatraitat procyate dvija / sarvam etad aśeṣeṇa śṛṇu me vadatāṃ vara // 1.13.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāmy aśeṣeṇa kathām etāṃ manoramām / āstīkasya purāṇasya brāhmaṇasya yaśasvinaḥ // 1.13.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itihāsam imaṃ vṛddhāḥ purāṇaṃ paricakṣate / kṛṣṇadvaipāyanaproktaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ // 1.13.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvaṃ pracoditaḥ sūtaḥ pitā me lomaharṣaṇaḥ / śiṣyo vyāsasya medhāvī brāhmaṇair idam uktavān // 1.13.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād aham upaśrutya pravakṣyāmi yathātatham / idam āstīkam ākhyānaṃ tubhyaṃ śaunaka pṛcchate // 1.13.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āstīkasya pitā hy āsīt prajāpatisamaḥ prabhuḥ / brahmacārī yatāhāras tapasy ugre rataḥ sadā // 1.13.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaratkārur iti khyāta ūrdhvaretā mahān ṛṣiḥ / yāyāvarāṇāṃ dharmajñaḥ pravaraḥ saṃśitavrataḥ // 1.13.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aṭamānaḥ kadā cit sa svān dadarśa pitāmahān / lambamānān mahāgarte pādair ūrdhvair adhomukhān // 1.13.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān abravīt sa dṛṣṭvaiva jaratkāruḥ pitāmahān / ke bhavanto 'valambante garte 'smin vā adhomukhāḥ // 1.13.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīraṇastambake lagnāḥ sarvataḥ paribhakṣite / mūṣakena nigūḍhena garte 'smin nityavāsinā // 1.13.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāyāvarā nāma vayam ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ / saṃtānaprakṣayād brahmann adho gacchāma medinīm // 1.13.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) asmākaṃ saṃtatis tv eko jaratkārur iti śrutaḥ / mandabhāgyo 'lpabhāgyānāṃ tapa eva samāsthitaḥ // 1.13.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa putrāñ janayituṃ dārān mūḍhaś cikīrṣati / tena lambāmahe garte saṃtānaprakṣayād iha // 1.13.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anāthās tena nāthena yathā duṣkṛtinas tathā / kas tvaṃ bandhur ivāsmākam anuśocasi sattama // 1.13.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātum icchāmahe brahman ko bhavān iha dhiṣṭhitaḥ / kimarthaṃ caiva naḥ śocyān anukampitum arhasi // 1.13.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama pūrve bhavanto vai pitaraḥ sapitāmahāḥ / brūta kiṃ karavāṇy adya jaratkārur ahaṃ svayam // 1.13.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatasva yatnavāṃs tāta saṃtānāya kulasya naḥ / ātmano 'rthe 'smadarthe ca dharma ity eva cābhibho // 1.13.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi dharmaphalais tāta na tapobhiḥ susaṃcitaiḥ / tāṃ gatiṃ prāpnuvantīha putriṇo yāṃ vrajanti ha // 1.13.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad dāragrahaṇe yatnaṃ saṃtatyāṃ ca manaḥ kuru / putrakāsmanniyogāt tvam etan naḥ paramaṃ hitam // 1.13.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na dārān vai kariṣyāmi sadā me bhāvitaṃ manaḥ / bhavatāṃ tu hitārthāya kariṣye dārasaṃgraham // 1.13.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samayena ca kartāham anena vidhipūrvakam / tathā yady upalapsyāmi kariṣye nānyathā tv aham // 1.13.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sanāmnī yā bhavitrī me ditsitā caiva bandhubhiḥ / bhaikṣavat tām ahaṃ kanyām upayaṃsye vidhānataḥ // 1.13.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daridrāya hi me bhāryāṃ ko dāsyati viśeṣataḥ / pratigrahīṣye bhikṣāṃ tu yadi kaś cit pradāsyati // 1.13.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ dārakriyāhetoḥ prayatiṣye pitāmahāḥ / anena vidhinā śaśvan na kariṣye 'ham anyathā // 1.13.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra cotpatsyate jantur bhavatāṃ tāraṇāya vai / śāśvataṃ sthānam āsādya modantāṃ pitaro mama // 1.13.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato niveśāya tadā sa vipraḥ saṃśitavrataḥ / mahīṃ cacāra dārārthī na ca dārān avindata // 1.13.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa kadā cid vanaṃ gatvā vipraḥ pitṛvacaḥ smaran / cukrośa kanyābhikṣārthī tisro vācaḥ śanair iva // 1.13.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) taṃ vāsukiḥ pratyagṛhṇād udyamya bhaginīṃ tadā / na sa tāṃ pratijagrāha na sanāmnīti cintayan // 1.13.31 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sanāmnīm udyatāṃ bhāryāṃ gṛhṇīyām iti tasya hi / mano niviṣṭam abhavaj jaratkāror mahātmanaḥ // 1.13.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam uvāca mahāprājño jaratkārur mahātapāḥ / kiṃnāmnī bhaginīyaṃ te brūhi satyaṃ bhujaṃgama // 1.13.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaratkāro jaratkāruḥ svaseyam anujā mama / tvadarthaṃ rakṣitā pūrvaṃ pratīcchemāṃ dvijottama // 1.13.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātrā hi bhujagāḥ śaptāḥ pūrvaṃ brahmavidāṃ vara / janamejayasya vo yajñe dhakṣyaty anilasārathiḥ // 1.13.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tasya śāpasya śāntyarthaṃ pradadau pannagottamaḥ / svasāram ṛṣaye tasmai suvratāya tapasvine // 1.13.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ca tāṃ pratijagrāha vidhidṛṣṭena karmaṇā / āstīko nāma putraś ca tasyāṃ jajñe mahātmanaḥ // 1.13.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasvī ca mahātmā ca vedavedāṅgapāragaḥ / samaḥ sarvasya lokasya pitṛmātṛbhayāpahaḥ // 1.13.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha kālasya mahataḥ pāṇḍaveyo narādhipaḥ / ājahāra mahāyajñaṃ sarpasatram iti śrutiḥ // 1.13.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmin pravṛtte satre tu sarpāṇām antakāya vai / mocayām āsa taṃ śāpam āstīkaḥ sumahāyaśāḥ // 1.13.40 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nāgāṃś ca mātulāṃś caiva tathā cānyān sa bāndhavān / pitṝṃś ca tārayām āsa saṃtatyā tapasā tathā // 1.13.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vrataiś ca vividhair brahman svādhyāyaiś cānṛṇo 'bhavat // 1.13.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) devāṃś ca tarpayām āsa yajñair vividhadakṣiṇaiḥ / ṛṣīṃś ca brahmacaryeṇa saṃtatyā ca pitāmahān // 1.13.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apahṛtya guruṃ bhāraṃ pitṝṇāṃ saṃśitavrataḥ / jaratkārur gataḥ svargaṃ sahitaḥ svaiḥ pitāmahaiḥ // 1.13.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āstīkaṃ ca sutaṃ prāpya dharmaṃ cānuttamaṃ muniḥ / jaratkāruḥ sumahatā kālena svargam īyivān // 1.13.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etad ākhyānam āstīkaṃ yathāvat kīrtitaṃ mayā / prabrūhi bhṛguśārdūla kiṃ bhūyaḥ kathyatām iti // 1.13.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saute kathaya tām etāṃ vistareṇa kathāṃ punaḥ / āstīkasya kaveḥ sādhoḥ śuśrūṣā paramā hi naḥ // 1.14.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhuraṃ kathyate saumya ślakṣṇākṣarapadaṃ tvayā / prīyāmahe bhṛśaṃ tāta pitevedaṃ prabhāṣase // 1.14.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmacchuśrūṣaṇe nityaṃ pitā hi niratas tava / ācaṣṭaitad yathākhyānaṃ pitā te tvaṃ tathā vada // 1.14.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣyam idam ākhyānam āstīkaṃ kathayāmi te / yathā śrutaṃ kathayataḥ sakāśād vai pitur mayā // 1.14.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) purā devayuge brahman prajāpatisute śubhe / āstāṃ bhaginyau rūpeṇa samupete 'dbhute 'naghe // 1.14.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te bhārye kaśyapasyāstāṃ kadrūś ca vinatā ca ha / prādāt tābhyāṃ varaṃ prītaḥ prajāpatisamaḥ patiḥ // 1.14.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaśyapo dharmapatnībhyāṃ mudā paramayā yutaḥ // 1.14.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) varātisargaṃ śrutvaiva kaśyapād uttamaṃ ca te / harṣād apratimāṃ prītiṃ prāpatuḥ sma varastriyau // 1.14.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vavre kadrūḥ sutān nāgān sahasraṃ tulyatejasaḥ / dvau putrau vinatā vavre kadrūputrādhikau bale // 1.14.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ojasā tejasā caiva vikrameṇādhikau sutau // 1.14.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasyai bhartā varaṃ prādād adhyardhaṃ putram īpsitam / evam astv iti taṃ cāha kaśyapaṃ vinatā tadā // 1.14.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtakṛtyā tu vinatā labdhvā vīryādhikau sutau / kadrūś ca labdhvā putrāṇāṃ sahasraṃ tulyatejasām // 1.14.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) dhāryau prayatnato garbhāv ity uktvā sa mahātapāḥ / te bhārye varasaṃhṛṣṭe kaśyapo vanam āviśat // 1.14.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālena mahatā kadrūr aṇḍānāṃ daśatīr daśa / janayām āsa viprendra dve aṇḍe vinatā tadā // 1.14.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor aṇḍāni nidadhuḥ prahṛṣṭāḥ paricārikāḥ / sopasvedeṣu bhāṇḍeṣu pañca varṣaśatāni ca // 1.14.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ pañcaśate kāle kadrūputrā viniḥsṛtāḥ / aṇḍābhyāṃ vinatāyās tu mithunaṃ na vyadṛśyata // 1.14.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ putrārthiṇī devī vrīḍitā sā tapasvinī / aṇḍaṃ bibheda vinatā tatra putram adṛkṣata // 1.14.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pūrvārdhakāyasaṃpannam itareṇāprakāśatā / sa putro roṣasaṃpannaḥ śaśāpainām iti śrutiḥ // 1.14.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'ham evaṃ kṛto mātas tvayā lobhaparītayā / śarīreṇāsamagro 'dya tasmād dāsī bhaviṣyasi // 1.14.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañca varṣaśatāny asyā yayā vispardhase saha / eṣa ca tvāṃ suto mātar dāsyatvān mokṣayiṣyati // 1.14.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady enam api mātas tvaṃ mām ivāṇḍavibhedanāt / na kariṣyasy adehaṃ vā vyaṅgaṃ vāpi tapasvinam // 1.14.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratipālayitavyas te janmakālo 'sya dhīrayā / viśiṣṭabalam īpsantyā pañcavarṣaśatāt paraḥ // 1.14.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ śaptvā tataḥ putro vinatām antarikṣagaḥ / aruṇo dṛśyate brahman prabhātasamaye sadā // 1.14.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garuḍo 'pi yathākālaṃ jajñe pannagasūdanaḥ / sa jātamātro vinatāṃ parityajya kham āviśat // 1.14.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ādāsyann ātmano bhojyam annaṃ vihitam asya yat / vidhātrā bhṛguśārdūla kṣudhitasya bubhukṣataḥ // 1.14.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu bhaginyau te tapodhana / apaśyatāṃ samāyāntam uccaiḥśravasam antikāt // 1.15.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ taṃ devagaṇāḥ sarve hṛṣṭarūpā apūjayan / mathyamāne 'mṛte jātam aśvaratnam anuttamam // 1.15.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahaughabalam aśvānām uttamaṃ javatāṃ varam / śrīmantam ajaraṃ divyaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam // 1.15.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ tad amṛtaṃ devair mathitaṃ kva ca śaṃsa me / yatra jajñe mahāvīryaḥ so 'śvarājo mahādyutiḥ // 1.15.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jvalantam acalaṃ meruṃ tejorāśim anuttamam / ākṣipantaṃ prabhāṃ bhānoḥ svaśṛṅgaiḥ kāñcanojjvalaiḥ // 1.15.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāñcanābharaṇaṃ citraṃ devagandharvasevitam / aprameyam anādhṛṣyam adharmabahulair janaiḥ // 1.15.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyālair ācaritaṃ ghorair divyauṣadhividīpitam / nākam āvṛtya tiṣṭhantam ucchrayeṇa mahāgirim // 1.15.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agamyaṃ manasāpy anyair nadīvṛkṣasamanvitam / nānāpatagasaṃghaiś ca nāditaṃ sumanoharaiḥ // 1.15.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pṛṣṭham upāruhya bahuratnācitaṃ śubham / anantakalpam udviddhaṃ surāḥ sarve mahaujasaḥ // 1.15.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te mantrayitum ārabdhās tatrāsīnā divaukasaḥ / amṛtārthe samāgamya taponiyamasaṃsthitāḥ // 1.15.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra nārāyaṇo devo brahmāṇam idam abravīt / cintayatsu sureṣv evaṃ mantrayatsu ca sarvaśaḥ // 1.15.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devair asurasaṃghaiś ca mathyatāṃ kalaśodadhiḥ / bhaviṣyaty amṛtaṃ tatra mathyamāne mahodadhau // 1.15.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvauṣadhīḥ samāvāpya sarvaratnāni caiva hi / manthadhvam udadhiṃ devā vetsyadhvam amṛtaṃ tataḥ // 1.15.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhraśikharākārair giriśṛṅgair alaṃkṛtam / mandaraṃ parvatavaraṃ latājālasamāvṛtam // 1.16.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nānāvihagasaṃghuṣṭaṃ nānādaṃṣṭrisamākulam / kiṃnarair apsarobhiś ca devair api ca sevitam // 1.16.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekādaśa sahasrāṇi yojanānāṃ samucchritam / adho bhūmeḥ sahasreṣu tāvatsv eva pratiṣṭhitam // 1.16.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uddhartuṃ na śaktā vai sarve devagaṇās tadā / viṣṇum āsīnam abhyetya brahmāṇaṃ cedam abruvan // 1.16.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavantāv atra kurutāṃ buddhiṃ naiḥśreyasīṃ parām / mandaroddharaṇe yatnaḥ kriyatāṃ ca hitāya naḥ // 1.16.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatheti cābravīd viṣṇur brahmaṇā saha bhārgava / tato 'nantaḥ samutthāya brahmaṇā paricoditaḥ // 1.16.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nārāyaṇena cāpy uktas tasmin karmaṇi vīryavān // 1.16.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha parvatarājānaṃ tam ananto mahābalaḥ / ujjahāra balād brahman savanaṃ savanaukasam // 1.16.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tena surāḥ sārdhaṃ samudram upatasthire / tam ūcur amṛtārthāya nirmathiṣyāmahe jalam // 1.16.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apāṃpatir athovāca mamāpy aṃśo bhavet tataḥ / soḍhāsmi vipulaṃ mardaṃ mandarabhramaṇād iti // 1.16.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūcuś ca kūrmarājānam akūpāraṃ surāsurāḥ / girer adhiṣṭhānam asya bhavān bhavitum arhati // 1.16.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kūrmeṇa tu tathety uktvā pṛṣṭham asya samarpitam / tasya śailasya cāgraṃ vai yantreṇendro 'bhyapīḍayat // 1.16.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā tathā netraṃ ca vāsukim / devā mathitum ārabdhāḥ samudraṃ nidhim ambhasām // 1.16.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amṛtārthinas tato brahman sahitā daityadānavāḥ // 1.16.12.2 ajñātasamavṛtta [2: gl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ekam antam upāśliṣṭā nāgarājño mahāsurāḥ / vibudhāḥ sahitāḥ sarve yataḥ pucchaṃ tataḥ sthitāḥ // 1.16.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ananto bhagavān devo yato nārāyaṇas tataḥ / śira udyamya nāgasya punaḥ punar avākṣipat // 1.16.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsuker atha nāgasya sahasākṣipyataḥ suraiḥ / sadhūmāḥ sārciṣo vātā niṣpetur asakṛn mukhāt // 1.16.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te dhūmasaṃghāḥ saṃbhūtā meghasaṃghāḥ savidyutaḥ / abhyavarṣan suragaṇāñ śramasaṃtāpakarśitān // 1.16.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) tasmāc ca girikūṭāgrāt pracyutāḥ puṣpavṛṣṭayaḥ / surāsuragaṇān mālyaiḥ sarvataḥ samavākiran // 1.16.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) babhūvātra mahāghoṣo mahāmegharavopamaḥ / udadher mathyamānasya mandareṇa surāsuraiḥ // 1.16.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra nānājalacarā viniṣpiṣṭā mahādriṇā / vilayaṃ samupājagmuḥ śataśo lavaṇāmbhasi // 1.16.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vāruṇāni ca bhūtāni vividhāni mahīdharaḥ / pātālatalavāsīni vilayaṃ samupānayat // 1.16.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃś ca bhrāmyamāṇe 'drau saṃghṛṣyantaḥ parasparam / nyapatan patagopetāḥ parvatāgrān mahādrumāḥ // 1.16.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ saṃgharṣajaś cāgnir arcirbhiḥ prajvalan muhuḥ / vidyudbhir iva nīlābhram āvṛṇon mandaraṃ girim // 1.16.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāha kuñjarāṃś caiva siṃhāṃś caiva viniḥsṛtān / vigatāsūni sarvāṇi sattvāni vividhāni ca // 1.16.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam agnim amaraśreṣṭhaḥ pradahantaṃ tatas tataḥ / vāriṇā meghajenendraḥ śamayām āsa sarvataḥ // 1.16.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nānāvidhās tatra susruvuḥ sāgarāmbhasi / mahādrumāṇāṃ niryāsā bahavaś cauṣadhīrasāḥ // 1.16.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) teṣām amṛtavīryāṇāṃ rasānāṃ payasaiva ca / amaratvaṃ surā jagmuḥ kāñcanasya ca niḥsravāt // 1.16.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tasya samudrasya taj jātam udakaṃ payaḥ / rasottamair vimiśraṃ ca tataḥ kṣīrād abhūd ghṛtam // 1.16.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato brahmāṇam āsīnaṃ devā varadam abruvan / śrāntāḥ sma subhṛśaṃ brahman nodbhavaty amṛtaṃ ca tat // 1.16.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛte nārāyaṇaṃ devaṃ daityā nāgottamās tathā / cirārabdham idaṃ cāpi sāgarasyāpi manthanam // 1.16.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nārāyaṇaṃ devaṃ brahmā vacanam abravīt / vidhatsvaiṣāṃ balaṃ viṣṇo bhavān atra parāyaṇam // 1.16.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balaṃ dadāmi sarveṣāṃ karmaitad ye samāsthitāḥ / kṣobhyatāṃ kalaśaḥ sarvair mandaraḥ parivartyatām // 1.16.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nārāyaṇavacaḥ śrutvā balinas te mahodadheḥ / tat payaḥ sahitā bhūyaś cakrire bhṛśam ākulam // 1.16.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śatasahasrāṃśuḥ samāna iva sāgarāt / prasannabhāḥ samutpannaḥ somaḥ śītāṃśur ujjvalaḥ // 1.16.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrīr anantaram utpannā ghṛtāt pāṇḍuravāsinī / surā devī samutpannā turagaḥ pāṇḍuras tathā // 1.16.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaustubhaś ca maṇir divya utpanno 'mṛtasaṃbhavaḥ / marīcivikacaḥ śrīmān nārāyaṇa urogataḥ // 1.16.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrīḥ surā caiva somaś ca turagaś ca manojavaḥ / yato devās tato jagmur ādityapatham āśritāḥ // 1.16.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanvantaris tato devo vapuṣmān udatiṣṭhata / śvetaṃ kamaṇḍaluṃ bibhrad amṛtaṃ yatra tiṣṭhati // 1.16.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad atyadbhutaṃ dṛṣṭvā dānavānāṃ samutthitaḥ / amṛtārthe mahān nādo mamedam iti jalpatām // 1.16.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nārāyaṇo māyām āsthito mohinīṃ prabhuḥ / strīrūpam adbhutaṃ kṛtvā dānavān abhisaṃśritaḥ // 1.16.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tad amṛtaṃ tasyai dadus te mūḍhacetasaḥ / striyai dānavadaiteyāḥ sarve tadgatamānasāḥ // 1.16.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāvaraṇamukhyāni nānāpraharaṇāni ca / pragṛhyābhyadravan devān sahitā daityadānavāḥ // 1.17.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tad amṛtaṃ devo viṣṇur ādāya vīryavān / jahāra dānavendrebhyo nareṇa sahitaḥ prabhuḥ // 1.17.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devagaṇāḥ sarve papus tad amṛtaṃ tadā / viṣṇoḥ sakāśāt saṃprāpya saṃbhrame tumule sati // 1.17.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ pibatsu tatkālaṃ deveṣv amṛtam īpsitam / rāhur vibudharūpeṇa dānavaḥ prāpibat tadā // 1.17.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya kaṇṭham anuprāpte dānavasyāmṛte tadā / ākhyātaṃ candrasūryābhyāṃ surāṇāṃ hitakāmyayā // 1.17.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhagavatā tasya śiraś chinnam alaṃkṛtam / cakrāyudhena cakreṇa pibato 'mṛtam ojasā // 1.17.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chailaśṛṅgapratimaṃ dānavasya śiro mahat / cakreṇotkṛttam apatac cālayad vasudhātalam // 1.17.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) tato vairavinirbandhaḥ kṛto rāhumukhena vai / śāśvataś candrasūryābhyāṃ grasaty adyāpi caiva tau // 1.17.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vihāya bhagavāṃś cāpi strīrūpam atulaṃ hariḥ / nānāpraharaṇair bhīmair dānavān samakampayat // 1.17.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pravṛttaḥ saṃgrāmaḥ samīpe lavaṇāmbhasaḥ / surāṇām asurāṇāṃ ca sarvaghorataro mahān // 1.17.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) prāsāḥ suvipulās tīkṣṇā nyapatanta sahasraśaḥ / tomarāś ca sutīkṣṇāgrāḥ śastrāṇi vividhāni ca // 1.17.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'surāś cakrabhinnā vamanto rudhiraṃ bahu / asiśaktigadārugṇā nipetur dharaṇītale // 1.17.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) chinnāni paṭṭiśaiś cāpi śirāṃsi yudhi dāruṇe / taptakāñcanajālāni nipetur aniśaṃ tadā // 1.17.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudhireṇāvaliptāṅgā nihatāś ca mahāsurāḥ / adrīṇām iva kūṭāni dhāturaktāni śerate // 1.17.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hāhākāraḥ samabhavat tatra tatra sahasraśaḥ / anyonyaṃ chindatāṃ śastrair āditye lohitāyati // 1.17.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) parighaiś cāyasaiḥ pītaiḥ saṃnikarṣe ca muṣṭibhiḥ / nighnatāṃ samare 'nyonyaṃ śabdo divam ivāspṛśat // 1.17.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chindhi bhindhi pradhāvadhvaṃ pātayābhisareti ca / vyaśrūyanta mahāghorāḥ śabdās tatra samantataḥ // 1.17.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sutumule yuddhe vartamāne bhayāvahe / naranārāyaṇau devau samājagmatur āhavam // 1.17.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra divyaṃ dhanur dṛṣṭvā narasya bhagavān api / cintayām āsa vai cakraṃ viṣṇur dānavasūdanam // 1.17.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'mbarāc cintitamātram āgataṃ; mahāprabhaṃ cakram amitratāpanam / vibhāvasos tulyam akuṇṭhamaṇḍalaṃ; sudarśanaṃ bhīmam ajayyam uttamam // 1.17.20 vaṃśastha [12: jtjr] tad āgataṃ jvalitahutāśanaprabhaṃ; bhayaṃkaraṃ karikarabāhur acyutaḥ / mumoca vai capalam udagravegavan; mahāprabhaṃ paranagarāvadāraṇam // 1.17.21 rucirā [13: jBsjg] tad antakajvalanasamānavarcasaṃ; punaḥ punar nyapatata vegavat tadā / vidārayad ditidanujān sahasraśaḥ; kareritaṃ puruṣavareṇa saṃyuge // 1.17.22 rucirā [13: jBsjg] dahat kva cij jvalana ivāvalelihat; prasahya tān asuragaṇān nyakṛntata / praveritaṃ viyati muhuḥ kṣitau tadā; papau raṇe rudhiram atho piśācavat // 1.17.23 rucirā [13: jBsjg] athāsurā giribhir adīnacetaso; muhur muhuḥ suragaṇam ardayaṃs tadā / mahābalā vigalitameghavarcasaḥ; sahasraśo gaganam abhiprapadya ha // 1.17.24 rucirā [13: jBsjg] athāmbarād bhayajananāḥ prapedire; sapādapā bahuvidhamegharūpiṇaḥ / mahādrayaḥ pravigalitāgrasānavaḥ; parasparaṃ drutam abhihatya sasvanāḥ // 1.17.25 rucirā [13: jBsjg] tato mahī pravicalitā sakānanā; mahādripātābhihatā samantataḥ / parasparaṃ bhṛśam abhigarjatāṃ muhū; raṇājire bhṛśam abhisaṃpravartite // 1.17.26 rucirā [13: jBsjg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) naras tato varakanakāgrabhūṣaṇair; maheṣubhir gaganapathaṃ samāvṛṇot / vidārayan giriśikharāṇi patribhir; mahābhaye 'suragaṇavigrahe tadā // 1.17.27 rucirā [13: jBsjg] tato mahīṃ lavaṇajalaṃ ca sāgaraṃ; mahāsurāḥ praviviśur arditāḥ suraiḥ / viyadgataṃ jvalitahutāśanaprabhaṃ; sudarśanaṃ parikupitaṃ niśāmya ca // 1.17.28 rucirā [13: jBsjg] tataḥ surair vijayam avāpya mandaraḥ; svam eva deśaṃ gamitaḥ supūjitaḥ / vinādya khaṃ divam api caiva sarvaśas; tato gatāḥ saliladharā yathāgatam // 1.17.29 rucirā [13: jBsjg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) tato 'mṛtaṃ sunihitam eva cakrire; surāḥ parāṃ mudam abhigamya puṣkalām / dadau ca taṃ nidhim amṛtasya rakṣituṃ; kirīṭine balabhid athāmaraiḥ saha // 1.17.30 rucirā [13: jBsjg] etat te sarvam ākhyātam amṛtaṃ mathitaṃ yathā / yatra so 'śvaḥ samutpannaḥ śrīmān atulavikramaḥ // 1.18.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ niśāmya tadā kadrūr vinatām idam abravīt / uccaiḥśravā nu kiṃvarṇo bhadre jānīhi māciram // 1.18.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śveta evāśvarājo 'yaṃ kiṃ vā tvaṃ manyase śubhe / brūhi varṇaṃ tvam apy asya tato 'tra vipaṇāvahe // 1.18.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇavālam ahaṃ manye hayam enaṃ śucismite / ehi sārdhaṃ mayā dīvya dāsībhāvāya bhāmini // 1.18.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ te samayaṃ kṛtvā dāsībhāvāya vai mithaḥ / jagmatuḥ svagṛhān eva śvo drakṣyāva iti sma ha // 1.18.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ putrasahasraṃ tu kadrūr jihmaṃ cikīrṣatī / ājñāpayām āsa tadā vālā bhūtvāñjanaprabhāḥ // 1.18.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āviśadhvaṃ hayaṃ kṣipraṃ dāsī na syām ahaṃ yathā / tad vākyaṃ nānvapadyanta tāñ śaśāpa bhujaṃgamān // 1.18.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarpasatre vartamāne pāvako vaḥ pradhakṣyati / janamejayasya rājarṣeḥ pāṇḍaveyasya dhīmataḥ // 1.18.8 upagīti (12, 15, 12, 15) śāpam enaṃ tu śuśrāva svayam eva pitāmahaḥ / atikrūraṃ samuddiṣṭaṃ kadrvā daivād atīva hi // 1.18.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sārdhaṃ devagaṇaiḥ sarvair vācaṃ tām anvamodata / bahutvaṃ prekṣya sarpāṇāṃ prajānāṃ hitakāmyayā // 1.18.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tigmavīryaviṣā hy ete dandaśūkā mahābalāḥ / teṣāṃ tīkṣṇaviṣatvād dhi prajānāṃ ca hitāya vai // 1.18.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prādād viṣahaṇīṃ vidyāṃ kāśyapāya mahātmane // 1.18.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ prabhāta udite ravau / kadrūś ca vinatā caiva bhaginyau te tapodhana // 1.19.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) amarṣite susaṃrabdhe dāsye kṛtapaṇe tadā / jagmatus turagaṃ draṣṭum ucchaiḥśravasam antikāt // 1.19.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadṛśāte tadā tatra samudraṃ nidhim ambhasām / timiṃgilajhaṣākīrṇaṃ makarair āvṛtaṃ tathā // 1.19.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sattvaiś ca bahusāhasrair nānārūpaiḥ samāvṛtam / ugrair nityam anādhṛṣyaṃ kūrmagrāhasamākulam // 1.19.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākaraṃ sarvaratnānām ālayaṃ varuṇasya ca / nāgānām ālayaṃ ramyam uttamaṃ saritāṃ patim // 1.19.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pātālajvalanāvāsam asurāṇāṃ ca bandhanam / bhayaṃkaraṃ ca sattvānāṃ payasāṃ nidhim arṇavam // 1.19.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śubhaṃ divyam amartyānām amṛtasyākaraṃ param / aprameyam acintyaṃ ca supuṇyajalam adbhutam // 1.19.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghoraṃ jalacarārāvaraudraṃ bhairavanisvanam / gambhīrāvartakalilaṃ sarvabhūtabhayaṃkaram // 1.19.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) velādolānilacalaṃ kṣobhodvegasamutthitam / vīcīhastaiḥ pracalitair nṛtyantam iva sarvaśaḥ // 1.19.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) candravṛddhikṣayavaśād udvṛttormidurāsadam / pāñcajanyasya jananaṃ ratnākaram anuttamam // 1.19.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) gāṃ vindatā bhagavatā govindenāmitaujasā / varāharūpiṇā cāntarvikṣobhitajalāvilam // 1.19.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brahmarṣiṇā ca tapatā varṣāṇāṃ śatam atriṇā / anāsāditagādhaṃ ca pātālatalam avyayam // 1.19.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) adhyātmayoganidrāṃ ca padmanābhasya sevataḥ / yugādikālaśayanaṃ viṣṇor amitatejasaḥ // 1.19.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vaḍavāmukhadīptāgnes toyahavyapradaṃ śubham / agādhapāraṃ vistīrṇam aprameyaṃ saritpatim // 1.19.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mahānadībhir bahvībhiḥ spardhayeva sahasraśaḥ / abhisāryamāṇam aniśaṃ dadṛśāte mahārṇavam // 1.19.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: asamīcīna) gambhīraṃ timimakarograsaṃkulaṃ taṃ; garjantaṃ jalacararāvaraudranādaiḥ / vistīrṇaṃ dadṛśatur ambaraprakāśaṃ; te 'gādhaṃ nidhim urum ambhasām anantam // 1.19.16 praharṣiṇī [13: mnjrg] ity evaṃ jhaṣamakarormisaṃkulaṃ taṃ; gambhīraṃ vikasitam ambaraprakāśam / pātālajvalanaśikhāvidīpitaṃ taṃ; paśyantyau drutam abhipetatus tadānīm // 1.19.17 praharṣiṇī [13: mnjrg] taṃ samudram atikramya kadrūr vinatayā saha / nyapatat turagābhyāśe nacirād iva śīghragā // 1.20.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niśāmya ca bahūn vālān kṛṣṇān pucchaṃ samāśritān / vinatāṃ viṣaṇṇavadanāṃ kadrūr dāsye nyayojayat // 1.20.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tataḥ sā vinatā tasmin paṇitena parājitā / abhavad duḥkhasaṃtaptā dāsībhāvaṃ samāsthitā // 1.20.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn antare caiva garuḍaḥ kāla āgate / vinā mātrā mahātejā vidāryāṇḍam ajāyata // 1.20.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnirāśir ivodbhāsan samiddho 'tibhayaṃkaraḥ / pravṛddhaḥ sahasā pakṣī mahākāyo nabhogataḥ // 1.20.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā śaraṇaṃ jagmuḥ prajāḥ sarvā vibhāvasum / praṇipatyābruvaṃś cainam āsīnaṃ viśvarūpiṇam // 1.20.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agne mā tvaṃ pravardhiṣṭhāḥ kaccin no na didhakṣasi / asau hi rāśiḥ sumahān samiddhas tava sarpati // 1.20.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) naitad evaṃ yathā yūyaṃ manyadhvam asurārdanāḥ / garuḍo balavān eṣa mama tulyaḥ svatejasā // 1.20.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tato gatvā garuḍaṃ vāgbhir astuvan / adūrād abhyupetyainaṃ devāḥ sarṣigaṇās tadā // 1.20.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam ṛṣis tvaṃ mahābhāgas tvaṃ devaḥ patageśvaraḥ / tvaṃ prabhus tapanaprakhyas tvaṃ nas trāṇam anuttamam // 1.20.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balormimān sādhur adīnasattvaḥ; samṛddhimān duṣprasahas tvam eva / tapaḥ śrutaṃ sarvam ahīnakīrte; anāgataṃ copagataṃ ca sarvam // 1.20.11 upendravajrā [11: jtjgg] tvam uttamaḥ sarvam idaṃ carācaraṃ; gabhastibhir bhānur ivāvabhāsase / samākṣipan bhānumataḥ prabhāṃ muhus; tvam antakaḥ sarvam idaṃ dhruvādhruvam // 1.20.12 vaṃśastha [12: jtjr] divākaraḥ parikupito yathā dahet; prajās tathā dahasi hutāśanaprabha / bhayaṃkaraḥ pralaya ivāgnir utthito; vināśayan yugaparivartanāntakṛt // 1.20.13 rucirā [13: jBsjg] khageśvaraṃ śaraṇam upasthitā vayaṃ; mahaujasaṃ vitimiram abhragocaram / mahābalaṃ garuḍam upetya khecaraṃ; parāvaraṃ varadam ajayyavikramam // 1.20.14 rucirā [13: jBsjg] evaṃ stutaḥ suparṇas tu devaiḥ sarṣigaṇais tadā / tejasaḥ pratisaṃhāram ātmanaḥ sa cakāra ha // 1.20.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kāmagamaḥ pakṣī mahāvīryo mahābalaḥ / mātur antikam āgacchat paraṃ tīraṃ mahodadheḥ // 1.21.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra sā vinatā tasmin paṇitena parājitā / atīva duḥkhasaṃtaptā dāsībhāvam upāgatā // 1.21.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kadā cid vinatāṃ pravaṇāṃ putrasaṃnidhau / kāla āhūya vacanaṃ kadrūr idam abhāṣata // 1.21.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) nāgānām ālayaṃ bhadre suramyaṃ ramaṇīyakam / samudrakukṣāv ekānte tatra māṃ vinate vaha // 1.21.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ suparṇamātā tām avahat sarpamātaram / pannagān garuḍaś cāpi mātur vacanacoditaḥ // 1.21.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sūryasyābhito yāti vainateyo vihaṃgamaḥ / sūryaraśmiparītāś ca mūrcchitāḥ pannagābhavan // 1.21.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadavasthān sutān dṛṣṭvā kadrūḥ śakram athāstuvat // 1.21.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) namas te devadeveśa namas te balasūdana / namucighna namas te 'stu sahasrākṣa śacīpate // 1.21.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarpāṇāṃ sūryataptānāṃ vāriṇā tvaṃ plavo bhava / tvam eva paramaṃ trāṇam asmākam amarottama // 1.21.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśo hy asi payaḥ sraṣṭuṃ tvam analpaṃ puraṃdara / tvam eva meghas tvaṃ vāyus tvam agnir vaidyuto 'mbare // 1.21.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tvam abhraghanavikṣeptā tvām evāhuḥ punar ghanam / tvaṃ vajram atulaṃ ghoraṃ ghoṣavāṃs tvaṃ balāhakaḥ // 1.21.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sraṣṭā tvam eva lokānāṃ saṃhartā cāparājitaḥ / tvaṃ jyotiḥ sarvabhūtānāṃ tvam ādityo vibhāvasuḥ // 1.21.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ mahad bhūtam āścaryaṃ tvaṃ rājā tvaṃ surottamaḥ / tvaṃ viṣṇus tvaṃ sahasrākṣas tvaṃ devas tvaṃ parāyaṇam // 1.21.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ sarvam amṛtaṃ deva tvaṃ somaḥ paramārcitaḥ / tvaṃ muhūrtas tithiś ca tvaṃ lavas tvaṃ vai punaḥ kṣaṇaḥ // 1.21.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuklas tvaṃ bahulaś caiva kalā kāṣṭhā truṭis tathā / saṃvatsarartavo māsā rajanyaś ca dināni ca // 1.21.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam uttamā sagirivanā vasuṃdharā; sabhāskaraṃ vitimiram ambaraṃ tathā / mahodadhiḥ satimitimiṃgilas tathā; mahormimān bahumakaro jhaṣālayaḥ // 1.21.15 rucirā [13: jBsjg] mahad yaśas tvam iti sadābhipūjyase; manīṣibhir muditamanā maharṣibhiḥ / abhiṣṭutaḥ pibasi ca somam adhvare; vaṣaṭkṛtāny api ca havīṃṣi bhūtaye // 1.21.16 rucirā [13: jBsjg] tvaṃ vipraiḥ satatam ihejyase phalārthaṃ; vedāṅgeṣv atulabalaugha gīyase ca / tvaddhetor yajanaparāyaṇā dvijendrā; vedāṅgāny abhigamayanti sarvavedaiḥ // 1.21.17 praharṣiṇī [13: mnjrg] evaṃ stutas tadā kadrvā bhagavān harivāhanaḥ / nīlajīmūtasaṃghātair vyoma sarvaṃ samāvṛṇot // 1.22.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te meghā mumucus toyaṃ prabhūtaṃ vidyudujjvalāḥ / parasparam ivātyarthaṃ garjantaḥ satataṃ divi // 1.22.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃghātitam ivākāśaṃ jaladaiḥ sumahādbhutaiḥ / sṛjadbhir atulaṃ toyam ajasraṃ sumahāravaiḥ // 1.22.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpranṛttam ivākāśaṃ dhārormibhir anekaśaḥ / meghastanitanirghoṣam ambaraṃ samapadyata // 1.22.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgānām uttamo harśas tadā varṣati vāsave / āpūryata mahī cāpi salilena samantataḥ // 1.22.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suparṇenohyamānās te jagmus taṃ deśam āśu vai / sāgarāmbuparikṣiptaṃ pakṣisaṃghanināditam // 1.23.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicitraphalapuṣpābhir vanarājibhir āvṛtam / bhavanair āvṛtaṃ ramyais tathā padmākarair api // 1.23.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasannasalilaiś cāpi hradaiś citrair vibhūṣitam / divyagandhavahaiḥ puṇyair mārutair upavījitam // 1.23.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upajighradbhir ākāśaṃ vṛkṣair malayajair api / śobhitaṃ puṣpavarṣāṇi muñcadbhir mārutoddhutaiḥ // 1.23.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiradbhir iva tatrasthān nāgān puṣpāmbuvṛṣṭibhiḥ / manaḥsaṃharṣaṇaṃ puṇyaṃ gandharvāpsarasāṃ priyam // 1.23.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānāpakṣirutaṃ ramyaṃ kadrūputrapraharṣaṇam // 1.23.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tat te vanaṃ samāsādya vijahruḥ pannagā mudā / abruvaṃś ca mahāvīryaṃ suparṇaṃ patagottamam // 1.23.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vahāsmān aparaṃ dvīpaṃ suramyaṃ vipulodakam / tvaṃ hi deśān bahūn ramyān patan paśyasi khecara // 1.23.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vicintyābravīt pakṣī mātaraṃ vinatāṃ tadā / kiṃ kāraṇaṃ mayā mātaḥ kartavyaṃ sarpabhāṣitam // 1.23.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāsībhūtāsmy anāryāyā bhaginyāḥ patagottama / paṇaṃ vitatham āsthāya sarpair upadhinā kṛtam // 1.23.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃs tu kathite mātrā kāraṇe gaganecaraḥ / uvāca vacanaṃ sarpāṃs tena duḥkhena duḥkhitaḥ // 1.23.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim āhṛtya viditvā vā kiṃ vā kṛtveha pauruṣam / dāsyād vo vipramucyeyaṃ satyaṃ śaṃsata lelihāḥ // 1.23.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tam abruvan sarpā āharāmṛtam ojasā / tato dāsyād vipramokṣo bhavitā tava khecara // 1.23.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ity ukto garuḍaḥ sarpais tato mātaram abravīt / gacchāmy amṛtam āhartuṃ bhakṣyam icchāmi veditum // 1.24.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudrakukṣāv ekānte niṣādālayam uttamam / sahasrāṇām anekānāṃ tān bhuktvāmṛtam ānaya // 1.24.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na tu te brāhmaṇaṃ hantuṃ kāryā buddhiḥ kathaṃ cana / avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ brāhmaṇo hy analopamaḥ // 1.24.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnir arko viṣaṃ śastraṃ vipro bhavati kopitaḥ / bhūtānām agrabhug vipro varṇaśreṣṭhaḥ pitā guruḥ // 1.24.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāham abhijānīyāṃ brāhmaṇaṃ lakṣaṇaiḥ śubhaiḥ / tan me kāraṇato mātaḥ pṛcchato vaktum arhasi // 1.24.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas te kaṇṭham anuprāpto nigīrṇaṃ baḍiśaṃ yathā / dahed aṅgāravat putra taṃ vidyād brāhmaṇarṣabham // 1.24.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) provāca cainaṃ vinatā putrahārdād idaṃ vacaḥ / jānanty apy atulaṃ vīryam āśīrvādasamanvitam // 1.24.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pakṣau te mārutaḥ pātu candraḥ pṛṣṭhaṃ tu putraka / śiras tu pātu te vahnir bhāskaraḥ sarvam eva tu // 1.24.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca te sadā putra śāntisvastiparāyaṇā / ariṣṭaṃ vraja panthānaṃ vatsa kāryārthasiddhaye // 1.24.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa mātur vacanaṃ niśamya; vitatya pakṣau nabha utpapāta / tato niṣādān balavān upāgamad; bubhukṣitaḥ kāla ivāntako mahān // 1.24.10 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sa tān niṣādān upasaṃharaṃs tadā; rajaḥ samuddhūya nabhaḥspṛśaṃ mahat / samudrakukṣau ca viśoṣayan payaḥ; samīpagān bhūmidharān vicālayan // 1.24.11 vaṃśastha [12: jtjr] tataḥ sa cakre mahad ānanaṃ tadā; niṣādamārgaṃ pratirudhya pakṣirāṭ / tato niṣādās tvaritāḥ pravavrajur; yato mukhaṃ tasya bhujaṃgabhojinaḥ // 1.24.12 vaṃśastha [12: jtjr] tadānanaṃ vivṛtam atipramāṇavat; samabhyayur gaganam ivārditāḥ khagāḥ / sahasraśaḥ pavanarajobhramohitā; mahānilapracalitapādape vane // 1.24.13 rucirā [13: jBsjg] tataḥ khago vadanam amitratāpanaḥ; samāharat paricapalo mahābalaḥ / niṣūdayan bahuvidhamatsyabhakṣiṇo; bubhukṣito gaganacareśvaras tadā // 1.24.14 rucirā [13: jBsjg] tasya kaṇṭham anuprāpto brāhmaṇaḥ saha bhāryayā / dahan dīpta ivāṅgāras tam uvācāntarikṣagaḥ // 1.25.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvijottama vinirgaccha tūrṇam āsyād apāvṛtāt / na hi me brāhmaṇo vadhyaḥ pāpeṣv api rataḥ sadā // 1.25.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bruvāṇam evaṃ garuḍaṃ brāhmaṇaḥ samabhāṣata / niṣādī mama bhāryeyaṃ nirgacchatu mayā saha // 1.25.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) etām api niṣādīṃ tvaṃ parigṛhyāśu niṣpata / tūrṇaṃ saṃbhāvayātmānam ajīrṇaṃ mama tejasā // 1.25.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa vipro niṣkrānto niṣādīsahitas tadā / vardhayitvā ca garuḍam iṣṭaṃ deśaṃ jagāma ha // 1.25.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) sahabhārye viniṣkrānte tasmin vipre sa pakṣirāṭ / vitatya pakṣāv ākāśam utpapāta manojavaḥ // 1.25.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato 'paśyat sa pitaraṃ pṛṣṭaś cākhyātavān pituḥ / ahaṃ hi sarpaiḥ prahitaḥ somam āhartum udyataḥ // 1.25.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) mātur dāsyavimokṣārtham āhariṣye tam adya vai // 1.25.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mātrā cāsmi samādiṣṭo niṣādān bhakṣayeti vai / na ca me tṛptir abhavad bhakṣayitvā sahasraśaḥ // 1.25.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasmād bhoktavyam aparaṃ bhagavan pradiśasva me / yad bhuktvāmṛtam āhartuṃ samarthaḥ syām ahaṃ prabho // 1.25.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āsīd vibhāvasur nāma maharṣiḥ kopano bhṛśam / bhrātā tasyānujaś cāsīt supratīko mahātapāḥ // 1.25.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa necchati dhanaṃ bhrātrā sahaikasthaṃ mahāmuniḥ / vibhāgaṃ kīrtayaty eva supratīko 'tha nityaśaḥ // 1.25.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīc ca taṃ bhrātā supratīkaṃ vibhāvasuḥ / vibhāgaṃ bahavo mohāt kartum icchanti nityadā // 1.25.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vibhaktā anyonyaṃ nādriyante 'rthamohitāḥ // 1.25.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tataḥ svārthaparān mūḍhān pṛthag bhūtān svakair dhanaiḥ / viditvā bhedayanty etān amitrā mitrarūpiṇaḥ // 1.25.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditvā cāpare bhinnān antareṣu patanty atha / bhinnānām atulo nāśaḥ kṣipram eva pravartate // 1.25.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāc caiva vibhāgārthaṃ na praśaṃsanti paṇḍitāḥ / guruśāstre nibaddhānām anyonyam abhiśaṅkinām // 1.25.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyantuṃ na hi śakyas tvaṃ bhedato dhanam icchasi / yasmāt tasmāt supratīka hastitvaṃ samavāpsyasi // 1.25.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) śaptas tv evaṃ supratīko vibhāvasum athābravīt / tvam apy antarjalacaraḥ kacchapaḥ saṃbhaviṣyasi // 1.25.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) evam anyonyaśāpāt tau supratīkavibhāvasū / gajakacchapatāṃ prāptāv arthārthaṃ mūḍhacetasau // 1.25.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) roṣadoṣānuṣaṅgeṇa tiryagyonigatāv api / parasparadveṣaratau pramāṇabaladarpitau // 1.25.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarasy asmin mahākāyau pūrvavairānusāriṇau / tayor ekataraḥ śrīmān samupaiti mahāgajaḥ // 1.25.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya bṛṃhitaśabdena kūrmo 'py antarjaleśayaḥ / utthito 'sau mahākāyaḥ kṛtsnaṃ saṃkṣobhayan saraḥ // 1.25.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvāveṣṭitakaraḥ pataty eṣa gajo jalam / dantahastāgralāṅgūlapādavegena vīryavān // 1.25.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ vikṣobhayamāṇaṃ tu saro bahujhaṣākulam / kūrmo 'py abhyudyataśirā yuddhāyābhyeti vīryavān // 1.25.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṣaḍ ucchrito yojanāni gajas tad dviguṇāyataḥ / kūrmas triyojanotsedho daśayojanamaṇḍalaḥ // 1.25.24 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tāv etau yuddhasaṃmattau parasparajayaiṣiṇau / upayujyāśu karmedaṃ sādhayepsitam ātmanaḥ // 1.25.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tac chrutvā pitur vākyaṃ bhīmavego 'ntarikṣagaḥ / nakhena gajam ekena kūrmam ekena cākṣipat // 1.25.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samutpapāta cākāśaṃ tata uccair vihaṃgamaḥ / so 'lambatīrtham āsādya devavṛkṣān upāgamat // 1.25.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te bhītāḥ samakampanta tasya pakṣānilāhatāḥ / na no bhañjyād iti tadā divyāḥ kanakaśākhinaḥ // 1.25.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pracalāṅgān sa tān dṛṣṭvā manorathaphalāṅkurān / anyān atularūpāṅgān upacakrāma khecaraḥ // 1.25.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāñcanai rājataiś caiva phalair vaiḍūryaśākhinaḥ / sāgarāmbuparikṣiptān bhrājamānān mahādrumān // 1.25.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca khagaśreṣṭhaṃ tatra rohiṇapādapaḥ / atipravṛddhaḥ sumahān āpatantaṃ manojavam // 1.25.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yaiṣā mama mahāśākhā śatayojanam āyatā / etām āsthāya śākhāṃ tvaṃ khādemau gajakacchapau // 1.25.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato drumaṃ patagasahasrasevitaṃ; mahīdharapratimavapuḥ prakampayan / khagottamo drutam abhipatya vegavān; babhañja tām aviralapatrasaṃvṛtām // 1.25.33 rucirā [13: jBsjg] spṛṣṭamātrā tu padbhyāṃ sā garuḍena balīyasā / abhajyata taroḥ śākhā bhagnāṃ cainām adhārayat // 1.26.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ bhagnāṃ sa mahāśākhāṃ smayan samavalokayan / athātra lambato 'paśyad vālakhilyān adhomukhān // 1.26.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tadvināśasaṃtrāsād anupatya khagādhipaḥ / śākhām āsyena jagrāha teṣām evānvavekṣayā // 1.26.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śanaiḥ paryapatat pakṣī parvatān praviśātayan // 1.26.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ so 'bhyapatad deśān bahūn sagajakacchapaḥ / dayārthaṃ vālakhilyānāṃ na ca sthānam avindata // 1.26.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gatvā parvataśreṣṭhaṃ gandhamādanam avyayam / dadarśa kaśyapaṃ tatra pitaraṃ tapasi sthitam // 1.26.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa taṃ pitā cāpi divyarūpaṃ vihaṃgamam / tejovīryabalopetaṃ manomārutaraṃhasam // 1.26.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śailaśṛṅgapratīkāśaṃ brahmadaṇḍam ivodyatam / acintyam anabhijñeyaṃ sarvabhūtabhayaṃkaram // 1.26.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māyāvīryadharaṃ sākṣād agnim iddham ivodyatam / apradhṛṣyam ajeyaṃ ca devadānavarākṣasaiḥ // 1.26.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhettāraṃ giriśṛṅgāṇāṃ nadījalaviśoṣaṇam / lokasaṃloḍanaṃ ghoraṃ kṛtāntasamadarśanam // 1.26.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āgatam abhiprekṣya bhagavān kaśyapas tadā / viditvā cāsya saṃkalpam idaṃ vacanam abravīt // 1.26.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putra mā sāhasaṃ kārṣīr mā sadyo lapsyase vyathām / mā tvā daheyuḥ saṃkruddhā vālakhilyā marīcipāḥ // 1.26.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prasādayām āsa sa tān kaśyapaḥ putrakāraṇāt / vālakhilyāṃs tapaḥsiddhān idam uddiśya kāraṇam // 1.26.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) prajāhitārtham ārambho garuḍasya tapodhanāḥ / cikīrṣati mahat karma tad anujñātum arhatha // 1.26.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā bhagavatā munayas te samabhyayuḥ / muktvā śākhāṃ giriṃ puṇyaṃ himavantaṃ taporthinaḥ // 1.26.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas teṣv apayāteṣu pitaraṃ vinatātmajaḥ / śākhāvyākṣiptavadanaḥ paryapṛcchata kaśyapam // 1.26.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhagavan kva vimuñcāmi taruśākhām imām aham / varjitaṃ brāhmaṇair deśam ākhyātu bhagavān mama // 1.26.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato niṣpuruṣaṃ śailaṃ himasaṃruddhakandaram / agamyaṃ manasāpy anyais tasyācakhyau sa kaśyapaḥ // 1.26.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ parvatamahākukṣim āviśya manasā khagaḥ / javenābhyapatat tārkṣyaḥ saśākhāgajakacchapaḥ // 1.26.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tāṃ vadhraḥ pariṇahec chatacarmā mahān aṇuḥ / śākhino mahatīṃ śākhāṃ yāṃ pragṛhya yayau khagaḥ // 1.26.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa śatasāhasraṃ yojanāntaram āgataḥ / kālena nātimahatā garuḍaḥ patatāṃ varaḥ // 1.26.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa taṃ gatvā kṣaṇenaiva parvataṃ vacanāt pituḥ / amuñcan mahatīṃ śākhāṃ sasvanāṃ tatra khecaraḥ // 1.26.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pakṣānilahataś cāsya prākampata sa śailarāṭ / mumoca puṣpavarṣaṃ ca samāgalitapādapaḥ // 1.26.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṅgāṇi ca vyaśīryanta gires tasya samantataḥ / maṇikāñcanacitrāṇi śobhayanti mahāgirim // 1.26.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śākhino bahavaś cāpi śākhayābhihatās tayā / kāñcanaiḥ kusumair bhānti vidyutvanta ivāmbudāḥ // 1.26.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te hemavikacā bhūyo yuktāḥ parvatadhātubhiḥ / vyarājañ śākhinas tatra sūryāṃśupratirañjitāḥ // 1.26.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasya gireḥ śṛṅgam āsthāya sa khagottamaḥ / bhakṣayām āsa garuḍas tāv ubhau gajakacchapau // 1.26.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ parvatakūṭāgrād utpapāta manojavaḥ / prāvartantātha devānām utpātā bhayavedinaḥ // 1.26.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasya vajraṃ dayitaṃ prajajvāla vyathānvitam / sadhūmā cāpatat sārcir divolkā nabhasaś cyutā // 1.26.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tathā vasūnāṃ rudrāṇām ādityānāṃ ca sarvaśaḥ / sādhyānāṃ marutāṃ caiva ye cānye devatāgaṇāḥ // 1.26.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) svaṃ svaṃ praharaṇaṃ teṣāṃ parasparam upādravat // 1.26.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhūtapūrvaṃ saṃgrāme tadā devāsure 'pi ca / vavur vātāḥ sanirghātāḥ petur ulkāḥ samantataḥ // 1.26.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nirabhram api cākāśaṃ prajagarja mahāsvanam / devānām api yo devaḥ so 'py avarṣad asṛk tadā // 1.26.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamlur mālyāni devānāṃ śemus tejāṃsi caiva hi / utpātameghā raudrāś ca vavarṣuḥ śoṇitaṃ bahu // 1.26.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rajāṃsi mukuṭāny eṣām utthitāni vyadharṣayan // 1.26.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas trāsasamudvignaḥ saha devaiḥ śatakratuḥ / utpātān dāruṇān paśyann ity uvāca bṛhaspatim // 1.26.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ bhagavan ghorā mahotpātāḥ samutthitāḥ / na ca śatruṃ prapaśyāmi yudhi yo naḥ pradharṣayet // 1.26.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tavāparādhād devendra pramādāc ca śatakrato / tapasā vālakhilyānāṃ bhūtam utpannam adbhutam // 1.26.35 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaśyapasya muneḥ putro vinatāyāś ca khecaraḥ / hartuṃ somam anuprāpto balavān kāmarūpavān // 1.26.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samartho balināṃ śreṣṭho hartuṃ somaṃ vihaṃgamaḥ / sarvaṃ saṃbhāvayāmy asminn asādhyam api sādhayet // 1.26.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvaitad vacanaṃ śakraḥ provācāmṛtarakṣiṇaḥ / mahāvīryabalaḥ pakṣī hartuṃ somam ihodyataḥ // 1.26.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuṣmān saṃbodhayāmy eṣa yathā sa na hared balāt / atulaṃ hi balaṃ tasya bṛhaspatir uvāca me // 1.26.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vibudhā vākyaṃ vismitā yatnam āsthitāḥ / parivāryāmṛtaṃ tasthur vajrī cendraḥ śatakratuḥ // 1.26.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārayanto mahārhāṇi kavacāni manasvinaḥ / kāñcanāni vicitrāṇi vaiḍūryavikṛtāni ca // 1.26.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vividhāni ca śastrāṇi ghorarūpāṇy anekaśaḥ / śitatīkṣṇāgradhārāṇi samudyamya sahasraśaḥ // 1.26.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savisphuliṅgajvālāni sadhūmāni ca sarvaśaḥ / cakrāṇi parighāṃś caiva triśūlāni paraśvadhān // 1.26.43 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śaktīś ca vividhās tīkṣṇāḥ karavālāṃś ca nirmalān / svadeharūpāṇy ādāya gadāś cograpradarśanāḥ // 1.26.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) taiḥ śastrair bhānumadbhis te divyābharaṇabhūṣitāḥ / bhānumantaḥ suragaṇās tasthur vigatakalmaṣāḥ // 1.26.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anupamabalavīryatejaso; dhṛtamanasaḥ parirakṣaṇe 'mṛtasya / asurapuravidāraṇāḥ surā; jvalanasamiddhavapuḥprakāśinaḥ // 1.26.46 ajñātasamavṛtta [11: nnrlg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) iti samaravaraṃ surāsthitaṃ; parighasahasraśataiḥ samākulam / vigalitam iva cāmbarāntare; tapanamarīcivibhāsitaṃ babhau // 1.26.47 aparavaktra = [11: nnrlg] 1,3 + [12: njjr] 2,4 ko 'parādho mahendrasya kaḥ pramādaś ca sūtaja / tapasā vālakhilyānāṃ saṃbhūto garuḍaḥ katham // 1.27.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaśyapasya dvijāteś ca kathaṃ vai pakṣirāṭ sutaḥ / adhṛṣyaḥ sarvabhūtānām avadhyaś cābhavat katham // 1.27.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ ca kāmacārī sa kāmavīryaś ca khecaraḥ / etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ purāṇe yadi paṭhyate // 1.27.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣayo 'yaṃ purāṇasya yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi / śṛṇu me vadataḥ sarvam etat saṃkṣepato dvija // 1.27.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajataḥ putrakāmasya kaśyapasya prajāpateḥ / sāhāyyam ṛṣayo devā gandharvāś ca daduḥ kila // 1.27.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatredhmānayane śakro niyuktaḥ kaśyapena ha / munayo vālakhilyāś ca ye cānye devatāgaṇāḥ // 1.27.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakras tu vīryasadṛśam idhmabhāraṃ giriprabham / samudyamyānayām āsa nātikṛcchrād iva prabhuḥ // 1.27.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) athāpaśyad ṛṣīn hrasvān aṅguṣṭhodaraparvaṇaḥ / palāśavṛntikām ekāṃ sahitān vahataḥ pathi // 1.27.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pralīnān sveṣv ivāṅgeṣu nirāhārāṃs tapodhanān / kliśyamānān mandabalān goṣpade saṃplutodake // 1.27.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tāṃś ca sarvān smayāviṣṭo vīryonmattaḥ puraṃdaraḥ / avahasyātyagāc chīghraṃ laṅghayitvāvamanya ca // 1.27.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'tha roṣasamāviṣṭāḥ subhṛśaṃ jātamanyavaḥ / ārebhire mahat karma tadā śakrabhayaṃkaram // 1.27.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) juhuvus te sutapaso vidhivaj jātavedasam / mantrair uccāvacair viprā yena kāmena tac chṛṇu // 1.27.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kāmavīryaḥ kāmagamo devarājabhayapradaḥ / indro 'nyaḥ sarvadevānāṃ bhaved iti yatavratāḥ // 1.27.13 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) indrāc chataguṇaḥ śaurye vīrye caiva manojavaḥ / tapaso naḥ phalenādya dāruṇaḥ saṃbhavatv iti // 1.27.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad buddhvā bhṛśasaṃtapto devarājaḥ śatakratuḥ / jagāma śaraṇaṃ tatra kaśyapaṃ saṃśitavratam // 1.27.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā devarājasya kaśyapo 'tha prajāpatiḥ / vālakhilyān upāgamya karmasiddhim apṛcchata // 1.27.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam astv iti taṃ cāpi pratyūcuḥ satyavādinaḥ / tān kaśyapa uvācedaṃ sāntvapūrvaṃ prajāpatiḥ // 1.27.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam indras tribhuvane niyogād brahmaṇaḥ kṛtaḥ / indrārthaṃ ca bhavanto 'pi yatnavantas tapodhanāḥ // 1.27.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na mithyā brahmaṇo vākyaṃ kartum arhatha sattamāḥ / bhavatāṃ ca na mithyāyaṃ saṃkalpo me cikīrṣitaḥ // 1.27.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatv eṣa patatrīṇām indro 'tibalasattvavān / prasādaḥ kriyatāṃ caiva devarājasya yācataḥ // 1.27.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktāḥ kaśyapena vālakhilyās tapodhanāḥ / pratyūcur abhisaṃpūjya muniśreṣṭhaṃ prajāpatim // 1.27.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) indrārtho 'yaṃ samārambhaḥ sarveṣāṃ naḥ prajāpate / apatyārthaṃ samārambho bhavataś cāyam īpsitaḥ // 1.27.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad idaṃ saphalaṃ karma tvayā vai pratigṛhyatām / tathā caiva vidhatsvātra yathā śreyo 'nupaśyasi // 1.27.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu devī dākṣāyaṇī śubhā / vinatā nāma kalyāṇī putrakāmā yaśasvinī // 1.27.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapas taptvā vrataparā snātā puṃsavane śuciḥ / upacakrāma bhartāraṃ tām uvācātha kaśyapaḥ // 1.27.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ārambhaḥ saphalo devi bhavitāyaṃ tavepsitaḥ / janayiṣyasi putrau dvau vīrau tribhuvaneśvarau // 1.27.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā vālakhilyānāṃ mama saṃkalpajau tathā / bhaviṣyato mahābhāgau putrau te lokapūjitau // 1.27.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca caināṃ bhagavān mārīcaḥ punar eva ha / dhāryatām apramādena garbho 'yaṃ sumahodayaḥ // 1.27.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ekaḥ sarvapatatrīṇām indratvaṃ kārayiṣyati / lokasaṃbhāvito vīraḥ kāmavīryo vihaṃgamaḥ // 1.27.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatakratum athovāca prīyamāṇaḥ prajāpatiḥ / tvatsahāyau khagāv etau bhrātarau te bhaviṣyataḥ // 1.27.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitābhyāṃ bhavitā doṣaḥ sakāśāt te puraṃdara / vyetu te śakra saṃtāpas tvam evendro bhaviṣyasi // 1.27.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpy evaṃ tvayā bhūyaḥ kṣeptavyā brahmavādinaḥ / na cāvamānyā darpāt te vāgviṣā bhṛśakopanāḥ // 1.27.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam ukto jagāmendro nirviśaṅkas triviṣṭapam / vinatā cāpi siddhārthā babhūva muditā tadā // 1.27.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janayām āsa putrau dvāv aruṇaṃ garuḍaṃ tathā / aruṇas tayos tu vikala ādityasya puraḥsaraḥ // 1.27.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) patatrīṇāṃ tu garuḍa indratvenābhyaṣicyata / tasyaitat karma sumahac chrūyatāṃ bhṛgunandana // 1.27.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tatas tasmin dvijaśreṣṭha samudīrṇe tathāvidhe / garutmān pakṣirāṭ tūrṇaṃ saṃprāpto vibudhān prati // 1.28.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvātibalaṃ caiva prākampanta samantataḥ / parasparaṃ ca pratyaghnan sarvapraharaṇāny api // 1.28.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra cāsīd ameyātmā vidyudagnisamaprabhaḥ / bhauvanaḥ sumahāvīryaḥ somasya parirakṣitā // 1.28.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tena patagendreṇa pakṣatuṇḍanakhaiḥ kṣataḥ / muhūrtam atulaṃ yuddhaṃ kṛtvā vinihato yudhi // 1.28.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rajaś coddhūya sumahat pakṣavātena khecaraḥ / kṛtvā lokān nirālokāṃs tena devān avākirat // 1.28.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tenāvakīrṇā rajasā devā moham upāgaman / na cainaṃ dadṛśuś channā rajasāmṛtarakṣiṇaḥ // 1.28.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃloḍayām āsa garuḍas tridivālayam / pakṣatuṇḍaprahāraiś ca devān sa vidadāra ha // 1.28.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devaḥ sahasrākṣas tūrṇaṃ vāyum acodayat / vikṣipemāṃ rajovṛṣṭiṃ tavaitat karma māruta // 1.28.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vāyur apovāha tad rajas tarasā balī / tato vitimire jāte devāḥ śakunim ārdayan // 1.28.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanāda coccair balavān mahāmegharavaḥ khagaḥ / vadhyamānaḥ suragaṇaiḥ sarvabhūtāni bhīṣayan // 1.28.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) utpapāta mahāvīryaḥ pakṣirāṭ paravīrahā // 1.28.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam utpatyāntarikṣasthaṃ devānām upari sthitam / varmiṇo vibudhāḥ sarve nānāśastrair avākiran // 1.28.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paṭṭiśaiḥ parighaiḥ śūlair gadābhiś ca savāsavāḥ / kṣurāntair jvalitaiś cāpi cakrair ādityarūpibhiḥ // 1.28.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānāśastravisargaiś ca vadhyamānaḥ samantataḥ / kurvan sutumulaṃ yuddhaṃ pakṣirāṇ na vyakampata // 1.28.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinardann iva cākāśe vainateyaḥ pratāpavān / pakṣābhyām urasā caiva samantād vyākṣipat surān // 1.28.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vikṣiptās tato devāḥ prajagmur garuḍārditāḥ / nakhatuṇḍakṣatāś caiva susruvuḥ śoṇitaṃ bahu // 1.28.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhyāḥ prācīṃ sagandharvā vasavo dakṣiṇāṃ diśam / prajagmuḥ sahitā rudraiḥ patagendrapradharṣitāḥ // 1.28.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diśaṃ pratīcīm ādityā nāsatyā uttarāṃ diśam / muhur muhuḥ prekṣamāṇā yudhyamānā mahaujasam // 1.28.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) aśvakrandena vīreṇa reṇukena ca pakṣiṇā / krathanena ca śūreṇa tapanena ca khecaraḥ // 1.28.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ulūkaśvasanābhyāṃ ca nimeṣeṇa ca pakṣiṇā / prarujena ca saṃyuddhaṃ cakāra pralihena ca // 1.28.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān pakṣanakhatuṇḍāgrair abhinad vinatāsutaḥ / yugāntakāle saṃkruddhaḥ pinākīva mahābalaḥ // 1.28.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mahāvīryā mahotsāhās tena te bahudhā kṣatāḥ / rejur abhraghanaprakhyā rudhiraughapravarṣiṇaḥ // 1.28.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān kṛtvā patagaśreṣṭhaḥ sarvān utkrāntajīvitān / atikrānto 'mṛtasyārthe sarvato 'gnim apaśyata // 1.28.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvṛṇvānaṃ mahājvālam arcirbhiḥ sarvato 'mbaram / dahantam iva tīkṣṇāṃśuṃ ghoraṃ vāyusamīritam // 1.28.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato navatyā navatīr mukhānāṃ; kṛtvā tarasvī garuḍo mahātmā / nadīḥ samāpīya mukhais tatas taiḥ; suśīghram āgamya punar javena // 1.28.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] jvalantam agniṃ tam amitratāpanaḥ; samāstarat patraratho nadībhiḥ / tataḥ pracakre vapur anyad alpaṃ; praveṣṭukāmo 'gnim abhipraśāmya // 1.28.25 upendravajrā [11: jtjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) jāmbūnadamayo bhūtvā marīcivikacojjvalaḥ / praviveśa balāt pakṣī vārivega ivārṇavam // 1.29.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cakraṃ kṣuraparyantam apaśyad amṛtāntike / paribhramantam aniśaṃ tīkṣṇadhāram ayasmayam // 1.29.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jvalanārkaprabhaṃ ghoraṃ chedanaṃ somahāriṇām / ghorarūpaṃ tad atyarthaṃ yantraṃ devaiḥ sunirmitam // 1.29.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāntaraṃ sa dṛṣṭvaiva paryavartata khecaraḥ / arāntareṇābhyapatat saṃkṣipyāṅgaṃ kṣaṇena ha // 1.29.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) adhaś cakrasya caivātra dīptānalasamadyutī / vidyujjihvau mahāghorau dīptāsyau dīptalocanau // 1.29.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakṣurviṣau mahāvīryau nityakruddhau tarasvinau / rakṣārtham evāmṛtasya dadarśa bhujagottamau // 1.29.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sadā saṃrabdhanayanau sadā cānimiṣekṣaṇau / tayor eko 'pi yaṃ paśyet sa tūrṇaṃ bhasmasād bhavet // 1.29.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tayoś cakṣūṃṣi rajasā suparṇas tūrṇam āvṛṇot / adṛṣṭarūpas tau cāpi sarvataḥ paryakālayat // 1.29.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tayor aṅge samākramya vainateyo 'ntarikṣagaḥ / ācchinat tarasā madhye somam abhyadravat tataḥ // 1.29.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samutpāṭyāmṛtaṃ tat tu vainateyas tato balī / utpapāta javenaiva yantram unmathya vīryavān // 1.29.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apītvaivāmṛtaṃ pakṣī parigṛhyāśu vīryavān / agacchad apariśrānta āvāryārkaprabhāṃ khagaḥ // 1.29.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣṇunā tu tadākāśe vainateyaḥ sameyivān / tasya nārāyaṇas tuṣṭas tenālaulyena karmaṇā // 1.29.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācāvyayo devo varado 'smīti khecaram / sa vavre tava tiṣṭheyam uparīty antarikṣagaḥ // 1.29.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca cainaṃ bhūyo 'pi nārāyaṇam idaṃ vacaḥ / ajaraś cāmaraś ca syām amṛtena vināpy aham // 1.29.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pratigṛhya varau tau ca garuḍo viṣṇum abravīt / bhavate 'pi varaṃ dadmi vṛṇītāṃ bhagavān api // 1.29.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vavre vāhanaṃ kṛṣṇo garutmantaṃ mahābalam / dhvajaṃ ca cakre bhagavān upari sthāsyasīti tam // 1.29.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) anupatya khagaṃ tv indro vajreṇāṅge 'bhyatāḍayat / vihaṃgamaṃ surāmitraṃ harantam amṛtaṃ balāt // 1.29.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācendram ākrande garuḍaḥ patatāṃ varaḥ / prahasañ ślakṣṇayā vācā tathā vajrasamāhataḥ // 1.29.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣer mānaṃ kariṣyāmi vajraṃ yasyāsthisaṃbhavam / vajrasya ca kariṣyāmi tava caiva śatakrato // 1.29.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa patraṃ tyajāmy ekaṃ yasyāntaṃ nopalapsyase / na hi vajranipātena rujā me 'sti kadā cana // 1.29.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra taṃ sarvabhūtāni vismitāny abruvaṃs tadā / surūpaṃ patram ālakṣya suparṇo 'yaṃ bhavatv iti // 1.29.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā tad adbhutaṃ cāpi sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ / khago mahad idaṃ bhūtam iti matvābhyabhāṣata // 1.29.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balaṃ vijñātum icchāmi yat te param anuttamam / sakhyaṃ cānantam icchāmi tvayā saha khagottama // 1.29.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakhyaṃ me 'stu tvayā deva yathecchasi puraṃdara / balaṃ tu mama jānīhi mahac cāsahyam eva ca // 1.30.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmaṃ naitat praśaṃsanti santaḥ svabalasaṃstavam / guṇasaṃkīrtanaṃ cāpi svayam eva śatakrato // 1.30.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakheti kṛtvā tu sakhe pṛṣṭo vakṣyāmy ahaṃ tvayā / na hy ātmastavasaṃyuktaṃ vaktavyam animittataḥ // 1.30.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) saparvatavanām urvīṃ sasāgaravanām imām / pakṣanāḍyaikayā śakra tvāṃ caivātrāvalambinam // 1.30.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvān saṃpiṇḍitān vāpi lokān sasthāṇujaṅgamān / vaheyam apariśrānto viddhīdaṃ me mahad balam // 1.30.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktavacanaṃ vīraṃ kirīṭī śrīmatāṃ varaḥ / āha śaunaka devendraḥ sarvabhūtahitaḥ prabhuḥ // 1.30.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhyatām idānīṃ me sakhyam ānantyam uttamam / na kāryaṃ tava somena mama somaḥ pradīyatām // 1.30.7 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) asmāṃs te hi prabādheyur yebhyo dadyād bhavān imam // 1.30.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kiṃ cit kāraṇam uddiśya somo 'yaṃ nīyate mayā / na dāsyāmi samādātuṃ somaṃ kasmai cid apy aham // 1.30.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatremaṃ tu sahasrākṣa nikṣipeyam ahaṃ svayam / tvam ādāya tatas tūrṇaṃ harethās tridaśeśvara // 1.30.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vākyenānena tuṣṭo 'haṃ yat tvayoktam ihāṇḍaja / yad icchasi varaṃ mattas tad gṛhāṇa khagottama // 1.30.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ pratyuvācedaṃ kadrūputrān anusmaran / smṛtvā caivopadhikṛtaṃ mātur dāsyanimittataḥ // 1.30.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) īśo 'ham api sarvasya kariṣyāmi tu te 'rthitām / bhaveyur bhujagāḥ śakra mama bhakṣyā mahābalāḥ // 1.30.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvānvagacchat taṃ tato dānavasūdanaḥ / hariṣyāmi vinikṣiptaṃ somam ity anubhāṣya tam // 1.30.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ājagāma tatas tūrṇaṃ suparṇo mātur antikam / atha sarpān uvācedaṃ sarvān paramahṛṣṭavat // 1.30.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam ānītam amṛtaṃ nikṣepsyāmi kuśeṣu vaḥ / snātā maṅgalasaṃyuktās tataḥ prāśnīta pannagāḥ // 1.30.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) adāsī caiva māteyam adyaprabhṛti cāstu me / yathoktaṃ bhavatām etad vaco me pratipāditam // 1.30.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ snātuṃ gatāḥ sarpāḥ pratyuktvā taṃ tathety uta / śakro 'py amṛtam ākṣipya jagāma tridivaṃ punaḥ // 1.30.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāgatās tam uddeśaṃ sarpāḥ somārthinas tadā / snātāś ca kṛtajapyāś ca prahṛṣṭāḥ kṛtamaṅgalāḥ // 1.30.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vijñāya hṛtaṃ sarpāḥ pratimāyākṛtaṃ ca tat / somasthānam idaṃ ceti darbhāṃs te lilihus tadā // 1.30.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dvaidhīkṛtā jihvā sarpāṇāṃ tena karmaṇā / abhavaṃś cāmṛtasparśād darbhās te 'tha pavitriṇaḥ // 1.30.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ suparṇaḥ paramaprahṛṣṭavān; vihṛtya mātrā saha tatra kānane / bhujaṃgabhakṣaḥ paramārcitaḥ khagair; ahīnakīrtir vinatām anandayat // 1.30.21 vaṃśastha [12: jtjr] imāṃ kathāṃ yaḥ śṛṇuyān naraḥ sadā; paṭheta vā dvijajanamukhyasaṃsadi / asaṃśayaṃ tridivam iyāt sa puṇyabhāṅ; mahātmanaḥ patagapateḥ prakīrtanāt // 1.30.22 rucirā [13: jBsjg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) bhujaṃgamānāṃ śāpasya mātrā caiva sutena ca / vinatāyās tvayā proktaṃ kāraṇaṃ sūtanandana // 1.31.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) varapradānaṃ bhartrā ca kadrūvinatayos tathā / nāmanī caiva te prokte pakṣiṇor vainateyayoḥ // 1.31.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pannagānāṃ tu nāmāni na kīrtayasi sūtaja / prādhānyenāpi nāmāni śrotum icchāmahe vayam // 1.31.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahutvān nāmadheyāni bhujagānāṃ tapodhana / na kīrtayiṣye sarveṣāṃ prādhānyena tu me śṛṇu // 1.31.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śeṣaḥ prathamato jāto vāsukis tadanantaram / airāvatas takṣakaś ca karkoṭakadhanaṃjayau // 1.31.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kāliyo maṇināgaś ca nāgaś cāpūraṇas tathā / nāgas tathā piñjaraka elāpatro 'tha vāmanaḥ // 1.31.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nīlānīlau tathā nāgau kalmāṣaśabalau tathā / āryakaś cādikaś caiva nāgaś ca śalapotakaḥ // 1.31.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sumanomukho dadhimukhas tathā vimalapiṇḍakaḥ / āptaḥ koṭanakaś caiva śaṅkho vālaśikhas tathā // 1.31.8 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) niṣṭhyūnako hemaguho nahuṣaḥ piṅgalas tathā / bāhyakarṇo hastipadas tathā mudgarapiṇḍakaḥ // 1.31.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) kambalāśvatarau cāpi nāgaḥ kālīyakas tathā / vṛttasaṃvartakau nāgau dvau ca padmāv iti śrutau // 1.31.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgaḥ śaṅkhanakaś caiva tathā ca sphaṇḍako 'paraḥ / kṣemakaś ca mahānāgo nāgaḥ piṇḍārakas tathā // 1.31.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karavīraḥ puṣpadaṃṣṭra eḷako bilvapāṇḍukaḥ / mūṣakādaḥ śaṅkhaśirāḥ pūrṇadaṃṣṭro haridrakaḥ // 1.31.12 ajñātasamavṛtta [7: yjg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) aparājito jyotikaś ca pannagaḥ śrīvahas tathā / kauravyo dhṛtarāṣṭraś ca puṣkaraḥ śalyakas tathā // 1.31.13 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) virajāś ca subāhuś ca śālipiṇḍaś ca vīryavān / hastibhadraḥ piṭharako mukharaḥ koṇavāsanaḥ // 1.31.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kuñjaraḥ kuraraś caiva tathā nāgaḥ prabhākaraḥ / kumudaḥ kumudākṣaś ca tittirir halikas tathā // 1.31.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karkarākarkarau cobhau kuṇḍodaramahodarau // 1.31.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ete prādhānyato nāgāḥ kīrtitā dvijasattama / bahutvān nāmadheyānām itare na prakīrtitāḥ // 1.31.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣāṃ prasavo yaś ca prasavasya ca saṃtatiḥ / asaṃkhyeyeti matvā tān na bravīmi dvijottama // 1.31.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahūnīha sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca / aśakyāny eva saṃkhyātuṃ bhujagānāṃ tapodhana // 1.31.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātā vai bhujagās tāta vīryavanto durāsadāḥ / śāpaṃ taṃ tv atha vijñāya kṛtavanto nu kiṃ param // 1.32.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tu bhagavāñ śeṣas tyaktvā kadrūṃ mahāyaśāḥ / tapo vipulam ātasthe vāyubhakṣo yatavrataḥ // 1.32.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandhamādanam āsādya badaryāṃ ca taporataḥ / gokarṇe puṣkarāraṇye tathā himavatas taṭe // 1.32.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu teṣu ca puṇyeṣu tīrtheṣv āyataneṣu ca / ekāntaśīlī niyataḥ satataṃ vijitendriyaḥ // 1.32.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tapyamānaṃ tapo ghoraṃ taṃ dadarśa pitāmahaḥ / pariśuṣkamāṃsatvaksnāyuṃ jaṭācīradharaṃ prabhum // 1.32.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tam abravīt satyadhṛtiṃ tapyamānaṃ pitāmahaḥ / kim idaṃ kuruṣe śeṣa prajānāṃ svasti vai kuru // 1.32.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi tīvreṇa tapasā prajās tāpayase 'nagha / brūhi kāmaṃ ca me śeṣa yat te hṛdi ciraṃ sthitam // 1.32.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sodaryā mama sarve hi bhrātaro mandacetasaḥ / saha tair notsahe vastuṃ tad bhavān anumanyatām // 1.32.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyasūyanti satataṃ parasparam amitravat / tato 'haṃ tapa ātiṣṭhe naitān paśyeyam ity uta // 1.32.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na marṣayanti satataṃ vinatāṃ sasutāṃ ca te / asmākaṃ cāparo bhrātā vainateyaḥ pitāmaha // 1.32.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ ca dviṣanti te 'tyarthaṃ sa cāpi sumahābalaḥ / varapradānāt sa pituḥ kaśyapasya mahātmanaḥ // 1.32.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) so 'haṃ tapaḥ samāsthāya mokṣyāmīdaṃ kalevaram / kathaṃ me pretyabhāve 'pi na taiḥ syāt saha saṃgamaḥ // 1.32.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāmi śeṣa sarveṣāṃ bhrātṝṇāṃ te viceṣṭitam / mātuś cāpy aparādhād vai bhrātṝṇāṃ te mahad bhayam // 1.32.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛto 'tra parihāraś ca pūrvam eva bhujaṃgama / bhrātṝṇāṃ tava sarveṣāṃ na śokaṃ kartum arhasi // 1.32.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṇīṣva ca varaṃ mattaḥ śeṣa yat te 'bhikāṅkṣitam / ditsāmi hi varaṃ te 'dya prītir me paramā tvayi // 1.32.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā ca buddhir dharme te niviṣṭā pannagottama / ato bhūyaś ca te buddhir dharme bhavatu susthirā // 1.32.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa eva varo me 'dya kāṅkṣitaḥ prapitāmaha / dharme me ramatāṃ buddhiḥ śame tapasi ceśvara // 1.32.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prīto 'smy anena te śeṣa damena praśamena ca / tvayā tv idaṃ vacaḥ kāryaṃ manniyogāt prajāhitam // 1.32.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imāṃ mahīṃ śailavanopapannāṃ; sasāgarāṃ sākarapattanāṃ ca / tvaṃ śeṣa samyak calitāṃ yathāvat; saṃgṛhya tiṣṭhasva yathācalā syāt // 1.32.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathāha devo varadaḥ prajāpatir; mahīpatir bhūtapatir jagatpatiḥ / tathā mahīṃ dhārayitāsmi niścalāṃ; prayaccha tāṃ me śirasi prajāpate // 1.32.20 vaṃśastha [12: jtjr] adho mahīṃ gaccha bhujaṃgamottama; svayaṃ tavaiṣā vivaraṃ pradāsyati / imāṃ dharāṃ dhārayatā tvayā hi me; mahat priyaṃ śeṣa kṛtaṃ bhaviṣyati // 1.32.21 vaṃśastha [12: jtjr] tatheti kṛtvā vivaraṃ praviśya sa; prabhur bhuvo bhujagavarāgrajaḥ sthitaḥ / bibharti devīṃ śirasā mahīm imāṃ; samudranemiṃ parigṛhya sarvataḥ // 1.32.22 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) śeṣo 'si nāgottama dharmadevo; mahīm imāṃ dhārayase yad ekaḥ / anantabhogaḥ parigṛhya sarvāṃ; yathāham evaṃ balabhid yathā vā // 1.32.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] adho bhūmer vasaty evaṃ nāgo 'nantaḥ pratāpavān / dhārayan vasudhām ekaḥ śāsanād brahmaṇo vibhuḥ // 1.32.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suparṇaṃ ca sakhāyaṃ vai bhagavān amarottamaḥ / prādād anantāya tadā vainateyaṃ pitāmahaḥ // 1.32.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mātuḥ sakāśāt taṃ śāpaṃ śrutvā pannagasattamaḥ / vāsukiś cintayām āsa śāpo 'yaṃ na bhavet katham // 1.33.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa mantrayām āsa bhrātṛbhiḥ saha sarvaśaḥ / airāvataprabhṛtibhir ye sma dharmaparāyaṇāḥ // 1.33.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ayaṃ śāpo yathoddiṣṭo viditaṃ vas tathānaghāḥ / tasya śāpasya mokṣārthaṃ mantrayitvā yatāmahe // 1.33.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣām eva śāpānāṃ pratighāto hi vidyate / na tu mātrābhiśaptānāṃ mokṣo vidyeta pannagāḥ // 1.33.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avyayasyāprameyasya satyasya ca tathāgrataḥ / śaptā ity eva me śrutvā jāyate hṛdi vepathuḥ // 1.33.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nūnaṃ sarvavināśo 'yam asmākaṃ samudāhṛtaḥ / na hy enāṃ so 'vyayo devaḥ śapantīṃ pratyaṣedhayat // 1.33.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt saṃmantrayāmo 'tra bhujagānām anāmayam / yathā bhaveta sarveṣāṃ mā naḥ kālo 'tyagād ayam // 1.33.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api mantrayamāṇā hi hetuṃ paśyāma mokṣaṇe / yathā naṣṭaṃ purā devā gūḍham agniṃ guhāgatam // 1.33.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā sa yajño na bhaved yathā vāpi parābhavet / janamejayasya sarpāṇāṃ vināśakaraṇāya hi // 1.33.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) tathety uktvā tu te sarve kādraveyāḥ samāgatāḥ / samayaṃ cakrire tatra mantrabuddhiviśāradāḥ // 1.33.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eke tatrābruvan nāgā vayaṃ bhūtvā dvijarṣabhāḥ / janamejayaṃ taṃ bhikṣāmo yajñas te na bhaved iti // 1.33.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) apare tv abruvan nāgās tatra paṇḍitamāninaḥ / mantriṇo 'sya vayaṃ sarve bhaviṣyāmaḥ susaṃmatāḥ // 1.33.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa naḥ prakṣyati sarveṣu kāryeṣv arthaviniścayam / tatra buddhiṃ pravakṣyāmo yathā yajño nivartate // 1.33.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa no bahumatān rājā buddhvā buddhimatāṃ varaḥ / yajñārthaṃ prakṣyati vyaktaṃ neti vakṣyāmahe vayam // 1.33.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśayanto bahūn doṣān pretya ceha ca dāruṇān / hetubhiḥ kāraṇaiś caiva yathā yajño bhaven na saḥ // 1.33.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athavā ya upādhyāyaḥ kratau tasmin bhaviṣyati / sarpasatravidhānajño rājakāryahite rataḥ // 1.33.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ gatvā daśatāṃ kaś cid bhujagaḥ sa mariṣyati / tasmin hate yajñakare kratuḥ sa na bhaviṣyati // 1.33.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ye cānye sarpasatrajñā bhaviṣyanty asya ṛtvijaḥ / tāṃś ca sarvān daśiṣyāmaḥ kṛtam evaṃ bhaviṣyati // 1.33.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpare 'mantrayanta dharmātmāno bhujaṃgamāḥ / abuddhir eṣā yuṣmākaṃ brahmahatyā na śobhanā // 1.33.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) samyak saddharmamūlā hi vyasane śāntir uttamā / adharmottaratā nāma kṛtsnaṃ vyāpādayej jagat // 1.33.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apare tv abruvan nāgāḥ samiddhaṃ jātavedasam / varṣair nirvāpayiṣyāmo meghā bhūtvā savidyutaḥ // 1.33.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) srugbhāṇḍaṃ niśi gatvā vā apare bhujagottamāḥ / pramattānāṃ harantv āśu vighna evaṃ bhaviṣyati // 1.33.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñe vā bhujagās tasmiñ śataśo 'tha sahasraśaḥ / janaṃ daśantu vai sarvam evaṃ trāso bhaviṣyati // 1.33.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athavā saṃskṛtaṃ bhojyaṃ dūṣayantu bhujaṃgamāḥ / svena mūtrapurīṣeṇa sarvabhojyavināśinā // 1.33.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apare tv abruvaṃs tatra ṛtvijo 'sya bhavāmahe / yajñavighnaṃ kariṣyāmo dīyatāṃ dakṣiṇā iti // 1.33.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaśyatāṃ ca gato 'sau naḥ kariṣyati yathepṣitam // 1.33.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) apare tv abruvaṃs tatra jale prakrīḍitaṃ nṛpam / gṛham ānīya badhnīmaḥ kratur evaṃ bhaven na saḥ // 1.33.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apare tv abruvaṃs tatra nāgāḥ sukṛtakāriṇaḥ / daśāmainaṃ pragṛhyāśu kṛtam evaṃ bhaviṣyati // 1.33.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chinnaṃ mūlam anarthānāṃ mṛte tasmin bhaviṣyati // 1.33.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) eṣā vai naiṣṭhikī buddhiḥ sarveṣām eva saṃmatā / yathā vā manyase rājaṃs tat kṣipraṃ saṃvidhīyatām // 1.33.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā samudaikṣanta vāsukiṃ pannageśvaram / vāsukiś cāpi saṃcintya tān uvāca bhujaṃgamān // 1.33.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣā vo naiṣṭhikī buddhir matā kartuṃ bhujaṃgamāḥ / sarveṣām eva me buddhiḥ pannagānāṃ na rocate // 1.33.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tv atra saṃvidhātavyaṃ bhavatāṃ yad bhaved dhitam / anenāhaṃ bhṛśaṃ tapye guṇadoṣau madāśrayau // 1.33.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ sarveṣām iti ceti ca / vāsukeś ca vacaḥ śrutvā elāpatro 'bravīd idam // 1.34.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa yajño na bhavitā na sa rājā tathāvidhaḥ / janamejayaḥ pāṇḍaveyo yato 'smākaṃ mahābhayam // 1.34.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) daivenopahato rājan yo bhaved iha pūruṣaḥ / sa daivam evāśrayate nānyat tatra parāyaṇam // 1.34.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tad idaṃ daivam asmākaṃ bhayaṃ pannagasattamāḥ / daivam evāśrayāmo 'tra śṛṇudhvaṃ ca vaco mama // 1.34.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ śāpe samutsṛṣṭe samaśrauṣaṃ vacas tadā / mātur utsaṅgam ārūḍho bhayāt pannagasattamāḥ // 1.34.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānāṃ pannagaśreṣṭhās tīkṣṇās tīkṣṇā iti prabho / pitāmaham upāgamya duḥkhārtānāṃ mahādyute // 1.34.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kā hi labdhvā priyān putrāñ śaped evaṃ pitāmaha / ṛte kadrūṃ tīkṣṇarūpāṃ devadeva tavāgrataḥ // 1.34.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tatheti ca vacas tasyās tvayāpy uktaṃ pitāmaha / etad icchāma vijñātuṃ kāraṇaṃ yan na vāritā // 1.34.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahavaḥ pannagās tīkṣṇā bhīmavīryā viṣolbaṇāḥ / prajānāṃ hitakāmo 'haṃ na nivāritavāṃs tadā // 1.34.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye dandaśūkāḥ kṣudrāś ca pāpacārā viṣolbaṇāḥ / teṣāṃ vināśo bhavitā na tu ye dharmacāriṇaḥ // 1.34.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) yannimittaṃ ca bhavitā mokṣas teṣāṃ mahābhayāt / pannagānāṃ nibodhadhvaṃ tasmin kāle tathāgate // 1.34.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yāyāvarakule dhīmān bhaviṣyati mahān ṛṣiḥ / jaratkārur iti khyātas tejasvī niyatendriyaḥ // 1.34.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya putro jaratkāror utpatsyati mahātapāḥ / āstīko nāma yajñaṃ sa pratiṣetsyati taṃ tadā // 1.34.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra mokṣyanti bhujagā ye bhaviṣyanti dhārmikāḥ // 1.34.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) sa munipravaro deva jaratkārur mahātapāḥ / kasyāṃ putraṃ mahātmānaṃ janayiṣyati vīryavān // 1.34.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sanāmāyāṃ sanāmā sa kanyāyāṃ dvijasattamaḥ / apatyaṃ vīryavān devā vīryavaj janayiṣyati // 1.34.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam astv iti taṃ devāḥ pitāmaham athābruvan / uktvā caivaṃ gatā devāḥ sa ca devaḥ pitāmahaḥ // 1.34.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ham evaṃ prapaśyāmi vāsuke bhaginīṃ tava / jaratkārur iti khyātāṃ tāṃ tasmai pratipādaya // 1.34.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaikṣavad bhikṣamāṇāya nāgānāṃ bhayaśāntaye / ṛṣaye suvratāya tvam eṣa mokṣaḥ śruto mayā // 1.34.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) elāpatrasya tu vacaḥ śrutvā nāgā dvijottama / sarve prahṛṣṭamanasaḥ sādhu sādhv ity apūjayan // 1.35.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tataḥ prabhṛti tāṃ kanyāṃ vāsukiḥ paryarakṣata / jaratkāruṃ svasāraṃ vai paraṃ harṣam avāpa ca // 1.35.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nātimahān kālaḥ samatīta ivābhavat / atha devāsurāḥ sarve mamanthur varuṇālayam // 1.35.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra netram abhūn nāgo vāsukir balināṃ varaḥ / samāpyaiva ca tat karma pitāmaham upāgaman // 1.35.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devā vāsukinā sārdhaṃ pitāmaham athābruvan / bhagavañ śāpabhīto 'yaṃ vāsukis tapyate bhṛśam // 1.35.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyedaṃ mānasaṃ śalyaṃ samuddhartuṃ tvam arhasi / jananyāḥ śāpajaṃ deva jñātīnāṃ hitakāṅkṣiṇaḥ // 1.35.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hito hy ayaṃ sadāsmākaṃ priyakārī ca nāgarāṭ / kuru prasādaṃ deveśa śamayāsya manojvaram // 1.35.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mayaivaitad vitīrṇaṃ vai vacanaṃ manasāmarāḥ / elāpatreṇa nāgena yad asyābhihitaṃ purā // 1.35.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat karotv eṣa nāgendraḥ prāptakālaṃ vacas tathā / vinaśiṣyanti ye pāpā na tu ye dharmacāriṇaḥ // 1.35.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utpannaḥ sa jaratkārus tapasy ugre rato dvijaḥ / tasyaiṣa bhaginīṃ kāle jaratkāruṃ prayacchatu // 1.35.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad elāpatreṇa vacas tadoktaṃ bhujagena ha / pannagānāṃ hitaṃ devās tat tathā na tad anyathā // 1.35.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) etac chrutvā sa nāgendraḥ pitāmahavacas tadā / sarpān bahūñ jaratkārau nityayuktān samādadhat // 1.35.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaratkārur yadā bhāryām icched varayituṃ prabhuḥ / śīghram etya mamākhyeyaṃ tan naḥ śreyo bhaviṣyati // 1.35.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaratkārur iti proktaṃ yat tvayā sūtanandana / icchāmy etad ahaṃ tasya ṛṣeḥ śrotuṃ mahātmanaḥ // 1.36.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ kāraṇaṃ jaratkāror nāmaitat prathitaṃ bhuvi / jaratkāruniruktaṃ tvaṃ yathāvad vaktum arhasi // 1.36.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jareti kṣayam āhur vai dāruṇaṃ kārusaṃjñitam / śarīraṃ kāru tasyāsīt tat sa dhīmāñ śanaiḥ śanaiḥ // 1.36.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣapayām āsa tīvreṇa tapasety ata ucyate / jaratkārur iti brahman vāsuker bhaginī tathā // 1.36.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu dharmātmā śaunakaḥ prāhasat tadā / ugraśravasam āmantrya upapannam iti bruvan // 1.36.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha kālasya mahataḥ sa muniḥ saṃśitavrataḥ / tapasy abhirato dhīmān na dārān abhyakāṅkṣata // 1.36.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa ūrdhvaretās tapasi prasaktaḥ; svādhyāyavān vītabhayaklamaḥ san / cacāra sarvāṃ pṛthivīṃ mahātmā; na cāpi dārān manasāpy akāṅkṣat // 1.36.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'parasmin saṃprāpte kāle kasmiṃś cid eva tu / parikṣid iti vikhyāto rājā kauravavaṃśabhṛt // 1.36.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathā pāṇḍur mahābāhur dhanurdharavaro bhuvi / babhūva mṛgayāśīlaḥ purāsya prapitāmahaḥ // 1.36.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgān vidhyan varāhāṃś ca tarakṣūn mahiṣāṃs tathā / anyāṃś ca vividhān vanyāṃś cacāra pṛthivīpatiḥ // 1.36.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kadā cin mṛgaṃ viddhvā bāṇena nataparvaṇā / pṛṣṭhato dhanur ādāya sasāra gahane vane // 1.36.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā hi bhagavān rudro viddhvā yajñamṛgaṃ divi / anvagacchad dhanuṣpāṇiḥ paryanveṣaṃs tatas tataḥ // 1.36.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tena mṛgo viddho jīvan gacchati vai vanam / pūrvarūpaṃ tu tan nūnam āsīt svargagatiṃ prati // 1.36.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parikṣitas tasya rājño viddho yan naṣṭavān mṛgaḥ // 1.36.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) dūraṃ cāpahṛtas tena mṛgeṇa sa mahīpatiḥ / pariśrāntaḥ pipāsārta āsasāda muniṃ vane // 1.36.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gavāṃ pracāreṣv āsīnaṃ vatsānāṃ mukhaniḥsṛtam / bhūyiṣṭham upayuñjānaṃ phenam āpibatāṃ payaḥ // 1.36.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam abhidrutya vegena sa rājā saṃśitavratam / apṛcchad dhanur udyamya taṃ muniṃ kṣucchramānvitaḥ // 1.36.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bho bho brahmann ahaṃ rājā parikṣid abhimanyujaḥ / mayā viddho mṛgo naṣṭaḥ kaccit tvaṃ dṛṣṭavān asi // 1.36.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa munis tasya novāca kiṃ cin maunavrate sthitaḥ / tasya skandhe mṛtaṃ sarpaṃ kruddho rājā samāsajat // 1.36.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanuṣkoṭyā samutkṣipya sa cainaṃ samudaikṣata / na ca kiṃ cid uvācainaṃ śubhaṃ vā yadi vāśubham // 1.36.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā krodham utsṛjya vyathitas taṃ tathāgatam / dṛṣṭvā jagāma nagaram ṛṣis tv āste tathaiva saḥ // 1.36.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taruṇas tasya putro 'bhūt tigmatejā mahātapāḥ / śṛṅgī nāma mahākrodho duṣprasādo mahāvrataḥ // 1.36.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa devaṃ param īśānaṃ sarvabhūtahite ratam / brahmāṇam upatasthe vai kāle kāle susaṃyataḥ // 1.36.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tena samanujñāto brahmaṇā gṛham eyivān // 1.36.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sakhyoktaḥ krīḍamānena sa tatra hasatā kila / saṃrambhī kopano 'tīva viṣakalpa ṛṣeḥ sutaḥ // 1.36.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣiputreṇa narmārthaṃ kṛśena dvijasattama // 1.36.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tejasvinas tava pitā tathaiva ca tapasvinaḥ / śavaṃ skandhena vahati mā śṛṅgin garvito bhava // 1.36.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) vyāharatsv ṛṣiputreṣu mā sma kiṃ cid vaco vadīḥ / asmadvidheṣu siddheṣu brahmavitsu tapasviṣu // 1.36.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva te puruṣamānitvaṃ kva te vācas tathāvidhāḥ / darpajāḥ pitaraṃ yas tvaṃ draṣṭā śavadharaṃ tathā // 1.36.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa tejasvī śṛṅgī kopasamanvitaḥ / mṛtadhāraṃ guruṃ śrutvā paryatapyata manyunā // 1.37.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ kṛśam abhipreṣkya sūnṛtāṃ vācam utsṛjan / apṛcchata kathaṃ tātaḥ sa me 'dya mṛtadhārakaḥ // 1.37.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñā parikṣitā tāta mṛgayāṃ paridhāvatā / avasaktaḥ pitus te 'dya mṛtaḥ skandhe bhujaṃgamaḥ // 1.37.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ me pitrā kṛtaṃ tasya rājño 'niṣṭaṃ durātmanaḥ / brūhi tvaṃ kṛśa tattvena paśya me tapaso balam // 1.37.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā mṛgayāṃ yātaḥ parikṣid abhimanyujaḥ / sasāra mṛgam ekākī viddhvā bāṇena patriṇā // 1.37.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpaśyan mṛgaṃ rājā caraṃs tasmin mahāvane / pitaraṃ te sa dṛṣṭvaiva papracchānabhibhāṣiṇam // 1.37.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sthāṇubhūtaṃ tiṣṭhantaṃ kṣutpipāsāśramāturaḥ / punaḥ punar mṛgaṃ naṣṭaṃ papraccha pitaraṃ tava // 1.37.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa ca maunavratopeto naiva taṃ pratyabhāṣata / tasya rājā dhanuṣkoṭyā sarpaṃ skandhe samāsṛjat // 1.37.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṅgiṃs tava pitādyāsau tathaivāste yatavrataḥ / so 'pi rājā svanagaraṃ pratiyāto gajāhvayam // 1.37.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śrutvaivam ṛṣiputras tu divaṃ stabdhveva viṣṭhitaḥ / kopasaṃraktanayanaḥ prajvalann iva manyunā // 1.37.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āviṣṭaḥ sa tu kopena śaśāpa nṛpatiṃ tadā / vāry upaspṛśya tejasvī krodhavegabalātkṛtaḥ // 1.37.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'sau vṛddhasya tātasya tathā kṛcchragatasya ca / skandhe mṛtam avāsrākṣīt pannagaṃ rājakilbiṣī // 1.37.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ pāpam atisaṃkruddhas takṣakaḥ pannagottamaḥ / āśīviṣas tigmatejā madvākyabalacoditaḥ // 1.37.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) saptarātrādito netā yamasya sadanaṃ prati / dvijānām avamantāraṃ kurūṇām ayaśaskaram // 1.37.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti śaptvā nṛpaṃ kruddhaḥ śṛṅgī pitaram abhyayāt / āsīnaṃ gocare tasmin vahantaṃ śavapannagam // 1.37.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tam ālakṣya pitaraṃ śṛṅgī skandhagatena vai / śavena bhujagenāsīd bhūyaḥ krodhasamanvitaḥ // 1.37.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) duḥkhāc cāśrūṇi mumuce pitaraṃ cedam abravīt / śrutvemāṃ dharṣaṇāṃ tāta tava tena durātmanā // 1.37.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rājñā parikṣitā kopād aśapaṃ tam ahaṃ nṛpam / yathārhati sa evograṃ śāpaṃ kurukulādhamaḥ // 1.37.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptame 'hani taṃ pāpaṃ takṣakaḥ pannagottamaḥ / vaivasvatasya bhavanaṃ netā paramadāruṇam // 1.37.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam abravīt pitā brahmaṃs tathā kopasamanvitam / na me priyaṃ kṛtaṃ tāta naiṣa dharmas tapasvinām // 1.37.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ tasya narendrasya viṣaye nivasāmahe / nyāyato rakṣitās tena tasya pāpaṃ na rocaye // 1.37.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā vartamānasya rājño hy asmadvidhaiḥ sadā / kṣantavyaṃ putra dharmo hi hato hanti na saṃśayaḥ // 1.37.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi rājā na rakṣeta pīḍā vai naḥ parā bhavet / na śaknuyāma carituṃ dharmaṃ putra yathāsukham // 1.37.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rakṣyamāṇā vayaṃ tāta rājabhiḥ śāstradṛṣṭibhiḥ / carāmo vipulaṃ dharmaṃ teṣāṃ cāṃśo 'sti dharmataḥ // 1.37.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parikṣit tu viśeṣeṇa yathāsya prapitāmahaḥ / rakṣaty asmān yathā rājñā rakṣitavyāḥ prajās tathā // 1.37.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teneha kṣudhitenādya śrāntena ca tapasvinā / ajānatā vratam idaṃ kṛtam etad asaṃśayam // 1.37.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasmād idaṃ tvayā bālyāt sahasā duṣkṛtaṃ kṛtam / na hy arhati nṛpaḥ śāpam asmattaḥ putra sarvathā // 1.37.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady etat sāhasaṃ tāta yadi vā duṣkṛtaṃ kṛtam / priyaṃ vāpy apriyaṃ vā te vāg uktā na mṛṣā mayā // 1.38.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naivānyathedaṃ bhavitā pitar eṣa bravīmi te / nāhaṃ mṛṣā prabravīmi svaireṣv api kutaḥ śapan // 1.38.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) jānāmy ugraprabhāvaṃ tvāṃ putra satyagiraṃ tathā / nānṛtaṃ hy uktapūrvaṃ te naitan mithyā bhaviṣyati // 1.38.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitrā putro vayaḥstho 'pi satataṃ vācya eva tu / yathā syād guṇasaṃyuktaḥ prāpnuyāc ca mahad yaśaḥ // 1.38.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ punar bāla eva tvaṃ tapasā bhāvitaḥ prabho / vardhate ca prabhavatāṃ kopo 'tīva mahātmanām // 1.38.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) so 'haṃ paśyāmi vaktavyaṃ tvayi dharmabhṛtāṃ vara / putratvaṃ bālatāṃ caiva tavāvekṣya ca sāhasam // 1.38.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ śamayuto bhūtvā vanyam āhāram āharan / cara krodham imaṃ tyaktvā naivaṃ dharmaṃ prahāsyasi // 1.38.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodho hi dharmaṃ harati yatīnāṃ duḥkhasaṃcitam / tato dharmavihīnānāṃ gatir iṣṭā na vidyate // 1.38.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śama eva yatīnāṃ hi kṣamiṇāṃ siddhikārakaḥ / kṣamāvatām ayaṃ lokaḥ paraś caiva kṣamāvatām // 1.38.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāc carethāḥ satataṃ kṣamāśīlo jitendriyaḥ / kṣamayā prāpsyase lokān brahmaṇaḥ samanantarān // 1.38.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mayā tu śamam āsthāya yac chakyaṃ kartum adya vai / tat kariṣye 'dya tātāhaṃ preṣayiṣye nṛpāya vai // 1.38.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama putreṇa śapto 'si bālenākṛtabuddhinā / mamemāṃ dharṣaṇāṃ tvattaḥ prekṣya rājann amarṣiṇā // 1.38.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evamādiśya śiṣyaṃ sa preṣayām āsa suvrataḥ / parikṣite nṛpataye dayāpanno mahātapāḥ // 1.38.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) saṃdiśya kuśalapraśnaṃ kāryavṛttāntam eva ca / śiṣyaṃ gauramukhaṃ nāma śīlavantaṃ samāhitam // 1.38.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhigamya tataḥ śīghraṃ narendraṃ kuruvardhanam / viveśa bhavanaṃ rājñaḥ pūrvaṃ dvāḥsthair niveditaḥ // 1.38.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjitaś ca narendreṇa dvijo gauramukhas tataḥ / ācakhyau pariviśrānto rājñe sarvam aśeṣataḥ // 1.38.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śamīkavacanaṃ ghoraṃ yathoktaṃ mantrisaṃnidhau // 1.38.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śamīko nāma rājendra viṣaye vartate tava / ṛṣiḥ paramadharmātmā dāntaḥ śānto mahātapāḥ // 1.38.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tvayā naravyāghra sarpaḥ prāṇair viyojitaḥ / avasakto dhanuṣkoṭyā skandhe bharatasattama // 1.38.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣāntavāṃs tava tat karma putras tasya na cakṣame // 1.38.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tena śapto 'si rājendra pitur ajñātam adya vai / takṣakaḥ saptarātreṇa mṛtyus te vai bhaviṣyati // 1.38.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra rakṣāṃ kuruṣveti punaḥ punar athābravīt / tad anyathā na śakyaṃ ca kartuṃ kena cid apy uta // 1.38.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi śaknoti saṃyantuṃ putraṃ kopasamanvitam / tato 'haṃ preṣitas tena tava rājan hitārthinā // 1.38.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti śrutvā vaco ghoraṃ sa rājā kurunandanaḥ / paryatapyata tat pāpaṃ kṛtvā rājā mahātapāḥ // 1.38.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ ca maunavratadharaṃ śrutvā munivaraṃ tadā / bhūya evābhavad rājā śokasaṃtaptamānasaḥ // 1.38.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anukrośātmatāṃ tasya śamīkasyāvadhārya tu / paryatapyata bhūyo 'pi kṛtvā tat kilbiṣaṃ muneḥ // 1.38.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi mṛtyuṃ tathā rājā śrutvā vai so 'nvatapyata / aśocad amaraprakhyo yathā kṛtveha karma tat // 1.38.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ preṣayām āsa rājā gauramukhaṃ tadā / bhūyaḥ prasādaṃ bhagavān karotv iti mameti vai // 1.38.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasmiṃś ca gatamātre vai rājā gauramukhe tadā / mantribhir mantrayām āsa saha saṃvignamānasaḥ // 1.38.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niścitya mantribhiś caiva sahito mantratattvavit / prāsādaṃ kārayām āsa ekastambhaṃ surakṣitam // 1.38.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣāṃ ca vidadhe tatra bhiṣajaś cauṣadhāni ca / brāhmaṇān siddhamantrāṃś ca sarvato vai nyaveśayat // 1.38.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājakāryāṇi tatrasthaḥ sarvāṇy evākaroc ca saḥ / mantribhiḥ saha dharmajñaḥ samantāt parirakṣitaḥ // 1.38.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpte tu divase tasmin saptame dvijasattama / kāśyapo 'bhyāgamad vidvāṃs taṃ rājānaṃ cikitsitum // 1.38.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ hi tena tad abhūd adya taṃ rājasattamam / takṣakaḥ pannagaśreṣṭho neṣyate yamasādanam // 1.38.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ daṣṭaṃ pannagendreṇa kariṣye 'ham apajvaram / tatra me 'rthaś ca dharmaś ca bhaviteti vicintayan // 1.38.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dadarśa sa nāgendras takṣakaḥ kāśyapaṃ pathi / gacchantam ekamanasaṃ dvijo bhūtvā vayotigaḥ // 1.38.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam abravīt pannagendraḥ kāśyapaṃ munipuṃgavam / kva bhavāṃs tvarito yāti kiṃ ca kāryaṃ cikīrṣati // 1.38.35 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) nṛpaṃ kurukulotpannaṃ parikṣitam ariṃdamam / takṣakaḥ pannagaśreṣṭhas tejasādya pradhakṣyati // 1.38.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ daṣṭaṃ pannagendreṇa tenāgnisamatejasā / pāṇḍavānāṃ kulakaraṃ rājānam amitaujasam // 1.38.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gacchāmi saumya tvaritaṃ sadyaḥ kartum apajvaram // 1.38.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) ahaṃ sa takṣako brahmaṃs taṃ dhakṣyāmi mahīpatim / nivartasva na śaktas tvaṃ mayā daṣṭaṃ cikitsitum // 1.38.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ taṃ nṛpatiṃ nāga tvayā daṣṭam apajvaram / kariṣya iti me buddhir vidyābalam upāśritaḥ // 1.38.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daṣṭaṃ yadi mayeha tvaṃ śaktaḥ kiṃ cic cikitsitum / tato vṛkṣaṃ mayā daṣṭam imaṃ jīvaya kāśyapa // 1.39.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paraṃ mantrabalaṃ yat te tad darśaya yatasva ca / nyagrodham enaṃ dhakṣyāmi paśyatas te dvijottama // 1.39.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) daśa nāgendra vṛkṣaṃ tvaṃ yam enam abhimanyase / aham enaṃ tvayā daṣṭaṃ jīvayiṣye bhujaṃgama // 1.39.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa nāgendraḥ kāśyapena mahātmanā / adaśad vṛkṣam abhyetya nyagrodhaṃ pannagottamaḥ // 1.39.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vṛkṣas tena daṣṭaḥ san sadya eva mahādyute / āśīviṣaviṣopetaḥ prajajvāla samantataḥ // 1.39.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dagdhvā sa nagaṃ nāgaḥ kāśyapaṃ punar abravīt / kuru yatnaṃ dvijaśreṣṭha jīvayainaṃ vanaspatim // 1.39.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhasmībhūtaṃ tato vṛkṣaṃ pannagendrasya tejasā / bhasma sarvaṃ samāhṛtya kāśyapo vākyam abravīt // 1.39.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyābalaṃ pannagendra paśya me 'smin vanaspatau / ahaṃ saṃjīvayāmy enaṃ paśyatas te bhujaṃgama // 1.39.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa bhagavān vidvān kāśyapo dvijasattamaḥ / bhasmarāśīkṛtaṃ vṛkṣaṃ vidyayā samajīvayat // 1.39.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅkuraṃ taṃ sa kṛtavāṃs tataḥ parṇadvayānvitam / palāśinaṃ śākhinaṃ ca tathā viṭapinaṃ punaḥ // 1.39.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) taṃ dṛṣṭvā jīvitaṃ vṛkṣaṃ kāśyapena mahātmanā / uvāca takṣako brahmann etad atyadbhutaṃ tvayi // 1.39.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viprendra yad viṣaṃ hanyā mama vā madvidhasya vā / kaṃ tvam artham abhiprepsur yāsi tatra tapodhana // 1.39.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat te 'bhilaṣitaṃ prāptuṃ phalaṃ tasmān nṛpottamāt / aham eva pradāsyāmi tat te yady api durlabham // 1.39.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vipraśāpābhibhūte ca kṣīṇāyuṣi narādhipe / ghaṭamānasya te vipra siddhiḥ saṃśayitā bhavet // 1.39.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yaśaḥ pradīptaṃ te triṣu lokeṣu viśrutam / viraśmir iva gharmāṃśur antardhānam ito vrajet // 1.39.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanārthī yāmy ahaṃ tatra tan me ditsa bhujaṃgama / tato 'haṃ vinivartiṣye gṛhāyoragasattama // 1.39.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad dhanaṃ prārthayase tasmād rājñas tato 'dhikam / ahaṃ te 'dya pradāsyāmi nivartasva dvijottama // 1.39.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) takṣakasya vacaḥ śrutvā kāśyapo dvijasattamaḥ / pradadhyau sumahātejā rājānaṃ prati buddhimān // 1.39.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyajñānaḥ sa tejasvī jñātvā taṃ nṛpatiṃ tadā / kṣīṇāyuṣaṃ pāṇḍaveyam apāvartata kāśyapaḥ // 1.39.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) labdhvā vittaṃ munivaras takṣakād yāvad īpsitam // 1.39.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) nivṛtte kāśyape tasmin samayena mahātmani / jagāma takṣakas tūrṇaṃ nagaraṃ nāgasāhvayam // 1.39.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha śuśrāva gacchan sa takṣako jagatīpatim / mantrāgadair viṣaharai rakṣyamāṇaṃ prayatnataḥ // 1.39.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa cintayām āsa tadā māyāyogena pārthivaḥ / mayā vañcayitavyo 'sau ka upāyo bhaved iti // 1.39.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tāpasarūpeṇa prāhiṇot sa bhujaṃgamān / phalapatrodakaṃ gṛhya rājñe nāgo 'tha takṣakaḥ // 1.39.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gacchadhvaṃ yūyam avyagrā rājānaṃ kāryavattayā / phalapatrodakaṃ nāma pratigrāhayituṃ nṛpam // 1.39.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te takṣakasamādiṣṭās tathā cakrur bhujaṃgamāḥ / upaninyus tathā rājñe darbhān āpaḥ phalāni ca // 1.39.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ca sarvaṃ sa rājendraḥ pratijagrāha vīryavān / kṛtvā ca teṣāṃ kāryāṇi gamyatām ity uvāca tān // 1.39.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gateṣu teṣu nāgeṣu tāpasacchadmarūpiṣu / amātyān suhṛdaś caiva provāca sa narādhipaḥ // 1.39.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhakṣayantu bhavanto vai svādūnīmāni sarvaśaḥ / tāpasair upanītāni phalāni sahitā mayā // 1.39.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājā sasacivaḥ phalāny ādātum aicchata / yad gṛhītaṃ phalaṃ rājñā tatra kṛmir abhūd aṇuḥ // 1.39.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) hrasvakaḥ kṛṣṇanayanas tāmro varṇena śaunaka // 1.39.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) sa taṃ gṛhya nṛpaśreṣṭhaḥ sacivān idam abravīt / astam abhyeti savitā viṣād adya na me bhayam // 1.39.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) satyavāg astu sa muniḥ kṛmiko māṃ daśatv ayam / takṣako nāma bhūtvā vai tathā parihṛtaṃ bhavet // 1.39.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) te cainam anvavartanta mantriṇaḥ kālacoditāḥ / evam uktvā sa rājendro grīvāyāṃ saṃniveśya ha // 1.39.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛmikaṃ prāhasat tūrṇaṃ mumūrṣur naṣṭacetanaḥ // 1.39.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) hasann eva ca bhogena takṣakeṇābhiveṣṭitaḥ / tasmāt phalād viniṣkramya yat tad rājñe niveditam // 1.39.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tathā mantriṇo dṛṣṭvā bhogena pariveṣṭitam / vivarṇavadanāḥ sarve rurudur bhṛśaduḥkhitāḥ // 1.40.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tu nādaṃ tataḥ śrutvā mantriṇas te pradudruvuḥ / apaśyaṃś caiva te yāntam ākāśe nāgam adbhutam // 1.40.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sīmantam iva kurvāṇaṃ nabhasaḥ padmavarcasam / takṣakaṃ pannagaśreṣṭhaṃ bhṛśaṃ śokaparāyaṇāḥ // 1.40.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu te tad gṛham agninā vṛtaṃ; pradīpyamānaṃ viṣajena bhoginaḥ / bhayāt parityajya diśaḥ prapedire; papāta tac cāśanitāḍitaṃ yathā // 1.40.4 vaṃśastha [12: jtjr] tato nṛpe takṣakatejasā hate; prayujya sarvāḥ paralokasatkriyāḥ / śucir dvijo rājapurohitas tadā; tathaiva te tasya nṛpasya mantriṇaḥ // 1.40.5 vaṃśastha [12: jtjr] nṛpaṃ śiśuṃ tasya sutaṃ pracakrire; sametya sarve puravāsino janāḥ / nṛpaṃ yam āhus tam amitraghātinaṃ; kurupravīraṃ janamejayaṃ janāḥ // 1.40.6 vaṃśastha [12: jtjr] sa bāla evāryamatir nṛpottamaḥ; sahaiva tair mantripurohitais tadā / śaśāsa rājyaṃ kurupuṃgavāgrajo; yathāsya vīraḥ prapitāmahas tathā // 1.40.7 vaṃśastha [12: jtjr] tatas tu rājānam amitratāpanaṃ; samīkṣya te tasya nṛpasya mantriṇaḥ / suvarṇavarmāṇam upetya kāśipaṃ; vapuṣṭamārthaṃ varayāṃ pracakramuḥ // 1.40.8 vaṃśastha [12: jtjr] tataḥ sa rājā pradadau vapuṣṭamāṃ; kurupravīrāya parīkṣya dharmataḥ / sa cāpi tāṃ prāpya mudā yuto 'bhavan; na cānyanārīṣu mano dadhe kva cit // 1.40.9 vaṃśastha [12: jtjr] saraḥsu phulleṣu vaneṣu caiva ha; prasannacetā vijahāra vīryavān / tathā sa rājanyavaro vijahrivān; yathorvaśīṃ prāpya purā purūravāḥ // 1.40.10 vaṃśastha [12: jtjr] vapuṣṭamā cāpi varaṃ patiṃ tadā; pratītarūpaṃ samavāpya bhūmipam / bhāvena rāmā ramayāṃ babhūva vai; vihārakāleṣv avarodhasundarī // 1.40.11 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) etasminn eva kāle tu jaratkārur mahātapāḥ / cacāra pṛthivīṃ kṛtsnāṃ yatrasāyaṃgṛho muniḥ // 1.41.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caran dīkṣāṃ mahātejā duścarām akṛtātmabhiḥ / tīrtheṣv āplavanaṃ kurvan puṇyeṣu vicacāra ha // 1.41.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāyubhakṣo nirāhāraḥ śuṣyann aharahar muniḥ / sa dadarśa pitṝn garte lambamānān adhomukhān // 1.41.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekatantvavaśiṣṭaṃ vai vīraṇastambam āśritān / taṃ ca tantuṃ śanair ākhum ādadānaṃ bilāśrayam // 1.41.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirāhārān kṛśān dīnān garte ''rtāṃs trāṇam icchataḥ / upasṛtya sa tān dīnān dīnarūpo 'bhyabhāṣata // 1.41.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke bhavanto 'valambante vīraṇastambam āśritāḥ / durbalaṃ khāditair mūlair ākhunā bilavāsinā // 1.41.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīraṇastambake mūlaṃ yad apy ekam iha sthitam / tad apy ayaṃ śanair ākhur ādatte daśanaiḥ śitaiḥ // 1.41.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chetsyate 'lpāvaśiṣṭatvād etad apy acirād iva / tataḥ stha patitāro 'tra garte asminn adhomukhāḥ // 1.41.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato me duḥkham utpannaṃ dṛṣṭvā yuṣmān adhomukhān / kṛcchrām āpadam āpannān priyaṃ kiṃ karavāṇi vaḥ // 1.41.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapaso 'sya caturthena tṛtīyenāpi vā punaḥ / ardhena vāpi nistartum āpadaṃ brūta māciram // 1.41.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athavāpi samagreṇa tarantu tapasā mama / bhavantaḥ sarva evāsmāt kāmam evaṃ vidhīyatām // 1.41.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛddho bhavān brahmacārī yo nas trātum ihecchati / na tu viprāgrya tapasā śakyam etad vyapohitum // 1.41.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) asti nas tāta tapasaḥ phalaṃ pravadatāṃ vara / saṃtānaprakṣayād brahman patāmo niraye 'śucau // 1.41.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) lambatām iha nas tāta na jñānaṃ pratibhāti vai / yena tvāṃ nābhijānīmo loke vikhyātapauruṣam // 1.41.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛddho bhavān mahābhāgo yo naḥ śocyān suduḥkhitān / śocasy upetya kāruṇyāc chṛṇu ye vai vayaṃ dvija // 1.41.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāyāvarā nāma vayam ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ / lokāt puṇyād iha bhraṣṭāḥ saṃtānaprakṣayād vibho // 1.41.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pranaṣṭaṃ nas tapaḥ puṇyaṃ na hi nas tantur asti vai / asti tv eko 'dya nas tantuḥ so 'pi nāsti yathā tathā // 1.41.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mandabhāgyo 'lpabhāgyānāṃ bandhuḥ sa kila naḥ kule / jaratkārur iti khyāto vedavedāṅgapāragaḥ // 1.41.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyatātmā mahātmā ca suvrataḥ sumahātapāḥ // 1.41.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tena sma tapaso lobhāt kṛcchram āpāditā vayam / na tasya bhāryā putro vā bāndhavo vāsti kaś cana // 1.41.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmāl lambāmahe garte naṣṭasaṃjñā hy anāthavat / sa vaktavyas tvayā dṛṣṭvā asmākaṃ nāthavattayā // 1.41.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitaras te 'valambante garte dīnā adhomukhāḥ / sādhu dārān kuruṣveti prajāyasveti cābhibho // 1.41.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulatantur hi naḥ śiṣṭas tvam evaikas tapodhana // 1.41.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yaṃ tu paśyasi no brahman vīraṇastambam āśritān / eṣo 'smākaṃ kulastamba āsīt svakulavardhanaḥ // 1.41.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāni paśyasi vai brahman mūlānīhāsya vīrudhaḥ / ete nas tantavas tāta kālena paribhakṣitāḥ // 1.41.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tv etat paśyasi brahman mūlam asyārdhabhakṣitam / tatra lambāmahe sarve so 'py ekas tapa āsthitaḥ // 1.41.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yam ākhuṃ paśyasi brahman kāla eṣa mahābalaḥ / sa taṃ taporataṃ mandaṃ śanaiḥ kṣapayate tudan // 1.41.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaratkāruṃ tapolubdhaṃ mandātmānam acetasam // 1.41.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na hi nas tat tapas tasya tārayiṣyati sattama / chinnamūlān paribhraṣṭān kālopahatacetasaḥ // 1.41.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) narakapratiṣṭhān paśyāsmān yathā duṣkṛtinas tathā // 1.41.26.2 ajñātasamavṛtta [5: sll] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) asmāsu patiteṣv atra saha pūrvaiḥ pitāmahaiḥ / chinnaḥ kālena so 'py atra gantā vai narakaṃ tataḥ // 1.41.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapo vāpy athavā yajño yac cānyat pāvanaṃ mahat / tat sarvaṃ na samaṃ tāta saṃtatyeti satāṃ matam // 1.41.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāta dṛṣṭvā brūyās tvaṃ jaratkāruṃ tapasvinam / yathādṛṣṭam idaṃ cāsmai tvayākhyeyam aśeṣataḥ // 1.41.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathā dārān prakuryāt sa putrāṃś cotpādayed yathā / tathā brahmaṃs tvayā vācyaḥ so 'smākaṃ nāthavattayā // 1.41.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā jaratkārur duḥkhaśokaparāyaṇaḥ / uvāca svān pitṝn duḥkhād bāṣpasaṃdigdhayā girā // 1.42.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham eva jaratkāruḥ kilbiṣī bhavatāṃ sutaḥ / tad daṇḍaṃ dhārayata me duṣkṛter akṛtātmanaḥ // 1.42.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) putra diṣṭyāsi saṃprāpta imaṃ deśaṃ yadṛcchayā / kimarthaṃ ca tvayā brahman na kṛto dārasaṃgrahaḥ // 1.42.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāyaṃ pitaro nityaṃ hṛdy arthaḥ parivartate / ūrdhvaretāḥ śarīraṃ vai prāpayeyam amutra vai // 1.42.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ dṛṣṭvā tu bhavataḥ śakuntān iva lambataḥ / mayā nivartitā buddhir brahmacaryāt pitāmahāḥ // 1.42.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kariṣye vaḥ priyaṃ kāmaṃ nivekṣye nātra saṃśayaḥ / sanāmnīṃ yady ahaṃ kanyām upalapsye kadā cana // 1.42.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaviṣyati ca yā kā cid bhaikṣavat svayam udyatā / pratigrahītā tām asmi na bhareyaṃ ca yām aham // 1.42.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃvidham ahaṃ kuryāṃ niveśaṃ prāpnuyāṃ yadi / anyathā na kariṣye tu satyam etat pitāmahāḥ // 1.42.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu sa pitṝṃś cacāra pṛthivīṃ muniḥ / na ca sma labhate bhāryāṃ vṛddho 'yam iti śaunaka // 1.42.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yadā nirvedam āpannaḥ pitṛbhiś coditas tathā / tadāraṇyaṃ sa gatvoccaiś cukrośa bhṛśaduḥkhitaḥ // 1.42.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāni bhūtāni santīha sthāvarāṇi carāṇi ca / antarhitāni vā yāni tāni śṛṇvantu me vacaḥ // 1.42.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ugre tapasi vartantaṃ pitaraś codayanti mām / niviśasveti duḥkhārtās teṣāṃ priyacikīrṣayā // 1.42.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niveśārthy akhilāṃ bhūmiṃ kanyābhaikṣaṃ carāmi bhoḥ / daridro duḥkhaśīlaś ca pitṛbhiḥ saṃniyojitaḥ // 1.42.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya kanyāsti bhūtasya ye mayeha prakīrtitāḥ / te me kanyāṃ prayacchantu carataḥ sarvatodiśam // 1.42.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama kanyā sanāmnī yā bhaikṣavac codyatā bhavet / bhareyaṃ caiva yāṃ nāhaṃ tāṃ me kanyāṃ prayacchata // 1.42.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pannagā ye vai jaratkārau samāhitāḥ / tām ādāya pravṛttiṃ te vāsukeḥ pratyavedayan // 1.42.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ śrutvā sa nāgendraḥ kanyāṃ tāṃ samalaṃkṛtām / pragṛhyāraṇyam agamat samīpaṃ tasya pannagaḥ // 1.42.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatra tāṃ bhaikṣavat kanyāṃ prādāt tasmai mahātmane / nāgendro vāsukir brahman na sa tāṃ pratyagṛhṇata // 1.42.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asanāmeti vai matvā bharaṇe cāvicārite / mokṣabhāve sthitaś cāpi dvandvībhūtaḥ parigrahe // 1.42.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nāma sa kanyāyāḥ papraccha bhṛgunandana / vāsuke bharaṇaṃ cāsyā na kuryām ity uvāca ha // 1.42.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsukis tv abravīd vākyaṃ jaratkārum ṛṣiṃ tadā / sanāmā tava kanyeyaṃ svasā me tapasānvitā // 1.43.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhariṣyāmi ca te bhāryāṃ pratīcchemāṃ dvijottama / rakṣaṇaṃ ca kariṣye 'syāḥ sarvaśaktyā tapodhana // 1.43.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiśrute tu nāgena bhariṣye bhaginīm iti / jaratkārus tadā veśma bhujagasya jagāma ha // 1.43.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra mantravidāṃ śreṣṭhas tapovṛddho mahāvrataḥ / jagrāha pāṇiṃ dharmātmā vidhimantrapuraskṛtam // 1.43.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato vāsagṛhaṃ śubhraṃ pannagendrasya saṃmatam / jagāma bhāryām ādāya stūyamāno maharṣibhiḥ // 1.43.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śayanaṃ tatra vai kḷptaṃ spardhyāstaraṇasaṃvṛtam / tatra bhāryāsahāyaḥ sa jaratkārur uvāsa ha // 1.43.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatra samayaṃ cakre bhāryayā saha sattamaḥ / vipriyaṃ me na kartavyaṃ na ca vācyaṃ kadā cana // 1.43.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyajeyam apriye hi tvāṃ kṛte vāsaṃ ca te gṛhe / etad gṛhāṇa vacanaṃ mayā yat samudīritam // 1.43.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ paramasaṃvignā svasā nāgapates tu sā / atiduḥkhānvitā vācaṃ tam uvācaivam astv iti // 1.43.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva sā ca bhartāraṃ duḥkhaśīlam upācarat / upāyaiḥ śvetakākīyaiḥ priyakāmā yaśasvinī // 1.43.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtukāle tataḥ snātā kadā cid vāsukeḥ svasā / bhartāraṃ taṃ yathānyāyam upatasthe mahāmunim // 1.43.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tasyāḥ samabhavad garbho jvalanasaṃnibhaḥ / atīva tapasā yukto vaiśvānarasamadyutiḥ // 1.43.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śuklapakṣe yathā somo vyavardhata tathaiva saḥ // 1.43.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ katipayāhasya jaratkārur mahātapāḥ / utsaṅge 'syāḥ śiraḥ kṛtvā suṣvāpa parikhinnavat // 1.43.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃś ca supte viprendre savitāstam iyād girim / ahnaḥ parikṣaye brahmaṃs tataḥ sācintayat tadā // 1.43.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vāsuker bhaginī bhītā dharmalopān manasvinī // 1.43.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kiṃ nu me sukṛtaṃ bhūyād bhartur utthāpanaṃ na vā / duḥkhaśīlo hi dharmātmā kathaṃ nāsyāparādhnuyām // 1.43.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kopo vā dharmaśīlasya dharmalopo 'tha vā punaḥ / dharmalopo garīyān vai syād atrety akaron manaḥ // 1.43.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utthāpayiṣye yady enaṃ dhruvaṃ kopaṃ kariṣyati / dharmalopo bhaved asya saṃdhyātikramaṇe dhruvam // 1.43.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iti niścitya manasā jaratkārur bhujaṃgamā / tam ṛṣiṃ dīptatapasaṃ śayānam analopamam // 1.43.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) uvācedaṃ vacaḥ ślakṣṇaṃ tato madhurabhāṣiṇī // 1.43.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) uttiṣṭha tvaṃ mahābhāga sūryo 'stam upagacchati / saṃdhyām upāssva bhagavann apaḥ spṛṣṭvā yatavrataḥ // 1.43.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prāduṣkṛtāgnihotro 'yaṃ muhūrto ramyadāruṇaḥ / saṃdhyā pravartate ceyaṃ paścimāyāṃ diśi prabho // 1.43.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa bhagavāñ jaratkārur mahātapāḥ / bhāryāṃ prasphuramāṇoṣṭha idaṃ vacanam abravīt // 1.43.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) avamānaḥ prayukto 'yaṃ tvayā mama bhujaṃgame / samīpe te na vatsyāmi gamiṣyāmi yathāgatam // 1.43.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tejo 'sti vāmoru mayi supte vibhāvasoḥ / astaṃ gantuṃ yathākālam iti me hṛdi vartate // 1.43.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpy avamatasyeha vastuṃ roceta kasya cit / kiṃ punar dharmaśīlasya mama vā madvidhasya vā // 1.43.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā jaratkārur bhartrā hṛdayakampanam / abravīd bhaginī tatra vāsukeḥ saṃniveśane // 1.43.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvamānāt kṛtavatī tavāhaṃ pratibodhanam / dharmalopo na te vipra syād ity etat kṛtaṃ mayā // 1.43.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) uvāca bhāryām ity ukto jaratkārur mahātapāḥ / ṛṣiḥ kopasamāviṣṭas tyaktukāmo bhujaṃgamām // 1.43.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na me vāg anṛtaṃ prāha gamiṣye 'haṃ bhujaṃgame / samayo hy eṣa me pūrvaṃ tvayā saha mithaḥ kṛtaḥ // 1.43.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukham asmy uṣito bhadre brūyās tvaṃ bhrātaraṃ śubhe / ito mayi gate bhīru gataḥ sa bhagavān iti // 1.43.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ cāpi mayi niṣkrānte na śokaṃ kartum arhasi // 1.43.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity uktā sānavadyāṅgī pratyuvāca patiṃ tadā / jaratkāruṃ jaratkāruś cintāśokaparāyaṇā // 1.43.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāṣpagadgadayā vācā mukhena pariśuṣyatā / kṛtāñjalir varārohā paryaśrunayanā tataḥ // 1.43.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhairyam ālambya vāmorūr hṛdayena pravepatā // 1.43.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na mām arhasi dharmajña parityaktum anāgasam / dharme sthitāṃ sthito dharme sadā priyahite ratām // 1.43.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradāne kāraṇaṃ yac ca mama tubhyaṃ dvijottama / tad alabdhavatīṃ mandāṃ kiṃ māṃ vakṣyati vāsukhiḥ // 1.43.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātṛśāpābhibhūtānāṃ jñātīnāṃ mama sattama / apatyam īpṣitaṃ tvattas tac ca tāvan na dṛśyate // 1.43.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatto hy apatyalābhena jñātīnāṃ me śivaṃ bhavet / saṃprayogo bhaven nāyaṃ mama moghas tvayā dvija // 1.43.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātīnāṃ hitam icchantī bhagavaṃs tvāṃ prasādaye / imam avyaktarūpaṃ me garbham ādhāya sattama // 1.43.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ tyaktvā mahātmā san gantum icchasy anāgasam // 1.43.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktas tu sa munir bhāryāṃ vacanam abravīt / yady uktam anurūpaṃ ca jaratkārus tapodhanaḥ // 1.43.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asty eṣa garbhaḥ subhage tava vaiśvānaropamaḥ / ṛṣiḥ paramadharmātmā vedavedāṅgapāragaḥ // 1.43.38 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktvā sa dharmātmā jaratkārur mahān ṛṣiḥ / ugrāya tapase bhūyo jagāma kṛtaniścayaḥ // 1.43.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatamātraṃ tu bhartāraṃ jaratkārur avedayat / bhrātus tvaritam āgamya yathātathyaṃ tapodhana // 1.44.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa bhujagaśreṣṭhaḥ śrutvā sumahad apriyam / uvāca bhaginīṃ dīnāṃ tadā dīnataraḥ svayam // 1.44.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāsi bhadre yat kāryaṃ pradāne kāraṇaṃ ca yat / pannagānāṃ hitārthāya putras te syāt tato yadi // 1.44.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa sarpasatrāt kila no mokṣayiṣyati vīryavān / evaṃ pitāmahaḥ pūrvam uktavān māṃ suraiḥ saha // 1.44.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) apy asti garbhaḥ subhage tasmāt te munisattamāt / na cecchāmy aphalaṃ tasya dārakarma manīṣiṇaḥ // 1.44.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kāmaṃ ca mama na nyāyyaṃ praṣṭuṃ tvāṃ kāryam īdṛśam / kiṃ tu kāryagarīyastvāt tatas tvāham acūcudam // 1.44.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durvāsatāṃ viditvā ca bhartus te 'titapasvinaḥ / nainam anvāgamiṣyāmi kadā cid dhi śapet sa mām // 1.44.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācakṣva bhadre bhartus tvaṃ sarvam eva viceṣṭitam / śalyam uddhara me ghoraṃ bhadre hṛdi cirasthitam // 1.44.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) jaratkārus tato vākyam ity uktā pratyabhāṣata / āśvāsayantī saṃtaptaṃ vāsukiṃ pannageśvaram // 1.44.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pṛṣṭo mayāpatyahetoḥ sa mahātmā mahātapāḥ / astīty udaram uddiśya mamedaṃ gatavāṃś ca saḥ // 1.44.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) svaireṣv api na tenāhaṃ smarāmi vitathaṃ kva cit / uktapūrvaṃ kuto rājan sāṃparāye sa vakṣyati // 1.44.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na saṃtāpas tvayā kāryaḥ kāryaṃ prati bhujaṃgame / utpatsyati hi te putro jvalanārkasamadyutiḥ // 1.44.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā hi sa māṃ bhrātar gato bhartā tapovanam / tasmād vyetu paraṃ duḥkhaṃ tavedaṃ manasi sthitam // 1.44.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā sa nāgendro vāsukiḥ parayā mudā / evam astv iti tad vākyaṃ bhaginyāḥ pratyagṛhṇata // 1.44.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāntvamānārthadānaiś ca pūjayā cānurūpayā / sodaryāṃ pūjayām āsa svasāraṃ pannagottamaḥ // 1.44.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa vavṛdhe garbho mahātejā raviprabhaḥ / yathā somo dvijaśreṣṭha śuklapakṣodito divi // 1.44.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathākālaṃ tu sā brahman prajajñe bhujagasvasā / kumāraṃ devagarbhābhaṃ pitṛmātṛbhayāpaham // 1.44.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavṛdhe sa ca tatraiva nāgarājaniveśane / vedāṃś cādhijage sāṅgān bhārgavāc cyavanātmajāt // 1.44.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caritavrato bāla eva buddhisattvaguṇānvitaḥ / nāma cāsyābhavat khyātaṃ lokeṣv āstīka ity uta // 1.44.19 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) astīty uktvā gato yasmāt pitā garbhastham eva tam / vanaṃ tasmād idaṃ tasya nāmāstīketi viśrutam // 1.44.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bāla eva tatrasthaś carann amitabuddhimān / gṛhe pannagarājasya prayatnāt paryarakṣyata // 1.44.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavān iva deveśaḥ śūlapāṇir hiraṇyadaḥ / vivardhamānaḥ sarvāṃs tān pannagān abhyaharṣayat // 1.44.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yad apṛcchat tadā rājā mantriṇo janamejayaḥ / pituḥ svargagatiṃ tan me vistareṇa punar vada // 1.45.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu brahman yathā pṛṣṭā mantriṇo nṛpates tadā / ākhyātavantas te sarve nidhanaṃ tat parikṣitaḥ // 1.45.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jānanti tu bhavantas tad yathāvṛttaḥ pitā mama / āsīd yathā ca nidhanaṃ gataḥ kāle mahāyaśāḥ // 1.45.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śrutvā bhavatsakāśād dhi pitur vṛttam aśeṣataḥ / kalyāṇaṃ pratipatsyāmi viparītaṃ na jātu cit // 1.45.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantriṇo 'thābruvan vākyaṃ pṛṣṭās tena mahātmanā / sarvadharmavidaḥ prājñā rājānaṃ janamejayam // 1.45.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmātmā ca mahātmā ca prajāpālaḥ pitā tava / āsīd iha yathāvṛttaḥ sa mahātmā śṛṇuṣva tat // 1.45.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cāturvarṇyaṃ svadharmasthaṃ sa kṛtvā paryarakṣata / dharmato dharmavid rājā dharmo vigrahavān iva // 1.45.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rarakṣa pṛthivīṃ devīṃ śrīmān atulavikramaḥ / dveṣṭāras tasya naivāsan sa ca na dveṣṭi kaṃ cana // 1.45.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaḥ sarveṣu bhūteṣu prajāpatir ivābhavat // 1.45.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś caiva svakarmasu / sthitāḥ sumanaso rājaṃs tena rājñā svanuṣṭhitāḥ // 1.45.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhavānāthakṛpaṇān vikalāṃś ca babhāra saḥ / sudarśaḥ sarvabhūtānām āsīt soma ivāparaḥ // 1.45.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tuṣṭapuṣṭajanaḥ śrīmān satyavāg dṛḍhavikramaḥ / dhanurvede ca śiṣyo 'bhūn nṛpaḥ śāradvatasya saḥ // 1.45.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) govindasya priyaś cāsīt pitā te janamejaya / lokasya caiva sarvasya priya āsīn mahāyaśāḥ // 1.45.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parikṣīṇeṣu kuruṣu uttarāyām ajāyata / parikṣid abhavat tena saubhadrasyātmajo balī // 1.45.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rājadharmārthakuśalo yuktaḥ sarvaguṇair nṛpaḥ / jitendriyaś cātmavāṃś ca medhāvī vṛddhasevitaḥ // 1.45.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) ṣaḍvargavin mahābuddhir nītidharmavid uttamaḥ / prajā imās tava pitā ṣaṣṭiṃ varṣāṇy apālayat // 1.45.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato diṣṭāntam āpannaḥ sarpeṇānativartitam // 1.45.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas tvaṃ puruṣaśreṣṭha dharmeṇa pratipedivān / idaṃ varṣasahasrāya rājyaṃ kurukulāgatam // 1.45.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāla evābhijāto 'si sarvabhūtānupālakaḥ // 1.45.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nāsmin kule jātu babhūva rājā; yo na prajānāṃ hitakṛt priyaś ca / viśeṣataḥ prekṣya pitāmahānāṃ; vṛttaṃ mahad vṛttaparāyaṇānām // 1.45.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kathaṃ nidhanam āpannaḥ pitā mama tathāvidhaḥ / ācakṣadhvaṃ yathāvan me śrotum icchāmi tattvataḥ // 1.45.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃcoditā rājñā mantriṇas te narādhipam / ūcuḥ sarve yathāvṛttaṃ rājñaḥ priyahite ratāḥ // 1.45.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) babhūva mṛgayāśīlas tava rājan pitā sadā / yathā pāṇḍur mahābhāgo dhanurdharavaro yudhi // 1.45.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmāsv āsajya sarvāṇi rājakāryāṇy aśeṣataḥ // 1.45.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa kadā cid vanacaro mṛgaṃ vivyādha patriṇā / viddhvā cānvasarat tūrṇaṃ taṃ mṛgaṃ gahane vane // 1.45.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) padātir baddhanistriṃśas tatāyudhakalāpavān / na cāsasāda gahane mṛgaṃ naṣṭaṃ pitā tava // 1.45.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pariśrānto vayaḥsthaś ca ṣaṣṭivarṣo jarānvitaḥ / kṣudhitaḥ sa mahāraṇye dadarśa munim antike // 1.45.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ papraccha rājendro muniṃ maunavratānvitam / na ca kiṃ cid uvācainaṃ sa muniḥ pṛcchato 'pi san // 1.45.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājā kṣucchramārtas taṃ muniṃ sthāṇuvat sthitam / maunavratadharaṃ śāntaṃ sadyo manyuvaśaṃ yayau // 1.45.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na bubodha hi taṃ rājā maunavratadharaṃ munim / sa taṃ manyusamāviṣṭo dharṣayām āsa te pitā // 1.45.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛtaṃ sarpaṃ dhanuṣkoṭyā samutkṣipya dharātalāt / tasya śuddhātmanaḥ prādāt skandhe bharatasattama // 1.45.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na covāca sa medhāvī tam atho sādhv asādhu vā / tasthau tathaiva cākrudhyan sarpaṃ skandhena dhārayan // 1.45.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rājā rājendra skandhe tasya bhujaṃgamam / muneḥ kṣutkṣāma āsajya svapuraṃ punar āyayau // 1.46.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ṛṣes tasya tu putro 'bhūd gavi jāto mahāyaśāḥ / śṛṅgī nāma mahātejās tigmavīryo 'tikopanaḥ // 1.46.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmāṇaṃ so 'bhyupāgamya muniḥ pūjāṃ cakāra ha / anujñāto gatas tatra śṛṅgī śuśrāva taṃ tadā // 1.46.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakhyuḥ sakāśāt pitaraṃ pitrā te dharṣitaṃ tathā // 1.46.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) mṛtaṃ sarpaṃ samāsaktaṃ pitrā te janamejaya / vahantaṃ kuruśārdūla skandhenānapakāriṇam // 1.46.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasvinam atīvātha taṃ munipravaraṃ nṛpa / jitendriyaṃ viśuddhaṃ ca sthitaṃ karmaṇy athādbhute // 1.46.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā dyotitātmānaṃ sveṣv aṅgeṣu yataṃ tathā / śubhācāraṃ śubhakathaṃ susthiraṃ tam alolupam // 1.46.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) akṣudram anasūyaṃ ca vṛddhaṃ maunavrate sthitam / śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ pitrā viprakṛtaṃ tava // 1.46.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśāpātha sa tac chrutvā pitaraṃ te ruṣānvitaḥ / ṛṣeḥ putro mahātejā bālo 'pi sthavirair varaḥ // 1.46.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kṣipram udakaṃ spṛṣṭvā roṣād idam uvāca ha / pitaraṃ te 'bhisaṃdhāya tejasā prajvalann iva // 1.46.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāgasi gurau yo me mṛtaṃ sarpam avāsṛjat / taṃ nāgas takṣakaḥ kruddhas tejasā sādayiṣyati // 1.46.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptarātrād itaḥ pāpaṃ paśya me tapaso balam // 1.46.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity uktvā prayayau tatra pitā yatrāsya so 'bhavat / dṛṣṭvā ca pitaraṃ tasmai śāpaṃ taṃ pratyavedayat // 1.46.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cāpi muniśārdūlaḥ preṣayām āsa te pituḥ / śapto 'si mama putreṇa yatto bhava mahīpate // 1.46.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) takṣakas tvāṃ mahārāja tejasā sādayiṣyati // 1.46.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śrutvā tu tad vaco ghoraṃ pitā te janamejaya / yatto 'bhavat paritrastas takṣakāt pannagottamāt // 1.46.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasmiṃs tu divase saptame samupasthite / rājñaḥ samīpaṃ brahmarṣiḥ kāśyapo gantum aicchata // 1.46.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) taṃ dadarśātha nāgendraḥ kāśyapaṃ takṣakas tadā / tam abravīt pannagendraḥ kāśyapaṃ tvaritaṃ vrajan // 1.46.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kva bhavāṃs tvarito yāti kiṃ ca kāryaṃ cikīrṣati // 1.46.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yatra rājā kuruśreṣṭhaḥ parikṣin nāma vai dvija / takṣakeṇa bhujaṃgena dhakṣyate kila tatra vai // 1.46.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gacchāmy ahaṃ taṃ tvaritaḥ sadyaḥ kartum apajvaram / mayābhipannaṃ taṃ cāpi na sarpo dharṣayiṣyati // 1.46.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) kimarthaṃ taṃ mayā daṣṭaṃ saṃjīvayitum icchasi / brūhi kāmam ahaṃ te 'dya dadmi svaṃ veśma gamyatām // 1.46.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanalipsur ahaṃ tatra yāmīty uktaś ca tena saḥ / tam uvāca mahātmānaṃ mānayañ ślakṣṇayā girā // 1.46.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad dhanaṃ prārthayase tasmād rājñas tato 'dhikam / gṛhāṇa matta eva tvaṃ saṃnivartasva cānagha // 1.46.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa evam ukto nāgena kāśyapo dvipadāṃ varaḥ / labdhvā vittaṃ nivavṛte takṣakād yāvad īpsitam // 1.46.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) tasmin pratigate vipre chadmanopetya takṣakaḥ / taṃ nṛpaṃ nṛpatiśreṣṭha pitaraṃ dhārmikaṃ tava // 1.46.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāsādasthaṃ yattam api dagdhavān viṣavahninā / tatas tvaṃ puruṣavyāghra vijayāyābhiṣecitaḥ // 1.46.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) etad dṛṣṭaṃ śrutaṃ cāpi yathāvan nṛpasattama / asmābhir nikhilaṃ sarvaṃ kathitaṃ te sudāruṇam // 1.46.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā caitaṃ nṛpaśreṣṭha pārthivasya parābhavam / asya carṣer uttaṅkasya vidhatsva yad anantaram // 1.46.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) etat tu śrotum icchāmi aṭavyāṃ nirjane vane / saṃvādaṃ pannagendrasya kāśyapasya ca yat tadā // 1.46.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kena dṛṣṭaṃ śrutaṃ cāpi bhavatāṃ śrotram āgatam / śrutvā cātha vidhāsyāmi pannagāntakarīṃ matim // 1.46.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājan yathāsmākaṃ yenaitat kathitaṃ purā / samāgamaṃ dvijendrasya pannagendrasya cādhvani // 1.46.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin vṛkṣe naraḥ kaś cid indhanārthāya pārthiva / vicinvan pūrvam ārūḍhaḥ śuṣkaśākhaṃ vanaspatim // 1.46.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abudhyamānau taṃ tatra vṛkṣasthaṃ pannagadvijau // 1.46.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) sa tu tenaiva vṛkṣeṇa bhasmībhūto 'bhavat tadā / dvijaprabhāvād rājendra jīvitaḥ savanaspatiḥ // 1.46.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tena gatvā nṛpaśreṣṭha nagare 'smin niveditam / yathāvṛttaṃ tu tat sarvaṃ takṣakasya dvijasya ca // 1.46.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat te kathitaṃ rājan yathāvṛttaṃ yathāśrutam / śrutvā tu nṛpaśārdūla prakuruṣva yathepsitam // 1.46.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantriṇāṃ tu vacaḥ śrutvā sa rājā janamejayaḥ / paryatapyata duḥkhārtaḥ pratyapiṃṣat kare karam // 1.46.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niḥśvāsam uṣṇam asakṛd dīrghaṃ rājīvalocanaḥ / mumocāśrūṇi ca tadā netrābhyāṃ pratataṃ nṛpaḥ // 1.46.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) uvāca ca mahīpālo duḥkhaśokasamanvitaḥ // 1.46.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śrutvaitad bhavatāṃ vākyaṃ pitur me svargatiṃ prati / niściteyaṃ mama matir yā vai tāṃ me nibodhata // 1.46.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anantaram ahaṃ manye takṣakāya durātmane / pratikartavyam ity eva yena me hiṃsitaḥ pitā // 1.46.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣer hi śṛṅger vacanaṃ kṛtvā dagdhvā ca pārthivam / yadi gacched asau pāpo nanu jīvet pitā mama // 1.46.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) parihīyeta kiṃ tasya yadi jīvet sa pārthivaḥ / kāśyapasya prasādena mantriṇāṃ sunayena ca // 1.46.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu vāritavān mohāt kāśyapaṃ dvijasattamam / saṃjijīvayiṣuṃ prāptaṃ rājānam aparājitam // 1.46.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahān atikramo hy eṣa takṣakasya durātmanaḥ / dvijasya yo 'dadad dravyaṃ mā nṛpaṃ jīvayed iti // 1.46.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaṅkasya priyaṃ kurvann ātmanaś ca mahat priyam / bhavatāṃ caiva sarveṣāṃ yāsyāmy apacitiṃ pituḥ // 1.46.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tataḥ śrīmān mantribhiś cānumoditaḥ / āruroha pratijñāṃ sa sarpasatrāya pārthivaḥ // 1.47.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahman bharataśārdūlo rājā pārikṣitas tadā // 1.47.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) purohitam athāhūya ṛtvijaṃ vasudhādhipaḥ / abravīd vākyasaṃpannaḥ saṃpadarthakaraṃ vacaḥ // 1.47.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo me hiṃsitavāṃs tātaṃ takṣakaḥ sa durātmavān / pratikuryāṃ yathā tasya tad bhavanto bruvantu me // 1.47.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api tat karma viditaṃ bhavatāṃ yena pannagam / takṣakaṃ saṃpradīpte 'gnau prāpsye 'haṃ sahabāndhavam // 1.47.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yathā tena pitā mahyaṃ pūrvaṃ dagdho viṣāgninā / tathāham api taṃ pāpaṃ dagdhum icchāmi pannagam // 1.47.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asti rājan mahat satraṃ tvadarthaṃ devanirmitam / sarpasatram iti khyātaṃ purāṇe kathyate nṛpa // 1.47.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhartā tasya satrasya tvan nānyo 'sti narādhipa / iti paurāṇikāḥ prāhur asmākaṃ cāsti sa kratuḥ // 1.47.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa rājarṣir mene sarpaṃ hi takṣakam / hutāśanamukhaṃ dīptaṃ praviṣṭam iti sattama // 1.47.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīn mantravidas tān rājā brāhmaṇāṃs tadā / āhariṣyāmi tat satraṃ saṃbhārāḥ saṃbhriyantu me // 1.47.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatas te ṛtvijas tasya śāstrato dvijasattama / deśaṃ taṃ māpayām āsur yajñāyatanakāraṇāt // 1.47.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāvaj jñānaviduṣaḥ sarve buddhyā paraṃ gatāḥ // 1.47.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) ṛddhyā paramayā yuktam iṣṭaṃ dvijagaṇāyutam / prabhūtadhanadhānyāḍhyam ṛtvigbhiḥ suniveśitam // 1.47.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirmāya cāpi vidhivad yajñāyatanam īpsitam / rājānaṃ dīkṣayām āsuḥ sarpasatrāptaye tadā // 1.47.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ cāsīt tatra pūrvaṃ sarpasatre bhaviṣyati / nimittaṃ mahad utpannaṃ yajñavighnakaraṃ tadā // 1.47.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yajñasyāyatane tasmin kriyamāṇe vaco 'bravīt / sthapatir buddhisaṃpanno vāstuvidyāviśāradaḥ // 1.47.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity abravīt sūtradhāraḥ sūtaḥ paurāṇikas tadā / yasmin deśe ca kāle ca māpaneyaṃ pravartitā // 1.47.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmaṇaṃ kāraṇaṃ kṛtvā nāyaṃ saṃsthāsyate kratuḥ // 1.47.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā tu rājā sa prāgdīkṣākālam abravīt / kṣattāraṃ neha me kaś cid ajñātaḥ praviśed iti // 1.47.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ karma pravavṛte sarpasatre vidhānataḥ / paryakrāmaṃś ca vidhivat sve sve karmaṇi yājakāḥ // 1.47.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) paridhāya kṛṣṇavāsāṃsi dhūmasaṃraktalocanāḥ / juhuvur mantravac caiva samiddhaṃ jātavedasam // 1.47.18 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kampayantaś ca sarveṣām uragāṇāṃ manāṃsi te / sarpān ājuhuvus tatra sarvān agnimukhe tadā // 1.47.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarpāḥ samāpetuḥ pradīpte havyavāhane / viveṣṭamānāḥ kṛpaṇā āhvayantaḥ parasparam // 1.47.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) visphurantaḥ śvasantaś ca veṣṭayantas tathā pare / pucchaiḥ śirobhiś ca bhṛśaṃ citrabhānuṃ prapedire // 1.47.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) śvetāḥ kṛṣṇāś ca nīlāś ca sthavirāḥ śiśavas tathā / ruvanto bhairavān nādān petur dīpte vibhāvasau // 1.47.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ śatasahasrāṇi prayutāny arbudāni ca / avaśāni vinaṣṭāni pannagānāṃ dvijottama // 1.47.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indurā iva tatrānye hastihastā ivāpare / mattā iva ca mātaṅgā mahākāyā mahābalāḥ // 1.47.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uccāvacāś ca bahavo nānāvarṇā viṣolbaṇāḥ / ghorāś ca parighaprakhyā dandaśūkā mahābalāḥ // 1.47.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prapetur agnāv uragā mātṛvāgdaṇḍapīḍitāḥ // 1.47.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) sarpasatre tadā rājñaḥ pāṇḍaveyasya dhīmataḥ / janamejayasya ke tv āsann ṛtvijaḥ paramarṣayaḥ // 1.48.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) ke sadasyā babhūvuś ca sarpasatre sudāruṇe / viṣādajanane 'tyarthaṃ pannagānāṃ mahābhaye // 1.48.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvaṃ vistaratas tāta bhavāñ śaṃsitum arhati / sarpasatravidhānajñā vijñeyās te hi sūtaja // 1.48.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi nāmānīha manīṣiṇām / ye ṛtvijaḥ sadasyāś ca tasyāsan nṛpates tadā // 1.48.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra hotā babhūvātha brāhmaṇaś caṇḍabhārgavaḥ / cyavanasyānvaye jātaḥ khyāto vedavidāṃ varaḥ // 1.48.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udgātā brāhmaṇo vṛddho vidvān kautsāryajaiminiḥ / brahmābhavac chārṅgaravo adhvaryur bodhapiṅgalaḥ // 1.48.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sadasyaś cābhavad vyāsaḥ putraśiṣyasahāyavān / uddālakaḥ śamaṭhakaḥ śvetaketuś ca pañcamaḥ // 1.48.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asito devalaś caiva nāradaḥ parvatas tathā / ātreyaḥ kuṇḍajaṭharo dvijaḥ kuṭighaṭas tathā // 1.48.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vātsyaḥ śrutaśravā vṛddhas tapaḥsvādhyāyaśīlavān / kahoḍo devaśarmā ca maudgalyaḥ śamasaubharaḥ // 1.48.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ / sadasyā abhavaṃs tatra satre pārikṣitasya ha // 1.48.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) juhvatsv ṛtvikṣv atha tadā sarpasatre mahākratau / ahayaḥ prāpataṃs tatra ghorāḥ prāṇibhayāvahāḥ // 1.48.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vasāmedovahāḥ kulyā nāgānāṃ saṃpravartitāḥ / vavau gandhaś ca tumulo dahyatām aniśaṃ tadā // 1.48.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) patatāṃ caiva nāgānāṃ dhiṣṭhitānāṃ tathāmbare / aśrūyatāniśaṃ śabdaḥ pacyatāṃ cāgninā bhṛśam // 1.48.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) takṣakas tu sa nāgendraḥ puraṃdaraniveśanam / gataḥ śrutvaiva rājānaṃ dīkṣitaṃ janamejayam // 1.48.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvaṃ yathāvṛttam ākhyāya bhujagottamaḥ / agacchac charaṇaṃ bhīta āgaskṛtvā puraṃdaram // 1.48.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam indraḥ prāha suprīto na tavāstīha takṣaka / bhayaṃ nāgendra tasmād vai sarpasatrāt kathaṃ cana // 1.48.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādito mayā pūrvaṃ tavārthāya pitāmahaḥ / tasmāt tava bhayaṃ nāsti vyetu te mānaso jvaraḥ // 1.48.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āśvāsitas tena tataḥ sa bhujagottamaḥ / uvāsa bhavane tatra śakrasya muditaḥ sukhī // 1.48.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajasraṃ nipatatsv agnau nāgeṣu bhṛśaduḥkhitaḥ / alpaśeṣaparīvāro vāsukiḥ paryatapyata // 1.48.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaśmalaṃ cāviśad ghoraṃ vāsukiṃ pannageśvaram / sa ghūrṇamānahṛdayo bhaginīm idam abravīt // 1.48.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dahyante 'ṅgāni me bhadre diśo na pratibhānti ca / sīdāmīva ca saṃmohād ghūrṇatīva ca me manaḥ // 1.48.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭir bhramati me 'tīva hṛdayaṃ dīryatīva ca / patiṣyāmy avaśo 'dyāhaṃ tasmin dīpte vibhāvasau // 1.48.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārikṣitasya yajño 'sau vartate 'smajjighāṃsayā / vyaktaṃ mayāpi gantavyaṃ pitṛrājaniveśanam // 1.48.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ sa kālaḥ saṃprāpto yadartham asi me svasaḥ / jaratkāroḥ purā dattā sā trāhy asmān sabāndhavān // 1.48.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āstīkaḥ kila yajñaṃ taṃ vartantaṃ bhujagottame / pratiṣetsyati māṃ pūrvaṃ svayam āha pitāmahaḥ // 1.48.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vatse brūhi vatsaṃ svaṃ kumāraṃ vṛddhasaṃmatam / mamādya tvaṃ sabhṛtyasya mokṣārthaṃ vedavittamam // 1.48.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āhūya putraṃ svaṃ jaratkārur bhujaṃgamā / vāsuker nāgarājasya vacanād idam abravīt // 1.49.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tava pituḥ putra bhrātrā dattā nimittataḥ / kālaḥ sa cāyaṃ saṃprāptas tat kuruṣva yathātatham // 1.49.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kiṃnimittaṃ mama pitur dattā tvaṃ mātulena me / tan mamācakṣva tattvena śrutvā kartāsmi tat tathā // 1.49.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tata ācaṣṭa sā tasmai bāndhavānāṃ hitaiṣiṇī / bhaginī nāgarājasya jaratkārur aviklavā // 1.49.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhujagānām aśeṣāṇāṃ mātā kadrūr iti śrutiḥ / tayā śaptā ruṣitayā sutā yasmān nibodha tat // 1.49.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ucchaiḥśravāḥ so 'śvarājo yan mithyā na kṛto mama / vinatānimittaṃ paṇite dāsabhāvāya putrakāḥ // 1.49.6 upagīti (12, 15, 12, 15) janamejayasya vo yajñe dhakṣyaty anilasārathiḥ / tatra pañcatvam āpannāḥ pretalokaṃ gamiṣyatha // 1.49.7 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tāṃ ca śaptavatīm evaṃ sākṣāl lokapitāmahaḥ / evam astv iti tad vākyaṃ provācānumumoda ca // 1.49.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsukiś cāpi tac chrutvā pitāmahavacas tadā / amṛte mathite tāta devāñ śaraṇam īyivān // 1.49.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddhārthāś ca surāḥ sarve prāpyāmṛtam anuttamam / bhrātaraṃ me puraskṛtya prajāpatim upāgaman // 1.49.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te taṃ prasādayām āsur devāḥ sarve pitāmaham / rājñā vāsukinā sārdhaṃ sa śāpo na bhaved iti // 1.49.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsukir nāgarājo 'yaṃ duḥkhito jñātikāraṇāt / abhiśāpaḥ sa mātrāsya bhagavan na bhaved iti // 1.49.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaratkārur jaratkāruṃ yāṃ bhāryāṃ samavāpsyati / tatra jāto dvijaḥ śāpād bhujagān mokṣayiṣyati // 1.49.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu vacanaṃ vāsukiḥ pannageśvaraḥ / prādān mām amaraprakhya tava pitre mahātmane // 1.49.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prāg evānāgate kāle tatra tvaṃ mayy ajāyathāḥ // 1.49.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ayaṃ sa kālaḥ saṃprāpto bhayān nas trātum arhasi / bhrātaraṃ caiva me tasmāt trātum arhasi pāvakāt // 1.49.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) amoghaṃ naḥ kṛtaṃ tat syād yad ahaṃ tava dhīmate / pitre dattā vimokṣārthaṃ kathaṃ vā putra manyase // 1.49.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tathety uktvā so 'stīko mātaraṃ tadā / abravīd duḥkhasaṃtaptaṃ vāsukiṃ jīvayann iva // 1.49.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tvāṃ mokṣayiṣyāmi vāsuke pannagottama / tasmāc chāpān mahāsattva satyam etad bravīmi te // 1.49.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhava svasthamanā nāga na hi te vidyate bhayam / prayatiṣye tathā saumya yathā śreyo bhaviṣyati // 1.49.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me vāg anṛtaṃ prāha svaireṣv api kuto 'nyathā // 1.49.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ vai nṛpavaraṃ gatvā dīkṣitaṃ janamejayam / vāgbhir maṅgalayuktābhis toṣayiṣye 'dya mātula // 1.49.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā sa yajño nṛpater nirvartiṣyati sattama // 1.49.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) sa saṃbhāvaya nāgendra mayi sarvaṃ mahāmate / na te mayi mano jātu mithyā bhavitum arhati // 1.49.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āstīka parighūrṇāmi hṛdayaṃ me vidīryate / diśaś ca na prajānāmi brahmadaṇḍanipīḍitaḥ // 1.49.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na saṃtāpas tvayā kāryaḥ kathaṃ cit pannagottama / dīptād agneḥ samutpannaṃ nāśayiṣyāmi te bhayam // 1.49.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmadaṇḍaṃ mahāghoraṃ kālāgnisamatejasam / nāśayiṣyāmi mātra tvaṃ bhayaṃ kārṣīḥ kathaṃ cana // 1.49.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa vāsuker ghoram apanīya manojvaram / ādhāya cātmano 'ṅgeṣu jagāma tvarito bhṛśam // 1.49.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janamejayasya taṃ yajñaṃ sarvaiḥ samuditaṃ guṇaiḥ / mokṣāya bhujagendrāṇām āstīko dvijasattamaḥ // 1.49.26 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sa gatvāpaśyad āstīko yajñāyatanam uttamam / vṛtaṃ sadasyair bahubhiḥ sūryavahnisamaprabhaiḥ // 1.49.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa tatra vārito dvāḥsthaiḥ praviśan dvijasattamaḥ / abhituṣṭāva taṃ yajñaṃ praveśārthī dvijottamaḥ // 1.49.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) somasya yajño varuṇasya yajñaḥ; prajāpater yajña āsīt prayāge / tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ // 1.50.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] śakrasya yajñaḥ śatasaṃkhya uktas; tathāparas tulyasaṃkhyaḥ śataṃ vai / tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ // 1.50.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yamasya yajño harimedhasaś ca; yathā yajño rantidevasya rājñaḥ / tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ // 1.50.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] gayasya yajñaḥ śaśabindoś ca rājño; yajñas tathā vaiśravaṇasya rājñaḥ / tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ // 1.50.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: jtyy], indravajrā [11: ttjgg] nṛgasya yajñas tv ajamīḍhasya cāsīd; yathā yajño dāśaratheś ca rājñaḥ / tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ // 1.50.5 ajñātasamavṛtta [11: ytjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yajñaḥ śruto no divi devasūnor; yudhiṣṭhirasyājamīḍhasya rājñaḥ / tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ // 1.50.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] kṛṣṇasya yajñaḥ satyavatyāḥ sutasya; svayaṃ ca karma pracakāra yatra / tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ // 1.50.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: tmyj], upendravajrā [11: jtjgg] ime hi te sūryahutāśavarcasaḥ; samāsate vṛtrahaṇaḥ kratuṃ yathā / naiṣāṃ jñānaṃ vidyate jñātum adya; dattaṃ yebhyo na praṇaśyet kathaṃ cit // 1.50.8 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ṛtviksamo nāsti lokeṣu caiva; dvaipāyaneneti viniścitaṃ me / etasya śiṣyā hi kṣitiṃ caranti; sarvartvijaḥ karmasu sveṣu dakṣāḥ // 1.50.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tmjgl], indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tttgl] vibhāvasuś citrabhānur mahātmā; hiraṇyaretā viśvabhuk kṛṣṇavartmā / pradakṣiṇāvartaśikhaḥ pradīpto; havyaṃ tavedaṃ hutabhug vaṣṭi devaḥ // 1.50.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [12: jmyy], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] neha tvad anyo vidyate jīvaloke; samo nṛpaḥ pālayitā prajānām / dhṛtyā ca te prītamanāḥ sadāhaṃ; tvaṃ vā rājā dharmarājo yamo vā // 1.50.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śakraḥ sākṣād vajrapāṇir yatheha; trātā loke 'smiṃs tvaṃ tatheha prajānām / matas tvaṃ naḥ puruṣendreha loke; na ca tvad anyo gṛhapatir asti yajñe // 1.50.12 na kiṃcid adhyavasitam khaṭvāṅganābhāgadilīpakalpo; yayātimāndhātṛsamaprabhāvaḥ / ādityatejaḥpratimānatejā; bhīṣmo yathā bhrājasi suvratas tvam // 1.50.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vālmīkivat te nibhṛtaṃ sudhairyaṃ; vasiṣṭhavat te niyataś ca kopaḥ / prabhutvam indreṇa samaṃ mataṃ me; dyutiś ca nārāyaṇavad vibhāti // 1.50.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yamo yathā dharmaviniścayajñaḥ; kṛṣṇo yathā sarvaguṇopapannaḥ / śriyāṃ nivāso 'si yathā vasūnāṃ; nidhānabhūto 'si tathā kratūnām // 1.50.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dambhodbhavenāsi samo balena; rāmo yathā śastravid astravic ca / aurvatritābhyām asi tulyatejā; duṣprekṣaṇīyo 'si bhagīratho vā // 1.50.16 indravajrā [11: ttjgg] evaṃ stutāḥ sarva eva prasannā; rājā sadasyā ṛtvijo havyavāhaḥ / teṣāṃ dṛṣṭvā bhāvitānīṅgitāni; provāca rājā janamejayo 'tha // 1.50.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] bālo vākyaṃ sthavira iva prabhāṣate; nāyaṃ bālaḥ sthaviro 'yaṃ mato me / icchāmy ahaṃ varam asmai pradātuṃ; tan me viprā vitaradhvaṃ sametāḥ // 1.51.1 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) bālo 'pi vipro mānya eveha rājñāṃ; yaś cāvidvān yaś ca vidvān yathāvat / sarvān kāmāṃs tvatta eṣo 'rhate 'dya; yathā ca nas takṣaka eti śīghram // 1.51.2 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vyāhartukāme varade nṛpe dvijaṃ; varaṃ vṛṇīṣveti tato 'bhyuvāca / hotā vākyaṃ nātihṛṣṭāntarātmā; karmaṇy asmiṃs takṣako naiti tāvat // 1.51.3 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yathā cedaṃ karma samāpyate me; yathā ca nas takṣaka eti śīghram / tathā bhavantaḥ prayatantu sarve; paraṃ śaktyā sa hi me vidviṣāṇaḥ // 1.51.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] yathā śāstrāṇi naḥ prāhur yathā śaṃsati pāvakaḥ / indrasya bhavane rājaṃs takṣako bhayapīḍitaḥ // 1.51.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā sūto lohitākṣo mahātmā; paurāṇiko veditavān purastāt / sa rājānaṃ prāha pṛṣṭas tadānīṃ; yathāhur viprās tadvad etan nṛdeva // 1.51.6 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) purāṇam āgamya tato bravīmy ahaṃ; dattaṃ tasmai varam indreṇa rājan / vaseha tvaṃ matsakāśe sugupto; na pāvakas tvāṃ pradahiṣyatīti // 1.51.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], vaṃśastha [12: jtjr], upendravajrā [11: jtjgg] etac chrutvā dīkṣitas tapyamāna; āste hotāraṃ codayan karmakāle / hotā ca yattaḥ sa juhāva mantrair; atho indraḥ svayam evājagāma // 1.51.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] vimānam āruhya mahānubhāvaḥ; sarvair devaiḥ parisaṃstūyamānaḥ / balāhakaiś cāpy anugamyamāno; vidyādharair apsarasāṃ gaṇaiś ca // 1.51.9 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasyottarīye nihitaḥ sa nāgo; bhayodvignaḥ śarma naivābhyagacchat / tato rājā mantravido 'bravīt punaḥ; kruddho vākyaṃ takṣakasyāntam icchan // 1.51.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjr], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] indrasya bhavane viprā yadi nāgaḥ sa takṣakaḥ / tam indreṇaiva sahitaṃ pātayadhvaṃ vibhāvasau // 1.51.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ayam āyāti vai tūrṇaṃ takṣakas te vaśaṃ nṛpa / śrūyate 'sya mahān nādo ruvato bhairavaṃ bhayāt // 1.51.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nūnaṃ mukto vajrabhṛtā sa nāgo; bhraṣṭaś cāṅkān mantravisrastakāyaḥ / ghūrṇann ākāśe naṣṭasaṃjño 'bhyupaiti; tīvrān niḥśvāsān niḥśvasan pannagendraḥ // 1.51.13 vaiśvadevī [12: mmyy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vartate tava rājendra karmaitad vidhivat prabho / asmai tu dvijamukhyāya varaṃ tvaṃ dātum arhasi // 1.51.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bālābhirūpasya tavāprameya; varaṃ prayacchāmi yathānurūpam / vṛṇīṣva yat te 'bhimataṃ hṛdi sthitaṃ; tat te pradāsyāmy api ced adeyam // 1.51.15 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) patiṣyamāṇe nāgendre takṣake jātavedasi / idam antaram ity evaṃ tadāstīko 'bhyacodayat // 1.51.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) varaṃ dadāsi cen mahyaṃ vṛṇomi janamejaya / satraṃ te viramatv etan na pateyur ihoragāḥ // 1.51.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tato rājā brahman pārikṣitas tadā / nātihṛṣṭamanā vākyam āstīkam idam abravīt // 1.51.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca yac cānyan manyase vibho / tat te dadyāṃ varaṃ vipra na nivartet kratur mama // 1.51.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca na tvāṃ rājan vṛṇomy aham / satraṃ te viramatv etat svasti mātṛkulasya naḥ // 1.51.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āstīkenaivam uktas tu rājā pārikṣitas tadā / punaḥ punar uvācedam āstīkaṃ vadatāṃ varam // 1.51.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyaṃ varaya bhadraṃ te varaṃ dvijavarottama / ayācata na cāpy anyaṃ varaṃ sa bhṛgunandana // 1.51.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vedavidas tatra sadasyāḥ sarva eva tam / rājānam ūcuḥ sahitā labhatāṃ brāhmaṇo varam // 1.51.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ye sarpāḥ sarpasatre 'smin patitā havyavāhane / teṣāṃ nāmāni sarveṣāṃ śrotum icchāmi sūtaja // 1.52.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasrāṇi bahūny asmin prayutāny arbudāni ca / na śakyaṃ parisaṃkhyātuṃ bahutvād vedavittama // 1.52.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāsmṛti tu nāmāni pannagānāṃ nibodha me / ucyamānāni mukhyānāṃ hutānāṃ jātavedasi // 1.52.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsukeḥ kulajāṃs tāvat prādhānyena nibodha me / nīlaraktān sitān ghorān mahākāyān viṣolbaṇān // 1.52.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) koṭiko mānasaḥ pūrṇaḥ sahaḥ pailo halīsakaḥ / picchilaḥ koṇapaś cakraḥ koṇavegaḥ prakālanaḥ // 1.52.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyavāhaḥ śaraṇaḥ kakṣakaḥ kāladantakaḥ / ete vāsukijā nāgāḥ praviṣṭā havyavāhanam // 1.52.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) takṣakasya kule jātān pravakṣyāmi nibodha tān / pucchaṇḍako maṇḍalakaḥ piṇḍabhettā rabheṇakaḥ // 1.52.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ucchikhaḥ suraso draṅgo balaheḍo virohaṇaḥ / śilīśalakaro mūkaḥ sukumāraḥ pravepanaḥ // 1.52.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mudgaraḥ śaśaromā ca sumanā vegavāhanaḥ / ete takṣakajā nāgāḥ praviṣṭā havyavāhanam // 1.52.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārāvataḥ pāriyātraḥ pāṇḍaro hariṇaḥ kṛśaḥ / vihaṃgaḥ śarabho modaḥ pramodaḥ saṃhatāṅgadaḥ // 1.52.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) airāvatakulād ete praiviṣṭā havyavāhanam / kauravyakulajān nāgāñ śṛṇu me dvijasattama // 1.52.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiṇḍilaḥ kuṇḍalo muṇḍo veṇiskandhaḥ kumārakaḥ / bāhukaḥ śṛṅgavegaś ca dhūrtakaḥ pātapātarau // 1.52.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭrakule jātāñ śṛṇu nāgān yathātatham / kīrtyamānān mayā brahman vātavegān viṣolbaṇān // 1.52.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṅkukarṇaḥ piṅgalakaḥ kuṭhāramukhamecakau / pūrṇāṅgadaḥ pūrṇamukhaḥ prahasaḥ śakunir hariḥ // 1.52.14 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: bha-vipulā) āmāhaṭhaḥ komaṭhakaḥ śvasano mānavo vaṭaḥ / bhairavo muṇḍavedāṅgaḥ piśaṅgaś codrapāragaḥ // 1.52.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ṛṣabho vegavān nāma piṇḍārakamahāhanū / raktāṅgaḥ sarvasāraṅgaḥ samṛddhaḥ pāṭarākṣasau // 1.52.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varāhako vāraṇakaḥ sumitraś citravedikaḥ / parāśaras taruṇako maṇiskandhas tathāruṇiḥ // 1.52.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) iti nāgā mayā brahman kīrtitāḥ kīrtivardhanāḥ / prādhānyena bahutvāt tu na sarve parikīrtitāḥ // 1.52.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣāṃ putrapautrās tu prasavasya ca saṃtatiḥ / na śakyāḥ parisaṃkhyātuṃ ye dīptaṃ pāvakaṃ gatāḥ // 1.52.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptaśīrṣā dviśīrṣāś ca pañcaśīrṣās tathāpare / kālānalaviṣā ghorā hutāḥ śatasahasraśaḥ // 1.52.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahākāyā mahāvīryāḥ śailaśṛṅgasamucchrayāḥ / yojanāyāmavistārā dviyojanasamāyatāḥ // 1.52.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmarūpāḥ kāmagamā dīptānalaviṣolbaṇāḥ / dagdhās tatra mahāsatre brahmadaṇḍanipīḍitāḥ // 1.52.22 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) idam atyadbhutaṃ cānyad āstīkasyānuśuśrumaḥ / tathā varaiś chandyamāne rājñā pārikṣitena ha // 1.53.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) indrahastāc cyuto nāgaḥ kha eva yad atiṣṭhata / tataś cintāparo rājā babhūva janamejayaḥ // 1.53.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hūyamāne bhṛśaṃ dīpte vidhivat pāvake tadā / na sma sa prāpatad vahnau takṣako bhayapīḍitaḥ // 1.53.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ sūta teṣāṃ viprāṇāṃ mantragrāmo manīṣiṇām / na pratyabhāt tadāgnau yan na papāta sa takṣakaḥ // 1.53.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam indrahastād visrastaṃ visaṃjñaṃ pannagottamam / āstīkas tiṣṭha tiṣṭheti vācas tisro 'bhyudairayat // 1.53.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vitasthe so 'ntarikṣe 'tha hṛdayena vidūyatā / yathā tiṣṭheta vai kaś cid gocakrasyāntarā naraḥ // 1.53.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājābravīd vākyaṃ sadasyaiś codito bhṛśam / kāmam etad bhavatv evaṃ yathāstīkasya bhāṣitam // 1.53.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāpyatām idaṃ karma pannagāḥ santv anāmayāḥ / prīyatām ayam āstīkaḥ satyaṃ sūtavaco 'stu tat // 1.53.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato halahalāśabdaḥ prītijaḥ samavartata / āstīkasya vare datte tathaivopararāma ca // 1.53.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa yajñaḥ pāṇḍaveyasya rājñaḥ pārikṣitasya ha / prītimāṃś cābhavad rājā bhārato janamejayaḥ // 1.53.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtvigbhyaḥ sasadasyebhyo ye tatrāsan samāgatāḥ / tebhyaś ca pradadau vittaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ // 1.53.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lohitākṣāya sūtāya tathā sthapataye vibhuḥ / yenoktaṃ tatra satrāgre yajñasya vinivartanam // 1.53.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nimittaṃ brāhmaṇa iti tasmai vittaṃ dadau bahu / tataś cakārāvabhṛthaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā // 1.53.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) āstīkaṃ preṣayām āsa gṛhān eva susatkṛtam / rājā prītamanāḥ prītaṃ kṛtakṛtyaṃ manīṣiṇam // 1.53.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punarāgamanaṃ kāryam iti cainaṃ vaco 'bravīt / bhaviṣyasi sadasyo me vājimedhe mahākratau // 1.53.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā pradudrāva sa cāstīko mudā yutaḥ / kṛtvā svakāryam atulaṃ toṣayitvā ca pārthivam // 1.53.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa gatvā paramaprīto mātaraṃ mātulaṃ ca tam / abhigamyopasaṃgṛhya yathāvṛttaṃ nyavedayat // 1.53.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā prīyamāṇāḥ sametā; ye tatrāsan pannagā vītamohāḥ / te ''stīke vai prītimanto babhūvur; ūcuś cainaṃ varam iṣṭaṃ vṛṇīṣva // 1.53.18 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] bhūyo bhūyaḥ sarvaśas te 'bruvaṃs taṃ; kiṃ te priyaṃ karavāmo 'dya vidvan / prītā vayaṃ mokṣitāś caiva sarve; kāmaṃ kiṃ te karavāmo 'dya vatsa // 1.53.19 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg] sāyaṃ prātaḥ suprasannātmarūpā; loke viprā mānavāś cetare 'pi / dharmākhyānaṃ ye vadeyur mamedaṃ; teṣāṃ yuṣmadbhyo naiva kiṃ cid bhayaṃ syāt // 1.53.20 śālinī [11: mttgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) taiś cāpy ukto bhāgineyaḥ prasannair; etat satyaṃ kāmam evaṃ carantaḥ / prītyā yuktā īpsitaṃ sarvaśas te; kartāraḥ sma pravaṇā bhāgineya // 1.53.21 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] jaratkāror jaratkārvāṃ samutpanno mahāyaśāḥ / āstīkaḥ satyasaṃdho māṃ pannagebhyo 'bhirakṣatu // 1.53.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asitaṃ cārtimantaṃ ca sunīthaṃ cāpi yaḥ smaret / divā vā yadi vā rātrau nāsya sarpabhayaṃ bhavet // 1.53.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mokṣayitvā sa bhujagān sarpasatrād dvijottamaḥ / jagāma kāle dharmātmā diṣṭāntaṃ putrapautravān // 1.53.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ity ākhyānaṃ mayāstīkaṃ yathāvat kīrtitaṃ tava / yat kīrtayitvā sarpebhyo na bhayaṃ vidyate kva cit // 1.53.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śrutvā dharmiṣṭham ākhyānam āstīkaṃ puṇyavardhanam / āstīkasya kaver vipra śrīmaccaritam āditaḥ // 1.53.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛguvaṃśāt prabhṛty eva tvayā me kathitaṃ mahat / ākhyānam akhilaṃ tāta saute prīto 'smi tena te // 1.53.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakṣyāmi caiva bhūyas tvāṃ yathāvat sūtanandana / yāṃ kathāṃ vyāsasaṃpannāṃ tāṃ ca bhūyaḥ pracakṣva me // 1.53.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin paramaduṣprāpe sarpasatre mahātmanām / karmāntareṣu vidhivat sadasyānāṃ mahākave // 1.53.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yā babhūvuḥ kathāś citrā yeṣv artheṣu yathātatham / tvatta icchāmahe śrotuṃ saute tvaṃ vai vicakṣaṇaḥ // 1.53.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmāntareṣv akathayan dvijā vedāśrayāḥ kathāḥ / vyāsas tv akathayan nityam ākhyānaṃ bhārataṃ mahat // 1.53.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mahābhāratam ākhyānaṃ pāṇḍavānāṃ yaśaskaram / janamejayena yat pṛṣṭaḥ kṛṣṇadvaipāyanas tadā // 1.53.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) śrāvayām āsa vidhivat tadā karmāntareṣu saḥ / tām ahaṃ vidhivat puṇyāṃ śrotum icchāmi vai kathām // 1.53.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) manaḥsāgarasaṃbhūtāṃ maharṣeḥ puṇyakarmaṇaḥ / kathayasva satāṃ śreṣṭha na hi tṛpyāmi sūtaja // 1.53.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi mahad ākhyānam uttamam / kṛṣṇadvaipāyanamataṃ mahābhāratam āditaḥ // 1.53.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taj juṣasvottamamate kathyamānaṃ mayā dvija / śaṃsituṃ tan manoharṣo mamāpīha pravartate // 1.53.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvā tu sarpasatrāya dīkṣitaṃ janamejayam / abhyāgacchad ṛṣir vidvān kṛṣṇadvaipāyanas tadā // 1.54.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janayām āsa yaṃ kālī śakteḥ putrāt parāśarāt / kanyaiva yamunādvīpe pāṇḍavānāṃ pitāmaham // 1.54.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātamātraś ca yaḥ sadya iṣṭyā deham avīvṛdhat / vedāṃś cādhijage sāṅgān setihāsān mahāyaśāḥ // 1.54.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ nātitapasā kaś cin na vedādhyayanena ca / na vratair nopavāsaiś ca na prasūtyā na manyunā // 1.54.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivyāsaikaṃ caturdhā yo vedaṃ vedavidāṃ varaḥ / parāvarajño brahmarṣiḥ kaviḥ satyavrataḥ śuciḥ // 1.54.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yaḥ pāṇḍuṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca viduraṃ cāpy ajījanat / śaṃtanoḥ saṃtatiṃ tanvan puṇyakīrtir mahāyaśāḥ // 1.54.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janamejayasya rājarṣeḥ sa tad yajñasadas tadā / viveśa śiṣyaiḥ sahito vedavedāṅgapāragaiḥ // 1.54.7 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: bha-vipulā) tatra rājānam āsīnaṃ dadarśa janamejayam / vṛtaṃ sadasyair bahubhir devair iva puraṃdaram // 1.54.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tathā mūrdhāvasiktaiś ca nānājanapadeśvaraiḥ / ṛtvigbhir devakalpaiś ca kuśalair yajñasaṃstare // 1.54.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janamejayas tu rājarṣir dṛṣṭvā tam ṛṣim āgatam / sagaṇo 'byudyayau tūrṇaṃ prītyā bharatasattamaḥ // 1.54.10 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kāñcanaṃ viṣṭaraṃ tasmai sadasyānumate prabhuḥ / āsanaṃ kalpayām āsa yathā śakro bṛhaspateḥ // 1.54.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatropaviṣṭaṃ varadaṃ devarṣigaṇapūjitam / pūjayām āsa rājendraḥ śāstradṛṣṭena karmaṇā // 1.54.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pādyam ācamanīyaṃ ca arghyaṃ gāṃ ca vidhānataḥ / pitāmahāya kṛṣṇāya tadarhāya nyavedayat // 1.54.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ pāṇḍavāj janamejayāt / gāṃ caiva samanujñāya vyāsaḥ prīto 'bhavat tadā // 1.54.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā saṃpūjayitvā taṃ yatnena prapitāmaham / upopaviśya prītātmā paryapṛcchad anāmayam // 1.54.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhagavān api taṃ dṛṣṭvā kuśalaṃ prativedya ca / sadasyaiḥ pūjitaḥ sarvaiḥ sadasyān abhyapūjayat // 1.54.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ satkṛtaṃ sarvaiḥ sadasyair janamejayaḥ / idaṃ paścād dvijaśreṣṭhaṃ paryapṛcchat kṛtāñjaliḥ // 1.54.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca bhavān pratyakṣadarśivān / teṣāṃ caritam icchāmi kathyamānaṃ tvayā dvija // 1.54.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ samabhavad bhedas teṣām akliṣṭakarmaṇām / tac ca yuddhaṃ kathaṃ vṛttaṃ bhūtāntakaraṇaṃ mahat // 1.54.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahānāṃ sarveṣāṃ daivenāviṣṭacetasām / kārtsnyenaitat samācakṣva bhagavan kuśalo hy asi // 1.54.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā kṛṣṇadvaipāyanas tadā / śaśāsa śiṣyam āsīnaṃ vaiśaṃpāyanam antike // 1.54.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yathā bhedo 'bhavat purā / tad asmai sarvam ācakṣva yan mattaḥ śrutavān asi // 1.54.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guror vacanam ājñāya sa tu viprarṣabhas tadā / ācacakṣe tataḥ sarvam itihāsaṃ purātanam // 1.54.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai rājñe sadasyebhyaḥ kṣatriyebhyaś ca sarvaśaḥ / bhedaṃ rājyavināśaṃ ca kurupāṇḍavayos tadā // 1.54.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurave prāṅ namaskṛtya manobuddhisamādhibhiḥ / saṃpūjya ca dvijān sarvāṃs tathānyān viduṣo janān // 1.55.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣeḥ sarvalokeṣu viśrutasyāsya dhīmataḥ / pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ // 1.55.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotuṃ pātraṃ ca rājaṃs tvaṃ prāpyemāṃ bhāratīṃ kathām / guror vaktuṃ parispando mudā protsāhatīva mām // 1.55.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājan yathā bhedaḥ kurupāṇḍavayor abhūt / rājyārthe dyūtasaṃbhūto vanavāsas tathaiva ca // 1.55.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca yuddham abhavat pṛthivīkṣayakārakam / tat te 'haṃ saṃpravakṣyāmi pṛcchate bharatarṣabha // 1.55.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mṛte pitari te vīrā vanād etya svamandiram / nacirād iva vidvāṃso vede dhanuṣi cābhavan // 1.55.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tathā rūpavīryaujaḥsaṃpannān paurasaṃmatān / nāmṛṣyan kuravo dṛṣṭvā pāṇḍavāñ śrīyaśobhṛtaḥ // 1.55.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaḥ krūraḥ karṇaś ca sahasaubalaḥ / teṣāṃ nigrahanirvāsān vividhāṃs te samācaran // 1.55.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāv atha viṣaṃ pāpo bhīmāya dhṛtarāṣṭrajaḥ / jarayām āsa tad vīraḥ sahānnena vṛkodaraḥ // 1.55.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramāṇakoṭyāṃ saṃsuptaṃ punar baddhvā vṛkodaram / toyeṣu bhīmaṃ gaṅgāyāḥ prakṣipya puram āvrajat // 1.55.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yadā prabuddhaḥ kaunteyas tadā saṃchidya bandhanam / udatiṣṭhan mahārāja bhīmaseno gatavyathaḥ // 1.55.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āśīviṣaiḥ kṛṣṇasarpaiḥ suptaṃ cainam adaṃśayat / sarveṣv evāṅgadeśeṣu na mamāra ca śatruhā // 1.55.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tu viprakāreṣu teṣu teṣu mahāmatiḥ / mokṣaṇe pratighāte ca viduro 'vahito 'bhavat // 1.55.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargastho jīvalokasya yathā śakraḥ sukhāvahaḥ / pāṇḍavānāṃ tathā nityaṃ viduro 'pi sukhāvahaḥ // 1.55.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tu vividhopāyaiḥ saṃvṛtair vivṛtair api / nāśaknod vinihantuṃ tān daivabhāvyartharakṣitān // 1.55.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃmantrya sacivair vṛṣaduḥśāsanādibhiḥ / dhṛtarāṣṭram anujñāpya jātuṣaṃ gṛham ādiśat // 1.55.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatra tān vāsayām āsa pāṇḍavān amitaujasaḥ / adāhayac ca visrabdhān pāvakena punas tadā // 1.55.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidurasyaiva vacanāt khanitrī vihitā tataḥ / mokṣayām āsa yogena te muktāḥ prādravan bhayāt // 1.55.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato mahāvane ghore hiḍimbaṃ nāma rākṣasam / bhīmaseno 'vadhīt kruddho bhuvi bhīmaparākramaḥ // 1.55.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha saṃdhāya te vīrā ekacakrāṃ vrajaṃs tadā / brahmarūpadharā bhūtvā mātrā saha paraṃtapāḥ // 1.55.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te brāhmaṇārthāya bakaṃ hatvā mahābalam / brāhmaṇaiḥ sahitā jagmuḥ pāñcālānāṃ puraṃ tataḥ // 1.55.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tatra draupadīṃ labdhvā parisaṃvatsaroṣitāḥ / viditā hāstinapuraṃ pratyājagmur ariṃdamāḥ // 1.55.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ta uktā dhṛtarāṣṭreṇa rājñā śāṃtanavena ca / bhrātṛbhir vigrahas tāta kathaṃ vo na bhaved iti // 1.55.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmābhiḥ khāṇḍavaprasthe yuṣmadvāso 'nucintitaḥ // 1.55.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasmāj janapadopetaṃ suvibhaktamahāpatham / vāsāya khāṇḍavaprasthaṃ vrajadhvaṃ gatamanyavaḥ // 1.55.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayos te vacanāj jagmuḥ saha sarvaiḥ suhṛjjanaiḥ / nagaraṃ khāṇḍavaprasthaṃ ratnāny ādāya sarvaśaḥ // 1.55.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te nyavasan rājan saṃvatsaragaṇān bahūn / vaśe śastrapratāpena kurvanto 'nyān mahīkṣitaḥ // 1.55.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ dharmapradhānās te satyavrataparāyaṇāḥ / apramattotthitāḥ kṣāntāḥ pratapanto 'hitāṃs tadā // 1.55.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajayad bhīmasenas tu diśaṃ prācīṃ mahābalaḥ / udīcīm arjuno vīraḥ pratīcīṃ nakulas tathā // 1.55.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇāṃ sahadevas tu vijigye paravīrahā / evaṃ cakrur imāṃ sarve vaśe kṛtsnāṃ vasuṃdharām // 1.55.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcabhiḥ sūryasaṃkāśaiḥ sūryeṇa ca virājatā / ṣaṭsūryevābabhau pṛthvī pāṇḍavaiḥ satyavikramaiḥ // 1.55.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nimitte kasmiṃś cid dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / vanaṃ prasthāpayām āsa bhrātaraṃ vai dhanaṃjayam // 1.55.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa vai saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ māsaṃ caikaṃ vane 'vasat / tato 'gacchad dhṛṣīkeśaṃ dvāravatyāṃ kadā cana // 1.55.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhavāṃs tatra bībhatsur bhāryāṃ rājīvalocanām / anujāṃ vāsudevasya subhadrāṃ bhadrabhāṣiṇīm // 1.55.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā śacīva mahendreṇa śrīḥ kṛṣṇeneva saṃgatā / subhadrā yuyuje prītā pāṇḍavenārjunena ha // 1.55.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atarpayac ca kaunteyaḥ khāṇḍave havyavāhanam / bībhatsur vāsudevena sahito nṛpasattama // 1.55.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātibhāro hi pārthasya keśavenābhavat saha / vyavasāyasahāyasya viṣṇoḥ śatruvadheṣv iva // 1.55.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthāyāgnir dadau cāpi gāṇḍīvaṃ dhanur uttamam / iṣudhī cākṣayair bāṇai rathaṃ ca kapilakṣaṇam // 1.55.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mokṣayām āsa bībhatsur mayaṃ tatra mahāsuram / sa cakāra sabhāṃ divyāṃ sarvaratnasamācitām // 1.55.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ duryodhano mando lobhaṃ cakre sudurmatiḥ / tato 'kṣair vañcayitvā ca saubalena yudhiṣṭhiram // 1.55.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaṃ prasthāpayām āsa sapta varṣāṇi pañca ca / ajñātam ekaṃ rāṣṭre ca tathā varṣaṃ trayodaśam // 1.55.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataś caturdaśe varṣe yācamānāḥ svakaṃ vasu / nālabhanta mahārāja tato yuddham avartata // 1.55.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te sarvam utsādya hatvā duryodhanaṃ nṛpam / rājyaṃ vidrutabhūyiṣṭhaṃ pratyapadyanta pāṇḍavāḥ // 1.55.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat purāvṛttaṃ teṣām akliṣṭakarmaṇām / bhedo rājyavināśaś ca jayaś ca jayatāṃ vara // 1.55.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathitaṃ vai samāsena tvayā sarvaṃ dvijottama / mahābhāratam ākhyānaṃ kurūṇāṃ caritaṃ mahat // 1.56.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathāṃ tv anagha citrārthām imāṃ kathayati tvayi / vistaraśravaṇe jātaṃ kautūhalam atīva me // 1.56.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān vistareṇemāṃ punar ākhyātum arhati / na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaś caritaṃ mahat // 1.56.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tat kāraṇam alpaṃ hi dharmajñā yatra pāṇḍavāḥ / avadhyān sarvaśo jaghnuḥ praśasyante ca mānavaiḥ // 1.56.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ te naravyāghrāḥ śaktāḥ santo hy anāgasaḥ / prayujyamānān saṃkleśān kṣāntavanto durātmanām // 1.56.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kathaṃ nāgāyutaprāṇo bāhuśālī vṛkodaraḥ / parikliśyann api krodhaṃ dhṛtavān vai dvijottama // 1.56.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ sā draupadī kṛṣṇā kliśyamānā durātmabhiḥ / śaktā satī dhārtarāṣṭrān nādahad ghoracakṣuṣā // 1.56.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kathaṃ vyatikraman dyūte pārthau mādrīsutau tathā / anuvrajan naravyāghraṃ vañcyamānaṃ durātmabhiḥ // 1.56.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ suto dharmasya dharmavit / anarhaḥ paramaṃ kleśaṃ soḍhavān sa yudhiṣṭhiraḥ // 1.56.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ ca bahulāḥ senāḥ pāṇḍavaḥ kṛṣṇasārathiḥ / asyann eko 'nayat sarvāḥ pitṛlokaṃ dhanaṃjayaḥ // 1.56.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad ācakṣva me sarvaṃ yathāvṛttaṃ tapodhana / yad yac ca kṛtavantas te tatra tatra mahārathāḥ // 1.56.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣeḥ sarvalokeṣu pūjitasya mahātmanaḥ / pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ // 1.56.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ śatasahasraṃ hi ślokānāṃ puṇyakarmaṇām / satyavatyātmajeneha vyākhyātam amitaujasā // 1.56.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya idaṃ śrāvayed vidvān yaś cedaṃ śṛṇuyān naraḥ / te brahmaṇaḥ sthānam etya prāpnuyur devatulyatām // 1.56.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitram api cottamam / śrāvyāṇām uttamaṃ cedaṃ purāṇam ṛṣisaṃstutam // 1.56.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) asminn arthaś ca dharmaś ca nikhilenopadiśyate / itihāse mahāpuṇye buddhiś ca parinaiṣṭhikī // 1.56.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣudrān dānaśīlāṃś ca satyaśīlān anāstikān / kārṣṇaṃ vedam imaṃ vidvāñ śrāvayitvārtham aśnute // 1.56.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrūṇahatyākṛtaṃ cāpi pāpaṃ jahyād asaṃśayam / itihāsam imaṃ śrutvā puruṣo 'pi sudāruṇaḥ // 1.56.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayo nāmetihāso 'yaṃ śrotavyo vijigīṣuṇā / mahīṃ vijayate sarvāṃ śatrūṃś cāpi parājayet // 1.56.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ puṃsavanaṃ śreṣṭham idaṃ svastyayanaṃ mahat / mahiṣīyuvarājābhyāṃ śrotavyaṃ bahuśas tathā // 1.56.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthaśāstram idaṃ puṇyaṃ dharmaśāstram idaṃ param / mokṣaśāstram idaṃ proktaṃ vyāsenāmitabuddhinā // 1.56.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpraty ācakṣate caiva ākhyāsyanti tathāpare / putrāḥ śuśrūṣavaḥ santi preṣyāś ca priyakāriṇaḥ // 1.56.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarīreṇa kṛtaṃ pāpaṃ vācā ca manasaiva ca / sarvaṃ tat tyajati kṣipram idaṃ śṛṇvan naraḥ sadā // 1.56.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāratānāṃ mahaj janma śṛṇvatām anasūyatām / nāsti vyādhibhayaṃ teṣāṃ paralokabhayaṃ kutaḥ // 1.56.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ svargyaṃ puṇyaṃ tathaiva ca / kṛṣṇadvaipāyanenedaṃ kṛtaṃ puṇyacikīrṣuṇā // 1.56.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīrtiṃ prathayatā loke pāṇḍavānāṃ mahātmanām / anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhūridraviṇatejasām // 1.56.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā samudro bhagavān yathā ca himavān giriḥ / khyātāv ubhau ratnanidhī tathā bhāratam ucyate // 1.56.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) ya idaṃ śrāvayed vidvān brāhmaṇān iha parvasu / dhūtapāpmā jitasvargo brahmabhūyaṃ sa gacchati // 1.56.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś cedaṃ śrāvayec chrāddhe brāhmaṇān pādam antataḥ / akṣayyaṃ tasya tac chrāddham upatiṣṭhet pitṝn api // 1.56.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahnā yad enaś cājñānāt prakaroti naraś caran / tan mahābhāratākhyānaṃ śrutvaiva pravilīyate // 1.56.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhāratānāṃ mahaj janma mahābhāratam ucyate / niruktam asya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate // 1.56.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tribhir varṣaiḥ sadotthāyī kṛṣṇadvaipāyano muniḥ / mahābhāratam ākhyānaṃ kṛtavān idam uttamam // 1.56.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabha / yad ihāsti tad anyatra yan nehāsti na tat kva cit // 1.56.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājoparicaro nāma dharmanityo mahīpatiḥ / babhūva mṛgayāṃ gantuṃ sa kadā cid dhṛtavrataḥ // 1.57.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cediviṣayaṃ ramyaṃ vasuḥ pauravanandanaḥ / indropadeśāj jagrāha grahaṇīyaṃ mahīpatiḥ // 1.57.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tam āśrame nyastaśastraṃ nivasantaṃ taporatim / devaḥ sākṣāt svayaṃ vajrī samupāyān mahīpatim // 1.57.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) indratvam arho rājāyaṃ tapasety anucintya vai / taṃ sāntvena nṛpaṃ sākṣāt tapasaḥ saṃnyavartayat // 1.57.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na saṃkīryeta dharmo 'yaṃ pṛthivyāṃ pṛthivīpate / taṃ pāhi dharmo hi dhṛtaḥ kṛtsnaṃ dhārayate jagat // 1.57.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) lokyaṃ dharmaṃ pālaya tvaṃ nityayuktaḥ samāhitaḥ / dharmayuktas tato lokān puṇyān āpsyasi śāśvatān // 1.57.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) diviṣṭhasya bhuviṣṭhas tvaṃ sakhā bhūtvā mama priyaḥ / ūdhaḥ pṛthivyā yo deśas tam āvasa narādhipa // 1.57.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) paśavyaś caiva puṇyaś ca susthiro dhanadhānyavān / svārakṣyaś caiva saumyaś ca bhogyair bhūmiguṇair yutaḥ // 1.57.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aty anyān eṣa deśo hi dhanaratnādibhir yutaḥ / vasupūrṇā ca vasudhā vasa cediṣu cedipa // 1.57.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dharmaśīlā janapadāḥ susaṃtoṣāś ca sādhavaḥ / na ca mithyāpralāpo 'tra svaireṣv api kuto 'nyathā // 1.57.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na ca pitrā vibhajyante narā guruhite ratāḥ / yuñjate dhuri no gāś ca kṛśāḥ saṃdhukṣayanti ca // 1.57.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve varṇāḥ svadharmasthāḥ sadā cediṣu mānada / na te 'sty aviditaṃ kiṃ cit triṣu lokeṣu yad bhavet // 1.57.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devopabhogyaṃ divyaṃ ca ākāśe sphāṭikaṃ mahat / ākāśagaṃ tvāṃ maddattaṃ vimānam upapatsyate // 1.57.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tvam ekaḥ sarvamartyeṣu vimānavaram āsthitaḥ / cariṣyasy uparistho vai devo vigrahavān iva // 1.57.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāmi te vaijayantīṃ mālām amlānapaṅkajām / dhārayiṣyati saṃgrāme yā tvāṃ śastrair avikṣatam // 1.57.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) lakṣaṇaṃ caitad eveha bhavitā te narādhipa / indramāleti vikhyātaṃ dhanyam apratimaṃ mahat // 1.57.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṣṭiṃ ca vaiṇavīṃ tasmai dadau vṛtraniṣūdanaḥ / iṣṭapradānam uddiśya śiṣṭānāṃ paripālinīm // 1.57.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ śakrasya pūjārthaṃ bhūmau bhūmipatis tadā / praveśaṃ kārayām āsa gate saṃvatsare tadā // 1.57.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prabhṛti cādyāpi yaṣṭyāḥ kṣitipasattamaiḥ / praveśaḥ kriyate rājan yathā tena pravartitaḥ // 1.57.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparedyus tathā cāsyāḥ kriyate ucchrayo nṛpaiḥ / alaṃkṛtāyāḥ piṭakair gandhair mālyaiś ca bhūṣaṇaiḥ // 1.57.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mālyadāmaparikṣiptā vidhivat kriyate 'pi ca // 1.57.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhagavān pūjyate cātra hāsyarūpeṇa śaṃkaraḥ / svayam eva gṛhītena vasoḥ prītyā mahātmanaḥ // 1.57.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāṃ pūjāṃ mahendras tu dṛṣṭvā deva kṛtāṃ śubhām / vasunā rājamukhyena prītimān abravīd vibhuḥ // 1.57.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye pūjayiṣyanti narā rājānaś ca mahaṃ mama / kārayiṣyanti ca mudā yathā cedipatir nṛpaḥ // 1.57.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) teṣāṃ śrīr vijayaś caiva sarāṣṭrāṇāṃ bhaviṣyati / tathā sphīto janapado muditaś ca bhaviṣyati // 1.57.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ mahātmanā tena mahendreṇa narādhipa / vasuḥ prītyā maghavatā mahārājo 'bhisatkṛtaḥ // 1.57.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) utsavaṃ kārayiṣyanti sadā śakrasya ye narāḥ / bhūmidānādibhir dānair yathā pūtā bhavanti vai // 1.57.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varadānamahāyajñais tathā śakrotsavena te // 1.57.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saṃpūjito maghavatā vasuś cedipatis tadā / pālayām āsa dharmeṇa cedisthaḥ pṛthivīm imām // 1.57.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) indraprītyā bhūmipatiś cakārendramahaṃ vasuḥ // 1.57.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) putrāś cāsya mahāvīryāḥ pañcāsann amitaujasaḥ / nānārājyeṣu ca sutān sa samrāḍ abhyaṣecayat // 1.57.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mahāratho magadharāḍ viśruto yo bṛhadrathaḥ / pratyagrahaḥ kuśāmbaś ca yam āhur maṇivāhanam // 1.57.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) macchillaś ca yaduś caiva rājanyaś cāparājitaḥ // 1.57.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ete tasya sutā rājan rājarṣer bhūritejasaḥ / nyaveśayan nāmabhiḥ svais te deśāṃś ca purāṇi ca // 1.57.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) vāsavāḥ pañca rājānaḥ pṛthagvaṃśāś ca śāśvatāḥ // 1.57.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vasantam indraprāsāde ākāśe sphāṭike ca tam / upatasthur mahātmānaṃ gandharvāpsaraso nṛpam // 1.57.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rājoparicarety evaṃ nāma tasyātha viśrutam // 1.57.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) puropavāhinīṃ tasya nadīṃ śuktimatīṃ giriḥ / arautsīc cetanāyuktaḥ kāmāt kolāhalaḥ kila // 1.57.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) giriṃ kolāhalaṃ taṃ tu padā vasur atāḍayat / niścakrāma nadī tena prahāravivareṇa sā // 1.57.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ nadyām ajanayan mithunaṃ parvataḥ svayam / tasmād vimokṣaṇāt prītā nadī rājñe nyavedayat // 1.57.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yaḥ pumān abhavat tatra taṃ sa rājarṣisattamaḥ / vasur vasupradaś cakre senāpatim ariṃdamam // 1.57.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakāra patnīṃ kanyāṃ tu dayitāṃ girikāṃ nṛpaḥ // 1.57.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) vasoḥ patnī tu girikā kāmāt kāle nyavedayat / ṛtukālam anuprāptaṃ snātā puṃsavane śuciḥ // 1.57.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tadahaḥ pitaraś cainam ūcur jahi mṛgān iti / taṃ rājasattamaṃ prītās tadā matimatāṃ varam // 1.57.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pitṝṇāṃ niyogaṃ tam avyatikramya pārthivaḥ / cacāra mṛgayāṃ kāmī girikām eva saṃsmaran // 1.57.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva rūpasaṃpannāṃ sākṣāc chriyam ivāparām // 1.57.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya retaḥ pracaskanda carato rucire vane / skannamātraṃ ca tad reto vṛkṣapatreṇa bhūmipaḥ // 1.57.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijagrāha mithyā me na skanded reta ity uta / ṛtuś ca tasyāḥ patnyā me na moghaḥ syād iti prabhuḥ // 1.57.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃcintyaivaṃ tadā rājā vicārya ca punaḥ punaḥ / amoghatvaṃ ca vijñāya retaso rājasattamaḥ // 1.57.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śukraprasthāpane kālaṃ mahiṣyāḥ prasamīkṣya saḥ / abhimantryātha tac chukram ārāt tiṣṭhantam āśugam // 1.57.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūkṣmadharmārthatattvajño jñātvā śyenaṃ tato 'bravīt // 1.57.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) matpriyārtham idaṃ saumya śukraṃ mama gṛhaṃ naya / girikāyāḥ prayacchāśu tasyā hy ārtavam adya vai // 1.57.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītvā tat tadā śyenas tūrṇam utpatya vegavān / javaṃ paramam āsthāya pradudrāva vihaṃgamaḥ // 1.57.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam apaśyad athāyāntaṃ śyenaṃ śyenas tathāparaḥ / abhyadravac ca taṃ sadyo dṛṣṭvaivāmiṣaśaṅkayā // 1.57.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tuṇḍayuddham athākāśe tāv ubhau saṃpracakratuḥ / yudhyator apatad retas tac cāpi yamunāmbhasi // 1.57.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrādriketi vikhyātā brahmaśāpād varāpsarāḥ / mīnabhāvam anuprāptā babhūva yamunācarī // 1.57.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śyenapādaparibhraṣṭaṃ tad vīryam atha vāsavam / jagrāha tarasopetya sādrikā matsyarūpiṇī // 1.57.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadā cid atha matsīṃ tāṃ babandhur matsyajīvinaḥ / māse ca daśame prāpte tadā bharatasattama // 1.57.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ujjahrur udarāt tasyāḥ strīpumāṃsaṃ ca mānuṣam // 1.57.49.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āścaryabhūtaṃ matvā tad rājñas te pratyavedayan / kāye matsyā imau rājan saṃbhūtau mānuṣāv iti // 1.57.50 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tayoḥ pumāṃsaṃ jagrāha rājoparicaras tadā / sa matsyo nāma rājāsīd dhārmikaḥ satyasaṃgaraḥ // 1.57.51 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sāpsarā muktaśāpā ca kṣaṇena samapadyata / puroktā yā bhagavatā tiryagyonigatā śubhe // 1.57.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mānuṣau janayitvā tvaṃ śāpamokṣam avāpsyasi // 1.57.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ sā janayitvā tau viśastā matsyaghātinā / saṃtyajya matsyarūpaṃ sā divyaṃ rūpam avāpya ca // 1.57.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddharṣicāraṇapathaṃ jagāmātha varāpsarāḥ // 1.57.53.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) yā kanyā duhitā tasyā matsyā matsyasagandhinī / rājñā dattātha dāśāya iyaṃ tava bhavatv iti // 1.57.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rūpasattvasamāyuktā sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ // 1.57.54.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā tu satyavatī nāma matsyaghātyabhisaṃśrayāt / āsīn matsyasagandhaiva kaṃ cit kālaṃ śucismitā // 1.57.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśrūṣārthaṃ pitur nāvaṃ tāṃ tu vāhayatīṃ jale / tīrthayātrāṃ parikrāmann apaśyad vai parāśaraḥ // 1.57.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva rūpasaṃpannāṃ siddhānām api kāṅkṣitām / dṛṣṭvaiva ca sa tāṃ dhīmāṃś cakame cārudarśanām // 1.57.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidvāṃs tāṃ vāsavīṃ kanyāṃ kāryavān munipuṃgavaḥ // 1.57.57.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sābravīt paśya bhagavan pārāvāre ṛṣīn sthitān / āvayor dṛśyator ebhiḥ kathaṃ nu syāt samāgamaḥ // 1.57.58 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ tayokto bhagavān nīhāram asṛjat prabhuḥ / yena deśaḥ sa sarvas tu tamobhūta ivābhavat // 1.57.59 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā sṛṣṭaṃ tu nīhāraṃ tatas taṃ paramarṣiṇā / vismitā cābravīt kanyā vrīḍitā ca manasvinī // 1.57.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viddhi māṃ bhagavan kanyāṃ sadā pitṛvaśānugām / tvatsaṃyogāc ca duṣyeta kanyābhāvo mamānagha // 1.57.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyātve dūṣite cāpi kathaṃ śakṣye dvijottama / gantuṃ gṛhaṃ gṛhe cāhaṃ dhīman na sthātum utsahe // 1.57.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat saṃcintya bhagavan vidhatsva yad anantaram // 1.57.62.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) evam uktavatīṃ tāṃ tu prītimān ṛṣisattamaḥ / uvāca matpriyaṃ kṛtvā kanyaiva tvaṃ bhaviṣyasi // 1.57.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṇīṣva ca varaṃ bhīru yaṃ tvam icchasi bhāmini / vṛthā hi na prasādo me bhūtapūrvaḥ śucismite // 1.57.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā varaṃ vavre gātrasaugandhyam uttamam / sa cāsyai bhagavān prādān manasaḥ kāṅkṣitaṃ prabhuḥ // 1.57.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato labdhavarā prītā strībhāvaguṇabhūṣitā / jagāma saha saṃsargam ṛṣiṇādbhutakarmaṇā // 1.57.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena gandhavatīty eva nāmāsyāḥ prathitaṃ bhuvi / tasyās tu yojanād gandham ājighranti narā bhuvi // 1.57.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yojanagandheti tasyā nāma pariśrutam / parāśaro 'pi bhagavāñ jagāma svaṃ niveśanam // 1.57.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) iti satyavatī hṛṣṭā labdhvā varam anuttamam / parāśareṇa saṃyuktā sadyo garbhaṃ suṣāva sā // 1.57.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jajñe ca yamunādvīpe pārāśaryaḥ sa vīryavān // 1.57.69.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa mātaram upasthāya tapasy eva mano dadhe / smṛto 'haṃ darśayiṣyāmi kṛtyeṣv iti ca so 'bravīt // 1.57.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ dvaipāyano jajñe satyavatyāṃ parāśarāt / dvīpe nyastaḥ sa yad bālas tasmād dvaipāyano 'bhavat // 1.57.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādāpasāriṇaṃ dharmaṃ vidvān sa tu yuge yuge / āyuḥ śaktiṃ ca martyānāṃ yugānugam avekṣya ca // 1.57.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇo brāhmaṇānāṃ ca tathānugrahakāmyayā / vivyāsa vedān yasmāc ca tasmād vyāsa iti smṛtaḥ // 1.57.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vedān adhyāpayām āsa mahābhāratapañcamān / sumantuṃ jaiminiṃ pailaṃ śukaṃ caiva svam ātmajam // 1.57.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhur variṣṭho varado vaiśaṃpāyanam eva ca / saṃhitās taiḥ pṛthaktvena bhāratasya prakāśitāḥ // 1.57.75 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavo gaṅgāyām amitadyutiḥ / vasuvīryāt samabhavan mahāvīryo mahāyaśāḥ // 1.57.76 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: na-vipulā) śūle protaḥ purāṇarṣir acoraś coraśaṅkayā / aṇīmāṇḍavya iti vai vikhyātaḥ sumahāyaśāḥ // 1.57.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa dharmam āhūya purā maharṣir idam uktavān / iṣīkayā mayā bālyād ekā viddhā śakuntikā // 1.57.78 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tat kilbiṣaṃ smare dharma nānyat pāpam ahaṃ smare / tan me sahasrasamitaṃ kasmān nehājayat tapaḥ // 1.57.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) garīyān brāhmaṇavadhaḥ sarvabhūtavadhād yataḥ / tasmāt tvaṃ kilbiṣād asmāc chūdrayonau janiṣyasi // 1.57.80 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tena śāpena dharmo 'pi śūdrayonāv ajāyata / vidvān vidurarūpeṇa dhārmī tanur akilbiṣī // 1.57.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayo munikalpas tu jajñe sūto gavalgaṇāt / sūryāc ca kuntikanyāyāṃ jajñe karṇo mahārathaḥ // 1.57.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahajaṃ kavacaṃ bibhrat kuṇḍaloddyotitānanaḥ // 1.57.82.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anugrahārthaṃ lokānāṃ viṣṇur lokanamaskṛtaḥ / vasudevāt tu devakyāṃ prādurbhūto mahāyaśāḥ // 1.57.83 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anādinidhano devaḥ sa kartā jagataḥ prabhuḥ / avyaktam akṣaraṃ brahma pradhānaṃ nirguṇātmakam // 1.57.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānam avyayaṃ caiva prakṛtiṃ prabhavaṃ param / puruṣaṃ viśvakarmāṇaṃ sattvayogaṃ dhruvākṣaram // 1.57.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anantam acalaṃ devaṃ haṃsaṃ nārāyaṇaṃ prabhum / dhātāram ajaraṃ nityaṃ tam āhuḥ param avyayam // 1.57.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puruṣaḥ sa vibhuḥ kartā sarvabhūtapitāmahaḥ / dharmasaṃvardhanārthāya prajajñe 'ndhakavṛṣṇiṣu // 1.57.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrajñau tu mahāvīryau sarvaśastraviśāradau / sātyakiḥ kṛtavarmā ca nārāyaṇam anuvratau // 1.57.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyakād dhṛdikāc caiva jajñāte 'straviśāradau // 1.57.88.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bharadvājasya ca skannaṃ droṇyāṃ śukram avardhata / maharṣer ugratapasas tasmād droṇo vyajāyata // 1.57.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gautamān mithunaṃ jajñe śarastambāc charadvataḥ / aśvatthāmnaś ca jananī kṛpaś caiva mahābalaḥ // 1.57.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aśvatthāmā tato jajñe droṇād astrabhṛtāṃ varaḥ // 1.57.90.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathaiva dhṛṣṭadyumno 'pi sākṣād agnisamadyutiḥ / vaitāne karmaṇi tate pāvakāt samajāyata // 1.57.91 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) vīro droṇavināśāya dhanuṣā saha vīryavān // 1.57.91.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathaiva vedyāṃ kṛṣṇāpi jajñe tejasvinī śubhā / vibhrājamānā vapuṣā bibhratī rūpam uttamam // 1.57.92 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) prahrādaśiṣyo nagnajit subalaś cābhavat tataḥ / tasya prajā dharmahantrī jajñe devaprakopanāt // 1.57.93 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ra-vipulā) gāndhārarājaputro 'bhūc chakuniḥ saubalas tathā / duryodhanasya mātā ca jajñāte 'rthavidāv ubhau // 1.57.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇadvaipāyanāj jajñe dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ / kṣetre vicitravīryasya pāṇḍuś caiva mahābalaḥ // 1.57.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍos tu jajñire pañca putrā devasamāḥ pṛthak / dvayoḥ striyor guṇajyeṣṭhas teṣām āsīd yudhiṣṭhiraḥ // 1.57.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmād yudhiṣṭhiro jajñe mārutāt tu vṛkodaraḥ / indrād dhanaṃjayaḥ śrīmān sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ // 1.57.97 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jajñāte rūpasaṃpannāv aśvibhyāṃ tu yamāv ubhau / nakulaḥ sahadevaś ca guruśuśrūṣaṇe ratau // 1.57.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā putraśataṃ jajñe dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ / duryodhanaprabhṛtayo yuyutsuḥ karaṇas tathā // 1.57.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) abhimanyuḥ subhadrāyām arjunād abhyajāyata / svasrīyo vāsudevasya pautraḥ pāṇḍor mahātmanaḥ // 1.57.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavebhyo 'pi pañcabhyaḥ kṛṣṇāyāṃ pañca jajñire / kumārā rūpasaṃpannāḥ sarvaśastraviśāradāḥ // 1.57.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prativindhyo yudhiṣṭhirāt sutasomo vṛkodarāt / arjunāc chrutakīrtis tu śatānīkas tu nākuliḥ // 1.57.102 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tathaiva sahadevāc ca śrutasenaḥ pratāpavān / hiḍimbāyāṃ ca bhīmena vane jajñe ghaṭotkacaḥ // 1.57.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍī drupadāj jajñe kanyā putratvam āgatā / yāṃ yakṣaḥ puruṣaṃ cakre sthūṇaḥ priyacikīrṣayā // 1.57.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurūṇāṃ vigrahe tasmin samāgacchan bahūny atha / rājñāṃ śatasahasrāṇi yotsyamānāni saṃyuge // 1.57.105 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām aparimeyāni nāmadheyāni sarvaśaḥ / na śakyaṃ parisaṃkhyātuṃ varṣāṇām ayutair api // 1.57.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete tu kīrtitā mukhyā yair ākhyānam idaṃ tatam // 1.57.106.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ya ete kīrtitā brahman ye cānye nānukīrtitāḥ / samyak tāñ śrotum icchāmi rājñaś cānyān suvarcasaḥ // 1.58.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadartham iha saṃbhūtā devakalpā mahārathāḥ / bhuvi tan me mahābhāga samyag ākhyātum arhasi // 1.58.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rahasyaṃ khalv idaṃ rājan devānām iti naḥ śrutam / tat tu te kathayiṣyāmi namaskṛtvā svayaṃbhuve // 1.58.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ purā / jāmadagnyas tapas tepe mahendre parvatottame // 1.58.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tadā niḥkṣatriye loke bhārgaveṇa kṛte sati / brāhmaṇān kṣatriyā rājan garbhārthinyo 'bhicakramuḥ // 1.58.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tābhiḥ saha samāpetur brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ / ṛtāv ṛtau naravyāghra na kāmān nānṛtau tathā // 1.58.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tebhyas tu lebhire garbhān kṣatriyās tāḥ sahasraśaḥ / tataḥ suṣuvire rājan kṣatriyān vīryasaṃmatān // 1.58.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumārāṃś ca kumārīś ca punaḥ kṣatrābhivṛddhaye // 1.58.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ tad brāhmaṇaiḥ kṣatraṃ kṣatriyāsu tapasvibhiḥ / jātam ṛdhyata dharmeṇa sudīrgheṇāyuṣānvitam // 1.58.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāro 'pi tadā varṇā babhūvur brāhmaṇottarāḥ // 1.58.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhyagacchann ṛtau nārīṃ na kāmān nānṛtau tathā / tathaivānyāni bhūtāni tiryagyonigatāny api // 1.58.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtau dārāṃś ca gacchanti tadā sma bharatarṣabha // 1.58.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'vardhanta dharmeṇa sahasraśatajīvinaḥ / tāḥ prajāḥ pṛthivīpāla dharmavrataparāyaṇāḥ // 1.58.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādhibhir vyādhibhiś caiva vimuktāḥ sarvaśo narāḥ // 1.58.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athemāṃ sāgarāpāṅgāṃ gāṃ gajendragatākhilām / adhyatiṣṭhat punaḥ kṣatraṃ saśailavanakānanām // 1.58.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśāsati punaḥ kṣatre dharmeṇemāṃ vasuṃdharām / brāhmaṇādyās tadā varṇā lebhire mudam uttamām // 1.58.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmakrodhodbhavān doṣān nirasya ca narādhipāḥ / daṇḍaṃ daṇḍyeṣu dharmeṇa praṇayanto 'nvapālayan // 1.58.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā dharmapare kṣatre sahasrākṣaḥ śatakratuḥ / svādu deśe ca kāle ca vavarṣāpyāyayan prajāḥ // 1.58.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na bāla eva mriyate tadā kaś cin narādhipa / na ca striyaṃ prajānāti kaś cid aprāptayauvanaḥ // 1.58.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evam āyuṣmatībhis tu prajābhir bharatarṣabha / iyaṃ sāgaraparyantā samāpūryata medinī // 1.58.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ījire ca mahāyajñaiḥ kṣatriyā bahudakṣiṇaiḥ / sāṅgopaniṣadān vedān viprāś cādhīyate tadā // 1.58.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca vikrīṇate brahma brāhmaṇāḥ sma tadā nṛpa / na ca śūdrasamābhyāśe vedān uccārayanty uta // 1.58.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārayantaḥ kṛṣiṃ gobhis tathā vaiśyāḥ kṣitāv iha / na gām ayuñjanta dhuri kṛśāṅgāś cāpy ajīvayan // 1.58.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) phenapāṃś ca tathā vatsān na duhanti sma mānavāḥ / na kūṭamānair vaṇijaḥ paṇyaṃ vikrīṇate tadā // 1.58.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) karmāṇi ca naravyāghra dharmopetāni mānavāḥ / dharmam evānupaśyantaś cakrur dharmaparāyaṇāḥ // 1.58.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svakarmaniratāś cāsan sarve varṇā narādhipa / evaṃ tadā naravyāghra dharmo na hrasate kva cit // 1.58.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāle gāvaḥ prasūyante nāryaś ca bharatarṣabha / phalanty ṛtuṣu vṛkṣāś ca puṣpāṇi ca phalāni ca // 1.58.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kṛtayuge samyag vartamāne tadā nṛpa / āpūryata mahī kṛtsnā prāṇibhir bahubhir bhṛśam // 1.58.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samudite loke mānuṣe bharatarṣabha / asurā jajñire kṣetre rājñāṃ manujapuṃgava // 1.58.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityair hi tadā daityā bahuśo nirjitā yudhi / aiśvaryād bhraṃśitāś cāpi saṃbabhūvuḥ kṣitāv iha // 1.58.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha devatvam icchanto mānuṣeṣu manasvinaḥ / jajñire bhuvi bhūteṣu teṣu teṣv asurā vibho // 1.58.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) goṣv aśveṣu ca rājendra kharoṣṭramahiṣeṣu ca / kravyādeṣu ca bhūteṣu gajeṣu ca mṛgeṣu ca // 1.58.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātair iha mahīpāla jāyamānaiś ca tair mahī / na śaśākātmanātmānam iyaṃ dhārayituṃ dharā // 1.58.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha jātā mahīpālāḥ ke cid balasamanvitāḥ / diteḥ putrā danoś caiva tasmāl lokād iha cyutāḥ // 1.58.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīryavanto 'valiptās te nānārūpadharā mahīm / imāṃ sāgaraparyantāṃ parīyur arimardanāḥ // 1.58.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyāñ śūdrāṃś caivāpy apīḍayan / anyāni caiva bhūtāni pīḍayām āsur ojasā // 1.58.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trāsayanto vinighnantas tāṃs tān bhūtagaṇāṃś ca te / viceruḥ sarvato rājan mahīṃ śatasahasraśaḥ // 1.58.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśramasthān maharṣīṃś ca dharṣayantas tatas tataḥ / abrahmaṇyā vīryamadā mattā madabalena ca // 1.58.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) evaṃ vīryabalotsiktair bhūr iyaṃ tair mahāsuraiḥ / pīḍyamānā mahīpāla brahmāṇam upacakrame // 1.58.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hīmāṃ pavano rājan na nāgā na nagā mahīm / tadā dhārayituṃ śekur ākrāntāṃ dānavair balāt // 1.58.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mahī mahīpāla bhārārtā bhayapīḍitā / jagāma śaraṇaṃ devaṃ sarvabhūtapitāmaham // 1.58.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā saṃvṛtaṃ mahābhāgair devadvijamaharṣibhiḥ / dadarśa devaṃ brahmāṇaṃ lokakartāram avyayam // 1.58.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gandharvair apsarobhiś ca bandikarmasu niṣṭhitaiḥ / vandyamānaṃ mudopetair vavande cainam etya sā // 1.58.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vijñāpayām āsa bhūmis taṃ śaraṇārthinī / saṃnidhau lokapālānāṃ sarveṣām eva bhārata // 1.58.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat pradhānātmanas tasya bhūmeḥ kṛtyaṃ svayaṃbhuvaḥ / pūrvam evābhavad rājan viditaṃ parameṣṭhinaḥ // 1.58.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sraṣṭā hi jagataḥ kasmān na saṃbudhyeta bhārata / surāsurāṇāṃ lokānām aśeṣeṇa manogatam // 1.58.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tam uvāca mahārāja bhūmiṃ bhūmipatir vibhuḥ / prabhavaḥ sarvabhūtānām īśaḥ śaṃbhuḥ prajāpatiḥ // 1.58.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadartham asi saṃprāptā matsakāśaṃ vasuṃdhare / tadarthaṃ saṃniyokṣyāmi sarvān eva divaukasaḥ // 1.58.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā sa mahīṃ devo brahmā rājan visṛjya ca / ādideśa tadā sarvān vibudhān bhūtakṛt svayam // 1.58.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyā bhūmer nirasituṃ bhāraṃ bhāgaiḥ pṛthak pṛthak / asyām eva prasūyadhvaṃ virodhāyeti cābravīt // 1.58.46 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathaiva ca samānīya gandharvāpsarasāṃ gaṇān / uvāca bhagavān sarvān idaṃ vacanam uttamam // 1.58.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svair aṃśaiḥ saṃprasūyadhvaṃ yatheṣṭaṃ mānuṣeṣv iti // 1.58.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha śakrādayaḥ sarve śrutvā suraguror vacaḥ / tathyam arthyaṃ ca pathyaṃ ca tasya te jagṛhus tadā // 1.58.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha te sarvaśo 'ṃśaiḥ svair gantuṃ bhūmiṃ kṛtakṣaṇāḥ / nārāyaṇam amitraghnaṃ vaikuṇṭham upacakramuḥ // 1.58.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa cakragadāpāṇiḥ pītavāsāsitaprabhaḥ / padmanābhaḥ surārighnaḥ pṛthucārvañcitekṣaṇaḥ // 1.58.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ bhuvaḥ śodhanāyendra uvāca puruṣottamam / aṃśenāvatarasveti tathety āha ca taṃ hariḥ // 1.58.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha nārāyaṇenendraś cakāra saha saṃvidam / avatartuṃ mahīṃ svargād aṃśataḥ sahitaḥ suraiḥ // 1.59.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādiśya ca svayaṃ śakraḥ sarvān eva divaukasaḥ / nirjagāma punas tasmāt kṣayān nārāyaṇasya ha // 1.59.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'marārivināśāya sarvalokahitāya ca / avateruḥ krameṇemāṃ mahīṃ svargād divaukasaḥ // 1.59.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato brahmarṣivaṃśeṣu pārthivarṣikuleṣu ca / jajñire rājaśārdūla yathākāmaṃ divaukasaḥ // 1.59.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānavān rākṣasāṃś caiva gandharvān pannagāṃs tathā / puruṣādāni cānyāni jaghnuḥ sattvāny anekaśaḥ // 1.59.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānavā rākṣasāś caiva gandharvāḥ pannagās tathā / na tān balasthān bālye 'pi jaghnur bharatasattama // 1.59.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) devadānavasaṃghānāṃ gandharvāpsarasāṃ tathā / mānavānāṃ ca sarveṣāṃ tathā vai yakṣarakṣasām // 1.59.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāmi tattvena saṃbhavaṃ kṛtsnam āditaḥ / prāṇināṃ caiva sarveṣāṃ sarvaśaḥ sarvavid dhyasi // 1.59.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi namaskṛtvā svayaṃbhuve / surādīnām ahaṃ samyag lokānāṃ prabhavāpyayam // 1.59.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇo mānasāḥ putrā viditāḥ ṣaṇ maharṣayaḥ / marīcir atryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ // 1.59.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapāt tu imāḥ prajāḥ / prajajñire mahābhāgā dakṣakanyās trayodaśa // 1.59.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aditir ditir danuḥ kālā anāyuḥ siṃhikā muniḥ / krodhā prāvā ariṣṭā ca vinatā kapilā tathā // 1.59.12 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kadrūś ca manujavyāghra dakṣakanyaiva bhārata / etāsāṃ vīryasaṃpannaṃ putrapautram anantakam // 1.59.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adityāṃ dvādaśādityāḥ saṃbhūtā bhuvaneśvarāḥ / ye rājan nāmatas tāṃs te kīrtayiṣyāmi bhārata // 1.59.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhātā mitro 'ryamā śakro varuṇaś cāṃśa eva ca / bhago vivasvān pūṣā ca savitā daśamas tathā // 1.59.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ekādaśas tathā tvaṣṭā viṣṇur dvādaśa ucyate / jaghanyajaḥ sa sarveṣām ādityānāṃ guṇādhikaḥ // 1.59.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eka eva diteḥ putro hiraṇyakaśipuḥ smṛtaḥ / nāmnā khyātās tu tasyeme putrāḥ pañca mahātmanaḥ // 1.59.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahrādaḥ pūrvajas teṣāṃ saṃhrādas tadanantaram / anuhrādas tṛtīyo 'bhūt tasmāc ca śibibāṣkalau // 1.59.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahrādasya trayaḥ putrāḥ khyātāḥ sarvatra bhārata / virocanaś ca kumbhaś ca nikumbhaś ceti viśrutāḥ // 1.59.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virocanasya putro 'bhūd balir ekaḥ pratāpavān / baleś ca prathitaḥ putro bāṇo nāma mahāsuraḥ // 1.59.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāriṃśad danoḥ putrāḥ khyātāḥ sarvatra bhārata / teṣāṃ prathamajo rājā vipracittir mahāyaśāḥ // 1.59.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śambaro namuciś caiva pulomā ceti viśrutaḥ / asilomā ca keśī ca durjayaś caiva dānavaḥ // 1.59.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaḥśirā aśvaśirā ayaḥśaṅkuś ca vīryavān / tathā gaganamūrdhā ca vegavān ketumāṃś ca yaḥ // 1.59.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) svarbhānur aśvo 'śvapatir vṛṣaparvājakas tathā / aśvagrīvaś ca sūkṣmaś ca tuhuṇḍaś ca mahāsuraḥ // 1.59.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) isṛpā ekacakraś ca virūpākṣo harāharau / nicandraś ca nikumbhaś ca kupathaḥ kāpathas tathā // 1.59.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarabhaḥ śalabhaś caiva sūryācandramasau tathā / iti khyātā danor vaṃśe dānavāḥ parikīrtitāḥ // 1.59.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyau tu khalu devānāṃ sūryācandramasau smṛtau // 1.59.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ime ca vaṃśe prathitāḥ sattvavanto mahābalāḥ / danuputrā mahārāja daśa dānavapuṅgavāḥ // 1.59.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ekākṣo mṛtapā vīraḥ pralambanarakāv api / vātāpiḥ śatrutapanaḥ śaṭhaś caiva mahāsuraḥ // 1.59.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gaviṣṭhaś ca danāyuś ca dīrghajihvaś ca dānavaḥ / asaṃkhyeyāḥ smṛtās teṣāṃ putrāḥ pautrāś ca bhārata // 1.59.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhikā suṣuve putraṃ rāhuṃ candrārkamardanam / sucandraṃ candrahantāraṃ tathā candravimardanam // 1.59.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krūrasvabhāvaṃ krūrāyāḥ putrapautram anantakam / gaṇaḥ krodhavaśo nāma krūrakarmārimardanaḥ // 1.59.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anāyuṣaḥ punaḥ putrāś catvāro 'surapuṃgavāḥ / vikṣaro balavīrau ca vṛtraś caiva mahāsuraḥ // 1.59.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālāyāḥ prathitāḥ putrāḥ kālakalpāḥ prahāriṇaḥ / bhuvi khyātā mahāvīryā dānaveṣu paraṃtapāḥ // 1.59.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vināśanaś ca krodhaś ca hantā krodhasya cāparaḥ / krodhaśatrus tathaivānyaḥ kāleyā iti viśrutāḥ // 1.59.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asurāṇām upādhyāyaḥ śukras tv ṛṣisuto 'bhavat / khyātāś cośanasaḥ putrāś catvāro 'surayājakāḥ // 1.59.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṣṭāvaras tathātriś ca dvāv anyau mantrakarmiṇau / tejasā sūryasaṃkāśā brahmalokaprabhāvanāḥ // 1.59.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity eṣa vaṃśaprabhavaḥ kathitas te tarasvinām / asurāṇāṃ surāṇāṃ ca purāṇe saṃśruto mayā // 1.59.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) eteṣāṃ yad apatyaṃ tu na śakyaṃ tad aśeṣataḥ / prasaṃkhyātuṃ mahīpāla guṇabhūtam anantakam // 1.59.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tārkṣyaś cāriṣṭanemiś ca tathaiva garuḍāruṇau / āruṇir vāruṇiś caiva vainateyā iti smṛtāḥ // 1.59.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śeṣo 'nanto vāsukiś ca takṣakaś ca bhujaṃgamaḥ / kūrmaś ca kulikaś caiva kādraveyā mahābalāḥ // 1.59.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhīmasenograsenau ca suparṇo varuṇas tathā / gopatir dhṛtarāṣṭraś ca sūryavarcāś ca saptamaḥ // 1.59.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patravān arkaparṇaś ca prayutaś caiva viśrutaḥ / bhīmaś citrarathaś caiva vikhyātaḥ sarvavid vaśī // 1.59.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā śāliśirā rājan pradyumnaś ca caturdaśaḥ / kaliḥ pañcadaśaś caiva nāradaś caiva ṣoḍaśaḥ // 1.59.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ete devagandharvā mauneyāḥ parikīrtitāḥ // 1.59.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atas tu bhūtāny anyāni kīrtayiṣyāmi bhārata / anavadyām anuvaśām anūnām aruṇāṃ priyām // 1.59.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) anūpāṃ subhagāṃ bhāsīm iti prāvā vyajāyata // 1.59.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) siddhaḥ pūrṇaś ca barhī ca pūrṇāśaś ca mahāyaśāḥ / brahmacārī ratiguṇaḥ suparṇaś caiva saptamaḥ // 1.59.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) viśvāvasuś ca bhānuś ca sucandro daśamas tathā / ity ete devagandharvāḥ prāveyāḥ parikīrtitāḥ // 1.59.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imaṃ tv apsarasāṃ vaṃśaṃ viditaṃ puṇyalakṣaṇam / prāvāsūta mahābhāgā devī devarṣitaḥ purā // 1.59.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alambusā miśrakeṣī vidyutparṇā tulānaghā / aruṇā rakṣitā caiva rambhā tadvan manoramā // 1.59.48 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) asitā ca subāhuś ca suvratā subhujā tathā / supriyā cātibāhuś ca vikhyātau ca hahāhuhū // 1.59.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tumburuś ceti catvāraḥ smṛtā gandharvasattamāḥ // 1.59.49.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) amṛtaṃ brāhmaṇā gāvo gandharvāpsarasas tathā / apatyaṃ kapilāyās tu purāṇe parikīrtitam // 1.59.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti te sarvabhūtānāṃ saṃbhavaḥ kathito mayā / yathāvat parisaṃkhyāto gandharvāpsarasāṃ tathā // 1.59.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhujagānāṃ suparṇānāṃ rudrāṇāṃ marutāṃ tathā / gavāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca śrīmatāṃ puṇyakarmaṇām // 1.59.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣyaś caiva puṇyaś ca dhanyaḥ śrutisukhāvahaḥ / śrotavyaś caiva satataṃ śrāvyaś caivānasūyatā // 1.59.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) imaṃ tu vaṃśaṃ niyamena yaḥ paṭhen; mahātmanāṃ brāhmaṇadevasaṃnidhau / apatyalābhaṃ labhate sa puṣkalaṃ; śriyaṃ yaśaḥ pretya ca śobhanāṃ gatim // 1.59.54 vaṃśastha [12: jtjr] brahmaṇo mānasāḥ putrā viditāḥ ṣaṇ maharṣayaḥ / ekādaśa sutāḥ sthāṇoḥ khyātāḥ paramamānasāḥ // 1.60.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgavyādhaś ca śarvaś ca nirṛtiś ca mahāyaśāḥ / ajaikapād ahirbudhnyaḥ pinākī ca paraṃtapaḥ // 1.60.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahano 'theśvaraś caiva kapālī ca mahādyutiḥ / sthāṇur bhavaś ca bhagavān rudrā ekādaśa smṛtāḥ // 1.60.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) marīcir aṅgirā atriḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ / ṣaḍ ete brahmaṇaḥ putrā vīryavanto maharṣayaḥ // 1.60.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayas tv aṅgirasaḥ putrā loke sarvatra viśrutāḥ / bṛhaspatir utathyaś ca saṃvartaś ca dhṛtavratāḥ // 1.60.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atres tu bahavaḥ putrāḥ śrūyante manujādhipa / sarve vedavidaḥ siddhāḥ śāntātmāno maharṣayaḥ // 1.60.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasās tu pulastyasya vānarāḥ kiṃnarās tathā / pulahasya mṛgāḥ siṃhā vyāghrāḥ kiṃpuruṣās tathā // 1.60.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kratoḥ kratusamāḥ putrāḥ pataṃgasahacāriṇaḥ / viśrutās triṣu lokeṣu satyavrataparāyaṇāḥ // 1.60.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣas tv ajāyatāṅguṣṭhād dakṣiṇād bhagavān ṛṣiḥ / brahmaṇaḥ pṛthivīpāla putraḥ putravatāṃ varaḥ // 1.60.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāmād ajāyatāṅguṣṭhād bhāryā tasya mahātmanaḥ / tasyāṃ pañcāśataṃ kanyāḥ sa evājanayan muniḥ // 1.60.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāḥ sarvās tv anavadyāṅgyaḥ kanyāḥ kamalalocanāḥ / putrikāḥ sthāpayām āsa naṣṭaputraḥ prajāpatiḥ // 1.60.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadau sa daśa dharmāya saptaviṃśatim indave / divyena vidhinā rājan kaśyapāya trayodaśa // 1.60.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāmato dharmapatnyas tāḥ kīrtyamānā nibodha me / kīrtir lakṣmīr dhṛtir medhā puṣṭiḥ śraddhā kriyā tathā // 1.60.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhir lajjā matiś caiva patnyo dharmasya tā daśa / dvārāṇy etāni dharmasya vihitāni svayaṃbhuvā // 1.60.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptaviṃśati somasya patnyo loke pariśrutāḥ / kālasya nayane yuktāḥ somapatnyaḥ śubhavratāḥ // 1.60.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvā nakṣatrayoginyo lokayātrāvidhau sthitāḥ // 1.60.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pitāmaho munir devas tasya putraḥ prajāpatiḥ / tasyāṣṭau vasavaḥ putrās teṣāṃ vakṣyāmi vistaram // 1.60.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharo dhruvaś ca somaś ca ahaś caivānilo 'nalaḥ / pratyūṣaś ca prabhāsaś ca vasavo 'ṣṭāv iti smṛtāḥ // 1.60.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhūmrāyāś ca dharaḥ putro brahmavidyo dhruvas tathā / candramās tu manasvinyāḥ śvasāyāḥ śvasanas tathā // 1.60.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratāyāś cāpy ahaḥ putraḥ śāṇḍilyāś ca hutāśanaḥ / pratyūṣaś ca prabhāsaś ca prabhātāyāḥ sutau smṛtau // 1.60.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharasya putro draviṇo hutahavyavahas tathā / dhruvasya putro bhagavān kālo lokaprakālanaḥ // 1.60.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) somasya tu suto varcā varcasvī yena jāyate / manoharāyāḥ śiśiraḥ prāṇo 'tha ramaṇas tathā // 1.60.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ahnaḥ sutaḥ smṛto jyotiḥ śramaḥ śāntas tathā muniḥ / agneḥ putraḥ kumāras tu śrīmāñ śaravaṇālayaḥ // 1.60.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya śākho viśākhaś ca naigameśaś ca pṛṣṭhajaḥ / kṛttikābhyupapatteś ca kārttikeya iti smṛtaḥ // 1.60.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anilasya śivā bhāryā tasyāḥ putraḥ purojavaḥ / avijñātagatiś caiva dvau putrāv anilasya tu // 1.60.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyūṣasya viduḥ putram ṛṣiṃ nāmnātha devalam / dvau putrau devalasyāpi kṣamāvantau manīṣiṇau // 1.60.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhaspates tu bhaginī varastrī brahmacāriṇī / yogasiddhā jagat sarvam asaktaṃ vicaraty uta // 1.60.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prabhāsasya tu bhāryā sā vasūnām aṣṭamasya ha // 1.60.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viśvakarmā mahābhāgo jajñe śilpaprajāpatiḥ / kartā śilpasahasrāṇāṃ tridaśānāṃ ca vardhakiḥ // 1.60.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūṣaṇānāṃ ca sarveṣāṃ kartā śilpavatāṃ varaḥ / yo divyāni vimānāni devatānāṃ cakāra ha // 1.60.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manuṣyāś copajīvanti yasya śilpaṃ mahātmanaḥ / pūjayanti ca yaṃ nityaṃ viśvakarmāṇam avyayam // 1.60.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stanaṃ tu dakṣiṇaṃ bhittvā brahmaṇo naravigrahaḥ / niḥsṛto bhagavān dharmaḥ sarvalokasukhāvahaḥ // 1.60.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayas tasya varāḥ putrāḥ sarvabhūtamanoharāḥ / śamaḥ kāmaś ca harṣaś ca tejasā lokadhāriṇaḥ // 1.60.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmasya tu ratir bhāryā śamasya prāptir aṅganā / nandī tu bhāryā harṣasya yatra lokāḥ pratiṣṭhitāḥ // 1.60.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapasya surāsurāḥ / jajñire nṛpaśārdūla lokānāṃ prabhavas tu saḥ // 1.60.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvāṣṭrī tu savitur bhāryā vaḍavārūpadhāriṇī / asūyata mahābhāgā sāntarikṣe 'śvināv ubhau // 1.60.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvādaśaivāditeḥ putrāḥ śakramukhyā narādhipa / teṣām avarajo viṣṇur yatra lokāḥ pratiṣṭhitāḥ // 1.60.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayas triṃśata ity ete devās teṣām ahaṃ tava / anvayaṃ saṃpravakṣyāmi pakṣaiś ca kulato gaṇān // 1.60.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudrāṇām aparaḥ pakṣaḥ sādhyānāṃ marutāṃ tathā / vasūnāṃ bhārgavaṃ vidyād viśvedevāṃs tathaiva ca // 1.60.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vainateyas tu garuḍo balavān aruṇas tathā / bṛhaspatiś ca bhagavān ādityeṣv eva gaṇyate // 1.60.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) aśvibhyāṃ guhyakān viddhi sarvauṣadhyas tathā paśūn / eṣa devagaṇo rājan kīrtitas te 'nupūrvaśaḥ // 1.60.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ kīrtayitvā manujaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate // 1.60.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) brahmaṇo hṛdayaṃ bhittvā niḥsṛto bhagavān bhṛguḥ / bhṛgoḥ putraḥ kavir vidvāñ śukraḥ kavisuto grahaḥ // 1.60.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trailokyaprāṇayātrārthe varṣāvarṣe bhayābhaye / svayaṃbhuvā niyuktaḥ san bhuvanaṃ paridhāvati // 1.60.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yogācāryo mahābuddhir daityānām abhavad guruḥ / surāṇāṃ cāpi medhāvī brahmacārī yatavrataḥ // 1.60.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin niyukte vibhunā yogakṣemāya bhārgave / anyam utpādayām āsa putraṃ bhṛgur aninditam // 1.60.43 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) cyavanaṃ dīptatapasaṃ dharmātmānaṃ manīṣiṇam / yaḥ sa roṣāc cyuto garbhān mātur mokṣāya bhārata // 1.60.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āruṣī tu manoḥ kanyā tasya patnī manīṣiṇaḥ / aurvas tasyāṃ samabhavad ūruṃ bhittvā mahāyaśāḥ // 1.60.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mahātapā mahātejā bāla eva guṇair yutaḥ // 1.60.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ṛcīkas tasya putras tu jamadagnis tato 'bhavat / jamadagnes tu catvāra āsan putrā mahātmanaḥ // 1.60.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmas teṣāṃ jaghanyo 'bhūd ajaghanyair guṇair yutaḥ / sarvaśastrāstrakuśalaḥ kṣatriyāntakaro vaśī // 1.60.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aurvasyāsīt putraśataṃ jamadagnipurogamam / teṣāṃ putrasahasrāṇi babhūvur bhṛguvistaraḥ // 1.60.48 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) dvau putrau brahmaṇas tv anyau yayos tiṣṭhati lakṣaṇam / loke dhātā vidhātā ca yau sthitau manunā saha // 1.60.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor eva svasā devī lakṣmīḥ padmagṛhā śubhā / tasyās tu mānasāḥ putrās turagā vyomacāriṇaḥ // 1.60.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varuṇasya bhāryā jyeṣṭhā tu śukrād devī vyajāyata / tasyāḥ putraṃ balaṃ viddhi surāṃ ca suranandinīm // 1.60.51 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) prajānām annakāmānām anyonyaparibhakṣaṇāt / adharmas tatra saṃjātaḥ sarvabhūtavināśanaḥ // 1.60.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāpi nirṛtir bhāryā nairṛtā yena rākṣasāḥ / ghorās tasyās trayaḥ putrāḥ pāpakarmaratāḥ sadā // 1.60.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhayo mahābhayaś caiva mṛtyur bhūtāntakas tathā // 1.60.53.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kākīṃ śyenīṃ ca bhāsīṃ ca dhṛtarāṣṭrīṃ tathā śukīm / tāmrā tu suṣuve devī pañcaitā lokaviśrutāḥ // 1.60.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ulūkān suṣuve kākī śyenī śyenān vyajāyata / bhāsī bhāsān ajanayad gṛdhrāṃś caiva janādhipa // 1.60.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhṛtarāṣṭrī tu haṃsāṃś ca kalahaṃsāṃś ca sarvaśaḥ / cakravākāṃś ca bhadraṃ te prajajñe sā tu bhāminī // 1.60.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śukī vijajñe dharmajña śukān eva manasvinī / kalyāṇaguṇasaṃpannā sarvalakṣaṇapūjitā // 1.60.57 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nava krodhavaśā nārīḥ prajajñe 'py ātmasaṃbhavāḥ / mṛgīṃ ca mṛgamandāṃ ca hariṃ bhadramanām api // 1.60.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātaṅgīm atha śārdūlīṃ śvetāṃ surabhim eva ca / sarvalakṣaṇasaṃpannāṃ surasāṃ ca yaśasvinīm // 1.60.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apatyaṃ tu mṛgāḥ sarve mṛgyā naravarātmaja / ṛkṣāś ca mṛgamandāyāḥ sṛmarāś camarā api // 1.60.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tv airāvataṃ nāgaṃ jajñe bhadramanā sutam / airāvataḥ sutas tasyā devanāgo mahāgajaḥ // 1.60.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haryāś ca harayo 'patyaṃ vānarāś ca tarasvinaḥ / golāṅgūlāṃś ca bhadraṃ te haryāḥ putrān pracakṣate // 1.60.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajajñe tv atha śārdūlī siṃhān vyāghrāṃś ca bhārata / dvīpinaś ca mahābhāga sarvān eva na saṃśayaḥ // 1.60.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātaṅgyās tv atha mātaṅgā apatyāni narādhipa / diśāgajaṃ tu śvetākhyaṃ śvetājanayad āśugam // 1.60.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathā duhitarau rājan surabhir vai vyajāyata / rohiṇīṃ caiva bhadraṃ te gandharvīṃ ca yaśasvinīm // 1.60.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rohiṇyāṃ jajñire gāvo gandharvyāṃ vājinaḥ sutāḥ // 1.60.65.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) surasājanayan nāgān rājan kadrūś ca pannagān / sapta piṇḍaphalān vṛkṣān analāpi vyajāyata // 1.60.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) analāyāḥ śukī putrī kadrvās tu surasā sutā // 1.60.66.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aruṇasya bhāryā śyenī tu vīryavantau mahābalau / saṃpātiṃ janayām āsa tathaiva ca jaṭāyuṣam // 1.60.67 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) dvau putrau vinatāyās tu vikhyātau garuḍāruṇau // 1.60.67.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity eṣa sarvabhūtānāṃ mahatāṃ manujādhipa / prabhavaḥ kīrtitaḥ samyaṅ mayā matimatāṃ vara // 1.60.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ śrutvā puruṣaḥ samyak pūto bhavati pāpmanaḥ / sarvajñatāṃ ca labhate gatim agryāṃ ca vindati // 1.60.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) devānāṃ dānavānāṃ ca yakṣāṇām atha rakṣasām / anyeṣāṃ caiva bhūtānāṃ sarveṣāṃ bhagavann aham // 1.61.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāmi tattvena mānuṣeṣu mahātmanām / janma karma ca bhūtānām eteṣām anupūrvaśaḥ // 1.61.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānuṣeṣu manuṣyendra saṃbhūtā ye divaukasaḥ / prathamaṃ dānavāṃś caiva tāṃs te vakṣyāmi sarvaśaḥ // 1.61.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vipracittir iti khyāto ya āsīd dānavarṣabhaḥ / jarāsaṃdha iti khyātaḥ sa āsīn manujarṣabhaḥ // 1.61.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diteḥ putras tu yo rājan hiraṇyakaśipuḥ smṛtaḥ / sa jajñe mānuṣe loke śiśupālo nararṣabhaḥ // 1.61.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃhrāda iti vikhyātaḥ prahrādasyānujas tu yaḥ / sa śalya iti vikhyāto jajñe bāhlīkapuṃgavaḥ // 1.61.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuhrādas tu tejasvī yo 'bhūt khyāto jaghanyajaḥ / dhṛṣṭaketur iti khyātaḥ sa āsīn manujeśvaraḥ // 1.61.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu rājañ śibir nāma daiteyaḥ parikīrtitaḥ / druma ity abhivikhyātaḥ sa āsīd bhuvi pārthivaḥ // 1.61.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāṣkalo nāma yas teṣām āsīd asurasattamaḥ / bhagadatta iti khyātaḥ sa āsīn manujeśvaraḥ // 1.61.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaḥśirā aśvaśirā ayaḥśaṅkuś ca vīryavān / tathā gaganamūrdhā ca vegavāṃś cātra pañcamaḥ // 1.61.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pañcaite jajñire rājan vīryavanto mahāsurāḥ / kekayeṣu mahātmānaḥ pārthivarṣabhasattamāḥ // 1.61.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ketumān iti vikhyāto yas tato 'nyaḥ pratāpavān / amitaujā iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavann nṛpaḥ // 1.61.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svarbhānur iti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ / ugrasena iti khyāta ugrakarmā narādhipaḥ // 1.61.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tv aśva iti vikhyātaḥ śrīmān āsīn mahāsuraḥ / aśoko nāma rājāsīn mahāvīryaparākramaḥ // 1.61.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād avarajo yas tu rājann aśvapatiḥ smṛtaḥ / daiteyaḥ so 'bhavad rājā hārdikyo manujarṣabhaḥ // 1.61.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣaparveti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ / dīrghaprajña iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ // 1.61.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajakas tv anujo rājan ya āsīd vṛṣaparvaṇaḥ / sa malla iti vikhyātaḥ pṛthivyām abhavan nṛpaḥ // 1.61.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvagrīva iti khyātaḥ sattvavān yo mahāsuraḥ / rocamāna iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ // 1.61.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūkṣmas tu matimān rājan kīrtimān yaḥ prakīrtitaḥ / bṛhanta iti vikhyātaḥ kṣitāv āsīt sa pārthivaḥ // 1.61.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tuhuṇḍa iti vikhyāto ya āsīd asurottamaḥ / senābindur iti khyātaḥ sa babhūva narādhipaḥ // 1.61.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) isṛpā nāma yas teṣām asurāṇāṃ balādhikaḥ / pāpajin nāma rājāsīd bhuvi vikhyātavikramaḥ // 1.61.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekacakra iti khyāta āsīd yas tu mahāsuraḥ / prativindhya iti khyāto babhūva prathitaḥ kṣitau // 1.61.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virūpākṣas tu daiteyaś citrayodhī mahāsuraḥ / citravarmeti vikhyātaḥ kṣitāv āsīt sa pārthivaḥ // 1.61.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haras tv ariharo vīra āsīd yo dānavottamaḥ / suvāstur iti vikhyātaḥ sa jajñe manujarṣabhaḥ // 1.61.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aharas tu mahātejāḥ śatrupakṣakṣayaṃkaraḥ / bāhlīko nāma rājā sa babhūva prathitaḥ kṣitau // 1.61.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nicandraś candravaktraś ca ya āsīd asurottamaḥ / muñjakeśa iti khyātaḥ śrīmān āsīt sa pārthivaḥ // 1.61.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikumbhas tv ajitaḥ saṃkhye mahāmatir ajāyata / bhūmau bhūmipatiḥ śreṣṭho devādhipa iti smṛtaḥ // 1.61.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarabho nāma yas teṣāṃ daiteyānāṃ mahāsuraḥ / pauravo nāma rājarṣiḥ sa babhūva nareṣv iha // 1.61.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvitīyaḥ śalabhas teṣām asurāṇāṃ babhūva yaḥ / prahrādo nāma bāhlīkaḥ sa babhūva narādhipaḥ // 1.61.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) candras tu ditijaśreṣṭho loke tārādhipopamaḥ / ṛṣiko nāma rājarṣir babhūva nṛpasattamaḥ // 1.61.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛtapā iti vikhyāto ya āsīd asurottamaḥ / paścimānūpakaṃ viddhi taṃ nṛpaṃ nṛpasattama // 1.61.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaviṣṭhas tu mahātejā yaḥ prakhyāto mahāsuraḥ / drumasena iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ // 1.61.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayūra iti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ / sa viśva iti vikhyāto babhūva pṛthivīpatiḥ // 1.61.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suparṇa iti vikhyātas tasmād avarajas tu yaḥ / kālakīrtir iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ // 1.61.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) candrahanteti yas teṣāṃ kīrtitaḥ pravaro 'suraḥ / śunako nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ // 1.61.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vināśanas tu candrasya ya ākhyāto mahāsuraḥ / jānakir nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ // 1.61.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīrghajihvas tu kauravya ya ukto dānavarṣabhaḥ / kāśirāja iti khyātaḥ pṛthivyāṃ pṛthivīpatiḥ // 1.61.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) grahaṃ tu suṣuve yaṃ taṃ siṃhī candrārkamardanam / krātha ity abhivikhyātaḥ so 'bhavan manujādhipaḥ // 1.61.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāyuṣas tu putrāṇāṃ caturṇāṃ pravaro 'suraḥ / vikṣaro nāma tejasvī vasumitro 'bhavan nṛpaḥ // 1.61.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvitīyo vikṣarādyas tu narādhipa mahāsuraḥ / pāṃsurāṣṭrādhipa iti viśrutaḥ so 'bhavan nṛpaḥ // 1.61.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) balavīra iti khyāto yas tv āsīd asurottamaḥ / pauṇḍramatsyaka ity eva sa babhūva narādhipaḥ // 1.61.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛtra ity abhivikhyāto yas tu rājan mahāsuraḥ / maṇimān nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ // 1.61.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhahanteti yas tasya babhūvāvarajo 'suraḥ / daṇḍa ity abhivikhyātaḥ sa āsīn nṛpatiḥ kṣitau // 1.61.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhavardhana ity eva yas tv anyaḥ parikīrtitaḥ / daṇḍadhāra iti khyātaḥ so 'bhavan manujeśvaraḥ // 1.61.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālakāyās tu ye putrās teṣām aṣṭau narādhipāḥ / jajñire rājaśārdūla śārdūlasamavikramāḥ // 1.61.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) magadheṣu jayatsenaḥ śrīmān āsīt sa pārthivaḥ / aṣṭānāṃ pravaras teṣāṃ kāleyānāṃ mahāsuraḥ // 1.61.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvitīyas tu tatas teṣāṃ śrīmān harihayopamaḥ / aparājita ity eva sa babhūva narādhipaḥ // 1.61.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tṛtīyas tu mahārāja mahābāhur mahāsuraḥ / niṣādādhipatir jajñe bhuvi bhīmaparākramaḥ // 1.61.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām anyatamo yas tu caturthaḥ parikīrtitaḥ / śreṇimān iti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ // 1.61.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcamas tu babhūvaiṣāṃ pravaro yo mahāsuraḥ / mahaujā iti vikhyāto babhūveha paraṃtapaḥ // 1.61.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭhas tu matimān yo vai teṣām āsīn mahāsuraḥ / abhīrur iti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ // 1.61.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudrasenaś ca nṛpas teṣām evābhavad gaṇāt / viśrutaḥ sāgarāntāyāṃ kṣitau dharmārthatattvavit // 1.61.52 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bṛhan nāmāṣṭamas teṣāṃ kāleyānāṃ paraṃtapaḥ / babhūva rājan dharmātmā sarvabhūtahite rataḥ // 1.61.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gaṇaḥ krodhavaśo nāma yas te rājan prakīrtitaḥ / tataḥ saṃjajñire vīrāḥ kṣitāv iha narādhipāḥ // 1.61.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nandikaḥ karṇaveṣṭaś ca siddhārthaḥ kīṭakas tathā / suvīraś ca subāhuś ca mahāvīro 'tha bāhlikaḥ // 1.61.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodho vicityaḥ surasaḥ śrīmān nīlaś ca bhūmipaḥ / vīradhāmā ca kauravya bhūmipālaś ca nāmataḥ // 1.61.56 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dantavaktraś ca nāmāsīd durjayaś caiva nāmataḥ / rukmī ca nṛpaśārdūlo rājā ca janamejayaḥ // 1.61.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āṣāḍho vāyuvegaś ca bhūritejās tathaiva ca / ekalavyaḥ sumitraś ca vāṭadhāno 'tha gomukhaḥ // 1.61.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārūṣakāś ca rājānaḥ kṣemadhūrtis tathaiva ca / śrutāyur uddhavaś caiva bṛhatsenas tathaiva ca // 1.61.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣemogratīrthaḥ kuharaḥ kaliṅgeṣu narādhipaḥ / matimāṃś ca manuṣyendra īśvaraś ceti viśrutaḥ // 1.61.60 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gaṇāt krodhavaśād evaṃ rājapūgo 'bhavat kṣitau / jātaḥ purā mahārāja mahākīrtir mahābalaḥ // 1.61.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tv āsīd devako nāma devarājasamadyutiḥ / sa gandharvapatir mukhyaḥ kṣitau jajñe narādhipaḥ // 1.61.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhaspater bṛhatkīrter devarṣer viddhi bhārata / aṃśād droṇaṃ samutpannaṃ bhāradvājam ayonijam // 1.61.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanvināṃ nṛpaśārdūla yaḥ sa sarvāstravittamaḥ / bṛhatkīrtir mahātejāḥ saṃjajñe manujeṣv iha // 1.61.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanurvede ca vede ca yaṃ taṃ vedavido viduḥ / variṣṭham indrakarmāṇaṃ droṇaṃ svakulavardhanam // 1.61.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahādevāntakābhyāṃ ca kāmāt krodhāc ca bhārata / ekatvam upapannānāṃ jajñe śūraḥ paraṃtapaḥ // 1.61.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvatthāmā mahāvīryaḥ śatrupakṣakṣayaṃkaraḥ / vīraḥ kamalapatrākṣaḥ kṣitāv āsīn narādhipa // 1.61.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jajñire vasavas tv aṣṭau gaṅgāyāṃ śaṃtanoḥ sutāḥ / vasiṣṭhasya ca śāpena niyogād vāsavasya ca // 1.61.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām avarajo bhīṣmaḥ kurūṇām abhayaṃkaraḥ / matimān vedavid vāgmī śatrupakṣakṣayaṃkaraḥ // 1.61.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāmadagnyena rāmeṇa yaḥ sa sarvavidāṃ varaḥ / ayudhyata mahātejā bhārgaveṇa mahātmanā // 1.61.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu rājan kṛpo nāma brahmarṣir abhavat kṣitau / rudrāṇāṃ taṃ gaṇād viddhi saṃbhūtam atipauruṣam // 1.61.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakunir nāma yas tv āsīd rājā loke mahārathaḥ / dvāparaṃ viddhi taṃ rājan saṃbhūtam arimardanam // 1.61.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sātyakiḥ satyasaṃdhas tu yo 'sau vṛṣṇikulodvahaḥ / pakṣāt sa jajñe marutāṃ devānām arimardanaḥ // 1.61.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) drupadaś cāpi rājarṣis tata evābhavad gaṇāt / mānuṣe nṛpa loke 'smin sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ // 1.61.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś ca kṛtavarmāṇaṃ viddhi rājañ janādhipam / jātam apratikarmāṇaṃ kṣatriyarṣabhasattamam // 1.61.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) marutāṃ tu gaṇād viddhi saṃjātam arimardanam / virāṭaṃ nāma rājarṣiṃ pararāṣṭrapratāpanam // 1.61.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ariṣṭāyās tu yaḥ putro haṃsa ity abhiviśrutaḥ / sa gandharvapatir jajñe kuruvaṃśavivardhanaḥ // 1.61.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭra iti khyātaḥ kṛṣṇadvaipāyanād api / dīrghabāhur mahātejāḥ prajñācakṣur narādhipaḥ // 1.61.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātur doṣād ṛṣeḥ kopād andha eva vyajāyata // 1.61.78.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atres tu sumahābhāgaṃ putraṃ putravatāṃ varam / viduraṃ viddhi loke 'smiñ jātaṃ buddhimatāṃ varam // 1.61.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaler aṃśāt tu saṃjajñe bhuvi duryodhano nṛpaḥ / durbuddhir durmatiś caiva kurūṇām ayaśaskaraḥ // 1.61.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jagato yaḥ sa sarvasya vidviṣṭaḥ kalipūruṣaḥ / yaḥ sarvāṃ ghātayām āsa pṛthivīṃ puruṣādhamaḥ // 1.61.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena vairaṃ samuddīptaṃ bhūtāntakaraṇaṃ mahat // 1.61.81.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) paulastyā bhrātaraḥ sarve jajñire manujeṣv iha / śataṃ duḥśāsanādīnāṃ sarveṣāṃ krūrakarmaṇām // 1.61.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durmukho duḥsahaś caiva ye cānye nānuśabditāḥ / duryodhanasahāyās te paulastyā bharatarṣabha // 1.61.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmasyāṃśaṃ tu rājānaṃ viddhi rājan yudhiṣṭhiram / bhīmasenaṃ tu vātasya devarājasya cārjunam // 1.61.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvinos tu tathaivāṃśau rūpeṇāpratimau bhuvi / nakulaḥ sahadevaś ca sarvalokamanoharau // 1.61.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ suvarcā iti khyātaḥ somaputraḥ pratāpavān / abhimanyur bṛhatkīrtir arjunasya suto 'bhavat // 1.61.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agner aṃśaṃ tu viddhi tvaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ mahāratham / śikhaṇḍinam atho rājan strīpuṃsaṃ viddhi rākṣasam // 1.61.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadeyāś ca ye pañca babhūvur bharatarṣabha / viśvedevagaṇān rājaṃs tān viddhi bharatarṣabha // 1.61.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmuktakavacaḥ karṇo yas tu jajñe mahārathaḥ / divākarasya taṃ viddhi devasyāṃśam anuttamam // 1.61.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu nārāyaṇo nāma devadevaḥ sanātanaḥ / tasyāṃśo mānuṣeṣv āsīd vāsudevaḥ pratāpavān // 1.61.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śeṣasyāṃśas tu nāgasya baladevo mahābalaḥ / sanatkumāraṃ pradyumnaṃ viddhi rājan mahaujasam // 1.61.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam anye manuṣyendra bahavo 'ṃśā divaukasām / jajñire vasudevasya kule kulavivardhanāḥ // 1.61.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṇas tv apsarasāṃ yo vai mayā rājan prakīrtitaḥ / tasya bhāgaḥ kṣitau jajñe niyogād vāsavasya ca // 1.61.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāni ṣoḍaśa devīnāṃ sahasrāṇi narādhipa / babhūvur mānuṣe loke nārāyaṇaparigrahaḥ // 1.61.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śriyas tu bhāgaḥ saṃjajñe ratyarthaṃ pṛthivītale / drupadasya kule kanyā vedimadhyād aninditā // 1.61.95 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nātihrasvā na mahatī nīlotpalasugandhinī / padmāyatākṣī suśroṇī asitāyatamūrdhajā // 1.61.96 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sarvalakṣaṇasaṃpannā vaiḍūryamaṇisaṃnibhā / pañcānāṃ puruṣendrāṇāṃ cittapramathinī rahaḥ // 1.61.97 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddhir dhṛtiś ca ye devyau pañcānāṃ mātarau tu te / kuntī mādrī ca jajñāte matis tu subalātmajā // 1.61.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti devāsurāṇāṃ te gandharvāpsarasāṃ tathā / aṃśāvataraṇaṃ rājan rākṣasānāṃ ca kīrtitam // 1.61.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye pṛthivyāṃ samudbhūtā rājāno yuddhadurmadāḥ / mahātmāno yadūnāṃ ca ye jātā vipule kule // 1.61.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyaṃ yaśasyaṃ putrīyam āyuṣyaṃ vijayāvaham / idam aṃśāvataraṇaṃ śrotavyam anasūyatā // 1.61.101 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) aṃśāvataraṇaṃ śrutvā devagandharvarakṣasām / prabhavāpyayavit prājño na kṛcchreṣv avasīdati // 1.61.102 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvattaḥ śrutam idaṃ brahman devadānavarakṣasām / aṃśāvataraṇaṃ samyag gandharvāpsarasāṃ tathā // 1.62.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imaṃ tu bhūya icchāmi kurūṇāṃ vaṃśam āditaḥ / kathyamānaṃ tvayā vipra viprarṣigaṇasaṃnidhau // 1.62.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauravāṇāṃ vaṃśakaro duḥṣanto nāma vīryavān / pṛthivyāś caturantāyā goptā bharatasattama // 1.62.3 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) caturbhāgaṃ bhuvaḥ kṛtsnaṃ sa bhuṅkte manujeśvaraḥ / samudrāvaraṇāṃś cāpi deśān sa samitiṃjayaḥ // 1.62.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmlecchāṭavikān sarvān sa bhuṅkte ripumardanaḥ / ratnākarasamudrāntāṃś cāturvarṇyajanāvṛtān // 1.62.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na varṇasaṃkarakaro nākṛṣyakarakṛjjanaḥ / na pāpakṛt kaś cid āsīt tasmin rājani śāsati // 1.62.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) dharmyāṃ ratiṃ sevamānā dharmārthāv abhipedire / tadā narā naravyāghra tasmiñ janapadeśvare // 1.62.7 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) nāsīc corabhayaṃ tāta na kṣudhābhayam aṇv api / nāsīd vyādhibhayaṃ cāpi tasmiñ janapadeśvare // 1.62.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svair dharmai remire varṇā daive karmaṇi niḥspṛhāḥ / tam āśritya mahīpālam āsaṃś caivākutobhayāḥ // 1.62.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālavarṣī ca parjanyaḥ sasyāni phalavanti ca / sarvaratnasamṛddhā ca mahī vasumatī tadā // 1.62.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cādbhutamahāvīryo vajrasaṃhanano yuvā / udyamya mandaraṃ dorbhyāṃ haret savanakānanam // 1.62.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanuṣy atha gadāyuddhe tsarupraharaṇeṣu ca / nāgapṛṣṭhe 'śvapṛṣṭhe ca babhūva pariniṣṭhitaḥ // 1.62.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bale viṣṇusamaś cāsīt tejasā bhāskaropamaḥ / akṣubdhatve 'rṇavasamaḥ sahiṣṇutve dharāsamaḥ // 1.62.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) saṃmataḥ sa mahīpālaḥ prasannapurarāṣṭravān / bhūyo dharmaparair bhāvair viditaṃ janam āvasat // 1.62.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kadā cin mahābāhuḥ prabhūtabalavāhanaḥ / vanaṃ jagāma gahanaṃ hayanāgaśatair vṛtaḥ // 1.63.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) khaḍgaśaktidharair vīrair gadāmusalapāṇibhiḥ / prāsatomarahastaiś ca yayau yodhaśatair vṛtaḥ // 1.63.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhanādaiś ca yodhānāṃ śaṅkhadundubhinisvanaiḥ / rathanemisvanaiś cāpi sanāgavarabṛṃhitaiḥ // 1.63.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) heṣitasvanamiśraiś ca kṣveḍitāsphoṭitasvanaiḥ / āsīt kilakilāśabdas tasmin gacchati pārthive // 1.63.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāsādavaraśṛṅgasthāḥ parayā nṛpaśobhayā / dadṛśus taṃ striyas tatra śūram ātmayaśaskaram // 1.63.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakropamam amitraghnaṃ paravāraṇavāraṇam / paśyantaḥ strīgaṇās tatra śastrapāṇiṃ sma menire // 1.63.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ sa puruṣavyāghro raṇe 'dbhutaparākramaḥ / yasya bāhubalaṃ prāpya na bhavanty asuhṛdgaṇāḥ // 1.63.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti vāco bruvantyas tāḥ striyaḥ premṇā narādhipam / tuṣṭuvuḥ puṣpavṛṣṭīś ca sasṛjus tasya mūrdhani // 1.63.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tatra ca viprendraiḥ stūyamānaḥ samantataḥ / niryayau parayā prītyā vanaṃ mṛgajighāṃsayā // 1.63.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sudūram anujagmus taṃ paurajānapadās tadā / nyavartanta tataḥ paścād anujñātā nṛpeṇa ha // 1.63.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suparṇapratimenātha rathena vasudhādhipaḥ / mahīm āpūrayām āsa ghoṣeṇa tridivaṃ tathā // 1.63.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gacchan dadṛśe dhīmān nandanapratimaṃ vanam / bilvārkakhadirākīrṇaṃ kapitthadhavasaṃkulam // 1.63.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣamaṃ parvataprasthair aśmabhiś ca samāvṛtam / nirjalaṃ nirmanuṣyaṃ ca bahuyojanam āyatam // 1.63.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgasaṃghair vṛtaṃ ghorair anyaiś cāpi vanecaraiḥ // 1.63.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad vanaṃ manujavyāghraḥ sabhṛtyabalavāhanaḥ / loḍayām āsa duḥṣantaḥ sūdayan vividhān mṛgān // 1.63.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāṇagocarasaṃprāptāṃs tatra vyāghragaṇān bahūn / pātayām āsa duḥṣanto nirbibheda ca sāyakaiḥ // 1.63.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dūrasthān sāyakaiḥ kāṃś cid abhinat sa nararṣabhaḥ / abhyāśam āgatāṃś cānyān khaḍgena nirakṛntata // 1.63.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāṃś cid eṇān sa nirjaghne śaktyā śaktimatāṃ varaḥ / gadāmaṇḍalatattvajñaś cacārāmitavikramaḥ // 1.63.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tomarair asibhiś cāpi gadāmusalakarpaṇaiḥ / cacāra sa vinighnan vai vanyāṃs tatra mṛgadvijān // 1.63.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñā cādbhutavīryeṇa yodhaiś ca samarapriyaiḥ / loḍyamānaṃ mahāraṇyaṃ tatyajuś ca mahāmṛgāḥ // 1.63.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vidrutasaṃghāni hatayūthapatīni ca / mṛgayūthāny athautsukyāc chabdaṃ cakrus tatas tataḥ // 1.63.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuṣkāṃ cāpi nadīṃ gatvā jalanairāśyakarśitāḥ / vyāyāmaklāntahṛdayāḥ patanti sma vicetasaḥ // 1.63.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kṣutpipāsāparītāś ca śrāntāś ca patitā bhuvi / ke cit tatra naravyāghrair abhakṣyanta bubhukṣitaiḥ // 1.63.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cid agnim athotpādya samidhya ca vanecarāḥ / bhakṣayanti sma māṃsāni prakuṭya vidhivat tadā // 1.63.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra ke cid gajā mattā balinaḥ śastravikṣatāḥ / saṃkocyāgrakarān bhītāḥ pradravanti sma vegitāḥ // 1.63.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakṛnmūtraṃ sṛjantaś ca kṣarantaḥ śoṇitaṃ bahu / vanyā gajavarās tatra mamṛdur manujān bahūn // 1.63.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vanaṃ balameghena śaradhāreṇa saṃvṛtam / vyarocan mahiṣākīrṇaṃ rājñā hatamahāmṛgam // 1.63.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mṛgasahasrāṇi hatvā vipulavāhanaḥ / rājā mṛgaprasaṅgena vanam anyad viveśa ha // 1.64.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eka evottamabalaḥ kṣutpipāsāsamanvitaḥ / sa vanasyāntam āsādya mahad īriṇam āsadat // 1.64.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tac cāpy atītya nṛpatir uttamāśramasaṃyutam / manaḥprahlādajananaṃ dṛṣṭikāntam atīva ca // 1.64.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) śītamārutasaṃyuktaṃ jagāmānyan mahad vanam // 1.64.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) puṣpitaiḥ pādapaiḥ kīrṇam atīva sukhaśādvalam / vipulaṃ madhurārāvair nāditaṃ vihagais tathā // 1.64.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravṛddhaviṭapair vṛkṣaiḥ sukhacchāyaiḥ samāvṛtam / ṣaṭpadāghūrṇitalataṃ lakṣmyā paramayā yutam // 1.64.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nāpuṣpaḥ pādapaḥ kaś cin nāphalo nāpi kaṇṭakī / ṣaṭpadair vāpy anākīrṇas tasmin vai kānane 'bhavat // 1.64.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vihagair nāditaṃ puṣpair alaṃkṛtam atīva ca / sarvartukusumair vṛkṣair atīva sukhaśādvalam // 1.64.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manoramaṃ maheṣvāso viveśa vanam uttamam // 1.64.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mārutāgalitās tatra drumāḥ kusumaśālinaḥ / puṣpavṛṣṭiṃ vicitrāṃ sma vyasṛjaṃs te punaḥ punaḥ // 1.64.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divaspṛśo 'tha saṃghuṣṭāḥ pakṣibhir madhurasvaraiḥ / virejuḥ pādapās tatra vicitrakusumāmbarāḥ // 1.64.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tatra pravāleṣu puṣpabhārāvanāmiṣu / ruvanti rāvaṃ vihagāḥ ṣaṭpadaiḥ sahitā mṛdu // 1.64.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatra pradeśāṃś ca bahūn kusumotkaramaṇḍitān / latāgṛhaparikṣiptān manasaḥ prītivardhanān // 1.64.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) saṃpaśyan sa mahātejā babhūva muditas tadā // 1.64.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) parasparāśliṣṭaśākhaiḥ pādapaiḥ kusumācitaiḥ / aśobhata vanaṃ tat tair mahendradhvajasaṃnibhaiḥ // 1.64.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sukhaśītaḥ sugandhī ca puṣpareṇuvaho 'nilaḥ / parikrāman vane vṛkṣān upaitīva riraṃsayā // 1.64.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃguṇasamāyuktaṃ dadarśa sa vanaṃ nṛpaḥ / nadīkacchodbhavaṃ kāntam ucchritadhvajasaṃnibham // 1.64.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prekṣamāṇo vanaṃ tat tu suprahṛṣṭavihaṃgamam / āśramapravaraṃ ramyaṃ dadarśa ca manoramam // 1.64.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānāvṛkṣasamākīrṇaṃ saṃprajvalitapāvakam / yatibhir vālakhilyaiś ca vṛtaṃ munigaṇānvitam // 1.64.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnyāgāraiś ca bahubhiḥ puṣpasaṃstarasaṃstṛtam / mahākacchair bṛhadbhiś ca vibhrājitam atīva ca // 1.64.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mālinīm abhito rājan nadīṃ puṇyāṃ sukhodakām / naikapakṣigaṇākīrṇāṃ tapovanamanoramām // 1.64.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vyālamṛgān saumyān paśyan prītim avāpa saḥ // 1.64.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ cāpy atirathaḥ śrīmān āśramaṃ pratyapadyata / devalokapratīkāśaṃ sarvataḥ sumanoharam // 1.64.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadīm āśramasaṃśliṣṭāṃ puṇyatoyāṃ dadarśa saḥ / sarvaprāṇabhṛtāṃ tatra jananīm iva viṣṭhitām // 1.64.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sacakravākapulināṃ puṣpaphenapravāhinīm / sakiṃnaragaṇāvāsāṃ vānararkṣaniṣevitām // 1.64.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) puṇyasvādhyāyasaṃghuṣṭāṃ pulinair upaśobhitām / mattavāraṇaśārdūlabhujagendraniṣevitām // 1.64.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadīm āśramasaṃbaddhāṃ dṛṣṭvāśramapadaṃ tathā / cakārābhipraveśāya matiṃ sa nṛpatis tadā // 1.64.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃkṛtaṃ dvīpavatyā mālinyā ramyatīrayā / naranārāyaṇasthānaṃ gaṅgayevopaśobhitam // 1.64.24 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) mattabarhiṇasaṃghuṣṭaṃ praviveśa mahad vanam // 1.64.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tat sa caitrarathaprakhyaṃ samupetya nareśvaraḥ / atīva guṇasaṃpannam anirdeśyaṃ ca varcasā // 1.64.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣiṃ kāśyapaṃ draṣṭum atha kaṇvaṃ tapodhanam // 1.64.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rathinīm aśvasaṃbādhāṃ padātigaṇasaṃkulām / avasthāpya vanadvāri senām idam uvāca saḥ // 1.64.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muniṃ virajasaṃ draṣṭuṃ gamiṣyāmi tapodhanam / kāśyapaṃ sthīyatām atra yāvadāgamanaṃ mama // 1.64.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vanaṃ nandanaprakhyam āsādya manujeśvaraḥ / kṣutpipāse jahau rājā harṣaṃ cāvāpa puṣkalam // 1.64.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāmātyo rājaliṅgāni so 'panīya narādhipaḥ / purohitasahāyaś ca jagāmāśramam uttamam // 1.64.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) didṛkṣus tatra tam ṛṣiṃ taporāśim athāvyayam // 1.64.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) brahmalokapratīkāśam āśramaṃ so 'bhivīkṣya ca / ṣaṭpadodgītasaṃghuṣṭaṃ nānādvija gaṇāyutam // 1.64.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛco bahvṛcamukhyaiś ca preryamāṇāḥ padakramaiḥ / śuśrāva manujavyāghro vitateṣv iha karmasu // 1.64.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñavidyāṅgavidbhiś ca kramadbhiś ca kramān api / amitātmabhiḥ suniyataiḥ śuśubhe sa tadāśramaḥ // 1.64.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) atharvavedapravarāḥ pūgayājñika saṃmatāḥ / saṃhitām īrayanti sma padakramayutāṃ tu te // 1.64.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śabdasaṃskārasaṃyuktaṃ bruvadbhiś cāparair dvijaiḥ / nāditaḥ sa babhau śrīmān brahmaloka ivāśramaḥ // 1.64.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñasaṃskāravidbhiś ca kramaśikṣā viśāradaiḥ / nyāyatattvārthavijñānasaṃpannair vedapāragaiḥ // 1.64.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānāvākyasamāhārasamavāyaviśāradaiḥ / viśeṣakāryavidbhiś ca mokṣadharmaparāyaṇaiḥ // 1.64.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthāpanākṣepasiddhāntaparamārthajñatāṃ gataiḥ / lokāyatikamukhyaiś ca samantād anunāditam // 1.64.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tatra ca viprendrān niyatān saṃśitavratān / japahomaparān siddhān dadarśa paravīrahā // 1.64.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsanāni vicitrāṇi puṣpavanti mahīpatiḥ / prayatnopahitāni sma dṛṣṭvā vismayam āgamat // 1.64.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatāyatanānāṃ ca pūjāṃ prekṣya kṛtāṃ dvijaiḥ / brahmalokastham ātmānaṃ mene sa nṛpasattamaḥ // 1.64.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kāśyapatapoguptam āśramapravaraṃ śubham / nātṛpyat prekṣamāṇo vai tapodhanagaṇair yutam // 1.64.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kāśyapasyāyatanaṃ mahāvratair; vṛtaṃ samantād ṛṣibhis tapodhanaiḥ / viveśa sāmātyapurohito 'rihā; viviktam atyarthamanoharaṃ śivam // 1.64.42 vaṃśastha [12: jtjr] tato gacchan mahābāhur eko 'mātyān visṛjya tān / nāpaśyad āśrame tasmiṃs tam ṛṣiṃ saṃśitavratam // 1.65.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'paśyamānas tam ṛṣiṃ śūnyaṃ dṛṣṭvā tam āśramam / uvāca ka ihety uccair vanaṃ saṃnādayann iva // 1.65.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvātha tasya taṃ śabdaṃ kanyā śrīr iva rūpiṇī / niścakrāmāśramāt tasmāt tāpasīveṣadhāriṇī // 1.65.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā taṃ dṛṣṭvaiva rājānaṃ duḥṣantam asitekṣaṇā / svāgataṃ ta iti kṣipram uvāca pratipūjya ca // 1.65.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsanenārcayitvā ca pādyenārghyeṇa caiva hi / papracchānāmayaṃ rājan kuśalaṃ ca narādhipam // 1.65.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāvad arcayitvā sā pṛṣṭvā cānāmayaṃ tadā / uvāca smayamāneva kiṃ kāryaṃ kriyatām iti // 1.65.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām abravīt tato rājā kanyāṃ madhurabhāṣiṇīm / dṛṣṭvā sarvānavadyāṅgīṃ yathāvat pratipūjitaḥ // 1.65.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgato 'haṃ mahābhāgam ṛṣiṃ kaṇvam upāsitum / kva gato bhagavān bhadre tan mamācakṣva śobhane // 1.65.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gataḥ pitā me bhagavān phalāny āhartum āśramāt / muhūrtaṃ saṃpratīkṣasva drakṣyasy enam ihāgatam // 1.65.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) apaśyamānas tam ṛṣiṃ tayā coktas tathā nṛpaḥ / tāṃ ca dṛṣṭvā varārohāṃ śrīmatīṃ cāruhāsinīm // 1.65.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vibhrājamānāṃ vapuṣā tapasā ca damena ca / rūpayauvanasaṃpannām ity uvāca mahīpatiḥ // 1.65.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kāsi kasyāsi suśroṇi kimarthaṃ cāgatā vanam / evaṃrūpaguṇopetā kutas tvam asi śobhane // 1.65.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśanād eva hi śubhe tvayā me 'pahṛtaṃ manaḥ / icchāmi tvām ahaṃ jñātuṃ tan mamācakṣva śobhane // 1.65.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktā tadā kanyā tena rājñā tadāśrame / uvāca hasatī vākyam idaṃ sumadhurākṣaram // 1.65.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaṇvaṣyāhaṃ bhagavato duḥṣanta duhitā matā / tapasvino dhṛtimato dharmajñasya yaśasvinaḥ // 1.65.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) ūrdhvaretā mahābhāgo bhagavāṃl lokapūjitaḥ / caled dhi vṛttād dharmo 'pi na calet saṃśitavrataḥ // 1.65.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kathaṃ tvaṃ tasya duhitā saṃbhūtā varavarṇinī / saṃśayo me mahān atra taṃ me chettum ihārhasi // 1.65.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yathāyam āgamo mahyaṃ yathā cedam abhūt purā / śṛṇu rājan yathātattvaṃ yathāsmi duhitā muneḥ // 1.65.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣiḥ kaś cid ihāgamya mama janmābhyacodayat / tasmai provāca bhagavān yathā tac chṛṇu pārthiva // 1.65.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tapyamānaḥ kila purā viśvāmitro mahat tapaḥ / subhṛśaṃ tāpayām āsa śakraṃ suragaṇeśvaram // 1.65.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tapasā dīptavīryo 'yaṃ sthānān māṃ cyāvayed iti / bhītaḥ puraṃdaras tasmān menakām idam abravīt // 1.65.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇair divyair apsarasāṃ menake tvaṃ viśiṣyase / śreyo me kuru kalyāṇi yat tvāṃ vakṣyāmi tac chṛṇu // 1.65.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) asāv ādityasaṃkāśo viśvāmitro mahātapāḥ / tapyamānas tapo ghoraṃ mama kampayate manaḥ // 1.65.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) menake tava bhāro 'yaṃ viśvāmitraḥ sumadhyame / saṃśitātmā sudurdharṣa ugre tapasi vartate // 1.65.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māṃ na cyāvayet sthānāt taṃ vai gatvā pralobhaya / cara tasya tapovighnaṃ kuru me priyam uttamam // 1.65.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rūpayauvanamādhuryaceṣṭitasmitabhāṣitaiḥ / lobhayitvā varārohe tapasaḥ saṃnivartaya // 1.65.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahātejāḥ sa bhagavān sadaiva ca mahātapāḥ / kopanaś ca tathā hy enaṃ jānāti bhagavān api // 1.65.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tejasas tapasaś caiva kopasya ca mahātmanaḥ / tvam apy udvijase yasya nodvijeyam ahaṃ katham // 1.65.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābhāgaṃ vasiṣṭhaṃ yaḥ putrair iṣṭair vyayojayat / kṣatre jātaś ca yaḥ pūrvam abhavad brāhmaṇo balāt // 1.65.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaucārthaṃ yo nadīṃ cakre durgamāṃ bahubhir jalaiḥ / yāṃ tāṃ puṇyatamāṃ loke kauśikīti vidur janāḥ // 1.65.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) babhāra yatrāsya purā kāle durge mahātmanaḥ / dārān mataṅgo dharmātmā rājarṣir vyādhatāṃ gataḥ // 1.65.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) atītakāle durbhikṣe yatraitya punar āśramam / muniḥ pāreti nadyā vai nāma cakre tadā prabhuḥ // 1.65.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mataṅgaṃ yājayāṃ cakre yatra prītamanāḥ svayam / tvaṃ ca somaṃ bhayād yasya gataḥ pātuṃ śureśvara // 1.65.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ati nakṣatravaṃśāṃś ca kruddho nakṣatrasaṃpadā / prati śravaṇapūrvāṇi nakṣatrāṇi sasarja yaḥ // 1.65.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāni yasya karmāṇi tasyāhaṃ bhṛśam udvije / yathā māṃ na dahet kruddhas tathājñāpaya māṃ vibho // 1.65.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejasā nirdahel lokān kampayed dharaṇīṃ padā / saṃkṣipec ca mahāmeruṃ tūrṇam āvartayet tathā // 1.65.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tādṛśaṃ tapasā yuktaṃ pradīptam iva pāvakam / katham asmadvidhā bālā jitendriyam abhispṛśet // 1.65.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hutāśanamukhaṃ dīptaṃ sūryacandrākṣitārakam / kālajihvaṃ suraśreṣṭha katham asmadvidhā spṛśet // 1.65.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamaś ca somaś ca maharṣayaś ca; sādhyā viśve vālakhilyāś ca sarve / ete 'pi yasyodvijante prabhāvāt; kasmāt tasmān mādṛśī nodvijeta // 1.65.39 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tvayaivam uktā ca kathaṃ samīpam; ṛṣer na gaccheyam ahaṃ surendra / rakṣāṃ tu me cintaya devarāja; yathā tvadarthaṃ rakṣitāhaṃ careyam // 1.65.40 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kāmaṃ tu me mārutas tatra vāsaḥ; prakrīḍitāyā vivṛṇotu deva / bhavec ca me manmathas tatra kārye; sahāyabhūtas tava devaprasādāt // 1.65.41 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jtyy], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] vanāc ca vāyuḥ surabhiḥ pravāyet; tasmin kāle tam ṛṣiṃ lobhayantyāḥ / tathety uktvā vihite caiva tasmiṃs; tato yayau sāśramaṃ kauśikasya // 1.65.42 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] evam uktas tayā śakraḥ saṃdideśa sadāgatim / prātiṣṭhata tadā kāle menakā vāyunā saha // 1.66.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāpaśyad varārohā tapasā dagdhakilbiṣam / viśvāmitraṃ tapasyantaṃ menakā bhīrur āśrame // 1.66.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādya tataḥ sā taṃ prākrīḍad ṛṣisaṃnidhau / apovāha ca vāso 'syā mārutaḥ śaśisaṃnibham // 1.66.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāgacchat tvaritā bhūmiṃ vāsas tad abhiliṅgatī / utsmayantīva savrīḍaṃ mārutaṃ varavarṇinī // 1.66.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛddhāṃ vāsasi saṃbhrāntāṃ menakāṃ munisattamaḥ / anirdeśyavayorūpām apaśyad vivṛtāṃ tadā // 1.66.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā rūpaguṇaṃ dṛṣṭvā sa tu viprarṣabhas tadā / cakāra bhāvaṃ saṃsarge tayā kāmavaśaṃ gataḥ // 1.66.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nyamantrayata cāpy enāṃ sā cāpy aicchad aninditā / tau tatra suciraṃ kālaṃ vane vyaharatām ubhau // 1.66.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ramamāṇau yathākāmaṃ yathaikadivasaṃ tathā // 1.66.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) janayām āsa sa munir menakāyāṃ śakuntalām / prasthe himavato ramye mālinīm abhito nadīm // 1.66.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jātam utsṛjya taṃ garbhaṃ menakā mālinīm anu / kṛtakāryā tatas tūrṇam agacchac chakrasaṃsadam // 1.66.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vane vijane garbhaṃ siṃhavyāghrasamākule / dṛṣṭvā śayānaṃ śakunāḥ samantāt paryavārayan // 1.66.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nemāṃ hiṃsyur vane bālāṃ kravyādā māṃsagṛddhinaḥ / paryarakṣanta tāṃ tatra śakuntā menakātmajām // 1.66.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaspraṣṭuṃ gataś cāham apaśyaṃ śayitām imām / nirjane vipine 'raṇye śakuntaiḥ parivāritām // 1.66.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānayitvā tataś caināṃ duhitṛtve nyayojayam // 1.66.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śarīrakṛt prāṇadātā yasya cānnāni bhuñjate / krameṇa te trayo 'py uktāḥ pitaro dharmaniścaye // 1.66.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) nirjane ca vane yasmāc chakuntaiḥ parirakṣitā / śakuntaleti nāmāsyāḥ kṛtaṃ cāpi tato mayā // 1.66.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ duhitaraṃ viddhi mama saumya śakuntalām / śakuntalā ca pitaraṃ manyate mām aninditā // 1.66.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etad ācaṣṭa pṛṣṭaḥ san mama janma maharṣaye / sutāṃ kaṇvasya mām evaṃ viddhi tvaṃ manujādhipa // 1.66.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaṇvaṃ hi pitaraṃ manye pitaraṃ svam ajānatī / iti te kathitaṃ rājan yathāvṛttaṃ śrutaṃ mayā // 1.66.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvyaktaṃ rājaputrī tvaṃ yathā kalyāṇi bhāṣase / bhāryā me bhava suśroṇi brūhi kiṃ karavāṇi te // 1.67.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇamālā vāsāṃsi kuṇḍale parihāṭake / nānāpattanaje śubhre maṇiratne ca śobhane // 1.67.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āharāmi tavādyāhaṃ niṣkādīny ajināni ca / sarvaṃ rājyaṃ tavādyāstu bhāryā me bhava śobhane // 1.67.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndharveṇa ca māṃ bhīru vivāhenaihi sundari / vivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyate // 1.67.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalāhāro gato rājan pitā me ita āśramāt / taṃ muhūrtaṃ pratīkṣasva sa māṃ tubhyaṃ pradāsyati // 1.67.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchāmi tvāṃ varārohe bhajamānām anindite / tvadarthaṃ māṃ sthitaṃ viddhi tvadgataṃ hi mano mama // 1.67.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmano bandhur ātmaiva gatir ātmaiva cātmanaḥ / ātmanaivātmano dānaṃ kartum arhasi dharmataḥ // 1.67.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭāv eva samāsena vivāhā dharmataḥ smṛtāḥ / brāhmo daivas tathaivārṣaḥ prājāpatyas tathāsuraḥ // 1.67.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndharvo rākṣasaś caiva paiśācaś cāṣṭamaḥ smṛtaḥ / teṣāṃ dharmān yathāpūrvaṃ manuḥ svāyaṃbhuvo 'bravīt // 1.67.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśastāṃś caturaḥ pūrvān brāhmaṇasyopadhāraya / ṣaḍ ānupūrvyā kṣatrasya viddhi dharmyān anindite // 1.67.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rājñāṃ tu rākṣaso 'py ukto viṭśūdreṣv āsuraḥ smṛtaḥ / pañcānāṃ tu trayo dharmyā dvāv adharmyau smṛtāv iha // 1.67.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paiśācaś cāsuraś caiva na kartavyau kathaṃ cana / anena vidhinā kāryo dharmasyaiṣā gatiḥ smṛtā // 1.67.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndharvarākṣasau kṣatre dharmyau tau mā viśaṅkithāḥ / pṛthag vā yadi vā miśrau kartavyau nātra saṃśayaḥ // 1.67.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tvaṃ mama sakāmasya sakāmā varavarṇini / gāndharveṇa vivāhena bhāryā bhavitum arhasi // 1.67.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi dharmapathas tv eṣa yadi cātmā prabhur mama / pradāne pauravaśreṣṭha śṛṇu me samayaṃ prabho // 1.67.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyaṃ me pratijānīhi yat tvāṃ vakṣyāmy ahaṃ rahaḥ / mama jāyeta yaḥ putraḥ sa bhavet tvadanantaram // 1.67.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuvarājo mahārāja satyam etad bravīhi me / yady etad evaṃ duḥṣanta astu me saṃgamas tvayā // 1.67.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam astv iti tāṃ rājā pratyuvācāvicārayan / api ca tvāṃ nayiṣyāmi nagaraṃ svaṃ śucismite // 1.67.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā tvam arhā suśroṇi satyam etad bravīmi te // 1.67.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) evam uktvā sa rājarṣis tām aninditagāminīm / jagrāha vidhivat pāṇāv uvāsa ca tayā saha // 1.67.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvāsya caināṃ sa prāyād abravīc ca punaḥ punaḥ / preṣayiṣye tavārthāya vāhinīṃ caturaṅgiṇīm // 1.67.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tayā tvām ānayiṣyāmi nivāsaṃ svaṃ śucismite // 1.67.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) iti tasyāḥ pratiśrutya sa nṛpo janamejaya / manasā cintayan prāyāt kāśyapaṃ prati pārthivaḥ // 1.67.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavāṃs tapasā yuktaḥ śrutvā kiṃ nu kariṣyati / evaṃ saṃcintayann eva praviveśa svakaṃ puram // 1.67.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtayāte tasmiṃs tu kaṇvo 'py āśramam āgamat / śakuntalā ca pitaraṃ hriyā nopajagāma tam // 1.67.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) vijñāyātha ca tāṃ kaṇvo divyajñāno mahātapāḥ / uvāca bhagavān prītaḥ paśyan divyena cakṣuṣā // 1.67.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayādya rājānvayayā mām anādṛtya yatkṛtaḥ / puṃsā saha samāyogo na sa dharmopaghātakaḥ // 1.67.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṣatriyasya hi gāndharvo vivāhaḥ śreṣṭha ucyate / sakāmāyāḥ sakāmena nirmantro rahasi smṛtaḥ // 1.67.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmātmā ca mahātmā ca duḥṣantaḥ puruṣottamaḥ / abhyagacchaḥ patiṃ yaṃ tvaṃ bhajamānaṃ śakuntale // 1.67.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahātmā janitā loke putras tava mahābalaḥ / ya imāṃ sāgarāpāṅgāṃ kṛtsnāṃ bhokṣyati medinīm // 1.67.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paraṃ cābhiprayātasya cakraṃ tasya mahātmanaḥ / bhaviṣyaty apratihataṃ satataṃ cakravartinaḥ // 1.67.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ prakṣālya pādau sā viśrāntaṃ munim abravīt / vinidhāya tato bhāraṃ saṃnidhāya phalāni ca // 1.67.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā patir vṛto yo 'sau duḥṣantaḥ puruṣottamaḥ / tasmai sasacivāya tvaṃ prasādaṃ kartum arhasi // 1.67.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasanna eva tasyāhaṃ tvatkṛte varavarṇini / gṛhāṇa ca varaṃ mattas tatkṛte yad abhīpsitam // 1.67.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dharmiṣṭhatāṃ vavre rājyāc cāskhalanaṃ tathā / śakuntalā pauravāṇāṃ duḥṣantahitakāmyayā // 1.67.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) pratijñāya tu duḥṣante pratiyāte śakuntalā / garbhaṃ suṣāva vāmoruḥ kumāram amitaujasam // 1.68.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triṣu varṣeṣu pūrṇeṣu diptānalasamadyutim / rūpaudāryaguṇopetaṃ dauḥṣantiṃ janamejaya // 1.68.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātakarmādisaṃskāraṃ kaṇvaḥ puṇyakṛtāṃ varaḥ / tasyātha kārayām āsa vardhamānasya dhīmataḥ // 1.68.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dantaiḥ śuklaiḥ śikharibhiḥ siṃhasaṃhanano yuvā / cakrāṅkitakaraḥ śrīmān mahāmūrdhā mahābalaḥ // 1.68.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kumāro devagarbhābhaḥ sa tatrāśu vyavardhata // 1.68.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ṣaḍvarṣa eva bālaḥ sa kaṇvāśramapadaṃ prati / vyāghrān siṃhān varāhāṃś ca gajāṃś ca mahiṣāṃs tathā // 1.68.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) baddhvā vṛkṣeṣu balavān āśramasya samantataḥ / ārohan damayaṃś caiva krīḍaṃś ca paridhāvati // 1.68.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'sya nāma cakrus te kaṇvāśramanivāsinaḥ / astv ayaṃ sarvadamanaḥ sarvaṃ hi damayaty ayam // 1.68.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa sarvadamano nāma kumāraḥ samapadyata / vikrameṇaujasā caiva balena ca samanvitaḥ // 1.68.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ kumāram ṛṣir dṛṣṭvā karma cāsyātimānuṣam / samayo yauvarājyāyety abravīc ca śakuntalām // 1.68.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad balam ājñāya kaṇvaḥ śiṣyān uvāca ha / śakuntalām imāṃ śīghraṃ sahaputrām ito ''śramāt // 1.68.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhartre prāpayatādyaiva sarvalakṣaṇapūjitām // 1.68.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nārīṇāṃ ciravāso hi bāndhaveṣu na rocate / kīrticāritradharmaghnas tasmān nayata māciram // 1.68.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu te sarve prātiṣṭhantāmitaujasaḥ / śakuntalāṃ puraskṛtya saputrāṃ gajasāhvayam // 1.68.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītvāmaragarbhābhaṃ putraṃ kamalalocanam / ājagāma tataḥ śubhrā duḥṣantaviditād vanāt // 1.68.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhisṛtya ca rājānaṃ viditā sā praveśitā / saha tenaiva putreṇa taruṇādityavarcasā // 1.68.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjayitvā yathānyāyam abravīt taṃ śakuntalā / ayaṃ putras tvayā rājan yauvarājye 'bhiṣicyatām // 1.68.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā hy ayaṃ suto rājan mayy utpannaḥ suropamaḥ / yathāsamayam etasmin vartasva puruṣottama // 1.68.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā samāgame pūrvaṃ kṛtaḥ sa samayas tvayā / taṃ smarasva mahābhāga kaṇvāśramapadaṃ prati // 1.68.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'tha śrutvaiva tad vākyaṃ tasyā rājā smarann api / abravīn na smarāmīti kasya tvaṃ duṣṭatāpasi // 1.68.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmakāmārthasaṃbandhaṃ na smarāmi tvayā saha / gaccha vā tiṣṭha vā kāmaṃ yad vāpīcchasi tat kuru // 1.68.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saivam uktā varārohā vrīḍiteva manasvinī / visaṃjñeva ca duḥkhena tasthau sthāṇur ivācalā // 1.68.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃrambhāmarṣatāmrākṣī sphuramāṇoṣṭhasaṃpuṭā / kaṭākṣair nirdahantīva tiryag rājānam aikṣata // 1.68.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākāraṃ gūhamānā ca manyunābhisamīritā / tapasā saṃbhṛtaṃ tejo dhārayām āsa vai tadā // 1.68.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā muhūrtam iva dhyātvā duḥkhāmarṣasamanvitā / bhartāram abhisaṃprekṣya kruddhā vacanam abravīt // 1.68.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānann api mahārāja kasmād evaṃ prabhāṣase / na jānāmīti niḥsaṅgaṃ yathānyaḥ prākṛtas tathā // 1.68.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra te hṛdayaṃ veda satyasyaivānṛtasya ca / kalyāṇa bata sākṣī tvaṃ mātmānam avamanyathāḥ // 1.68.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'nyathā santam ātmānam anyathā pratipadyate / kiṃ tena na kṛtaṃ pāpaṃ coreṇātmāpahāriṇā // 1.68.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko 'ham asmīti ca manyase tvaṃ; na hṛcchayaṃ vetsi muniṃ purāṇam / yo veditā karmaṇaḥ pāpakasya; tasyāntike tvaṃ vṛjinaṃ karoṣi // 1.68.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] manyate pāpakaṃ kṛtvā na kaś cid vetti mām iti / vidanti cainaṃ devāś ca svaś caivāntarapūruṣaḥ // 1.68.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ādityacandrāv anilānalau ca; dyaur bhūmir āpo hṛdayaṃ yamaś ca / ahaś ca rātriś ca ubhe ca saṃdhye; dharmaś ca jānāti narasya vṛttam // 1.68.29 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yamo vaivasvatas tasya niryātayati duṣkṛtam / hṛdi sthitaḥ karmasākṣī kṣetrajño yasya tuṣyati // 1.68.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) na tu tuṣyati yasyaiṣa puruṣasya durātmanaḥ / taṃ yamaḥ pāpakarmāṇaṃ niryātayati duṣkṛtam // 1.68.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avamanyātmanātmānam anyathā pratipadyate / devā na tasya śreyāṃso yasyātmāpi na kāraṇam // 1.68.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) svayaṃ prāpteti mām evaṃ māvamaṃsthāḥ pativratām / arghyārhāṃ nārcayasi māṃ svayaṃ bhāryām upasthitām // 1.68.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kimarthaṃ māṃ prākṛtavad upaprekṣasi saṃsadi / na khalv aham idaṃ śūnye raumi kiṃ na śṛṇoṣi me // 1.68.34 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) yadi me yācamānāyā vacanaṃ na kariṣyasi / duḥṣanta śatadhā mūrdhā tatas te 'dya phaliṣyati // 1.68.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāryāṃ patiḥ saṃpraviśya sa yasmāj jāyate punaḥ / jāyāyā iti jāyātvaṃ purāṇāḥ kavayo viduḥ // 1.68.36 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yad āgamavataḥ puṃsas tad apatyaṃ prajāyate / tat tārayati saṃtatyā pūrvapretān pitāmahān // 1.68.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pun nāmno narakād yasmāt pitaraṃ trāyate sutaḥ / tasmāt putra iti proktaḥ svayam eva svayambhuvā // 1.68.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā bhāryā yā gṛhe dakṣā sā bhāryā yā prajāvatī / sā bhāryā yā patiprāṇā sā bhāryā yā pativratā // 1.68.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ardhaṃ bhāryā manuṣyasya bhāryā śreṣṭhatamaḥ sakhā / bhāryā mūlaṃ trivargasya bhāryā mitraṃ mariṣyataḥ // 1.68.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāryāvantaḥ kriyāvantaḥ sabhāryā gṛhamedhinaḥ / bhāryāvantaḥ pramodante bhāryāvantaḥ śriyānvitāḥ // 1.68.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakhāyaḥ pravivikteṣu bhavanty etāḥ priyaṃvadāḥ / pitaro dharmakāryeṣu bhavanty ārtasya mātaraḥ // 1.68.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāntāreṣv api viśrāmo narasyādhvanikasya vai / yaḥ sadāraḥ sa viśvāsyas tasmād dārāḥ parā gatiḥ // 1.68.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃsarantam api pretaṃ viṣameṣv ekapātinam / bhāryaivānveti bhartāraṃ satataṃ yā pativratā // 1.68.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prathamaṃ saṃsthitā bhāryā patiṃ pretya pratīkṣate / pūrvaṃ mṛtaṃ ca bhartāraṃ paścāt sādhvy anugacchati // 1.68.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasmāt kāraṇād rājan pāṇigrahaṇam iṣyate / yad āpnoti patir bhāryām iha loke paratra ca // 1.68.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmātmanaiva janitaḥ putra ity ucyate budhaiḥ / tasmād bhāryāṃ naraḥ paśyen mātṛvat putramātaram // 1.68.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhāryāyāṃ janitaṃ putram ādarśe svam ivānanam / hlādate janitā preṣkya svargaṃ prāpyeva puṇyakṛt // 1.68.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahyamānā manoduḥkhair vyādhibhiś cāturā narāḥ / hlādante sveṣu dāreṣu gharmārtāḥ salileṣv iva // 1.68.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) susaṃrabdho 'pi rāmāṇāṃ na brūyād apriyaṃ budhaḥ / ratiṃ prītiṃ ca dharmaṃ ca tāsv āyattam avekṣya ca // 1.68.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmano janmanaḥ kṣetraṃ puṇyaṃ rāmāḥ sanātanam / ṛṣīṇām api kā śaktiḥ sraṣṭuṃ rāmām ṛte prajāḥ // 1.68.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paripatya yadā sūnur dharaṇīreṇuguṇṭhitaḥ / pitur āśliṣyate 'ṅgāni kim ivāsty adhikaṃ tataḥ // 1.68.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ svayam anuprāptaṃ sābhilāṣam imaṃ sutam / prekṣamāṇaṃ ca kākṣeṇa kimartham avamanyase // 1.68.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṇḍāni bibhrati svāni na bhindanti pipīlikāḥ / na bharethāḥ kathaṃ nu tvaṃ dharmajñaḥ san svam ātmajam // 1.68.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vāsasāṃ na rāmāṇāṃ nāpāṃ sparśas tathā sukhaḥ / śiśor āliṅgyamānasya sparśaḥ sūnor yathā sukhaḥ // 1.68.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇo dvipadāṃ śreṣṭho gaur variṣṭhā catuṣpadām / gurur garīyasāṃ śreṣṭhaḥ putraḥ sparśavatāṃ varaḥ // 1.68.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) spṛśatu tvāṃ samāśliṣya putro 'yaṃ priyadarśanaḥ / putrasparśāt sukhataraḥ sparśo loke na vidyate // 1.68.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) triṣu varṣeṣu pūrṇeṣu prajātāham ariṃdama / imaṃ kumāraṃ rājendra tava śokapraṇāśanam // 1.68.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) āhartā vājimedhasya śatasaṃkhyasya paurava / iti vāg antarikṣe māṃ sūtake 'bhyavadat purā // 1.68.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanu nāmāṅkam āropya snehād grāmāntaraṃ gatāḥ / mūrdhni putrān upāghrāya pratinandanti mānavāḥ // 1.68.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedeṣv api vadantīmaṃ mantravādaṃ dvijātayaḥ / jātakarmaṇi putrāṇāṃ tavāpi viditaṃ tathā // 1.68.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgād aṅgāt saṃbhavasi hṛdayād abhijāyase / ātmā vai putranāmāsi sa jīva śaradaḥ śatam // 1.68.62 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) poṣo hi tvadadhīno me saṃtānam api cākṣayam / tasmāt tvaṃ jīva me vatsa susukhī śaradāṃ śatam // 1.68.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvadaṅgebhyaḥ prasūto 'yaṃ puruṣāt puruṣo 'paraḥ / sarasīvāmale ''tmānaṃ dvitīyaṃ paśya me sutam // 1.68.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā hy āhavanīyo 'gnir gārhapatyāt praṇīyate / tathā tvattaḥ prasūto 'yaṃ tvam ekaḥ san dvidhā kṛtaḥ // 1.68.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgāpakṛṣṭena hi te mṛgayāṃ paridhāvatā / aham āsāditā rājan kumārī pitur āśrame // 1.68.66 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) urvaśī pūrvacittiś ca sahajanyā ca menakā / viśvācī ca ghṛtācī ca ṣaḍ evāpsarasāṃ varāḥ // 1.68.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāsāṃ māṃ menakā nāma brahmayonir varāpsarāḥ / divaḥ saṃprāpya jagatīṃ viśvāmitrād ajījanat // 1.68.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sā māṃ himavataḥ pṛṣṭhe suṣuve menakāpsarāḥ / avakīrya ca māṃ yātā parātmajam ivāsatī // 1.68.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu karmāśubhaṃ pūrvaṃ kṛtavaty asmi janmani / yad ahaṃ bāndhavais tyaktā bālye saṃprati ca tvayā // 1.68.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmaṃ tvayā parityaktā gamiṣyāmy aham āśramam / imaṃ tu bālaṃ saṃtyaktuṃ nārhasy ātmajam ātmanā // 1.68.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na putram abhijānāmi tvayi jātaṃ śakuntale / asatyavacanā nāryaḥ kas te śraddhāsyate vacaḥ // 1.68.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) menakā niranukrośā bandhakī jananī tava / yayā himavataḥ pṛṣṭhe nirmālyeva praveritā // 1.68.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cāpi niranukrośaḥ kṣatrayoniḥ pitā tava / viśvāmitro brāhmaṇatve lubdhaḥ kāmaparāyaṇaḥ // 1.68.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) menakāpsarasāṃ śreṣṭhā maharṣīṇāṃ ca te pitā / tayor apatyaṃ kasmāt tvaṃ puṃścalīvābhidhāsyasi // 1.68.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aśraddheyam idaṃ vākyaṃ kathayantī na lajjase / viśeṣato matsakāśe duṣṭatāpasi gamyatām // 1.68.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kva maharṣiḥ sadaivograḥ sāpsarā kva ca menakā / kva ca tvam evaṃ kṛpaṇā tāpasīveṣadhāriṇī // 1.68.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atikāyaś ca putras te bālo 'pi balavān ayam / katham alpena kālena śālaskandha ivodgataḥ // 1.68.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sunikṛṣṭā ca yonis te puṃścalī pratibhāsi me / yadṛcchayā kāmarāgāj jātā menakayā hy asi // 1.68.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sarvam etat parokṣaṃ me yat tvaṃ vadasi tāpasi / nāhaṃ tvām abhijānāmi yatheṣṭaṃ gamyatāṃ tvayā // 1.68.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan sarṣapamātrāṇi paracchidrāṇi paśyasi / ātmano bilvamātrāṇi paśyann api na paśyasi // 1.69.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) menakā tridaśeṣv eva tridaśāś cānu menakām / mamaivodricyate janma duḥṣanta tava janmataḥ // 1.69.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣitāv aṭasi rājaṃs tvam antarikṣe carāmy aham / āvayor antaraṃ paśya merusarṣapayor iva // 1.69.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendrasya kuberasya yamasya varuṇasya ca / bhavanāny anusaṃyāmi prabhāvaṃ paśya me nṛpa // 1.69.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyaś cāpi pravādo 'yaṃ yaṃ pravakṣyāmi te 'nagha / nidarśanārthaṃ na dveṣāt tac chrutvā kṣantum arhasi // 1.69.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) virūpo yāvad ādarśe nātmanaḥ paśyate mukham / manyate tāvad ātmānam anyebhyo rūpavattaram // 1.69.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tu mukham ādarśe vikṛtaṃ so 'bhivīkṣate / tadetaraṃ vijānāti ātmānaṃ netaraṃ janam // 1.69.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva rūpasaṃpanno na kiṃ cid avamanyate / atīva jalpan durvāco bhavatīha viheṭhakaḥ // 1.69.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mūrkho hi jalpatāṃ puṃsāṃ śrutvā vācaḥ śubhāśubhāḥ / aśubhaṃ vākyam ādatte purīṣam iva sūkaraḥ // 1.69.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prājñas tu jalpatāṃ puṃsāṃ śrutvā vācaḥ śubhāśubhāḥ / guṇavad vākyam ādatte haṃsaḥ kṣīram ivāmbhasaḥ // 1.69.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyān parivadan sādhur yathā hi paritapyate / tathā parivadann anyāṃs tuṣṭo bhavati durjanaḥ // 1.69.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādya yathā vṛddhān santo gacchanti nirvṛtim / evaṃ sajjanam ākruśya mūrkho bhavati nirvṛtaḥ // 1.69.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhaṃ jīvanty adoṣajñā mūrkhā doṣānudarśinaḥ / yatra vācyāḥ paraiḥ santaḥ parān āhus tathāvidhān // 1.69.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ato hāsyataraṃ loke kiṃ cid anyan na vidyate / yatra durjana ity āha durjanaḥ sajjanaṃ svayam // 1.69.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyadharmacyutāt puṃsaḥ kruddhād āśīviṣād iva / anāstiko 'py udvijate janaḥ kiṃ punar āstikaḥ // 1.69.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) svayam utpādya vai putraṃ sadṛśaṃ yo 'vamanyate / tasya devāḥ śriyaṃ ghnanti na ca lokān upāśnute // 1.69.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulavaṃśapratiṣṭhāṃ hi pitaraḥ putram abruvan / uttamaṃ sarvadharmāṇāṃ tasmāt putraṃ na saṃtyajet // 1.69.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svapatnīprabhavān pañca labdhān krītān vivardhitān / kṛtān anyāsu cotpannān putrān vai manur abravīt // 1.69.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmakīrtyāvahā nṝṇāṃ manasaḥ prītivardhanāḥ / trāyante narakāj jātāḥ putrā dharmaplavāḥ pitṝn // 1.69.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ nṛpatiśārdūla na putraṃ tyaktum arhasi / ātmānaṃ satyadharmau ca pālayāno mahīpate // 1.69.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) narendrasiṃha kapaṭaṃ na voḍhuṃ tvam ihārhasi // 1.69.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) varaṃ kūpaśatād vāpī varaṃ vāpīśatāt kratuḥ / varaṃ kratuśatāt putraḥ satyaṃ putraśatād varam // 1.69.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvamedhasahasraṃ ca satyaṃ ca tulayā dhṛtam / aśvamedhasahasrād dhi satyam eva viśiṣyate // 1.69.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvavedādhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam / satyaṃ ca vadato rājan samaṃ vā syān na vā samam // 1.69.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nāsti satyāt paro dharmo na satyād vidyate param / na hi tīvrataraṃ kiṃ cid anṛtād iha vidyate // 1.69.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan satyaṃ paraṃ brahma satyaṃ ca samayaḥ paraḥ / mā tyākṣīḥ samayaṃ rājan satyaṃ saṃgatam astu te // 1.69.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anṛte cet prasaṅgas te śraddadhāsi na cet svayam / ātmano hanta gacchāmi tvādṛśe nāsti saṃgatam // 1.69.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛte 'pi tvayi duḥṣanta śailarājāvataṃsakām / caturantām imām urvīṃ putro me pālayiṣyati // 1.69.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāvad uktvā vacanaṃ prātiṣṭhata śakuntalā / athāntarikṣe duḥṣantaṃ vāg uvācāśarīriṇī // 1.69.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ṛtvikpurohitācāryair mantribhiś cāvṛtaṃ tadā // 1.69.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhastrā mātā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ / bharasva putraṃ duḥṣanta māvamaṃsthāḥ śakuntalām // 1.69.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) retodhāḥ putra unnayati naradeva yamakṣayāt / tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyam āha śakuntalā // 1.69.30 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ma-vipulā) jāyā janayate putram ātmano 'ṅgaṃ dvidhā kṛtam / tasmād bharasva duḥṣanta putraṃ śākuntalaṃ nṛpa // 1.69.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhūtir eṣā kas tyajyāj jīvañ jīvantam ātmajam / śākuntalaṃ mahātmānaṃ dauḥṣantiṃ bhara paurava // 1.69.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhartavyo 'yaṃ tvayā yasmād asmākaṃ vacanād api / tasmād bhavatv ayaṃ nāmnā bharato nāma te sutaḥ // 1.69.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā pauravo rājā vyāhṛtaṃ vai divaukasām / purohitam amātyāṃś ca saṃprahṛṣṭo 'bravīd idam // 1.69.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇvantv etad bhavanto 'sya devadūtasya bhāṣitam / aham apy evam evainaṃ jānāmi svayam ātmajam // 1.69.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady ahaṃ vacanād eva gṛhṇīyām imam ātmajam / bhaved dhi śaṅkā lokasya naivaṃ śuddho bhaved ayam // 1.69.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) taṃ viśodhya tadā rājā devadūtena bhārata / hṛṣṭaḥ pramuditaś cāpi pratijagrāha taṃ sutam // 1.69.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūrdhni cainam upāghrāya sasnehaṃ pariṣasvaje / sabhājyamāno vipraiś ca stūyamānaś ca bandibhiḥ // 1.69.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa mudaṃ paramāṃ lebhe putrasaṃsparśajāṃ nṛpaḥ // 1.69.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tāṃ caiva bhāryāṃ dharmajñaḥ pūjayām āsa dharmataḥ / abravīc caiva tāṃ rājā sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ // 1.69.39 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kṛto lokaparokṣo 'yaṃ saṃbandho vai tvayā saha / tasmād etan mayā devi tvacchuddhyarthaṃ vicāritam // 1.69.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyate caiva lokas te strībhāvān mayi saṃgatam / putraś cāyaṃ vṛto rājye mayā tasmād vicāritam // 1.69.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca kopitayātyarthaṃ tvayokto 'smy apriyaṃ priye / praṇayinyā viśālākṣi tat kṣāntaṃ te mayā śubhe // 1.69.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām evam uktvā rājarṣir duḥṣanto mahiṣīṃ priyām / vāsobhir annapānaiś ca pūjayām āsa bhārata // 1.69.43 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) duḥṣantaś ca tato rājā putraṃ śākuntalaṃ tadā / bharataṃ nāmataḥ kṛtvā yauvarājye 'bhyaṣecayat // 1.69.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tat prathitaṃ cakraṃ prāvartata mahātmanaḥ / bhāsvaraṃ divyam ajitaṃ lokasaṃnādanaṃ mahat // 1.69.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa vijitya mahīpālāṃś cakāra vaśavartinaḥ / cacāra ca satāṃ dharmaṃ prāpa cānuttamaṃ yaśaḥ // 1.69.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā cakravarty āsīt sārvabhaumaḥ pratāpavān / īje ca bahubhir yajñair yathā śakro marutpatiḥ // 1.69.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājayām āsa taṃ kaṇvo dakṣavad bhūridakṣiṇam / śrīmān govitataṃ nāma vājimedham avāpa saḥ // 1.69.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmin sahasraṃ padmānāṃ kaṇvāya bharato dadau // 1.69.48.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) bharatād bhāratī kīrtir yenedaṃ bhārataṃ kulam / apare ye ca pūrve ca bhāratā iti viśrutāḥ // 1.69.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharatasyānvavāye hi devakalpā mahaujasaḥ / babhūvur brahmakalpāś ca bahavo rājasattamāḥ // 1.69.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣām aparimeyāni nāmadheyāni sarvaśaḥ / teṣāṃ tu te yathāmukhyaṃ kīrtayiṣyāmi bhārata // 1.69.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābhāgān devakalpān satyārjavaparāyaṇān // 1.69.51.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) prajāpates tu dakṣasya manor vaivasvatasya ca / bharatasya kuroḥ pūror ajamīḍhasya cānvaye // 1.70.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yādavānām imaṃ vaṃśaṃ pauravāṇāṃ ca sarvaśaḥ / tathaiva bhāratānāṃ ca puṇyaṃ svastyayanaṃ mahat // 1.70.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ kīrtayiṣyāmi te 'nagha // 1.70.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tejobhir uditāḥ sarve maharṣisamatejasaḥ / daśa pracetasaḥ putrāḥ santaḥ pūrvajanāḥ smṛtāḥ // 1.70.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) meghajenāgninā ye te pūrvaṃ dagdhā mahaujasaḥ // 1.70.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tebhyaḥ prācetaso jajñe dakṣo dakṣād imāḥ prajāḥ / saṃbhūtāḥ puruṣavyāghra sa hi lokapitāmahaḥ // 1.70.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīriṇyā saha saṃgamya dakṣaḥ prācetaso muniḥ / ātmatulyān ajanayat sahasraṃ saṃśitavratān // 1.70.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sahasrasaṃkhyān samitān sutān dakṣasya nāradaḥ / mokṣam adhyāpayām āsa sāṃkhyajñānam anuttamam // 1.70.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ pañcāśataṃ kanyāḥ putrikā abhisaṃdadhe / prajāpatiḥ prajā dakṣaḥ sisṛkṣur janamejaya // 1.70.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa / kālasya nayane yuktāḥ saptaviṃśatim indave // 1.70.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayodaśānāṃ patnīnāṃ yā tu dākṣāyaṇī varā / mārīcaḥ kaśyapas tasyām ādityān samajījanat // 1.70.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) indrādīn vīryasaṃpannān vivasvantam athāpi ca // 1.70.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vivasvataḥ suto jajñe yamo vaivasvataḥ prabhuḥ / mārtaṇḍaś ca yamasyāpi putro rājann ajāyata // 1.70.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mārtaṇḍasya manur dhīmān ajāyata sutaḥ prabhuḥ / manor vaṃśo mānavānāṃ tato 'yaṃ prathito 'bhavat // 1.70.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) brahmakṣatrādayas tasmān manor jātās tu mānavāḥ // 1.70.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatrābhavat tadā rājan brahma kṣatreṇa saṃgatam / brāhmaṇā mānavās teṣāṃ sāṅgaṃ vedam adīdharan // 1.70.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) venaṃ dhṛṣṇuṃ nariṣyantaṃ nābhāgekṣvākum eva ca / karūṣam atha śaryātiṃ tathaivātrāṣṭamīm ilām // 1.70.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛṣadhranavamān āhuḥ kṣatradharmaparāyaṇān / nābhāgāriṣṭadaśamān manoḥ putrān mahābalān // 1.70.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pañcāśataṃ manoḥ putrās tathaivānye 'bhavan kṣitau / anyonyabhedāt te sarve vineśur iti naḥ śrutam // 1.70.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) purūravās tato vidvān ilāyāṃ samapadyata / sā vai tasyābhavan mātā pitā ceti hi naḥ śrutam // 1.70.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayodaśa samudrasya dvīpān aśnan purūravāḥ / amānuṣair vṛtaḥ sattvair mānuṣaḥ san mahāyaśāḥ // 1.70.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vipraiḥ sa vigrahaṃ cakre vīryonmattaḥ purūravāḥ / jahāra ca sa viprāṇāṃ ratnāny utkrośatām api // 1.70.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sanatkumāras taṃ rājan brahmalokād upetya ha / anudarśayāṃ tataś cakre pratyagṛhṇān na cāpy asau // 1.70.19 upagīti (12, 15, 12, 15) tato maharṣibhiḥ kruddhaiḥ śaptaḥ sadyo vyanaśyata / lobhānvito madabalān naṣṭasaṃjño narādhipaḥ // 1.70.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa hi gandharvalokastha urvaśyā sahito virāṭ / ānināya kriyārthe 'gnīn yathāvad vihitāṃs tridhā // 1.70.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṭ putrā jajñire 'thailād āyur dhīmān amāvasuḥ / dṛḍhāyuś ca vanāyuś ca śrutāyuś corvaśīsutāḥ // 1.70.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nahuṣaṃ vṛddhaśarmāṇaṃ rajiṃ rambham anenasam / svarbhānavīsutān etān āyoḥ putrān pracakṣate // 1.70.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣo nahuṣaḥ putro dhīmān satyaparākramaḥ / rājyaṃ śaśāsa sumahad dharmeṇa pṛthivīpatiḥ // 1.70.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pitṝn devān ṛṣīn viprān gandharvoragarākṣasān / nahuṣaḥ pālayām āsa brahmakṣatram atho viśaḥ // 1.70.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hatvā dasyusaṃghātān ṛṣīn karam adāpayat / paśuvac caiva tān pṛṣṭhe vāhayām āsa vīryavān // 1.70.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārayām āsa cendratvam abhibhūya divaukasaḥ / tejasā tapasā caiva vikrameṇaujasā tathā // 1.70.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatiṃ yayātiṃ saṃyātim āyātiṃ pāñcam uddhavam / nahuṣo janayām āsa ṣaṭ putrān priyavāsasi // 1.70.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yayātir nāhuṣaḥ samrāḍ āsīt satyaparākramaḥ / sa pālayām āsa mahīm īje ca vividhaiḥ savaiḥ // 1.70.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atiśaktyā pitṝn arcan devāṃś ca prayataḥ sadā / anvagṛhṇāt prajāḥ sarvā yayātir aparājitaḥ // 1.70.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya putrā maheṣvāsāḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ / devayānyāṃ mahārāja śarmiṣṭhāyāṃ ca jajñire // 1.70.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devayānyām ajāyetāṃ yadus turvasur eva ca / druhyuś cānuś ca pūruś ca śarmiṣṭhāyāṃ prajajñire // 1.70.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śāśvatīḥ samā rājan prajā dharmeṇa pālayan / jarām ārchan mahāghorāṃ nāhuṣo rūpanāśinīm // 1.70.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarābhibhūtaḥ putrān sa rājā vacanam abravīt / yaduṃ pūruṃ turvasuṃ ca druhyuṃ cānuṃ ca bhārata // 1.70.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) yauvanena caran kāmān yuvā yuvatibhiḥ saha / vihartum aham icchāmi sāhyaṃ kuruta putrakāḥ // 1.70.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ putro devayāneyaḥ pūrvajo yadur abravīt / kiṃ kāryaṃ bhavataḥ kāryam asmābhir yauvanena ca // 1.70.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir abravīt taṃ vai jarā me pratigṛhyatām / yauvanena tvadīyena careyaṃ viṣayān aham // 1.70.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajato dīrghasatrair me śāpāc cośanaso muneḥ / kāmārthaḥ parihīṇo me tapye 'haṃ tena putrakāḥ // 1.70.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māmakena śarīreṇa rājyam ekaḥ praśāstu vaḥ / ahaṃ tanvābhinavayā yuvā kāmān avāpnuyām // 1.70.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na te tasya pratyagṛhṇan yaduprabhṛtayo jarām / tam abravīt tataḥ pūruḥ kanīyān satyavikramaḥ // 1.70.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rājaṃś carābhinavayā tanvā yauvanagocaraḥ / ahaṃ jarāṃ samāsthāya rājye sthāsyāmi te ''jñayā // 1.70.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa rājarṣis tapovīryasamāśrayāt / saṃcārayām āsa jarāṃ tadā putre mahātmani // 1.70.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) pauraveṇātha vayasā rājā yauvanam āsthitaḥ / yāyātenāpi vayasā rājyaṃ pūrur akārayat // 1.70.43 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tato varṣasahasrānte yayātir aparājitaḥ / atṛpta eva kāmānāṃ pūruṃ putram uvāca ha // 1.70.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā dāyādavān asmi tvaṃ me vaṃśakaraḥ sutaḥ / pauravo vaṃśa iti te khyātiṃ loke gamiṣyati // 1.70.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ sa nṛpaśārdūlaḥ pūruṃ rājye 'bhiṣicya ca / kālena mahatā paścāt kāladharmam upeyivān // 1.70.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātiḥ pūrvako 'smākaṃ daśamo yaḥ prajāpateḥ / kathaṃ sa śukratanayāṃ lebhe paramadurlabhām // 1.71.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa dvijottama / ānupūrvyā ca me śaṃsa pūror vaṃśakarān pṛthak // 1.71.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir āsīd rājarṣir devarājasamadyutiḥ / taṃ śukravṛṣaparvāṇau vavrāte vai yathā purā // 1.71.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tat te 'haṃ saṃpravakṣyāmi pṛcchato janamejaya / devayānyāś ca saṃyogaṃ yayāter nāhuṣasya ca // 1.71.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surāṇām asurāṇāṃ ca samajāyata vai mithaḥ / aiśvaryaṃ prati saṃgharṣas trailokye sacarācare // 1.71.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jigīṣayā tato devā vavrire ''ṅgirasaṃ munim / paurohityena yājyārthe kāvyaṃ tūśanasaṃ pare // 1.71.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇau tāv ubhau nityam anyonyaspardhinau bhṛśam // 1.71.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra devā nijaghnur yān dānavān yudhi saṃgatān / tān punar jīvayām āsa kāvyo vidyābalāśrayāt // 1.71.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te punar utthāya yodhayāṃ cakrire surān // 1.71.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asurās tu nijaghnur yān surān samaramūrdhani / na tān saṃjīvayām āsa bṛhaspatir udāradhīḥ // 1.71.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi veda sa tāṃ vidyāṃ yāṃ kāvyo veda vīryavān / saṃjīvanīṃ tato devā viṣādam agaman param // 1.71.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tu devā bhayodvignāḥ kāvyād uśanasas tadā / ūcuḥ kacam upāgamya jyeṣṭhaṃ putraṃ bṛhaspateḥ // 1.71.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhajamānān bhajasvāsmān kuru naḥ sāhyam uttamam / yāsau vidyā nivasati brāhmaṇe 'mitatejasi // 1.71.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śukre tām āhara kṣipraṃ bhāgabhāṅ no bhaviṣyasi // 1.71.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vṛṣaparvasamīpe sa śakyo draṣṭuṃ tvayā dvijaḥ / rakṣate dānavāṃs tatra na sa rakṣaty adānavān // 1.71.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ārādhayituṃ śakto bhavān pūrvavayāḥ kavim / devayānīṃ ca dayitāṃ sutāṃ tasya mahātmanaḥ // 1.71.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tvam ārādhayituṃ śakto nānyaḥ kaś cana vidyate / śīladākṣiṇyamādhuryair ācāreṇa damena ca // 1.71.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devayānyāṃ hi tuṣṭāyāṃ vidyāṃ tāṃ prāpsyasi dhruvam // 1.71.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathety uktvā tataḥ prāyād bṛhaspatisutaḥ kacaḥ / tadābhipūjito devaiḥ samīpaṃ vṛṣaparvaṇaḥ // 1.71.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gatvā tvarito rājan devaiḥ saṃpreṣitaḥ kacaḥ / asurendrapure śukraṃ dṛṣṭvā vākyam uvāca ha // 1.71.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣer aṅgirasaḥ pautraṃ putraṃ sākṣād bṛhaspateḥ / nāmnā kaca iti khyātaṃ śiṣyaṃ gṛhṇātu māṃ bhavān // 1.71.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmacaryaṃ cariṣyāmi tvayy ahaṃ paramaṃ gurau / anumanyasva māṃ brahman sahasraṃ parivatsarān // 1.71.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaca susvāgataṃ te 'stu pratigṛhṇāmi te vacaḥ / arcayiṣye 'ham arcyaṃ tvām arcito 'stu bṛhaspatiḥ // 1.71.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kacas tu taṃ tathety uktvā pratijagrāha tad vratam / ādiṣṭaṃ kaviputreṇa śukreṇośanasā svayam // 1.71.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vratasya vratakālaṃ sa yathoktaṃ pratyagṛhṇata / ārādhayann upādhyāyaṃ devayānīṃ ca bhārata // 1.71.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityam ārādhayiṣyaṃs tāṃ yuvā yauvanago ''mukhe / gāyan nṛtyan vādayaṃś ca devayānīm atoṣayat // 1.71.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) saṃśīlayan devayānīṃ kanyāṃ saṃprāptayauvanām / puṣpaiḥ phalaiḥ preṣaṇaiś ca toṣayām āsa bhārata // 1.71.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) devayāny api taṃ vipraṃ niyamavratacāriṇam / anugāyamānā lalanā rahaḥ paryacarat tadā // 1.71.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) pañca varṣaśatāny evaṃ kacasya carato vratam / tatrātīyur atho buddhvā dānavās taṃ tataḥ kacam // 1.71.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gā rakṣantaṃ vane dṛṣṭvā rahasy ekam amarṣitāḥ / jaghnur bṛhaspater dveṣād vidyārakṣārtham eva ca // 1.71.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatvā śālāvṛkebhyaś ca prāyacchaṃs tilaśaḥ kṛtam // 1.71.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gāvo nivṛttās tā agopāḥ svaṃ niveśanam / tā dṛṣṭvā rahitā gās tu kacenābhyāgatā vanāt // 1.71.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca vacanaṃ kāle devayāny atha bhārata // 1.71.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ahutaṃ cāgnihotraṃ te sūryaś cāstaṃ gataḥ prabho / agopāś cāgatā gāvaḥ kacas tāta na dṛśyate // 1.71.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyaktaṃ hato mṛto vāpi kacas tāta bhaviṣyati / taṃ vinā na ca jīveyaṃ kacaṃ satyaṃ bravīmi te // 1.71.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) [01.71.30aayam ehīti śabdena mṛtaṃ saṃjīvayāmy aham / ajñātasamavṛtta [3: n] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tataḥ saṃjīvanīṃ vidyāṃ prayujya kacam āhvayat / āhūtaḥ prādurabhavat kaco 'riṣṭo 'tha vidyayā // 1.71.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) hato 'ham iti cācakhyau pṛṣṭo brāhmaṇakanyayā // 1.71.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa punar devayānyoktaḥ puṣpāhāro yadṛcchayā / vanaṃ yayau tato vipro dadṛśur dānavāś ca tam // 1.71.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dvitīyaṃ hatvā taṃ dagdhvā kṛtvā ca cūrṇaśaḥ / prāyacchan brāhmaṇāyaiva surāyām asurās tadā // 1.71.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) devayāny atha bhūyo 'pi vākyaṃ pitaram abravīt / puṣpāhāraḥ preṣaṇakṛt kacas tāta na dṛśyate // 1.71.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) bṛhaspateḥ sutaḥ putri kacaḥ pretagatiṃ gataḥ / vidyayā jīvito 'py evaṃ hanyate karavāṇi kim // 1.71.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maivaṃ śuco mā ruda devayāni; na tvādṛśī martyam anupraśocet / surāś ca viśve ca jagac ca sarvam; upasthitāṃ vaikṛtim ānamanti // 1.71.36 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yasyāṅgirā vṛddhatamaḥ pitāmaho; bṛhaspatiś cāpi pitā tapodhanaḥ / ṛṣeḥ putraṃ tam atho vāpi pautraṃ; kathaṃ na śoceyam ahaṃ na rudyām // 1.71.37 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: yBtgg], vaṃśastha [12: jtjr], upendravajrā [11: jtjgg] sa brahmacārī ca tapodhanaś ca; sadotthitaḥ karmasu caiva dakṣaḥ / kacasya mārgaṃ pratipatsye na bhokṣye; priyo hi me tāta kaco 'bhirūpaḥ // 1.71.38 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) asaṃśayaṃ mām asurā dviṣanti; ye me śiṣyaṃ nāgasaṃ sūdayanti / abrāhmaṇaṃ kartum icchanti raudrās; te māṃ yathā prastutaṃ dānavair hi // 1.71.39 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] apy asya pāpasya bhaved ihāntaḥ; kaṃ brahmahatyā na dahed apīndram // 1.71.39.2 ajñātārdhasamavṛtta [tgl, sy] saṃcodito devayānyā maharṣiḥ punar āhvayat / saṃrambheṇaiva kāvyo hi bṛhaspatisutaṃ kacam // 1.71.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) guror bhīto vidyayā copahūtaḥ; śanair vācaṃ jaṭhare vyājahāra / tam abravīt kena pathopanīto; mamodare tiṣṭhasi brūhi vipra // 1.71.41 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] bhavatprasādān na jahāti māṃ smṛtiḥ; smare ca sarvaṃ yac ca yathā ca vṛttam / na tv evaṃ syāt tapaso vyayo me; tataḥ kleśaṃ ghoram imaṃ sahāmi // 1.71.42 na kiṃcid adhyavasitam asuraiḥ surāyāṃ bhavato 'smi datto; hatvā dagdhvā cūrṇayitvā ca kāvya / brāhmīṃ māyām āsurī caiva māyā; tvayi sthite katham evātivartet // 1.71.43 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kiṃ te priyaṃ karavāṇy adya vatse; vadhena me jīvitaṃ syāt kacasya / nānyatra kukṣer mama bhedanena; dṛśyet kaco madgato devayāni // 1.71.44 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] dvau māṃ śokāv agnikalpau dahetāṃ; kacasya nāśas tava caivopaghātaḥ / kacasya nāśe mama nāsti śarma; tavopaghāte jīvituṃ nāsmi śaktā // 1.71.45 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jtyy], upendravajrā [11: jtjgg] saṃsiddharūpo 'si bṛhaspateḥ suta; yat tvāṃ bhaktaṃ bhajate devayānī / vidyām imāṃ prāpnuhi jīvanīṃ tvaṃ; na ced indraḥ kacarūpī tvam adya // 1.71.46 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: yBtgl], indravajrā [11: ttjgg] na nivartet punar jīvan kaś cid anyo mamodarāt / brāhmaṇaṃ varjayitvaikaṃ tasmād vidyām avāpnuhi // 1.71.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putro bhūtvā bhāvaya bhāvito mām; asmād dehād upaniṣkramya tāta / samīkṣethā dharmavatīm avekṣāṃ; guroḥ sakāśāt prāpya vidyāṃ savidyaḥ // 1.71.48 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: jmyy], ajñātam [11: mtjgg] guroḥ sakāśāt samavāpya vidyāṃ; bhittvā kukṣiṃ nirvicakrāma vipraḥ / kaco 'bhirūpo dakṣiṇaṃ brāhmaṇasya; śuklātyaye paurṇamāsyām ivenduḥ // 1.71.49 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyj], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] dṛṣṭvā ca taṃ patitaṃ brahmarāśim; utthāpayām āsa mṛtaṃ kaco 'pi / vidyāṃ siddhāṃ tām avāpyābhivādya; tataḥ kacas taṃ gurum ity uvāca // 1.71.50 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ṛtasya dātāram anuttamasya; nidhiṃ nidhīnāṃ caturanvayānām / ye nādriyante gurum arcanīyaṃ; pāpāṃl lokāṃs te vrajanty apratiṣṭhān // 1.71.51 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] surāpānād vañcanāṃ prāpayitvā; saṃjñānāśaṃ caiva tathātighoram / dṛṣṭvā kacaṃ cāpi tathābhirūpaṃ; pītaṃ tadā surayā mohitena // 1.71.52 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samanyur utthāya mahānubhāvas; tadośanā viprahitaṃ cikīrṣuḥ / kāvyaḥ svayaṃ vākyam idaṃ jagāda; surāpānaṃ prati vai jātaśaṅkaḥ // 1.71.53 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yo brāhmaṇo 'dya prabhṛtīha kaś cin; mohāt surāṃ pāsyati mandabuddhiḥ / apetadharmo brahmahā caiva sa syād; asmiṃl loke garhitaḥ syāt pare ca // 1.71.54 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) mayā cemāṃ vipradharmoktisīmāṃ; maryādāṃ vai sthāpitāṃ sarvaloke / santo viprāḥ śuśruvāṃso gurūṇāṃ; devā lokāś copaśṛṇvantu sarve // 1.71.55 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] itīdam uktvā sa mahānubhāvas; taponidhīnāṃ nidhir aprameyaḥ / tān dānavān daivavimūḍhabuddhīn; idaṃ samāhūya vaco 'bhyuvāca // 1.71.56 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ācakṣe vo dānavā bāliśāḥ stha; siddhaḥ kaco vatsyati matsakāśe / saṃjīvanīṃ prāpya vidyāṃ mahārthāṃ; tulyaprabhāvo brahmaṇā brahmabhūtaḥ // 1.71.57 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] guror uṣya sakāśe tu daśa varṣaśatāni saḥ / anujñātaḥ kaco gantum iyeṣa tridaśālayam // 1.71.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāvṛttavrataṃ taṃ tu visṛṣṭaṃ guruṇā tadā / prasthitaṃ tridaśāvāsaṃ devayāny abravīd idam // 1.72.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣer aṅgirasaḥ pautra vṛttenābhijanena ca / bhrājase vidyayā caiva tapasā ca damena ca // 1.72.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣir yathāṅgirā mānyaḥ pitur mama mahāyaśāḥ / tathā mānyaś ca pūjyaś ca bhūyo mama bṛhaspatiḥ // 1.72.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ jñātvā vijānīhi yad bravīmi tapodhana / vratasthe niyamopete yathā vartāmy ahaṃ tvayi // 1.72.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samāvṛttavidyo māṃ bhaktāṃ bhajitum arhasi / gṛhāṇa pāṇiṃ vidhivan mama mantrapuraskṛtam // 1.72.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) pūjyo mānyaś ca bhagavān yathā tava pitā mama / tathā tvam anavadyāṅgi pūjanīyatarā mama // 1.72.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ātmaprāṇaiḥ priyatamā bhārgavasya mahātmanaḥ / tvaṃ bhadre dharmataḥ pūjyā guruputrī sadā mama // 1.72.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yathā mama gurur nityaṃ mānyaḥ śukraḥ pitā tava / devayāni tathaiva tvaṃ naivaṃ māṃ vaktum arhasi // 1.72.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guruputrasya putro vai na tu tvam asi me pituḥ / tasmān mānyaś ca pūjyaś ca mamāpi tvaṃ dvijottama // 1.72.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asurair hanyamāne ca kaca tvayi punaḥ punaḥ / tadā prabhṛti yā prītis tāṃ tvam eva smarasva me // 1.72.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sauhārde cānurāge ca vettha me bhaktim uttamām / na mām arhasi dharmajña tyaktuṃ bhaktām anāgasam // 1.72.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aniyojye niyoge māṃ niyunakṣi śubhavrate / prasīda subhru tvaṃ mahyaṃ guror gurutarī śubhe // 1.72.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yatroṣitaṃ viśālākṣi tvayā candranibhānane / tatrāham uṣito bhadre kukṣau kāvyasya bhāmini // 1.72.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaginī dharmato me tvaṃ maivaṃ vocaḥ śubhānane / sukham asmy uṣito bhadre na manyur vidyate mama // 1.72.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi śivam āśaṃsa me pathi / avirodhena dharmasya smartavyo 'smi kathāntare // 1.72.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apramattotthitā nityam ārādhaya guruṃ mama // 1.72.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadi māṃ dharmakāmārthe pratyākhyāsyasi coditaḥ / tataḥ kaca na te vidyā siddhim eṣā gamiṣyati // 1.72.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guruputrīti kṛtvāhaṃ pratyācakṣe na doṣataḥ / guruṇā cābhyanujñātaḥ kāmam evaṃ śapasva mām // 1.72.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārṣaṃ dharmaṃ bruvāṇo 'haṃ devayāni yathā tvayā / śapto nārho 'smi śāpasya kāmato 'dya na dharmataḥ // 1.72.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād bhavatyā yaḥ kāmo na tathā sa bhaviṣyati / ṛṣiputro na te kaś cij jātu pāṇiṃ grahīṣyati // 1.72.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) phaliṣyati na te vidyā yat tvaṃ mām āttha tat tathā / adhyāpayiṣyāmi tu yaṃ tasya vidyā phaliṣyati // 1.72.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evam uktvā dvijaśreṣṭho devayānīṃ kacas tadā / tridaśeśālayaṃ śīghraṃ jagāma dvijasattamaḥ // 1.72.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āgatam abhiprekṣya devā indrapurogamāḥ / bṛhaspatiṃ sabhājyedaṃ kacam āhur mudānvitāḥ // 1.72.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tvam asmaddhitaṃ karma cakartha paramādbhutam / na te yaśaḥ praṇaśitā bhāgabhāṅ no bhaviṣyasi // 1.72.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kṛtavidye kace prāpte hṛṣṭarūpā divaukasaḥ / kacād adhītya tāṃ vidyāṃ kṛtārthā bharatarṣabha // 1.73.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva eva samāgamya śatakratum athābruvan / kālas te vikramasyādya jahi śatrūn puraṃdara // 1.73.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu sahitais tridaśair maghavāṃs tadā / tathety uktvopacakrāma so 'paśyata vane striyaḥ // 1.73.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) krīḍantīnāṃ tu kanyānāṃ vane caitrarathopame / vāyubhūtaḥ sa vastrāṇi sarvāṇy eva vyamiśrayat // 1.73.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jalāt samuttīrya kanyās tāḥ sahitās tadā / vastrāṇi jagṛhus tāni yathāsannāny anekaśaḥ // 1.73.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vāso devayānyāḥ śarmiṣṭhā jagṛhe tadā / vyatimiśram ajānantī duhitā vṛṣaparvaṇaḥ // 1.73.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tayor mithas tatra virodhaḥ samajāyata / devayānyāś ca rājendra śarmiṣṭhāyāś ca tatkṛte // 1.73.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasmād gṛhṇāsi me vastraṃ śiṣyā bhūtvā mamāsuri / samudācārahīnāyā na te śreyo bhaviṣyati // 1.73.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīnaṃ ca śayānaṃ ca pitā te pitaraṃ mama / stauti vandati cābhīkṣṇaṃ nīcaiḥ sthitvā vinītavat // 1.73.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yācatas tvaṃ hi duhitā stuvataḥ pratigṛhṇataḥ / sutāhaṃ stūyamānasya dadato 'pratigṛhṇataḥ // 1.73.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anāyudhā sāyudhāyā riktā kṣubhyasi bhikṣuki / lapsyase pratiyoddhāraṃ na hi tvāṃ gaṇayāmy aham // 1.73.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) samucchrayaṃ devayānīṃ gatāṃ saktāṃ ca vāsasi / śarmiṣṭhā prākṣipat kūpe tataḥ svapuram āvrajat // 1.73.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) hateyam iti vijñāya śarmiṣṭhā pāpaniścayā / anavekṣya yayau veśma krodhavegaparāyaṇā // 1.73.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha taṃ deśam abhyāgād yayātir nahuṣātmajaḥ / śrāntayugyaḥ śrāntahayo mṛgalipsuḥ pipāsitaḥ // 1.73.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) sa nāhuṣaḥ prekṣamāṇa udapānaṃ gatodakam / dadarśa kanyāṃ tāṃ tatra dīptām agniśikhām iva // 1.73.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tām apṛcchat sa dṛṣṭvaiva kanyām amaravarṇinīm / sāntvayitvā nṛpaśreṣṭhaḥ sāmnā paramavalgunā // 1.73.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kā tvaṃ tāmranakhī śyāmā sumṛṣṭamaṇikuṇḍalā / dīrghaṃ dhyāyasi cātyarthaṃ kasmāc chvasiṣi cāturā // 1.73.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ ca patitāsy asmin kūpe vīruttṛṇāvṛte / duhitā caiva kasya tvaṃ vada sarvaṃ sumadhyame // 1.73.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'sau devair hatān daityān utthāpayati vidyayā / tasya śukrasya kanyāhaṃ sa māṃ nūnaṃ na budhyate // 1.73.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa me dakṣiṇo rājan pāṇis tāmranakhāṅguliḥ / samuddhara gṛhītvā māṃ kulīnas tvaṃ hi me mataḥ // 1.73.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāmi hi tvāṃ saṃśāntaṃ vīryavantaṃ yaśasvinam / tasmān māṃ patitām asmāt kūpād uddhartum arhasi // 1.73.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tām atha brāhmaṇīṃ strīṃ ca vijñāya nahuṣātmajaḥ / gṛhītvā dakṣiṇe pāṇāv ujjahāra tato 'vaṭāt // 1.73.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uddhṛtya caināṃ tarasā tasmāt kūpān narādhipaḥ / āmantrayitvā suśroṇīṃ yayātiḥ svapuraṃ yayau // 1.73.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tvaritaṃ ghūrṇike gaccha sarvam ācakṣva me pituḥ / nedānīṃ hi pravekyāmi nagaraṃ vṛṣaparvaṇaḥ // 1.73.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tu vai tvaritaṃ gatvā ghūrṇikāsuramandiram / dṛṣṭvā kāvyam uvācedaṃ saṃbhramāviṣṭacetanā // 1.73.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācakṣe te mahāprājña devayānī vane hatā / śarmiṣṭhayā mahābhāga duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ // 1.73.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā duhitaraṃ kāvyas tatra śarmiṣṭhayā hatām / tvarayā niryayau duḥkhān mārgamāṇaḥ sutāṃ vane // 1.73.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā duhitaraṃ kāvyo devayānīṃ tato vane / bāhubhyāṃ saṃpariṣvajya duḥkhito vākyam abravīt // 1.73.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmadoṣair niyacchanti sarve duḥkhasukhe janāḥ / manye duścaritaṃ te 'sti yasyeyaṃ niṣkṛtiḥ kṛtā // 1.73.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣkṛtir me 'stu vā māstu śṛṇuṣvāvahito mama / śarmiṣṭhayā yad uktāsmi duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ // 1.73.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyaṃ kilaitat sā prāha daityānām asi gāyanaḥ // 1.73.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) evaṃ hi me kathayati śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī / vacanaṃ tīkṣṇaparuṣaṃ krodharaktekṣaṇā bhṛśam // 1.73.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) stuvato duhitā hi tvaṃ yācataḥ pratigṛhṇataḥ / sutāhaṃ stūyamānasya dadato 'pratigṛhṇataḥ // 1.73.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti mām āha śarmiṣṭhā duhitā vṛṣaparvaṇaḥ / krodhasaṃraktanayanā darpapūrṇā punaḥ punaḥ // 1.73.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yady ahaṃ stuvatas tāta duhitā pratigṛhṇataḥ / prasādayiṣye śarmiṣṭhām ity uktā hi sakhī mayā // 1.73.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) stuvato duhitā na tvaṃ bhadre na pratigṛhṇataḥ / astotuḥ stūyamānasya duhitā devayāny asi // 1.73.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣaparvaiva tad veda śakro rājā ca nāhuṣaḥ / acintyaṃ brahma nirdvandvam aiśvaraṃ hi balaṃ mama // 1.73.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ pareṣāṃ naro nityam ativādāṃs titikṣati / devayāni vijānīhi tena sarvam idaṃ jitam // 1.74.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ samutpatitaṃ krodhaṃ nigṛhṇāti hayaṃ yathā / sa yantety ucyate sadbhir na yo raśmiṣu lambate // 1.74.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ samutpatitaṃ krodham akrodhena nirasyati / devayāni vijānīhi tena sarvam idaṃ jitam // 1.74.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ samutpatitaṃ krodhaṃ kṣamayeha nirasyati / yathoragas tvacaṃ jīrṇāṃ sa vai puruṣa ucyate // 1.74.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ saṃdhārayate manyuṃ yo 'tivādāṃs titikṣati / yaś ca tapto na tapati dṛḍhaṃ so 'rthasya bhājanam // 1.74.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yo yajed apariśrānto māsi māsi śataṃ samāḥ / na krudhyed yaś ca sarvasya tayor akrodhano 'dhikaḥ // 1.74.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat kumārāḥ kumāryaś ca vairaṃ kuryur acetasaḥ / na tat prājño 'nukurvīta vidus te na balābalam // 1.74.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedāhaṃ tāta bālāpi dharmāṇāṃ yad ihāntaram / akrodhe cātivāde ca veda cāpi balābalam // 1.74.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiṣyasyāśiṣyavṛtter hi na kṣantavyaṃ bubhūṣatā / tasmāt saṃkīrṇavṛtteṣu vāso mama na rocate // 1.74.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pumāṃso ye hi nindanti vṛttenābhijanena ca / na teṣu nivaset prājñaḥ śreyorthī pāpabuddhiṣu // 1.74.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tv enam abhijānanti vṛttenābhijanena ca / teṣu sādhuṣu vastavyaṃ sa vāsaḥ śreṣṭha ucyate // 1.74.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāg duruktaṃ mahāghoraṃ duhitur vṛṣaparvaṇaḥ / na hy ato duṣkarataraṃ manye lokeṣv api triṣu // 1.74.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yaḥ sapatnaśriyaṃ dīptāṃ hīnaśrīḥ paryupāsate // 1.74.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ kāvyo bhṛguśreṣṭhaḥ samanyur upagamya ha / vṛṣaparvāṇam āsīnam ity uvācāvicārayan // 1.75.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādharmaś carito rājan sadyaḥ phalati gaur iva / putreṣu vā naptṛṣu vā na ced ātmani paśyati // 1.75.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) phalaty eva dhruvaṃ pāpaṃ gurubhuktam ivodare // 1.75.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yad aghātayathā vipraṃ kacam āṅgirasaṃ tadā / apāpaśīlaṃ dharmajñaṃ śuśrūṣuṃ madgṛhe ratam // 1.75.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vadhād anarhatas tasya vadhāc ca duhitur mama / vṛṣaparvan nibodhedaṃ tyakṣyāmi tvāṃ sabāndhavam // 1.75.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthātuṃ tvadviṣaye rājan na śakṣyāmi tvayā saha // 1.75.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aho mām abhijānāsi daitya mithyāpralāpinam / yathemam ātmano doṣaṃ na niyacchasy upekṣase // 1.75.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādharmaṃ na mṛṣāvādaṃ tvayi jānāmi bhārgava / tvayi dharmaś ca satyaṃ ca tat prasīdatu no bhavān // 1.75.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady asmān apahāya tvam ito gacchasi bhārgava / samudraṃ saṃpravekṣyāmo nānyad asti parāyaṇam // 1.75.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudraṃ praviśadhvaṃ vā diśo vā dravatāsurāḥ / duhitur nāpriyaṃ soḍhuṃ śakto 'haṃ dayitā hi me // 1.75.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādyatāṃ devayānī jīvitaṃ hy atra me sthitam / yogakṣemakaras te 'ham indrasyeva bṛhaspatiḥ // 1.75.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yat kiṃ cid asurendrāṇāṃ vidyate vasu bhārgava / bhuvi hastigavāśvaṃ vā tasya tvaṃ mama ceśvaraḥ // 1.75.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat kiṃ cid asti draviṇaṃ daityendrāṇāṃ mahāsura / tasyeśvaro 'smi yadi te devayānī prasādyatām // 1.75.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) yadi tvam īśvaras tāta rājño vittasya bhārgava / nābhijānāmi tat te 'haṃ rājā tu vadatu svayam // 1.75.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ kāmam abhikāmāsi devayāni śucismite / tat te 'haṃ saṃpradāsyāmi yadi ced api durlabham // 1.75.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāsīṃ kanyāsahasreṇa śarmiṣṭhām abhikāmaye / anu māṃ tatra gacchet sā yatra dāsyati me pitā // 1.75.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭha he saṃgrahītri śarmiṣṭhāṃ śīghram ānaya / yaṃ ca kāmayate kāmaṃ devayānī karotu tam // 1.75.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tato dhātrī tatra gatvā śarmiṣṭhāṃ vākyam abravīt / uttiṣṭha bhadre śarmiṣṭhe jñātīnāṃ sukham āvaha // 1.75.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tyajati brāhmaṇaḥ śiṣyān devayānyā pracoditaḥ / sā yaṃ kāmayate kāmaṃ sa kāryo 'dya tvayānaghe // 1.75.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā yaṃ kāmayate kāmaṃ karavāṇy aham adya tam / mā tv evāpagamac chukro devayānī ca matkṛte // 1.75.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kanyāsahasreṇa vṛtā śibikayā tadā / pitur niyogāt tvaritā niścakrāma purottamāt // 1.75.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ahaṃ kanyāsahasreṇa dāsī te paricārikā / anu tvāṃ tatra yāsyāmi yatra dāsyati te pitā // 1.75.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stuvato duhitā te 'haṃ bandinaḥ pratigṛhṇataḥ / stūyamānasya duhitā kathaṃ dāsī bhaviṣyasi // 1.75.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yena kena cid ārtānāṃ jñātīnāṃ sukham āvahet / atas tvām anuyāsyāmi yatra dāsyati te pitā // 1.75.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiśrute dāsabhāve duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ / devayānī nṛpaśreṣṭha pitaraṃ vākyam abravīt // 1.75.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) praviśāmi puraṃ tāta tuṣṭāsmi dvijasattama / amoghaṃ tava vijñānam asti vidyābalaṃ ca te // 1.75.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto duhitrā sa dvijaśreṣṭho mahāyaśāḥ / praviveśa puraṃ hṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadānavaiḥ // 1.75.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dīrghasya kālasya devayānī nṛpottama / vanaṃ tad eva niryātā krīḍārthaṃ varavarṇinī // 1.76.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena dāsīsahasreṇa sārdhaṃ śarmiṣṭhayā tadā / tam eva deśaṃ saṃprāptā yathākāmaṃ cacāra sā // 1.76.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tābhiḥ sakhībhiḥ sahitā sarvābhir muditā bhṛśam // 1.76.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) krīḍantyo 'bhiratāḥ sarvāḥ pibantyo madhumādhavīm / khādantyo vividhān bhakṣyān vidaśantyaḥ phalāni ca // 1.76.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punaś ca nāhuṣo rājā mṛgalipsur yadṛcchayā / tam eva deśaṃ saṃprāpto jalārthī śramakarśitaḥ // 1.76.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dadṛśe devayānīṃ ca śarmiṣṭhāṃ tāś ca yoṣitaḥ / pibantīr lalamānāś ca divyābharaṇabhūṣitāḥ // 1.76.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaviṣṭāṃ ca dadṛśe devayānīṃ śucismitām / rūpeṇāpratimāṃ tāsāṃ strīṇāṃ madhye varāṅganām // 1.76.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śarmiṣṭhayā sevyamānāṃ pādasaṃvāhanādibhiḥ // 1.76.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dve kanye parivārite / gotre ca nāmanī caiva dvayoḥ pṛcchāmi vām aham // 1.76.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākhyāsyāmy aham ādatsva vacanaṃ me narādhipa / śukro nāmāsuraguruḥ sutāṃ jānīhi tasya mām // 1.76.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) iyaṃ ca me sakhī dāsī yatrāhaṃ tatra gāminī / duhitā dānavendrasya śarmiṣṭhā vṛṣaparvaṇaḥ // 1.76.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu te sakhī dāsī kanyeyaṃ varavarṇinī / asurendrasutā subhru paraṃ kautūhalaṃ hi me // 1.76.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva eva naravyāghra vidhānam anuvartate / vidhānavihitaṃ matvā mā vicitrāḥ kathāḥ kṛthāḥ // 1.76.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājavad rūpaveṣau te brāhmīṃ vācaṃ bibharṣi ca / kiṃnāmā tvaṃ kutaś cāsi kasya putraś ca śaṃsa me // 1.76.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmacaryeṇa kṛtsno me vedaḥ śrutipathaṃ gataḥ / rājāhaṃ rājaputraś ca yayātir iti viśrutaḥ // 1.76.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kenāsy arthena nṛpate imaṃ deśam upāgataḥ / jighṛkṣur vārijaṃ kiṃ cid atha vā mṛgalipsayā // 1.76.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mṛgalipsur ahaṃ bhadre pānīyārtham upāgataḥ / bahu cāpy anuyukto 'smi tan mānujñātum arhasi // 1.76.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dāsyā śarmiṣṭhayā saha / tvadadhīnāsmi bhadraṃ te sakhā bhartā ca me bhava // 1.76.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viddhy auśanasi bhadraṃ te na tvām arho 'smi bhāmini / avivāhyā hi rājāno devayāni pitus tava // 1.76.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ kṣatraṃ ca brahmasaṃhitam / ṛṣiś ca ṛṣiputraś ca nāhuṣāṅga vahasva mām // 1.76.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekadehodbhavā varṇāś catvāro 'pi varāṅgane / pṛthagdharmāḥ pṛthakśaucās teṣāṃ tu brāhmaṇo varaḥ // 1.76.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇidharmo nāhuṣāyaṃ na pumbhiḥ sevitaḥ purā / taṃ me tvam agrahīr agre vṛṇomi tvām ahaṃ tataḥ // 1.76.20 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu me manasvinyāḥ pāṇim anyaḥ pumān spṛśet / gṛhītam ṛṣiputreṇa svayaṃ vāpy ṛṣiṇā tvayā // 1.76.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kruddhād āśīviṣāt sarpāj jvalanāt sarvatomukhāt / durādharṣataro vipraḥ puruṣeṇa vijānatā // 1.76.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham āśīviṣāt sarpāj jvalanāt sarvatomukhāt / durādharṣataro vipra ity āttha puruṣarṣabha // 1.76.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekam āśīviṣo hanti śastreṇaikaś ca vadhyate / hanti vipraḥ sarāṣṭrāṇi purāṇy api hi kopitaḥ // 1.76.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durādharṣataro vipras tasmād bhīru mato mama / ato 'dattāṃ ca pitrā tvāṃ bhadre na vivahāmy aham // 1.76.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dattāṃ vahasva pitrā māṃ tvaṃ hi rājan vṛto mayā / ayācato bhayaṃ nāsti dattāṃ ca pratigṛhṇataḥ // 1.76.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaritaṃ devayānyātha preṣitaṃ pitur ātmanaḥ / śrutvaiva ca sa rājānaṃ darśayām āsa bhārgavaḥ // 1.76.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvaiva cāgataṃ śukraṃ yayātiḥ pṛthivīpatiḥ / vavande brāhmaṇaṃ kāvyaṃ prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ // 1.76.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājāyaṃ nāhuṣas tāta durge me pāṇim agrahīt / namas te dehi mām asmai nānyaṃ loke patiṃ vṛṇe // 1.76.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛto 'nayā patir vīra sutayā tvaṃ mameṣṭayā / gṛhāṇemāṃ mayā dattāṃ mahiṣīṃ nahuṣātmaja // 1.76.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmo na spṛśed evaṃ mahān mām iha bhārgava / varṇasaṃkarajo brahmann iti tvāṃ pravṛṇomy aham // 1.76.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmāt tvāṃ vimuñcāmi varayasva yathepṣitam / asmin vivāhe mā glāsīr ahaṃ pāpaṃ nudāmi te // 1.76.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vahasva bhāryāṃ dharmeṇa devayānīṃ sumadhyamām / anayā saha saṃprītim atulāṃ samavāpsyasi // 1.76.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iyaṃ cāpi kumārī te śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī / saṃpūjyā satataṃ rājan mā caināṃ śayane hvayeḥ // 1.76.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto yayātis tu śukraṃ kṛtvā pradakṣiṇam / jagāma svapuraṃ hṛṣṭo anujñāto mahātmanā // 1.76.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātiḥ svapuraṃ prāpya mahendrapurasaṃnibham / praviśyāntaḥpuraṃ tatra devayānīṃ nyaveśayat // 1.77.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devayānyāś cānumate tāṃ sutāṃ vṛṣaparvaṇaḥ / aśokavanikābhyāśe gṛhaṃ kṛtvā nyaveśayat // 1.77.2 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) vṛtāṃ dāsīsahasreṇa śarmiṣṭhām āsurāyaṇīm / vāsobhir annapānaiś ca saṃvibhajya susatkṛtām // 1.77.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devayānyā tu sahitaḥ sa nṛpo nahuṣātmajaḥ / vijahāra bahūn abdān devavan mudito bhṛśam // 1.77.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṛtukāle tu saṃprāpte devayānī varāṅganā / lebhe garbhaṃ prathamataḥ kumāraṃ ca vyajāyata // 1.77.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gate varṣasahasre tu śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī / dadarśa yauvanaṃ prāptā ṛtuṃ sā cānvacintayat // 1.77.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtukālaś ca saṃprāpto na ca me 'sti patir vṛtaḥ / kiṃ prāptaṃ kiṃ nu kartavyaṃ kiṃ vā kṛtvā kṛtaṃ bhavet // 1.77.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devayānī prajātāsau vṛthāhaṃ prāptayauvanā / yathā tayā vṛto bhartā tathaivāhaṃ vṛṇomi tam // 1.77.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñā putraphalaṃ deyam iti me niścitā matiḥ / apīdānīṃ sa dharmātmā iyān me darśanaṃ rahaḥ // 1.77.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha niṣkramya rājāsau tasmin kāle yadṛcchayā / aśokavanikābhyāśe śarmiṣṭhāṃ prāpya viṣṭhitaḥ // 1.77.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ekaṃ rahite dṛṣṭvā śarmiṣṭhā cāruhāsinī / pratyudgamyāñjaliṃ kṛtvā rājānaṃ vākyam abravīt // 1.77.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) somasyendrasya viṣṇor vā yamasya varuṇasya vā / tava vā nāhuṣa kule kaḥ striyaṃ spraṣṭum arhati // 1.77.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rūpābhijanaśīlair hi tvaṃ rājan vettha māṃ sadā / sā tvāṃ yāce prasādyāham ṛtuṃ dehi narādhipa // 1.77.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedmi tvāṃ śīlasaṃpannāṃ daityakanyām aninditām / rūpe ca te na paśyāmi sūcyagram api ninditam // 1.77.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abravīd uśanā kāvyo devayānīṃ yadāvaham / neyam āhvayitavyā te śayane vārṣaparvaṇī // 1.77.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na narmayuktaṃ vacanaṃ hinasti; na strīṣu rājan na vivāhakāle / prāṇātyaye sarvadhanāpahāre; pañcānṛtāny āhur apātakāni // 1.77.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pṛṣṭaṃ tu sākṣye pravadantam anyathā; vadanti mithyopahitaṃ narendra / ekārthatāyāṃ tu samāhitāyāṃ; mithyā vadantam anṛtaṃ hinasti // 1.77.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: tBjgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] rājā pramāṇaṃ bhūtānāṃ sa naśyeta mṛṣā vadan / arthakṛcchram api prāpya na mithyā kartum utsahe // 1.77.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) samāv etau matau rājan patiḥ sakhyāś ca yaḥ patiḥ / samaṃ vivāham ity āhuḥ sakhyā me 'si patir vṛtaḥ // 1.77.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dātavyaṃ yācamānebhya iti me vratam āhitam / tvaṃ ca yācasi māṃ kāmaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te // 1.77.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmāt trāhi māṃ rājan dharmaṃ ca pratipādaya / tvatto 'patyavatī loke careyaṃ dharmam uttamam // 1.77.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) traya evādhanā rājan bhāryā dāsas tathā sutaḥ / yat te samadhigacchanti yasya te tasya tad dhanam // 1.77.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devayānyā bhujiṣyāsmi vaśyā ca tava bhārgavī / sā cāhaṃ ca tvayā rājan bharaṇīye bhajasva mām // 1.77.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu rājā sa tathyam ity eva jajñivān / pūjayām āsa śarmiṣṭhāṃ dharmaṃ ca pratyapādayat // 1.77.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgamya ca śarmiṣṭhāṃ yathākāmam avāpya ca / anyonyam abhisaṃpūjya jagmatus tau yathāgatam // 1.77.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin samāgame subhrūḥ śarmiṣṭhā cāruhāsinī / lebhe garbhaṃ prathamatas tasmān nṛpatisattamāt // 1.77.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prajajñe ca tataḥ kāle rājan rājīvalocanā / kumāraṃ devagarbhābhaṃ rājīvanibhalocanam // 1.77.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā kumāraṃ jātaṃ tu devayānī śucismitā / cintayām āsa duḥkhārtā śarmiṣṭhāṃ prati bhārata // 1.78.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) abhigamya ca śarmiṣṭhāṃ devayāny abravīd idam / kim idaṃ vṛjinaṃ subhru kṛtaṃ te kāmalubdhayā // 1.78.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣir abhyāgataḥ kaś cid dharmātmā vedapāragaḥ / sa mayā varadaḥ kāmaṃ yācito dharmasaṃhitam // 1.78.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāham anyāyataḥ kāmam ācarāmi śucismite / tasmād ṛṣer mamāpatyam iti satyaṃ bravīmi te // 1.78.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śobhanaṃ bhīru satyaṃ ced atha sa jñāyate dvijaḥ / gotranāmābhijanato vettum icchāmi taṃ dvijam // 1.78.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ojasā tejasā caiva dīpyamānaṃ raviṃ yathā / taṃ dṛṣṭvā mama saṃpraṣṭuṃ śaktir nāsīc chucismite // 1.78.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady etad evaṃ śarmiṣṭhe na manyur vidyate mama / apatyaṃ yadi te labdhaṃ jyeṣṭhāc chreṣṭhāc ca vai dvijāt // 1.78.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anyonyam evam uktvā ca saṃprahasya ca te mithaḥ / jagāma bhārgavī veśma tathyam ity eva jajñuṣī // 1.78.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir devayānyāṃ tu putrāv ajanayan nṛpaḥ / yaduṃ ca turvasuṃ caiva śakraviṣṇū ivāparau // 1.78.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād eva tu rājarṣeḥ śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī / druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca trīn kumārān ajījanat // 1.78.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kāle tu kasmiṃś cid devayānī śucismitā / yayātisahitā rājan nirjagāma mahāvanam // 1.78.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa ca tadā tatra kumārān devarūpiṇaḥ / krīḍamānān suviśrabdhān vismitā cedam abravīt // 1.78.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasyaite dārakā rājan devaputropamāḥ śubhāḥ / varcasā rūpataś caiva sadṛśā me matās tava // 1.78.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pṛṣṭvā tu rājānaṃ kumārān paryapṛcchata / kiṃnāmadheyagotro vaḥ putrakā brāhmaṇaḥ pitā // 1.78.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibrūta me yathātathyaṃ śrotum icchāmi taṃ hy aham // 1.78.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) te 'darśayan pradeśinyā tam eva nṛpasattamam / śarmiṣṭhāṃ mātaraṃ caiva tasyācakhyuś ca dārakāḥ // 1.78.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā sahitās te tu rājānam upacakramuḥ / nābhyanandata tān rājā devayānyās tadāntike // 1.78.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudantas te 'tha śarmiṣṭhām abhyayur bālakās tataḥ // 1.78.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dṛṣṭvā tu teṣāṃ bālānāṃ praṇayaṃ pārthivaṃ prati / buddhvā ca tattvato devī śarmiṣṭhām idam abravīt // 1.78.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) madadhīnā satī kasmād akārṣīr vipriyaṃ mama / tam evāsuradharmaṃ tvam āsthitā na bibheṣi kim // 1.78.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad uktam ṛṣir ity eva tat satyaṃ cāruhāsini / nyāyato dharmataś caiva carantī na bibhemi te // 1.78.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tvayā vṛto rājā vṛta eva tadā mayā / sakhībhartā hi dharmeṇa bhartā bhavati śobhane // 1.78.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjyāsi mama mānyā ca jyeṣṭhā śreṣṭhā ca brāhmaṇī / tvatto 'pi me pūjyatamo rājarṣiḥ kiṃ na vettha tat // 1.78.21 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: bha-vipulā) śrutvā tasyās tato vākyaṃ devayāny abravīd idam / rājan nādyeha vatsyāmi vipriyaṃ me kṛtaṃ tvayā // 1.78.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasotpatitāṃ śyāmāṃ dṛṣṭvā tāṃ sāśrulocanām / tvaritaṃ sakāśaṃ kāvyasya prasthitāṃ vyathitas tadā // 1.78.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) anuvavrāja saṃbhrāntaḥ pṛṣṭhataḥ sāntvayan nṛpaḥ / nyavartata na caiva sma krodhasaṃraktalocanā // 1.78.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avibruvantī kiṃ cit tu rājānaṃ cārulocanā / acirād iva saṃprāptā kāvyasyośanaso 'ntikam // 1.78.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sā tu dṛṣṭvaiva pitaram abhivādyāgrataḥ sthitā / anantaraṃ yayātis tu pūjayām āsa bhārgavam // 1.78.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) adharmeṇa jito dharmaḥ pravṛttam adharottaram / śarmiṣṭhayātivṛttāsmi duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ // 1.78.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayo 'syāṃ janitāḥ putrā rājñānena yayātinā / durbhagāyā mama dvau tu putrau tāta bravīmi te // 1.78.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmajña iti vikhyāta eṣa rājā bhṛgūdvaha / atikrāntaś ca maryādāṃ kāvyaitat kathayāmi te // 1.78.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmajñaḥ san mahārāja yo 'dharmam akṛthāḥ priyam / tasmāj jarā tvām acirād dharṣayiṣyati durjayā // 1.78.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ṛtuṃ vai yācamānāyā bhagavan nānyacetasā / duhitur dānavendrasya dharmyam etat kṛtaṃ mayā // 1.78.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtuṃ vai yācamānāyā na dadāti pumān vṛtaḥ / bhrūṇahety ucyate brahman sa iha brahmavādibhiḥ // 1.78.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhikāmāṃ striyaṃ yas tu gamyāṃ rahasi yācitaḥ / nopaiti sa ca dharmeṣu bhrūṇahety ucyate budhaiḥ // 1.78.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity etāni samīkṣyāhaṃ kāraṇāni bhṛgūdvaha / adharmabhayasaṃvignaḥ śarmiṣṭhām upajagmivān // 1.78.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanv ahaṃ pratyavekṣyas te madadhīno 'si pārthiva / mithyācārasya dharmeṣu cauryaṃ bhavati nāhuṣa // 1.78.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kruddhenośanasā śapto yayātir nāhuṣas tadā / pūrvaṃ vayaḥ parityajya jarāṃ sadyo 'nvapadyata // 1.78.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atṛpto yauvanasyāhaṃ devayānyāṃ bhṛgūdvaha / prasādaṃ kuru me brahmañ jareyaṃ mā viśeta mām // 1.78.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ mṛṣā bravīmy etaj jarāṃ prāpto 'si bhūmipa / jarāṃ tv etāṃ tvam anyasmai saṃkrāmaya yadīcchasi // 1.78.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājyabhāk sa bhaved brahman puṇyabhāk kīrtibhāk tathā / yo me dadyād vayaḥ putras tad bhavān anumanyatām // 1.78.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkrāmayiṣyasi jarāṃ yatheṣṭaṃ nahuṣātmaja / mām anudhyāya bhāvena na ca pāpam avāpsyasi // 1.78.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vayo dāsyati te putro yaḥ sa rājā bhaviṣyati / āyuṣmān kīrtimāṃś caiva bahvapatyas tathaiva ca // 1.78.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarāṃ prāpya yayātis tu svapuraṃ prāpya caiva ha / putraṃ jyeṣṭhaṃ variṣṭhaṃ ca yadum ity abravīd vacaḥ // 1.79.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarā valī ca māṃ tāta palitāni ca paryaguḥ / kāvyasyośanasaḥ śāpān na ca tṛpto 'smi yauvane // 1.79.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ yado pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha / yauvanena tvadīyena careyaṃ viṣayān aham // 1.79.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇe varṣasahasre tu punas te yauvanaṃ tv aham / dattvā svaṃ pratipatsyāmi pāpmānaṃ jarayā saha // 1.79.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sitaśmaśruśirā dīno jarayā śithilīkṛtaḥ / valīsaṃtatagātraś ca durdarśo durbalaḥ kṛśaḥ // 1.79.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśaktaḥ kāryakaraṇe paribhūtaḥ sa yauvanaiḥ / sahopajīvibhiś caiva tāṃ jarāṃ nābhikāmaye // 1.79.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yat tvaṃ me hṛdayāj jāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi / tasmād arājyabhāk tāta prajā te vai bhaviṣyati // 1.79.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) turvaso pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha / yauvanena careyaṃ vai viṣayāṃs tava putraka // 1.79.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇe varṣasahasre tu punar dāsyāmi yauvanam / svaṃ caiva pratipatsyāmi pāpmānaṃ jarayā saha // 1.79.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kāmaye jarāṃ tāta kāmabhogapraṇāśinīm / balarūpāntakaraṇīṃ buddhiprāṇavināśinīm // 1.79.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yat tvaṃ me hṛdayāj jāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi / tasmāt prajā samucchedaṃ turvaso tava yāsyati // 1.79.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkīrṇācāradharmeṣu pratilomacareṣu ca / piśitāśiṣu cāntyeṣu mūḍha rājā bhaviṣyasi // 1.79.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurudāraprasakteṣu tiryagyonigateṣu ca / paśudharmiṣu pāpeṣu mleccheṣu prabhaviṣyasi // 1.79.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa turvasuṃ śaptvā yayātiḥ sutam ātmanaḥ / śarmiṣṭhāyāḥ sutaṃ druhyum idaṃ vacanam abravīt // 1.79.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) druhyo tvaṃ pratipadyasva varṇarūpavināśinīm / jarāṃ varṣasahasraṃ me yauvanaṃ svaṃ dadasva ca // 1.79.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇe varṣasahasre tu pratidāsyāmi yauvanam / svaṃ cādāsyāmi bhūyo 'haṃ pāpmānaṃ jarayā saha // 1.79.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na gajaṃ na rathaṃ nāśvaṃ jīrṇo bhuṅkte na ca striyam / vāgbhaṅgaś cāsya bhavati taj jarāṃ nābhikāmaye // 1.79.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yat tvaṃ me hṛdayāj jāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi / tasmād druhyo priyaḥ kāmo na te saṃpatsyate kva cit // 1.79.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uḍupaplavasaṃtāro yatra nityaṃ bhaviṣyati / arājā bhojaśabdaṃ tvaṃ tatrāvāpsyasi sānvayaḥ // 1.79.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ano tvaṃ pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha / ekaṃ varṣasahasraṃ tu careyaṃ yauvanena te // 1.79.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīrṇaḥ śiśuvad ādatte 'kāle 'nnam aśucir yathā / na juhoti ca kāle 'gniṃ tāṃ jarāṃ nābhikāmaye // 1.79.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tvaṃ me hṛdayāj jāto vayaḥ svaṃ na prayacchasi / jarādoṣas tvayokto 'yaṃ tasmāt tvaṃ pratipatsyase // 1.79.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajāś ca yauvanaprāptā vinaśiṣyanty ano tava / agnipraskandanaparas tvaṃ cāpy evaṃ bhaviṣyasi // 1.79.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pūro tvaṃ me priyaḥ putras tvaṃ varīyān bhaviṣyasi / jarā valī ca me tāta palitāni ca paryaguḥ // 1.79.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāvyasyośanasaḥ śāpān na ca tṛpto 'smi yauvane // 1.79.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pūro tvaṃ pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha / kaṃ cit kālaṃ careyaṃ vai viṣayān vayasā tava // 1.79.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇe varṣasahasre tu pratidāsyāmi yauvanam / svaṃ caiva pratipatsyāmi pāpmānaṃ jarayā saha // 1.79.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca pūruḥ pitaram añjasā / yathāttha māṃ mahārāja tat kariṣyāmi te vacaḥ // 1.79.27 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pratipatsyāmi te rājan pāpmānaṃ jarayā saha / gṛhāṇa yauvanaṃ mattaś cara kāmān yathepsitān // 1.79.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarayāhaṃ praticchanno vayorūpadharas tava / yauvanaṃ bhavate dattvā cariṣyāmi yathāttha mām // 1.79.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūro prīto 'smi te vatsa prītaś cedaṃ dadāmi te / sarvakāmasamṛddhā te prajā rājye bhaviṣyati // 1.79.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauraveṇātha vayasā yayātir nahuṣātmajaḥ / prītiyukto nṛpaśreṣṭhaś cacāra viṣayān priyān // 1.80.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathākālaṃ yathāsukham / dharmāviruddhān rājendro yathārhati sa eva hi // 1.80.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) devān atarpayad yajñaiḥ śrāddhais tadvat pitṝn api / dīnān anugrahair iṣṭaiḥ kāmaiś ca dvijasattamān // 1.80.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atithīn annapānaiś ca viśaś ca paripālanaiḥ / ānṛśaṃsyena śūdrāṃś ca dasyūn saṃnigraheṇa ca // 1.80.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmeṇa ca prajāḥ sarvā yathāvad anurañjayan / yayātiḥ pālayām āsa sākṣād indra ivāparaḥ // 1.80.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā siṃhavikrānto yuvā viṣayagocaraḥ / avirodhena dharmasya cacāra sukham uttamam // 1.80.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saṃprāpya śubhān kāmāṃs tṛptaḥ khinnaś ca pārthivaḥ / kālaṃ varṣasahasrāntaṃ sasmāra manujādhipaḥ // 1.80.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parisaṃkhyāya kālajñaḥ kalāḥ kāṣṭhāś ca vīryavān / pūrṇaṃ matvā tataḥ kālaṃ pūruṃ putram uvāca ha // 1.80.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathākālam ariṃdama / sevitā viṣayāḥ putra yauvanena mayā tava // 1.80.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūro prīto 'smi bhadraṃ te gṛhāṇedaṃ svayauvanam / rājyaṃ caiva gṛhāṇedaṃ tvaṃ hi me priyakṛt sutaḥ // 1.80.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratipede jarāṃ rājā yayātir nāhuṣas tadā / yauvanaṃ pratipede ca pūruḥ svaṃ punar ātmanaḥ // 1.80.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiṣektukāmaṃ nṛpatiṃ pūruṃ putraṃ kanīyasam / brāhmaṇapramukhā varṇā idaṃ vacanam abruvan // 1.80.12 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kathaṃ śukrasya naptāraṃ devayānyāḥ sutaṃ prabho / jyeṣṭhaṃ yadum atikramya rājyaṃ pūroḥ pradāsyasi // 1.80.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadur jyeṣṭhas tava suto jātas tam anu turvasuḥ / śarmiṣṭhāyāḥ suto druhyus tato 'nuḥ pūrur eva ca // 1.80.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ jyeṣṭhān atikramya kanīyān rājyam arhati / etat saṃbodhayāmas tvāṃ dharmaṃ tvam anupālaya // 1.80.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇapramukhā varṇāḥ sarve śṛṇvantu me vacaḥ / jyeṣṭhaṃ prati yathā rājyaṃ na deyaṃ me kathaṃ cana // 1.80.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama jyeṣṭhena yadunā niyogo nānupālitaḥ / pratikūlaḥ pitur yaś ca na sa putraḥ satāṃ mataḥ // 1.80.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mātāpitror vacanakṛd dhitaḥ pathyaś ca yaḥ sutaḥ / sa putraḥ putravad yaś ca vartate pitṛmātṛṣu // 1.80.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yadunāham avajñātas tathā turvasunāpi ca / druhyunā cānunā caiva mayy avajñā kṛtā bhṛśam // 1.80.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūruṇā me kṛtaṃ vākyaṃ mānitaś ca viśeṣataḥ / kanīyān mama dāyādo jarā yena dhṛtā mama // 1.80.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama kāmaḥ sa ca kṛtaḥ pūruṇā putrarūpiṇā // 1.80.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) śukreṇa ca varo dattaḥ kāvyenośanasā svayam / putro yas tvānuvarteta sa rājā pṛthivīpatiḥ // 1.80.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavato 'nunayāmy evaṃ pūrū rājye 'bhiṣicyatām // 1.80.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yaḥ putro guṇasaṃpanno mātāpitror hitaḥ sadā / sarvam arhati kalyāṇaṃ kanīyān api sa prabho // 1.80.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arhaḥ pūrur idaṃ rājyaṃ yaḥ sutaḥ priyakṛt tava / varadānena śukrasya na śakyaṃ vaktum uttaram // 1.80.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurajānapadais tuṣṭair ity ukto nāhuṣas tadā / abhyaṣiñcat tataḥ pūruṃ rājye sve sutam ātmajam // 1.80.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dattvā ca pūrave rājyaṃ vanavāsāya dīkṣitaḥ / purāt sa niryayau rājā brāhmaṇais tāpasaiḥ saha // 1.80.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yados tu yādavā jātās turvasor yavanāḥ sutāḥ / druhyor api sutā bhojā anos tu mlecchajātayaḥ // 1.80.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūros tu pauravo vaṃśo yatra jāto 'si pārthiva / idaṃ varṣasahasrāya rājyaṃ kārayituṃ vaśī // 1.80.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa nāhuṣo rājā yayātiḥ putram īpsitam / rājye 'bhiṣicya mudito vānaprastho 'bhavan muniḥ // 1.81.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) uṣitvā ca vane vāsaṃ brāhmaṇaiḥ saha saṃśritaḥ / phalamūlāśano dānto yathā svargam ito gataḥ // 1.81.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gataḥ suravāsaṃ taṃ nivasan muditaḥ sukham / kālasya nātimahataḥ punaḥ śakreṇa pātitaḥ // 1.81.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nipatan pracyutaḥ svargād aprāpto medinītalam / sthita āsīd antarikṣe sa tadeti śrutaṃ mayā // 1.81.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tata eva punaś cāpi gataḥ svargam iti śrutiḥ / rājñā vasumatā sārdham aṣṭakena ca vīryavān // 1.81.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratardanena śibinā sametya kila saṃsadi // 1.81.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) karmaṇā kena sa divaṃ punaḥ prāpto mahīpatiḥ / sarvam etad aśeṣeṇa śrotum icchāmi tattvataḥ // 1.81.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kathyamānaṃ tvayā vipra viprarṣigaṇasaṃnidhau // 1.81.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) devarājasamo hy āsīd yayātiḥ pṛthivīpatiḥ / vardhanaḥ kuruvaṃśasya vibhāvasusamadyutiḥ // 1.81.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya vistīrṇayaśasaḥ satyakīrter mahātmanaḥ / caritaṃ śrotum icchāmi divi ceha ca sarvaśaḥ // 1.81.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi yayāter uttarāṃ kathām / divi ceha ca puṇyārthāṃ sarvapāpapraṇāśinīm // 1.81.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir nāhuṣo rājā pūruṃ putraṃ kanīyasam / rājye 'bhiṣicya muditaḥ pravavrāja vanaṃ tadā // 1.81.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anteṣu sa vinikṣipya putrān yadupurogamān / phalamūlāśano rājā vane saṃnyavasac ciram // 1.81.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃśitātmā jitakrodhas tarpayan pitṛdevatāḥ / agnīṃś ca vidhivaj juhvan vānaprasthavidhānataḥ // 1.81.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atithīn pūjayām āsa vanyena haviṣā vibhuḥ / śiloñchavṛttim āsthāya śeṣānnakṛtabhojanaḥ // 1.81.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇaṃ varṣasahasraṃ sa evaṃvṛttir abhūn nṛpaḥ / abbhakṣaḥ śaradas triṃśad āsīn niyatavāṅmanāḥ // 1.81.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś ca vāyubhakṣo 'bhūt saṃvatsaram atandritaḥ / pañcāgnimadhye ca tapas tepe saṃvatsaraṃ nṛpaḥ // 1.81.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ekapādasthitaś cāsīt ṣaṇ māsān anilāśanaḥ / puṇyakīrtis tataḥ svargaṃ jagāmāvṛtya rodasī // 1.81.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargataḥ sa tu rājendro nivasan devasadmani / pūjitas tridaśaiḥ sādhyair marudbhir vasubhis tathā // 1.82.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devalokād brahmalokaṃ saṃcaran puṇyakṛd vaśī / avasat pṛthivīpālo dīrghakālam iti śrutiḥ // 1.82.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sa kadā cin nṛpaśreṣṭho yayātiḥ śakram āgamat / kathānte tatra śakreṇa pṛṣṭaḥ sa pṛthivīpatiḥ // 1.82.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā sa pūrus tava rūpeṇa rājañ; jarāṃ gṛhītvā pracacāra bhūmau / tadā rājyaṃ saṃpradāyaiva tasmai; tvayā kim uktaḥ kathayeha satyam // 1.82.4 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) gaṅgāyamunayor madhye kṛtsno 'yaṃ viṣayas tava / madhye pṛthivyās tvaṃ rājā bhrātaro 'ntyādhipās tava // 1.82.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) akrodhanaḥ krodhanebhyo viśiṣṭas; tathā titikṣur atitikṣor viśiṣṭaḥ / amānuṣebhyo mānuṣāś ca pradhānā; vidvāṃs tathaivāviduṣaḥ pradhānaḥ // 1.82.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jByy], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: jmyy], indravajrā [11: ttjgg] ākruśyamāno nākrośen manyur eva titikṣataḥ / ākroṣṭāraṃ nirdahati sukṛtaṃ cāsya vindati // 1.82.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) nāruṃtudaḥ syān na nṛśaṃsavādī; na hīnataḥ param abhyādadīta / yayāsya vācā para udvijeta; na tāṃ vaded ruśatīṃ pāpalokyām // 1.82.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] aruṃtudaṃ puruṣaṃ rūkṣavācaṃ; vākkaṇṭakair vitudantaṃ manuṣyān / vidyād alakṣmīkatamaṃ janānāṃ; mukhe nibaddhāṃ nirṛtiṃ vahantam // 1.82.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sadbhiḥ purastād abhipūjitaḥ syāt; sadbhis tathā pṛṣṭhato rakṣitaḥ syāt / sadāsatām ativādāṃs titikṣet; satāṃ vṛttaṃ cādadītāryavṛttaḥ // 1.82.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] vāksāyakā vadanān niṣpatanti; yair āhataḥ śocati rātryahāni / parasya vā marmasu ye patanti; tān paṇḍito nāvasṛjet pareṣu // 1.82.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na hīdṛśaṃ saṃvananaṃ triṣu lokeṣu vidyate / yathā maitrī ca bhūteṣu dānaṃ ca madhurā ca vāk // 1.82.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasmāt sāntvaṃ sadā vācyaṃ na vācyaṃ paruṣaṃ kva cit / pūjyān saṃpūjayed dadyān na ca yācet kadā cana // 1.82.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāṇi karmāṇi samāpya rājan; gṛhān parityajya vanaṃ gato 'si / tat tvāṃ pṛcchāmi nahuṣasya putra; kenāsi tulyas tapasā yayāte // 1.83.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mBjgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nāhaṃ devamanuṣyeṣu na gandharvamaharṣiṣu / ātmanas tapasā tulyaṃ kaṃ cit paśyāmi vāsava // 1.83.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadāvamaṃsthāḥ sadṛśaḥ śreyasaś ca; pāpīyasaś cāviditaprabhāvaḥ / tasmāl lokā antavantas taveme; kṣīṇe puṇye patitāsy adya rājan // 1.83.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: jtyj], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] surarṣigandharvanarāvamānāt; kṣayaṃ gatā me yadi śakra lokāḥ / iccheyaṃ vai suralokād vihīnaḥ; satāṃ madhye patituṃ devarāja // 1.83.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgl], upendravajrā [11: jtjgg] satāṃ sakāśe patitāsi rājaṃś; cyutaḥ pratiṣṭhāṃ yatra labdhāsi bhūyaḥ / evaṃ viditvā tu punar yayāte; na te 'vamānyāḥ sadṛśaḥ śreyasaś ca // 1.83.5 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyy], ajñātam [12: jtyj], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ prahāyāmararājajuṣṭān; puṇyāṃl lokān patamānaṃ yayātim / saṃprekṣya rājarṣivaro 'ṣṭakas tam; uvāca saddharmavidhānagoptā // 1.83.6 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kas tvaṃ yuvā vāsavatulyarūpaḥ; svatejasā dīpyamāno yathāgniḥ / patasy udīrṇāmbudharāndhakārāt; khāt khecarāṇāṃ pravaro yathārkaḥ // 1.83.7 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] dṛṣṭvā ca tvāṃ sūryapathāt patantaṃ; vaiśvānarārkadyutim aprameyam / kiṃ nu svid etat patatīti sarve; vitarkayantaḥ parimohitāḥ smaḥ // 1.83.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dṛṣṭvā ca tvāṃ viṣṭhitaṃ devamārge; śakrārkaviṣṇupratimaprabhāvam / abhyudgatās tvāṃ vayam adya sarve; tattvaṃ pāte tava jijñāsamānāḥ // 1.83.9 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] na cāpi tvāṃ dhṛṣṇumaḥ praṣṭum agre; na ca tvam asmān pṛcchasi ye vayaṃ smaḥ / tat tvāṃ pṛcchāmaḥ spṛhaṇīyarūpaṃ; kasya tvaṃ vā kiṃnimittaṃ tvam āgāḥ // 1.83.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmsy], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg] bhayaṃ tu te vyetu viṣādamohau; tyajāśu devendrasamānarūpa / tvāṃ vartamānaṃ hi satāṃ sakāśe; nālaṃ prasoḍhuṃ balahāpi śakraḥ // 1.83.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] santaḥ pratiṣṭhā hi sukhacyutānāṃ; satāṃ sadaivāmararājakalpa / te saṃgatāḥ sthāvarajaṅgameśāḥ; pratiṣṭhitas tvaṃ sadṛśeṣu satsu // 1.83.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prabhur agniḥ pratapane bhūmir āvapane prabhuḥ / prabhuḥ sūryaḥ prakāśitve satāṃ cābhyāgataḥ prabhuḥ // 1.83.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ yayātir nahuṣasya putraḥ; pūroḥ pitā sarvabhūtāvamānāt / prabhraṃśitaḥ surasiddharṣilokāt; paricyutaḥ prapatāmy alpapuṇyaḥ // 1.84.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jBtgg] ahaṃ hi pūrvo vayasā bhavadbhyas; tenābhivādaṃ bhavatāṃ na prayuñje / yo vidyayā tapasā janmanā vā; vṛddhaḥ sa pūjyo bhavati dvijānām // 1.84.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] avādīś ced vayasā yaḥ sa vṛddha; iti rājan nābhyavadaḥ kathaṃ cit / yo vai vidvān vayasā san sma vṛddhaḥ; sa eva pūjyo bhavati dvijānām // 1.84.3 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: stjgg], upendravajrā [11: jtjgg] pratikūlaṃ karmaṇāṃ pāpam āhus; tad vartate 'pravaṇe pāpalokyam / santo 'satāṃ nānuvartanti caitad; yathā ātmaiṣām anukūlavādī // 1.84.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: sttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: tttgg] abhūd dhanaṃ me vipulaṃ mahad vai; viceṣṭamāno nādhigantā tad asmi / evaṃ pradhāryātmahite niviṣṭo; yo vartate sa vijānāti jīvan // 1.84.5 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyj], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nānābhāvā bahavo jīvaloke; daivādhīnā naṣṭaceṣṭādhikārāḥ / tat tat prāpya na vihanyeta dhīro; diṣṭaṃ balīya iti matvātmabuddhyā // 1.84.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mntgg], ajñātam [12: tByy], śālinī [11: mttgg] sukhaṃ hi jantur yadi vāpi duḥkhaṃ; daivādhīnaṃ vindati nātmaśaktyā / tasmād diṣṭaṃ balavan manyamāno; na saṃjvaren nāpi hṛṣyet kadā cit // 1.84.7 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] duḥkhe na tapyen na sukhena hṛṣyet; samena varteta sadaiva dhīraḥ / diṣṭaṃ balīya iti manyamāno; na saṃjvaren nāpi hṛṣyet kadā cit // 1.84.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhaye na muhyāmy aṣṭakāhaṃ kadā cit; saṃtāpo me mānaso nāsti kaś cit / dhātā yathā māṃ vidadhāti loke; dhruvaṃ tathāhaṃ bhaviteti matvā // 1.84.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃsvedajā aṇḍajā udbhidāś ca; sarīsṛpāḥ kṛmayo 'thāpsu matsyāḥ / tathāśmānas tṛṇakāṣṭhaṃ ca sarvaṃ; diṣṭakṣaye svāṃ prakṛtiṃ bhajante // 1.84.10 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tttgl] anityatāṃ sukhaduḥkhasya buddhvā; kasmāt saṃtāpam aṣṭakāhaṃ bhajeyam / kiṃ kuryāṃ vai kiṃ ca kṛtvā na tapye; tasmāt saṃtāpaṃ varjayāmy apramattaḥ // 1.84.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: mryy] ye ye lokāḥ pārthivendra pradhānās; tvayā bhuktā yaṃ ca kālaṃ yathā ca / tan me rājan brūhi sarvaṃ yathāvat; kṣetrajñavad bhāṣase tvaṃ hi dharmān // 1.84.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] rājāham āsam iha sārvabhaumas; tato lokān mahato ajayaṃ vai / tatrāvasaṃ varṣasahasramātraṃ; tato lokaṃ param asmy abhyupetaḥ // 1.84.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBBgg], ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: yBtgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ purīṃ puruhūtasya ramyāṃ; sahasradvārāṃ śatayojanāyatām / adhyāvasaṃ varṣasahasramātraṃ; tato lokaṃ param asmy abhyupetaḥ // 1.84.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjr], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] tato divyam ajaraṃ prāpya lokaṃ; prajāpater lokapater durāpam / tatrāvasaṃ varṣasahasramātraṃ; tato lokaṃ param asmy abhyupetaḥ // 1.84.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yntgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] devasya devasya niveśane ca; vijitya lokān avasaṃ yatheṣṭam / saṃpūjyamānas tridaśaiḥ samastais; tulyaprabhāvadyutir īśvarāṇām // 1.84.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathāvasaṃ nandane kāmarūpī; saṃvatsarāṇām ayutaṃ śatānām / sahāpsarobhir viharan puṇyagandhān; paśyan nagān puṣpitāṃś cārurūpān // 1.84.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jtyy], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tatrasthaṃ māṃ devasukheṣu saktaṃ; kāle 'tīte mahati tato 'timātram / dūto devānām abravīd ugrarūpo; dhvaṃsety uccais triḥ plutena svareṇa // 1.84.18 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vaiśvadevī [12: mmyy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [12: mBsy] etāvan me viditaṃ rājasiṃha; tato bhraṣṭo 'haṃ nandanāt kṣīṇapuṇyaḥ / vāco 'śrauṣaṃ cāntarikṣe surāṇām; anukrośāc chocatāṃ mānavendra // 1.84.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: ymyy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] aho kaṣṭaṃ kṣīṇapuṇyo yayātiḥ; pataty asau puṇyakṛt puṇyakīrtiḥ / tān abruvaṃ patamānas tato 'haṃ; satāṃ madhye nipateyaṃ kathaṃ nu // 1.84.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg] tair ākhyātā bhavatāṃ yajñabhūmiḥ; samīkṣya caināṃ tvaritam upāgato 'smi / havirgandhaṃ deśikaṃ yajñabhūmer; dhūmāpāṅgaṃ pratigṛhya pratītaḥ // 1.84.21 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadāvaso nandane kāmarūpī; saṃvatsarāṇām ayutaṃ śatānām / kiṃ kāraṇaṃ kārtayugapradhāna; hitvā tattvaṃ vasudhām anvapadyaḥ // 1.85.1 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] jñātiḥ suhṛt svajano yo yatheha; kṣīṇe vitte tyajyate mānavair hi / tathā tatra kṣīṇapuṇyaṃ manuṣyaṃ; tyajanti sadyaḥ seśvarā devasaṃghāḥ // 1.85.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jmyy] kathaṃ tasmin kṣīṇapuṇyā bhavanti; saṃmuhyate me 'tra mano 'timātram / kiṃviśiṣṭāḥ kasya dhāmopayānti; tad vai brūhi kṣetravit tvaṃ mato me // 1.85.3 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: rttgl], ajñātam [11: yttgl] imaṃ bhaumaṃ narakaṃ te patanti; lālapyamānā naradeva sarve / te kaṅkagomāyubalāśanārthaṃ; kṣīṇā vivṛddhiṃ bahudhā vrajanti // 1.85.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], indravajrā [11: ttjgg] tasmād etad varjanīyaṃ nareṇa; duṣṭaṃ loke garhaṇīyaṃ ca karma / ākhyātaṃ te pārthiva sarvam etad; bhūyaś cedānīṃ vada kiṃ te vadāmi // 1.85.5 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadā tu tān vitudante vayāṃsi; tathā gṛdhrāḥ śitikaṇṭhāḥ pataṃgāḥ / kathaṃ bhavanti katham ābhavanti; na bhaumam anyaṃ narakaṃ śṛṇomi // 1.85.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBjgl], upendravajrā [11: jtjgg] ūrdhvaṃ dehāt karmaṇo jṛmbhamāṇād; vyaktaṃ pṛthivyām anusaṃcaranti / imaṃ bhaumaṃ narakaṃ te patanti; nāvekṣante varṣapūgān anekān // 1.85.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] ṣaṣṭiṃ sahasrāṇi patanti vyomni; tathā aśītiṃ parivatsarāṇi / tān vai tudanti prapatataḥ prapātaṃ; bhīmā bhaumā rākṣasās tīkṣṇadaṃṣṭrāḥ // 1.85.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttsy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: ttygl], upendravajrā [11: jtjgg] yad enasas te patatas tudanti; bhīmā bhaumā rākṣasās tīkṣṇadaṃṣṭrāḥ / kathaṃ bhavanti katham ābhavanti; kathaṃbhūtā garbhabhūtā bhavanti // 1.85.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBjgl], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] asraṃ retaḥ puṣpaphalānupṛktam; anveti tad vai puruṣeṇa sṛṣṭam / sa vai tasyā raja āpadyate vai; sa garbhabhūtaḥ samupaiti tatra // 1.85.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vanaspatīṃś cauṣadhīś cāviśanti; apo vāyuṃ pṛthivīṃ cāntarikṣam / catuṣpadaṃ dvipadaṃ cāpi sarvam; evaṃbhūtā garbhabhūtā bhavanti // 1.85.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg] anyad vapur vidadhātīha garbha; utāho svit svena kāmena yāti / āpadyamāno narayonim etām; ācakṣva me saṃśayāt prabravīmi // 1.85.12 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: tttgl], ajñātam [11: yttgl] śarīradehādisamucchrayaṃ ca; cakṣuḥśrotre labhate kena saṃjñām / etat tattvaṃ sarvam ācakṣva pṛṣṭaḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tāta manyāma sarve // 1.85.13 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] vāyuḥ samutkarṣati garbhayonim; ṛtau retaḥ puṣparasānupṛktam / sa tatra tanmātrakṛtādhikāraḥ; krameṇa saṃvardhayatīha garbham // 1.85.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa jāyamāno vigṛhītagātraḥ; ṣaḍjñānaniṣṭhāyatano manuṣyaḥ / sa śrotrābhyāṃ vedayatīha śabdaṃ; sarvaṃ rūpaṃ paśyati cakṣuṣā ca // 1.85.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ghrāṇena gandhaṃ jihvayātho rasaṃ ca; tvacā sparśaṃ manasā veda bhāvam / ity aṣṭakehopacitiṃ ca viddhi; mahātmanaḥ prāṇabhṛtaḥ śarīre // 1.85.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: tmyj], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yaḥ saṃsthitaḥ puruṣo dahyate vā; nikhanyate vāpi nighṛṣyate vā / abhāvabhūtaḥ sa vināśam etya; kenātmānaṃ cetayate purastāt // 1.85.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] hitvā so 'sūn suptavan niṣṭanitvā; purodhāya sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca / anyāṃ yoniṃ pavanāgrānusārī; hitvā dehaṃ bhajate rājasiṃha // 1.85.18 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yntgl], śālinī [11: mttgg] puṇyāṃ yoniṃ puṇyakṛto vrajanti; pāpāṃ yoniṃ pāpakṛto vrajanti / kīṭāḥ pataṃgāś ca bhavanti pāpā; na me vivakṣāsti mahānubhāva // 1.85.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] catuṣpadā dvipadāḥ ṣaṭpadāś ca; tathābhūtā garbhabhūtā bhavanti / ākhyātam etan nikhilena sarvaṃ; bhūyas tu kiṃ pṛcchasi rājasiṃha // 1.85.20 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: yttgl] kiṃ svit kṛtvā labhate tāta lokān; martyaḥ śreṣṭhāṃs tapasā vidyayā vā / tan me pṛṣṭaḥ śaṃsa sarvaṃ yathāvac; chubhāṃl lokān yena gacchet krameṇa // 1.85.21 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] tapaś ca dānaṃ ca śamo damaś ca; hrīr ārjavaṃ sarvabhūtānukampā / naśyanti mānena tamo 'bhibhūtāḥ; puṃsaḥ sadaiveti vadanti santaḥ // 1.85.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] adhīyānaḥ paṇḍitaṃ manyamāno; yo vidyayā hanti yaśaḥ pareṣām / tasyāntavantaś ca bhavanti lokā; na cāsya tad brahma phalaṃ dadāti // 1.85.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] catvāri karmāṇy abhayaṃkarāṇi; bhayaṃ prayacchanty ayathākṛtāni / mānāgnihotram uta mānamaunaṃ; mānenādhītam uta mānayajñaḥ // 1.85.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mBjgg], ajñātam [11: tBjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na mānyamāno mudam ādadīta; na saṃtāpaṃ prāpnuyāc cāvamānāt / santaḥ sataḥ pūjayantīha loke; nāsādhavaḥ sādhubuddhiṃ labhante // 1.85.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] iti dadyād iti yajed ity adhīyīta me vratam / ity asminn abhayāny āhus tāni varjyāni nityaśaḥ // 1.85.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yenāśrayaṃ vedayante purāṇaṃ; manīṣiṇo mānasamānabhaktam / tan niḥśreyas taijasaṃ rūpam etya; parāṃ śāntiṃ prāpnuyuḥ pretya ceha // 1.85.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] caran gṛhasthaḥ katham eti devān; kathaṃ bhikṣuḥ katham ācāryakarmā / vānaprasthaḥ satpathe saṃniviṣṭo; bahūny asmin saṃprati vedayanti // 1.86.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] āhūtādhyāyī gurukarmasvacodyaḥ; pūrvotthāyī caramaṃ copaśāyī / mṛdur dānto dhṛtimān apramattaḥ; svādhyāyaśīlaḥ sidhyati brahmacārī // 1.86.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: tmyy], ajñātam [12: mtyy], ajñātam [11: yBtgg] dharmāgataṃ prāpya dhanaṃ yajeta; dadyāt sadaivātithīn bhojayec ca / anādadānaś ca parair adattaṃ; saiṣā gṛhasthopaniṣat purāṇī // 1.86.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] svavīryajīvī vṛjinān nivṛtto; dātā parebhyo na paropatāpī / tādṛṅ muniḥ siddhim upaiti mukhyāṃ; vasann araṇye niyatāhāraceṣṭaḥ // 1.86.4 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) aśilpajīvī nagṛhaś ca nityaṃ; jitendriyaḥ sarvato vipramuktaḥ / anokasārī laghur alpacāraś; caran deśān ekacaraḥ sa bhikṣuḥ // 1.86.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] rātryā yayā cābhijitāś ca lokā; bhavanti kāmā vijitāḥ sukhāś ca / tām eva rātriṃ prayateta vidvān; araṇyasaṃstho bhavituṃ yatātmā // 1.86.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] daśaiva pūrvān daśa cāparāṃs tu; jñātīn sahātmānam athaikaviṃśam / araṇyavāsī sukṛte dadhāti; vimucyāraṇye svaśarīradhātūn // 1.86.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kati svid eva munayo maunāni kati cāpy uta / bhavantīti tad ācakṣva śrotum icchāmahe vayam // 1.86.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) araṇye vasato yasya grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ / grāme vā vasato 'raṇyaṃ sa muniḥ syāj janādhipa // 1.86.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ svid vasato 'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ / grāme vā vasato 'raṇyaṃ kathaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ // 1.86.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na grāmyam upayuñjīta ya āraṇyo munir bhavet / tathāsya vasato 'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ // 1.86.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anagnir aniketaś ca agotracaraṇo muniḥ / kaupīnācchādanaṃ yāvat tāvad icchec ca cīvaram // 1.86.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvat prāṇābhisaṃdhānaṃ tāvad icchec ca bhojanam / tathāsya vasato grāme 'raṇyaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ // 1.86.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu kāmān parityajya tyaktakarmā jitendriyaḥ / ātiṣṭheta munir maunaṃ sa loke siddhim āpnuyāt // 1.86.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhautadantaṃ kṛttanakhaṃ sadā snātam alaṃkṛtam / asitaṃ sitakarmasthaṃ kas taṃ nārcitum arhati // 1.86.15 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tapasā karśitaḥ kṣāmaḥ kṣīṇamāṃsāsthiśoṇitaḥ / yadā bhavati nirdvandvo munir maunaṃ samāsthitaḥ // 1.86.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha lokam imaṃ jitvā lokaṃ vijayate param // 1.86.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āsyena tu yadāhāraṃ govan mṛgayate muniḥ / athāsya lokaḥ pūrvo yaḥ so 'mṛtatvāya kalpate // 1.86.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kataras tv etayoḥ pūrvaṃ devānām eti sātmyatām / ubhayor dhāvato rājan sūryācandramasor iva // 1.87.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aniketo gṛhastheṣu kāmavṛtteṣu saṃyataḥ / grāma eva vasan bhikṣus tayoḥ pūrvataraṃ gataḥ // 1.87.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aprāpya dīrgham āyus tu yaḥ prāpto vikṛtiṃ caret / tapyeta yadi tat kṛtvā caret so 'nyat tatas tapaḥ // 1.87.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad vai nṛśaṃsaṃ tad apathyam āhur; yaḥ sevate dharmam anarthabuddhiḥ / asvo 'py anīśaś ca tathaiva rājaṃs; tadārjavaṃ sa samādhis tadāryam // 1.87.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] kenāsi dūtaḥ prahito 'dya rājan; yuvā sragvī darśanīyaḥ suvarcāḥ / kuta āgataḥ katarasyāṃ diśi tvam; utāho svit pārthivaṃ sthānam asti // 1.87.5 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) imaṃ bhaumaṃ narakaṃ kṣīṇapuṇyaḥ; praveṣṭum urvīṃ gaganād viprakīrṇaḥ / uktvāhaṃ vaḥ prapatiṣyāmy anantaraṃ; tvaranti māṃ brāhmaṇā lokapālāḥ // 1.87.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [12: jtyy], ajñātam [12: mBtr] satāṃ sakāśe tu vṛtaḥ prapātas; te saṃgatā guṇavantaś ca sarve / śakrāc ca labdho hi varo mayaiṣa; patiṣyatā bhūmitale narendra // 1.87.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pṛcchāmi tvāṃ mā prapata prapātaṃ; yadi lokāḥ pārthiva santi me 'tra / yady antarikṣe yadi vā divi śritāḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye // 1.87.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: stjgl], indravaṃśā [12: ttjr], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg] yāvat pṛthivyāṃ vihitaṃ gavāśvaṃ; sahāraṇyaiḥ paśubhiḥ parvataiś ca / tāval lokā divi te saṃsthitā vai; tathā vijānīhi narendrasiṃha // 1.87.9 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tāṃs te dadāmi mā prapata prapātaṃ; ye me lokā divi rājendra santi / yady antarikṣe yadi vā divi śritās; tān ākrama kṣipram amitrasāha // 1.87.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: trsy], indravaṃśā [12: ttjr], indravajrā [11: ttjgg] nāsmadvidho 'brāhmaṇo brahmavic ca; pratigrahe vartate rājamukhya / yathā pradeyaṃ satataṃ dvijebhyas; tathādadaṃ pūrvam ahaṃ narendra // 1.87.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] nābrāhmaṇaḥ kṛpaṇo jātu jīved; yā cāpi syād brāhmaṇī vīrapatnī / so 'haṃ yadaivākṛtapūrvaṃ careyaṃ; vivitsamānaḥ kim u tatra sādhu // 1.87.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] pṛcchāmi tvāṃ spṛhaṇīyarūpa; pratardano 'haṃ yadi me santi lokāḥ / yady antarikṣe yadi vā divi śritāḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye // 1.87.13 na kiṃcid adhyavasitam santi lokā bahavas te narendra; apy ekaikaḥ sapta saptāpy ahāni / madhucyuto ghṛtapṛktā viśokās; te nāntavantaḥ pratipālayanti // 1.87.14 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: rBtgl] tāṃs te dadāmi mā prapata prapātaṃ; ye me lokās tava te vai bhavantu / yady antarikṣe yadi vā divi śritās; tān ākrama kṣipram apetamohaḥ // 1.87.15 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: trsy], indravaṃśā [12: ttjr], indravajrā [11: ttjgg] na tulyatejāḥ sukṛtaṃ kāmayeta; yogakṣemaṃ pārthiva pārthivaḥ san / daivādeśād āpadaṃ prāpya vidvāṃś; caren nṛśaṃsaṃ na hi jātu rājā // 1.87.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jtyj], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], śālinī [11: mttgg] dharmyaṃ mārgaṃ cetayāno yaśasyaṃ; kuryān nṛpo dharmam avekṣamāṇaḥ / na madvidho dharmabuddhiḥ prajānan; kuryād evaṃ kṛpaṇaṃ māṃ yathāttha // 1.87.17 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] kuryām apūrvaṃ na kṛtaṃ yad anyair; vivitsamānaḥ kim u tatra sādhu / bruvāṇam evaṃ nṛpatiṃ yayātiṃ; nṛpottamo vasumanābravīt tam // 1.87.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pṛcchāmi tvāṃ vasumanā rauśadaśvir; yady asti loko divi mahyaṃ narendra / yady antarikṣe prathito mahātman; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye // 1.88.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mByy], ajñātam [12: ttyj], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] yad antarikṣaṃ pṛthivī diśaś ca; yat tejasā tapate bhānumāṃś ca / lokās tāvanto divi saṃsthitā vai; te nāntavantaḥ pratipālayanti // 1.88.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tāṃs te dadāmi pata mā prapātaṃ; ye me lokās tava te vai bhavantu / krīṇīṣvaināṃs tṛṇakenāpi rājan; pratigrahas te yadi samyak praduṣṭaḥ // 1.88.3 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) na mithyāhaṃ vikrayaṃ vai smarāmi; vṛthā gṛhītaṃ śiśukāc chaṅkamānaḥ / kuryāṃ na caivākṛtapūrvam anyair; vivitsamānaḥ kim u tatra sādhu // 1.88.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravajrā [11: ttjgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [12: jtyy], ajñātam [11: yttgl] tāṃs tvaṃ lokān pratipadyasva rājan; mayā dattān yadi neṣṭaḥ krayas te / ahaṃ na tān vai pratigantā narendra; sarve lokās tava te vai bhavantu // 1.88.5 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) pṛcchāmi tvāṃ śibir auśīnaro 'haṃ; mamāpi lokā yadi santīha tāta / yady antarikṣe yadi vā divi śritāḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye // 1.88.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [12: jtyj], śālinī [11: mttgg] na tvaṃ vācā hṛdayenāpi vidvan; parīpsamānān nāvamaṃsthā narendra / tenānantā divi lokāḥ śritās te; vidyudrūpāḥ svanavanto mahāntaḥ // 1.88.7 vātormī [11: mBtgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) tāṃs tvaṃ lokān pratipadyasva rājan; mayā dattān yadi neṣṭaḥ krayas te / na cāhaṃ tān pratipatsyeha dattvā; yatra gatvā tvam upāsse ha lokān // 1.88.8 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: rBtgg] yathā tvam indrapratimaprabhāvas; te cāpy anantā naradeva lokāḥ / tathādya loke na rame 'nyadatte; tasmāc chibe nābhinandāmi dāyam // 1.88.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na ced ekaikaśo rājaṃl lokān naḥ pratinandasi / sarve pradāya bhavate gantāro narakaṃ vayam // 1.88.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yad arhāya dadadhvaṃ tat santaḥ satyānṛśaṃsyataḥ / ahaṃ tu nābhidhṛṣṇomi yatkṛtaṃ na mayā purā // 1.88.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasyaite pratidṛśyante rathāḥ pañca hiraṇmayāḥ / uccaiḥ santaḥ prakāśante jvalanto 'gniśikhā iva // 1.88.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuṣmān ete hi vakṣyanti rathāḥ pañca hiraṇmayāḥ / uccaiḥ santaḥ prakāśante jvalanto 'gniśikhā iva // 1.88.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātiṣṭhasva rathaṃ rājan vikramasva vihāyasā / vayam apy anuyāsyāmo yadā kālo bhaviṣyati // 1.88.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvair idānīṃ gantavyaṃ sahasvargajito vayam / eṣa no virajāḥ panthā dṛśyate devasadmanaḥ // 1.88.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te 'dhiruhya rathān sarve prayātā nṛpasattamāḥ / ākramanto divaṃ bhābhir dharmeṇāvṛtya rodasī // 1.88.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ manye pūrvam eko 'smi gantā; sakhā cendraḥ sarvathā me mahātmā / kasmād evaṃ śibir auśīnaro 'yam; eko 'tyagāt sarvavegena vāhān // 1.88.17 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg] adadād devayānāya yāvad vittam avindata / uśīnarasya putro 'yaṃ tasmāc chreṣṭho hi naḥ śibiḥ // 1.88.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānaṃ tapaḥ satyam athāpi dharmo; hrīḥ śrīḥ kṣamā saumya tathā titikṣā / rājann etāny apratimasya rājñaḥ; śibeḥ sthitāny anṛśaṃsasya buddhyā // 1.88.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃvṛtto hrīniṣedhaś ca yasmāt; tasmāc chibir atyagād vai rathena // 1.88.19.2 somarājī [6: yy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) athāṣṭakaḥ punar evānvapṛcchan; mātāmahaṃ kautukād indrakalpam / pṛcchāmi tvāṃ nṛpate brūhi satyaṃ; kutaś ca kasyāsi sutaś ca kasya // 1.88.20 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] kṛtaṃ tvayā yad dhi na tasya kartā; loke tvad anyaḥ kṣatriyo brāhmaṇo vā // 1.88.20.2 na kiṃcid adhyavasitam yayātir asmi nahuṣasya putraḥ; pūroḥ pitā sārvabhaumas tv ihāsam / guhyam arthaṃ māmakebhyo bravīmi; mātāmaho 'haṃ bhavatāṃ prakāśaḥ // 1.88.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: rttgl], indravajrā [11: ttjgg] sarvām imāṃ pṛthivīṃ nirjigāya; prasthe baddhvā hy adadaṃ brāhmaṇebhyaḥ / medhyān aśvān ekaśaphān surūpāṃs; tadā devāḥ puṇyabhājo bhavanti // 1.88.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgl] adām ahaṃ pṛthivīṃ brāhmaṇebhyaḥ; pūrṇām imām akhilāṃ vāhanasya / gobhiḥ suvarṇena dhanaiś ca mukhyais; tatrāsan gāḥ śatam arbudāni // 1.88.23 na kiṃcid adhyavasitam satyena me dyauś ca vasuṃdharā ca; tathaivāgnir jvalate mānuṣeṣu / na me vṛthā vyāhṛtam eva vākyaṃ; satyaṃ hi santaḥ pratipūjayanti // 1.88.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarve ca devā munayaś ca lokāḥ; satyena pūjyā iti me manogatam // 1.88.24.2 ajñātasamavṛtta [5: tgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yo naḥ svargajitaḥ sarvān yathāvṛttaṃ nivedayet / anasūyur dvijāgrebhyaḥ sa labhen naḥ salokatām // 1.88.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ rājā sa mahātmā hy atīva; svair dauhitrais tārito 'mitrasāhaḥ / tyaktvā mahīṃ paramodārakarmā; svargaṃ gataḥ karmabhir vyāpya pṛthvīm // 1.88.26 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg] bhagavañ śrotum icchāmi pūror vaṃśakarān nṛpān / yadvīryā yādṛśāś caiva yāvanto yatparākramāḥ // 1.89.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy asmiñ śīlahīno vā nirvīryo vā narādhipaḥ / prajāvirahito vāpi bhūtapūrvaḥ kadā cana // 1.89.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ prathitavṛttānāṃ rājñāṃ vijñānaśālinām / caritaṃ śrotum icchāmi vistareṇa tapodhana // 1.89.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi / pūror vaṃśadharān vīrāñ śakrapratimatejasaḥ // 1.89.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravīreśvararaudrāśvās trayaḥ putrā mahārathāḥ / pūroḥ pauṣṭyām ajāyanta pravīras tatra vaṃśakṛt // 1.89.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasyur abhavat tasmāc chūraḥ śyenīsutaḥ prabhuḥ / pṛthivyāś caturantāyā goptā rājīvalocanaḥ // 1.89.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) subhrūḥ saṃhanano vāgmī sauvīrītanayās trayaḥ / manasyor abhavan putrāḥ śūrāḥ sarve mahārathāḥ // 1.89.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raudrāśvasya maheṣvāsā daśāpsarasi sūnavaḥ / yajvāno jajñire śūrāḥ prajāvanto bahuśrutāḥ // 1.89.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve sarvāstravidvāṃsaḥ sarve dharmaparāyaṇāḥ // 1.89.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ṛcepur atha kakṣepuḥ kṛkaṇepuś ca vīryavān / sthaṇḍilepur vanepuś ca sthalepuś ca mahārathaḥ // 1.89.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejepur balavān dhīmān satyepuś cendravikramaḥ / dharmepuḥ saṃnatepuś ca daśamo devavikramaḥ // 1.89.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anādhṛṣṭisutās tāta rājasūyāśvamedhinaḥ // 1.89.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) matināras tato rājā vidvāṃś carceputo 'bhavat / matinārasutā rājaṃś catvāro 'mitavikramāḥ // 1.89.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃsur mahān atiratho druhyuś cāpratimadyutiḥ // 1.89.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) teṣāṃ taṃsur mahāvīryaḥ pauravaṃ vaṃśam udvahan / ājahāra yaśo dīptaṃ jigāya ca vasuṃdharām // 1.89.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ilinaṃ tu sutaṃ taṃsur janayām āsa vīryavān / so 'pi kṛtsnām imāṃ bhūmiṃ vijigye jayatāṃ varaḥ // 1.89.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathaṃtaryāṃ sutān pañca pañcabhūtopamāṃs tataḥ / ilino janayām āsa duḥṣantaprabhṛtīn nṛpa // 1.89.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥṣantaṃ śūrabhīmau ca prapūrvaṃ vasum eva ca / teṣāṃ jyeṣṭho 'bhavad rājā duḥṣanto janamejaya // 1.89.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥṣantād bharato jajñe vidvāñ śākuntalo nṛpaḥ / tasmād bharatavaṃśasya vipratasthe mahad yaśaḥ // 1.89.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharatas tisṛṣu strīṣu nava putrān ajījanat / nābhyanandanta tān rājā nānurūpā mamety uta // 1.89.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mahadbhiḥ kratubhir ījāno bharatas tadā / lebhe putraṃ bharadvājād bhumanyuṃ nāma bhārata // 1.89.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ putriṇam ātmānaṃ jñātvā pauravanandanaḥ / bhumanyuṃ bharataśreṣṭha yauvarājye 'bhyaṣecayat // 1.89.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasya mahīndrasya vitathaḥ putrako 'bhavat / tataḥ sa vitatho nāma bhumanyor abhavat sutaḥ // 1.89.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhotraś ca suhotā ca suhaviḥ suyajus tathā / puṣkariṇyām ṛcīkasya bhumanyor abhavan sutāḥ // 1.89.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ jyeṣṭhaḥ suhotras tu rājyam āpa mahīkṣitām / rājasūyāśvamedhādyaiḥ so 'yajad bahubhiḥ savaiḥ // 1.89.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhotraḥ pṛthivīṃ sarvāṃ bubhuje sāgarāmbarām / pūrṇāṃ hastigavāśvasya bahuratnasamākulām // 1.89.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamajjeva mahī tasya bhūribhārāvapīḍitā / hastyaśvarathasaṃpūrṇā manuṣyakalilā bhṛśam // 1.89.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhotre rājani tadā dharmataḥ śāsati prajāḥ / caityayūpāṅkitā cāsīd bhūmiḥ śatasahasraśaḥ // 1.89.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pravṛddhajanasasyā ca sahadevā vyarocata // 1.89.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aikṣvākī janayām āsa suhotrāt pṛthivīpateḥ / ajamīḍhaṃ sumīḍhaṃ ca purumīḍhaṃ ca bhārata // 1.89.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajamīḍho varas teṣāṃ tasmin vaṃśaḥ pratiṣṭhitaḥ / ṣaṭ putrān so 'py ajanayat tisṛṣu strīṣu bhārata // 1.89.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṛkṣaṃ dhūminy atho nīlī duḥṣantaparameṣṭhinau / keśiny ajanayaj jahnum ubhau ca janarūpiṇau // 1.89.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatheme sarvapāñcālā duḥṣantaparameṣṭhinoḥ / anvayāḥ kuśikā rājañ jahnor amitatejasaḥ // 1.89.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janarūpiṇayor jyeṣṭham ṛkṣam āhur janādhipam / ṛkṣāt saṃvaraṇo jajñe rājan vaṃśakaras tava // 1.89.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārkṣe saṃvaraṇe rājan praśāsati vasuṃdharām / saṃkṣayaḥ sumahān āsīt prajānām iti śuśrumaḥ // 1.89.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyaśīryata tato rāṣṭraṃ kṣayair nānāvidhais tathā / kṣunmṛtyubhyām anāvṛṣṭyā vyādhibhiś ca samāhatam // 1.89.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyaghnan bhāratāṃś caiva sapatnānāṃ balāni ca // 1.89.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) cālayan vasudhāṃ caiva balena caturaṅgiṇā / abhyayāt taṃ ca pāñcālyo vijitya tarasā mahīm // 1.89.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇībhir daśabhiḥ sa enaṃ samare 'jayat // 1.89.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tataḥ sadāraḥ sāmātyaḥ saputraḥ sasuhṛjjanaḥ / rājā saṃvaraṇas tasmāt palāyata mahābhayāt // 1.89.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sindhor nadasya mahato nikuñje nyavasat tadā / nadīviṣayaparyante parvatasya samīpataḥ // 1.89.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatrāvasan bahūn kālān bhāratā durgamāśritāḥ // 1.89.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) teṣāṃ nivasatāṃ tatra sahasraṃ parivatsarān / athābhyagacchad bharatān vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ // 1.89.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tam āgataṃ prayatnena pratyudgamyābhivādya ca / arghyam abhyāharaṃs tasmai te sarve bhāratās tadā // 1.89.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivedya sarvam ṛṣaye satkāreṇa suvarcase // 1.89.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) taṃ samām aṣṭamīm uṣṭaṃ rājā vavre svayaṃ tadā / purohito bhavān no 'stu rājyāya prayatāmahe // 1.89.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) om ity evaṃ vasiṣṭho 'pi bhāratān pratyapadyata // 1.89.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athābhyaṣiñcat sāmrājye sarvakṣatrasya pauravam / viṣāṇabhūtaṃ sarvasyāṃ pṛthivyām iti naḥ śrutam // 1.89.39 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) bharatādhyuṣitaṃ pūrvaṃ so 'dhyatiṣṭhat purottamam / punar balibhṛtaś caiva cakre sarvamahīkṣitaḥ // 1.89.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa pṛthivīṃ prāpya punar īje mahābalaḥ / ājamīḍho mahāyajñair bahubhir bhūridakṣiṇaiḥ // 1.89.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃvaraṇāt saurī suṣuve tapatī kurum / rājatve taṃ prajāḥ sarvā dharmajña iti vavrire // 1.89.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya nāmnābhivikhyātaṃ pṛthivyāṃ kurujāṅgalam / kurukṣetraṃ sa tapasā puṇyaṃ cakre mahātapāḥ // 1.89.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aśvavantam abhiṣvantaṃ tathā citrarathaṃ munim / janamejayaṃ ca vikhyātaṃ putrāṃś cāsyānuśuśrumaḥ // 1.89.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) pañcaitān vāhinī putrān vyajāyata manasvinī // 1.89.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhiṣvataḥ parikṣit tu śabalāśvaś ca vīryavān / abhirājo virājaś ca śalmalaś ca mahābalaḥ // 1.89.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uccaiḥśravā bhadrakāro jitāriś cāṣṭamaḥ smṛtaḥ / eteṣām anvavāye tu khyātās te karmajair guṇaiḥ // 1.89.46 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) janamejayādayaḥ sapta tathaivānye mahābalāḥ / parikṣito 'bhavan putrāḥ sarve dharmārthakovidāḥ // 1.89.47 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kakṣasenograsenau ca citrasenaś ca vīryavān / indrasenaḥ suṣeṇaś ca bhīmasenaś ca nāmataḥ // 1.89.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janamejayasya tanayā bhuvi khyātā mahābalāḥ / dhṛtarāṣṭraḥ prathamajaḥ pāṇḍur bāhlīka eva ca // 1.89.49 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: na-vipulā) niṣadhaś ca mahātejās tathā jāmbūnado balī / kuṇḍodaraḥ padātiś ca vasātiś cāṣṭamaḥ smṛtaḥ // 1.89.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve dharmārthakuśalāḥ sarve bhūtahite ratāḥ // 1.89.50.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) dhṛtarāṣṭro 'tha rājāsīt tasya putro 'tha kuṇḍikaḥ / hastī vitarkaḥ krāthaś ca kuṇḍalaś cāpi pañcamaḥ // 1.89.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) haviḥśravās tathendrābhaḥ sumanyuś cāparājitaḥ // 1.89.51.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pratīpasya trayaḥ putrā jajñire bharatarṣabha / devāpiḥ śaṃtanuś caiva bāhlīkaś ca mahārathaḥ // 1.89.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devāpis tu pravavrāja teṣāṃ dharmaparīpsayā / śaṃtanuś ca mahīṃ lebhe bāhlīkaś ca mahārathaḥ // 1.89.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharatasyānvaye jātāḥ sattvavanto mahārathāḥ / devarṣikalpā nṛpate bahavo rājasattamāḥ // 1.89.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evaṃvidhāś cāpy apare devakalpā mahārathāḥ / jātā manor anvavāye ailavaṃśavivardhanāḥ // 1.89.55 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) śrutas tvatto mayā vipra pūrveṣāṃ saṃbhavo mahān / udārāś cāpi vaṃśe 'smin rājāno me pariśrutāḥ // 1.90.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tu laghvarthasaṃyuktaṃ priyākhyānaṃ na mām ati / prīṇāty ato bhavān bhūyo vistareṇa bravītu me // 1.90.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etām eva kathāṃ divyām ā prajāpatito manoḥ / teṣām ājananaṃ puṇyaṃ kasya na prītim āvahet // 1.90.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saddharmaguṇamāhātmyair abhivardhitam uttamam / viṣṭabhya lokāṃs trīn eṣāṃ yaśaḥ sphītam avasthitam // 1.90.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) guṇaprabhāvavīryaujaḥsattvotsāhavatām aham / na tṛpyāmi kathāṃ śṛṇvann amṛtāsvādasaṃmitām // 1.90.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājan purā samyaṅ mayā dvaipāyanāc chrutam / procyamānam idaṃ kṛtsnaṃ svavaṃśajananaṃ śubham // 1.90.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata / druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī // 1.90.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃsuṃ sarasvatī putraṃ matinārād ajījanat / ilinaṃ janayām āsa kālindyāṃ taṃsur ātmajam // 1.90.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ / bharasva putraṃ duḥṣanta māvamaṃsthāḥ śakuntalām // 1.90.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) retodhāḥ putra unnayati naradeva yamakṣayāt / tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyam āha śakuntalā // 1.90.32 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ma-vipulā) yaṃ yaṃ karābhyāṃ spṛśati jīrṇaṃ sa sukham aśnute / punar yuvā ca bhavati tasmāt taṃ śaṃtanuṃ viduḥ // 1.90.48 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) ity eṣa pūror vaṃśas tu pāṇḍavānāṃ ca kīrtitaḥ / pūror vaṃśam imaṃ śrutvā sarvapāpaiḥ pramucyate // 1.90.96 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ikṣvākuvaṃśaprabhavo rājāsīt pṛthivīpatiḥ / mahābhiṣa iti khyātaḥ satyavāk satyavikramaḥ // 1.91.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) so 'śvamedhasahasreṇa vājapeyaśatena ca / toṣayām āsa devendraṃ svargaṃ lebhe tataḥ prabhuḥ // 1.91.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kadā cid brahmāṇam upāsāṃ cakrire surāḥ / tatra rājarṣayo āsan sa ca rājā mahābhiṣaḥ // 1.91.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha gaṅgā saricchreṣṭhā samupāyāt pitāmaham / tasyā vāsaḥ samuddhūtaṃ mārutena śaśiprabham // 1.91.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhavan suragaṇāḥ sahasāvāṅmukhās tadā / mahābhiṣas tu rājarṣir aśaṅko dṛṣṭavān nadīm // 1.91.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) apadhyāto bhagavatā brahmaṇā sa mahābhiṣaḥ / uktaś ca jāto martyeṣu punar lokān avāpsyasi // 1.91.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sa cintayitvā nṛpatir nṛpān sarvāṃs tapodhanān / pratīpaṃ rocayām āsa pitaraṃ bhūrivarcasam // 1.91.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mahābhiṣaṃ tu taṃ dṛṣṭvā nadī dhairyāc cyutaṃ nṛpam / tam eva manasādhyāyam upāvartat saridvarā // 1.91.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tu vidhvastavapuṣaḥ kaśmalābhihataujasaḥ / dadarśa pathi gacchantī vasūn devān divaukasaḥ // 1.91.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathārūpāṃś ca tān dṛṣṭvā papraccha saritāṃ varā / kim idaṃ naṣṭarūpāḥ stha kaccit kṣemaṃ divaukasām // 1.91.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām ūcur vasavo devāḥ śaptāḥ smo vai mahānadi / alpe 'parādhe saṃrambhād vasiṣṭhena mahātmanā // 1.91.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vimūḍhā hi vayaṃ sarve pracchannam ṛṣisattamam / saṃdhyāṃ vasiṣṭham āsīnaṃ tam atyabhisṛtāḥ purā // 1.91.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena kopād vayaṃ śaptā yonau saṃbhavateti ha / na śakyam anyathā kartuṃ yad uktaṃ brahmavādinā // 1.91.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ tasmān mānuṣī bhūtvā sūṣva putrān vasūn bhuvi / na mānuṣīṇāṃ jaṭharaṃ praviśemāśubhaṃ vayam // 1.91.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ity uktā tān vasūn gaṅgā tathety uktvābravīd idam / martyeṣu puruṣaśreṣṭhaḥ ko vaḥ kartā bhaviṣyati // 1.91.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratīpasya suto rājā śaṃtanur nāma dhārmikaḥ / bhavitā mānuṣe loke sa naḥ kartā bhaviṣyati // 1.91.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpy evaṃ mataṃ devā yathāvadata mānaghāḥ / priyaṃ tasya kariṣyāmi yuṣmākaṃ caitad īpśitam // 1.91.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātān kumārān svān apsu prakṣeptuṃ vai tvam arhasi / yathā nacirakālaṃ no niṣkṛtiḥ syāt trilokage // 1.91.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam etat kariṣyāmi putras tasya vidhīyatām / nāsya moghaḥ saṃgamaḥ syāt putrahetor mayā saha // 1.91.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) turīyārdhaṃ pradāsyāmo vīryasyaikaikaśo vayam / tena vīryeṇa putras te bhavitā tasya cepsitaḥ // 1.91.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na saṃpatsyati martyeṣu punas tasya tu saṃtatiḥ / tasmād aputraḥ putras te bhaviṣyati sa vīryavān // 1.91.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ te samayaṃ kṛtvā gaṅgayā vasavaḥ saha / jagmuḥ prahṛṣṭamanaso yathāsaṃkalpam añjasā // 1.91.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ pratīpo rājā sa sarvabhūtahite rataḥ / niṣasāda samā bahvīr gaṅgātīragato japan // 1.92.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasya rūpaguṇopetā gaṅgā śrīr iva rūpiṇī / uttīrya salilāt tasmāl lobhanīyatamākṛtiḥ // 1.92.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhīyānasya rājarṣer divyarūpā manasvinī / dakṣiṇaṃ śālasaṃkāśam ūruṃ bheje śubhānanā // 1.92.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratīpas tu mahīpālas tām uvāca manasvinīm / karavāṇi kiṃ te kalyāṇi priyaṃ yat te 'bhikāṅkṣitam // 1.92.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tvām ahaṃ kāmaye rājan kuruśreṣṭha bhajasva mām / tyāgaḥ kāmavatīnāṃ hi strīṇāṃ sadbhir vigarhitaḥ // 1.92.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ parastriyaṃ kāmād gaccheyaṃ varavarṇini / na cāsavarṇāṃ kalyāṇi dharmyaṃ tad viddhi me vratam // 1.92.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nāśreyasy asmi nāgamyā na vaktavyā ca karhi cit / bhaja māṃ bhajamānāṃ tvaṃ rājan kanyāṃ varastriyam // 1.92.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayātivṛttam etat te yan māṃ codayasi priyam / anyathā pratipannaṃ māṃ nāśayed dharmaviplavaḥ // 1.92.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpya dakṣiṇam ūruṃ me tvam āśliṣṭā varāṅgane / apatyānāṃ snuṣāṇāṃ ca bhīru viddhy etad āsanam // 1.92.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savyataḥ kāminībhāgas tvayā sa ca vivarjitaḥ / tasmād ahaṃ nācariṣye tvayi kāmaṃ varāṅgane // 1.92.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) snuṣā me bhava kalyāṇi putrārthe tvāṃ vṛṇomy aham / snuṣāpakṣaṃ hi vāmoru tvam āgamya samāśritā // 1.92.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam apy astu dharmajña saṃyujyeyaṃ sutena te / tvadbhaktyaiva bhajiṣyāmi prakhyātaṃ bhārataṃ kulam // 1.92.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivyāṃ pārthivā ye ca teṣāṃ yūyaṃ parāyaṇam / guṇā na hi mayā śakyā vaktuṃ varṣaśatair api // 1.92.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulasya ye vaḥ prasthitās tatsādhutvam anuttamam // 1.92.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) sa me nābhijanajñaḥ syād ācareyaṃ ca yad vibho / tat sarvam eva putras te na mīmāṃseta karhi cit // 1.92.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vasantī putre te vardhayiṣyāmy ahaṃ priyam / putraiḥ puṇyaiḥ priyaiś cāpi svargaṃ prāpsyati te sutaḥ // 1.92.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu sā rājaṃs tatraivāntaradhīyata / putrajanma pratīkṣaṃs tu sa rājā tad adhārayat // 1.92.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu pratīpaḥ kṣatriyarṣabhaḥ / tapas tepe sutasyārthe sabhāryaḥ kurunandana // 1.92.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ samabhavat putro vṛddhayoḥ sa mahābhiṣaḥ / śāntasya jajñe saṃtānas tasmād āsīt sa śaṃtanuḥ // 1.92.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃsmaraṃś cākṣayāṃl lokān vijitān svena karmaṇā / puṇyakarmakṛd evāsīc chaṃtanuḥ kurusattama // 1.92.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratīpaḥ śaṃtanuṃ putraṃ yauvanasthaṃ tato 'nvaśāt / purā māṃ strī samabhyāgāc chaṃtano bhūtaye tava // 1.92.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvām āvrajed yadi rahaḥ sā putra varavarṇinī / kāmayānābhirūpāḍhyā divyā strī putrakāmyayā // 1.92.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sā tvayā nānuyoktavyā kāsi kasyāsi vāṅgane // 1.92.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yac ca kuryān na tat kāryaṃ praṣṭavyā sā tvayānagha / manniyogād bhajantīṃ tāṃ bhajethā ity uvāca tam // 1.92.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃdiśya tanayaṃ pratīpaḥ śaṃtanuṃ tadā / sve ca rājye 'bhiṣicyainaṃ vanaṃ rājā viveśa ha // 1.92.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa rājā śaṃtanur dhīmān khyātaḥ pṛthvyāṃ dhanurdharaḥ / babhūva mṛgayāśīlaḥ satataṃ vanagocaraḥ // 1.92.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mṛgān mahiṣāṃś caiva vinighnan rājasattamaḥ / gaṅgām anucacāraikaḥ siddhacāraṇasevitām // 1.92.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kadā cin mahārāja dadarśa paramastriyam / jājvalyamānāṃ vapuṣā sākṣāt padmām iva śriyam // 1.92.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarvānavadyāṃ sudatīṃ divyābharaṇabhūṣitām / sūkṣmāmbaradharām ekāṃ padmodarasamaprabhām // 1.92.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃ dṛṣṭvā hṛṣṭaromābhūd vismito rūpasaṃpadā / pibann iva ca netrābhyāṃ nātṛpyata narādhipaḥ // 1.92.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā ca dṛṣṭvaiva rājānaṃ vicarantaṃ mahādyutim / snehād āgatasauhārdā nātṛpyata vilāsinī // 1.92.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām uvāca tato rājā sāntvayañ ślakṣṇayā girā / devī vā dānavī vā tvaṃ gandharvī yadi vāpsarāḥ // 1.92.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yakṣī vā pannagī vāpi mānuṣī vā sumadhyame / yā vā tvaṃ suragarbhābhe bhāryā me bhava śobhane // 1.92.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā vaco rājñaḥ sasmitaṃ mṛdu valgu ca / vasūnāṃ samayaṃ smṛtvā abhyagacchad aninditā // 1.92.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca caiva rājñaḥ sā hlādayantī mano girā / bhaviṣyāmi mahīpāla mahiṣī te vaśānugā // 1.92.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu kuryām ahaṃ rājañ śubhaṃ vā yadi vāśubham / na tad vārayitavyāsmi na vaktavyā tathāpriyam // 1.92.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ hi vartamāne 'haṃ tvayi vatsyāmi pārthiva / vāritā vipriyaṃ coktā tyajeyaṃ tvām asaṃśayam // 1.92.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatheti rājñā sā tūktā tadā bharatasattama / praharṣam atulaṃ lebhe prāpya taṃ pārthivottamam // 1.92.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āsādya śaṃtanus tāṃ ca bubhuje kāmato vaśī / na praṣṭavyeti manvāno na sa tāṃ kiṃ cid ūcivān // 1.92.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasyāḥ śīlavṛttena rūpaudāryaguṇena ca / upacāreṇa ca rahas tutoṣa jagatīpatiḥ // 1.92.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) divyarūpā hi sā devī gaṅgā tripathagā nadī / mānuṣaṃ vigrahaṃ śrīmat kṛtvā sā varavarṇinī // 1.92.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāgyopanatakāmasya bhāryevopasthitābhavat / śaṃtano rājasiṃhasya devarājasamadyuteḥ // 1.92.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbhogasnehacāturyair hāvalāsyair manoharaiḥ / rājānaṃ ramayām āsa yathā reme tathaiva saḥ // 1.92.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā ratisaktatvād uttamastrīguṇair hṛtaḥ / saṃvatsarān ṛtūn māsān na bubodha bahūn gatān // 1.92.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ramamāṇas tayā sārdhaṃ yathākāmaṃ janeśvaraḥ / aṣṭāv ajanayat putrāṃs tasyām amaravarṇinaḥ // 1.92.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātaṃ jātaṃ ca sā putraṃ kṣipaty ambhasi bhārata / prīṇāmi tvāham ity uktvā gaṅgāsrotasy amajjayat // 1.92.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tan na priyaṃ rājñaḥ śaṃtanor abhavat tadā / na ca tāṃ kiṃ canovāca tyāgād bhīto mahīpatiḥ // 1.92.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tām aṣṭame putre jāte prahasitām iva / uvāca rājā duḥkhārtaḥ parīpsan putram ātmanaḥ // 1.92.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mā vadhīḥ kāsi kasyāsi kiṃ hiṃsasi sutān iti / putraghni sumahat pāpaṃ mā prāpas tiṣṭha garhite // 1.92.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrakāma na te hanmi putraṃ putravatāṃ vara / jīrṇas tu mama vāso 'yaṃ yathā sa samayaḥ kṛtaḥ // 1.92.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ gaṅgā jahnusutā maharṣigaṇasevitā / devakāryārthasiddhyartham uṣiṭāhaṃ tvayā saha // 1.92.49 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) aṣṭeme vasavo devā mahābhāgā mahaujasaḥ / vasiṣṭhaśāpadoṣeṇa mānuṣatvam upāgatāḥ // 1.92.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ janayitā nānyas tvad ṛte bhuvi vidyate / madvidhā mānuṣī dhātrī na caivāstīha kā cana // 1.92.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tajjananīhetor mānuṣatvam upāgatā / janayitvā vasūn aṣṭau jitā lokās tvayākṣayāḥ // 1.92.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānāṃ samayas tv eṣa vasūnāṃ saṃśruto mayā / jātaṃ jātaṃ mokṣayiṣye janmato mānuṣād iti // 1.92.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tat te śāpād vinirmuktā āpavasya mahātmanaḥ / svasti te 'stu gamiṣyāmi putraṃ pāhi mahāvratam // 1.92.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa paryāyavāso me vasūnāṃ saṃnidhau kṛtaḥ / matprasūtaṃ vijānīhi gaṅgādattam imaṃ sutam // 1.92.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpavo nāma ko nv eṣa vasūnāṃ kiṃ ca duṣkṛtam / yasyābhiśāpāt te sarve mānuṣīṃ tanum āgatāḥ // 1.93.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anena ca kumāreṇa gaṅgādattena kiṃ kṛtam / yasya caiva kṛtenāyaṃ mānuṣeṣu nivatsyati // 1.93.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśānāḥ sarvalokasya vasavas te ca vai katham / mānuṣeṣūdapadyanta tan mamācakṣva jāhnavi // 1.93.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saivam uktā tato gaṅgā rājānam idam abravīt / bhartāraṃ jāhnavī devī śaṃtanuṃ puruṣarṣabham // 1.93.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ lebhe varuṇaḥ putraṃ purā bharatasattama / vasiṣṭho nāma sa muniḥ khyāta āpava ity uta // 1.93.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasyāśramapadaṃ puṇyaṃ mṛgapakṣigaṇānvitam / meroḥ pārśve nagendrasya sarvartukusumāvṛtam // 1.93.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vāruṇis tapas tepe tasmin bharatasattama / vane puṇyakṛtāṃ śreṣṭhaḥ svādumūlaphalodake // 1.93.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣasya duhitā yā tu surabhīty atigarvitā / gāṃ prajātā tu sā devī kaśyapād bharatarṣabha // 1.93.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anugrahārthaṃ jagataḥ sarvakāmadughāṃ varām / tāṃ lebhe gāṃ tu dharmātmā homadhenuṃ sa vāruṇiḥ // 1.93.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sā tasmiṃs tāpasāraṇye vasantī munisevite / cacāra ramye dharmye ca gaur apetabhayā tadā // 1.93.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atha tad vanam ājagmuḥ kadā cid bharatarṣabha / pṛthvādyā vasavaḥ sarve devadevarṣisevitam // 1.93.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te sadārā vanaṃ tac ca vyacaranta samantataḥ / remire ramaṇīyeṣu parvateṣu vaneṣu ca // 1.93.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraikasya tu bhāryā vai vasor vāsavavikrama / sā carantī vane tasmin gāṃ dadarśa sumadhyamā // 1.93.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā sā vasiṣṭhasya muneḥ sarvakāmadhug uttamā // 1.93.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) sā vismayasamāviṣṭā śīladraviṇasaṃpadā / dive vai darśayām āsa tāṃ gāṃ govṛṣabhekṣaṇa // 1.93.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svāpīnāṃ ca sudogdhrīṃ ca suvāladhimukhāṃ śubhām / upapannāṃ guṇaiḥ sarvaiḥ śīlenānuttamena ca // 1.93.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃguṇasamāyuktāṃ vasave vasunandinī / darśayām āsa rājendra purā pauravanandana // 1.93.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyaus tadā tāṃ tu dṛṣṭvaiva gāṃ gajendrendravikrama / uvāca rājaṃs tāṃ devīṃ tasyā rūpaguṇān vadan // 1.93.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) eṣā gaur uttamā devi vāruṇer asitekṣaṇe / ṛṣes tasya varārohe yasyedaṃ vanam uttamam // 1.93.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāḥ kṣīraṃ piben martyaḥ svādu yo vai sumadhyame / daśa varṣasahasrāṇi sa jīvet sthirayauvanaḥ // 1.93.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu sā devī nṛpottama sumadhyamā / tam uvācānavadyāṅgī bhartāraṃ dīptatejasam // 1.93.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asti me mānuṣe loke naradevātmajā sakhī / nāmnā jinavatī nāma rūpayauvanaśālinī // 1.93.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uśīnarasya rājarṣeḥ satyasaṃdhasya dhīmataḥ / duhitā prathitā loke mānuṣe rūpasaṃpadā // 1.93.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā hetor mahābhāga savatsāṃ gāṃ mamepsitām / ānayasvāmaraśreṣṭha tvaritaṃ puṇyavardhana // 1.93.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad asyāḥ payaḥ pītvā sā sakhī mama mānada / mānuṣeṣu bhavatv ekā jarārogavivarjitā // 1.93.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etan mama mahābhāga kartum arhasy anindita / priyaṃ priyataraṃ hy asmān nāsti me 'nyat kathaṃ cana // 1.93.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā vacas tasyā devyāḥ priyacikīrṣayā / pṛthvādyair bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ dyaus tadā tāṃ jahāra gām // 1.93.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayā kamalapatrākṣyā niyukto dyaus tadā nṛpa / ṛṣes tasya tapas tīvraṃ na śaśāka nirīkṣitum // 1.93.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛtā gauḥ sā tadā tena prapātas tu na tarkitaḥ // 1.93.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athāśramapadaṃ prāptaḥ phalāny ādāya vāruṇiḥ / na cāpaśyata gāṃ tatra savatsāṃ kānanottame // 1.93.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa mṛgayām āsa vane tasmiṃs tapodhanaḥ / nādhyagacchac ca mṛgayaṃs tāṃ gāṃ munir udāradhīḥ // 1.93.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jñātvā tathāpanītāṃ tāṃ vasubhir divyadarśanaḥ / yayau krodhavaśaṃ sadyaḥ śaśāpa ca vasūṃs tadā // 1.93.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmān me vasavo jahrur gāṃ vai dogdhrīṃ suvāladhim / tasmāt sarve janiṣyanti mānuṣeṣu na saṃśayaḥ // 1.93.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ śaśāpa bhagavān vasūṃs tān munisattamaḥ / vaśaṃ kopasya saṃprāpta āpavo bharatarṣabha // 1.93.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śaptvā ca tān mahābhāgas tapasy eva mano dadhe / evaṃ sa śaptavān rājan vasūn aṣṭau tapodhanaḥ // 1.93.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāprabhāvo brahmarṣir devān roṣasamanvitaḥ // 1.93.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) athāśramapadaṃ prāpya taṃ sma bhūyo mahātmanaḥ / śaptāḥ sma iti jānanta ṛṣiṃ tam upacakramuḥ // 1.93.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādayantas tam ṛṣiṃ vasavaḥ pārthivarṣabha / na lebhire ca tasmāt te prasādam ṛṣisattamāt // 1.93.35 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) āpavāt puruṣavyāghra sarvadharmaviśāradāt // 1.93.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) uvāca ca sa dharmātmā sapta yūyaṃ dharādayaḥ / anu saṃvatsarāc chāpamokṣaṃ vai samavāpsyatha // 1.93.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ tu yatkṛte yūyaṃ mayā śaptāḥ sa vatsyati / dyaus tadā mānuṣe loke dīrghakālaṃ svakarmaṇā // 1.93.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānṛtaṃ tac cikīrṣāmi yuṣmān kruddho yad abruvam / na prajāsyati cāpy eṣa mānuṣeṣu mahāmanāḥ // 1.93.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaviṣyati ca dharmātmā sarvaśāstraviśāradaḥ / pituḥ priyahite yuktaḥ strībhogān varjayiṣyati // 1.93.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā vasūn sarvāñ jagāma bhagavān ṛṣiḥ // 1.93.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato mām upajagmus te samastā vasavas tadā / ayācanta ca māṃ rājan varaṃ sa ca mayā kṛtaḥ // 1.93.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātāñ jātān prakṣipāsmān svayaṃ gaṅge tvam ambhasi // 1.93.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) evaṃ teṣām ahaṃ samyak śaptānāṃ rājasattama / mokṣārthaṃ mānuṣāl lokād yathāvat kṛtavaty aham // 1.93.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ śāpād ṛṣes tasya eka eva nṛpottama / dyau rājan mānuṣe loke ciraṃ vatsyati bhārata // 1.93.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad ākhyāya sā devī tatraivāntaradhīyata / ādāya ca kumāraṃ taṃ jagāmātha yathepsitam // 1.93.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu devavrato nāma gāṅgeya iti cābhavat / dvināmā śaṃtanoḥ putraḥ śaṃtanor adhiko guṇaiḥ // 1.93.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṃtanuś cāpi śokārto jagāma svapuraṃ tataḥ / tasyāhaṃ kīrtayiṣyāmi śaṃtanor amitān guṇān // 1.93.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābhāgyaṃ ca nṛpater bhāratasya yaśasvinaḥ / yasyetihāso dyutimān mahābhāratam ucyate // 1.93.46 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) sa evaṃ śaṃtanur dhīmān devarājarṣisatkṛtaḥ / dharmātmā sarvalokeṣu satyavāg iti viśrutaḥ // 1.94.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damo dānaṃ kṣamā buddhir hrīr dhṛtis teja uttamam / nityāny āsan mahāsattve śaṃtanau puruṣarṣabhe // 1.94.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa guṇasaṃpanno dharmārthakuśalo nṛpaḥ / āsīd bharatavaṃśasya goptā sādhujanasya ca // 1.94.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kambugrīvaḥ pṛthuvyaṃso mattavāraṇavikramaḥ / dharma eva paraḥ kāmād arthāc ceti vyavasthitaḥ // 1.94.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāny āsan mahāsattve śaṃtanau bharatarṣabha / na cāsya sadṛśaḥ kaś cit kṣatriyo dharmato 'bhavat // 1.94.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vartamānaṃ hi dharme sve sarvadharmavidāṃ varam / taṃ mahīpā mahīpālaṃ rājarājye 'bhyaṣecayan // 1.94.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vītaśokabhayābādhāḥ sukhasvapnavibodhanāḥ / prati bhāratagoptāraṃ samapadyanta bhūmipāḥ // 1.94.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṃtanupramukhair gupte loke nṛpatibhis tadā / niyamāt sarvavarṇānāṃ brahmottaram avartata // 1.94.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahma paryacarat kṣatraṃ viśaḥ kṣatram anuvratāḥ / brahmakṣatrānuraktāś ca śūdrāḥ paryacaran viśaḥ // 1.94.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hāstinapure ramye kurūṇāṃ puṭabhedane / vasan sāgaraparyantām anvaśād vai vasuṃdharām // 1.94.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa devarājasadṛśo dharmajñaḥ satyavāg ṛjuḥ / dānadharmatapoyogāc chriyā paramayā yutaḥ // 1.94.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) arāgadveṣasaṃyuktaḥ somavat priyadarśanaḥ / tejasā sūryasaṃkāśo vāyuvegasamo jave // 1.94.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antakapratimaḥ kope kṣamayā pṛthivīsamaḥ // 1.94.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vadhaḥ paśuvarāhāṇāṃ tathaiva mṛgapakṣiṇām / śaṃtanau pṛthivīpāle nāvartata vṛthā nṛpa // 1.94.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmabrahmottare rājye śaṃtanur vinayātmavān / samaṃ śaśāsa bhūtāni kāmarāgavivarjitaḥ // 1.94.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarṣipitṛyajñārtham ārabhyanta tadā kriyāḥ / na cādharmeṇa keṣāṃ cit prāṇinām abhavad vadhaḥ // 1.94.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asukhānām anāthānāṃ tiryagyoniṣu vartatām / sa eva rājā bhūtānāṃ sarveṣām abhavat pitā // 1.94.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmin kurupatiśreṣṭhe rājarājeśvare sati / śritā vāg abhavat satyaṃ dānadharmāśritaṃ manaḥ // 1.94.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samāḥ ṣoḍaśāṣṭau ca catasro 'ṣṭau tathāparāḥ / ratim aprāpnuvan strīṣu babhūva vanagocaraḥ // 1.94.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathārūpas tathācāras tathāvṛttas tathāśrutaḥ / gāṅgeyas tasya putro 'bhūn nāmnā devavrato vasuḥ // 1.94.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāstreṣu sa niṣṇātaḥ pārthiveṣv itareṣu ca / mahābalo mahāsattvo mahāvīryo mahārathaḥ // 1.94.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kadā cin mṛgaṃ viddhvā gaṅgām anusaran nadīm / bhāgīrathīm alpajalāṃ śaṃtanur dṛṣṭavān nṛpaḥ // 1.94.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tāṃ dṛṣṭvā cintayām āsa śaṃtanuḥ puruṣarṣabhaḥ / syandate kiṃ nv iyaṃ nādya saricchreṣṭhā yathā purā // 1.94.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nimittam anvicchan dadarśa sa mahāmanāḥ / kumāraṃ rūpasaṃpannaṃ bṛhantaṃ cārudarśanam // 1.94.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyam astraṃ vikurvāṇaṃ yathā devaṃ puraṃdaram / kṛtsnāṃ gaṅgāṃ samāvṛtya śarais tīkṣṇair avasthitam // 1.94.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ śarair āvṛtāṃ dṛṣṭvā nadīṃ gaṅgāṃ tadantike / abhavad vismito rājā karma dṛṣṭvātimānuṣam // 1.94.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātamātraṃ purā dṛṣṭaṃ taṃ putraṃ śaṃtanus tadā / nopalebhe smṛtiṃ dhīmān abhijñātuṃ tam ātmajam // 1.94.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu taṃ pitaraṃ dṛṣṭvā mohayām āsa māyayā / saṃmohya tu tataḥ kṣipraṃ tatraivāntaradhīyata // 1.94.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad adbhutaṃ tadā dṛṣṭvā tatra rājā sa śaṃtanuḥ / śaṅkamānaḥ sutaṃ gaṅgām abravīd darśayeti ha // 1.94.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśayām āsa taṃ gaṅgā bibhratī rūpam uttamam / gṛhītvā dakṣiṇe pāṇau taṃ kumāram alaṃkṛtam // 1.94.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃkṛtām ābharaṇair arajombaradhāriṇīm / dṛṣṭapūrvām api satīṃ nābhyajānāt sa śaṃtanuḥ // 1.94.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) yaṃ putram aṣṭamaṃ rājaṃs tvaṃ purā mayy ajāyithāḥ / sa te 'yaṃ puruṣavyāghra nayasvainaṃ gṛhāntikam // 1.94.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedān adhijage sāṅgān vasiṣṭhād eva vīryavān / kṛtāstraḥ parameṣvāso devarājasamo yudhi // 1.94.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surāṇāṃ saṃmato nityam asurāṇāṃ ca bhārata / uśanā veda yac chāstram ayaṃ tad veda sarvaśaḥ // 1.94.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivāṅgirasaḥ putraḥ surāsuranamaskṛtaḥ / yad veda śāstraṃ tac cāpi kṛtsnam asmin pratiṣṭhitam // 1.94.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tava putre mahābāhau sāṅgopāṅgaṃ mahātmani // 1.94.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ṛṣiḥ parair anādhṛṣyo jāmadagnyaḥ pratāpavān / yad astraṃ veda rāmaś ca tad apy asmin pratiṣṭhitam // 1.94.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maheṣvāsam imaṃ rājan rājadharmārthakovidam / mayā dattaṃ nijaṃ putraṃ vīraṃ vīra gṛhān naya // 1.94.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayaivaṃ samanujñātaḥ putram ādāya śaṃtanuḥ / bhrājamānaṃ yathādityam āyayau svapuraṃ prati // 1.94.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauravaḥ svapuraṃ gatvā puraṃdarapuropamam / sarvakāmasamṛddhārthaṃ mene ātmānam ātmanā // 1.94.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauraveṣu tataḥ putraṃ yauvarājye 'bhyaṣecayat // 1.94.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pauravāñ śaṃtanoḥ putraḥ pitaraṃ ca mahāyaśāḥ / rāṣṭraṃ ca rañjayām āsa vṛttena bharatarṣabha // 1.94.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tathā saha putreṇa ramamāṇo mahīpatiḥ / vartayām āsa varṣāṇi catvāry amitavikramaḥ // 1.94.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kadā cid vanaṃ yāto yamunām abhito nadīm / mahīpatir anirdeśyam ājighrad gandham uttamam // 1.94.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya prabhavam anvicchan vicacāra samantataḥ / sa dadarśa tadā kanyāṃ dāśānāṃ devarūpiṇīm // 1.94.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām apṛcchat sa dṛṣṭvaiva kanyām asitalocanām / kasya tvam asi kā cāsi kiṃ ca bhīru cikīrṣasi // 1.94.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sābravīd dāśakanyāsmi dharmārthaṃ vāhaye tarīm / pitur niyogād bhadraṃ te dāśarājño mahātmanaḥ // 1.94.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rūpamādhuryagandhais tāṃ saṃyuktāṃ devarūpiṇīm / samīkṣya rājā dāśeyīṃ kāmayām āsa śaṃtanuḥ // 1.94.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa gatvā pitaraṃ tasyā varayām āsa tāṃ tadā / paryapṛcchat tatas tasyāḥ pitaraṃ cātmakāraṇāt // 1.94.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ca taṃ pratyuvācedaṃ dāśarājo mahīpatim / jātamātraiva me deyā varāya varavarṇinī // 1.94.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛdi kāmas tu me kaś cit taṃ nibodha janeśvara // 1.94.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadīmāṃ dharmapatnīṃ tvaṃ mattaḥ prārthayase 'nagha / satyavāg asi satyena samayaṃ kuru me tataḥ // 1.94.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samayena pradadyāṃ te kanyām aham imāṃ nṛpa / na hi me tvatsamaḥ kaś cid varo jātu bhaviṣyati // 1.94.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tava varaṃ dāśa vyavasyeyam ahaṃ na vā / dātavyaṃ cet pradāsyāmi na tv adeyaṃ kathaṃ cana // 1.94.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāṃ jāyeta yaḥ putraḥ sa rājā pṛthivīpatiḥ / tvad ūrdhvam abhiṣektavyo nānyaḥ kaś cana pārthiva // 1.94.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nākāmayata taṃ dātuṃ varaṃ dāśāya śaṃtanuḥ / śarīrajena tīvreṇa dahyamāno 'pi bhārata // 1.94.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cintayann eva tadā dāśakanyāṃ mahīpatiḥ / pratyayād dhāstinapuraṃ śokopahatacetanaḥ // 1.94.53 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) tataḥ kadā cic chocantaṃ śaṃtanuṃ dhyānam āsthitam / putro devavrato 'bhyetya pitaraṃ vākyam abravīt // 1.94.54 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarvato bhavataḥ kṣemaṃ vidheyāḥ sarvapārthivāḥ / tat kimartham ihābhīkṣṇaṃ pariśocasi duḥkhitaḥ // 1.94.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhyāyann iva ca kiṃ rājan nābhibhāṣasi kiṃ cana // 1.94.55.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktaḥ sa putreṇa śaṃtanuḥ pratyabhāṣata / asaṃśayaṃ dhyānaparaṃ yathā māttha tathāsmy uta // 1.94.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) apatyaṃ nas tvam evaikaḥ kule mahati bhārata / anityatā ca martyānām ataḥ śocāmi putraka // 1.94.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ cit tava gāṅgeya vipattau nāsti naḥ kulam / asaṃśayaṃ tvam evaikaḥ śatād api varaḥ sutaḥ // 1.94.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpy ahaṃ vṛthā bhūyo dārān kartum ihotsahe / saṃtānasyāvināśāya kāmaye bhadram astu te // 1.94.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anapatyataikaputratvam ity āhur dharmavādinaḥ // 1.94.59.2 ajñātasamavṛtta [3: j] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) agnihotraṃ trayo vedā yajñāś ca sahadakṣiṇāḥ / sarvāṇy etāny apatyasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm // 1.94.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eva manuṣyeṣu syāc ca sarvaprajāsv api / yad apatyaṃ mahāprājña tatra me nāsti saṃśayaḥ // 1.94.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā trayī purāṇānām uttamānāṃ ca śāśvatī // 1.94.61.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvaṃ ca śūraḥ sadāmarṣī śastranityaś ca bhārata / nānyatra śastrāt tasmāt te nidhanaṃ vidyate 'nagha // 1.94.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) so 'smi saṃśayam āpannas tvayi śānte kathaṃ bhavet / iti te kāraṇaṃ tāta duḥkhasyoktam aśeṣataḥ // 1.94.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tat kāraṇaṃ jñātvā kṛtsnaṃ caivam aśeṣataḥ / devavrato mahābuddhiḥ prayayāv anucintayan // 1.94.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyagacchat tadaivāśu vṛddhāmātyaṃ pitur hitam / tam apṛcchat tadābhyetya pitus tac chokakāraṇam // 1.94.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai sa kurumukhyāya yathāvat paripṛcchate / varaṃ śaśaṃsa kanyāṃ tām uddiśya bharatarṣabha // 1.94.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devavrato vṛddhaiḥ kṣatriyaiḥ sahitas tadā / abhigamya dāśarājānaṃ kanyāṃ vavre pituḥ svayam // 1.94.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) taṃ dāśaḥ pratijagrāha vidhivat pratipūjya ca / abravīc cainam āsīnaṃ rājasaṃsadi bhārata // 1.94.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva nāthaḥ paryāptaḥ śaṃtanoḥ puruṣarṣabha / putraḥ putravatāṃ śreṣṭhaḥ kiṃ nu vakṣyāmi te vacaḥ // 1.94.69 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ko hi saṃbandhakaṃ ślāghyam īpsitaṃ yaunam īdṛśam / atikrāman na tapyeta sākṣād api śatakratuḥ // 1.94.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apatyaṃ caitad āryasya yo yuṣmākaṃ samo guṇaiḥ / yasya śukrāt satyavatī prādurbhūtā yaśasvinī // 1.94.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tena me bahuśas tāta pitā te parikīrtitaḥ / arhaḥ satyavatīṃ voḍhuṃ sarvarājasu bhārata // 1.94.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asito hy api devarṣiḥ pratyākhyātaḥ purā mayā / satyavatyā bhṛśaṃ hy arthī sa āsīd ṛṣisattamaḥ // 1.94.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyāpitṛtvāt kiṃ cit tu vakṣyāmi bharatarṣabha / balavat sapatnatām atra doṣaṃ paśyāmi kevalam // 1.94.74 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: asamīcīna) yasya hi tvaṃ sapatnaḥ syā gandharvasyāsurasya vā / na sa jātu sukhaṃ jīvet tvayi kruddhe paraṃtapa // 1.94.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāvān atra doṣo hi nānyaḥ kaś cana pārthiva / etaj jānīhi bhadraṃ te dānādāne paraṃtapa // 1.94.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu gāṅgeyas tadyuktaṃ pratyabhāṣata / śṛṇvatāṃ bhūmipālānāṃ pitur arthāya bhārata // 1.94.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ me matam ādatsva satyaṃ satyavatāṃ vara / naiva jāto na vājāta īdṛśaṃ vaktum utsahet // 1.94.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat kariṣyāmi yathā tvam anubhāṣase / yo 'syāṃ janiṣyate putraḥ sa no rājā bhaviṣyati // 1.94.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ punar evātha taṃ dāśaḥ pratyabhāṣata / cikīrṣur duṣkaraṃ karma rājyārthe bharatarṣabha // 1.94.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva nāthaḥ paryāptaḥ śaṃtanor amitadyuteḥ / kanyāyāś caiva dharmātman prabhur dānāya ceśvaraḥ // 1.94.81 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ tu vacanaṃ saumya kāryaṃ caiva nibodha me / kaumārikāṇāṃ śīlena vakṣyāmy aham ariṃdama // 1.94.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yat tvayā satyavatyarthe satyadharmaparāyaṇa / rājamadhye pratijñātam anurūpaṃ tavaiva tat // 1.94.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānyathā tan mahābāho saṃśayo 'tra na kaś cana / tavāpatyaṃ bhaved yat tu tatra naḥ saṃśayo mahān // 1.94.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tan matam ājñāya satyadharmaparāyaṇaḥ / pratyajānāt tadā rājan pituḥ priyacikīrṣayā // 1.94.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāśarāja nibodhedaṃ vacanaṃ me nṛpottama / śṛṇvatāṃ bhūmipālānāṃ yad bravīmi pituḥ kṛte // 1.94.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājyaṃ tāvat pūrvam eva mayā tyaktaṃ narādhipa / apatyahetor api ca karomy eṣa viniścayam // 1.94.87 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) adya prabhṛti me dāśa brahmacaryaṃ bhaviṣyati / aputrasyāpi me lokā bhaviṣyanty akṣayā divi // 1.94.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ / dadānīty eva taṃ dāśo dharmātmā pratyabhāṣata // 1.94.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ntarikṣe 'psaraso devāḥ sarṣigaṇās tathā / abhyavarṣanta kusumair bhīṣmo 'yam iti cābruvan // 1.94.90 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) tataḥ sa pitur arthāya tām uvāca yaśasvinīm / adhiroha rathaṃ mātar gacchāvaḥ svagṛhān iti // 1.94.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu bhīṣmas tāṃ ratham āropya bhāminīm / āgamya hāstinapuraṃ śaṃtanoḥ saṃnyavedayat // 1.94.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasya tad duṣkaraṃ karma praśaśaṃsur narādhipāḥ / sametāś ca pṛthak caiva bhīṣmo 'yam iti cābruvan // 1.94.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad dṛṣṭvā duṣkaraṃ karma kṛtaṃ bhīṣmeṇa śaṃtanuḥ / svacchandamaraṇaṃ tasmai dadau tuṣṭaḥ pitā svayam // 1.94.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vivāhe nirvṛtte sa rājā śaṃtanur nṛpaḥ / tāṃ kanyāṃ rūpasaṃpannāṃ svagṛhe saṃnyaveśayat // 1.95.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śāṃtanavo dhīmān satyavatyām ajāyata / vīraś citrāṅgado nāma vīryeṇa manujān ati // 1.95.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāparaṃ maheṣvāsaṃ satyavatyāṃ punaḥ prabhuḥ / vicitravīryaṃ rājānaṃ janayām āsa vīryavān // 1.95.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aprāptavati tasmiṃś ca yauvanaṃ bharatarṣabha / sa rājā śaṃtanur dhīmān kāladharmam upeyivān // 1.95.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargate śaṃtanau bhīṣmaś citrāṅgadam ariṃdamam / sthāpayām āsa vai rājye satyavatyā mate sthitaḥ // 1.95.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu citrāṅgadaḥ śauryāt sarvāṃś cikṣepa pārthivān / manuṣyaṃ na hi mene sa kaṃ cit sadṛśam ātmanaḥ // 1.95.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ kṣipantaṃ surāṃś caiva manuṣyān asurāṃs tathā / gandharvarājo balavāṃs tulyanāmābhyayāt tadā // 1.95.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tenāsya sumahad yuddhaṃ kurukṣetre babhūva ha // 1.95.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tayor balavatos tatra gandharvakurumukhyayoḥ / nadyās tīre hiraṇvatyāḥ samās tisro 'bhavad raṇaḥ // 1.95.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin vimarde tumule śastravṛṣṭisamākule / māyādhiko 'vadhīd vīraṃ gandharvaḥ kurusattamam // 1.95.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) citrāṅgadaṃ kuruśreṣṭhaṃ vicitraśarakārmukam / antāya kṛtvā gandharvo divam ācakrame tataḥ // 1.95.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmin nṛpatiśārdūle nihate bhūrivarcasi / bhīṣmaḥ śāṃtanavo rājan pretakāryāṇy akārayat // 1.95.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicitravīryaṃ ca tadā bālam aprāptayauvanam / kururājye mahābāhur abhyaṣiñcad anantaram // 1.95.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vicitravīryas tu tadā bhīṣmasya vacane sthitaḥ / anvaśāsan mahārāja pitṛpaitāmahaṃ padam // 1.95.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa dharmaśāstrakuśalo bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ nṛpaḥ / pūjayām āsa dharmeṇa sa cainaṃ pratyapālayat // 1.95.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hate citrāṅgade bhīṣmo bāle bhrātari cānagha / pālayām āsa tad rājyaṃ satyavatyā mate sthitaḥ // 1.96.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprāptayauvanaṃ paśyan bhrātaraṃ dhīmatāṃ varam / bhīṣmo vicitravīryasya vivāhāyākaron matim // 1.96.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha kāśipater bhīṣmaḥ kanyās tisro 'psaraḥsamāḥ / śuśrāva sahitā rājan vṛṇvatīr vai svayaṃ varam // 1.96.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rathināṃ śreṣṭho rathenaikena varmabhṛt / jagāmānumate mātuḥ purīṃ vārāṇasīṃ prati // 1.96.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra rājñaḥ samuditān sarvataḥ samupāgatān / dadarśa kanyās tāś caiva bhīṣmaḥ śaṃtanunandanaḥ // 1.96.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) kīrtyamāneṣu rājñāṃ tu nāmasv atha sahasraśaḥ / bhīṣmaḥ svayaṃ tadā rājan varayām āsa tāḥ prabhuḥ // 1.96.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca ca mahīpālān rājañ jaladaniḥsvanaḥ / ratham āropya tāḥ kanyā bhīṣmaḥ praharatāṃ varaḥ // 1.96.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhūya dānaṃ kanyānāṃ guṇavadbhyaḥ smṛtaṃ budhaiḥ / alaṃkṛtya yathāśakti pradāya ca dhanāny api // 1.96.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) prayacchanty apare kanyāṃ mithunena gavām api / vittena kathitenānye balenānye 'numānya ca // 1.96.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramattām upayānty anye svayam anye ca vindate / aṣṭamaṃ tam atho vitta vivāhaṃ kavibhiḥ smṛtam // 1.96.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayaṃvaraṃ tu rājanyāḥ praśaṃsanty upayānti ca / pramathya tu hṛtām āhur jyāyasīṃ dharmavādinaḥ // 1.96.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tā imāḥ pṛthivīpālā jihīrṣāmi balād itaḥ / te yatadhvaṃ paraṃ śaktyā vijayāyetarāya vā // 1.96.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthito 'haṃ pṛthivīpālā yuddhāya kṛtaniścayaḥ // 1.96.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktvā mahīpālān kāśirājaṃ ca vīryavān / sarvāḥ kanyāḥ sa kauravyo ratham āropayat svakam // 1.96.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmantrya ca sa tān prāyāc chīghraṃ kanyāḥ pragṛhya tāḥ // 1.96.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas te pārthivāḥ sarve samutpetur amarṣitāḥ / saṃspṛśantaḥ svakān bāhūn daśanto daśanacchadān // 1.96.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām ābharaṇāny āśu tvaritānāṃ vimuñcatām / āmuñcatāṃ ca varmāṇi saṃbhramaḥ sumahān abhūt // 1.96.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tārāṇām iva saṃpāto babhūva janamejaya / bhūṣaṇānāṃ ca śubhrāṇāṃ kavacānāṃ ca sarvaśaḥ // 1.96.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savarmabhir bhūṣaṇais te drāg bhrājadbhir itas tataḥ / sakrodhāmarṣajihmabhrūsakaṣāyadṛśas tathā // 1.96.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sūtopakḷptān rucirān sadaśvodyatadhūrgatān / rathān āsthāya te vīrāḥ sarvapraharaṇānvitāḥ // 1.96.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) prayāntam ekaṃ kauravyam anusasrur udāyudhāḥ // 1.96.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tataḥ samabhavad yuddhaṃ teṣāṃ tasya ca bhārata / ekasya ca bahūnāṃ ca tumulaṃ lomaharṣaṇam // 1.96.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tv iṣūn daśasāhasrāṃs tasmai yugapad ākṣipan / aprāptāṃś caiva tān āśu bhīṣmaḥ sarvāṃs tadācchinat // 1.96.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pārthivāḥ sarve sarvataḥ parivārayan / vavarṣuḥ śaravarṣeṇa varṣeṇevādrim ambudāḥ // 1.96.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tad bāṇamayaṃ varṣaṃ śarair āvārya sarvataḥ / tataḥ sarvān mahīpālān pratyavidhyat tribhis tribhiḥ // 1.96.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāti puruṣān anyāṃl lāghavaṃ rathacāriṇaḥ / rakṣaṇaṃ cātmanaḥ saṃkhye śatravo 'py abhyapūjayan // 1.96.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān vinirjitya tu raṇe sarvaśastraviśāradaḥ / kanyābhiḥ sahitaḥ prāyād bhārato bhāratān prati // 1.96.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas taṃ pṛṣṭhato rājañ śālvarājo mahārathaḥ / abhyāhanad ameyātmā bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ raṇe // 1.96.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāraṇaṃ jaghane nighnan dantābhyām aparo yathā / vāśitām anusaṃprāpto yūthapo balināṃ varaḥ // 1.96.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīkāma tiṣṭha tiṣṭheti bhīṣmam āha sa pārthivaḥ / śālvarājo mahābāhur amarṣeṇābhicoditaḥ // 1.96.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa puruṣavyāghro bhīṣmaḥ parabalārdanaḥ / tadvākyākulitaḥ krodhād vidhūmo 'gnir iva jvalan // 1.96.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatradharmaṃ samāsthāya vyapetabhayasaṃbhramaḥ / nivartayām āsa rathaṃ śālvaṃ prati mahārathaḥ // 1.96.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nivartamānaṃ taṃ dṛṣṭvā rājānaḥ sarva eva te / prekṣakāḥ samapadyanta bhīṣmaśālvasamāgame // 1.96.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tau vṛṣāv iva nardantau balinau vāśitāntare / anyonyam abhivartetāṃ balavikramaśālinau // 1.96.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ śaraiḥ śatasahasraśaḥ / śālvarājo naraśreṣṭhaḥ samavākirad āśugaiḥ // 1.96.32 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) pūrvam abhyarditaṃ dṛṣṭvā bhīṣmaṃ śālvena te nṛpāḥ / vismitāḥ samapadyanta sādhu sādhv iti cābruvan // 1.96.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lāghavaṃ tasya te dṛṣṭvā saṃyuge sarvapārthivāḥ / apūjayanta saṃhṛṣṭā vāgbhiḥ śālvaṃ narādhipāḥ // 1.96.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyāṇāṃ tadā vācaḥ śrutvā parapuraṃjayaḥ / kruddhaḥ śāṃtanavo bhīṣmas tiṣṭha tiṣṭhety abhāṣata // 1.96.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sārathiṃ cābravīt kruddho yāhi yatraiṣa pārthivaḥ / yāvad enaṃ nihanmy adya bhujaṃgam iva pakṣirāṭ // 1.96.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'straṃ vāruṇaṃ samyag yojayām āsa kauravaḥ / tenāśvāṃś caturo 'mṛdnāc chālvarājño narādhipa // 1.96.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrair astrāṇi saṃvārya śālvarājñaḥ sa kauravaḥ / bhīṣmo nṛpatiśārdūla nyavadhīt tasya sārathim // 1.96.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astreṇa cāpy athaikena nyavadhīt turagottamān // 1.96.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kanyāhetor naraśreṣṭha bhīṣmaḥ śāṃtanavas tadā / jitvā visarjayām āsa jīvantaṃ nṛpasattamam // 1.96.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śālvaḥ svanagaraṃ prayayau bharatarṣabha // 1.96.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) rājāno ye ca tatrāsan svayaṃvaradidṛkṣavaḥ / svāny eva te 'pi rāṣṭrāṇi jagmuḥ parapuraṃjaya // 1.96.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vijitya tāḥ kanyā bhīṣmaḥ praharatāṃ varaḥ / prayayau hāstinapuraṃ yatra rājā sa kauravaḥ // 1.96.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) so 'cireṇaiva kālena atyakrāman narādhipa / vanāni saritaś caiva śailāṃś ca vividhadrumān // 1.96.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣataḥ kṣapayitvārīn saṃkhye 'saṃkhyeyavikramaḥ / ānayām āsa kāśyasya sutāḥ sāgaragāsutaḥ // 1.96.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snuṣā iva sa dharmātmā bhaginya iva cānujāḥ / yathā duhitaraś caiva pratigṛhya yayau kurūn // 1.96.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāḥ sarvā guṇasaṃpannā bhrātā bhrātre yavīyase / bhīṣmo vicitravīryāya pradadau vikramāhṛtāḥ // 1.96.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satāṃ dharmeṇa dharmajñaḥ kṛtvā karmātimānuṣam / bhrātur vicitravīryasya vivāhāyopacakrame // 1.96.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyavatyā saha mithaḥ kṛtvā niścayam ātmavān // 1.96.46.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) vivāhaṃ kārayiṣyantaṃ bhīṣmaṃ kāśipateḥ sutā / jyeṣṭhā tāsām idaṃ vākyam abravīd dha satī tadā // 1.96.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā saubhapatiḥ pūrvaṃ manasābhivṛtaḥ patiḥ / tena cāsmi vṛtā pūrvam eṣa kāmaś ca me pituḥ // 1.96.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā varayitavyo 'bhūc chālvas tasmin svayaṃvare / etad vijñāya dharmajña tatas tvaṃ dharmam ācara // 1.96.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tayā bhīṣmaḥ kanyayā viprasaṃsadi / cintām abhyagamad vīro yuktāṃ tasyaiva karmaṇaḥ // 1.96.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa viniścitya dharmajño brāhmaṇair vedapāragaiḥ / anujajñe tadā jyeṣṭām ambāṃ kāśipateḥ sutām // 1.96.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ambikāmbālike bhārye prādād bhrātre yavīyase / bhīṣmo vicitravīryāya vidhidṛṣṭena karmaṇā // 1.96.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ pāṇiṃ gṛhītvā sa rūpayauvanadarpitaḥ / vicitravīryo dharmātmā kāmātmā samapadyata // 1.96.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te cāpi bṛhatī śyāme nīlakuñcitamūrdhaje / raktatuṅganakhopete pīnaśroṇipayodhare // 1.96.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmanaḥ pratirūpo 'sau labdhaḥ patir iti sthite / vicitravīryaṃ kalyāṇaṃ pūjayām āsatus tu te // 1.96.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa cāśvirūpasadṛśo devasattvaparākramaḥ / sarvāsām eva nārīṇāṃ cittapramathano 'bhavat // 1.96.56 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tābhyāṃ saha samāḥ sapta viharan pṛthivīpatiḥ / vicitravīryas taruṇo yakṣmāṇaṃ samapadyata // 1.96.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) suhṛdāṃ yatamānānām āptaiḥ saha cikitsakaiḥ / jagāmāstam ivādityaḥ kauravyo yamasādanam // 1.96.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pretakāryāṇi sarvāṇi tasya samyag akārayat / rājño vicitravīryasya satyavatyā mate sthitaḥ // 1.96.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtvigbhiḥ sahito bhīṣmaḥ sarvaiś ca kurupuṃgavaiḥ // 1.96.59.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ satyavatī dīnā kṛpaṇā putragṛddhinī / putrasya kṛtvā kāryāṇi snuṣābhyāṃ saha bhārata // 1.97.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dharmaṃ ca pitṛvaṃśaṃ ca mātṛvaṃśaṃ ca māninī / prasamīkṣya mahābhāgā gāṅgeyaṃ vākyam abravīt // 1.97.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṃtanor dharmanityasya kauravyasya yaśasvinaḥ / tvayi piṇḍaś ca kīrtiś ca saṃtānaṃ ca pratiṣṭhitam // 1.97.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā karma śubhaṃ kṛtvā svargopagamanaṃ dhruvam / yathā cāyur dhruvaṃ satye tvayi dharmas tathā dhruvaḥ // 1.97.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vettha dharmāṃś ca dharmajña samāsenetareṇa ca / vividhās tvaṃ śrutīr vettha vettha vedāṃś ca sarvaśaḥ // 1.97.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyavasthānaṃ ca te dharme kulācāraṃ ca lakṣaye / pratipattiṃ ca kṛcchreṣu śukrāṅgirasayor iva // 1.97.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt subhṛśam āśvasya tvayi dharmabhṛtāṃ vara / kārye tvāṃ viniyokṣyāmi tac chrutvā kartum arhasi // 1.97.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama putras tava bhrātā vīryavān supriyaś ca te / bāla eva gataḥ svargam aputraḥ puruṣarṣabha // 1.97.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ime mahiṣyau bhrātus te kāśirājasute śubhe / rūpayauvanasaṃpanne putrakāme ca bhārata // 1.97.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tayor utpādayāpatyaṃ saṃtānāya kulasya naḥ / manniyogān mahābhāga dharmaṃ kartum ihārhasi // 1.97.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājye caivābhiṣicyasva bhāratān anuśādhi ca / dārāṃś ca kuru dharmeṇa mā nimajjīḥ pitāmahān // 1.97.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathocyamāno mātrā ca suhṛdbhiś ca paraṃtapaḥ / pratyuvāca sa dharmātmā dharmyam evottaraṃ vacaḥ // 1.97.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asaṃśayaṃ paro dharmas tvayā mātar udāhṛtaḥ / tvam apatyaṃ prati ca me pratijñāṃ vettha vai parām // 1.97.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jānāsi ca yathāvṛttaṃ śulkahetos tvadantare / sa satyavati satyaṃ te pratijānāmy ahaṃ punaḥ // 1.97.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parityajeyaṃ trailokyaṃ rājyaṃ deveṣu vā punaḥ / yad vāpy adhikam etābhyāṃ na tu satyaṃ kathaṃ cana // 1.97.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tyajec ca pṛthivī gandham āpaś ca rasam ātmanaḥ / jyotis tathā tyajed rūpaṃ vāyuḥ sparśaguṇaṃ tyajet // 1.97.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāṃ samutsṛjed arko dhūmaketus tathoṣṇatām / tyajec chabdaṃ tathākāśaḥ somaḥ śītāṃśutāṃ tyajet // 1.97.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikramaṃ vṛtrahā jahyād dharmaṃ jahyāc ca dharmarāṭ / na tv ahaṃ satyam utsraṣṭuṃ vyavaseyaṃ kathaṃ cana // 1.97.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā tu putreṇa bhūridraviṇatejasā / mātā satyavatī bhīṣmam uvāca tadanantaram // 1.97.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāmi te sthitiṃ satye parāṃ satyaparākrama / icchan sṛjethās trīṃl lokān anyāṃs tvaṃ svena tejasā // 1.97.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jānāmi caiva satyaṃ tan madarthaṃ yad abhāṣathāḥ / āpaddharmam avekṣasva vaha paitāmahīṃ dhuram // 1.97.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā te kulatantuś ca dharmaś ca na parābhavet / suhṛdaś ca prahṛṣyeraṃs tathā kuru paraṃtapa // 1.97.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lālapyamānāṃ tām evaṃ kṛpaṇāṃ putragṛddhinīm / dharmād apetaṃ bruvatīṃ bhīṣmo bhūyo 'bravīd idam // 1.97.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) rājñi dharmān avekṣasva mā naḥ sarvān vyanīnaśaḥ / satyāc cyutiḥ kṣatriyasya na dharmeṣu praśasyate // 1.97.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) śaṃtanor api saṃtānaṃ yathā syād akṣayaṃ bhuvi / tat te dharmaṃ pravakṣyāmi kṣātraṃ rājñi sanātanam // 1.97.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā taṃ pratipadyethāḥ prājñaiḥ saha purohitaiḥ / āpaddharmārthakuśalair lokatantram avekṣya ca // 1.97.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jāmadagnyena rāmeṇa pitur vadham amṛṣyatā / kruddhena ca mahābhāge haihayādhipatir hataḥ // 1.98.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatāni daśa bāhūnāṃ nikṛttāny arjunasya vai // 1.98.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) punaś ca dhanur ādāya mahāstrāṇi pramuñcatā / nirdagdhaṃ kṣatram asakṛd rathena jayatā mahīm // 1.98.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uccāvacair astrair bhārgaveṇa mahātmanā / triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivī kṛtā niḥkṣatriyā purā // 1.98.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ saṃbhūya sarvābhiḥ kṣatriyābhiḥ samantataḥ / utpāditāny apatyāni brāhmaṇair niyatātmabhiḥ // 1.98.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇigrāhasya tanaya iti vedeṣu niścitam / dharmaṃ manasi saṃsthāpya brāhmaṇāṃs tāḥ samabhyayuḥ // 1.98.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) loke 'py ācarito dṛṣṭaḥ kṣatriyāṇāṃ punarbhavaḥ // 1.98.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athotathya iti khyāta āsīd dhīmān ṛṣiḥ purā / mamatā nāma tasyāsīd bhāryā paramasaṃmatā // 1.98.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utathyasya yavīyāṃs tu purodhās tridivaukasām / bṛhaspatir bṛhattejā mamatāṃ so 'nvapadyata // 1.98.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca mamatā taṃ tu devaraṃ vadatāṃ varam / antarvatnī ahaṃ bhrātrā jyeṣṭhenāramyatām iti // 1.98.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ ca me mahābhāga kukṣāv eva bṛhaspate / autathyo vedam atraiva ṣaḍaṅgaṃ pratyadhīyata // 1.98.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amogharetās tvaṃ cāpi nūnaṃ bhavitum arhasi / tasmād evaṃgate 'dya tvam upāramitum arhasi // 1.98.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktas tayā samyag bṛhattejā bṛhaspatiḥ / kāmātmānaṃ tadātmānaṃ na śaśāka niyacchitum // 1.98.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbabhūva tataḥ kāmī tayā sārdham akāmayā / utsṛjantaṃ tu taṃ retaḥ sa garbhastho 'bhyabhāṣata // 1.98.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhos tāta kanyasa vade dvayor nāsty atra saṃbhavaḥ / amoghaśukraś ca bhavān pūrvaṃ cāham ihāgataḥ // 1.98.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) śaśāpa taṃ tataḥ kruddha evam ukto bṛhaspatiḥ / utathyaputraṃ garbhasthaṃ nirbhartsya bhagavān ṛṣiḥ // 1.98.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yasmāt tvam īdṛśe kāle sarvabhūtepsite sati / evam āttha vacas tasmāt tamo dīrghaṃ pravekṣyasi // 1.98.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai dīrghatamā nāma śāpād ṛṣir ajāyata / bṛhaspater bṛhatkīrter bṛhaspatir ivaujasā // 1.98.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa putrāñ janayām āsa gautamādīn mahāyaśāḥ / ṛṣer utathyasya tadā saṃtānakulavṛddhaye // 1.98.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) lobhamohābhibhūtās te putrās taṃ gautamādayaḥ / kāṣṭhe samudge prakṣipya gaṅgāyāṃ samavāsṛjan // 1.98.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na syād andhaś ca vṛddhaś ca bhartavyo 'yam iti sma te / cintayitvā tataḥ krūrāḥ pratijagmur atho gṛhān // 1.98.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'nusrotas tadā rājan plavamāna ṛṣis tataḥ / jagāma subahūn deśān andhas tenoḍupena ha // 1.98.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tu rājā balir nāma sarvadharmaviśāradaḥ / apaśyan majjanagataḥ srotasābhyāśam āgatam // 1.98.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jagrāha cainaṃ dharmātmā baliḥ satyaparākramaḥ / jñātvā cainaṃ sa vavre 'tha putrārthaṃ manujarṣabha // 1.98.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) saṃtānārthaṃ mahābhāga bhāryāsu mama mānada / putrān dharmārthakuśalān utpādayitum arhasi // 1.98.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktaḥ sa tejasvī taṃ tathety uktavān ṛṣiḥ / tasmai sa rājā svāṃ bhāryāṃ sudeṣṇāṃ prāhiṇot tadā // 1.98.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) andhaṃ vṛddhaṃ ca taṃ matvā na sā devī jagāma ha / svāṃ tu dhātreyikāṃ tasmai vṛddhāya prāhiṇot tadā // 1.98.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ kākṣīvadādīn sa śūdrayonāv ṛṣir vaśī / janayām āsa dharmātmā putrān ekādaśaiva tu // 1.98.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kākṣīvadādīn putrāṃs tān dṛṣṭvā sarvān adhīyataḥ / uvāca tam ṛṣiṃ rājā mamaita iti vīryavān // 1.98.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nety uvāca maharṣis taṃ mamaivaita iti bruvan / śūdrayonau mayā hīme jātāḥ kākṣīvadādayaḥ // 1.98.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) andhaṃ vṛddhaṃ ca māṃ matvā sudeṣṇā mahiṣī tava / avamanya dadau mūḍhā śūdrāṃ dhātreyikāṃ hi me // 1.98.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prasādayām āsa punas tam ṛṣisattamam / baliḥ sudeṣṇāṃ bhāryāṃ ca tasmai tāṃ prāhiṇot punaḥ // 1.98.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tāṃ sa dīrghatamāṅgeṣu spṛṣṭvā devīm athābravīt / bhaviṣyati kumāras te tejasvī satyavāg iti // 1.98.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāṅgo nāma rājarṣiḥ sudeṣṇāyām ajāyata / evam anye maheṣvāsā brāhmaṇaiḥ kṣatriyā bhuvi // 1.98.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātāḥ paramadharmajñā vīryavanto mahābalāḥ / etac chrutvā tvam apy atra mātaḥ kuru yathepsitam // 1.98.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar bharatavaṃśasya hetuṃ saṃtānavṛddhaye / vakṣyāmi niyataṃ mātas tan me nigadataḥ śṛṇu // 1.99.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇo guṇavān kaś cid dhanenopanimantryatām / vicitravīryakṣetreṣu yaḥ samutpādayet prajāḥ // 1.99.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ satyavatī bhīṣmaṃ vācā saṃsajjamānayā / vihasantīva savrīḍam idaṃ vacanam abravīt // 1.99.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyam etan mahābāho yathā vadasi bhārata / viśvāsāt te pravakṣyāmi saṃtānāya kulasya ca // 1.99.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te śakyam anākhyātum āpad dhīyaṃ tathāvidhā // 1.99.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvam eva naḥ kule dharmas tvaṃ satyaṃ tvaṃ parā gatiḥ / tasmān niśamya vākyaṃ me kuruṣva yad anantaram // 1.99.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmayuktasya dharmātman pitur āsīt tarī mama / sā kadā cid ahaṃ tatra gatā prathamayauvane // 1.99.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ paramarṣiḥ parāśaraḥ / ājagāma tarīṃ dhīmāṃs tariṣyan yamunāṃ nadīm // 1.99.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāryamāṇo yamunāṃ mām upetyābravīt tadā / sāntvapūrvaṃ muniśreṣṭhaḥ kāmārto madhuraṃ bahu // 1.99.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tam ahaṃ śāpabhītā ca pitur bhītā ca bhārata / varair asulabhair uktā na pratyākhyātum utsahe // 1.99.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhibhūya sa māṃ bālāṃ tejasā vaśam ānayat / tamasā lokam āvṛtya naugatām eva bhārata // 1.99.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matsyagandho mahān āsīt purā mama jugupsitaḥ / tam apāsya śubhaṃ gandham imaṃ prādāt sa me muniḥ // 1.99.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām āha sa munir garbham utsṛjya māmakam / dvīpe 'syā eva saritaḥ kanyaiva tvaṃ bhaviṣyasi // 1.99.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) pārāśaryo mahāyogī sa babhūva mahān ṛṣiḥ / kanyāputro mama purā dvaipāyana iti smṛtaḥ // 1.99.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yo vyasya vedāṃś caturas tapasā bhagavān ṛṣiḥ / loke vyāsatvam āpede kārṣṇyāt kṛṣṇatvam eva ca // 1.99.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) satyavādī śamaparas tapasvī dagdhakilbiṣaḥ / sa niyukto mayā vyaktaṃ tvayā ca amitadyute // 1.99.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhrātuḥ kṣetreṣu kalyāṇam apatyaṃ janayiṣyati // 1.99.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa hi mām uktavāṃs tatra smareḥ kṛtyeṣu mām iti / taṃ smariṣye mahābāho yadi bhīṣma tvam icchasi // 1.99.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava hy anumate bhīṣma niyataṃ sa mahātapāḥ / vicitravīryakṣetreṣu putrān utpādayiṣyati // 1.99.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) maharṣeḥ kīrtane tasya bhīṣmaḥ prāñjalir abravīt / dharmam arthaṃ ca kāmaṃ ca trīn etān yo 'nupaśyati // 1.99.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) artham arthānubandhaṃ ca dharmaṃ dharmānubandhanam / kāmaṃ kāmānubandhaṃ ca viparītān pṛthak pṛthak // 1.99.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo vicintya dhiyā samyag vyavasyati sa buddhimān // 1.99.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad idaṃ dharmayuktaṃ ca hitaṃ caiva kulasya naḥ / uktaṃ bhavatyā yac chreyaḥ paramaṃ rocate mama // 1.99.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatas tasmin pratijñāte bhīṣmeṇa kurunandana / kṛṣṇadvaipāyanaṃ kālī cintayām āsa vai munim // 1.99.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vedān vibruvan dhīmān mātur vijñāya cintitam / prādurbabhūvāviditaḥ kṣaṇena kurunandana // 1.99.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasmai pūjāṃ tadā dattvā sutāya vidhipūrvakam / pariṣvajya ca bāhubhyāṃ prasnavair abhiṣicya ca // 1.99.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mumoca bāṣpaṃ dāśeyī putraṃ dṛṣṭvā cirasya tam // 1.99.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tām adbhiḥ pariṣicyārtāṃ maharṣir abhivādya ca / mātaraṃ pūrvajaḥ putro vyāso vacanam abravīt // 1.99.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatyā yad abhipretaṃ tad ahaṃ kartum āgataḥ / śādhi māṃ dharmatattvajñe karavāṇi priyaṃ tava // 1.99.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai pūjāṃ tato 'kārṣīt purodhāḥ paramarṣaye / sa ca tāṃ pratijagrāha vidhivan mantrapūrvakam // 1.99.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āsanagataṃ mātā pṛṣṭvā kuśalam avyayam / satyavaty abhivīkṣyainam uvācedam anantaram // 1.99.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātāpitroḥ prajāyante putrāḥ sādhāraṇāḥ kave / teṣāṃ pitā yathā svāmī tathā mātā na saṃśayaḥ // 1.99.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhātṛvihitaḥ sa tvaṃ yathā me prathamaḥ sutaḥ / vicitravīryo brahmarṣe tathā me 'varajaḥ sutaḥ // 1.99.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yathaiva pitṛto bhīṣmas tathā tvam api mātṛtaḥ / bhrātā vicitravīryasya yathā vā putra manyase // 1.99.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ śāṃtanavaḥ satyaṃ pālayan satyavikramaḥ / buddhiṃ na kurute 'patye tathā rājyānuśāsane // 1.99.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ vyapekṣayā bhrātuḥ saṃtānāya kulasya ca / bhīṣmasya cāsya vacanān niyogāc ca mamānagha // 1.99.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anukrośāc ca bhūtānāṃ sarveṣāṃ rakṣaṇāya ca / ānṛśaṃsyena yad brūyāṃ tac chrutvā kartum arhasi // 1.99.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yavīyasas tava bhrātur bhārye surasutopame / rūpayauvanasaṃpanne putrakāme ca dharmataḥ // 1.99.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor utpādayāpatyaṃ samartho hy asi putraka / anurūpaṃ kulasyāsya saṃtatyāḥ prasavasya ca // 1.99.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vettha dharmaṃ satyavati paraṃ cāparam eva ca / yathā ca tava dharmajñe dharme praṇihitā matiḥ // 1.99.36 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tasmād ahaṃ tvanniyogād dharmam uddiśya kāraṇam / īpsitaṃ te kariṣyāmi dṛṣṭaṃ hy etat purātanam // 1.99.37 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhrātuḥ putrān pradāsyāmi mitrāvaruṇayoḥ samān / vrataṃ caretāṃ te devyau nirdiṣṭam iha yan mayā // 1.99.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃvatsaraṃ yathānyāyaṃ tataḥ śuddhe bhaviṣyataḥ / na hi mām avratopetā upeyāt kā cid aṅganā // 1.99.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā sadyaḥ prapadyeta devī garbhaṃ tathā kuru / arājakeṣu rāṣṭreṣu nāsti vṛṣṭir na devatāḥ // 1.99.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham arājakaṃ rāṣṭraṃ śakyaṃ dhārayituṃ prabho / tasmād garbhaṃ samādhatsva bhīṣmas taṃ vardhayiṣyati // 1.99.41 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) yadi putraḥ pradātavyo mayā kṣipram akālikam / virūpatāṃ me sahatām etad asyāḥ paraṃ vratam // 1.99.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yadi me sahate gandhaṃ rūpaṃ veṣaṃ tathā vapuḥ / adyaiva garbhaṃ kausalyā viśiṣṭaṃ pratipadyatām // 1.99.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samāgamanam ākāṅkṣann iti so 'ntarhito muniḥ / tato 'bhigamya sā devī snuṣāṃ rahasi saṃgatām // 1.99.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmyam arthasamāyuktam uvāca vacanaṃ hitam // 1.99.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kausalye dharmatantraṃ yad bravīmi tvāṃ nibodha me / bharatānāṃ samucchedo vyaktaṃ madbhāgyasaṃkṣayāt // 1.99.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyathitāṃ māṃ ca saṃprekṣya pitṛvaṃśaṃ ca pīḍitam / bhīṣmo buddhim adān me 'tra dharmasya ca vivṛddhaye // 1.99.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā ca buddhis tavādhīnā putri jñātaṃ mayeti ha / naṣṭaṃ ca bhārataṃ vaṃśaṃ punar eva samuddhara // 1.99.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putraṃ janaya suśroṇi devarājasamaprabham / sa hi rājyadhuraṃ gurvīm udvakṣyati kulasya naḥ // 1.99.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā dharmato 'nunīyaināṃ kathaṃ cid dharmacāriṇīm / bhojayām āsa viprāṃś ca devarṣīn atithīṃs tathā // 1.99.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ satyavatī kāle vadhūṃ snātām ṛtau tadā / saṃveśayantī śayane śanakair vākyam abravīt // 1.100.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kausalye devaras te 'sti so 'dya tvānupravekṣyati / apramattā pratīkṣainaṃ niśīthe āgamiṣyati // 1.100.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvaśrvās tad vacanaṃ śrutvā śayānā śayane śubhe / sācintayat tadā bhīṣmam anyāṃś ca kurupuṃgavān // 1.100.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'mbikāyāṃ prathamaṃ niyuktaḥ satyavāg ṛṣiḥ / dīpyamāneṣu dīpeṣu śayanaṃ praviveśa ha // 1.100.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasya kṛṣṇasya kapilā jaṭā dīpte ca locane / babhrūṇi caiva śmaśrūṇi dṛṣṭvā devī nyamīlayat // 1.100.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) saṃbabhūva tayā rātrau mātuḥ priyacikīrṣayā / bhayāt kāśisutā taṃ tu nāśaknod abhivīkṣitum // 1.100.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato niṣkrāntam āsādya mātā putram athābravīt / apy asyāṃ guṇavān putra rājaputro bhaviṣyati // 1.100.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niśamya tad vaco mātur vyāsaḥ paramabuddhimān / provācātīndriyajñāno vidhinā saṃpracoditaḥ // 1.100.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgāyutasamaprāṇo vidvān rājarṣisattamaḥ / mahābhāgo mahāvīryo mahābuddhir bhaviṣyati // 1.100.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya cāpi śataṃ putrā bhaviṣyanti mahābalāḥ / kiṃ tu mātuḥ sa vaiguṇyād andha eva bhaviṣyati // 1.100.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā mātā putram athābravīt / nāndhaḥ kurūṇāṃ nṛpatir anurūpas tapodhana // 1.100.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) jñātivaṃśasya goptāraṃ pitṝṇāṃ vaṃśavardhanam / dvitīyaṃ kuruvaṃśasya rājānaṃ dātum arhasi // 1.100.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatheti pratijñāya niścakrāma mahātapāḥ / sāpi kālena kausalyā suṣuve 'ndhaṃ tam ātmajam // 1.100.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar eva tu sā devī paribhāṣya snuṣāṃ tataḥ / ṛṣim āvāhayat satyā yathāpūrvam aninditā // 1.100.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tenaiva vidhinā maharṣis tām apadyata / ambālikām athābhyāgād ṛṣiṃ dṛṣṭvā ca sāpi tam // 1.100.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viṣaṇṇā pāṇḍusaṃkāśā samapadyata bhārata // 1.100.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tāṃ bhītāṃ pāṇḍusaṃkāśāṃ viṣaṇṇāṃ prekṣya pārthiva / vyāsaḥ satyavatīputra idaṃ vacanam abravīt // 1.100.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmāt pāṇḍutvam āpannā virūpaṃ prekṣya mām api / tasmād eṣa sutas tubhyaṃ pāṇḍur eva bhaviṣyati // 1.100.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāma cāsya tad eveha bhaviṣyati śubhānane / ity uktvā sa nirākrāmad bhagavān ṛṣisattamaḥ // 1.100.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato niṣkrāntam ālokya satyā putram abhāṣata / śaśaṃsa sa punar mātre tasya bālasya pāṇḍutām // 1.100.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ mātā punar evānyam ekaṃ putram ayācata / tatheti ca maharṣis tāṃ mātaraṃ pratyabhāṣata // 1.100.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kumāraṃ sā devī prāptakālam ajījanat / pāṇḍuṃ lakṣaṇasaṃpannaṃ dīpyamānam iva śriyā // 1.100.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasya putrā maheṣvāsā jajñire pañca pāṇḍavāḥ // 1.100.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ṛtukāle tato jyeṣṭhāṃ vadhūṃ tasmai nyayojayat / sā tu rūpaṃ ca gandhaṃ ca maharṣeḥ pravicintya tam // 1.100.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nākarod vacanaṃ devyā bhayāt surasutopamā // 1.100.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ svair bhūṣaṇair dāsīṃ bhūṣayitvāpsaropamām / preṣayām āsa kṛṣṇāya tataḥ kāśipateḥ sutā // 1.100.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāsī ṛṣim anuprāptaṃ pratyudgamyābhivādya ca / saṃviveśābhyanujñātā satkṛtyopacacāra ha // 1.100.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmopabhogena tu sa tasyāṃ tuṣṭim agād ṛṣiḥ / tayā sahoṣito rātriṃ maharṣiḥ prīyamāṇayā // 1.100.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) uttiṣṭhann abravīd enām abhujiṣyā bhaviṣyasi / ayaṃ ca te śubhe garbhaḥ śrīmān udaram āgataḥ // 1.100.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmātmā bhavitā loke sarvabuddhimatāṃ varaḥ // 1.100.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa jajñe viduro nāma kṛṣṇadvaipāyanātmajaḥ / dhṛtarāṣṭrasya ca bhrātā pāṇḍoś cāmitabuddhimān // 1.100.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmo vidurarūpeṇa śāpāt tasya mahātmanaḥ / māṇḍavyasyārthatattvajñaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ // 1.100.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dharmasyānṛṇo bhūtvā punar mātrā sametya ca / tasyai garbhaṃ samāvedya tatraivāntaradhīyata // 1.100.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vicitravīryasya kṣetre dvaipāyanād api / jajñire devagarbhābhāḥ kuruvaṃśavivardhanāḥ // 1.100.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ kṛtaṃ karma dharmeṇa yena śāpam upeyivān / kasya śāpāc ca brahmarṣe śūdrayonāv ajāyata // 1.101.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) babhūva brāhmaṇaḥ kaś cin māṇḍavya iti viśrutaḥ / dhṛtimān sarvadharmajñaḥ satye tapasi ca sthitaḥ // 1.101.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa āśramapadadvāri vṛkṣamūle mahātapāḥ / ūrdhvabāhur mahāyogī tasthau maunavratānvitaḥ // 1.101.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya kālena mahatā tasmiṃs tapasi tiṣṭhataḥ / tam āśramapadaṃ prāptā dasyavo loptrahāriṇaḥ // 1.101.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anusāryamāṇā bahubhī rakṣibhir bharatarṣabha // 1.101.4.2 ajñātasamavṛtta [4: tl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) te tasyāvasathe loptraṃ nidadhuḥ kurusattama / nidhāya ca bhayāl līnās tatraivānvāgate bale // 1.101.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu līneṣv atho śīghraṃ tatas tad rakṣiṇāṃ balam / ājagāma tato 'paśyaṃs tam ṛṣiṃ taskarānugāḥ // 1.101.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam apṛcchaṃs tato rājaṃs tathāvṛttaṃ tapodhanam / katareṇa pathā yātā dasyavo dvijasattama // 1.101.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena gacchāmahe brahman pathā śīghrataraṃ vayam // 1.101.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathā tu rakṣiṇāṃ teṣāṃ bruvatāṃ sa tapodhanaḥ / na kiṃ cid vacanaṃ rājann avadat sādhv asādhu vā // 1.101.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te rājapuruṣā vicinvānās tadāśramam / dadṛśus tatra saṃlīnāṃs tāṃś corān dravyam eva ca // 1.101.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śaṅkā samabhavad rakṣiṇāṃ taṃ muniṃ prati / saṃyamyainaṃ tato rājñe dasyūṃś caiva nyavedayan // 1.101.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ rājā saha taiś corair anvaśād vadhyatām iti / sa vadhyaghātair ajñātaḥ śūle proto mahātapāḥ // 1.101.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatas te śūlam āropya taṃ muniṃ rakṣiṇas tadā / pratijagmur mahīpālaṃ dhanāny ādāya tāny atha // 1.101.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūlasthaḥ sa tu dharmātmā kālena mahatā tataḥ / nirāhāro 'pi viprarṣir maraṇaṃ nābhyupāgamat // 1.101.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārayām āsa ca prāṇān ṛṣīṃś ca samupānayat // 1.101.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śūlāgre tapyamānena tapas tena mahātmanā / saṃtāpaṃ paramaṃ jagmur munayo 'tha paraṃtapa // 1.101.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te rātrau śakunā bhūtvā saṃnyavartanta sarvataḥ / darśayanto yathāśakti tam apṛcchan dvijottamam // 1.101.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāmahe brahman kiṃ pāpaṃ kṛtavān asi // 1.101.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ sa muniśārdūlas tān uvāca tapodhanān / doṣataḥ kaṃ gamiṣyāmi na hi me 'nyo 'parādhyati // 1.101.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā ca tam ṛṣiṃ śrutvā niṣkramya saha mantribhiḥ / prasādayām āsa tadā śūlastham ṛṣisattamam // 1.101.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yan mayāpakṛtaṃ mohād ajñānād ṛṣisattama / prasādaye tvāṃ tatrāhaṃ na me tvaṃ kroddhum arhasi // 1.101.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam uktas tato rājñā prasādam akaron muniḥ / kṛtaprasādo rājā taṃ tataḥ samavatārayat // 1.101.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) avatārya ca śūlāgrāt tac chūlaṃ niścakarṣa ha / aśaknuvaṃś ca niṣkraṣṭuṃ śūlaṃ mūle sa cicchide // 1.101.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tathāntargatenaiva śūlena vyacaran muniḥ / sa tena tapasā lokān vijigye durlabhān paraiḥ // 1.101.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṇīmāṇḍavya iti ca tato lokeṣu kathyate // 1.101.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) sa gatvā sadanaṃ vipro dharmasya paramārthavit / āsanasthaṃ tato dharmaṃ dṛṣṭvopālabhata prabhuḥ // 1.101.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu tad duṣkṛtaṃ karma mayā kṛtam ajānatā / yasyeyaṃ phalanirvṛttir īdṛśy āsāditā mayā // 1.101.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śīghram ācakṣva me tattvaṃ paśya me tapaso balam // 1.101.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pataṃgakānāṃ puccheṣu tvayeṣīkā praveśitā / karmaṇas tasya te prāptaṃ phalam etat tapodhana // 1.101.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) alpe 'parādhe vipulo mama daṇḍas tvayā kṛtaḥ / śūdrayonāv ato dharma mānuṣaḥ saṃbhaviṣyasi // 1.101.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) maryādāṃ sthāpayāmy adya loke dharmaphalodayām / ā caturdaśamād varṣān na bhaviṣyati pātakam // 1.101.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pareṇa kurvatām evaṃ doṣa eva bhaviṣyati // 1.101.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etena tv aparādhena śāpāt tasya mahātmanaḥ / dharmo vidurarūpeṇa śūdrayonāv ajāyata // 1.101.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharme cārthe ca kuśalo lobhakrodhavivarjitaḥ / dīrghadarśī śamaparaḥ kurūṇāṃ ca hite rataḥ // 1.101.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) teṣu triṣu kumāreṣu jāteṣu kurujāṅgalam / kuravo 'tha kurukṣetraṃ trayam etad avardhata // 1.102.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrdhvasasyābhavad bhūmiḥ sasyāni phalavanti ca / yathartuvarṣī parjanyo bahupuṣpaphalā drumāḥ // 1.102.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vāhanāni prahṛṣṭāni muditā mṛgapakṣiṇaḥ / gandhavanti ca mālyāni rasavanti phalāni ca // 1.102.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaṇigbhiś cāvakīryanta nagarāṇy atha śilpibhiḥ / śūrāś ca kṛtavidyāś ca santaś ca sukhino 'bhavan // 1.102.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nābhavan dasyavaḥ ke cin nādharmarucayo janāḥ / pradeśeṣv api rāṣṭrāṇāṃ kṛtaṃ yugam avartata // 1.102.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānakriyādharmaśīlā yajñavrataparāyaṇāḥ / anyonyaprītisaṃyuktā vyavardhanta prajās tadā // 1.102.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) mānakrodhavihīnāś ca janā lobhavivarjitāḥ / anyonyam abhyavardhanta dharmottaram avartata // 1.102.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tan mahodadhivat pūrṇaṃ nagaraṃ vai vyarocata / dvāratoraṇaniryūhair yuktam abhracayopamaiḥ // 1.102.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāsādaśatasaṃbādhaṃ mahendrapurasaṃnibham // 1.102.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nadīṣu vanakhaṇḍeṣu vāpīpalvalasānuṣu / kānaneṣu ca ramyeṣu vijahrur muditā janāḥ // 1.102.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaraiḥ kurubhiḥ sārdhaṃ dakṣiṇāḥ kuravas tadā / vispardhamānā vyacaraṃs tathā siddharṣicāraṇaiḥ // 1.102.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nābhavat kṛpaṇaḥ kaś cin nābhavan vidhavāḥ striyaḥ // 1.102.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasmiñ janapade ramye bahavaḥ kurubhiḥ kṛtāḥ / kūpārāmasabhāvāpyo brāhmaṇāvasathās tathā // 1.102.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmeṇa śāstrato rājan sarvataḥ parirakṣite // 1.102.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) babhūva ramaṇīyaś ca caityayūpaśatāṅkitaḥ / sa deśaḥ pararāṣṭrāṇi pratigṛhyābhivardhitaḥ // 1.102.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmeṇa vihitaṃ rāṣṭre dharmacakram avartata // 1.102.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kriyamāṇeṣu kṛtyeṣu kumārāṇāṃ mahātmanām / paurajānapadāḥ sarve babhūvuḥ satatotsavāḥ // 1.102.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛheṣu kurumukhyānāṃ paurāṇāṃ ca narādhipa / dīyatāṃ bhujyatāṃ ceti vāco 'śrūyanta sarvaśaḥ // 1.102.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraś ca pāṇḍuś ca viduraś ca mahāmatiḥ / janmaprabhṛti bhīṣmeṇa putravat paripālitāḥ // 1.102.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃskāraiḥ saṃskṛtās te tu vratādhyayanasaṃyutāḥ / śramavyāyāmakuśalāḥ samapadyanta yauvanam // 1.102.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhanurvede 'śvapṛṣṭhe ca gadāyuddhe 'sicarmaṇi / tathaiva gajaśikṣāyāṃ nītiśāstre ca pāragāḥ // 1.102.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itihāsapurāṇeṣu nānāśikṣāsu cābhibho / vedavedāṅgatattvajñāḥ sarvatra kṛtaniśramāḥ // 1.102.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍur dhanuṣi vikrānto narebhyo 'bhyadhiko 'bhavat / aty anyān balavān āsīd dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ // 1.102.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triṣu lokeṣu na tv āsīt kaś cid vidurasaṃmitaḥ / dharmanityas tato rājan dharme ca paramaṃ gataḥ // 1.102.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pranaṣṭaṃ śaṃtanor vaṃśaṃ samīkṣya punar uddhṛtam / tato nirvacanaṃ loke sarvarāṣṭreṣv avartata // 1.102.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīrasūnāṃ kāśisute deśānāṃ kurujāṅgalam / sarvadharmavidāṃ bhīṣmaḥ purāṇāṃ gajasāhvayam // 1.102.22 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭras tv acakṣuṣṭvād rājyaṃ na pratyapadyata / karaṇatvāc ca viduraḥ pāṇḍur āsīn mahīpatiḥ // 1.102.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) guṇaiḥ samuditaṃ samyag idaṃ naḥ prathitaṃ kulam / aty anyān pṛthivīpālān pṛthivyām adhirājyabhāk // 1.103.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣitaṃ rājabhiḥ pūrvair dharmavidbhir mahātmabhiḥ / notsādam agamac cedaṃ kadā cid iha naḥ kulam // 1.103.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā ca satyavatyā ca kṛṣṇena ca mahātmanā / samavasthāpitaṃ bhūyo yuṣmāsu kulatantuṣu // 1.103.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vardhate tad idaṃ putra kulaṃ sāgaravad yathā / tathā mayā vidhātavyaṃ tvayā caiva viśeṣataḥ // 1.103.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrūyate yādavī kanyā anurūpā kulasya naḥ / subalasyātmajā caiva tathā madreśvarasya ca // 1.103.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulīnā rūpavatyaś ca nāthavatyaś ca sarvaśaḥ / ucitāś caiva saṃbandhe te 'smākaṃ kṣatriyarṣabhāḥ // 1.103.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manye varayitavyās tā ity ahaṃ dhīmatāṃ vara / saṃtānārthaṃ kulasyāsya yad vā vidura manyase // 1.103.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān pitā bhavān mātā bhavān naḥ paramo guruḥ / tasmāt svayaṃ kulasyāsya vicārya kuru yad dhitam // 1.103.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha śuśrāva viprebhyo gāndhārīṃ subalātmajām / ārādhya varadaṃ devaṃ bhaganetraharaṃ haram // 1.103.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndhārī kila putrāṇāṃ śataṃ lebhe varaṃ śubhā // 1.103.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) iti śrutvā ca tattvena bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ / tato gāndhārarājasya preṣayām āsa bhārata // 1.103.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acakṣur iti tatrāsīt subalasya vicāraṇā / kulaṃ khyātiṃ ca vṛttaṃ ca buddhyā tu prasamīkṣya saḥ // 1.103.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadau tāṃ dhṛtarāṣṭrāya gāndhārīṃ dharmacāriṇīm // 1.103.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gāndhārī tv api śuśrāva dhṛtarāṣṭram acakṣuṣam / ātmānaṃ ditsitaṃ cāsmai pitrā mātrā ca bhārata // 1.103.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā paṭṭam ādāya kṛtvā bahuguṇaṃ śubhā / babandha netre sve rājan pativrataparāyaṇā // 1.103.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nātyaśnīyāṃ patim aham ity evaṃ kṛtaniścayā // 1.103.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tato gāndhārarājasya putraḥ śakunir abhyayāt / svasāraṃ parayā lakṣmyā yuktām ādāya kauravān // 1.103.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dattvā sa bhaginīṃ vīro yathārhaṃ ca paricchadam / punar āyāt svanagaraṃ bhīṣmeṇa pratipūjitaḥ // 1.103.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gāndhāry api varārohā śīlācāraviceṣṭitaiḥ / tuṣṭiṃ kurūṇāṃ sarveṣāṃ janayām āsa bhārata // 1.103.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vṛttenārādhya tān sarvān pativrataparāyaṇā / vācāpi puruṣān anyān suvratā nānvakīrtayat // 1.103.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūro nāma yaduśreṣṭho vasudevapitābhavat / tasya kanyā pṛthā nāma rūpeṇāsadṛśī bhuvi // 1.104.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paitṛṣvaseyāya sa tām anapatyāya vīryavān / agryam agre pratijñāya svasyāpatyasya vīryavān // 1.104.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) agrajāteti tāṃ kanyām agryānugrahakāṅkṣiṇe / pradadau kuntibhojāya sakhā sakhye mahātmane // 1.104.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā niyuktā pitur gehe devatātithipūjane / ugraṃ paryacarad ghoraṃ brāhmaṇaṃ saṃśitavratam // 1.104.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigūḍhaniścayaṃ dharme yaṃ taṃ durvāsasaṃ viduḥ / tam ugraṃ saṃśitātmānaṃ sarvayatnair atoṣayat // 1.104.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyai sa pradadau mantram āpaddharmānvavekṣayā / abhicārābhisaṃyuktam abravīc caiva tāṃ muniḥ // 1.104.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ yaṃ devaṃ tvam etena mantreṇāvāhayiṣyasi / tasya tasya prasādena putras tava bhaviṣyati // 1.104.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathoktā sā tu vipreṇa tena kautūhalāt tadā / kanyā satī devam arkam ājuhāva yaśasvinī // 1.104.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sā dadarśa tam āyāntaṃ bhāskaraṃ lokabhāvanam / vismitā cānavadyāṅgī dṛṣṭvā tan mahad adbhutam // 1.104.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakāśakarmā tapanas tasyāṃ garbhaṃ dadhau tataḥ / ajījanat tato vīraṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam // 1.104.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) āmuktakavacaḥ śrīmān devagarbhaḥ śriyāvṛtaḥ // 1.104.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sahajaṃ kavacaṃ bibhrat kuṇḍaloddyotitānanaḥ / ajāyata sutaḥ karṇaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ // 1.104.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prādāc ca tasyāḥ kanyātvaṃ punaḥ sa paramadyutiḥ / dattvā ca dadatāṃ śreṣṭho divam ācakrame tataḥ // 1.104.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gūhamānāpacāraṃ taṃ bandhupakṣabhayāt tadā / utsasarja jale kuntī taṃ kumāraṃ salakṣaṇam // 1.104.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam utsṛṣṭaṃ tadā garbhaṃ rādhābhartā mahāyaśāḥ / putratve kalpayām āsa sabhāryaḥ sūtanandanaḥ // 1.104.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāmadheyaṃ ca cakrāte tasya bālasya tāv ubhau / vasunā saha jāto 'yaṃ vasuṣeṇo bhavatv iti // 1.104.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vardhamāno balavān sarvāstreṣūdyato 'bhavat / ā pṛṣṭhatāpād ādityam upatasthe sa vīryavān // 1.104.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yasmin kāle japann āste sa vīraḥ satyasaṃgaraḥ / nādeyaṃ brāhmaṇeṣv āsīt tasmin kāle mahātmanaḥ // 1.104.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam indro brāhmaṇo bhūtvā bhikṣārthaṃ bhūtabhāvanaḥ / kuṇḍale prārthayām āsa kavacaṃ ca mahādyutiḥ // 1.104.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utkṛtya vimanāḥ svāṅgāt kavacaṃ rudhirasravam / karṇas tu kuṇḍale chittvā prāyacchat sa kṛtāñjaliḥ // 1.104.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaktiṃ tasmai dadau śakraḥ vismito vākyam abravīt / devāsuramanuṣyāṇāṃ gandharvoragarakṣasām // 1.104.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmai kṣepsyasi ruṣṭaḥ san so 'nayā na bhaviṣyati // 1.104.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) purā nāma tu tasyāsīd vasuṣeṇa iti śrutam / tato vaikartanaḥ karṇaḥ karmaṇā tena so 'bhavat // 1.104.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rūpasattvaguṇopetā dharmārāmā mahāvratā / duhitā kuntibhojasya kṛte pitrā svayaṃvare // 1.105.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhadaṃṣṭraṃ gajaskandham ṛṣabhākṣaṃ mahābalam / bhūmipālasahasrāṇāṃ madhye pāṇḍum avindata // 1.105.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tayā kuntibhojasya duhitrā kurunandanaḥ / yuyuje 'mitasaubhāgyaḥ paulomyā maghavān iva // 1.105.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yātvā devavratenāpi madrāṇāṃ puṭabhedanam / viśrutā triṣu lokeṣu mādrī madrapateḥ sutā // 1.105.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvarājasu vikhyātā rūpeṇāsadṛśī bhuvi / pāṇḍor arthe parikrītā dhanena mahatā tadā // 1.105.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivāhaṃ kārayām āsa bhīṣmaḥ pāṇḍor mahātmanaḥ // 1.105.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) siṃhoraskaṃ gajaskandham ṛṣabhākṣaṃ manasvinam / pāṇḍuṃ dṛṣṭvā naravyāghraṃ vyasmayanta narā bhuvi // 1.105.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtodvāhas tataḥ pāṇḍur balotsāhasamanvitaḥ / jigīṣamāṇo vasudhāṃ yayau śatrūn anekaśaḥ // 1.105.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) pūrvam āgaskṛto gatvā daśārṇāḥ samare jitāḥ / pāṇḍunā narasiṃhena kauravāṇāṃ yaśobhṛtā // 1.105.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ senām upādāya pāṇḍur nānāvidhadhvajām / prabhūtahastyaśvarathāṃ padātigaṇasaṃkulām // 1.105.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āgaskṛt sarvavīrāṇāṃ vairī sarvamahībhṛtām / goptā magadharāṣṭrasya dārvo rājagṛhe hataḥ // 1.105.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kośaṃ samādāya vāhanāni balāni ca / pāṇḍunā mithilāṃ gatvā videhāḥ samare jitāḥ // 1.105.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā kāśiṣu suhmeṣu puṇḍreṣu bharatarṣabha / svabāhubalavīryeṇa kurūṇām akarod yaśaḥ // 1.105.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ śaraughamahājvālam astrārciṣam ariṃdamam / pāṇḍupāvakam āsādya vyadahyanta narādhipāḥ // 1.105.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te sasenāḥ sasenena vidhvaṃsitabalā nṛpāḥ / pāṇḍunā vaśagāḥ kṛtvā karakarmasu yojitāḥ // 1.105.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena te nirjitāḥ sarve pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ / tam ekaṃ menire śūraṃ deveṣv iva puraṃdaram // 1.105.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ kṛtāñjalayaḥ sarve praṇatā vasudhādhipāḥ / upājagmur dhanaṃ gṛhya ratnāni vividhāni ca // 1.105.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṇimuktāpravālaṃ ca suvarṇaṃ rajataṃ tathā / goratnāny aśvaratnāni ratharatnāni kuñjarān // 1.105.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kharoṣṭramahiṣāṃś caiva yac ca kiṃ cid ajāvikam / tat sarvaṃ pratijagrāha rājā nāgapurādhipaḥ // 1.105.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ādāya yayau pāṇḍuḥ punar muditavāhanaḥ / harṣayiṣyan svarāṣṭrāṇi puraṃ ca gajasāhvayam // 1.105.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṃtano rājasiṃhasya bharatasya ca dhīmataḥ / pranaṣṭaḥ kīrtijaḥ śabdaḥ pāṇḍunā punar uddhṛtaḥ // 1.105.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye purā kururāṣṭrāṇi jahruḥ kurudhanāni ca / te nāgapurasiṃhena pāṇḍunā karadāḥ kṛtāḥ // 1.105.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity abhāṣanta rājāno rājāmātyāś ca saṃgatāḥ / pratītamanaso hṛṣṭāḥ paurajānapadaiḥ saha // 1.105.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyudyayus taṃ saṃprāptaṃ sarve bhīṣmapurogamāḥ / te nadūram ivādhvānaṃ gatvā nāgapurālayāḥ // 1.105.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āvṛtaṃ dadṛśur lokaṃ hṛṣṭā bahuvidhair janaiḥ // 1.105.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nānāyānasamānītai ratnair uccāvacais tathā / hastyaśvaratharatnaiś ca gobhir uṣṭrair athāvikaiḥ // 1.105.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāntaṃ dadṛśur āsādya bhīṣmeṇa saha kauravāḥ // 1.105.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) so 'bhivādya pituḥ pādau kausalyānandavardhanaḥ / yathārhaṃ mānayām āsa paurajānapadān api // 1.105.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramṛdya pararāṣṭrāṇi kṛtārthaṃ punarāgatam / putram āsādya bhīṣmas tu harṣād aśrūṇy avartayat // 1.105.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tūryaśatasaṃghānāṃ bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ / harṣayan sarvaśaḥ paurān viveśa gajasāhvayam // 1.105.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭrābhyanujñātaḥ svabāhuvijitaṃ dhanam / bhīṣmāya satyavatyai ca mātre copajahāra saḥ // 1.106.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidurāya ca vai pāṇḍuḥ preṣayām āsa tad dhanam / suhṛdaś cāpi dharmātmā dhanena samatarpayat // 1.106.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ satyavatīṃ bhīṣmaḥ kausalyāṃ ca yaśasvinīm / śubhaiḥ pāṇḍujitai ratnais toṣayām āsa bhārata // 1.106.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nananda mātā kausalyā tam apratimatejasam / jayantam iva paulomī pariṣvajya nararṣabham // 1.106.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasya vīrasya vikrāntaiḥ sahasraśatadakṣiṇaiḥ / aśvamedhaśatair īje dhṛtarāṣṭro mahāmakhaiḥ // 1.106.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprayuktaś ca kuntyā ca mādryā ca bharatarṣabha / jitatandrīs tadā pāṇḍur babhūva vanagocaraḥ // 1.106.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hitvā prāsādanilayaṃ śubhāni śayanāni ca / araṇyanityaḥ satataṃ babhūva mṛgayāparaḥ // 1.106.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) sa caran dakṣiṇaṃ pārśvaṃ ramyaṃ himavato gireḥ / uvāsa giripṛṣṭheṣu mahāśālavaneṣu ca // 1.106.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rarāja kuntyā mādryā ca pāṇḍuḥ saha vane vasan / kareṇvor iva madhyasthaḥ śrīmān pauraṃdaro gajaḥ // 1.106.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhārataṃ saha bhāryābhyāṃ bāṇakhaḍgadhanurdharam / vicitrakavacaṃ vīraṃ paramāstravidaṃ nṛpam // 1.106.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devo 'yam ity amanyanta carantaṃ vanavāsinaḥ // 1.106.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya kāmāṃś ca bhogāṃś ca narā nityam atandritāḥ / upajahrur vanānteṣu dhṛtarāṣṭreṇa coditāḥ // 1.106.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha pāraśavīṃ kanyāṃ devakasya mahīpateḥ / rūpayauvanasaṃpannāṃ sa śuśrāvāpagāsutaḥ // 1.106.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu varayitvā tām ānāyya puruṣarṣabhaḥ / vivāhaṃ kārayām āsa vidurasya mahāmateḥ // 1.106.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ cotpādayām āsa viduraḥ kurunandanaḥ / putrān vinayasaṃpannān ātmanaḥ sadṛśān guṇaiḥ // 1.106.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ putraśataṃ jajñe gāndhāryāṃ janamejaya / dhṛtarāṣṭrasya vaiśyāyām ekaś cāpi śatāt paraḥ // 1.107.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍoḥ kuntyāṃ ca mādryāṃ ca pañca putrā mahārathāḥ / devebhyaḥ samapadyanta saṃtānāya kulasya vai // 1.107.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ putraśataṃ jajñe gāndhāryāṃ dvijasattama / kiyatā caiva kālena teṣām āyuś ca kiṃ param // 1.107.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ caikaḥ sa vaiśyāyāṃ dhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat / kathaṃ ca sadṛśīṃ bhāryāṃ gāndhārīṃ dharmacāriṇīm // 1.107.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānukūlye vartamānāṃ dhṛtarāṣṭro 'tyavartata // 1.107.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) kathaṃ ca śaptasya sataḥ pāṇḍos tena mahātmanā / samutpannā daivatebhyaḥ pañca putrā mahārathāḥ // 1.107.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) etad vidvan yathāvṛttaṃ vistareṇa tapodhana / kathayasva na me tṛptiḥ kathyamāneṣu bandhuṣu // 1.107.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣucchramābhipariglānaṃ dvaipāyanam upasthitam / toṣayām āsa gāndhārī vyāsas tasyai varaṃ dadau // 1.107.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā vavre sadṛśaṃ bhartuḥ putrāṇāṃ śatam ātmanaḥ / tataḥ kālena sā garbhaṃ dhṛtarāṣṭrād athāgrahīt // 1.107.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvatsaradvayaṃ taṃ tu gāndhārī garbham āhitam / aprajā dhārayām āsa tatas tāṃ duḥkham āviśat // 1.107.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā kuntīsutaṃ jātaṃ bālārkasamatejasam / udarasyātmanaḥ sthairyam upalabhyānvacintayat // 1.107.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajñātaṃ dhṛtarāṣṭrasya yatnena mahatā tataḥ / sodaraṃ pātayām āsa gāndhārī duḥkhamūrcchitā // 1.107.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jajñe māṃsapeśī lohāṣṭhīleva saṃhatā / dvivarṣasaṃbhṛtāṃ kukṣau tām utsraṣṭuṃ pracakrame // 1.107.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) atha dvaipāyano jñātvā tvaritaḥ samupāgamat / tāṃ sa māṃsamayīṃ peśīṃ dadarśa japatāṃ varaḥ // 1.107.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīt saubaleyīṃ kim idaṃ te cikīrṣitam / sā cātmano mataṃ satyaṃ śaśaṃsa paramarṣaye // 1.107.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) jyeṣṭhaṃ kuntīsutaṃ jātaṃ śrutvā ravisamaprabham / duḥkhena parameṇedam udaraṃ pātitaṃ mayā // 1.107.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ ca kila putrāṇāṃ vitīrṇaṃ me tvayā purā / iyaṃ ca me māṃsapeśī jātā putraśatāya vai // 1.107.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) evam etat saubaleyi naitaj jātv anyathā bhavet / vitathaṃ noktapūrvaṃ me svaireṣv api kuto 'nyathā // 1.107.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ghṛtapūrṇaṃ kuṇḍaśataṃ kṣipram eva vidhīyatām / śītābhir adbhir aṣṭhīlām imāṃ ca pariṣiñcata // 1.107.18 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sā sicyamānā aṣṭhīlā abhavac chatadhā tadā / aṅguṣṭhaparvamātrāṇāṃ garbhāṇāṃ pṛthag eva tu // 1.107.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ekādhikaśataṃ pūrṇaṃ yathāyogaṃ viśāṃ pate / māṃsapeśyās tadā rājan kramaśaḥ kālaparyayāt // 1.107.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tāṃs teṣu kuṇḍeṣu garbhān avadadhe tadā / svanugupteṣu deśeṣu rakṣāṃ ca vyadadhāt tataḥ // 1.107.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśāsa caiva bhagavān kālenaitāvatā punaḥ / vighaṭṭanīyāny etāni kuṇḍānīti sma saubalīm // 1.107.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ity uktvā bhagavān vyāsas tathā pratividhāya ca / jagāma tapase dhīmān himavantaṃ śiloccayam // 1.107.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jajñe krameṇa caitena teṣāṃ duryodhano nṛpaḥ / janmatas tu pramāṇena jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ // 1.107.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātamātre sute tasmin dhṛtarāṣṭro 'bravīd idam / samānīya bahūn viprān bhīṣmaṃ viduram eva ca // 1.107.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiro rājaputro jyeṣṭho naḥ kulavardhanaḥ / prāptaḥ svaguṇato rājyaṃ na tasmin vācyam asti naḥ // 1.107.26 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ayaṃ tv anantaras tasmād api rājā bhaviṣyati / etad dhi brūta me satyaṃ yad atra bhavitā dhruvam // 1.107.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vākyasyaitasya nidhane dikṣu sarvāsu bhārata / kravyādāḥ prāṇadan ghorāḥ śivāś cāśivaśaṃsinaḥ // 1.107.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) lakṣayitvā nimittāni tāni ghorāṇi sarvaśaḥ / te 'bruvan brāhmaṇā rājan viduraś ca mahāmatiḥ // 1.107.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyaktaṃ kulāntakaraṇo bhavitaiṣa sutas tava / tasya śāntiḥ parityāge puṣṭyā tv apanayo mahān // 1.107.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śatam ekonam apy astu putrāṇāṃ te mahīpate / ekena kuru vai kṣemaṃ lokasya ca kulasya ca // 1.107.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyajed ekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet / grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet // 1.107.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tathā vidureṇoktas taiś ca sarvair dvijottamaiḥ / na cakāra tathā rājā putrasnehasamanvitaḥ // 1.107.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ putraśataṃ sarvaṃ dhṛtarāṣṭrasya pārthiva / māsamātreṇa saṃjajñe kanyā caikā śatādhikā // 1.107.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndhāryāṃ kliśyamānāyām udareṇa vivardhatā / dhṛtarāṣṭraṃ mahābāhuṃ vaiśyā paryacarat kila // 1.107.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin saṃvatsare rājan dhṛtarāṣṭrān mahāyaśāḥ / jajñe dhīmāṃs tatas tasyāṃ yuyutsuḥ karaṇo nṛpa // 1.107.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ putraśataṃ jajñe dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ / mahārathānāṃ vīrāṇāṃ kanyā caikātha duḥśalā // 1.107.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jyeṣṭhānujyeṣṭhatāṃ teṣāṃ nāmadheyāni cābhibho / dhṛtarāṣṭrasya putrāṇām ānupūrvyeṇa kīrtaya // 1.108.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano yuyutsuś ca rājan duḥśāsanas tathā / duḥsaho duḥśalaś caiva jalasaṃdhaḥ samaḥ sahaḥ // 1.108.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vindānuvindau durdharṣaḥ subāhur duṣpradharṣaṇaḥ / durmarṣaṇo durmukhaś ca duṣkarṇaḥ karṇa eva ca // 1.108.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) viviṃśatir vikarṇaś ca jalasaṃdhaḥ sulocanaḥ / citropacitrau citrākṣaś cārucitraḥ śarāsanaḥ // 1.108.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) durmado duṣpragāhaś ca vivitsur vikaṭaḥ samaḥ / ūrṇanābhaḥ sunābhaś ca tathā nandopanandakau // 1.108.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senāpatiḥ suṣeṇaś ca kuṇḍodaramahodarau / citrabāṇaś citravarmā suvarmā durvimocanaḥ // 1.108.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ayobāhur mahābāhuś citrāṅgaś citrakuṇḍalaḥ / bhīmavego bhīmabalo balākī balavardhanaḥ // 1.108.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) ugrāyudho bhīmakarmā kanakāyur dṛḍhāyudhaḥ / dṛḍhavarmā dṛḍhakṣatraḥ somakīrtir anūdaraḥ // 1.108.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dṛḍhasaṃdho jarāsaṃdhaḥ satyasaṃdhaḥ sadaḥsuvāk / ugraśravā aśvasenaḥ senānīr duṣparājayaḥ // 1.108.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) aparājitaḥ paṇḍitako viśālākṣo durāvaraḥ / dṛḍhahastaḥ suhastaś ca vātavegasuvarcasau // 1.108.10 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) ādityaketur bahvāśī nāgadantograyāyinau / kavacī niṣaṅgī pāśī ca daṇḍadhāro dhanurgrahaḥ // 1.108.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: asamīcīna) ugro bhīmaratho vīro vīrabāhur alolupaḥ / abhayo raudrakarmā ca tathā dṛḍharathas trayaḥ // 1.108.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anādhṛṣyaḥ kuṇḍabhedī virāvī dīrghalocanaḥ / dīrghabāhur mahābāhur vyūḍhoruḥ kanakadhvajaḥ // 1.108.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kuṇḍāśī virajāś caiva duḥśalā ca śatādhikā / etad ekaśataṃ rājan kanyā caikā prakīrtitā // 1.108.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāmadheyānupūrvyeṇa viddhi janmakramaṃ nṛpa / sarve tv atirathāḥ śūrāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ // 1.108.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve vedavidaś caiva rājaśāstreṣu kovidāḥ / sarve saṃsargavidyāsu vidyābhijanaśobhinaḥ // 1.108.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣām anurūpāś ca kṛtā dārā mahīpate / dhṛtarāṣṭreṇa samaye samīkṣya vidhivat tadā // 1.108.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) duḥśalāṃ samaye rājā sindhurājāya bhārata / jayadrathāya pradadau saubalānumate tadā // 1.108.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kathito dhārtarāṣṭrāṇām ārṣaḥ saṃbhava uttamaḥ / amānuṣo mānuṣāṇāṃ bhavatā brahmavittama // 1.109.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nāmadheyāni cāpy eṣāṃ kathyamānāni bhāgaśaḥ / tvattaḥ śrutāni me brahman pāṇḍavānāṃ tu kīrtaya // 1.109.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te hi sarve mahātmāno devarājaparākramāḥ / tvayaivāṃśāvataraṇe devabhāgāḥ prakīrtitāḥ // 1.109.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasmād icchāmy ahaṃ śrotum atimānuṣakarmaṇām / teṣām ājananaṃ sarvaṃ vaiśaṃpāyana kīrtaya // 1.109.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā pāṇḍur mahāraṇye mṛgavyālaniṣevite / vane maithunakālasthaṃ dadarśa mṛgayūthapam // 1.109.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tāṃ ca mṛgīṃ taṃ ca rukmapuṅkhaiḥ supatribhiḥ / nirbibheda śarais tīkṣṇaiḥ pāṇḍuḥ pañcabhir āśugaiḥ // 1.109.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ca rājan mahātejā ṛṣiputras tapodhanaḥ / bhāryayā saha tejasvī mṛgarūpeṇa saṃgataḥ // 1.109.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃsaktas tu tayā mṛgyā mānuṣīm īrayan giram / kṣaṇena patito bhūmau vilalāpākulendriyaḥ // 1.109.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmamanyuparītāpi buddhyaṅgarahitāpi ca / varjayanti nṛśaṃsāni pāpeṣv abhiratā narāḥ // 1.109.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vidhiṃ grasate prajñā prajñāṃ tu grasate vidhiḥ / vidhiparyāgatān arthān prajñā na pratipadyate // 1.109.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśvaddharmātmanāṃ mukhye kule jātasya bhārata / kāmalobhābhibhūtasya kathaṃ te calitā matiḥ // 1.109.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatrūṇāṃ yā vadhe vṛttiḥ sā mṛgāṇāṃ vadhe smṛtā / rājñāṃ mṛga na māṃ mohāt tvaṃ garhayitum arhasi // 1.109.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acchadmanāmāyayā ca mṛgāṇāṃ vadha iṣyate / sa eva dharmo rājñāṃ tu tad vidvān kiṃ nu garhase // 1.109.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) agastyaḥ satram āsīnaś cacāra mṛgayām ṛṣiḥ / āraṇyān sarvadaivatyān mṛgān prokṣya mahāvane // 1.109.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramāṇadṛṣṭadharmeṇa katham asmān vigarhase / agastyasyābhicāreṇa yuṣmākaṃ vai vapā hutā // 1.109.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ripūn vai samuddiśya vimuñcanti purā śarān / randhra eṣāṃ viśeṣeṇa vadhakālaḥ praśasyate // 1.109.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramattam apramattaṃ vā vivṛtaṃ ghnanti caujasā / upāyair iṣubhis tīkṣṇaiḥ kasmān mṛga vigarhase // 1.109.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ ghnantaṃ mṛgān rājan vigarhe ātmakāraṇāt / maithunaṃ tu pratīkṣyaṃ me syāt tvayehānṛśaṃsataḥ // 1.109.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvabhūtahite kāle sarvabhūtepsite tathā / ko hi vidvān mṛgaṃ hanyāc carantaṃ maithunaṃ vane // 1.109.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puruṣārthaphalaṃ kāntaṃ yat tvayā vitathaṃ kṛtam // 1.109.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pauravāṇām ṛṣīṇāṃ ca teṣām akliṣṭakarmaṇām / vaṃśe jātasya kauravya nānurūpam idaṃ tava // 1.109.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛśaṃsaṃ karma sumahat sarvalokavigarhitam / asvargyam ayaśasyaṃ ca adharmiṣṭhaṃ ca bhārata // 1.109.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) strībhogānāṃ viśeṣajñaḥ śāstradharmārthatattvavit / nārhas tvaṃ surasaṃkāśa kartum asvargyam īdṛśam // 1.109.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā nṛśaṃsakartāraḥ pāpācārāś ca mānavāḥ / nigrāhyāḥ pārthivaśreṣṭha trivargaparivarjitāḥ // 1.109.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ kṛtaṃ te naraśreṣṭha nighnato mām anāgasam / muniṃ mūlaphalāhāraṃ mṛgaveṣadharaṃ nṛpa // 1.109.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasamānam araṇyeṣu nityaṃ śamaparāyaṇam // 1.109.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvayāhaṃ hiṃsito yasmāt tasmāt tvām apy asaṃśayam / dvayor nṛśaṃsakartāram avaśaṃ kāmamohitam // 1.109.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvitāntakaro bhāva evam evāgamiṣyati // 1.109.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ahaṃ hi kiṃdamo nāma tapasāpratimo muniḥ / vyapatrapan manuṣyāṇāṃ mṛgyāṃ maithunam ācaram // 1.109.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgo bhūtvā mṛgaiḥ sārdhaṃ carāmi gahane vane / na tu te brahmahatyeyaṃ bhaviṣyaty avijānataḥ // 1.109.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgarūpadharaṃ hatvā mām evaṃ kāmamohitam // 1.109.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asya tu tvaṃ phalaṃ mūḍha prāpsyasīdṛśam eva hi / priyayā saha saṃvāsaṃ prāpya kāmavimohitaḥ // 1.109.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam apy asyām avasthāyāṃ pretalokaṃ gamiṣyasi // 1.109.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) antakāle ca saṃvāsaṃ yayā gantāsi kāntayā / pretarājavaśaṃ prāptaṃ sarvabhūtaduratyayam // 1.109.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaktyā matimatāṃ śreṣṭha saiva tvām anuyāsyati // 1.109.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vartamānaḥ sukhe duḥkhaṃ yathāhaṃ prāpitas tvayā / tathā sukhaṃ tvāṃ saṃprāptaṃ duḥkham abhyāgamiṣyati // 1.109.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam uktvā suduḥkhārto jīvitāt sa vyayujyata / mṛgaḥ pāṇḍuś ca śokārtaḥ kṣaṇena samapadyata // 1.109.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vyatītam atikramya rājā svam iva bāndhavam / sabhāryaḥ śokaduḥkhārtaḥ paryadevayad āturaḥ // 1.110.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satām api kule jātāḥ karmaṇā bata durgatim / prāpnuvanty akṛtātmānaḥ kāmajālavimohitāḥ // 1.110.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśvad dharmātmanā jāto bāla eva pitā mama / jīvitāntam anuprāptaḥ kāmātmaiveti naḥ śrutam // 1.110.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya kāmātmanaḥ kṣetre rājñaḥ saṃyatavāg ṛṣiḥ / kṛṣṇadvaipāyanaḥ sākṣād bhagavān mām ajījanat // 1.110.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyādya vyasane buddhiḥ saṃjāteyaṃ mamādhamā / tyaktasya devair anayān mṛgayāyāṃ durātmanaḥ // 1.110.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mokṣam eva vyavasyāmi bandho hi vyasanaṃ mahat / suvṛttim anuvartiṣye tām ahaṃ pitur avyayām // 1.110.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva tapasātmānaṃ yojayiṣyāmy asaṃśayam // 1.110.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasmād eko 'ham ekāham ekaikasmin vanaspatau / caran bhaikṣaṃ munir muṇḍaś cariṣyāmi mahīm imām // 1.110.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṃsunā samavacchannaḥ śūnyāgārapratiśrayaḥ / vṛkṣamūlaniketo vā tyaktasarvapriyāpriyaḥ // 1.110.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śocan na prahṛṣyaṃś ca tulyanindātmasaṃstutiḥ / nirāśīr nirnamaskāro nirdvandvo niṣparigrahaḥ // 1.110.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpy avahasan kaṃ cin na kurvan bhrukuṭīṃ kva cit / prasannavadano nityaṃ sarvabhūtahite rataḥ // 1.110.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaṅgamājaṅgamaṃ sarvam avihiṃsaṃś caturvidham / svāsu prajāsv iva sadā samaḥ prāṇabhṛtāṃ prati // 1.110.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ekakālaṃ caran bhaikṣaṃ kulāni dve ca pañca ca / asaṃbhave vā bhaikṣasya carann anaśanāny api // 1.110.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) alpam alpaṃ yathābhojyaṃ pūrvalābhena jātu cit / nityaṃ nāticaraṃl lābhe alābhe sapta pūrayan // 1.110.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsyaikaṃ takṣato bāhuṃ candanenaikam ukṣataḥ / nākalyāṇaṃ na kalyāṇaṃ pradhyāyann ubhayos tayoḥ // 1.110.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na jijīviṣuvat kiṃ cin na mumūrṣuvad ācaran / maraṇaṃ jīvitaṃ caiva nābhinandan na ca dviṣan // 1.110.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāḥ kāś cij jīvatā śakyāḥ kartum abhyudayakriyāḥ / tāḥ sarvāḥ samatikramya nimeṣādiṣv avasthitaḥ // 1.110.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāsu sarvāsv avasthāsu tyaktasarvendriyakriyaḥ / saṃparityaktadharmātmā sunirṇiktātmakalmaṣaḥ // 1.110.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirmuktaḥ sarvapāpebhyo vyatītaḥ sarvavāgurāḥ / na vaśe kasya cit tiṣṭhan sadharmā mātariśvanaḥ // 1.110.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etayā satataṃ vṛttyā carann evaṃprakārayā / dehaṃ saṃdhārayiṣyāmi nirbhayaṃ mārgam āsthitaḥ // 1.110.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ śvācarite mārge avīryakṛpaṇocite / svadharmāt satatāpete rameyaṃ vīryavarjitaḥ // 1.110.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛto 'saktṛto vāpi yo 'nyāṃ kṛpaṇacakṣuṣā / upaiti vṛttiṃ kāmātmā sa śunāṃ vartate pathi // 1.110.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam uktvā suduḥkhārto niḥśvāsaparamo nṛpaḥ / avekṣamāṇaḥ kuntīṃ ca mādrīṃ ca samabhāṣata // 1.110.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kausalyā viduraḥ kṣattā rājā ca saha bandhubhiḥ / āryā satyavatī bhīṣmas te ca rājapurohitāḥ // 1.110.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāś ca mahātmānaḥ somapāḥ saṃśitavratāḥ / pauravṛddhāś ca ye tatra nivasanty asmadāśrayāḥ // 1.110.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādya sarve vaktavyāḥ pāṇḍuḥ pravrajito vanam // 1.110.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) niśamya vacanaṃ bhartur vanavāse dhṛtātmanaḥ / tatsamaṃ vacanaṃ kuntī mādrī ca samabhāṣatām // 1.110.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anye 'pi hy āśramāḥ santi ye śakyā bharatarṣabha / āvābhyāṃ dharmapatnībhyāṃ saha taptvā tapo mahat // 1.110.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva bhavitā sārthaḥ svargasyāpi na saṃśayaḥ // 1.110.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) praṇidhāyendriyagrāmaṃ bhartṛlokaparāyaṇe / tyaktakāmasukhe hy āvāṃ tapsyāvo vipulaṃ tapaḥ // 1.110.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi āvāṃ mahāprājña tyakṣyasi tvaṃ viśāṃ pate / adyaivāvāṃ prahāsyāvo jītivaṃ nātra saṃśayaḥ // 1.110.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi vyavasitaṃ hy etad yuvayor dharmasaṃhitam / svavṛttim anuvartiṣye tām ahaṃ pitur avyayām // 1.110.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyaktagrāmyasukhācāras tapyamāno mahat tapaḥ / valkalī phalamūlāśī cariṣyāmi mahāvane // 1.110.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniṃ juhvann ubhau kālāv ubhau kālāv upaspṛśan / kṛśaḥ parimitāhāraś cīracarmajaṭādharaḥ // 1.110.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śītavātātapasahaḥ kṣutpipāsāśramānvitaḥ / tapasā duścareṇedaṃ śarīram upaśoṣayan // 1.110.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ekāntaśīlī vimṛśan pakvāpakvena vartayan / pitṝn devāṃś ca vanyena vāgbhir adbhiś ca tarpayan // 1.110.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vānaprasthajanasyāpi darśanaṃ kulavāsinām / nāpriyāṇy ācarañ jātu kiṃ punar grāmavāsinām // 1.110.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āraṇyaśāstrāṇām ugram ugrataraṃ vidhim / kāṅkṣamāṇo 'ham āsiṣye dehasyāsya samāpanāt // 1.110.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam uktvā bhārye te rājā kauravavaṃśajaḥ / tataś cūḍāmaṇiṃ niṣkam aṅgade kuṇḍalāni ca // 1.110.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vāsāṃsi ca mahārhāṇi strīṇām ābharaṇāni ca // 1.110.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pradāya sarvaṃ viprebhyaḥ pāṇḍuḥ punar abhāṣata / gatvā nāgapuraṃ vācyaṃ pāṇḍuḥ pravrajito vanam // 1.110.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) arthaṃ kāmaṃ sukhaṃ caiva ratiṃ ca paramātmikām / pratasthe sarvam utsṛjya sabhāryaḥ kurupuṃgavaḥ // 1.110.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasyānuyātrāṇi te caiva paricārakāḥ / śrutvā bharatasiṃhasya vividhāḥ karuṇā giraḥ // 1.110.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmam ārtasvaraṃ kṛtvā hāheti paricukruśuḥ // 1.110.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) uṣṇam aśru vimuñcantas taṃ vihāya mahīpatim / yayur nāgapuraṃ tūrṇaṃ sarvam ādāya tadvacaḥ // 1.110.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā ca tebhyas tat sarvaṃ yathāvṛttaṃ mahāvane / dhṛtarāṣṭro naraśreṣṭhaḥ pāṇḍum evānvaśocata // 1.110.41 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rājaputras tu kauravyaḥ pāṇḍur mūlaphalāśanaḥ / jagāma saha bhāryābhyāṃ tato nāgasabhaṃ girim // 1.110.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa caitraratham āsādya vāriṣeṇam atītya ca / himavantam atikramya prayayau gandhamādanam // 1.110.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣyamāṇo mahābhūtaiḥ siddhaiś ca paramarṣibhiḥ / uvāsa sa tadā rājā sameṣu viṣameṣu ca // 1.110.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indradyumnasaraḥ prāpya haṃsakūṭam atītya ca / śataśṛṅge mahārāja tāpasaḥ samapadyata // 1.110.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpi tapasi śreṣṭhe vartamānaḥ sa vīryavān / siddhacāraṇasaṃghānāṃ babhūva priyadarśanaḥ // 1.111.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśrūṣur anahaṃvādī saṃyatātmā jitendriyaḥ / svargaṃ gantuṃ parākrāntaḥ svena vīryeṇa bhārata // 1.111.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) keṣāṃ cid abhavad bhrātā keṣāṃ cid abhavat sakhā / ṛṣayas tv apare cainaṃ putravat paryapālayan // 1.111.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu kālena mahatā prāpya niṣkalmaṣaṃ tapaḥ / brahmarṣisadṛśaḥ pāṇḍur babhūva bharatarṣabha // 1.111.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) svargapāraṃ titīrṣan sa śataśṛṅgād udaṅmukhaḥ / pratasthe saha patnībhyām abruvaṃs tatra tāpasāḥ // 1.111.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upary upari gacchantaḥ śailarājam udaṅmukhāḥ // 1.111.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dṛṣṭavanto girer asya durgān deśān bahūn vayam / ākrīḍabhūtān devānāṃ gandharvāpsarasāṃ tathā // 1.111.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) udyānāni kuberasya samāni viṣamāṇi ca / mahānadīnitambāṃś ca durgāṃś ca girigahvarān // 1.111.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) santi nityahimā deśā nirvṛkṣamṛgapakṣiṇaḥ / santi ke cin mahāvarṣā durgāḥ ke cid durāsadāḥ // 1.111.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atikrāmen na pakṣī yān kuta evetare mṛgāḥ / vāyur eko 'tigād yatra siddhāś ca paramarṣayaḥ // 1.111.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gacchantyau śailarāje 'smin rājaputryau kathaṃ tv ime / na sīdetām aduḥkhārhe mā gamo bharatarṣabha // 1.111.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aprajasya mahābhāgā na dvāraṃ paricakṣate / svarge tenābhitapto 'ham aprajas tad bravīmi vaḥ // 1.111.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṇaiś caturbhiḥ saṃyuktā jāyante manujā bhuvi / pitṛdevarṣimanujadeyaiḥ śatasahasraśaḥ // 1.111.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) etāni tu yathākālaṃ yo na budhyati mānavaḥ / na tasya lokāḥ santīti dharmavidbhiḥ pratiṣṭhitam // 1.111.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yajñaiś ca devān prīṇāti svādhyāyatapasā munīn / putraiḥ śrāddhaiḥ pitṝṃś cāpi ānṛśaṃsyena mānavān // 1.111.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ṛṣidevamanuṣyāṇāṃ parimukto 'smi dharmataḥ / pitryād ṛṇād anirmuktas tena tapye tapodhanāḥ // 1.111.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dehanāśe dhruvo nāśaḥ pitṝṇām eṣa niścayaḥ / iha tasmāt prajāhetoḥ prajāyante narottamāḥ // 1.111.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaivāhaṃ pituḥ kṣetre sṛṣṭas tena mahātmanā / tathaivāsmin mama kṣetre kathaṃ vai saṃbhavet prajā // 1.111.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asti vai tava dharmātman vidma devopamaṃ śubham / apatyam anaghaṃ rājan vayaṃ divyena cakṣuṣā // 1.111.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivadiṣṭaṃ naravyāghra karmaṇehopapādaya / akliṣṭaṃ phalam avyagro vindate buddhimān naraḥ // 1.111.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin dṛṣṭe phale tāta prayatnaṃ kartum arhasi / apatyaṃ guṇasaṃpannaṃ labdhvā prītim avāpsyasi // 1.111.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā tāpasavacaḥ pāṇḍuś cintāparo 'bhavat / ātmano mṛgaśāpena jānann upahatāṃ kriyām // 1.111.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) so 'bravīd vijane kuntīṃ dharmapatnīṃ yaśasvinīm / apatyotpādane yogam āpadi prasamarthayan // 1.111.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apatyaṃ nāma lokeṣu pratiṣṭhā dharmasaṃhitā / iti kunti vidur dhīrāḥ śāśvataṃ dharmam āditaḥ // 1.111.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭaṃ dattaṃ tapas taptaṃ niyamaś ca svanuṣṭhitaḥ / sarvam evānapatyasya na pāvanam ihocyate // 1.111.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ham evaṃ viditvaitat prapaśyāmi śucismite / anapatyaḥ śubhāṃl lokān nāvāpsyāmīti cintayan // 1.111.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgābhiśāpān naṣṭaṃ me prajanaṃ hy akṛtātmanaḥ / nṛśaṃsakāriṇo bhīru yathaivopahataṃ tathā // 1.111.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ime vai bandhudāyādāḥ ṣaṭ putrā dharmadarśane / ṣaḍ evābandhudāyādāḥ putrās tāñ śṛṇu me pṛthe // 1.111.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayaṃjātaḥ praṇītaś ca parikrītaś ca yaḥ sutaḥ / paunarbhavaś ca kānīnaḥ svairiṇyāṃ yaś ca jāyate // 1.111.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dattaḥ krītaḥ kṛtrimaś ca upagacchet svayaṃ ca yaḥ / sahoḍho jātaretāś ca hīnayonidhṛtaś ca yaḥ // 1.111.29 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pūrvapūrvatamābhāve matvā lipseta vai sutam / uttamād avarāḥ puṃsaḥ kāṅkṣante putram āpadi // 1.111.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apatyaṃ dharmaphaladaṃ śreṣṭhaṃ vindanti sādhavaḥ / ātmaśukrād api pṛthe manuḥ svāyambhuvo 'bravīt // 1.111.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tasmāt praheṣyāmy adya tvāṃ hīnaḥ prajananāt svayam / sadṛśāc chreyaso vā tvaṃ viddhy apatyaṃ yaśasvini // 1.111.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śṛṇu kunti kathāṃ cemāṃ śāradaṇḍāyanīṃ prati / yā vīrapatnī gurubhir niyuktāpatyajanmani // 1.111.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) puṣpeṇa prayatā snātā niśi kunti catuṣpathe / varayitvā dvijaṃ siddhaṃ hutvā puṃsavane 'nalam // 1.111.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇy avasite tasmin sā tenaiva sahāvasat / tatra trīñ janayām āsa durjayādīn mahārathān // 1.111.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tvam api kalyāṇi brāhmaṇāt tapasādhikāt / manniyogād yata kṣipram apatyotpādanaṃ prati // 1.111.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā mahārāja kuntī pāṇḍum abhāṣata / kurūṇām ṛṣabhaṃ vīraṃ tadā bhūmipatiṃ patim // 1.112.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mām arhasi dharmajña vaktum evaṃ kathaṃ cana / dharmapatnīm abhiratāṃ tvayi rājīvalocana // 1.112.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tvam eva tu mahābāho mayy apatyāni bhārata / vīra vīryopapannāni dharmato janayiṣyasi // 1.112.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargaṃ manujaśārdūla gaccheyaṃ sahitā tvayā / apatyāya ca māṃ gaccha tvam eva kurunandana // 1.112.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy ahaṃ manasāpy anyaṃ gaccheyaṃ tvad ṛte naram / tvattaḥ prativiśiṣṭaś ca ko 'nyo 'sti bhuvi mānavaḥ // 1.112.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imāṃ ca tāvad dharmyāṃ tvaṃ paurāṇīṃ śṛṇu me kathām / pariśrutāṃ viśālākṣa kīrtayiṣyāmi yām aham // 1.112.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vyuṣitāśva iti khyāto babhūva kila pārthivaḥ / purā paramadharmiṣṭhaḥ pūror vaṃśavivardhanaḥ // 1.112.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃś ca yajamāne vai dharmātmani mahātmani / upāgamaṃs tato devāḥ sendrāḥ saha maharṣibhiḥ // 1.112.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dvijātayaḥ / vyuṣitāśvasya rājarṣes tato yajñe mahātmanaḥ // 1.112.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vyuṣitāśvas tato rājann ati martyān vyarocata / sarvabhūtāny ati yathā tapanaḥ śiśirātyaye // 1.112.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa vijitya gṛhītvā ca nṛpatīn rājasattamaḥ / prācyān udīcyān madhyāṃś ca dakṣiṇātyān akālayat // 1.112.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aśvamedhe mahāyajñe vyuṣitāśvaḥ pratāpavān / babhūva sa hi rājendro daśanāgabalānvitaḥ // 1.112.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apy atra gāthāṃ gāyanti ye purāṇavido janāḥ / vyuṣitāśvaḥ samudrāntāṃ vijityemāṃ vasuṃdharām // 1.112.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) apālayat sarvavarṇān pitā putrān ivaurasān // 1.112.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) yajamāno mahāyajñair brāhmaṇebhyo dadau dhanam / anantaratnāny ādāya ājahāra mahākratūn // 1.112.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) suṣāva ca bahūn somān somasaṃsthās tatāna ca // 1.112.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āsīt kākṣīvatī cāsya bhāryā paramasaṃmatā / bhadrā nāma manuṣyendra rūpeṇāsadṛśī bhuvi // 1.112.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmayām āsatus tau tu parasparam iti śrutiḥ / sa tasyāṃ kāmasaṃmatto yakṣmāṇaṃ samapadyata // 1.112.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenācireṇa kālena jagāmāstam ivāṃśumān / tasmin prete manuṣyendre bhāryāsya bhṛśaduḥkhitā // 1.112.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aputrā puruṣavyāghra vilalāpeti naḥ śrutam / bhadrā paramaduḥkhārtā tan nibodha narādhipa // 1.112.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nārī paramadharmajña sarvā putravinākṛtā / patiṃ vinā jīvati yā na sā jīvati duḥkhitā // 1.112.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) patiṃ vinā mṛtaṃ śreyo nāryāḥ kṣatriyapuṃgava / tvadgatiṃ gantum icchāmi prasīdasva nayasva mām // 1.112.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā hīnā kṣaṇam api nāhaṃ jīvitum utsahe / prasādaṃ kuru me rājann itas tūrṇaṃ nayasva mām // 1.112.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pṛṣṭhato 'nugamiṣyāmi sameṣu viṣameṣu ca / tvām ahaṃ naraśārdūla gacchantam anivartinam // 1.112.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chāyevānapagā rājan satataṃ vaśavartinī / bhaviṣyāmi naravyāghra nityaṃ priyahite ratā // 1.112.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya prabhṛti māṃ rājan kaṣṭā hṛdayaśoṣaṇāḥ / ādhayo 'bhibhaviṣyanti tvad ṛte puṣkarekṣaṇa // 1.112.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhāgyayā mayā nūnaṃ viyuktāḥ sahacāriṇaḥ / saṃyogā viprayuktā vā pūrvadeheṣu pārthiva // 1.112.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad idaṃ karmabhiḥ pāpaiḥ pūrvadeheṣu saṃcitam / duḥkhaṃ mām anusaṃprāptaṃ rājaṃs tvadviprayogajam // 1.112.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya prabhṛty ahaṃ rājan kuśaprastaraśāyinī / bhaviṣyāmy asukhāviṣṭā tvaddarśanaparāyaṇā // 1.112.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśayasva naravyāghra sādhu mām asukhānvitām / dīnām anāthāṃ kṛpaṇāṃ vilapantīṃ nareśvara // 1.112.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evaṃ bahuvidhaṃ tasyāṃ vilapantyāṃ punaḥ punaḥ / taṃ śavaṃ saṃpariṣvajya vāk kilāntarhitābravīt // 1.112.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭha bhadre gaccha tvaṃ dadānīha varaṃ tava / janayiṣyāmy apatyāni tvayy ahaṃ cāruhāsini // 1.112.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ātmīye ca varārohe śayanīye caturdaśīm / aṣṭamīṃ vā ṛtusnātā saṃviśethā mayā saha // 1.112.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā tu sā devī tathā cakre pativratā / yathoktam eva tad vākyaṃ bhadrā putrārthinī tadā // 1.112.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tena suṣuve devī śavena manujādhipa / trīñ śālvāṃś caturo madrān sutān bharatasattama // 1.112.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tvam api mayy eva manasā bharatarṣabha / śakto janayituṃ putrāṃs tapoyogabalānvayāt // 1.112.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tayā rājā tāṃ devīṃ punar abravīt / dharmavid dharmasaṃyuktam idaṃ vacanam uttamam // 1.113.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat purā kunti vyuṣitāśvaś cakāra ha / yathā tvayoktaṃ kalyāṇi sa hy āsīd amaropamaḥ // 1.113.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atha tv imaṃ pravakṣyāmi dharmaṃ tv etaṃ nibodha me / purāṇam ṛṣibhir dṛṣṭaṃ dharmavidbhir mahātmabhiḥ // 1.113.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāvṛtāḥ kila purā striya āsan varānane / kāmacāravihāriṇyaḥ svatantrāś cārulocane // 1.113.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tāsāṃ vyuccaramāṇānāṃ kaumārāt subhage patīn / nādharmo 'bhūd varārohe sa hi dharmaḥ purābhavat // 1.113.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ caiva dharmaṃ paurāṇaṃ tiryagyonigatāḥ prajāḥ / adyāpy anuvidhīyante kāmadveṣavivarjitāḥ // 1.113.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) purāṇadṛṣṭo dharmo 'yaṃ pūjyate ca maharṣibhiḥ // 1.113.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) uttareṣu ca rambhoru kuruṣv adyāpi vartate / strīṇām anugrahakaraḥ sa hi dharmaḥ sanātanaḥ // 1.113.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asmiṃs tu loke nacirān maryādeyaṃ śucismite / sthāpitā yena yasmāc ca tan me vistarataḥ śṛṇu // 1.113.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) babhūvoddālako nāma maharṣir iti naḥ śrutam / śvetaketur iti khyātaḥ putras tasyābhavan muniḥ // 1.113.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maryādeyaṃ kṛtā tena mānuṣeṣv iti naḥ śrutam / kopāt kamalapatrākṣi yadarthaṃ tan nibodha me // 1.113.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvetaketoḥ kila purā samakṣaṃ mātaraṃ pituḥ / jagrāha brāhmaṇaḥ pāṇau gacchāva iti cābravīt // 1.113.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṛṣiputras tataḥ kopaṃ cakārāmarṣitas tadā / mātaraṃ tāṃ tathā dṛṣṭvā nīyamānāṃ balād iva // 1.113.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kruddhaṃ taṃ tu pitā dṛṣṭvā śvetaketum uvāca ha / mā tāta kopaṃ kārṣīs tvam eṣa dharmaḥ sanātanaḥ // 1.113.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anāvṛtā hi sarveṣāṃ varṇānām aṅganā bhuvi / yathā gāvaḥ sthitās tāta sve sve varṇe tathā prajāḥ // 1.113.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣiputro 'tha taṃ dharmaṃ śvetaketur na cakṣame / cakāra caiva maryādām imāṃ strīpuṃsayor bhuvi // 1.113.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānuṣeṣu mahābhāge na tv evānyeṣu jantuṣu / tadā prabhṛti maryādā sthiteyam iti naḥ śrutam // 1.113.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyuccarantyāḥ patiṃ nāryā adya prabhṛti pātakam / bhrūṇahatyākṛtaṃ pāpaṃ bhaviṣyaty asukhāvaham // 1.113.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāryāṃ tathā vyuccarataḥ kaumārīṃ brahmacāriṇīm / pativratām etad eva bhavitā pātakaṃ bhuvi // 1.113.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) patyā niyuktā yā caiva patny apatyārtham eva ca / na kariṣyati tasyāś ca bhaviṣyaty etad eva hi // 1.113.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iti tena purā bhīru maryādā sthāpitā balāt / uddālakasya putreṇa dharmyā vai śvetaketunā // 1.113.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saudāsena ca rambhoru niyuktāpatyajanmani / madayantī jagāmarṣiṃ vasiṣṭham iti naḥ śrutam // 1.113.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāl lebhe ca sā putram aśmakaṃ nāma bhāminī / bhāryā kalmāṣapādasya bhartuḥ priyacikīrṣayā // 1.113.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmākam api te janma viditaṃ kamalekṣaṇe / kṛṣṇadvaipāyanād bhīru kurūṇāṃ vaṃśavṛddhaye // 1.113.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ata etāni sarvāṇi kāraṇāni samīkṣya vai / mamaitad vacanaṃ dharmyaṃ kartum arhasy anindite // 1.113.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtāv ṛtau rājaputri striyā bhartā yatavrate / nātivartavya ity evaṃ dharmaṃ dharmavido viduḥ // 1.113.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) śeṣeṣv anyeṣu kāleṣu svātantryaṃ strī kilārhati / dharmam etaṃ janāḥ santaḥ purāṇaṃ paricakṣate // 1.113.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhartā bhāryāṃ rājaputri dharmyaṃ vādharmyam eva vā / yad brūyāt tat tathā kāryam iti dharmavido viduḥ // 1.113.27 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) viśeṣataḥ putragṛddhī hīnaḥ prajananāt svayam / yathāham anavadyāṅgi putradarśanalālasaḥ // 1.113.28 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tathā raktāṅgulitalaḥ padmapatranibhaḥ śubhe / prasādārthaṃ mayā te 'yaṃ śirasy abhyudyato 'ñjaliḥ // 1.113.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) manniyogāt sukeśānte dvijātes tapasādhikāt / putrān guṇasamāyuktān utpādayitum arhasi // 1.113.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatkṛte 'haṃ pṛthuśroṇi gaccheyaṃ putriṇāṃ gatim // 1.113.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktā tataḥ kuntī pāṇḍuṃ parapuraṃjayam / pratyuvāca varārohā bhartuḥ priyahite ratā // 1.113.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṛveśmany ahaṃ bālā niyuktātithipūjane / ugraṃ paryacaraṃ tatra brāhmaṇaṃ saṃśitavratam // 1.113.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigūḍhaniścayaṃ dharme yaṃ taṃ durvāsasaṃ viduḥ / tam ahaṃ saṃśitātmānaṃ sarvayatnair atoṣayam // 1.113.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa me 'bhicārasaṃyuktam ācaṣṭa bhagavān varam / mantragrāmaṃ ca me prādād abravīc caiva mām idam // 1.113.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ yaṃ devaṃ tvam etena mantreṇāvāhayiṣyasi / akāmo vā sakāmo vā sa te vaśam upaiṣyati // 1.113.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktāhaṃ tadā tena pitṛveśmani bhārata / brāhmaṇena vacas tathyaṃ tasya kālo 'yam āgataḥ // 1.113.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñātā tvayā devam āhvayeyam ahaṃ nṛpa / tena mantreṇa rājarṣe yathā syān nau prajā vibho // 1.113.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvāhayāmi kaṃ devaṃ brūhi tattvavidāṃ vara / tvatto 'nujñāpratīkṣāṃ māṃ viddhy asmin karmaṇi sthitām // 1.113.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adyaiva tvaṃ varārohe prayatasva yathāvidhi / dharmam āvāhaya śubhe sa hi deveṣu puṇyabhāk // 1.113.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) adharmeṇa na no dharmaḥ saṃyujyeta kathaṃ cana / lokaś cāyaṃ varārohe dharmo 'yam iti maṃsyate // 1.113.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārmikaś ca kurūṇāṃ sa bhaviṣyati na saṃśayaḥ / dattasyāpi ca dharmeṇa nādharme raṃsyate manaḥ // 1.113.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād dharmaṃ puraskṛtya niyatā tvaṃ śucismite / upacārābhicārābhyāṃ dharmam ārādhayasva vai // 1.113.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tathoktā tathety uktvā tena bhartrā varāṅganā / abhivādyābhyanujñātā pradakṣiṇam avartata // 1.113.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvatsarāhite garbhe gāndhāryā janamejaya / āhvayām āsa vai kuntī garbhārthaṃ dharmam acyutam // 1.114.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā baliṃ tvaritā devī dharmāyopajahāra ha / jajāpa japyaṃ vidhivad dattaṃ durvāsasā purā // 1.114.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) saṃgamya sā tu dharmeṇa yogamūrtidhareṇa vai / lebhe putraṃ varārohā sarvaprāṇabhṛtāṃ varam // 1.114.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aindre candrasamāyukte muhūrte 'bhijite 'ṣṭame / divā madhyagate sūrye tithau puṇye 'bhipūjite // 1.114.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samṛddhayaśasaṃ kuntī suṣāva samaye sutam / jātamātre sute tasmin vāg uvācāśarīriṇī // 1.114.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa dharmabhṛtāṃ śreṣṭho bhaviṣyati na saṃśayaḥ / yudhiṣṭhira iti khyātaḥ pāṇḍoḥ prathamajaḥ sutaḥ // 1.114.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavitā prathito rājā triṣu lokeṣu viśrutaḥ / yaśasā tejasā caiva vṛttena ca samanvitaḥ // 1.114.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārmikaṃ taṃ sutaṃ labdhvā pāṇḍus tāṃ punar abravīt / prāhuḥ kṣatraṃ balajyeṣṭhaṃ balajyeṣṭhaṃ sutaṃ vṛṇu // 1.114.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tathoktā patyā tu vāyum evājuhāva sā / tasmāj jajñe mahābāhur bhīmo bhīmaparākramaḥ // 1.114.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam apy atibalaṃ jātaṃ vāg abhyavadad acyutam / sarveṣāṃ balināṃ śreṣṭho jāto 'yam iti bhārata // 1.114.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam atyadbhutaṃ cāsīj jātamātre vṛkodare / yad aṅkāt patito mātuḥ śilāṃ gātrair acūrṇayat // 1.114.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuntī vyāghrabhayodvignā sahasotpatitā kila / nānvabudhyata saṃsuptam utsaṅge sve vṛkodaram // 1.114.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa vajrasaṃghātaḥ kumāro 'bhyapatad girau / patatā tena śatadhā śilā gātrair vicūrṇitā // 1.114.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tāṃ śilāṃ cūrṇitāṃ dṛṣṭvā pāṇḍur vismayam āgamat // 1.114.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yasminn ahani bhīmas tu jajñe bharatasattama / duryodhano 'pi tatraiva prajajñe vasudhādhipa // 1.114.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāte vṛkodare pāṇḍur idaṃ bhūyo 'nvacintayat / kathaṃ nu me varaḥ putro lokaśreṣṭho bhaved iti // 1.114.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daive puruṣakāre ca loko 'yaṃ hi pratiṣṭhitaḥ / tatra daivaṃ tu vidhinā kālayuktena labhyate // 1.114.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) indro hi rājā devānāṃ pradhāna iti naḥ śrutam / aprameyabalotsāho vīryavān amitadyutiḥ // 1.114.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ toṣayitvā tapasā putraṃ lapsye mahābalam / yaṃ dāsyati sa me putraṃ sa varīyān bhaviṣyati // 1.114.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) karmaṇā manasā vācā tasmāt tapsye mahat tapaḥ // 1.114.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ pāṇḍur mahātejā mantrayitvā maharṣibhiḥ / dideśa kuntyāḥ kauravyo vrataṃ sāṃvatsaraṃ śubham // 1.114.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ātmanā ca mahābāhur ekapādasthito 'bhavat / ugraṃ sa tapa ātasthe parameṇa samādhinā // 1.114.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārirādhayiṣur devaṃ tridaśānāṃ tam īśvaram / sūryeṇa saha dharmātmā paryavartata bhārata // 1.114.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tu kālena mahatā vāsavaḥ pratyabhāṣata / putraṃ tava pradāsyāmi triṣu lokeṣu viśrutam // 1.114.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca suhṛdāṃ cārthasādhakam / sutaṃ te 'gryaṃ pradāsyāmi sarvāmitravināśanam // 1.114.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ kauravo rājā vāsavena mahātmanā / uvāca kuntīṃ dharmātmā devarājavacaḥ smaran // 1.114.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nītimantaṃ mahātmānam ādityasamatejasam / durādharṣaṃ kriyāvantam atīvādbhutadarśanam // 1.114.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putraṃ janaya suśroṇi dhāma kṣatriyatejasām / labdhaḥ prasādo devendrāt tam āhvaya śucismite // 1.114.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam uktā tataḥ śakram ājuhāva yaśasvinī / athājagāma devendro janayām āsa cārjunam // 1.114.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātamātre kumāre tu vāg uvācāśarīriṇī / mahāgambhīranirghoṣā nabho nādayatī tadā // 1.114.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārtavīryasamaḥ kunti śibitulyaparākramaḥ / eṣa śakra ivājeyo yaśas te prathayiṣyati // 1.114.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adityā viṣṇunā prītir yathābhūd abhivardhitā / tathā viṣṇusamaḥ prītiṃ vardhayiṣyati te 'rjunaḥ // 1.114.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa madrān vaśe kṛtvā kurūṃś ca saha kekayaiḥ / cedikāśikarūṣāṃś ca kurulakṣma sudhāsyati // 1.114.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasya bhujavīryeṇa khāṇḍave havyavāhanaḥ / medasā sarvabhūtānāṃ tṛptiṃ yāsyati vai parām // 1.114.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) grāmaṇīś ca mahīpālān eṣa jitvā mahābalaḥ / bhrātṛbhiḥ sahito vīras trīn medhān āhariṣyati // 1.114.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāmadagnyasamaḥ kunti viṣṇutulyaparākramaḥ / eṣa vīryavatāṃ śreṣṭho bhaviṣyaty aparājitaḥ // 1.114.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā divyāni cāstrāṇi nikhilāny āhariṣyati / vipranaṣṭāṃ śriyaṃ cāyam āhartā puruṣarṣabhaḥ // 1.114.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etām atyadbhutāṃ vācaṃ kuntīputrasya sūtake / uktavān vāyur ākāśe kuntī śuśrāva cāsya tām // 1.114.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācam uccāritām uccais tāṃ niśamya tapasvinām / babhūva paramo harṣaḥ śataśṛṅganivāsinām // 1.114.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā devaṛṣīṇāṃ ca sendrāṇāṃ ca divaukasām / ākāśe dundubhīnāṃ ca babhūva tumulaḥ svanaḥ // 1.114.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udatiṣṭhan mahāghoṣaḥ puṣpavṛṣṭibhir āvṛtaḥ / samavetya ca devānāṃ gaṇāḥ pārtham apūjayan // 1.114.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kādraveyā vainateyā gandharvāpsarasas tathā / prajānāṃ patayaḥ sarve sapta caiva maharṣayaḥ // 1.114.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bharadvājaḥ kaśyapo gautamaś ca; viśvāmitro jamadagnir vasiṣṭhaḥ / yaś codito bhāskare 'bhūt pranaṣṭe; so 'py atrātrir bhagavān ājagāma // 1.114.41 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgl] marīcir aṅgirāś caiva pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ / dakṣaḥ prajāpatiś caiva gandharvāpsarasas tathā // 1.114.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyamālyāmbaradharāḥ sarvālaṃkārabhūṣitāḥ / upagāyanti bībhatsum upanṛtyanti cāpsarāḥ // 1.114.43 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gandharvaiḥ sahitaḥ śrīmān prāgāyata ca tumburuḥ // 1.114.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhīmasenograsenau ca ūrṇāyur anaghas tathā / gopatir dhṛtarāṣṭraś ca sūryavarcāś ca saptamaḥ // 1.114.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yugapas tṛṇapaḥ kārṣṇir nandiś citrarathas tathā / trayodaśaḥ śāliśirāḥ parjanyaś ca caturdaśaḥ // 1.114.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kaliḥ pañcadaśaś cātra nāradaś caiva ṣoḍaśaḥ / sad vā bṛhad vā bṛhakaḥ karālaś ca mahāyaśāḥ // 1.114.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) brahmacārī bahuguṇaḥ suparṇaś ceti viśrutaḥ / viśvāvasur bhumanyuś ca sucandro daśamas tathā // 1.114.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gītamādhuryasaṃpannau vikhyātau ca hahāhuhū / ity ete devagandharvā jagus tatra nararṣabham // 1.114.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivāpsaraso hṛṣṭāḥ sarvālaṃkārabhūṣitāḥ / nanṛtur vai mahābhāgā jaguś cāyatalocanāḥ // 1.114.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anūnā cānavadyā ca priyamukhyā guṇāvarā / adrikā ca tathā sācī miśrakeśī alambusā // 1.114.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) marīciḥ śicukā caiva vidyutparṇā tilottamā / agnikā lakṣaṇā kṣemā devī rambhā manoramā // 1.114.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asitā ca subāhuś ca supriyā suvapus tathā / puṇḍarīkā sugandhā ca surathā ca pramāthinī // 1.114.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmyā śāradvatī caiva nanṛtus tatra saṃghaśaḥ / menakā sahajanyā ca parṇikā puñjikasthalā // 1.114.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kratusthalā ghṛtācī ca viśvācī pūrvacitty api / umlocety abhivikhyātā pramloceti ca tā daśa // 1.114.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) urvaśy ekādaśīty etā jagur āyatalocanāḥ // 1.114.54.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dhātāryamā ca mitraś ca varuṇo 'ṃśo bhagas tathā / indro vivasvān pūṣā ca tvaṣṭā ca savitā tathā // 1.114.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) parjanyaś caiva viṣṇuś ca ādityāḥ pāvakārciṣaḥ / mahimānaṃ pāṇḍavasya vardhayanto 'mbare sthitāḥ // 1.114.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) mṛgavyādhaś ca śarvaś ca nirṛtiś ca mahāyaśāḥ / ajaikapād ahirbudhnyaḥ pinākī ca paraṃtapaḥ // 1.114.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahano 'theśvaraś caiva kapālī ca viśāṃ pate / sthāṇur bhavaś ca bhagavān rudrās tatrāvatasthire // 1.114.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aśvinau vasavaś cāṣṭau marutaś ca mahābalāḥ / viśvedevās tathā sādhyās tatrāsan parisaṃsthitāḥ // 1.114.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karkoṭako 'tha śeṣaś ca vāsukiś ca bhujaṃgamaḥ / kacchapaś cāpakuṇḍaś ca takṣakaś ca mahoragaḥ // 1.114.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyayus tejasā yuktā mahākrodhā mahābalāḥ / ete cānye ca bahavas tatra nāgā vyavasthitāḥ // 1.114.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tārkṣyaś cāriṣṭanemiś ca garuḍaś cāsitadhvajaḥ / aruṇaś cāruṇiś caiva vainateyā vyavasthitāḥ // 1.114.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad dṛṣṭvā mahad āścaryaṃ vismitā munisattamāḥ / adhikāṃ sma tato vṛttim avartan pāṇḍavān prati // 1.114.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍus tu punar evaināṃ putralobhān mahāyaśāḥ / prāhiṇod darśanīyāṅgīṃ kuntī tv enam athābravīt // 1.114.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātaś caturthaṃ prasavam āpatsv api vadanty uta / ataḥ paraṃ cāriṇī syāt pañcame bandhakī bhavet // 1.114.65 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) sa tvaṃ vidvan dharmam imaṃ buddhigamyaṃ kathaṃ nu mām / apatyārthaṃ samutkramya pramādād iva bhāṣase // 1.114.66 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) kuntīputreṣu jāteṣu dhṛtarāṣṭrātmajeṣu ca / madrarājasutā pāṇḍuṃ raho vacanam abravīt // 1.115.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me 'sti tvayi saṃtāpo viguṇe 'pi paraṃtapa / nāvaratve varārhāyāḥ sthitvā cānagha nityadā // 1.115.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndhāryāś caiva nṛpate jātaṃ putraśataṃ tathā / śrutvā na me tathā duḥkham abhavat kurunandana // 1.115.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ tu me mahad duḥkhaṃ tulyatāyām aputratā / diṣṭyā tv idānīṃ bhartur me kuntyām apy asti saṃtatiḥ // 1.115.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yadi tv apatyasaṃtānaṃ kuntirājasutā mayi / kuryād anugraho me syāt tava cāpi hitaṃ bhavet // 1.115.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stambho hi me sapatnītvād vaktuṃ kuntisutāṃ prati / yadi tu tvaṃ prasanno me svayam enāṃ pracodaya // 1.115.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpy eṣa sadā mādri hṛdy arthaḥ parivartate / na tu tvāṃ prasahe vaktum iṣṭāniṣṭavivakṣayā // 1.115.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava tv idaṃ mataṃ jñātvā prayatiṣyāmy ataḥ param / manye dhruvaṃ mayoktā sā vaco me pratipatsyate // 1.115.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kuntīṃ punaḥ pāṇḍur vivikta idam abravīt / kulasya mama saṃtānaṃ lokasya ca kuru priyam // 1.115.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama cāpiṇḍanāśāya pūrveṣām api cātmanaḥ / matpriyārthaṃ ca kalyāṇi kuru kalyāṇam uttamam // 1.115.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaśaso 'rthāya caiva tvaṃ kuru karma suduṣkaram / prāpyādhipatyam indreṇa yajñair iṣṭaṃ yaśorthinā // 1.115.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā mantravido viprās tapas taptvā suduṣkaram / gurūn abhyupagacchanti yaśaso 'rthāya bhāmini // 1.115.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā rājarṣayaḥ sarve brāhmaṇāś ca tapodhanāḥ / cakrur uccāvacaṃ karma yaśaso 'rthāya duṣkaram // 1.115.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tvaṃ mādrīṃ plaveneva tārayemām anindite / apatyasaṃvibhāgena parāṃ kīrtim avāpnuhi // 1.115.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktābravīn mādrīṃ sakṛc cintaya daivatam / tasmāt te bhavitāpatyam anurūpam asaṃśayam // 1.115.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mādrī vicāryaiva jagāma manasāśvinau / tāv āgamya sutau tasyāṃ janayām āsatur yamau // 1.115.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulaṃ sahadevaṃ ca rūpeṇāpratimau bhuvi / tathaiva tāv api yamau vāg uvācāśarīriṇī // 1.115.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rūpasattvaguṇopetāv etāv anyāñ janān ati / bhāsatas tejasātyarthaṃ rūpadraviṇasaṃpadā // 1.115.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāmāni cakrire teṣāṃ śataśṛṅganivāsinaḥ / bhaktyā ca karmaṇā caiva tathāśīrbhir viśāṃ pate // 1.115.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyeṣṭhaṃ yudhiṣṭhirety āhur bhīmaseneti madhyamam / arjuneti tṛtīyaṃ ca kuntīputrān akalpayan // 1.115.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvajaṃ nakulety evaṃ sahadeveti cāparam / mādrīputrāv akathayaṃs te viprāḥ prītamānasāḥ // 1.115.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anusaṃvatsaraṃ jātā api te kurusattamāḥ // 1.115.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kuntīm atha punaḥ pāṇḍur mādryarthe samacodayat / tam uvāca pṛthā rājan rahasy uktā satī sadā // 1.115.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktā sakṛd dvandvam eṣā lebhe tenāsmi vañcitā / bibhemy asyāḥ paribhavān nārīṇāṃ gatir īdṛśī // 1.115.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) nājñāsiṣam ahaṃ mūḍhā dvandvāhvāne phaladvayam / tasmān nāhaṃ niyoktavyā tvayaiṣo 'stu varo mama // 1.115.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pāṇḍoḥ sutāḥ pañca devadattā mahābalāḥ / saṃbhūtāḥ kīrtimantas te kuruvaṃśavivardhanāḥ // 1.115.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śubhalakṣaṇasaṃpannāḥ somavat priyadarśanāḥ / siṃhadarpā maheṣvāsāḥ siṃhavikrāntagāminaḥ // 1.115.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhagrīvā manuṣyendrā vavṛdhur devavikramāḥ // 1.115.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vivardhamānās te tatra puṇye haimavate girau / vismayaṃ janayām āsur maharṣīṇāṃ sameyuṣām // 1.115.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te ca pañca śataṃ caiva kuruvaṃśavivardhanāḥ / sarve vavṛdhur alpena kālenāpsv iva nīrajāḥ // 1.115.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśanīyāṃs tataḥ putrān pāṇḍuḥ pañca mahāvane / tān paśyan parvate reme svabāhubalapālitān // 1.116.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) supuṣpitavane kāle kadā cin madhumādhave / bhūtasaṃmohane rājā sabhāryo vyacarad vanam // 1.116.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) palāśais tilakaiś cūtaiś campakaiḥ pāribhadrakaiḥ / anyaiś ca bahubhir vṛkṣaiḥ phalapuṣpasamṛddhibhiḥ // 1.116.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jalasthānaiś ca vividhaiḥ padminībhiś ca śobhitam / pāṇḍor vanaṃ tu saṃprekṣya prajajñe hṛdi manmathaḥ // 1.116.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prahṛṣṭamanasaṃ tatra viharantaṃ yathāmaram / taṃ mādry anujagāmaikā vasanaṃ bibhratī śubham // 1.116.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samīkṣamāṇaḥ sa tu tāṃ vayaḥsthāṃ tanuvāsasam / tasya kāmaḥ pravavṛdhe gahane 'gnir ivotthitaḥ // 1.116.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) rahasy ātmasamāṃ dṛṣṭvā rājā rājīvalocanām / na śaśāka niyantuṃ taṃ kāmaṃ kāmabalātkṛtaḥ // 1.116.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata enāṃ balād rājā nijagrāha rahogatām / vāryamāṇas tayā devyā visphurantyā yathābalam // 1.116.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu kāmaparītātmā taṃ śāpaṃ nānvabudhyata / mādrīṃ maithunadharmeṇa gacchamāno balād iva // 1.116.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvitāntāya kauravyo manmathasya vaśaṃ gataḥ / śāpajaṃ bhayam utsṛjya jagāmaiva balāt priyām // 1.116.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya kāmātmano buddhiḥ sākṣāt kālena mohitā / saṃpramathyendriyagrāmaṃ pranaṣṭā saha cetasā // 1.116.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tayā saha saṃgamya bhāryayā kurunandana / pāṇḍuḥ paramadharmātmā yuyuje kāladharmaṇā // 1.116.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mādrī samāliṅgya rājānaṃ gatacetasam / mumoca duḥkhajaṃ śabdaṃ punaḥ punar atīva ha // 1.116.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saha putrais tataḥ kuntī mādrīputrau ca pāṇḍavau / ājagmuḥ sahitās tatra yatra rājā tathāgataḥ // 1.116.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mādry abravīd rājann ārtā kuntīm idaṃ vacaḥ / ekaiva tvam ihāgaccha tiṣṭhantv atraiva dārakāḥ // 1.116.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vacanaṃ tasyās tatraivāvārya dārakān / hatāham iti vikruśya sahasopajagāma ha // 1.116.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā pāṇḍuṃ ca mādrīṃ ca śayānau dharaṇītale / kuntī śokaparītāṅgī vilalāpa suduḥkhitā // 1.116.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣyamāṇo mayā nityaṃ vīraḥ satatam ātmavān / kathaṃ tvam abhyatikrāntaḥ śāpaṃ jānan vanaukasaḥ // 1.116.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanu nāma tvayā mādri rakṣitavyo janādhipaḥ / sā kathaṃ lobhitavatī vijane tvaṃ narādhipam // 1.116.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kathaṃ dīnasya satataṃ tvām āsādya rahogatām / taṃ vicintayataḥ śāpaṃ praharṣaḥ samajāyata // 1.116.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dhanyā tvam asi bāhlīki matto bhāgyatarā tathā / dṛṣṭavaty asi yad vaktraṃ prahṛṣṭasya mahīpateḥ // 1.116.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vilobhyamānena mayā vāryamāṇena cāsakṛt / ātmā na vārito 'nena satyaṃ diṣṭaṃ cikīrṣuṇā // 1.116.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ jyeṣṭhā dharmapatnī jyeṣṭhaṃ dharmaphalaṃ mama / avaśyaṃ bhāvino bhāvān mā māṃ mādri nivartaya // 1.116.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) anveṣyāmīha bhartāram ahaṃ pretavaśaṃ gatam / uttiṣṭha tvaṃ visṛjyainam imān rakṣasva dārakān // 1.116.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham evānuyāsyāmi bhartāram apalāyinam / na hi tṛptāsmi kāmānāṃ taj jyeṣṭhā anumanyatām // 1.116.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃ cābhigamya kṣīṇo 'yaṃ kāmād bharatasattamaḥ / tam ucchindyām asya kāmaṃ kathaṃ nu yamasādane // 1.116.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) na cāpy ahaṃ vartayantī nirviśeṣaṃ suteṣu te / vṛttim ārye cariṣyāmi spṛśed enas tathā hi mām // 1.116.27 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tasmān me sutayoḥ kunti vartitavyaṃ svaputravat / māṃ hi kāmayamāno 'yaṃ rājā pretavaśaṃ gataḥ // 1.116.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñaḥ śarīreṇa saha mamāpīdaṃ kalevaram / dagdhavyaṃ supraticchannam etad ārye priyaṃ kuru // 1.116.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dārakeṣv apramattā ca bhavethāś ca hitā mama / ato 'nyan na prapaśyāmi saṃdeṣṭavyaṃ hi kiṃ cana // 1.116.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā taṃ citāgnisthaṃ dharmapatnī nararṣabham / madrarājātmajā tūrṇam anvārohad yaśasvinī // 1.116.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍor avabhṛthaṃ kṛtvā devakalpā maharṣayaḥ / tato mantram akurvanta te sametya tapasvinaḥ // 1.117.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hitvā rājyaṃ ca rāṣṭraṃ ca sa mahātmā mahātapāḥ / asmin sthāne tapas taptuṃ tāpasāñ śaraṇaṃ gataḥ // 1.117.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa jātamātrān putrāṃś ca dārāṃś ca bhavatām iha / pradāyopanidhiṃ rājā pāṇḍuḥ svargam ito gataḥ // 1.117.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te parasparam āmantrya sarvabhūtahite ratāḥ / pāṇḍoḥ putrān puraskṛtya nagaraṃ nāgasāhvayam // 1.117.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udāramanasaḥ siddhā gamane cakrire manaḥ / bhīṣmāya pāṇḍavān dātuṃ dhṛtarāṣṭrāya caiva hi // 1.117.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasminn eva kṣaṇe sarve tān ādāya pratasthire / pāṇḍor dārāṃś ca putrāṃś ca śarīraṃ caiva tāpasāḥ // 1.117.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhinī sā purā bhūtvā satataṃ putravatsalā / prapannā dīrgham adhvānaṃ saṃkṣiptaṃ tad amanyata // 1.117.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā nadīrgheṇa kālena saṃprāptā kurujāṅgalam / vardhamānapuradvāram āsasāda yaśasvinī // 1.117.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ cāraṇasahasrāṇāṃ munīnām āgamaṃ tadā / śrutvā nāgapure nṝṇāṃ vismayaḥ samajāyata // 1.117.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtodita āditye sarve dharmapuraskṛtāḥ / sadārās tāpasān draṣṭuṃ niryayuḥ puravāsinaḥ // 1.117.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīsaṃghāḥ kṣatrasaṃghāś ca yānasaṃghān samāsthitāḥ / brāhmaṇaiḥ saha nirjagmur brāhmaṇānāṃ ca yoṣitaḥ // 1.117.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā viṭśūdrasaṃghānāṃ mahān vyatikaro 'bhavat / na kaś cid akarod īrṣyām abhavan dharmabuddhayaḥ // 1.117.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ somadatto 'tha bāhlikaḥ / prajñācakṣuś ca rājarṣiḥ kṣattā ca viduraḥ svayam // 1.117.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) sā ca satyavatī devī kausalyā ca yaśasvinī / rājadāraiḥ parivṛtā gāndhārī ca viniryayau // 1.117.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhṛtarāṣṭrasya dāyādā duryodhanapurogamāḥ / bhūṣitā bhūṣaṇaiś citraiḥ śatasaṃkhyā viniryayuḥ // 1.117.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān maharṣigaṇān sarvāñ śirobhir abhivādya ca / upopaviviśuḥ sarve kauravyāḥ sapurohitāḥ // 1.117.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva śirasā bhūmāv abhivādya praṇamya ca / upopaviviśuḥ sarve paurajānapadā api // 1.117.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam akūjam ivājñāya janaughaṃ sarvaśas tadā / bhīṣmo rājyaṃ ca rāṣṭraṃ ca maharṣibhyo nyavedayat // 1.117.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām atho vṛddhatamaḥ pratyutthāya jaṭājinī / maharṣimatam ājñāya maharṣir idam abravīt // 1.117.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yaḥ sa kauravyadāyādaḥ pāṇḍur nāma narādhipaḥ / kāmabhogān parityajya śataśṛṅgam ito gataḥ // 1.117.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmacaryavratasthasya tasya divyena hetunā / sākṣād dharmād ayaṃ putras tasya jāto yudhiṣṭhiraḥ // 1.117.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathemaṃ balināṃ śreṣṭhaṃ tasya rājño mahātmanaḥ / mātariśvā dadau putraṃ bhīmaṃ nāma mahābalam // 1.117.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puruhūtād ayaṃ jajñe kuntyāṃ satyaparākramaḥ / yasya kīritr maheṣvāsān sarvān abhibhaviṣyati // 1.117.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yau tu mādrī maheṣvāsāv asūta kurusattamau / aśvibhyāṃ manujavyāghrāv imau tāv api tiṣṭhataḥ // 1.117.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caratā dharmanityena vanavāsaṃ yaśasvinā / eṣa paitāmaho vaṃśaḥ pāṇḍunā punar uddhṛtaḥ // 1.117.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrāṇāṃ janma vṛddhiṃ ca vaidikādhyayanāni ca / paśyataḥ satataṃ pāṇḍoḥ śaśvat prītir avardhata // 1.117.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vartamānaḥ satāṃ vṛtte putralābham avāpya ca / pitṛlokaṃ gataḥ pāṇḍur itaḥ saptadaśe 'hani // 1.117.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ citāgatam ājñāya vaiśvānaramukhe hutam / praviṣṭā pāvakaṃ mādrī hitvā jīvitam ātmanaḥ // 1.117.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā gatā saha tenaiva patilokam anuvratā / tasyās tasya ca yat kāryaṃ kriyatāṃ tadanantaram // 1.117.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ime tayoḥ śarīre dve sutāś ceme tayor varāḥ / kriyābhir anugṛhyantāṃ saha mātrā paraṃtapāḥ // 1.117.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pretakārye ca nirvṛtte pitṛmedhaṃ mahāyaśāḥ / labhatāṃ sarvadharmajñaḥ pāṇḍuḥ kurukulodvahaḥ // 1.117.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā kurūn sarvān kurūṇām eva paśyatām / kṣaṇenāntarhitāḥ sarve cāraṇā guhyakaiḥ saha // 1.117.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvanagarākāraṃ tatraivāntarhitaṃ punaḥ / ṛṣisiddhagaṇaṃ dṛṣṭvā vismayaṃ te paraṃ yayuḥ // 1.117.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍor vidura sarvāṇi pretakāryāṇi kāraya / rājavad rājasiṃhasya mādryāś caiva viśeṣataḥ // 1.118.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśūn vāsāṃsi ratnāni dhanāni vividhāni ca / pāṇḍoḥ prayaccha mādryāś ca yebhyo yāvac ca vāñchitam // 1.118.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca kuntī satkāraṃ kuryān mādryās tathā kuru / yathā na vāyur nādityaḥ paśyetāṃ tāṃ susaṃvṛtām // 1.118.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) na śocyaḥ pāṇḍur anaghaḥ praśasyaḥ sa narādhipaḥ / yasya pañca sutā vīrā jātāḥ surasutopamāḥ // 1.118.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viduras taṃ tathety uktvā bhīṣmeṇa saha bhārata / pāṇḍuṃ saṃskārayām āsa deśe paramasaṃvṛte // 1.118.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu nagarāt tūrṇam ājyahomapuraskṛtāḥ / nirhṛtāḥ pāvakā dīptāḥ pāṇḍo rājapurohitaiḥ // 1.118.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainam ārtavair gandhair mālyaiś ca vividhair varaiḥ / śibikāṃ samalaṃcakrur vāsasācchādya sarvaśaḥ // 1.118.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ tathā śobhitāṃ mālyair vāsobhiś ca mahādhanaiḥ / amātyā jñātayaś caiva suhṛdaś copatasthire // 1.118.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛsiṃhaṃ narayuktena paramālaṃkṛtena tam / avahan yānamukhyena saha mādryā susaṃvṛtam // 1.118.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍureṇātapatreṇa cāmaravyajanena ca / sarvavāditranādaiś ca samalaṃcakrire tataḥ // 1.118.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratnāni cāpy upādāya bahūni śataśo narāḥ / pradaduḥ kāṅkṣamāṇebhyaḥ pāṇḍos tatraurdhvadehikam // 1.118.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha chatrāṇi śubhrāṇi pāṇḍurāṇi bṛhanti ca / ājahruḥ kauravasyārthe vāsāṃsi rucirāṇi ca // 1.118.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājakaiḥ śuklavāsobhir hūyamānā hutāśanāḥ / agacchann agratas tasya dīpyamānāḥ svalaṃkṛtāḥ // 1.118.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś caiva sahasraśaḥ / rudantaḥ śokasaṃtaptā anujagmur narādhipam // 1.118.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam asmān apāhāya duḥkhe cādhāya śāśvate / kṛtvānāthān paro nāthaḥ kva yāsyati narādhipaḥ // 1.118.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krośantaḥ pāṇḍavāḥ sarve bhīṣmo vidura eva ca / ramaṇīye vanoddeśe gaṅgātīre same śubhe // 1.118.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyāsayām āsur atha tāṃ śibikāṃ satyavādinaḥ / sabhāryasya nṛsiṃhasya pāṇḍor akliṣṭakarmaṇaḥ // 1.118.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tasya śarīraṃ tat sarvagandhaniṣevitam / śucikālīyakādigdhaṃ mukhyasnānādhivāsitam // 1.118.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paryaṣiñcaj jalenāśu śātakumbhamayair ghaṭaiḥ // 1.118.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) candanena ca mukhyena śuklena samalepayan / kālāguruvimiśreṇa tathā tuṅgarasena ca // 1.118.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainaṃ deśajaiḥ śuklair vāsobhiḥ samayojayan / ācchannaḥ sa tu vāsobhir jīvann iva nararṣabhaḥ // 1.118.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśubhe puruṣavyāghro mahārhaśayanocitaḥ // 1.118.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yājakair abhyanujñātaṃ pretakarmaṇi niṣṭhitaiḥ / ghṛtāvasiktaṃ rājānaṃ saha mādryā svalaṃkṛtam // 1.118.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tuṅgapadmakamiśreṇa candanena sugandhinā / anyaiś ca vividhair gandhair analpaiḥ samadāhayan // 1.118.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tayoḥ śarīre te dṛṣṭvā mohavaśaṃ gatā / hāhā putreti kausalyā papāta sahasā bhuvi // 1.118.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ prekṣya patitām ārtāṃ paurajānapado janaḥ / ruroda sasvanaṃ sarvo rājabhaktyā kṛpānvitaḥ // 1.118.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) klāntānīvārtanādena sarvāṇi ca vicukruśuḥ / mānuṣaiḥ saha bhūtāni tiryagyonigatāny api // 1.118.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavo viduraś ca mahāmatiḥ / sarvaśaḥ kauravāś caiva prāṇadan bhṛśaduḥkhitāḥ // 1.118.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tato bhīṣmo 'tha viduro rājā ca saha bandhubhiḥ / udakaṃ cakrire tasya sarvāś ca kuruyoṣitaḥ // 1.118.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtodakāṃs tān ādāya pāṇḍavāñ śokakarśitān / sarvāḥ prakṛtayo rājañ śocantyaḥ paryavārayan // 1.118.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathaiva pāṇḍavā bhūmau suṣupuḥ saha bāndhavaiḥ / tathaiva nāgarā rājañ śiśyire brāhmaṇādayaḥ // 1.118.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad anānandam asvastham ākumāram ahṛṣṭavat / babhūva pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ nagaraṃ dvādaśa kṣapāḥ // 1.118.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṣattā ca rājā ca bhīṣmaś ca saha bandhubhiḥ / daduḥ śrāddhaṃ tadā pāṇḍoḥ svadhāmṛtamayaṃ tadā // 1.119.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurūṃś ca vipramukhyāṃś ca bhojayitvā sahasraśaḥ / ratnaughān dvijamukhyebhyo dattvā grāmavarān api // 1.119.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaśaucāṃs tatas tāṃs tu pāṇḍavān bharatarṣabhān / ādāya viviśuḥ paurāḥ puraṃ vāraṇasāhvayam // 1.119.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satataṃ smānvatapyanta tam eva bharatarṣabham / paurajānapadāḥ sarve mṛtaṃ svam iva bāndhavam // 1.119.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrāddhāvasāne tu tadā dṛṣṭvā taṃ duḥkhitaṃ janam / saṃmūḍhāṃ duḥkhaśokārtāṃ vyāso mātaram abravīt // 1.119.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atikrāntasukhāḥ kālāḥ pratyupasthitadāruṇāḥ / śvaḥ śvaḥ pāpīyadivasāḥ pṛthivī gatayauvanā // 1.119.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bahumāyāsamākīrṇo nānādoṣasamākulaḥ / luptadharmakriyācāro ghoraḥ kālo bhaviṣyati // 1.119.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha tvaṃ tyāgam āsthāya yuktā vasa tapovane / mā drakṣyasi kulasyāsya ghoraṃ saṃkṣayam ātmanaḥ // 1.119.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatheti samanujñāya sā praviśyābravīt snuṣām / ambike tava putrasya durnayāt kila bhāratāḥ // 1.119.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sānubandhā vinaṅkṣyanti pautrāś caiveti naḥ śrutam // 1.119.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tat kausalyām imām ārtāṃ putraśokābhipīḍitām / vanam ādāya bhadraṃ te gacchāvo yadi manyase // 1.119.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety ukte ambikayā bhīṣmam āmantrya suvratā / vanaṃ yayau satyavatī snuṣābhyāṃ saha bhārata // 1.119.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: bha-vipulā) tāḥ sughoraṃ tapaḥ kṛtvā devyo bharatasattama / dehaṃ tyaktvā mahārāja gatim iṣṭāṃ yayus tadā // 1.119.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avāpnuvanta vedoktān saṃskārān pāṇḍavās tadā / avardhanta ca bhogāṃs te bhuñjānāḥ pitṛveśmani // 1.119.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭraiś ca sahitāḥ krīḍantaḥ pitṛveśmani / bālakrīḍāsu sarvāsu viśiṣṭāḥ pāṇḍavābhavan // 1.119.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jave lakṣyābhiharaṇe bhojye pāṃsuvikarṣaṇe / dhārtarāṣṭrān bhīmasenaḥ sarvān sa parimardati // 1.119.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) harṣād etān krīḍamānān gṛhya kākanilīyane / śiraḥsu ca nigṛhyainān yodhayām āsa pāṇḍavaḥ // 1.119.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) śatam ekottaraṃ teṣāṃ kumārāṇāṃ mahaujasām / eka eva vimṛdnāti nātikṛcchrād vṛkodaraḥ // 1.119.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādeṣu ca nigṛhyainān vinihatya balād balī / cakarṣa krośato bhūmau ghṛṣṭajānuśirokṣikān // 1.119.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa bālāñ jale krīḍan bhujābhyāṃ parigṛhya saḥ / āste sma salile magnaḥ pramṛtāṃś ca vimuñcati // 1.119.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalāni vṛkṣam āruhya pracinvanti ca te yadā / tadā pādaprahāreṇa bhīmaḥ kampayate drumam // 1.119.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahāravegābhihatād drumād vyāghūrṇitās tataḥ / saphalāḥ prapatanti sma drutaṃ srastāḥ kumārakāḥ // 1.119.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na te niyuddhe na jave na yogyāsu kadā cana / kumārā uttaraṃ cakruḥ spardhamānā vṛkodaram // 1.119.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ sa dhārtarāṣṭrāṇāṃ spardhamāno vṛkodaraḥ / apriye 'tiṣṭhad atyantaṃ bālyān na drohacetasā // 1.119.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato balam atikhyātaṃ dhārtarāṣṭraḥ pratāpavān / bhīmasenasya taj jñātvā duṣṭabhāvam adarśayat // 1.119.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya dharmād apetasya pāpāni paripaśyataḥ / mohād aiśvaryalobhāc ca pāpā matir ajāyata // 1.119.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ balavatāṃ śreṣṭhaḥ kuntīputro vṛkodaraḥ / madhyamaḥ pāṇḍuputrāṇāṃ nikṛtyā saṃnihanyatām // 1.119.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tasmād avarajaṃ jyeṣṭhaṃ caiva yudhiṣṭhiram / prasahya bandhane baddhvā praśāsiṣye vasuṃdharām // 1.119.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ sa niścayaṃ pāpaḥ kṛtvā duryodhanas tadā / nityam evāntaraprekṣī bhīmasyāsīn mahātmanaḥ // 1.119.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jalavihārārthaṃ kārayām āsa bhārata / celakambalaveśmāni vicitrāṇi mahānti ca // 1.119.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramāṇakoṭyām uddeśaṃ sthalaṃ kiṃ cid upetya ca / krīḍāvasāne sarve te śucivastrāḥ svalaṃkṛtāḥ // 1.119.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sarvakāmasamṛddhaṃ tad annaṃ bubhujire śanaiḥ // 1.119.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) divasānte pariśrāntā vihṛtya ca kurūdvahāḥ / vihārāvasatheṣv eva vīrā vāsam arocayan // 1.119.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khinnas tu balavān bhīmo vyāyāmābhyadhikas tadā / vāhayitvā kumārāṃs tāñ jalakrīḍāgatān vibhuḥ // 1.119.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramāṇakoṭyāṃ vāsārthī suṣvāpāruhya tat sthalam // 1.119.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) śītaṃ vāsaṃ samāsādya śrānto madavimohitaḥ / niśceṣṭaḥ pāṇḍavo rājan suṣvāpa mṛtakalpavat // 1.119.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato baddhvā latāpāśair bhīmaṃ duryodhanaḥ śanaiḥ / gambhīraṃ bhīmavegaṃ ca sthalāj jalam apātayat // 1.119.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prabuddhaḥ kaunteyaḥ sarvaṃ saṃchidya bandhanam / udatiṣṭhaj jalād bhūyo bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ // 1.119.35 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) suptaṃ cāpi punaḥ sarpais tīkṣṇadaṃṣṭrair mahāviṣaiḥ / kupitair daṃśayām āsa sarveṣv evāṅgamarmasu // 1.119.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daṃṣṭrāś ca daṃṣṭriṇāṃ teṣāṃ marmasv api nipātitāḥ / tvacaṃ naivāsya bibhiduḥ sāratvāt pṛthuvakṣasaḥ // 1.119.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pratibuddhas tu bhīmas tān sarvān sarpān apothayat / sārathiṃ cāsya dayitam apahastena jaghnivān // 1.119.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhojane bhīmasenasya punaḥ prākṣepayad viṣam / kālakūṭaṃ navaṃ tīkṣṇaṃ saṃbhṛtaṃ lomaharṣaṇam // 1.119.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiśyāputras tadācaṣṭa pārthānāṃ hitakāmyayā / tac cāpi bhuktvājarayad avikāro vṛkodaraḥ // 1.119.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vikāraṃ na hy ajanayat sutīkṣṇam api tad viṣam / bhīmasaṃhanano bhīmas tad apy ajarayat tataḥ // 1.119.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ duryodhanaḥ karṇaḥ śakuniś cāpi saubalaḥ / anekair abhyupāyais tāñ jighāṃsanti sma pāṇḍavān // 1.119.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavāś cāpi tat sarvaṃ pratyajānann ariṃdamāḥ / udbhāvanam akurvanto vidurasya mate sthitāḥ // 1.119.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpasyāpi mahābrahman saṃbhavaṃ vaktum arhasi / śarastambhāt kathaṃ jajñe kathaṃ cāstrāṇy avāptavān // 1.120.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣer gautamasyāsīc charadvān nāma nāmataḥ / putraḥ kila mahārāja jātaḥ saha śarair vibho // 1.120.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tasya vedādhyayane tathā buddhir ajāyata / yathāsya buddhir abhavad dhanurvede paraṃtapa // 1.120.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) adhijagmur yathā vedāṃs tapasā brahmavādinaḥ / tathā sa tapasopetaḥ sarvāṇy astrāṇy avāpa ha // 1.120.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanurvedaparatvāc ca tapasā vipulena ca / bhṛśaṃ saṃtāpayām āsa devarājaṃ sa gautamaḥ // 1.120.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jālapadīṃ nāma devakanyāṃ sureśvaraḥ / prāhiṇot tapaso vighnaṃ kuru tasyeti kaurava // 1.120.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sābhigamyāśramapadaṃ ramaṇīyaṃ śaradvataḥ / dhanurbāṇadharaṃ bālā lobhayām āsa gautamam // 1.120.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tām ekavasanāṃ dṛṣṭvā gautamo 'psarasaṃ vane / loke 'pratimasaṃsthānām utphullanayano 'bhavat // 1.120.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanuś ca hi śarāś cāsya karābhyāṃ prāpatan bhuvi / vepathuś cāsya tāṃ dṛṣṭvā śarīre samajāyata // 1.120.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu jñānagarīyastvāt tapasaś ca samanvayāt / avatasthe mahāprājño dhairyeṇa parameṇa ha // 1.120.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tv asya sahasā rājan vikāraḥ samapadyata / tena susrāva reto 'sya sa ca tan nāvabudhyata // 1.120.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vihāyāśramaṃ taṃ ca tāṃ caivāpsarasaṃ muniḥ / jagāma retas tat tasya śarastambe papāta ha // 1.120.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śarastambe ca patitaṃ dvidhā tad abhavan nṛpa / tasyātha mithunaṃ jajñe gautamasya śaradvataḥ // 1.120.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mṛgayāṃ carato rājñaḥ śaṃtanos tu yadṛcchayā / kaś cit senācaro 'raṇye mithunaṃ tad apaśyata // 1.120.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanuś ca saśaraṃ dṛṣṭvā tathā kṛṣṇājināni ca / vyavasya brāhmaṇāpatyaṃ dhanurvedāntagasya tat // 1.120.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājñe darśayām āsa mithunaṃ saśaraṃ tadā // 1.120.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa tad ādāya mithunaṃ rājātha kṛpayānvitaḥ / ājagāma gṛhān eva mama putrāv iti bruvan // 1.120.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃvardhayām āsa saṃskāraiś cāpy ayojayat / gautamo 'pi tadāpetya dhanurvedaparo 'bhavat // 1.120.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpayā yan mayā bālāv imau saṃvardhitāv iti / tasmāt tayor nāma cakre tad eva sa mahīpatiḥ // 1.120.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nihitau gautamas tatra tapasā tāv avindata / āgamya cāsmai gotrādi sarvam ākhyātavāṃs tadā // 1.120.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) caturvidhaṃ dhanurvedam astrāṇi vividhāni ca / nikhilenāsya tat sarvaṃ guhyam ākhyātavāṃs tadā // 1.120.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'cireṇaiva kālena paramācāryatāṃ gataḥ // 1.120.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'dhijagmuḥ sarve te dhanurvedaṃ mahārathāḥ / dhṛtarāṣṭrātmajāś caiva pāṇḍavāś ca mahābalāḥ // 1.120.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vṛṣṇayaś ca nṛpāś cānye nānādeśasamāgatāḥ // 1.120.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viśeṣārthī tato bhīṣmaḥ pautrāṇāṃ vinayepsayā / iṣvastrajñān paryapṛcchad ācāryān vīryasaṃmatān // 1.121.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nālpadhīr nāmahābhāgas tathānānāstrakovidaḥ / nādevasattvo vinayet kurūn astre mahābalān // 1.121.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) maharṣis tu bharadvājo havirdhāne caran purā / dadarśāpsarasaṃ sākṣād ghṛtācīm āplutām ṛṣiḥ // 1.121.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā vāyuḥ samuddhūto vasanaṃ vyapakarṣata / tato 'sya retaś caskanda tad ṛṣir droṇa ādadhe // 1.121.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmin samabhavad droṇaḥ kalaśe tasya dhīmataḥ / adhyagīṣṭa sa vedāṃś ca vedāṅgāni ca sarvaśaḥ // 1.121.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniveśyaṃ mahābhāgaṃ bharadvājaḥ pratāpavān / pratyapādayad āgneyam astraṃ dharmabhṛtāṃ varaḥ // 1.121.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniṣṭuj jātaḥ sa munis tato bharatasattama / bhāradvājaṃ tadāgneyaṃ mahāstraṃ pratyapādayat // 1.121.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) bharadvājasakhā cāsīt pṛṣato nāma pārthivaḥ / tasyāpi drupado nāma tadā samabhavat sutaḥ // 1.121.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nityam āśramaṃ gatvā droṇena saha pārṣataḥ / cikrīḍādhyayanaṃ caiva cakāra kṣatriyarṣabhaḥ // 1.121.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vyatīte pṛṣate sa rājā drupado 'bhavat / pāñcāleṣu mahābāhur uttareṣu nareśvaraḥ // 1.121.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bharadvājo 'pi bhagavān āruroha divaṃ tadā / tataḥ pitṛniyuktātmā putralobhān mahāyaśāḥ // 1.121.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śāradvatīṃ tato droṇaḥ kṛpīṃ bhāryām avindata // 1.121.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) agnihotre ca dharme ca dame ca satataṃ ratā / alabhad gautamī putram aśvatthāmānam eva ca // 1.121.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa jātamātro vyanadad yathaivoccaiḥśravā hayaḥ / tac chrutvāntarhitaṃ bhūtam antarikṣastham abravīt // 1.121.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) aśvasyevāsya yat sthāma nadataḥ pradiśo gatam / aśvatthāmaiva bālo 'yaṃ tasmān nāmnā bhaviṣyati // 1.121.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sutena tena suprīto bhāradvājas tato 'bhavat / tatraiva ca vasan dhīmān dhanurvedaparo 'bhavat // 1.121.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śuśrāva mahātmānaṃ jāmadagnyaṃ paraṃtapam / brāhmaṇebhyas tadā rājan ditsantaṃ vasu sarvaśaḥ // 1.121.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaṃ tu prasthitaṃ rāmaṃ bhāradvājas tadābravīt / āgataṃ vittakāmaṃ māṃ viddhi droṇaṃ dvijarṣabham // 1.121.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyaṃ mama yac cānyad vasu kiṃ cana vidyate / brāhmaṇebhyo mayā dattaṃ sarvam eva tapodhana // 1.121.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiveyaṃ dharā devī sāgarāntā sapattanā / kaśyapāya mayā dattā kṛtsnā nagaramālinī // 1.121.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarīramātram evādya mayedam avaśeṣitam / astrāṇi ca mahārhāṇi śastrāṇi vividhāni ca // 1.121.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṇīṣva kiṃ prayacchāmi tubhyaṃ droṇa vadāśu tat // 1.121.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) astrāṇi me samagrāṇi sasaṃhārāṇi bhārgava / saprayogarahasyāni dātum arhasy aśeṣataḥ // 1.121.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tatas tasmai prādād astrāṇi bhārgavaḥ / sarahasyavrataṃ caiva dhanurvedam aśeṣataḥ // 1.121.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya tu tat sarvaṃ kṛtāstro dvijasattamaḥ / priyaṃ sakhāyaṃ suprīto jagāma drupadaṃ prati // 1.121.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato drupadam āsādya bhāradvājaḥ pratāpavān / abravīt pārṣataṃ rājan sakhāyaṃ viddhi mām iti // 1.122.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṛteyaṃ tava prajñā brahman nātisamañjasī / yan māṃ bravīṣi prasabhaṃ sakhā te 'ham iti dvija // 1.122.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na hi rājñām udīrṇānām evaṃ bhūtair naraiḥ kva cit / sakhyaṃ bhavati mandātmañ śriyā hīnair dhanacyutaiḥ // 1.122.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sauhṛdāny api jīryante kālena parijīryatām / sauhṛdaṃ me tvayā hy āsīt pūrvaṃ sāmarthyabandhanam // 1.122.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sakhyam ajaraṃ loke jātu dṛśyeta karhi cit / kāmo vainaṃ viharati krodhaś cainaṃ pravṛścati // 1.122.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) maivaṃ jīrṇam upāsiṣṭhāḥ sakhyaṃ navam upākuru / āsīt sakhyaṃ dvijaśreṣṭha tvayā me 'rthanibandhanam // 1.122.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na daridro vasumato nāvidvān viduṣaḥ sakhā / śūrasya na sakhā klībaḥ sakhipūrvaṃ kim iṣyate // 1.122.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yayor eva samaṃ vittaṃ yayor eva samaṃ kulam / tayoḥ sakhyaṃ vivāhaś ca na tu puṣṭavipuṣṭayoḥ // 1.122.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāśrotriyaḥ śrotriyasya nārathī rathinaḥ sakhā / nārājñā saṃgataṃ rājñaḥ sakhipūrvaṃ kim iṣyate // 1.122.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) drupadenaivam uktas tu bhāradvājaḥ pratāpavān / muhūrtaṃ cintayām āsa manyunābhipariplutaḥ // 1.122.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa viniścitya manasā pāñcālaṃ prati buddhimān / jagāma kurumukhyānāṃ nagaraṃ nāgasāhvayam // 1.122.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kumārās tv atha niṣkramya sametā gajasāhvayāt / krīḍanto vīṭayā tatra vīrāḥ paryacaran mudā // 1.122.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) papāta kūpe sā vīṭā teṣāṃ vai krīḍatāṃ tadā / na ca te pratyapadyanta karma vīṭopalabdhaye // 1.122.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha droṇaḥ kumārāṃs tān dṛṣṭvā kṛtyavatas tadā / prahasya mandaṃ paiśalyād abhyabhāṣata vīryavān // 1.122.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aho nu dhig balaṃ kṣātraṃ dhig etāṃ vaḥ kṛtāstratām / bharatasyānvaye jātā ye vīṭāṃ nādhigacchata // 1.122.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa muṣṭir iṣīkāṇāṃ mayāstreṇābhimantritaḥ / asya vīryaṃ nirīkṣadhvaṃ yad anyasya na vidyate // 1.122.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vetsyāmīṣīkayā vīṭāṃ tām iṣīkām athānyayā / tām anyayā samāyogo vīṭāyā grahaṇe mama // 1.122.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad apaśyan kumārās te vismayotphullalocanāḥ / aveṣkya coddhṛtāṃ vīṭāṃ vīṭāveddhāram abruvan // 1.122.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādayāmahe brahman naitad anyeṣu vidyate / ko 'si kaṃ tvābhijānīmo vayaṃ kiṃ karavāmahe // 1.122.19 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) ācakṣadhvaṃ ca bhīṣmāya rūpeṇa ca guṇaiś ca mām / sa eva sumahābuddhiḥ sāṃprataṃ pratipatsyate // 1.122.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu te sarve bhīṣmam ūcuḥ pitāmaham / brāhmaṇasya vacas tathyaṃ tac ca karmaviśeṣavat // 1.122.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaḥ śrutvā kumārāṇāṃ droṇaṃ taṃ pratyajānata / yuktarūpaḥ sa hi gurur ity evam anucintya ca // 1.122.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) athainam ānīya tadā svayam eva susatkṛtam / paripapraccha nipuṇaṃ bhīṣmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ // 1.122.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) hetum āgamane tasya droṇaḥ sarvaṃ nyavedayat // 1.122.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) maharṣer agniveśyasya sakāśam aham acyuta / astrārtham agamaṃ pūrvaṃ dhanurvedajighṛkṣayā // 1.122.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmacārī vinītātmā jaṭilo bahulāḥ samāḥ / avasaṃ tatra suciraṃ dhanurvedacikīrṣayā // 1.122.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pāñcālarājaputras tu yajñaseno mahābalaḥ / mayā sahākarod vidyāṃ guroḥ śrāmyan samāhitaḥ // 1.122.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa me tatra sakhā cāsīd upakārī priyaś ca me / tenāhaṃ saha saṃgamya ratavān suciraṃ bata // 1.122.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bālyāt prabhṛti kauravya sahādhyayanam eva ca // 1.122.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa samāsādya māṃ tatra priyakārī priyaṃvadaḥ / abravīd iti māṃ bhīṣma vacanaṃ prītivardhanam // 1.122.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ priyatamaḥ putraḥ pitur droṇa mahātmanaḥ / abhiṣekṣyati māṃ rājye sa pāñcālyo yadā tadā // 1.122.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvadbhojyaṃ bhavitā rājyaṃ sakhe satyena te śape / mama bhogāś ca vittaṃ ca tvadadhīnaṃ sukhāni ca // 1.122.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pravavrāja kṛtāstro 'haṃ dhanepsayā / abhiṣiktaṃ ca śrutvainaṃ kṛtārtho 'smīti cintayan // 1.122.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) priyaṃ sakhāyaṃ suprīto rājyasthaṃ punar āvrajam / saṃsmaran saṃgamaṃ caiva vacanaṃ caiva tasya tat // 1.122.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato drupadam āgamya sakhipūrvam ahaṃ prabho / abruvaṃ puruṣavyāghra sakhāyaṃ viddhi mām iti // 1.122.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upasthitaṃ tu drupadaḥ sakhivac cābhisaṃgatam / sa māṃ nirākāram iva prahasann idam abravīt // 1.122.34 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) akṛteyaṃ tava prajñā brahman nātisamañjasī / yad āttha māṃ tvaṃ prasabhaṃ sakhā te 'ham iti dvija // 1.122.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na hi rājñām udīrṇānām evaṃbhūtair naraiḥ kva cit / sakhyaṃ bhavati mandātmañ śriyā hīnair dhanacyutaiḥ // 1.122.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāśrotriyaḥ śrotriyasya nārathī rathinaḥ sakhā / nārājā pārthivasyāpi sakhipūrvaṃ kim iṣyate // 1.122.37 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) drupadenaivam ukto 'haṃ manyunābhipariplutaḥ / abhyāgacchaṃ kurūn bhīṣma śiṣyair arthī guṇānvitaiḥ // 1.122.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijagrāha taṃ bhīṣmo guruṃ pāṇḍusutaiḥ saha / pautrān ādāya tān sarvān vasūni vividhāni ca // 1.122.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiṣyā iti dadau rājan droṇāya vidhipūrvakam / sa ca śiṣyān maheṣvāsaḥ pratijagrāha kauravān // 1.122.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya ca tān sarvān droṇo vacanam abravīt / rahasy ekaḥ pratītātmā kṛtopasadanāṃs tadā // 1.122.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāryaṃ me kāṅkṣitaṃ kiṃ cid dhṛdi saṃparivartate / kṛtāstrais tat pradeyaṃ me tad ṛtaṃ vadatānaghāḥ // 1.122.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā kauraveyās te tūṣṇīm āsan viśāṃ pate / arjunas tu tataḥ sarvaṃ pratijajñe paraṃtapaḥ // 1.122.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjunaṃ mūrdhni tadā samāghrāya punaḥ punaḥ / prītipūrvaṃ pariṣvajya praruroda mudā tadā // 1.122.44 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato droṇaḥ pāṇḍuputrān astrāṇi vividhāni ca / grāhayām āsa divyāni mānuṣāṇi ca vīryavān // 1.122.45 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rājaputrās tathaivānye sametya bharatarṣabha / abhijagmus tato droṇam astrārthe dvijasattamam // 1.122.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṇayaś cāndhakāś caiva nānādeśyāś ca pārthivāḥ // 1.122.46.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sūtaputraś ca rādheyo guruṃ droṇam iyāt tadā / spardhamānas tu pārthena sūtaputro 'tyamarṣaṇaḥ // 1.122.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanam upāśritya pāṇḍavān atyamanyata // 1.122.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) arjunas tu paraṃ yatnam ātasthe gurupūjane / astre ca paramaṃ yogaṃ priyo droṇasya cābhavat // 1.123.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇena tu tadāhūya rahasy ukto 'nnasādhakaḥ / andhakāre 'rjunāyānnaṃ na deyaṃ te kathaṃ cana // 1.123.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kadā cid bhuñjāne pravavau vāyur arjune / tena tatra pradīpaḥ sa dīpyamāno nivāpitaḥ // 1.123.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhuṅkta evārjuno bhaktaṃ na cāsyāsyād vyamuhyata / hastas tejasvino nityam annagrahaṇakāraṇāt // 1.123.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad abhyāsakṛtaṃ matvā rātrāv abhyasta pāṇḍavaḥ // 1.123.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya jyātalanirghoṣaṃ droṇaḥ śuśrāva bhārata / upetya cainam utthāya pariṣvajyedam abravīt // 1.123.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayatiṣye tathā kartuṃ yathā nānyo dhanurdharaḥ / tvatsamo bhavitā loke satyam etad bravīmi te // 1.123.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato droṇo 'rjunaṃ bhūyo ratheṣu ca gajeṣu ca / aśveṣu bhūmāv api ca raṇaśikṣām aśikṣayat // 1.123.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gadāyuddhe 'sicaryāyāṃ tomaraprāsaśaktiṣu / droṇaḥ saṃkīrṇayuddheṣu śikṣayām āsa pāṇḍavam // 1.123.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tat kauśalaṃ dṛṣṭvā dhanurvedajighṛkṣavaḥ / rājāno rājaputrāś ca samājagmuḥ sahasraśaḥ // 1.123.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato niṣādarājasya hiraṇyadhanuṣaḥ sutaḥ / ekalavyo mahārāja droṇam abhyājagāma ha // 1.123.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa taṃ pratijagrāha naiṣādir iti cintayan / śiṣyaṃ dhanuṣi dharmajñas teṣām evānvavekṣayā // 1.123.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu droṇasya śirasā pādau gṛhya paraṃtapaḥ / araṇyam anusaṃprāptaḥ kṛtvā droṇaṃ mahīmayam // 1.123.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasminn ācāryavṛttiṃ ca paramām āsthitas tadā / iṣvastre yogam ātasthe paraṃ niyamam āsthitaḥ // 1.123.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parayā śraddhayā yukto yogena parameṇa ca / vimokṣādānasaṃdhāne laghutvaṃ param āpa saḥ // 1.123.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha droṇābhyanujñātāḥ kadā cit kurupāṇḍavāḥ / rathair viniryayuḥ sarve mṛgayām arimardanāḥ // 1.123.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatropakaraṇaṃ gṛhya naraḥ kaś cid yadṛcchayā / rājann anujagāmaikaḥ śvānam ādāya pāṇḍavān // 1.123.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ vicaratāṃ tatra tat tat karma cikīrṣatām / śvā caran sa vane mūḍho naiṣādiṃ prati jagmivān // 1.123.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kṛṣṇaṃ maladigdhāṅgaṃ kṛṣṇājinadharaṃ vane / naiṣādiṃ śvā samālakṣya bhaṣaṃs tasthau tadantike // 1.123.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadā tasyātha bhaṣataḥ śunaḥ sapta śarān mukhe / lāghavaṃ darśayann astre mumoca yugapad yathā // 1.123.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa tu śvā śarapūrṇāsyaḥ pāṇḍavān ājagāma ha / taṃ dṛṣṭvā pāṇḍavā vīrā vismayaṃ paramaṃ yayuḥ // 1.123.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lāghavaṃ śabdavedhitvaṃ dṛṣṭvā tat paramaṃ tadā / prekṣya taṃ vrīḍitāś cāsan praśaśaṃsuś ca sarvaśaḥ // 1.123.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tato 'nveṣamāṇās te vane vananivāsinam / dadṛśuḥ pāṇḍavā rājann asyantam aniśaṃ śarān // 1.123.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cainam abhyajānaṃs te tadā vikṛtadarśanam / athainaṃ paripapracchuḥ ko bhavān kasya vety uta // 1.123.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣādādhipater vīrā hiraṇyadhanuṣaḥ sutam / droṇaśiṣyaṃ ca māṃ vitta dhanurvedakṛtaśramam // 1.123.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tam ājñāya tattvena punar āgamya pāṇḍavāḥ / yathāvṛttaṃ ca te sarvaṃ droṇāyācakhyur adbhutam // 1.123.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaunteyas tv arjuno rājann ekalavyam anusmaran / raho droṇaṃ samāgamya praṇayād idam abravīt // 1.123.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanv ahaṃ parirabhyaikaḥ prītipūrvam idaṃ vacaḥ / bhavatokto na me śiṣyas tvadviśiṣṭo bhaviṣyati // 1.123.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha kasmān madviśiṣṭo lokād api ca vīryavān / asty anyo bhavataḥ śiṣyo niṣādādhipateḥ sutaḥ // 1.123.28 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) muhūrtam iva taṃ droṇaś cintayitvā viniścayam / savyasācinam ādāya naiṣādiṃ prati jagmivān // 1.123.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa maladigdhāṅgaṃ jaṭilaṃ cīravāsasam / ekalavyaṃ dhanuṣpāṇim asyantam aniśaṃ śarān // 1.123.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekalavyas tu taṃ dṛṣṭvā droṇam āyāntam antikāt / abhigamyopasaṃgṛhya jagāma śirasā mahīm // 1.123.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjayitvā tato droṇaṃ vidhivat sa niṣādajaḥ / nivedya śiṣyam ātmānaṃ tasthau prāñjalir agrataḥ // 1.123.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato droṇo 'bravīd rājann ekalavyam idaṃ vacaḥ / yadi śiṣyo 'si me tūrṇaṃ vetanaṃ saṃpradīyatām // 1.123.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekalavyas tu tac chrutvā prīyamāṇo 'bravīd idam / kiṃ prayacchāmi bhagavann ājñāpayatu māṃ guruḥ // 1.123.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na hi kiṃ cid adeyaṃ me gurave brahmavittama / tam abravīt tvayāṅguṣṭho dakṣiṇo dīyatāṃ mama // 1.123.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekalavyas tu tac chrutvā vaco droṇasya dāruṇam / pratijñām ātmano rakṣan satye ca nirataḥ sadā // 1.123.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva hṛṣṭavadanas tathaivādīnamānasaḥ / chittvāvicārya taṃ prādād droṇāyāṅguṣṭham ātmanaḥ // 1.123.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ paraṃ tu naiṣādir aṅgulībhir vyakarṣata / na tathā sa tu śīghro 'bhūd yathā pūrvaṃ narādhipa // 1.123.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjunaḥ prītamanā babhūva vigatajvaraḥ / droṇaś ca satyavāg āsīn nānyo 'bhyabhavad arjunam // 1.123.39 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) droṇasya tu tadā śiṣyau gadāyogyāṃ viśeṣataḥ / duryodhanaś ca bhīmaś ca kurūṇām abhyagacchatām // 1.123.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvatthāmā rahasyeṣu sarveṣv abhyadhiko 'bhavat / tathāti puruṣān anyān tsārukau yamajāv ubhau // 1.123.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiro rathaśreṣṭhaḥ sarvatra tu dhanaṃjayaḥ // 1.123.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prathitaḥ sāgarāntāyāṃ rathayūthapayūthapaḥ / buddhiyogabalotsāhaiḥ sarvāstreṣu ca pāṇḍavaḥ // 1.123.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astre gurvanurāge ca viśiṣṭo 'bhavad arjunaḥ / tulyeṣv astropadeśeṣu sauṣṭhavena ca vīryavān // 1.123.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaḥ sarvakumārāṇāṃ babhūvātiratho 'rjunaḥ // 1.123.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prāṇādhikaṃ bhīmasenaṃ kṛtavidyaṃ dhanaṃjayam / dhārtarāṣṭrā durātmāno nāmṛṣyanta narādhipa // 1.123.44 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃs tu sarvān samānīya sarvavidyāsu niṣṭhitān / droṇaḥ praharaṇajñāne jijñāsuḥ puruṣarṣabha // 1.123.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtrimaṃ bhāsam āropya vṛkṣāgre śilpibhiḥ kṛtam / avijñātaṃ kumārāṇāṃ lakṣyabhūtam upādiśat // 1.123.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śīghraṃ bhavantaḥ sarve vai dhanūṃṣy ādāya satvarāḥ / bhāsam etaṃ samuddiśya tiṣṭhantāṃ saṃhiteṣavaḥ // 1.123.47 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) madvākyasamakālaṃ ca śiro 'sya vinipātyatām / ekaikaśo niyokṣyāmi tathā kuruta putrakāḥ // 1.123.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiraṃ pūrvam uvācāṅgirasāṃ varaḥ / saṃdhatsva bāṇaṃ durdharṣa madvākyānte vimuñca ca // 1.123.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato yudhiṣṭhiraḥ pūrvaṃ dhanur gṛhya mahāravam / tasthau bhāsaṃ samuddiśya guruvākyapracoditaḥ // 1.123.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vitatadhanvānaṃ droṇas taṃ kurunandanam / sa muhūrtād uvācedaṃ vacanaṃ bharatarṣabha // 1.123.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyasy enaṃ drumāgrasthaṃ bhāsaṃ naravarātmaja / paśyāmīty evam ācāryaṃ pratyuvāca yudhiṣṭhiraḥ // 1.123.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa muhūrtād iva punar droṇas taṃ pratyabhāṣata / atha vṛkṣam imaṃ māṃ vā bhrātṝn vāpi prapaśyasi // 1.123.53 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tam uvāca sa kaunteyaḥ paśyāmy enaṃ vanaspatim / bhavantaṃ ca tathā bhrātṝn bhāsaṃ ceti punaḥ punaḥ // 1.123.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācāpasarpeti droṇo 'prītamanā iva / naitac chakyaṃ tvayā veddhuṃ lakṣyam ity eva kutsayan // 1.123.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanādīṃs tān dhārtarāṣṭrān mahāyaśāḥ / tenaiva kramayogena jijñāsuḥ paryapṛcchata // 1.123.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyāṃś ca śiṣyān bhīmādīn rājñaś caivānyadeśajān / tathā ca sarve sarvaṃ tat paśyāma iti kutsitāḥ // 1.123.57 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tato dhanaṃjayaṃ droṇaḥ smayamāno 'bhyabhāṣata / tvayedānīṃ prahartavyam etal lakṣyaṃ niśamyatām // 1.123.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madvākyasamakālaṃ te moktavyo 'tra bhavec charaḥ / vitatya kārmukaṃ putra tiṣṭha tāvan muhūrtakam // 1.123.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ savyasācī maṇḍalīkṛtakārmukaḥ / tasthau lakṣyaṃ samuddiśya guruvākyapracoditaḥ // 1.123.60 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) muhūrtād iva taṃ droṇas tathaiva samabhāṣata / paśyasy enaṃ sthitaṃ bhāsaṃ drumaṃ mām api vety uta // 1.123.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyāmy enaṃ bhāsam iti droṇaṃ pārtho 'bhyabhāṣata / na tu vṛkṣaṃ bhavantaṃ vā paśyāmīti ca bhārata // 1.123.62 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tataḥ prītamanā droṇo muhūrtād iva taṃ punaḥ / pratyabhāṣata durdharṣaḥ pāṇḍavānāṃ ratharṣabham // 1.123.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāsaṃ paśyasi yady enaṃ tathā brūhi punar vacaḥ / śiraḥ paśyāmi bhāsasya na gātram iti so 'bravīt // 1.123.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunenaivam uktas tu droṇo hṛṣṭatanūruhaḥ / muñcasvety abravīt pārthaṃ sa mumocāvicārayan // 1.123.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasya nagasthasya kṣureṇa niśitena ha / śira utkṛtya tarasā pātayām āsa pāṇḍavaḥ // 1.123.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasmin karmaṇi saṃsiddhe paryaśvajata phalgunam / mene ca drupadaṃ saṃkhye sānubandhaṃ parājitam // 1.123.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya cit tv atha kālasya saśiṣyo 'ṅgirasāṃ varaḥ / jagāma gaṅgām abhito majjituṃ bharatarṣabha // 1.123.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) avagāḍham atho droṇaṃ salile salilecaraḥ / grāho jagrāha balavāñ jaṅghānte kālacoditaḥ // 1.123.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa samartho 'pi mokṣāya śiṣyān sarvān acodayat / grāhaṃ hatvā mokṣayadhvaṃ mām iti tvarayann iva // 1.123.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tadvākyasamakālaṃ tu bībhatsur niśitaiḥ śaraiḥ / āvāpaiḥ pañcabhir grāhaṃ magnam ambhasy atāḍayat // 1.123.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itare tu visaṃmūḍhās tatra tatra prapedire // 1.123.71.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ ca dṛṣṭvā kriyopetaṃ droṇo 'manyata pāṇḍavam / viśiṣṭaṃ sarvaśiṣyebhyaḥ prītimāṃś cābhavat tadā // 1.123.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pārthabāṇair bahudhā khaṇḍaśaḥ parikalpitaḥ / grāhaḥ pañcatvam āpede jaṅghāṃ tyaktvā mahātmanaḥ // 1.123.73 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) athābravīn mahātmānaṃ bhāradvājo mahāratham / gṛhāṇedaṃ mahābāho viśiṣṭam atidurdharam // 1.123.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astraṃ brahmaśiro nāma saprayoganivartanam // 1.123.74.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na ca te mānuṣeṣv etat prayoktavyaṃ kathaṃ cana / jagad vinirdahed etad alpatejasi pātitam // 1.123.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asāmānyam idaṃ tāta lokeṣv astraṃ nigadyate / tad dhārayethāḥ prayataḥ śṛṇu cedaṃ vaco mama // 1.123.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bādhetāmānuṣaḥ śatrur yadā tvāṃ vīra kaś cana / tadvadhāya prayuñjīthās tadāstram idam āhave // 1.123.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatheti tat pratiśrutya bībhatsuḥ sa kṛtāñjaliḥ / jagrāha paramāstraṃ tad āha cainaṃ punar guruḥ // 1.123.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavitā tvatsamo nānyaḥ pumāṃl loke dhanurdharaḥ // 1.123.78.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtāstrān dhārtarāṣṭrāṃś ca pāṇḍuputrāṃś ca bhārata / dṛṣṭvā droṇo 'bravīd rājan dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram // 1.124.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpasya somadattasya bāhlīkasya ca dhīmataḥ / gāṅgeyasya ca sāṃnidhye vyāsasya vidurasya ca // 1.124.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan saṃprāptavidyās te kumarāḥ kurusattama / te darśayeyuḥ svāṃ śikṣāṃ rājann anumate tava // 1.124.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato 'bravīn mahārājaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā / bhāradvāja mahat karma kṛtaṃ te dvijasattama // 1.124.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tu manyase kālaṃ yasmin deśe yathā yathā / tathā tathā vidhānāya svayam ājñāpayasva mām // 1.124.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) spṛhayāmy adya nirvedāt puruṣāṇāṃ sacakṣuṣām / astrahetoḥ parākrāntān ye me drakṣyanti putrakān // 1.124.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣattar yad gurur ācāryo bravīti kuru tat tathā / na hīdṛśaṃ priyaṃ manye bhavitā dharmavatsala // 1.124.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājānam āmantrya vidurānugato bahiḥ / bhāradvājo mahāprājño māpayām āsa medinīm // 1.124.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samām avṛkṣāṃ nirgulmām udakpravaṇasaṃsthitām // 1.124.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tasyāṃ bhūmau baliṃ cakre tithau nakṣatrapūjite / avaghuṣṭaṃ pure cāpi tadarthaṃ vadatāṃ vara // 1.124.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raṅgabhūmau suvipulaṃ śāstradṛṣṭaṃ yathāvidhi / prekṣāgāraṃ suvihitaṃ cakrus tatra ca śilpinaḥ // 1.124.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) rājñaḥ sarvāyudhopetaṃ strīṇāṃ caiva nararṣabha // 1.124.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mañcāṃś ca kārayām āsus tatra jānapadā janāḥ / vipulān ucchrayopetāñ śibikāś ca mahādhanāḥ // 1.124.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃs tato 'hani prāpte rājā sasacivas tadā / bhīṣmaṃ pramukhataḥ kṛtvā kṛpaṃ cācāryasattamam // 1.124.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muktājālaparikṣiptaṃ vaiḍūryamaṇibhūṣitam / śātakumbhamayaṃ divyaṃ prekṣāgāram upāgamat // 1.124.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndhārī ca mahābhāgā kuntī ca jayatāṃ vara / striyaś ca sarvā yā rājñaḥ sapreṣyāḥ saparicchadāḥ // 1.124.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) harṣād āruruhur mañcān meruṃ devastriyo yathā // 1.124.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) brāhmaṇakṣatriyādyaṃ ca cāturvarṇyaṃ purād drutam / darśanepsu samabhyāgāt kumārāṇāṃ kṛtāstratām // 1.124.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravāditaiś ca vāditrair janakautūhalena ca / mahārṇava iva kṣubdhaḥ samājaḥ so 'bhavat tadā // 1.124.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śuklāmbaradharaḥ śuklayajñopavītavān / śuklakeśaḥ sitaśmaśruḥ śuklamālyānulepanaḥ // 1.124.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) raṅgamadhyaṃ tadācāryaḥ saputraḥ praviveśa ha / nabho jaladharair hīnaṃ sāṅgāraka ivāṃśumān // 1.124.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa yathāsamayaṃ cakre baliṃ balavatāṃ varaḥ / brāhmaṇāṃś cātra mantrajñān vācayām āsa maṅgalam // 1.124.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha puṇyāhaghoṣasya puṇyasya tadanantaram / viviśur vividhaṃ gṛhya śastropakaraṇaṃ narāḥ // 1.124.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato baddhatanutrāṇā baddhakakṣyā mahābalāḥ / baddhatūṇāḥ sadhanuṣo viviśur bharatarṣabhāḥ // 1.124.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anujyeṣṭhaṃ ca te tatra yudhiṣṭhirapurogamāḥ / cakrur astraṃ mahāvīryāḥ kumārāḥ paramādbhutam // 1.124.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cic charākṣepabhayāc chirāṃsy avananāmire / manujā dhṛṣṭam apare vīkṣāṃ cakruḥ savismayāḥ // 1.124.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) te sma lakṣyāṇi vividhur bāṇair nāmāṅkaśobhitaiḥ / vividhair lāghavotsṛṣṭair uhyanto vājibhir drutam // 1.124.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tat kumārabalaṃ tatra gṛhītaśarakārmukam / gandharvanagarākāraṃ prekṣya te vismitābhavan // 1.124.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasā cukruśus tatra narāḥ śatasahasraśaḥ / vismayotphullanayanāḥ sādhu sādhv iti bhārata // 1.124.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kṛtvā dhanuṣi te mārgān rathacaryāsu cāsakṛt / gajapṛṣṭhe 'śvapṛṣṭhe ca niyuddhe ca mahābalāḥ // 1.124.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītakhaḍgacarmāṇas tato bhūyaḥ prahāriṇaḥ / tsarumārgān yathoddiṣṭāṃś ceruḥ sarvāsu bhūmiṣu // 1.124.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lāghavaṃ sauṣṭhavaṃ śobhāṃ sthiratvaṃ dṛḍhamuṣṭitām / dadṛśus tatra sarveṣāṃ prayoge khaḍgacarmaṇām // 1.124.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tau nityasaṃhṛṣṭau suyodhanavṛkodarau / avatīrṇau gadāhastāv ekaśṛṅgāv ivācalau // 1.124.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) baddhakakṣyau mahābāhū pauruṣe paryavasthitau / bṛṃhantau vāśitāhetoḥ samadāv iva kuñjarau // 1.124.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau pradakṣiṇasavyāni maṇḍalāni mahābalau / ceratur nirmalagadau samadāv iva govṛṣau // 1.124.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) viduro dhṛtarāṣṭrāya gāndhāryai pāṇḍavāraṇiḥ / nyavedayetāṃ tat sarvaṃ kumārāṇāṃ viceṣṭitam // 1.124.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kururāje ca raṅgasthe bhīme ca balināṃ vare / pakṣapātakṛtasnehaḥ sa dvidhevābhavaj janaḥ // 1.125.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hā vīra kururājeti hā bhīmeti ca nardatām / puruṣāṇāṃ suvipulāḥ praṇādāḥ sahasotthitāḥ // 1.125.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ kṣubdhārṇavanibhaṃ raṅgam ālokya buddhimān / bhāradvājaḥ priyaṃ putram aśvatthāmānam abravīt // 1.125.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vārayaitau mahāvīryau kṛtayogyāv ubhāv api / mā bhūd raṅgaprakopo 'yaṃ bhīmaduryodhanodbhavaḥ // 1.125.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tāv udyatagadau guruputreṇa vāritau / yugāntānilasaṃkṣubdhau mahāvegāv ivārṇavau // 1.125.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato raṅgāṅgaṇagato droṇo vacanam abravīt / nivārya vāditragaṇaṃ mahāmeghanibhasvanam // 1.125.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) yo me putrāt priyataraḥ sarvāstraviduṣāṃ varaḥ / aindrir indrānujasamaḥ sa pārtho dṛśyatām iti // 1.125.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) ācāryavacanenātha kṛtasvastyayano yuvā / baddhagodhāṅgulitrāṇaḥ pūrṇatūṇaḥ sakārmukaḥ // 1.125.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāñcanaṃ kavacaṃ bibhrat pratyadṛśyata phalgunaḥ / sārkaḥ sendrāyudhataḍit sasaṃdhya iva toyadaḥ // 1.125.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ sarvasya raṅgasya samutpiñjo 'bhavan mahān / prāvādyanta ca vādyāni saśaṅkhāni samantataḥ // 1.125.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa kuntīsutaḥ śrīmān eṣa pāṇḍavamadhyamaḥ / eṣa putro mahendrasya kurūṇām eṣa rakṣitā // 1.125.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣo 'straviduṣāṃ śreṣṭha eṣa dharmabhṛtāṃ varaḥ / eṣa śīlavatāṃ cāpi śīlajñānanidhiḥ paraḥ // 1.125.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam atulā vācaḥ śṛṇvantyāḥ prekṣakeritāḥ / kuntyāḥ prasnavasaṃmiśrair asraiḥ klinnam uro 'bhavat // 1.125.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena śabdena mahatā pūrṇaśrutir athābravīt / dhṛtarāṣṭro naraśreṣṭho viduraṃ hṛṣṭamānasaḥ // 1.125.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṣattaḥ kṣubdhārṇavanibhaḥ kim eṣa sumahāsvanaḥ / sahasaivotthito raṅge bhindann iva nabhastalam // 1.125.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa pārtho mahārāja phalgunaḥ pāṇḍunandanaḥ / avatīrṇaḥ sakavacas tatraiṣa sumahāsvanaḥ // 1.125.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi rakṣito 'smi mahāmate / pṛthāraṇisamudbhūtais tribhiḥ pāṇḍavavahnibhiḥ // 1.125.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin samudite raṅge kathaṃ cit paryavasthite / darśayām āsa bībhatsur ācāryād astralāghavam // 1.125.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgneyenāsṛjad vahniṃ vāruṇenāsṛjat payaḥ / vāyavyenāsṛjad vāyuṃ pārjanyenāsṛjad ghanān // 1.125.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaumena prāviśad bhūmiṃ pārvatenāsṛjad girīn / antardhānena cāstreṇa punar antarhito 'bhavat // 1.125.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣaṇāt prāṃśuḥ kṣaṇād dhrasvaḥ kṣaṇāc ca rathadhūrgataḥ / kṣaṇena rathamadhyasthaḥ kṣaṇenāvāpatan mahīm // 1.125.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukumāraṃ ca sūkṣmaṃ ca guruṃ cāpi gurupriyaḥ / sauṣṭhavenābhisaṃyuktaḥ so 'vidhyad vividhaiḥ śaraiḥ // 1.125.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhramataś ca varāhasya lohasya pramukhe samam / pañca bāṇān asaṃsaktān sa mumocaikabāṇavat // 1.125.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gavye viṣāṇakośe ca cale rajjvavalambite / nicakhāna mahāvīryaḥ sāyakān ekaviṃśatim // 1.125.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evamādi sumahat khaḍge dhanuṣi cābhavat / gadāyāṃ śastrakuśalo darśanāni vyadarśayat // 1.125.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tataḥ samāptabhūyiṣṭhe tasmin karmaṇi bhārata / mandībhūte samāje ca vāditrasya ca nisvane // 1.125.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvāradeśāt samudbhūto māhātmya balasūcakaḥ / vajraniṣpeṣasadṛśaḥ śuśruve bhujanisvanaḥ // 1.125.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dīryante kiṃ nu girayaḥ kiṃ svid bhūmir vidīryate / kiṃ svid āpūryate vyoma jalabhāraghanair ghanaiḥ // 1.125.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) raṅgasyaivaṃ matir abhūt kṣaṇena vasudhādhipa / dvāraṃ cābhimukhāḥ sarve babhūvuḥ prekṣakās tadā // 1.125.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pañcabhir bhrātṛbhiḥ pārthair droṇaḥ parivṛto babhau / pañcatāreṇa saṃyuktaḥ sāvitreṇeva candramāḥ // 1.125.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvatthāmnā ca sahitaṃ bhrātṝṇāṃ śatam ūrjitam / duryodhanam amitraghnam utthitaṃ paryavārayat // 1.125.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa tais tadā bhrātṛbhir udyatāyudhair; vṛto gadāpāṇir avasthitaiḥ sthitaḥ / babhau yathā dānavasaṃkṣaye purā; puraṃdaro devagaṇaiḥ samāvṛtaḥ // 1.125.32 vaṃśastha [12: jtjr] datte 'vakāśe puruṣair vismayotphullalocanaiḥ / viveśa raṅgaṃ vistīrṇaṃ karṇaḥ parapuraṃjayaḥ // 1.126.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sahajaṃ kavacaṃ bibhrat kuṇḍaloddyotitānanaḥ / sadhanur baddhanistriṃśaḥ pādacārīva parvataḥ // 1.126.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyāgarbhaḥ pṛthuyaśāḥ pṛthāyāḥ pṛthulocanaḥ / tīkṣṇāṃśor bhāskarasyāṃśaḥ karṇo 'rigaṇasūdanaḥ // 1.126.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) siṃharṣabhagajendrāṇāṃ tulyavīryaparākramaḥ / dīptikāntidyutiguṇaiḥ sūryendujvalanopamaḥ // 1.126.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prāṃśuḥ kanakatālābhaḥ siṃhasaṃhanano yuvā / asaṃkhyeyaguṇaḥ śrīmān bhāskarasyātmasaṃbhavaḥ // 1.126.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nirīkṣya mahābāhuḥ sarvato raṅgamaṇḍalam / praṇāmaṃ droṇakṛpayor nātyādṛtam ivākarot // 1.126.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa sāmājajanaḥ sarvo niścalaḥ sthiralocanaḥ / ko 'yam ity āgatakṣobhaḥ kautūhalaparo 'bhavat // 1.126.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bravīn meghadhīreṇa svareṇa vadatāṃ varaḥ / bhrātā bhrātaram ajñātaṃ sāvitraḥ pākaśāsanim // 1.126.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārtha yat te kṛtaṃ karma viśeṣavad ahaṃ tataḥ / kariṣye paśyatāṃ nṝṇāṃ mātmanā vismayaṃ gamaḥ // 1.126.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asamāpte tatas tasya vacane vadatāṃ vara / yantrotkṣipta iva kṣipram uttasthau sarvato janaḥ // 1.126.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prītiś ca puruṣavyāghra duryodhanam athāspṛśat / hrīś ca krodhaś ca bībhatsuṃ kṣaṇenānvaviśac ca ha // 1.126.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato droṇābhyanujñātaḥ karṇaḥ priyaraṇaḥ sadā / yat kṛtaṃ tatra pārthena tac cakāra mahābalaḥ // 1.126.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha duryodhanas tatra bhrātṛbhiḥ saha bhārata / karṇaṃ pariṣvajya mudā tato vacanam abravīt // 1.126.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) svāgataṃ te mahābāho diṣṭyā prāpto 'si mānada / ahaṃ ca kururājyaṃ ca yatheṣṭam upabhujyatām // 1.126.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaṃ sarveṇa me 'nyena sakhitvaṃ ca tvayā vṛṇe / dvandvayuddhaṃ ca pārthena kartum icchāmi bhārata // 1.126.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhuṅkṣva bhogān mayā sārdhaṃ bandhūnāṃ priyakṛd bhava / durhṛdāṃ kuru sarveṣāṃ mūrdhni pādam ariṃdama // 1.126.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṣiptam ivātmānaṃ matvā pārtho 'bhyabhāṣata / karṇaṃ bhrātṛsamūhasya madhye 'calam iva sthitam // 1.126.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāhūtopasṛptānām anāhūtopajalpinām / ye lokās tān hataḥ karṇa mayā tvaṃ pratipatsyase // 1.126.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raṅgo 'yaṃ sarvasāmānyaḥ kim atra tava phalguna / vīryaśreṣṭhāś ca rājanyā balaṃ dharmo 'nuvartate // 1.126.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ kṣepair durbalāśvāsaiḥ śaraiḥ kathaya bhārata / guroḥ samakṣaṃ yāvat te harāmy adya śiraḥ śaraiḥ // 1.126.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato droṇābhyanujñātaḥ pārthaḥ parapuraṃjayaḥ / bhrātṛbhis tvarayāśliṣṭo raṇāyopajagāma tam // 1.126.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanenāpi sabhrātrā samarodyataḥ / pariṣvaktaḥ sthitaḥ karṇaḥ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ // 1.126.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ savidyutstanitaiḥ sendrāyudhapurojavaiḥ / āvṛtaṃ gaganaṃ meghair balākāpaṅktihāsibhiḥ // 1.126.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ snehād dharihayaṃ dṛṣṭvā raṅgāvalokinam / bhāskaro 'py anayan nāśaṃ samīpopagatān ghanān // 1.126.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) meghacchāyopagūḍhas tu tato 'dṛśyata pāṇḍavaḥ / sūryātapaparikṣiptaḥ karṇo 'pi samadṛśyata // 1.126.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrā yataḥ karṇas tasmin deśe vyavasthitāḥ / bhāradvājaḥ kṛpo bhīṣmo yataḥ pārthas tato 'bhavan // 1.126.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvidhā raṅgaḥ samabhavat strīṇāṃ dvaidham ajāyata / kuntibhojasutā mohaṃ vijñātārthā jagāma ha // 1.126.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃ tathā mohasaṃpannāṃ viduraḥ sarvadharmavit / kuntīm āśvāsayām āsa prokṣyādbhiś candanokṣitaiḥ // 1.126.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pratyāgataprāṇā tāv ubhāv api daṃśitau / putrau dṛṣṭvā susaṃtaptā nānvapadyata kiṃ cana // 1.126.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv udyatamahācāpau kṛpaḥ śāradvato 'bravīt / dvandvayuddhasamācāre kuśalaḥ sarvadharmavit // 1.126.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ pṛthāyās tanayaḥ kanīyān pāṇḍunandanaḥ / kauravo bhavatā sārdhaṃ dvandvayuddhaṃ kariṣyati // 1.126.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tvam apy evaṃ mahābāho mātaraṃ pitaraṃ kulam / kathayasva narendrāṇāṃ yeṣāṃ tvaṃ kulavardhanaḥ // 1.126.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato viditvā pārthas tvāṃ pratiyotsyati vā na vā // 1.126.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) evam uktasya karṇasya vrīḍāvanatam ānanam / babhau varṣāmbubhiḥ klinnaṃ padmam āgalitaṃ yathā // 1.126.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācārya trividhā yonī rājñāṃ śāstraviniścaye / tatkulīnaś ca śūraś ca senāṃ yaś ca prakarṣati // 1.126.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady ayaṃ phalguno yuddhe nārājñā yoddhum icchati / tasmād eṣo 'ṅgaviṣaye mayā rājye 'bhiṣicyate // 1.126.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas tasmin kṣaṇe karṇaḥ salājakusumair ghaṭaiḥ / kāñcanaiḥ kāñcane pīṭhe mantravidbhir mahārathaḥ // 1.126.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiṣikto 'ṅgarājye sa śriyā yukto mahābalaḥ // 1.126.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sacchatravālavyajano jayaśabdāntareṇa ca / uvāca kauravaṃ rājā rājānaṃ taṃ vṛṣas tadā // 1.126.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) asya rājyapradānasya sadṛśaṃ kiṃ dadāni te / prabrūhi rājaśārdūla kartā hy asmi tathā nṛpa // 1.126.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atyantaṃ sakhyam icchāmīty āha taṃ sa suyodhanaḥ // 1.126.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktas tataḥ karṇas tatheti pratyabhāṣata / harṣāc cobhau samāśliṣya parāṃ mudam avāpatuḥ // 1.126.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ srastottarapaṭaḥ saprasvedaḥ savepathuḥ / viveśādhiratho raṅgaṃ yaṣṭiprāṇo hvayann iva // 1.127.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tam ālokya dhanus tyaktvā pitṛgauravayantritaḥ / karṇo 'bhiṣekārdraśirāḥ śirasā samavandata // 1.127.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ pādāv avacchādya paṭāntena sasaṃbhramaḥ / putreti paripūrṇārtham abravīd rathasārathiḥ // 1.127.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pariṣvajya ca tasyātha mūrdhānaṃ snehaviklavaḥ / aṅgarājyābhiṣekārdram aśrubhiḥ siṣice punaḥ // 1.127.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā sūtaputro 'yam iti niścitya pāṇḍavaḥ / bhīmasenas tadā vākyam abravīt prahasann iva // 1.127.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tvam arhasi pārthena sūtaputra raṇe vadham / kulasya sadṛśas tūrṇaṃ pratodo gṛhyatāṃ tvayā // 1.127.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgarājyaṃ ca nārhas tvam upabhoktuṃ narādhama / śvā hutāśasamīpasthaṃ puroḍāśam ivādhvare // 1.127.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tataḥ karṇaḥ kiṃ cit prasphuritādharaḥ / gaganasthaṃ viniḥśvasya divākaram udaikṣata // 1.127.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaḥ kopād utpapāta mahābalaḥ / bhrātṛpadmavanāt tasmān madotkaṭa iva dvipaḥ // 1.127.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bravīd bhīmakarmāṇaṃ bhīmasenam avasthitam / vṛkodara na yuktaṃ te vacanaṃ vaktum īdṛśam // 1.127.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyāṇāṃ balaṃ jyeṣṭhaṃ yoddhavyaṃ kṣatrabandhunā / śūrāṇāṃ ca nadīnāṃ ca prabhavā durvidāḥ kila // 1.127.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) salilād utthito vahnir yena vyāptaṃ carācaram / dadhīcasyāsthito vajraṃ kṛtaṃ dānavasūdanam // 1.127.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgneyaḥ kṛttikāputro raudro gāṅgeya ity api / śrūyate bhagavān devaḥ sarvaguhyamayo guhaḥ // 1.127.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyābhyaś ca ye jātā brāhmaṇās te ca viśrutāḥ / ācāryaḥ kalaśāj jātaḥ śarastambād guruḥ kṛpaḥ // 1.127.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatāṃ ca yathā janma tad apy āgamitaṃ nṛpaiḥ // 1.127.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sakuṇḍalaṃ sakavacaṃ divyalakṣaṇalakṣitam / katham ādityasaṃkāśaṃ mṛgī vyāghraṃ janiṣyati // 1.127.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pṛthivīrājyam arho 'yaṃ nāṅgarājyaṃ nareśvaraḥ / anena bāhuvīryeṇa mayā cājñānuvartinā // 1.127.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya vā manujasyedaṃ na kṣāntaṃ madviceṣṭitam / ratham āruhya padbhyāṃ vā vināmayatu kārmukam // 1.127.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvasya raṅgasya hāhākāro mahān abhūt / sādhuvādānusaṃbaddhaḥ sūryaś cāstam upāgamat // 1.127.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaḥ karṇam ālambyātha kare nṛpa / dīpikāgnikṛtālokas tasmād raṅgād viniryayau // 1.127.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavāś ca sahadroṇāḥ sakṛpāś ca viśāṃ pate / bhīṣmeṇa sahitāḥ sarve yayuḥ svaṃ svaṃ niveśanam // 1.127.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjuneti janaḥ kaś cit kaś cit karṇeti bhārata / kaś cid duryodhanety evaṃ bruvantaḥ prasthitās tadā // 1.127.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuntyāś ca pratyabhijñāya divyalakṣaṇasūcitam / putram aṅgeśvaraṃ snehāc channā prītir avardhata // 1.127.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanasyāpi tadā karṇam āsādya pārthiva / bhayam arjunasāṃjātaṃ kṣipram antaradhīyata // 1.127.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa cāpi vīraḥ kṛtaśastraniśramaḥ; pareṇa sāmnābhyavadat suyodhanam / yudhiṣṭhirasyāpy abhavat tadā matir; na karṇatulyo 'sti dhanurdharaḥ kṣitau // 1.127.24 vaṃśastha [12: jtjr] tataḥ śiṣyān samānīya ācāryārtham acodayat / droṇaḥ sarvān aśeṣeṇa dakṣiṇārthaṃ mahīpate // 1.128.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālarājaṃ drupadaṃ gṛhītvā raṇamūrdhani / paryānayata bhadraṃ vaḥ sā syāt paramadakṣiṇā // 1.128.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu te sarve rathais tūrṇaṃ prahāriṇaḥ / ācāryadhanadānārthaṃ droṇena sahitā yayuḥ // 1.128.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhijagmuḥ pāñcālān nighnantas te nararṣabhāḥ / mamṛdus tasya nagaraṃ drupadasya mahaujasaḥ // 1.128.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) te yajñasenaṃ drupadaṃ gṛhītvā raṇamūrdhani / upājahruḥ sahāmātyaṃ droṇāya bharatarṣabhāḥ // 1.128.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhagnadarpaṃ hṛtadhanaṃ tathā ca vaśam āgatam / sa vairaṃ manasā dhyātvā droṇo drupadam abravīt // 1.128.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pramṛdya tarasā rāṣṭraṃ puraṃ te mṛditaṃ mayā / prāpya jīvan ripuvaśaṃ sakhipūrvaṃ kim iṣyate // 1.128.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktvā prahasyainaṃ niścitya punar abravīt / mā bhaiḥ prāṇabhayād rājan kṣamiṇo brāhmaṇā vayam // 1.128.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśrame krīḍitaṃ yat tu tvayā bālye mayā saha / tena saṃvardhitaḥ snehas tvayā me kṣatriyarṣabha // 1.128.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prārthayeyaṃ tvayā sakhyaṃ punar eva nararṣabha / varaṃ dadāmi te rājan rājyasyārdham avāpnuhi // 1.128.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arājā kila no rājñāṃ sakhā bhavitum arhati / ataḥ prayatitaṃ rājye yajñasena mayā tava // 1.128.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājāsi dakṣiṇe kūle bhāgīrathyāham uttare / sakhāyaṃ māṃ vijānīhi pāñcāla yadi manyase // 1.128.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāścaryam idaṃ brahman vikrānteṣu mahātmasu / prīye tvayāhaṃ tvattaś ca prītim icchāmi śāśvatīm // 1.128.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam uktas tu taṃ droṇo mokṣayām āsa bhārata / satkṛtya cainaṃ prītātmā rājyārdhaṃ pratyapādayat // 1.128.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mākandīm atha gaṅgāyās tīre janapadāyutām / so 'dhyāvasad dīnamanāḥ kāmpilyaṃ ca purottamam // 1.128.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dakṣiṇāṃś caiva pāñcālān yāvac carmaṇvatī nadī // 1.128.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) droṇena vairaṃ drupadaḥ saṃsmaran na śaśāma ha / kṣātreṇa ca balenāsya nāpaśyat sa parājayam // 1.128.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) hīnaṃ viditvā cātmānaṃ brāhmaṇena balena ca / putrajanma parīpsan vai sa rājā tad adhārayat // 1.128.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ahicchatraṃ ca viṣayaṃ droṇaḥ samabhipadyata // 1.128.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) evaṃ rājann ahicchatrā purī janapadāyutā / yudhi nirjitya pārthena droṇāya pratipāditā // 1.128.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṇādhikaṃ bhīmasenaṃ kṛtavidyaṃ dhanaṃjayam / duryodhano lakṣayitva paryatapyata durmatiḥ // 1.129.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tato vaikartanaḥ karṇaḥ śakuniś cāpi saubalaḥ / anekair abhyupāyais tāñ jighāṃsanti sma pāṇḍavān // 1.129.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavāś cāpi tat sarvaṃ pratyajānann ariṃdamāḥ / udbhāvanam akurvanto vidurasya mate sthitāḥ // 1.129.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇaiḥ samuditān dṛṣṭvā paurāḥ pāṇḍusutāṃs tadā / kathayanti sma saṃbhūya catvareṣu sabhāsu ca // 1.129.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajñācakṣur acakṣuṣṭvād dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ / rājyam aprāptavān pūrvaṃ sa kathaṃ nṛpatir bhavet // 1.129.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ satyasaṃdho mahāvrataḥ / pratyākhyāya purā rājyaṃ nādya jātu grahīṣyati // 1.129.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) te vayaṃ pāṇḍavaṃ jyeṣṭhaṃ taruṇaṃ vṛddhaśīlinam / abhiṣiñcāma sādhv adya satyaṃ karuṇavedinam // 1.129.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca dharmavit / saputraṃ vividhair bhogair yojayiṣyati pūjayan // 1.129.8 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) teṣāṃ duryodhanaḥ śrutvā tāni vākyāni bhāṣatām / yudhiṣṭhirānuraktānāṃ paryatapyata durmatiḥ // 1.129.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tapyamāno duṣṭātmā teṣāṃ vāco na cakṣame / īrṣyayā cābhisaṃtapto dhṛtarāṣṭram upāgamat // 1.129.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato virahitaṃ dṛṣṭvā pitaraṃ pratipūjya saḥ / paurānurāgasaṃtaptaḥ paścād idam abhāṣata // 1.129.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutā me jalpatāṃ tāta paurāṇām aśivā giraḥ / tvām anādṛtya bhīṣmaṃ ca patim icchanti pāṇḍavam // 1.129.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matam etac ca bhīṣmasya na sa rājyaṃ bubhūṣati / asmākaṃ tu parāṃ pīḍāṃ cikīrṣanti pure janāḥ // 1.129.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṛtaḥ prāptavān rājyaṃ pāṇḍur ātmaguṇaiḥ purā / tvam apy aguṇasaṃyogāt prāptaṃ rājyaṃ na labdhavān // 1.129.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eṣa pāṇḍor dāyādyaṃ yadi prāpnoti pāṇḍavaḥ / tasya putro dhruvaṃ prāptas tasya tasyeti cāparaḥ // 1.129.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te vayaṃ rājavaṃśena hīnāḥ saha sutair api / avajñātā bhaviṣyāmo lokasya jagatīpate // 1.129.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satataṃ nirayaṃ prāptāḥ parapiṇḍopajīvinaḥ / na bhavema yathā rājaṃs tathā śīghraṃ vidhīyatām // 1.129.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhaviṣyaḥ sthiro rājye yadi hi tvaṃ purā nṛpa / dhruvaṃ prāpsyāma ca vayaṃ rājyam apy avaśe jane // 1.129.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhṛtarāṣṭras tu putrasya śrutvā vacanam īdṛśam / muhūrtam iva saṃcintya duryodhanam athābravīt // 1.130.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmanityaḥ sadā pāṇḍur mamāsīt priyakṛd dhitaḥ / sarveṣu jñātiṣu tathā mayi tv āsīd viśeṣataḥ // 1.130.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nāsya kiṃ cin na jānāmi bhojanādi cikīrṣitam / nivedayati nityaṃ hi mama rājyaṃ dhṛtavrataḥ // 1.130.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya putro yathā pāṇḍus tathā dharmaparāyaṇaḥ / guṇavāṃl lokavikhyātaḥ paurāṇāṃ ca susaṃmataḥ // 1.130.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kathaṃ śakyam asmābhir apakraṣṭuṃ balād itaḥ / pitṛpaitāmahād rājyāt sasahāyo viśeṣataḥ // 1.130.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛtā hi pāṇḍunāmātyā balaṃ ca satataṃ bhṛtam / bhṛtāḥ putrāś ca pautrāś ca teṣām api viśeṣataḥ // 1.130.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te purā satkṛtās tāta pāṇḍunā pauravā janāḥ / kathaṃ yudhiṣṭhirasyārthe na no hanyuḥ sabāndhavān // 1.130.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mayā tāta bhāvitaṃ doṣam ātmani / dṛṣṭvā prakṛtayaḥ sarvā arthamānena yojitāḥ // 1.130.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhruvam asmatsahāyās te bhaviṣyanti pradhānataḥ / arthavargaḥ sahāmātyo matsaṃstho 'dya mahīpate // 1.130.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān pāṇḍavān āśu vivāsayitum arhati / mṛdunaivābhyupāyena nagaraṃ vāraṇāvatam // 1.130.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā pratiṣṭhitaṃ rājyaṃ mayi rājan bhaviṣyati / tadā kuntī sahāpatyā punar eṣyati bhārata // 1.130.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana mamāpy etad dhṛdi saṃparivartate / abhiprāyasya pāpatvān naitat tu vivṛṇomy aham // 1.130.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca bhīṣmo na ca droṇo na kṣattā na ca gautamaḥ / vivāsyamānān kaunteyān anumaṃsyanti karhi cit // 1.130.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samā hi kauraveyāṇāṃ vayam ete ca putraka / naite viṣamam iccheyur dharmayuktā manasvinaḥ // 1.130.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ kauraveyāṇām eteṣāṃ ca mahātmanām / kathaṃ na vadhyatāṃ tāta gacchema jagatas tathā // 1.130.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhyasthaḥ satataṃ bhīṣmo droṇaputro mayi sthitaḥ / yataḥ putras tato droṇo bhavitā nātra sāṃśayaḥ // 1.130.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpaḥ śāradvataś caiva yata ete trayas tataḥ / droṇaṃ ca bhāgineyaṃ ca na sa tyakṣyati karhi cit // 1.130.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣattārthabaddhas tv asmākaṃ pracchannaṃ tu yataḥ pare / na caikaḥ sa samartho 'smān pāṇḍavārthe prabādhitum // 1.130.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa viśrabdhaḥ pāṇḍuputrān saha mātrā vivāsaya / vāraṇāvatam adyaiva nātra doṣo bhaviṣyati // 1.130.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vinidrakaraṇaṃ ghoraṃ hṛdi śalyam ivārpitam / śokapāvakam udbhūtaṃ karmaṇaitena nāśaya // 1.130.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhano rājā sarvās tāḥ prakṛtīḥ śanaiḥ / arthamānapradānābhyāṃ saṃjahāra sahānujaḥ // 1.131.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraprayuktās tu ke cit kuśalamantriṇaḥ / kathayāṃ cakrire ramyaṃ nagaraṃ vāraṇāvatam // 1.131.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ samājaḥ sumahān ramaṇīyatamo bhuvi / upasthitaḥ paśupater nagare vāraṇāvate // 1.131.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) sarvaratnasamākīrṇe puṃsāṃ deśe manorame / ity evaṃ dhṛtarāṣṭrasya vacanāc cakrire kathāḥ // 1.131.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathyamāne tathā ramye nagare vāraṇāvate / gamane pāṇḍuputrāṇāṃ jajñe tatra matir nṛpa // 1.131.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tv amanyata nṛpo jātakautūhalā iti / uvācainān atha tadā pāṇḍavān ambikāsutaḥ // 1.131.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) mameme puruṣā nityaṃ kathayanti punaḥ punaḥ / ramaṇīyataraṃ loke nagaraṃ vāraṇāvatam // 1.131.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tāta yadi manyadhvam utsavaṃ vāraṇāvate / sagaṇāḥ sānuyātrāś ca viharadhvaṃ yathāmarāḥ // 1.131.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇebhyaś ca ratnāni gāyanebhyaś ca sarvaśaḥ / prayacchadhvaṃ yathākāmaṃ devā iva suvarcasaḥ // 1.131.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaṃ cit kālaṃ vihṛtyaivam anubhūya parāṃ mudam / idaṃ vai hāstinapuraṃ sukhinaḥ punar eṣyatha // 1.131.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhṛtarāṣṭrasya taṃ kāmam anubuddhvā yudhiṣṭhiraḥ / ātmanaś cāsahāyatvaṃ tatheti pratyuvāca tam // 1.131.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīṣmaṃ mahāprājñaṃ viduraṃ ca mahāmatim / droṇaṃ ca bāhlikaṃ caiva somadattaṃ ca kauravam // 1.131.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpam ācāryaputraṃ ca gāndhārīṃ ca yaśasvinīm / yudhiṣṭhiraḥ śanair dīnam uvācedaṃ vacas tadā // 1.131.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ramaṇīye janākīrṇe nagare vāraṇāvate / sagaṇās tāta vatsyāmo dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt // 1.131.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasannamanasaḥ sarve puṇyā vāco vimuñcata / āśīrbhir vardhitān asmān na pāpaṃ prasahiṣyati // 1.131.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tu te sarve pāṇḍuputreṇa kauravāḥ / prasannavadanā bhūtvā te 'bhyavartanta pāṇḍavān // 1.131.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svasty astu vaḥ pathi sadā bhūtebhyaś caiva sarvaśaḥ / mā ca vo 'stv aśubhaṃ kiṃ cit sarvataḥ pāṇḍunandanāḥ // 1.131.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛtasvastyayanā rājyalābhāya pāṇḍavāḥ / kṛtvā sarvāṇi kāryāṇi prayayur vāraṇāvatam // 1.131.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evam ukteṣu rājñā tu pāṇḍaveṣu mahātmasu / duryodhanaḥ paraṃ harṣam ājagāma durātmavān // 1.132.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa purocanam ekāntam ānīya bharatarṣabha / gṛhītvā dakṣiṇe pāṇau sacivaṃ vākyam abravīt // 1.132.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mameyaṃ vasusaṃpūrṇā purocana vasuṃdharā / yatheyaṃ mama tadvat te sa tāṃ rakṣitum arhasi // 1.132.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi me kaś cid anyo 'sti vaiśvāsikataras tvayā / sahāyo yena saṃdhāya mantrayeyaṃ yathā tvayā // 1.132.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃrakṣa tāta mantraṃ ca sapatnāṃś ca mamoddhara / nipuṇenābhyupāyena yad bravīmi tathā kuru // 1.132.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavā dhṛtarāṣṭreṇa preṣitā vāraṇāvatam / utsave vihariṣyanti dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt // 1.132.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ rāsabhayuktena syandanenāśugāminā / vāraṇāvatam adyaiva yathā yāsi tathā kuru // 1.132.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra gatvā catuḥśālaṃ gṛhaṃ paramasaṃvṛtam / āyudhāgāram āśritya kārayethā mahādhanam // 1.132.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṇasarjarasādīni yāni dravyāṇi kāni cit / āgneyāny uta santīha tāni sarvāṇi dāpaya // 1.132.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarpiṣā ca satailena lākṣayā cāpy analpayā / mṛttikāṃ miśrayitvā tvaṃ lepaṃ kuḍyeṣu dāpayeḥ // 1.132.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṇān vaṃśaṃ ghṛtaṃ dāru yantrāṇi vividhāni ca / tasmin veśmani sarvāṇi nikṣipethāḥ samantataḥ // 1.132.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca tvāṃ na śaṅkeran parīkṣanto 'pi pāṇḍavāḥ / āgneyam iti tat kāryam iti cānye ca mānavāḥ // 1.132.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) veśmany evaṃ kṛte tatra kṛtvā tān paramārcitān / vāsayeḥ pāṇḍaveyāṃś ca kuntīṃ ca sasuhṛjjanām // 1.132.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāsanāni mukhyāni yānāni śayanāni ca / vidhātavyāni pāṇḍūnāṃ yathā tuṣyeta me pitā // 1.132.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā rameran viśrabdhā nagare vāraṇāvate / tathā sarvaṃ vidhātavyaṃ yāvat kālasya paryayaḥ // 1.132.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) jñātvā tu tān suviśvastāñ śayānān akutobhayān / agnis tatas tvayā deyo dvāratas tasya veśmanaḥ // 1.132.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dagdhān evaṃ svake gehe dagdhā iti tato janāḥ / jñātayo vā vadiṣyanti pāṇḍavārthāya karhi cit // 1.132.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat tatheti pratijñāya kauravāya purocanaḥ / prāyād rāsabhayuktena nagaraṃ vāraṇāvatam // 1.132.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gatvā tvarito rājan duryodhanamate sthitaḥ / yathoktaṃ rājaputreṇa sarvaṃ cakre purocanaḥ // 1.132.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavās tu rathān yuktvā sadaśvair anilopamaiḥ / ārohamāṇā bhīṣmasya pādau jagṛhur ārtavat // 1.133.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rājñaś ca dhṛtarāṣṭrasya droṇasya ca mahātmanaḥ / anyeṣāṃ caiva vṛddhānāṃ vidurasya kṛpasya ca // 1.133.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sarvān kurūn vṛddhān abhivādya yatavratāḥ / samāliṅgya samānāṃś ca bālaiś cāpy abhivāditāḥ // 1.133.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvā mātṝs tathāpṛṣṭvā kṛtvā caiva pradakṣiṇam / sarvāḥ prakṛtayaś caiva prayayur vāraṇāvatam // 1.133.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viduraś ca mahāprājñas tathānye kurupuṃgavāḥ / paurāś ca puruṣavyāghrān anvayuḥ śokakarśitāḥ // 1.133.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra kec cid bruvanti sma brāhmaṇā nirbhayās tadā / śocamānāḥ pāṇḍuputrān atīva bharatarṣabha // 1.133.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) viṣamaṃ paśyate rājā sarvathā tamasāvṛtaḥ / dhṛtarāṣṭraḥ sudurbuddhir na ca dharmaṃ prapaśyati // 1.133.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi pāpam apāpātmā rocayiṣyati pāṇḍavaḥ / bhīmo vā balināṃ śreṣṭhaḥ kaunteyo vā dhanaṃjayaḥ // 1.133.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuta eva mahāprājñau mādrīputrau kariṣyataḥ // 1.133.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad rājyaṃ pitṛtaḥ prāptaṃ dhṛtarāṣṭro na mṛṣyate / adharmam akhilaṃ kiṃ nu bhīṣmo 'yam anumanyate // 1.133.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivāsyamānān asthāne kaunteyān bharatarṣabhān // 1.133.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) piteva hi nṛpo 'smākam abhūc chāṃtanavaḥ purā / vicitravīryo rājarṣiḥ pāṇḍuś ca kurunandanaḥ // 1.133.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa tasmin puruṣavyāghre diṣṭabhāvaṃ gate sati / rājaputrān imān bālān dhṛtarāṣṭro na mṛṣyate // 1.133.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayam etad amṛṣyantaḥ sarva eva purottamāt / gṛhān vihāya gacchāmo yatra yāti yudhiṣṭhiraḥ // 1.133.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tathāvādinaḥ paurān duḥkhitān duḥkhakarśitaḥ / uvāca paramaprīto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 1.133.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā mānyo guruḥ śreṣṭho yad āha pṛthivīpatiḥ / aśaṅkamānais tat kāryam asmābhir iti no vratam // 1.133.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhavantaḥ suhṛdo 'smākam asmān kṛtvā pradakṣiṇam / āśīrbhir abhinandyāsmān nivartadhvaṃ yathāgṛham // 1.133.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tu kāryam asmākaṃ bhavadbhir upapatsyate / tadā kariṣyatha mama priyāṇi ca hitāni ca // 1.133.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te tatheti pratijñāya kṛtvā caitān pradakṣiṇam / āśīrbhir abhinandyaināñ jagmur nagaram eva hi // 1.133.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paureṣu tu nivṛtteṣu viduraḥ sarvadharmavit / bodhayan pāṇḍavaśreṣṭham idaṃ vacanam abravīt // 1.133.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prājñaḥ prājñaṃ pralāpajñaḥ samyag dharmārthadarśivān // 1.133.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vijñāyedaṃ tathā kuryād āpadaṃ nistared yathā / alohaṃ niśitaṃ śastraṃ śarīraparikartanam // 1.133.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo vetti na tam āghnanti pratighātavidaṃ dviṣaḥ // 1.133.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kakṣaghnaḥ śiśiraghnaś ca mahākakṣe bilaukasaḥ / na dahed iti cātmānaṃ yo rakṣati sa jīvati // 1.133.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nācakṣur vetti panthānaṃ nācakṣur vindate diśaḥ / nādhṛtir bhūtim āpnoti budhyasvaivaṃ prabodhitaḥ // 1.133.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāptair dattam ādatte naraḥ śastram alohajam / śvāvic charaṇam āsādya pramucyeta hutāśanāt // 1.133.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caran mārgān vijānāti nakṣatrair vindate diśaḥ / ātmanā cātmanaḥ pañca pīḍayan nānupīḍyate // 1.133.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuśiṣṭvānugatvā ca kṛtvā cainān pradakṣiṇam / pāṇḍavān abhyanujñāya viduraḥ prayayau gṛhān // 1.133.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛtte vidure caiva bhīṣme paurajane tathā / ajātaśatrum āmantrya kuntī vacanam abravīt // 1.133.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣattā yad abravīd vākyaṃ janamadhye 'bruvann iva / tvayā ca tat tathety ukto jānīmo na ca tad vayam // 1.133.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tac chakyam asmābhiḥ śrotuṃ na ca sadoṣavat / śrotum icchāmi tat sarvaṃ saṃvādaṃ tava tasya ca // 1.133.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣād agneś ca boddhavyam iti māṃ viduro 'bravīt / panthāś ca vo nāviditaḥ kaś cit syād iti cābravīt // 1.133.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) jitendriyaś ca vasudhāṃ prāpsyasīti ca mābravīt / vijñātam iti tat sarvam ity ukto viduro mayā // 1.133.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) aṣṭame 'hani rohiṇyāṃ prayātāḥ phalgunasya te / vāraṇāvatam āsādya dadṛśur nāgaraṃ janam // 1.133.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvāḥ prakṛtayo nagarād vāraṇāvatāt / sarvamaṅgalasaṃyuktā yathāśāstram atandritāḥ // 1.134.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvāgatān pāṇḍuputrān nānāyānaiḥ sahasraśaḥ / abhijagmur naraśreṣṭhāñ śrutvaiva parayā mudā // 1.134.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) te samāsādya kaunteyān vāraṇāvatakā janāḥ / kṛtvā jayāśiṣaḥ sarve parivāryopatasthire // 1.134.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair vṛtaḥ puruṣavyāghro dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / vibabhau devasaṃkāśo vajrapāṇir ivāmaraiḥ // 1.134.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtās te tu pauraiś ca paurān satkṛtya cānaghāḥ / alaṃkṛtaṃ janākīrṇaṃ viviśur vāraṇāvatam // 1.134.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te praviśya puraṃ vīrās tūrṇaṃ jagmur atho gṛhān / brāhmaṇānāṃ mahīpāla ratānāṃ sveṣu karmasu // 1.134.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nagarādhikṛtānāṃ ca gṛhāṇi rathināṃ tathā / upatasthur naraśreṣṭhā vaiśyaśūdragṛhān api // 1.134.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arcitāś ca naraiḥ pauraiḥ pāṇḍavā bharatarṣabhāḥ / jagmur āvasathaṃ paścāt purocanapuraskṛtāḥ // 1.134.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tebhyo bhakṣyānnapānāni śayanāni śubhāni ca / āsanāni ca mukhyāni pradadau sa purocanaḥ // 1.134.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te satkṛtās tena sumahārhaparicchadāḥ / upāsyamānāḥ puruṣair ūṣuḥ puranivāsibhiḥ // 1.134.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) daśarātroṣitānāṃ tu tatra teṣāṃ purocanaḥ / nivedayām āsa gṛhaṃ śivākhyam aśivaṃ tadā // 1.134.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatra te puruṣavyāghrā viviśuḥ saparicchadāḥ / purocanasya vacanāt kailāsam iva guhyakāḥ // 1.134.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tat tv agāram abhiprekṣya sarvadharmaviśāradaḥ / uvācāgneyam ity evaṃ bhīmasenaṃ yudhiṣṭhiraḥ // 1.134.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jighran somya vasāgandhaṃ sarpir jatuvimiśritam // 1.134.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtaṃ hi vyaktam āgneyam idaṃ veśma paraṃtapa / śaṇasarjarasaṃ vyaktam ānītaṃ gṛhakarmaṇi // 1.134.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muñjabalvajavaṃśādi dravyaṃ sarvaṃ ghṛtokṣitam // 1.134.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śilpibhiḥ sukṛtaṃ hy āptair vinītair veśmakarmaṇi / viśvastaṃ mām ayaṃ pāpo dagdhukāmaḥ purocanaḥ // 1.134.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imāṃ tu tāṃ mahābuddhir viduro dṛṣṭavāṃs tadā / āpadaṃ tena māṃ pārtha sa saṃbodhitavān purā // 1.134.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ bodhitās tena buddhavanto 'śivaṃ gṛham / ācāryaiḥ sukṛtaṃ gūḍhair duryodhanavaśānugaiḥ // 1.134.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad idaṃ gṛham āgneyaṃ vihitaṃ manyate bhavān / tatraiva sādhu gacchāmo yatra pūrvoṣitā vayam // 1.134.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha yattair nirākārair vastavyam iti rocaye / naṣṭair iva vicinvadbhir gatim iṣṭāṃ dhruvām itaḥ // 1.134.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi vindeta cākāram asmākaṃ hi purocanaḥ / śīghrakārī tato bhūtvā prasahyāpi daheta naḥ // 1.134.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāyaṃ bibhety upakrośād adharmād vā purocanaḥ / tathā hi vartate mandaḥ suyodhanamate sthitaḥ // 1.134.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api ceha pradagdheṣu bhīṣmo 'smāsu pitāmahaḥ / kopaṃ kuryāt kimarthaṃ vā kauravān kopayeta saḥ // 1.134.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharma ity eva kupyeta tathānye kurupuṃgavāḥ // 1.134.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vayaṃ tu yadi dāhasya bibhyataḥ pradravema hi / spaśair no ghātayet sārvān rājyalubdhaḥ suyodhanaḥ // 1.134.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apadasthān pade tiṣṭhann apakṣān pakṣasaṃsthitaḥ / hīnakośān mahākośaḥ prayogair ghātayed dhruvam // 1.134.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad asmābhir imaṃ pāpaṃ taṃ ca pāpaṃ suyodhanam / vañcayadbhir nivastavyaṃ channavāsaṃ kva cit kva cit // 1.134.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ mṛgayāśīlāś carāma vasudhām imām / tathā no viditā mārgā bhaviṣyanti palāyatām // 1.134.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaumaṃ ca bilam adyaiva karavāma susaṃvṛtam / gūḍhocchvasān na nas tatra hutāśaḥ saṃpradhakṣyati // 1.134.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasato 'tra yathā cāsmān na budhyeta purocanaḥ / pauro vāpi janaḥ kaś cit tathā kāryam atandritaiḥ // 1.134.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidurasya suhṛt kaś cit khanakaḥ kuśalaḥ kva cit / vivikte pāṇḍavān rājann idaṃ vacanam abravīt // 1.135.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahito vidureṇāsmi khanakaḥ kuśalo bhṛśam / pāṇḍavānāṃ priyaṃ kāryam iti kiṃ karavāṇi vaḥ // 1.135.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pracchannaṃ vidureṇoktaḥ śreyas tvam iha pāṇḍavān / pratipādaya viśvāsād iti kiṃ karavāṇi vaḥ // 1.135.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ rātrāv asya purocanaḥ / bhavanasya tava dvāri pradāsyati hutāśanam // 1.135.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātrā saha pradagdhavyāḥ pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥ / iti vyavasitaṃ pārtha dhārtarāṣṭrasya me śrutam // 1.135.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ cic ca vidureṇokto mlecchavācāsi pāṇḍava / tvayā ca tat tathety uktam etad viśvāsakāraṇam // 1.135.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca taṃ satyadhṛtiḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / abhijānāmi saumya tvāṃ suhṛdaṃ vidurasya vai // 1.135.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śucim āptaṃ priyaṃ caiva sadā ca dṛḍhabhaktikam / na vidyate kaveḥ kiṃ cid abhijñānaprayojanam // 1.135.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā naḥ sa tathā nas tvaṃ nirviśeṣā vayaṃ tvayi / bhavataḥ sma yathā tasya pālayāsmān yathā kaviḥ // 1.135.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ śaraṇam āgneyaṃ madartham iti me matiḥ / purocanena vihitaṃ dhārtarāṣṭrasya śāsanāt // 1.135.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa pāpaḥ kośavāṃś caiva sasahāyaś ca durmatiḥ / asmān api ca duṣṭātmā nityakālaṃ prabādhate // 1.135.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān mokṣayatv asmān yatnenāsmād dhutāśanāt / asmāsv iha hi dagdheṣu sakāmaḥ syāt suyodhanaḥ // 1.135.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samṛddham āyudhāgāram idaṃ tasya durātmanaḥ / vaprānte niṣpratīkāram āśliṣyedaṃ kṛtaṃ mahat // 1.135.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tad aśubhaṃ nūnaṃ tasya karma cikīrṣitam / prāg eva viduro veda tenāsmān anvabodhayat // 1.135.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) seyam āpad anuprāptā kṣattā yāṃ dṛṣṭavān purā / purocanasyāviditān asmāṃs tvaṃ vipramocaya // 1.135.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa tatheti pratiśrutya khanako yatnam āsthitaḥ / parikhām utkiran nāma cakāra sumahad bilam // 1.135.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakre ca veśmanas tasya madhye nātimahan mukham / kapāṭayuktam ajñātaṃ samaṃ bhūmyā ca bhārata // 1.135.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purocanabhayāc caiva vyadadhāt saṃvṛtaṃ mukham / sa tatra ca gṛhadvāri vasaty aśubhadhīḥ sadā // 1.135.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te sāyudhāḥ sarve vasanti sma kṣapāṃ nṛpa / divā caranti mṛgayāṃ pāṇḍaveyā vanād vanam // 1.135.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) viśvastavad aviśvastā vañcayantaḥ purocanam / atuṣṭās tuṣṭavad rājann ūṣuḥ paramaduḥkhitāḥ // 1.135.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cainān anvabudhyanta narā nagaravāsinaḥ / anyatra vidurāmātyāt tasmāt khanakasattamāt // 1.135.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tu dṛṣṭvā sumanasaḥ parisaṃvatsaroṣitān / viśvastān iva saṃlakṣya harṣaṃ cakre purocanaḥ // 1.136.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) purocane tathā hṛṣṭe kaunteyo 'tha yudhiṣṭhiraḥ / bhīmasenārjunau caiva yamau covāca dharmavit // 1.136.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmān ayaṃ suviśvastān vetti pāpaḥ purocanaḥ / vañcito 'yaṃ nṛśaṃsātmā kālaṃ manye palāyane // 1.136.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyudhāgāram ādīpya dagdhvā caiva purocanam / ṣaṭ prāṇino nidhāyeha dravāmo 'nabhilakṣitāḥ // 1.136.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dānāpadeśena kuntī brāhmaṇabhojanam / cakre niśi mahad rājann ājagmus tatra yoṣitaḥ // 1.136.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tā vihṛtya yathākāmaṃ bhuktvā pītvā ca bhārata / jagmur niśi gṛhān eva samanujñāpya mādhavīm // 1.136.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣādī pañcaputrā tu tasmin bhojye yadṛcchayā / annārthinī samabhyāgāt saputrā kālacoditā // 1.136.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā pītvā madirāṃ mattā saputrā madavihvalā / saha sarvaiḥ sutai rājaṃs tasminn eva niveśane // 1.136.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suṣvāpa vigatajñānā mṛtakalpā narādhipa // 1.136.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha pravāte tumule niśi supte jane vibho / tad upādīpayad bhīmaḥ śete yatra purocanaḥ // 1.136.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ pratāpaḥ sumahāñ śabdaś caiva vibhāvasoḥ / prādurāsīt tadā tena bubudhe sa janavrajaḥ // 1.136.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) duryodhanaprayuktena pāpenākṛtabuddhinā / gṛham ātmavināśāya kāritaṃ dāhitaṃ ca yat // 1.136.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho dhig dhṛtarāṣṭrasya buddhir nātisamañjasī / yaḥ śucīn pāṇḍavān bālān dāhayām āsa mantriṇā // 1.136.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā tv idānīṃ pāpātmā dagdho 'yam atidurmatiḥ / anāgasaḥ suviśvastān yo dadāha narottamān // 1.136.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ te vilapanti sma vāraṇāvatakā janāḥ / parivārya gṛhaṃ tac ca tasthū rātrau samantataḥ // 1.136.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavāś cāpi te rājan mātrā saha suduḥkhitāḥ / bilena tena nirgatya jagmur gūḍham alakṣitāḥ // 1.136.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena nidroparodhena sādhvasena ca pāṇḍavāḥ / na śekuḥ sahasā gantuṃ saha mātrā paraṃtapāḥ // 1.136.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenas tu rājendra bhīmavegaparākramaḥ / jagāma bhrātṝn ādāya sarvān mātaram eva ca // 1.136.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) skandham āropya jananīṃ yamāv aṅkena vīryavān / pārthau gṛhītvā pāṇibhyāṃ bhrātarau sumahābalau // 1.136.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tarasā pādapān bhañjan mahīṃ padbhyāṃ vidārayan / sa jagāmāśu tejasvī vātaraṃhā vṛkodaraḥ // 1.136.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha rātryāṃ vyatītāyām aśeṣo nāgaro janaḥ / tatrājagāma tvarito didṛkṣuḥ pāṇḍunandanān // 1.137.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nirvāpayanto jvalanaṃ te janā dadṛśus tataḥ / jātuṣaṃ tad gṛhaṃ dagdham amātyaṃ ca purocanam // 1.137.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) nūnaṃ duryodhanenedaṃ vihitaṃ pāpakarmaṇā / pāṇḍavānāṃ vināśāya ity evaṃ cukruṣur janāḥ // 1.137.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidite dhṛtarāṣṭrasya dhārtarāṣṭro na saṃśayaḥ / dagdhavān pāṇḍudāyādān na hy enaṃ pratiṣiddhavān // 1.137.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nūnaṃ śāṃtanavo bhīṣmo na dharmam anuvartate / droṇaś ca viduraś caiva kṛpaś cānye ca kauravāḥ // 1.137.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ dhṛtarāṣṭrasya preṣayāmo durātmanaḥ / saṃvṛttas te paraḥ kāmaḥ pāṇḍavān dagdhavān asi // 1.137.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vyapohamānās te pāṇḍavārthe hutāśanam / niṣādīṃ dadṛśur dagdhāṃ pañcaputrām anāgasam // 1.137.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khanakena tu tenaiva veśma śodhayatā bilam / pāṃsubhiḥ pratyapihitaṃ puruṣais tair alakṣitam // 1.137.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas te preṣayām āsur dhṛtarāṣṭrasya nāgarāḥ / pāṇḍavān agninā dagdhān amātyaṃ ca purocanam // 1.137.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tu dhṛtarāṣṭras tad rājā sumahad apriyam / vināśaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ vilalāpa suduḥkhitaḥ // 1.137.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya pāṇḍur mṛto rājā bhrātā mama sudurlabhaḥ / teṣu vīreṣu dagdheṣu mātrā saha viśeṣataḥ // 1.137.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gacchantu puruṣāḥ śīghraṃ nagaraṃ vāraṇāvatam / satkārayantu tān vīrān kuntirājasutāṃ ca tām // 1.137.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārayantu ca kulyāni śubhrāṇi ca mahānti ca / ye ca tatra mṛtās teṣāṃ suhṛdo 'rcantu tān api // 1.137.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃgate mayā śakyaṃ yad yat kārayituṃ hitam / pāṇḍavānāṃ ca kuntyāś ca tat sarvaṃ kriyatāṃ dhanaiḥ // 1.137.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tataś cakre jñātibhiḥ parivāritaḥ / udakaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ // 1.137.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cukruśuḥ kauravāḥ sarve bhṛśaṃ śokaparāyaṇāḥ / viduras tv alpaśaś cakre śokaṃ veda paraṃ hi saḥ // 1.137.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavāś cāpi nirgatya nagarād vāraṇāvatāt / javena prayayū rājan dakṣiṇāṃ diśam āśritāḥ // 1.137.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijñāya niśi panthānaṃ nakṣatrair dakṣiṇāmukhāḥ / yatamānā vanaṃ rājan gahanaṃ pratipedire // 1.137.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śrāntāḥ pipāsārtā nidrāndhāḥ pāṇḍunandanāḥ / punar ūcur mahāvīryaṃ bhīmasenam idaṃ vacaḥ // 1.137.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itaḥ kaṣṭataraṃ kiṃ nu yad vayaṃ gahane vane / diśaś ca na prajānīmo gantuṃ caiva na śaknumaḥ // 1.137.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ ca pāpaṃ na jānīmo yadi dagdhaḥ purocanaḥ / kathaṃ nu vipramucyema bhayād asmād alakṣitāḥ // 1.137.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar asmān upādāya tathaiva vraja bhārata / tvaṃ hi no balavān eko yathā satatagas tathā // 1.137.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto dharmarājena bhīmaseno mahābalaḥ / ādāya kuntīṃ bhrātṝṃś ca jagāmāśu mahābalaḥ // 1.137.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tena vikramatā tūrṇam ūruvegasamīritam / pravavāv anilo rājañ śuciśukrāgame yathā // 1.138.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mṛdnan puṣpitāṃś caiva phalitāṃś ca vanaspatīn / ārujan dārugulmāṃś ca pathas tasya samīpajān // 1.138.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā vṛkṣān bhañjamāno jagāmāmitavikramaḥ / tasya vegena pāṇḍūnāṃ mūrccheva samajāyata // 1.138.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) asakṛc cāpi saṃtīrya dūrapāraṃ bhujaplavaiḥ / pathi pracchannam āsedur dhārtarāṣṭrabhayāt tadā // 1.138.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛcchreṇa mātaraṃ tv ekāṃ sukumārīṃ yaśasvinīm / avahat tatra pṛṣṭhena rodhaḥsu viṣameṣu ca // 1.138.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgamaṃs te vanoddeśam alpamūlaphalodakam / krūrapakṣimṛgaṃ ghoraṃ sāyāhne bharatarṣabhāḥ // 1.138.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghorā samabhavat saṃdhyā dāruṇā mṛgapakṣiṇaḥ / aprakāśā diśaḥ sarvā vātair āsann anārtavaiḥ // 1.138.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te śrameṇa ca kauravyās tṛṣṇayā ca prapīḍitāḥ / nāśaknuvaṃs tadā gantuṃ nidrayā ca pravṛddhayā // 1.138.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīmo vanaṃ ghoraṃ praviśya vijanaṃ mahat / nyagrodhaṃ vipulacchāyaṃ ramaṇīyam upādravat // 1.138.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra nikṣipya tān sarvān uvāca bharatarṣabhaḥ / pānīyaṃ mṛgayāmīha viśramadhvam iti prabho // 1.138.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete ruvanti madhuraṃ sārasā jalacāriṇaḥ / dhruvam atra jalasthāyo mahān iti matir mama // 1.138.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anujñātaḥ sa gaccheti bhrātrā jyeṣṭhena bhārata / jagāma tatra yatra sma ruvanti jalacāriṇaḥ // 1.138.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatra pītvā pānīyaṃ snātvā ca bharatarṣabha / uttarīyeṇa pānīyam ājahāra tadā nṛpa // 1.138.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gavyūtimātrād āgatya tvarito mātaraṃ prati / sa suptāṃ mātaraṃ dṛṣṭvā bhrātṝṃś ca vasudhātale // 1.138.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhṛśaṃ duḥkhaparītātmā vilalāpa vṛkodaraḥ // 1.138.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śayaneṣu parārdhyeṣu ye purā vāraṇāvate / nādhijagmus tadā nidrāṃ te 'dya suptā mahītale // 1.138.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svasāraṃ vasudevasya śatrusaṃghāvamardinaḥ / kuntibhojasutāṃ kuntīṃ sarvalakṣaṇapūjitām // 1.138.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snuṣāṃ vicitravīryasya bhāryāṃ pāṇḍor mahātmanaḥ / prāsādaśayanāṃ nityaṃ puṇḍarīkāntaraprabhām // 1.138.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukumāratarāṃ strīṇāṃ mahārhaśayanocitām / śayānāṃ paśyatādyeha pṛthivyām atathocitām // 1.138.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmād indrāc ca vāyoś ca suṣuve yā sutān imān / seyaṃ bhūmau pariśrāntā śete hy adyātathocitā // 1.138.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu duḥkhataraṃ śakyaṃ mayā draṣṭum ataḥ param / yo 'ham adya naravyāghrān suptān paśyāmi bhūtale // 1.138.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triṣu lokeṣu yad rājyaṃ dharmavidyo 'rhate nṛpaḥ / so 'yaṃ bhūmau pariśrāntaḥ śete prākṛtavat katham // 1.138.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ nīlāmbudaśyāmo nareṣv apratimo bhuvi / śete prākṛtavad bhūmāv ato duḥkhataraṃ nu kim // 1.138.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvināv iva devānāṃ yāv imau rūpasaṃpadā / tau prākṛtavad adyemau prasuptau dharaṇītale // 1.138.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātayo yasya naiva syur viṣamāḥ kulapāṃsanāḥ / sa jīvet susukhaṃ loke grāme druma ivaikajaḥ // 1.138.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko vṛkṣo hi yo grāme bhavet parṇaphalānvitaḥ / caityo bhavati nirjñātir arcanīyaḥ supūjitaḥ // 1.138.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ ca bahavaḥ śūrā jñātayo dharmasaṃśritāḥ / te jīvanti sukhaṃ loke bhavanti ca nirāmayāḥ // 1.138.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balavantaḥ samṛddhārthā mitrabāndhavanandanāḥ / jīvanty anyonyam āśritya drumāḥ kānanajā iva // 1.138.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ tu dhṛtarāṣṭreṇa saputreṇa durātmanā / vivāsitā na dagdhāś ca kathaṃ cit tasya śāsanāt // 1.138.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān muktā vayaṃ dāhād imaṃ vṛkṣam upāśritāḥ / kāṃ diśaṃ pratipatsyāmaḥ prāptāḥ kleśam anuttamam // 1.138.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātidūre ca nagaraṃ vanād asmād dhi lakṣaye / jāgartavye svapantīme hanta jāgarmy ahaṃ svayam // 1.138.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pāsyantīme jalaṃ paścāt pratibuddhā jitaklamāḥ / iti bhīmo vyavasyaiva jajāgāra svayaṃ tadā // 1.138.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra teṣu śayāneṣu hiḍimbo nāma rākṣasaḥ / avidūre vanāt tasmāc chālavṛkṣam upāśritaḥ // 1.139.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krūro mānuṣamāṃsādo mahāvīryo mahābalaḥ / virūparūpaḥ piṅgākṣaḥ karālo ghoradarśanaḥ // 1.139.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) piśitepsuḥ kṣudhārtas tān apaśyata yadṛcchayā // 1.139.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ūrdhvāṅguliḥ sa kaṇḍūyan dhunvan rūkṣāñ śiroruhān / jṛmbhamāṇo mahāvaktraḥ punaḥ punar avekṣya ca // 1.139.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duṣṭo mānuṣamāṃsādo mahākāyo mahābalaḥ / āghrāya mānuṣaṃ gandhaṃ bhaginīm idam abravīt // 1.139.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapannaś cirasyādya bhakṣo mama manaḥpriyaḥ / snehasravān prasravati jihvā paryeti me mukham // 1.139.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aṣṭau daṃṣṭrāḥ sutīkṣṇāgrāś cirasyāpātaduḥsahāḥ / deheṣu majjayiṣyāmi snigdheṣu piśiteṣu ca // 1.139.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākramya mānuṣaṃ kaṇṭham ācchidya dhamanīm api / uṣṇaṃ navaṃ prapāsyāmi phenilaṃ rudhiraṃ bahu // 1.139.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha jānīhi ke tv ete śerate vanam āśritāḥ / mānuṣo balavān gandho ghrāṇaṃ tarpayatīva me // 1.139.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatvaitān mānuṣān sarvān ānayasva mamāntikam / asmadviṣayasuptebhyo naitebhyo bhayam asti te // 1.139.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣāṃ māṃsāni saṃskṛtya mānuṣāṇāṃ yatheṣṭataḥ / bhakṣayiṣyāva sahitau kuru tūrṇaṃ vaco mama // 1.139.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhrātur vacanam ājñāya tvaramāṇeva rākṣasī / jagāma tatra yatra sma pāṇḍavā bharatarṣabha // 1.139.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa tatra gatvā sā pāṇḍavān pṛthayā saha / śayānān bhīmasenaṃ ca jāgrataṃ tv aparājitam // 1.139.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvaiva bhīmasenaṃ sā śālaskandham ivodgatam / rākṣasī kāmayām āsa rūpeṇāpratimaṃ bhuvi // 1.139.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ śyāmo mahābāhuḥ siṃhaskandho mahādyutiḥ / kambugrīvaḥ puṣkarākṣo bhartā yukto bhaven mama // 1.139.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nāhaṃ bhrātṛvaco jātu kuryāṃ krūropasaṃhitam / patisneho 'tibalavān na tathā bhrātṛsauhṛdam // 1.139.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) muhūrtam iva tṛptiś ca bhaved bhrātur mamaiva ca / hatair etair ahatvā tu modiṣye śāśvatiḥ samāḥ // 1.139.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā kāmarūpiṇī rūpaṃ kṛtvā mānuṣam uttamam / upatasthe mahābāhuṃ bhīmasenaṃ śanaiḥ śanaiḥ // 1.139.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vilajjamāneva latā divyābharaṇabhūṣitā / smitapūrvam idaṃ vākyaṃ bhīmasenam athābravīt // 1.139.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kutas tvam asi saṃprāptaḥ kaś cāsi puruṣarṣabha / ka ime śerate ceha puruṣā devarūpiṇaḥ // 1.139.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) keyaṃ ca bṛhatī śyāmā sukumārī tavānagha / śete vanam idaṃ prāpya viśvastā svagṛhe yathā // 1.139.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nedaṃ jānāti gahanaṃ vanaṃ rākṣasasevitam / vasati hy atra pāpātmā hiḍimbo nāma rākṣasaḥ // 1.139.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tenāhaṃ preṣitā bhrātrā duṣṭabhāvena rakṣasā / bibhakṣayiṣatā māṃsaṃ yuṣmākam amaropama // 1.139.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhaṃ tvām abhisaṃprekṣya devagarbhasamaprabham / nānyaṃ bhartāram icchāmi satyam etad bravīmi te // 1.139.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad vijñāya dharmajña yuktaṃ mayi samācara / kāmopahatacittāṅgīṃ bhajamānāṃ bhajasva mām // 1.139.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trāsye 'haṃ tvāṃ mahābāho rākṣasāt puruṣādakāt / vatsyāvo giridurgeṣu bhartā bhava mamānagha // 1.139.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarikṣacarā hy asmi kāmato vicarāmi ca / atulām āpnuhi prītiṃ tatra tatra mayā saha // 1.139.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātaraṃ bhrātaraṃ jyeṣṭhaṃ kaniṣṭhān aparān imān / parityajeta ko nv adya prabhavann iva rākṣasi // 1.139.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi suptān imān bhrātṝn dattvā rākṣasabhojanam / mātaraṃ ca naro gacchet kāmārta iva madvidhaḥ // 1.139.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat te priyaṃ tat kariṣye sarvān etān prabodhaya / mokṣayiṣyāmi vaḥ kāmaṃ rākṣasāt puruṣādakāt // 1.139.29 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sukhasuptān vane bhrātṝn mātaraṃ caiva rākṣasi / na bhayād bodhayiṣyāmi bhrātus tava durātmanaḥ // 1.139.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi me rākṣasā bhīru soḍhuṃ śaktāḥ parākramam / na manuṣyā na gandharvā na yakṣāś cārulocane // 1.139.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha vā tiṣṭha vā bhadre yad vāpīcchasi tat kuru / taṃ vā preṣaya tanvaṅgi bhrātaraṃ puruṣādakam // 1.139.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ viditvā ciragatāṃ hiḍimbo rākṣaseśvaraḥ / avatīrya drumāt tasmād ājagāmātha pāṇḍavān // 1.140.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) lohitākṣo mahābāhur ūrdhvakeśo mahābalaḥ / meghasaṃghātavarṣmā ca tīkṣṇadaṃṣṭrojjvalānanaḥ // 1.140.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āpatantaṃ dṛṣṭvaiva tathā vikṛtadarśanam / hiḍimbovāca vitrastā bhīmasenam idaṃ vacaḥ // 1.140.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āpataty eṣa duṣṭātmā saṃkruddhaḥ puruṣādakaḥ / tvām ahaṃ bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ yad bravīmi tathā kuru // 1.140.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ kāmagamā vīra rakṣobalasamanvitā / āruhemāṃ mama śroṇīṃ neṣyāmi tvāṃ vihāyasā // 1.140.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabodhayainān saṃsuptān mātaraṃ ca paraṃtapa / sarvān eva gamiṣyāmi gṛhītvā vo vihāyasā // 1.140.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mā bhais tvaṃ vipulaśroṇi naiṣa kaś cin mayi sthite / aham enaṃ haniṣyāmi prekṣantyās te sumadhyame // 1.140.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāyaṃ pratibalo bhīru rākṣasāpasado mama / soḍhuṃ yudhi parispandam athavā sarvarākṣasāḥ // 1.140.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya bāhū suvṛttau me hastihastanibhāv imau / ūrū parighasaṃkāśau saṃhataṃ cāpy uro mama // 1.140.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikramaṃ me yathendrasya sādya drakṣyasi śobhane / māvamaṃsthāḥ pṛthuśroṇi matvā mām iha mānuṣam // 1.140.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvamanye naravyāghra tvām ahaṃ devarūpiṇam / dṛṣṭāpadānas tu mayā mānuṣeṣv eva rākṣasaḥ // 1.140.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tathā saṃjalpatas tasya bhīmasenasya bhārata / vācaḥ śuśrāva tāḥ kruddho rākṣasaḥ puruṣādakaḥ // 1.140.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avekṣamāṇas tasyāś ca hiḍimbo mānuṣaṃ vapuḥ / sragdāmapūritaśikhaṃ samagrendunibhānanam // 1.140.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) subhrūnāsākṣikeśāntaṃ sukumāranakhatvacam / sarvābharaṇasaṃyuktaṃ susūkṣmāmbaravāsasam // 1.140.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ tathā mānuṣaṃ rūpaṃ bibhratīṃ sumanoharam / puṃskāmāṃ śaṅkamānaś ca cukrodha puruṣādakaḥ // 1.140.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkruddho rākṣasas tasyā bhaginyāḥ kurusattama / utphālya vipule netre tatas tām idam abravīt // 1.140.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi me bhoktukāmasya vighnaṃ carati durmatiḥ / na bibheṣi hiḍimbe kiṃ matkopād vipramohitā // 1.140.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhik tvām asati puṃskāme mama vipriyakāriṇi / pūrveṣāṃ rākṣasendrāṇāṃ sarveṣām ayaśaskari // 1.140.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yān imān āśritākārṣīr apriyaṃ sumahan mama / eṣa tān adya vai sarvān haniṣyāmi tvayā saha // 1.140.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā hiḍimbāṃ sa hiḍimbo lohitekṣaṇaḥ / vadhāyābhipapātaināṃ dantair dantān upaspṛśan // 1.140.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āpatantaṃ saṃprekṣya bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ / bhartsayām āsa tejasvī tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt // 1.140.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhīmasenas tu taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ prahasann iva / bhaginīṃ prati saṃkruddham idaṃ vacanam abravīt // 1.141.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ te hiḍimba etair vā sukhasuptaiḥ prabodhitaiḥ / mām āsādaya durbuddhe tarasā tvaṃ narāśana // 1.141.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayy eva praharaihi tvaṃ na striyaṃ hantum arhasi / viśeṣato 'napakṛte pareṇāpakṛte sati // 1.141.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na hīyaṃ svavaśā bālā kāmayaty adya mām iha / coditaiṣā hy anaṅgena śarīrāntaracāriṇā // 1.141.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaginī tava durbuddhe rākṣasānāṃ yaśohara // 1.141.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvanniyogena caiveyaṃ rūpaṃ mama samīkṣya ca / kāmayaty adya māṃ bhīrur naiṣā dūṣayate kulam // 1.141.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anaṅgena kṛte doṣe nemāṃ tvam iha rākṣasa / mayi tiṣṭhati duṣṭātman na striyaṃ hantum arhasi // 1.141.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgaccha mayā sārdham ekenaiko narāśana / aham eva nayiṣyāmi tvām adya yamasādanam // 1.141.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya te talaniṣpiṣṭaṃ śiro rākṣasa dīryatām / kuñjarasyeva pādena viniṣpiṣṭaṃ balīyasaḥ // 1.141.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya gātrāṇi kravyādāḥ śyenā gomāyavaś ca te / karṣantu bhuvi saṃhṛṣṭā nihatasya mayā mṛdhe // 1.141.9 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kṣaṇenādya kariṣye 'ham idaṃ vanam akaṇṭakam / purastād dūṣitaṃ nityaṃ tvayā bhakṣayatā narān // 1.141.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya tvāṃ bhaginī pāpa kṛṣyamāṇaṃ mayā bhuvi / drakṣaty adripratīkāśaṃ siṃheneva mahādvipam // 1.141.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirābādhās tvayi hate mayā rākṣasapāṃsana / vanam etac cariṣyanti puruṣā vanacāriṇaḥ // 1.141.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) garjitena vṛthā kiṃ te katthitena ca mānuṣa / kṛtvaitat karmaṇā sarvaṃ katthethā mā ciraṃ kṛthāḥ // 1.141.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balinaṃ manyase yac ca ātmānam aparākramam / jñāsyasy adya samāgamya mayātmānaṃ balādhikam // 1.141.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tāvad etān hiṃsiṣye svapantv ete yathāsukham / eṣa tvām eva durbuddhe nihanmy adyāpriyaṃvadam // 1.141.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pītvā tavāsṛg gātrebhyas tataḥ paścād imān api / haniṣyāmi tataḥ paścād imāṃ vipriyakāriṇīm // 1.141.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato bāhuṃ pragṛhya puruṣādakaḥ / abhyadhāvata saṃkruddho bhīmasenam ariṃdamam // 1.141.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyābhipatatas tūrṇaṃ bhīmo bhīmaparākramaḥ / vegena prahṛtaṃ bāhuṃ nijagrāha hasann iva // 1.141.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigṛhya taṃ balād bhīmo visphurantaṃ cakarṣa ha / tasmād deśād dhanūṃṣy aṣṭau siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā // 1.141.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rākṣasaḥ kruddhaḥ pāṇḍavena balād dhṛtaḥ / bhīmasenaṃ samāliṅgya vyanadad bhairavaṃ ravam // 1.141.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar bhīmo balād enaṃ vicakarṣa mahābalaḥ / mā śabdaḥ sukhasuptānāṃ bhrātṝṇāṃ me bhaved iti // 1.141.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyonyaṃ tau samāsādya vicakarṣatur ojasā / rākṣaso bhīmasenaś ca vikramaṃ cakratuḥ param // 1.141.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) babhañjatur mahāvṛkṣāṃl latāś cākarṣatus tataḥ / mattāv iva susaṃrabdhau vāraṇau ṣaṣṭihāyanau // 1.141.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ śabdena mahatā vibuddhās te nararṣabhāḥ / saha mātrā tu dadṛśur hiḍimbām agrataḥ sthitām // 1.141.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) prabuddhās te hiḍimbāyā rūpaṃ dṛṣṭvātimānuṣam / vismitāḥ puruṣavyāghrā babhūvuḥ pṛthayā saha // 1.142.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kuntī samīkṣyaināṃ vismitā rūpasaṃpadā / uvāca madhuraṃ vākyaṃ sāntvapūrvam idaṃ śanaiḥ // 1.142.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya tvaṃ suragarbhābhe kā cāsi varavarṇini / kena kāryeṇa suśroṇi kutaś cāgamanaṃ tava // 1.142.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi vāsya vanasyāsi devatā yadi vāpsarāḥ / ācakṣva mama tat sarvaṃ kimarthaṃ ceha tiṣṭhasi // 1.142.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad etat paśyasi vanaṃ nīlameghanibhaṃ mahat / nivāso rākṣasasyaitad dhiḍimbasya mamaiva ca // 1.142.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasya māṃ rākṣasendrasya bhaginīṃ viddhi bhāmini / bhrātrā saṃpreṣitām ārye tvāṃ saputrāṃ jighāṃsatā // 1.142.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krūrabuddher ahaṃ tasya vacanād āgatā iha / adrākṣaṃ hemavarṇābhaṃ tava putraṃ mahaujasam // 1.142.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ sarvabhūtānāṃ bhāve vicaratā śubhe / coditā tava putrasya manmathena vaśānugā // 1.142.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vṛto mayā bhartā tava putro mahābalaḥ / apanetuṃ ca yatito na caiva śakito mayā // 1.142.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) cirāyamāṇāṃ māṃ jñātvā tataḥ sa puruṣādakaḥ / svayam evāgato hantum imān sarvāṃs tavātmajān // 1.142.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa tena mama kāntena tava putreṇa dhīmatā / balād ito viniṣpiṣya vyapakṛṣṭo mahātmanā // 1.142.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikarṣantau mahāvegau garjamānau parasparam / paśyadhvaṃ yudhi vikrāntāv etau tau nararākṣasau // 1.142.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ śrutvaiva vacanam utpapāta yudhiṣṭhiraḥ / arjuno nakulaś caiva sahadevaś ca vīryavān // 1.142.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tau te dadṛśur āsaktau vikarṣantau parasparam / kāṅkṣamāṇau jayaṃ caiva siṃhāv iva raṇotkaṭau // 1.142.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv anyonyaṃ samāśliṣya vikarṣantau parasparam / dāvāgnidhūmasadṛśaṃ cakratuḥ pārthivaṃ rajaḥ // 1.142.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vasudhāreṇusaṃvītau vasudhādharasaṃnibhau / vibhrājetāṃ yathā śailau nīhāreṇābhisaṃvṛtau // 1.142.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasena tathā bhīmaṃ kliśyamānaṃ nirīkṣya tu / uvācedaṃ vacaḥ pārthaḥ prahasañ śanakair iva // 1.142.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīma mā bhair mahābāho na tvāṃ budhyāmahe vayam / sametaṃ bhīmarūpeṇa prasuptāḥ śramakarśitāḥ // 1.142.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhāyye 'smi sthitaḥ pārtha yodhayiṣyāmi rākṣasam / nakulaḥ sahadevaś ca mātaraṃ gopayiṣyataḥ // 1.142.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udāsīno nirīkṣasva na kāryaḥ saṃbhramas tvayā / na jātv ayaṃ punar jīven madbāhvantaram āgataḥ // 1.142.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim anena ciraṃ bhīma jīvatā pāparakṣasā / gantavyaṃ na ciraṃ sthātum iha śakyam ariṃdama // 1.142.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā saṃrajyate prācī purā saṃdhyā pravartate / raudre muhūrte rakṣāṃsi prabalāni bhavanti ca // 1.142.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tvarasva bhīma mā krīḍa jahi rakṣo vibhīṣaṇam / purā vikurute māyāṃ bhujayoḥ sāram arpaya // 1.142.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunenaivam uktas tu bhīmo bhīmasya rakṣasaḥ / utkṣipyābhrāmayad dehaṃ tūrṇaṃ guṇaśatādhikam // 1.142.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛthāmāṃsair vṛthā puṣṭo vṛthā vṛddho vṛthāmatiḥ / vṛthāmaraṇam arhas tvaṃ vṛthādya na bhaviṣyasi // 1.142.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā manyase bhāraṃ tvam imaṃ rākṣasaṃ yudhi / karomi tava sāhāyyaṃ śīghram eva nihanyatām // 1.142.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vāpy aham evainaṃ haniṣyāmi vṛkodara / kṛtakarmā pariśrāntaḥ sādhu tāvad upārama // 1.142.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā bhīmaseno 'tyamarṣaṇaḥ / niṣpiṣyainaṃ balād bhūmau paśumāram amārayat // 1.142.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māryamāṇo bhīmena nanāda vipulaṃ svanam / pūrayaṃs tad vanaṃ sarvaṃ jalārdra iva dundubhiḥ // 1.142.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhujābhyāṃ yoktrayitvā taṃ balavān pāṇḍunandanaḥ / madhye bhaṅktvā sa balavān harṣayām āsa pāṇḍavān // 1.142.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) hiḍimbaṃ nihataṃ dṛṣṭvā saṃhṛṣṭās te tarasvinaḥ / apūjayan naravyāghraṃ bhīmasenam ariṃdamam // 1.142.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhipūjya mahātmānaṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam / punar evārjuno vākyam uvācedaṃ vṛkodaram // 1.142.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadūre nagaraṃ manye vanād asmād ahaṃ prabho / śīghraṃ gacchāma bhadraṃ te na no vidyāt suyodhanaḥ // 1.142.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarve tathety uktvā saha mātrā paraṃtapāḥ / prayayuḥ puruṣavyāghrā hiḍimbā caiva rākṣasī // 1.142.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) smaranti vairaṃ rakṣāṃsi māyām āśritya mohinīm / hiḍimbe vraja panthānaṃ tvaṃ vai bhrātṛniṣevitam // 1.143.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kruddho 'pi puruṣavyāghra bhīma mā sma striyaṃ vadhīḥ / śarīraguptyābhyadhikaṃ dharmaṃ gopaya pāṇḍava // 1.143.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vadhābhiprāyam āyāntam avadhīs tvaṃ mahābalam / rakṣasas tasya bhaginī kiṃ naḥ kruddhā kariṣyati // 1.143.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) hiḍimbā tu tataḥ kuntīm abhivādya kṛtāñjaliḥ / yudhiṣṭhiraṃ ca kaunteyam idaṃ vacanam abravīt // 1.143.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārye jānāsi yad duḥkham iha strīṇām anaṅgajam / tad idaṃ mām anuprāptaṃ bhīmasenakṛtaṃ śubhe // 1.143.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) soḍhaṃ tat paramaṃ duḥkhaṃ mayā kālapratīkṣayā / so 'yam abhyāgataḥ kālo bhavitā me sukhāya vai // 1.143.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā hy utsṛjya suhṛdaḥ svadharmaṃ svajanaṃ tathā / vṛto 'yaṃ puruṣavyāghras tava putraḥ patiḥ śubhe // 1.143.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vareṇāpi tathānena tvayā cāpi yaśasvini / tathā bruvantī hi tadā pratyākhyātā kriyāṃ prati // 1.143.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tvaṃ māṃ mūḍheti vā matvā bhaktā vānugateti vā / bhartrānena mahābhāge saṃyojaya sutena te // 1.143.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam upādāya gaccheyaṃ yatheṣṭaṃ devarūpiṇam / punaś caivāgamiṣyāmi viśrambhaṃ kuru me śubhe // 1.143.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi manasā dhyātā sarvān neṣyāmi vaḥ sadā / vṛjine tārayiṣyāmi durgeṣu ca nararṣabhān // 1.143.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛṣṭhena vo vahiṣyāmi śīghrāṃ gatim abhīpsataḥ / yūyaṃ prasādaṃ kuruta bhīmaseno bhajeta mām // 1.143.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āpadas taraṇe prāṇān dhārayed yena yena hi / sarvam ādṛtya kartavyaṃ tad dharmam anuvartatā // 1.143.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpatsu yo dhārayati dharmaṃ dharmavid uttamaḥ / vyasanaṃ hy eva dharmasya dharmiṇām āpad ucyate // 1.143.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) puṇyaṃ prāṇān dhārayati puṇyaṃ prāṇadam ucyate / yena yenācared dharmaṃ tasmin garhā na vidyate // 1.143.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) evam etad yathāttha tvaṃ hiḍimbe nātra saṃśayaḥ / sthātavyaṃ tu tvayā dharme yathā brūyāṃ sumadhyame // 1.143.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snātaṃ kṛtāhnikaṃ bhadre kṛtakautukamaṅgalam / bhīmasenaṃ bhajethās tvaṃ prāg astagamanād raveḥ // 1.143.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaḥsu viharānena yathākāmaṃ manojavā / ayaṃ tv ānayitavyas te bhīmasenaḥ sadā niśi // 1.143.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatheti tat pratijñāya hiḍimbā rākṣasī tadā / bhīmasenam upādāya ūrdhvam ācakrame tataḥ // 1.143.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śailaśṛṅgeṣu ramyeṣu devatāyataneṣu ca / mṛgapakṣivighuṣṭeṣu ramaṇīyeṣu sarvadā // 1.143.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā ca paramaṃ rūpaṃ sarvābharaṇabhūṣitā / saṃjalpantī sumadhuraṃ ramayām āsa pāṇḍavam // 1.143.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tathaiva vanadurgeṣu puṣpitadrumasānuṣu / saraḥsu ramaṇīyeṣu padmotpalayuteṣu ca // 1.143.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadīdvīpapradeśeṣu vaiḍūryasikatāsu ca / sutīrthavanatoyāsu tathā girinadīṣu ca // 1.143.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sagarasya pradeśeṣu maṇihemaciteṣu ca / pattaneṣu ca ramyeṣu mahāśālavaneṣu ca // 1.143.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devāraṇyeṣu puṇyeṣu tathā parvatasānuṣu / guhyakānāṃ nivāseṣu tāpasāyataneṣu ca // 1.143.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvartuphalapuṣpeṣu mānaseṣu saraḥsu ca / bibhratī paramaṃ rūpaṃ ramayām āsa pāṇḍavam // 1.143.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ramayantī tathā bhīmaṃ tatra tatra manojavā / prajajñe rākṣasī putraṃ bhīmasenān mahābalam // 1.143.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virūpākṣaṃ mahāvaktraṃ śaṅkukarṇaṃ vibhīṣaṇam / bhīmarūpaṃ sutāmroṣṭhaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ mahābalam // 1.143.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maheṣvāsaṃ mahāvīryaṃ mahāsattvaṃ mahābhujam / mahājavaṃ mahākāyaṃ mahāmāyam ariṃdamam // 1.143.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amānuṣaṃ mānuṣajaṃ bhīmavegaṃ mahābalam / yaḥ piśācān atīvānyān babhūvāti sa mānuṣān // 1.143.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bālo 'pi yauvanaṃ prāpto mānuṣeṣu viśāṃ pate / sarvāstreṣu paraṃ vīraḥ prakarṣam agamad balī // 1.143.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadyo hi garbhaṃ rākṣasyo labhante prasavanti ca / kāmarūpadharāś caiva bhavanti bahurūpiṇaḥ // 1.143.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) praṇamya vikacaḥ pādāv agṛhṇāt sa pitus tadā / mātuś ca parameṣvāsas tau ca nāmāsya cakratuḥ // 1.143.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghaṭabhāsotkaca iti mātaraṃ so 'bhyabhāṣata / abhavat tena nāmāsya ghaṭotkaca iti sma ha // 1.143.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anuraktaś ca tān āsīt pāṇḍavān sa ghaṭotkacaḥ / teṣāṃ ca dayito nityam ātmabhūto babhūva saḥ // 1.143.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvāsasamayo jīrṇa ity abhāṣata taṃ tataḥ / hiḍimbā samayaṃ kṛtvā svāṃ gatiṃ pratyapadyata // 1.143.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtyakāla upasthāsye pitṝn iti ghaṭotkacaḥ / āmantrya rākṣasaśreṣṭhaḥ pratasthe cottarāṃ diśam // 1.143.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi sṛṣṭo maghavatā śaktihetor mahātmanā / karṇasyāprativīryasya vināśāya mahātmanaḥ // 1.143.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) te vanena vanaṃ vīrā ghnanto mṛgagaṇān bahūn / apakramya yayū rājaṃs tvaramāṇā mahārathāḥ // 1.144.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matsyāṃs trigartān pāñcālān kīcakān antareṇa ca / ramaṇīyān vanoddeśān prekṣamāṇāḥ sarāṃsi ca // 1.144.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) jaṭāḥ kṛtvātmanaḥ sarve valkalājinavāsasaḥ / saha kuntyā mahātmāno bibhratas tāpasaṃ vapuḥ // 1.144.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva cid vahanto jananīṃ tvaramāṇā mahārathāḥ / kva cic chandena gacchantas te jagmuḥ prasabhaṃ punaḥ // 1.144.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmaṃ vedam adhīyānā vedāṅgāni ca sarvaśaḥ / nītiśāstraṃ ca dharmajñā dadṛśus te pitāmaham // 1.144.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'bhivādya mahātmānaṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ tadā / tasthuḥ prāñjalayaḥ sarve saha mātrā paraṃtapāḥ // 1.144.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayedaṃ manasā pūrvaṃ viditaṃ bharatarṣabhāḥ / yathā sthitair adharmeṇa dhārtarāṣṭrair vivāsitāḥ // 1.144.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad viditvāsmi saṃprāptaś cikīrṣuḥ paramaṃ hitam / na viṣādo 'tra kartavyaḥ sarvam etat sukhāya vaḥ // 1.144.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samās te caiva me sarve yūyaṃ caiva na saṃśayaḥ / dīnato bālataś caiva snehaṃ kurvanti bāndhavāḥ // 1.144.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād abhyadhikaḥ sneho yuṣmāsu mama sāṃpratam / snehapūrvaṃ cikīrṣāmi hitaṃ vas tan nibodhata // 1.144.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ nagaram abhyāśe ramaṇīyaṃ nirāmayam / vasateha praticchannā mamāgamanakāṅkṣiṇaḥ // 1.144.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa tān samāśvāsya vyāsaḥ pārthān ariṃdamān / ekacakrām abhigataḥ kuntīm āśvāsayat prabhuḥ // 1.144.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jīvaputri sutas te 'yaṃ dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / pṛthivyāṃ pārthivān sarvān praśāsiṣyati dharmarāṭ // 1.144.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmeṇa jitvā pṛthivīm akhilāṃ dharmavid vaśī / bhīmasenārjunabalād bhokṣyaty ayam asaṃśayaḥ // 1.144.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) putrās tava ca mādryāś ca sarva eva mahārathāḥ / svarāṣṭre vihariṣyanti sukhaṃ sumanasas tadā // 1.144.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yakṣyanti ca naravyāghrā vijitya pṛthivīm imām / rājasūyāśvamedhādyaiḥ kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ // 1.144.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anugṛhya suhṛdvargaṃ dhanena ca sukhena ca / pitṛpaitāmahaṃ rājyam iha bhokṣyanti te sutāḥ // 1.144.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā niveśyainān brāhmaṇasya niveśane / abravīt pārthivaśreṣṭham ṛṣir dvaipāyanas tadā // 1.144.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha māṃ saṃpratīkṣadhvam āgamiṣyāmy ahaṃ punaḥ / deśakālau viditvaiva vetsyadhvaṃ paramāṃ mudam // 1.144.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taiḥ prāñjalibhiḥ sarvais tathety ukto narādhipa / jagāma bhagavān vyāso yathākāmam ṛṣiḥ prabhuḥ // 1.144.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekacakrāṃ gatās te tu kuntīputrā mahārathāḥ / ataḥ paraṃ dvijaśreṣṭha kim akurvata pāṇḍavāḥ // 1.145.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekacakrāṃ gatās te tu kuntīputrā mahārathāḥ / ūṣur nāticiraṃ kālaṃ brāhmaṇasya niveśane // 1.145.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ramaṇīyāni paśyanto vanāni vividhāni ca / pārthivān api coddeśān saritaś ca sarāṃsi ca // 1.145.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cerur bhaikṣaṃ tadā te tu sarva eva viśāṃ pate / babhūvur nāgarāṇāṃ ca svair guṇaiḥ priyadarśanāḥ // 1.145.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivedayanti sma ca te bhaikṣaṃ kuntyāḥ sadā niśi / tayā vibhaktān bhāgāṃs te bhuñjate sma pṛthak pṛthak // 1.145.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ardhaṃ te bhuñjate vīrāḥ saha mātrā paraṃtapāḥ / ardhaṃ bhaikṣasya sarvasya bhīmo bhuṅkte mahābalaḥ // 1.145.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tu teṣāṃ vasatāṃ tatra rājan mahātmanām / aticakrāma sumahān kālo 'tha bharatarṣabha // 1.145.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) tataḥ kadā cid bhaikṣāya gatās te bharatarṣabhāḥ / saṃgatyā bhīmasenas tu tatrāste pṛthayā saha // 1.145.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) athārtijaṃ mahāśabdaṃ brāhmaṇasya niveśane / bhṛśam utpatitaṃ ghoraṃ kuntī śuśrāva bhārata // 1.145.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rorūyamāṇāṃs tān sarvān paridevayataś ca sā / kāruṇyāt sādhubhāvāc ca devī rājan na cakṣame // 1.145.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mathyamāneva duḥkhena hṛdayena pṛthā tataḥ / uvāca bhīmaṃ kalyāṇī kṛpānvitam idaṃ vacaḥ // 1.145.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vasāmaḥ susukhaṃ putra brāhmaṇasya niveśane / ajñātā dhārtarāṣṭrāṇāṃ satkṛtā vītamanyavaḥ // 1.145.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā cintaye sadā putra brāhmaṇasyāsya kiṃ nv aham / priyaṃ kuryām iti gṛhe yat kuryur uṣitāḥ sukham // 1.145.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etāvān puruṣas tāta kṛtaṃ yasmin na naśyati / yāvac ca kuryād anyo 'sya kuryād abhyadhikaṃ tataḥ // 1.145.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tad idaṃ brāhmaṇasyāsya duḥkham āpatitaṃ dhruvam / tatrāsya yadi sāhāyyaṃ kuryāma sukṛtaṃ bhavet // 1.145.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñāyatām asya yad duḥkhaṃ yataś caiva samutthitam / vidite vyavasiṣyāmi yady api syāt suduṣkaram // 1.145.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā hi kathayantau tau bhūyaḥ śuśruvatuḥ svanam / ārtijaṃ tasya viprasya sabhāryasya viśāṃ pate // 1.145.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antaḥpuraṃ tatas tasya brāhmaṇasya mahātmanaḥ / viveśa kuntī tvaritā baddhavatseva saurabhī // 1.145.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatas taṃ brāhmaṇaṃ tatra bhāryayā ca sutena ca / duhitrā caiva sahitaṃ dadarśa vikṛtānanam // 1.145.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhig idaṃ jīvitaṃ loke 'nalasāram anarthakam / duḥkhamūlaṃ parādhīnaṃ bhṛśam apriyabhāgi ca // 1.145.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvite paramaṃ duḥkhaṃ jīvite paramo jvaraḥ / jīvite vartamānasya dvandvānām āgamo dhruvaḥ // 1.145.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekātmāpi hi dharmārthau kāmaṃ ca na niṣevate / etaiś ca viprayogo 'pi duḥkhaṃ paramakaṃ matam // 1.145.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhuḥ ke cit paraṃ mokṣaṃ sa ca nāsti kathaṃ cana / arthaprāptau ca narakaḥ kṛtsna evopapadyate // 1.145.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) arthepsutā paraṃ duḥkham arthaprāptau tato 'dhikam / jātasnehasya cārtheṣu viprayoge mahattaram // 1.145.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi yogaṃ prapaśyāmi yena mucyeyam āpadaḥ / putradāreṇa vā sārdhaṃ prādraveyām anāmayam // 1.145.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatitaṃ vai mayā pūrvaṃ yathā tvaṃ vettha brāhmaṇi / yataḥ kṣemaṃ tato gantuṃ tvayā tu mama na śrutam // 1.145.26 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) iha jātā vivṛddhāsmi pitā ceha mameti ca / uktavaty asi durmedhe yācyamānā mayāsakṛt // 1.145.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargato hi pitā vṛddhas tathā mātā ciraṃ tava / bāndhavā bhūtapūrvāś ca tatra vāse tu kā ratiḥ // 1.145.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yaṃ te bandhukāmāyā aśṛṇvantyā vaco mama / bandhupraṇāśaḥ saṃprāpto bhṛśaṃ duḥkhakaro mama // 1.145.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athavā madvināśo 'yaṃ na hi śakṣyāmi kaṃ cana / parityaktum ahaṃ bandhuṃ svayaṃ jīvan nṛśaṃsavat // 1.145.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadharmacarīṃ dāntāṃ nityaṃ mātṛsamāṃ mama / sakhāyaṃ vihitāṃ devair nityaṃ paramikāṃ gatim // 1.145.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātrā pitrā ca vihitāṃ sadā gārhasthyabhāginīm / varayitvā yathānyāyaṃ mantravat pariṇīya ca // 1.145.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kulīnāṃ śīlasaṃpannām apatyajananīṃ mama / tvām ahaṃ jīvitasyārthe sādhvīm anapakāriṇīm // 1.145.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parityaktuṃ na śakṣyāmi bhāryāṃ nityam anuvratām // 1.145.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kuta eva parityaktuṃ sutāṃ śakṣyāmy ahaṃ svayam / bālām aprāptavayasam ajātavyañjanākṛtim // 1.145.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhartur arthāya nikṣiptāṃ nyāsaṃ dhātrā mahātmanā / yasyāṃ dauhitrajāṃl lokān āśaṃse pitṛbhiḥ saha // 1.145.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayam utpādya tāṃ bālāṃ katham utsraṣṭum utsahe // 1.145.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) manyante ke cid adhikaṃ snehaṃ putre pitur narāḥ / kanyāyāṃ naiva tu punar mama tulyāv ubhau matau // 1.145.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) yasmiṃl lokāḥ prasūtiś ca sthitā nityam atho sukham / apāpāṃ tām ahaṃ bālāṃ katham utsraṣṭum utsahe // 1.145.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānam api cotsṛjya tapsye pretavaśaṃ gataḥ / tyaktā hy ete mayā vyaktaṃ neha śakṣyanti jīvitum // 1.145.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣāṃ cānyatamatyāgo nṛśaṃso garhito budhaiḥ / ātmatyāge kṛte ceme mariṣyanti mayā vinā // 1.145.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kṛcchrām aham āpanno na śaktas tartum āpadam / aho dhik kāṃ gatiṃ tv adya gamiṣyāmi sabāndhavaḥ // 1.145.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvaiḥ saha mṛtaṃ śreyo na tu me jīvitaṃ kṣamam // 1.145.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na saṃtāpas tvayā kāryaḥ prākṛteneva karhi cit / na hi saṃtāpakālo 'yaṃ vaidyasya tava vidyate // 1.146.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaśyaṃ nidhanaṃ sarvair gantavyam iha mānavaiḥ / avaśyabhāviny arthe vai saṃtāpo neha vidyate // 1.146.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhāryā putro 'tha duhitā sarvam ātmārtham iṣyate / vyathāṃ jahi subuddhyā tvaṃ svayaṃ yāsyāmi tatra vai // 1.146.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etad dhi paramaṃ nāryāḥ kāryaṃ loke sanātanam / prāṇān api parityajya yad bhartṛhitam ācaret // 1.146.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ca tatra kṛtaṃ karma tavāpīha sukhāvaham / bhavaty amutra cākṣayyaṃ loke 'smiṃś ca yaśaskaram // 1.146.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa caiva gurur dharmo yaṃ pravakṣāmy ahaṃ tava / arthaś ca tava dharmaś ca bhūyān atra pradṛśyate // 1.146.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadartham iṣyate bhāryā prāptaḥ so 'rthas tvayā mayi / kanyā caiva kumāraś ca kṛtāham anṛṇā tvayā // 1.146.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samarthaḥ poṣaṇe cāsi sutayo rakṣaṇe tathā / na tv ahaṃ sutayoḥ śaktā tathā rakṣaṇapoṣaṇe // 1.146.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama hi tvadvihīnāyāḥ sarvakāmā na āpadaḥ / kathaṃ syātāṃ sutau bālau bhaveyaṃ ca kathaṃ tv aham // 1.146.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi vidhavānāthā bālaputrā vinā tvayā / mithunaṃ jīvayiṣyāmi sthitā sādhugate pathi // 1.146.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃkṛtāvaliptaiś ca prārthyamānām imāṃ sutām / ayuktais tava saṃbandhe kathaṃ śakṣyāmi rakṣitum // 1.146.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsṛṣṭam āmiṣaṃ bhūmau prārthayanti yathā khagāḥ / prārthayanti janāḥ sarve vīrahīnāṃ tathā striyam // 1.146.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhaṃ vicālyamānā vai prārthyamānā durātmabhiḥ / sthātuṃ pathi na śakṣyāmi sajjaneṣṭe dvijottama // 1.146.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ tava kulasyaikām imāṃ bālām asaṃskṛtām / pitṛpaitāmahe mārge niyoktum aham utsahe // 1.146.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ śakṣyāmi bāle 'smin guṇān ādhātum īpṣitān / anāthe sarvato lupte yathā tvaṃ dharmadarśivān // 1.146.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imām api ca te bālām anāthāṃ paribhūya mām / anarhāḥ prārthayiṣyanti śūdrā vedaśrutiṃ yathā // 1.146.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ ced ahaṃ na ditseyaṃ tvadguṇair upabṛṃhitām / pramathyaināṃ hareyus te havir dhvāṅkṣā ivādhvarāt // 1.146.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprekṣamāṇā putraṃ te nānurūpam ivātmanaḥ / anarhavaśam āpannām imāṃ cāpi sutāṃ tava // 1.146.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) avajñātā ca lokasya tathātmānam ajānatī / avaliptair narair brahman mariṣyāmi na saṃśayaḥ // 1.146.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau vihīnau mayā bālau tvayā caiva mamātmajau / vinaśyetāṃ na saṃdeho matsyāv iva jalakṣaye // 1.146.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tritayaṃ sarvathāpy evaṃ vinaśiṣyaty asaṃśayam / tvayā vihīnaṃ tasmāt tvaṃ māṃ parityaktum arhasi // 1.146.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vyuṣṭir eṣā parā strīṇāṃ pūrvaṃ bhartuḥ parā gatiḥ / na tu brāhmaṇa putrāṇāṃ viṣaye parivartitum // 1.146.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parityaktaḥ sutaś cāyaṃ duhiteyaṃ tathā mayā / bāndhavāś ca parityaktās tvadarthaṃ jīvitaṃ ca me // 1.146.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñais tapobhir niyamair dānaiś ca vividhais tathā / viśiṣyate striyā bhartur nityaṃ priyahite sthitiḥ // 1.146.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tad idaṃ yac cikīrṣāmi dharmyaṃ paramasaṃmatam / iṣṭaṃ caiva hitaṃ caiva tava caiva kulasya ca // 1.146.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭāni cāpy apatyāni dravyāṇi suhṛdaḥ priyāḥ / āpaddharmavimokṣāya bhāryā cāpi satāṃ matam // 1.146.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekato vā kulaṃ kṛtsnam ātmā vā kulavardhana / na samaṃ sarvam eveti budhānām eṣa niścayaḥ // 1.146.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kuruṣva mayā kāryaṃ tārayātmānam ātmanā / anujānīhi mām ārya sutau me parirakṣa ca // 1.146.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhyāḥ striya ity āhur dharmajñā dharmaniścaye / dharmajñān rākṣasān āhur na hanyāt sa ca mām api // 1.146.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niḥsaṃśayo vadhaḥ puṃsāṃ strīṇāṃ saṃśayito vadhaḥ / ato mām eva dharmajña prasthāpayitum arhasi // 1.146.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhuktaṃ priyāṇy avāptāni dharmaś ca carito mayā / tvatprasūtiḥ priyā prāptā na māṃ tapsyaty ajīvitam // 1.146.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātaputrā ca vṛddhā ca priyakāmā ca te sadā / samīkṣyaitad ahaṃ sarvaṃ vyavasāyaṃ karomy ataḥ // 1.146.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsṛjyāpi ca mām ārya vetsyasy anyām api striyam / tataḥ pratiṣṭhito dharmo bhaviṣyati punas tava // 1.146.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpy adharmaḥ kalyāṇa bahupatnīkatā nṛṇām / strīṇām adharmaḥ sumahān bhartuḥ pūrvasya laṅghane // 1.146.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) etat sarvaṃ samīkṣya tvam ātmatyāgaṃ ca garhitam / ātmānaṃ tāraya mayā kulaṃ cemau ca dārakau // 1.146.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktas tayā bhartā tāṃ samāliṅgya bhārata / mumoca bāṣpaṃ śanakaiḥ sabhāryo bhṛśaduḥkhitaḥ // 1.146.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tayor duḥkhitayor vākyam atimātraṃ niśamya tat / bhṛśaṃ duḥkhaparītāṅgī kanyā tāv abhyabhāṣata // 1.147.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim idaṃ bhṛśaduḥkhārtau roravītho anāthavat / mamāpi śrūyatāṃ kiṃ cic chrutvā ca kriyatāṃ kṣamam // 1.147.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmato 'haṃ parityājyā yuvayor nātra saṃśayaḥ / tyaktavyāṃ māṃ parityajya trātaṃ sarvaṃ mayaikayā // 1.147.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity artham iṣyate 'patyaṃ tārayiṣyati mām iti / tasminn upasthite kāle tarataṃ plavavan mayā // 1.147.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha vā tārayed durgād uta vā pretya tārayet / sarvathā tārayet putraḥ putra ity ucyate budhaiḥ // 1.147.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākāṅkṣante ca dauhitrān api nityaṃ pitāmahāḥ / tān svayaṃ vai paritrāsye rakṣantī jīvitaṃ pituḥ // 1.147.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātā ca mama bālo 'yaṃ gate lokam amuṃ tvayi / acireṇaiva kālena vinaśyeta na saṃśayaḥ // 1.147.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāte 'pi hi gate svargaṃ vinaṣṭe ca mamānuje / piṇḍaḥ pitṝṇāṃ vyucchidyet tat teṣām apriyaṃ bhavet // 1.147.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pitrā tyaktā tathā mātrā bhrātrā cāham asaṃśayam / duḥkhād duḥkhataraṃ prāpya mriyeyam atathocitā // 1.147.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi tv aroge nirmukte mātā bhrātā ca me śiśuḥ / saṃtānaś caiva piṇḍaś ca pratiṣṭhāsyaty asaṃśayam // 1.147.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ātmā putraḥ sakhā bhāryā kṛcchraṃ tu duhitā kila / sa kṛcchrān mocayātmānaṃ māṃ ca dharmeṇa yojaya // 1.147.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāthā kṛpaṇā bālā yatrakvacanagāminī / bhaviṣyāmi tvayā tāta vihīnā kṛpaṇā bata // 1.147.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athavāhaṃ kariṣyāmi kulasyāsya vimokṣaṇam / phalasaṃsthā bhaviṣyāmi kṛtvā karma suduṣkaram // 1.147.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athavā yāsyase tatra tyaktvā māṃ dvijasattama / pīḍitāhaṃ bhaviṣyāmi tad avekṣasva mām api // 1.147.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad asmadarthaṃ dharmārthaṃ prasavārthaṃ ca sattama / ātmānaṃ parirakṣasva tyaktavyāṃ māṃ ca saṃtyaja // 1.147.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) avaśyakaraṇīye 'rthe mā tvāṃ kālo 'tyagād ayam / tvayā dattena toyena bhaviṣyati hitaṃ ca me // 1.147.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nv ataḥ paramaṃ duḥkhaṃ yad vayaṃ svargate tvayi / yācamānāḥ parād annaṃ paridhāvemahi śvavat // 1.147.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi tv aroge nirmukte kleśād asmāt sabāndhave / amṛte vasatī loke bhaviṣyāmi sukhānvitā // 1.147.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhaṃ tasyā niśamya paridevitam / pitā mātā ca sā caiva kanyā prarurudus trayaḥ // 1.147.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ praruditān sarvān niśamyātha sutas tayoḥ / utphullanayano bālaḥ kalam avyaktam abravīt // 1.147.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā rodīs tāta mā mātar mā svasas tvam iti bruvan / prahasann iva sarvāṃs tān ekaikaṃ so 'pasarpati // 1.147.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa tṛṇam ādāya prahṛṣṭaḥ punar abravīt / anena taṃ haniṣyāmi rākṣasaṃ puruṣādakam // 1.147.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathāpi teṣāṃ duḥkhena parītānāṃ niśamya tat / bālasya vākyam avyaktaṃ harṣaḥ samabhavan mahān // 1.147.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ayaṃ kāla iti jñātvā kuntī samupasṛtya tān / gatāsūn amṛteneva jīvayantīdam abravīt // 1.147.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kutomūlam idaṃ duḥkhaṃ jñātum icchāmi tattvataḥ / viditvā apakarṣeyaṃ śakyaṃ ced apakarṣitum // 1.148.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapannaṃ satām etad yad bravīṣi tapodhane / na tu duḥkham idaṃ śakyaṃ mānuṣeṇa vyapohitum // 1.148.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samīpe nagarasyāsya bako vasati rākṣasaḥ / īśo janapadasyāsya purasya ca mahābalaḥ // 1.148.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣṭo mānuṣamāṃsena durbuddhiḥ puruṣādakaḥ / rakṣaty asurarāṇ nityam imaṃ janapadaṃ balī // 1.148.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nagaraṃ caiva deśaṃ ca rakṣobalasamanvitaḥ / tatkṛte paracakrāc ca bhūtebhyaś ca na no bhayam // 1.148.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vetanaṃ tasya vihitaṃ śālivāhasya bhojanam / mahiṣau puruṣaś caiko yas tad ādāya gacchati // 1.148.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ekaikaś caiva puruṣas tat prayacchati bhojanam / sa vāro bahubhir varṣair bhavaty asutaro naraiḥ // 1.148.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tadvimokṣāya ye cāpi yatante puruṣāḥ kva cit / saputradārāṃs tān hatvā tad rakṣo bhakṣayaty uta // 1.148.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vetrakīyagṛhe rājā nāyaṃ nayam ihāsthitaḥ / anāmayaṃ janasyāsya yena syād adya śāśvatam // 1.148.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etadarhā vayaṃ nūnaṃ vasāmo durbalasya ye / viṣaye nityam udvignāḥ kurājānam upāśritāḥ // 1.148.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāḥ kasya vaktavyāḥ kasya vā chandacāriṇaḥ / guṇair ete hi vāsyante kāmagāḥ pakṣiṇo yathā // 1.148.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānaṃ prathamaṃ vindet tato bhāryāṃ tato dhanam / trayasya saṃcaye cāsya jñātīn putrāṃś ca dhārayet // 1.148.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viparītaṃ mayā cedaṃ trayaṃ sarvam upārjitam / ta imām āpadaṃ prāpya bhṛśaṃ tapsyāmahe vayam // 1.148.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yam asmān anuprāpto vāraḥ kulavināśanaḥ / bhojanaṃ puruṣaś caikaḥ pradeyaṃ vetanaṃ mayā // 1.148.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca me vidyate vittaṃ saṃkretuṃ puruṣaṃ kva cit / suhṛjjanaṃ pradātuṃ ca na śakṣyāmi kathaṃ cana // 1.148.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatiṃ cāpi na paśyāmi tasmān mokṣāya rakṣasaḥ // 1.148.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) so 'haṃ duḥkhārṇave magno mahaty asutare bhṛśam / sahaivaitair gamiṣyāmi bāndhavair adya rākṣasam // 1.148.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato naḥ sahitan kṣudraḥ sarvān evopabhokṣyati // 1.148.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na viṣādas tvayā kāryo bhayād asmāt kathaṃ cana / upāyaḥ paridṛṣṭo 'tra tasmān mokṣāya rakṣasaḥ // 1.149.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekas tava suto bālaḥ kanyā caikā tapasvinī / na te tayos tathā patnyā gamanaṃ tatra rocaye // 1.149.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama pañca sutā brahmaṃs teṣām eko gamiṣyati / tvadarthaṃ balim ādāya tasya pāpasya rakṣasaḥ // 1.149.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāham etat kariṣyāmi jīvitārthī kathaṃ cana / brāhmaṇasyātitheś caiva svārthe prāṇair viyojanam // 1.149.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv etad akulīnāsu nādharmiṣṭhāsu vidyate / yad brāhmaṇārthe visṛjed ātmānam api cātmajam // 1.149.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ātmanas tu mayā śreyo boddhavyam iti rocaye / brahmavadhyātmavadhyā vā śreya ātmavadho mama // 1.149.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmavadhyā paraṃ pāpaṃ niṣkṛtir nātra vidyate / abuddhipūrvaṃ kṛtvāpi śreya ātmavadho mama // 1.149.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na tv ahaṃ vadham ākāṅkṣe svayam evātmanaḥ śubhe / paraiḥ kṛte vadhe pāpaṃ na kiṃ cin mayi vidyate // 1.149.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhisaṃdhikṛte tasmin brāhmaṇasya vadhe mayā / niṣkṛtiṃ na prapaśyāmi nṛśaṃsaṃ kṣudram eva ca // 1.149.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgatasya gṛhe tyāgas tathaiva śaraṇārthinaḥ / yācamānasya ca vadho nṛśaṃsaṃ paramaṃ matam // 1.149.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kuryān na ninditaṃ karma na nṛśaṃsaṃ kadā cana / iti pūrve mahātmāna āpaddharmavido viduḥ // 1.149.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyāṃs tu sahadārasya vināśo 'dya mama svayam / brāhmaṇasya vadhaṃ nāham anumaṃsye kathaṃ cana // 1.149.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpy eṣā matir brahman viprā rakṣyā iti sthirā / na cāpy aniṣṭaḥ putro me yadi putraśataṃ bhavet // 1.149.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na cāsau rākṣasaḥ śakto mama putravināśane / vīryavān mantrasiddhaś ca tejasvī ca suto mama // 1.149.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasāya ca tat sarvaṃ prāpayiṣyati bhojanam / mokṣayiṣyati cātmānam iti me niścitā matiḥ // 1.149.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgatāś ca vīreṇa dṛṣṭapūrvāś ca rākṣasāḥ / balavanto mahākāyā nihatāś cāpy anekaśaḥ // 1.149.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv idaṃ keṣu cid brahman vyāhartavyaṃ kathaṃ cana / vidyārthino hi me putrān viprakuryuḥ kutūhalāt // 1.149.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guruṇā cānanujñāto grāhayed yaṃ suto mama / na sa kuryāt tayā kāryaṃ vidyayeti satāṃ matam // 1.149.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu pṛthayā sa vipro bhāryayā saha / hṛṣṭaḥ saṃpūjayām āsa tad vākyam amṛtopamam // 1.149.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ kuntī ca vipraś ca sahitāv anilātmajam / tam abrūtāṃ kuruṣveti sa tathety abravīc ca tau // 1.149.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kariṣya iti bhīmena pratijñāte tu bhārata / ājagmus te tataḥ sarve bhaikṣam ādāya pāṇḍavāḥ // 1.150.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākāreṇaiva taṃ jñātvā pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ / rahaḥ samupaviśyaikas tataḥ papraccha mātaram // 1.150.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ cikīrṣaty ayaṃ karma bhīmo bhīmaparākramaḥ / bhavaty anumate kaccid ayaṃ kartum ihecchati // 1.150.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamaiva vacanād eṣa kariṣyati paraṃtapaḥ / brāhmaṇārthe mahat kṛtyaṃ moṣkāya nagarasya ca // 1.150.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim idaṃ sāhasaṃ tīkṣṇaṃ bhavatyā duṣkṛtaṃ kṛtam / parityāgaṃ hi putrasya na praśaṃsanti sādhavaḥ // 1.150.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ parasutasyārthe svasutaṃ tyaktum icchasi / lokavṛttiviruddhaṃ vai putratyāgāt kṛtaṃ tvayā // 1.150.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya bāhū samāśritya sukhaṃ sarve svapāmahe / rājyaṃ cāpahṛtaṃ kṣudrair ājihīrṣāmahe punaḥ // 1.150.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya duryodhano vīryaṃ cintayann amitaujasaḥ / na śete vasatīḥ sarvā duḥkhāc chakuninā saha // 1.150.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya vīrasya vīryeṇa muktā jatugṛhād vayam / anyebhyaś caiva pāpebhyo nihataś ca purocanaḥ // 1.150.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya vīryaṃ samāśritya vasupūrṇāṃ vasuṃdharām / imāṃ manyāmahe prāptāṃ nihatya dhṛtarāṣṭrajān // 1.150.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya vyavasitas tyāgo buddhim āsthāya kāṃ tvayā / kaccin na duḥkhair buddhis te viplutā gatacetasaḥ // 1.150.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yudhiṣṭhira na saṃtāpaḥ kāryaḥ prati vṛkodaram / na cāyaṃ buddhidaurbalyād vyavasāyaḥ kṛto mayā // 1.150.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha viprasya bhavane vayaṃ putra sukhoṣitāḥ / tasya pratikriyā tāta mayeyaṃ prasamīkṣitā // 1.150.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etāvān eva puruṣaḥ kṛtaṃ yasmin na naśyati // 1.150.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) dṛṣṭvā bhīṣmasya vikrāntaṃ tadā jatugṛhe mahat / hiḍimbasya vadhāc caiva viśvāso me vṛkodare // 1.150.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhvor balaṃ hi bhīmasya nāgāyutasamaṃ mahat / yena yūyaṃ gajaprakhyā nirvyūḍhā vāraṇāvatāt // 1.150.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛkodarabalo nānyo na bhūto na bhaviṣyati / yo 'bhyudīyād yudhi śreṣṭham api vajradharaṃ svayam // 1.150.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātamātraḥ purā caiṣa mamāṅkāt patito girau / śarīragauravāt tasya śilā gātrair vicūrṇitā // 1.150.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ahaṃ prajñayā smṛtvā balaṃ bhīmasya pāṇḍava / pratīkāraṃ ca viprasya tataḥ kṛtavatī matim // 1.150.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nedaṃ lobhān na cājñānān na ca mohād viniścitam / buddhipūrvaṃ tu dharmasya vyavasāyaḥ kṛto mayā // 1.150.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthau dvāv api niṣpannau yudhiṣṭhira bhaviṣyataḥ / pratīkāraś ca vāsasya dharmaś ca carito mahān // 1.150.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo brāhmaṇasya sāhāyyaṃ kuryād artheṣu karhi cit / kṣatriyaḥ sa śubhāṃl lokān prāpnuyād iti me śrutam // 1.150.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyaḥ kṣatriyasyaiva kurvāṇo vadhamokṣaṇam / vipulāṃ kīrtim āpnoti loke 'smiṃś ca paratra ca // 1.150.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiśyasyaiva tu sāhāyyaṃ kurvāṇaḥ kṣatriyo yudhi / sa sarveṣv api lokeṣu prajā rañjayate dhruvam // 1.150.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdraṃ tu mokṣayan rājā śaraṇārthinam āgatam / prāpnotīha kule janma sadravye rājasatkṛte // 1.150.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa bhagavān vyāsaḥ purā kauravanandana / provāca sutarāṃ prājñas tasmād etac cikīrṣitam // 1.150.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapannam idaṃ mātas tvayā yad buddhipūrvakam / ārtasya brāhmaṇasyaivam anukrośād idaṃ kṛtam // 1.150.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhruvam eṣyati bhīmo 'yaṃ nihatya puruṣādakam // 1.150.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yathā tv idaṃ na vindeyur narā nagaravāsinaḥ / tathāyaṃ brāhmaṇo vācyaḥ parigrāhyaś ca yatnataḥ // 1.150.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rātryāṃ vyatītāyām annam ādāya pāṇḍavaḥ / bhīmaseno yayau tatra yatrāsau puruṣādakaḥ // 1.151.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsādya tu vanaṃ tasya rakṣasaḥ pāṇḍavo balī / ājuhāva tato nāmnā tadannam upayojayan // 1.151.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rākṣasaḥ śrutvā bhīmasenasya tad vacaḥ / ājagāma susaṃkruddho yatra bhīmo vyavasthitaḥ // 1.151.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahākāyo mahāvego dārayann iva medinīm / triśikhāṃ bhṛkuṭiṃ kṛtvā saṃdaśya daśanacchadam // 1.151.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhuñjānam annaṃ taṃ dṛṣṭvā bhīmasenaṃ sa rākṣasaḥ / vivṛtya nayane kruddha idaṃ vacanam abravīt // 1.151.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ko 'yam annam idaṃ bhuṅkte madartham upakalpitam / paśyato mama durbuddhir yiyāsur yamasādanam // 1.151.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenas tu tac chrutvā prahasann iva bhārata / rākṣasaṃ tam anādṛtya bhuṅkta eva parāṅmukhaḥ // 1.151.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa bhairavaṃ kṛtvā samudyamya karāv ubhau / abhyadravad bhīmasenaṃ jighāṃsuḥ puruṣādakaḥ // 1.151.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tathāpi paribhūyainaṃ nekṣamāṇo vṛkodaraḥ / rākṣasaṃ bhuṅkta evānnaṃ pāṇḍavaḥ paravīrahā // 1.151.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣeṇa tu saṃpūrṇaḥ kuntīputrasya rākṣasaḥ / jaghāna pṛṣṭhaṃ pāṇibhyām ubhābhyāṃ pṛṣṭhataḥ sthitaḥ // 1.151.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathā balavatā bhīmaḥ pāṇibhyāṃ bhṛśam āhataḥ / naivāvalokayām āsa rākṣasaṃ bhuṅkta eva saḥ // 1.151.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa bhūyaḥ saṃkruddho vṛkṣam ādāya rākṣasaḥ / tāḍayiṣyaṃs tadā bhīmaṃ punar abhyadravad balī // 1.151.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato bhīmaḥ śanair bhuktvā tadannaṃ puruṣarṣabhaḥ / vāry upaspṛśya saṃhṛṣṭas tasthau yudhi mahābalaḥ // 1.151.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣiptaṃ kruddhena taṃ vṛkṣaṃ pratijagrāha vīryavān / savyena pāṇinā bhīmaḥ prahasann iva bhārata // 1.151.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa punar udyamya vṛkṣān bahuvidhān balī / prāhiṇod bhīmasenāya tasmai bhīmaś ca pāṇḍavaḥ // 1.151.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vṛkṣayuddham abhavan mahīruhavināśanam / ghorarūpaṃ mahārāja bakapāṇḍavayor mahat // 1.151.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nāma viśrāvya tu bakaḥ samabhidrutya pāṇḍavam / bhujābhyāṃ parijagrāha bhīmasenaṃ mahābalam // 1.151.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhīmaseno 'pi tad rakṣaḥ parirabhya mahābhujaḥ / visphurantaṃ mahāvegaṃ vicakarṣa balād balī // 1.151.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kṛṣyamāṇo bhīmena karṣamāṇaś ca pāṇḍavam / samayujyata tīvreṇa śrameṇa puruṣādakaḥ // 1.151.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tayor vegena mahatā pṛthivī samakampata / pādapāṃś ca mahākāyāṃś cūrṇayām āsatus tadā // 1.151.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hīyamānaṃ tu tad rakṣaḥ samīkṣya bharatarṣabha / niṣpiṣya bhūmau pāṇibhyāṃ samājaghne vṛkodaraḥ // 1.151.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato 'sya jānunā pṛṣṭham avapīḍya balād iva / bāhunā parijagrāha dakṣiṇena śirodharām // 1.151.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savyena ca kaṭīdeśe gṛhya vāsasi pāṇḍavaḥ / tad rakṣo dviguṇaṃ cakre nadantaṃ bhairavān ravān // 1.151.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'sya rudhiraṃ vaktrāt prādurāsīd viśāṃ pate / bhajyamānasya bhīmena tasya ghorasya rakṣasaḥ // 1.151.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena śabdena vitrasto janas tasyātha rakṣasaḥ / niṣpapāta gṛhād rājan sahaiva paricāribhiḥ // 1.152.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān bhītān vigatajñānān bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ / sāntvayām āsa balavān samaye ca nyaveśayat // 1.152.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na hiṃsyā mānuṣā bhūyo yuṣmābhir iha karhi cit / hiṃsatāṃ hi vadhaḥ śīghram evam eva bhaved iti // 1.152.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā tāni rakṣāṃsi bhārata / evam astv iti taṃ prāhur jagṛhuḥ samayaṃ ca tam // 1.152.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prabhṛti rakṣāṃsi tatra saumyāni bhārata / nagare pratyadṛśyanta narair nagaravāsibhiḥ // 1.152.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhimas tam ādāya gatāsuṃ puruṣādakam / dvāradeśe vinikṣipya jagāmānupalakṣitaḥ // 1.152.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa bhīmas taṃ hatvā gatvā brāhmaṇaveśma tat / ācacakṣe yathāvṛttaṃ rājñaḥ sarvam aśeṣataḥ // 1.152.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato narā viniṣkrāntā nagarāt kālyam eva tu / dadṛśur nihataṃ bhūmau rākṣasaṃ rudhirokṣitam // 1.152.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam adrikūṭasadṛśaṃ vinikīrṇaṃ bhayāvaham / ekacakrāṃ tato gatvā pravṛttiṃ pradaduḥ pare // 1.152.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sahasraśo rājan narā nagaravāsinaḥ / tatrājagmur bakaṃ draṣṭuṃ sastrīvṛddhakumārakāḥ // 1.152.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te vismitāḥ sarve karma dṛṣṭvātimānuṣam / daivatāny arcayāṃ cakruḥ sarva eva viśāṃ pate // 1.152.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pragaṇayām āsuḥ kasya vāro 'dya bhojane / jñātvā cāgamya taṃ vipraṃ papracchuḥ sarva eva tat // 1.152.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pṛṣṭas tu bahuśo rakṣamāṇaś ca pāṇḍavān / uvāca nāgarān sarvān idaṃ viprarṣabhas tadā // 1.152.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ājñāpitaṃ mām aśane rudantaṃ saha bandhubhiḥ / dadarśa brāhmaṇaḥ kaś cin mantrasiddho mahābalaḥ // 1.152.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) paripṛcchya sa māṃ pūrvaṃ parikleśaṃ purasya ca / abravīd brāhmaṇaśreṣṭha āśvāsya prahasann iva // 1.152.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpayiṣyāmy ahaṃ tasmai idam annaṃ durātmane / mannimittaṃ bhayaṃ cāpi na kāryam iti vīryavān // 1.152.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tadannam upādāya gato bakavanaṃ prati / tena nūnaṃ bhaved etat karma lokahitaṃ kṛtam // 1.152.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te brāhmaṇāḥ sarve kṣatriyāś ca suvismitāḥ / vaiśyāḥ śūdrāś ca muditāś cakrur brahmamahaṃ tadā // 1.152.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato jānapadāḥ sarve ājagmur nagaraṃ prati / tad adbhutatamaṃ draṣṭuṃ pārthās tatraiva cāvasan // 1.152.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tathā puruṣavyāghrā nihatya bakarākṣasam / ata ūrdhvaṃ tato brahman kim akurvata pāṇḍavāḥ // 1.153.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraiva nyavasan rājan nihatya bakarākṣasam / adhīyānāḥ paraṃ brahma brāhmaṇasya niveśane // 1.153.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ katipayāhasya brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ / pratiśrayārthaṃ tad veśma brāhmaṇasyājagāma ha // 1.153.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa samyak pūjayitvā taṃ vidvān viprarṣabhas tadā / dadau pratiśrayaṃ tasmai sadā sarvātithivratī // 1.153.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pāṇḍavāḥ sarve saha kuntyā nararṣabhāḥ / upāsāṃ cakrire vipraṃ kathayānaṃ kathās tadā // 1.153.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathayām āsa deśān sa tīrthāni vividhāni ca / rājñāṃ ca vividhāś caryāḥ purāṇi vividhāni ca // 1.153.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatrākathayad vipraḥ kathānte janamejaya / pāñcāleṣv adbhutākāraṃ yājñasenyāḥ svayaṃvaram // 1.153.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnasya cotpattim utpattiṃ ca śikhaṇḍinaḥ / ayonijatvaṃ kṛṣṇāyā drupadasya mahāmakhe // 1.153.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tad adbhutatamaṃ śrutvā loke tasya mahātmanaḥ / vistareṇaiva papracchuḥ kathāṃ tāṃ puruṣarṣabhāḥ // 1.153.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ drupadaputrasya dhṛṣṭadyumnasya pāvakāt / vedimadhyāc ca kṛṣṇāyāḥ saṃbhavaḥ katham adbhutaḥ // 1.153.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ droṇān maheṣvāsāt sarvāṇy astrāṇy aśikṣata / kathaṃ priyasakhāyau tau bhinnau kasya kṛtena ca // 1.153.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ taiś codito rājan sa vipraḥ puruṣarṣabhaiḥ / kathayām āsa tat sarvaṃ draupadīsaṃbhavaṃ tadā // 1.153.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgādvāraṃ prati mahān babhūvarṣir mahātapāḥ / bharadvājo mahāprājñaḥ satataṃ saṃśitavrataḥ // 1.154.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) so 'bhiṣektuṃ gato gaṅgāṃ pūrvam evāgatāṃ satīm / dadarśāpsarasaṃ tatra ghṛtācīm āplutām ṛṣiḥ // 1.154.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā vāyur nadītīre vasanaṃ vyaharat tadā / apakṛṣṭāmbarāṃ dṛṣṭvā tām ṛṣiś cakame tataḥ // 1.154.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ saṃsaktamanasaḥ kaumārabrahmacāriṇaḥ / hṛṣṭasya retaś caskanda tad ṛṣir droṇa ādadhe // 1.154.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ samabhavad droṇaḥ kumāras tasya dhīmataḥ / adhyagīṣṭa sa vedāṃś ca vedāṅgāni ca sarvaśaḥ // 1.154.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharadvājasya tu sakhā pṛṣato nāma pārthivaḥ / tasyāpi drupado nāma tadā samabhavat sutaḥ // 1.154.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa nityam āśramaṃ gatvā droṇena saha pārṣataḥ / cikrīḍādhyayanaṃ caiva cakāra kṣatriyarṣabhaḥ // 1.154.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu pṛṣate 'tīte sa rājā drupado 'bhavat / droṇo 'pi rāmaṃ śuśrāva ditsantaṃ vasu sarvaśaḥ // 1.154.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vanaṃ tu prasthitaṃ rāmaṃ bharadvājasuto 'bravīt / āgataṃ vittakāmaṃ māṃ viddhi droṇaṃ dvijarṣabha // 1.154.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarīramātram evādya mayedam avaśeṣitam / astrāṇi vā śarīraṃ vā brahmann anyataraṃ vṛṇu // 1.154.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrāṇi caiva sarvāṇi teṣāṃ saṃhāram eva ca / prayogaṃ caiva sarveṣāṃ dātum arhati me bhavān // 1.154.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tatas tasmai pradadau bhṛgunandanaḥ / pratigṛhya tato droṇaḥ kṛtakṛtyo 'bhavat tadā // 1.154.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprahṛṣṭamanāś cāpi rāmāt paramasaṃmatam / brahmāstraṃ samanuprāpya nareṣv abhyadhiko 'bhavat // 1.154.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato drupadam āsādya bhāradvājaḥ pratāpavān / abravīt puruṣavyāghraḥ sakhāyaṃ viddhi mām iti // 1.154.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāśrotriyaḥ śrotriyasya nārathī rathinaḥ sakhā / nārājā pārthivasyāpi sakhipūrvaṃ kim iṣyate // 1.154.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sa viniścitya manasā pāñcālyaṃ prati buddhimān / jagāma kurumukhyānāṃ nagaraṃ nāgasāhvayam // 1.154.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmai pautrān samādāya vasūni vividhāni ca / prāptāya pradadau bhīṣmaḥ śiṣyān droṇāya dhīmate // 1.154.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇaḥ śiṣyāṃs tataḥ sarvān idaṃ vacanam abravīt / samānīya tadā vidvān drupadasyāsukhāya vai // 1.154.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācāryavetanaṃ kiṃ cid dhṛdi saṃparivartate / kṛtāstrais tat pradeyaṃ syāt tad ṛtaṃ vadatānaghāḥ // 1.154.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā ca pāṇḍavāḥ sarve kṛtāstrāḥ kṛtaniśramāḥ / tato droṇo 'bravīd bhūyo vetanārtham idaṃ vacaḥ // 1.154.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārṣato drupado nāma chatravatyāṃ nareśvaraḥ / tasyāpakṛṣya tad rājyaṃ mama śīghraṃ pradīyatām // 1.154.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pāṇḍusutāḥ pañca nirjitya drupadaṃ yudhi / droṇāya darśayām āsur baddhvā sasacivaṃ tadā // 1.154.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prārthayāmi tvayā sakhyaṃ punar eva narādhipa / arājā kila no rājñaḥ sakhā bhavitum arhati // 1.154.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataḥ prayatitaṃ rājye yajñasena mayā tava / rājāsi dakṣiṇe kūle bhāgīrathyāham uttare // 1.154.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asatkāraḥ sa sumahān muhūrtam api tasya tu / na vyeti hṛdayād rājño durmanāḥ sa kṛśo 'bhavat // 1.154.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) amarṣī drupado rājā karmasiddhān dvijarṣabhān / anvicchan paricakrāma brāhmaṇāvasathān bahūn // 1.155.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrajanma parīpsan vai śokopahatacetanaḥ / nāsti śreṣṭhaṃ mamāpatyam iti nityam acintayat // 1.155.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātān putrān sa nirvedād dhig bandhūn iti cābravīt / niḥśvāsaparamaś cāsīd droṇaṃ praticikīrṣayā // 1.155.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāvaṃ vinayaṃ śikṣāṃ droṇasya caritāni ca / kṣātreṇa ca balenāsya cintayan nānvapadyata // 1.155.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratikartuṃ nṛpaśreṣṭho yatamāno 'pi bhārata // 1.155.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhitaḥ so 'tha kalmāṣīṃ gaṅgākūle paribhraman / brāhmaṇāvasathaṃ puṇyam āsasāda mahīpatiḥ // 1.155.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra nāsnātakaḥ kaś cin na cāsīd avratī dvijaḥ / tathaiva nāmahābhāgaḥ so 'paśyat saṃśitavratau // 1.155.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājopayājau brahmarṣī śāmyantau pṛṣatātmajaḥ / saṃhitādhyayane yuktau gotrataś cāpi kāśyapau // 1.155.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāraṇe yuktarūpau tau brāhmaṇāv ṛṣisattamau / sa tāv āmantrayām āsa sarvakāmair atandritaḥ // 1.155.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhvā tayor balaṃ buddhiṃ kanīyāṃsam upahvare / prapede chandayan kāmair upayājaṃ dhṛtavratam // 1.155.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādaśuśrūṣaṇe yuktaḥ priyavāk sarvakāmadaḥ / arhayitvā yathānyāyam upayājam uvāca saḥ // 1.155.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena me karmaṇā brahman putraḥ syād droṇamṛtyave / upayāja kṛte tasmin gavāṃ dātāsmi te 'rbudam // 1.155.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad vā te 'nyad dvijaśreṣṭha manasaḥ supriyaṃ bhavet / sarvaṃ tat te pradātāhaṃ na hi me 'sty atra saṃśayaḥ // 1.155.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto nāham ity evaṃ tam ṛṣiḥ pratyuvāca ha / ārādhayiṣyan drupadaḥ sa taṃ paryacarat punaḥ // 1.155.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ saṃvatsarasyānte drupadaṃ sa dvijottamaḥ / upayājo 'bravīd rājan kāle madhurayā girā // 1.155.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyeṣṭho bhrātā mamāgṛhṇād vicaran vananirjhare / aparijñātaśaucāyāṃ bhūmau nipatitaṃ phalam // 1.155.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad apaśyam ahaṃ bhrātur asāṃpratam anuvrajan / vimarśaṃ saṃkarādāne nāyaṃ kuryāt kathaṃ cana // 1.155.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā phalasya nāpaśyad doṣā ye 'syānubandhikāḥ / vivinakti na śaucaṃ yaḥ so 'nyatrāpi kathaṃ bhavet // 1.155.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃhitādhyayanaṃ kurvan vasan gurukule ca yaḥ / bhaikṣam ucchiṣṭam anyeṣāṃ bhuṅkte cāpi sadā sadā // 1.155.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīrtayan guṇam annānām aghṛṇī ca punaḥ punaḥ // 1.155.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam ahaṃ phalārthinaṃ manye bhrātaraṃ tarkacakṣuṣā / taṃ vai gacchasva nṛpate sa tvāṃ saṃyājayiṣyati // 1.155.19 upagīti (12, 15, 12, 15) jugupsamāno nṛpatir manasedaṃ vicintayan / upayājavacaḥ śrutvā nṛpatiḥ sarvadharmavit // 1.155.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) abhisaṃpūjya pūjārham ṛṣiṃ yājam uvāca ha // 1.155.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ayutāni dadāny aṣṭau gavāṃ yājaya māṃ vibho / droṇavairābhisaṃtaptaṃ tvaṃ hlādayitum arhasi // 1.155.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi brahmavidāṃ śreṣṭho brahmāstre cāpy anuttamaḥ / tasmād droṇaḥ parājaiṣīn māṃ vai sa sakhivigrahe // 1.155.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyo nāsti tulyo 'sya pṛthivyāṃ kaś cid agraṇīḥ / kauravācāryamukhyasya bhāradvājasya dhīmataḥ // 1.155.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇasya śarajālāni prāṇidehaharāṇi ca / ṣaḍaratni dhanuś cāsya dṛśyate 'pratimaṃ mahat // 1.155.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi brāhmaṇavegena kṣātraṃ vegam asaṃśayam / pratihanti maheṣvāso bhāradvājo mahāmanāḥ // 1.155.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatrocchedāya vihito jāmadagnya ivāsthitaḥ / tasya hy astrabalaṃ ghoram aprasahyaṃ narair bhuvi // 1.155.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmam uccārayaṃs tejo hutāhutir ivānalaḥ / sametya sa dahaty ājau kṣatraṃ brahmapuraḥsaraḥ // 1.155.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmakṣatre ca vihite brahmatejo viśiṣyate // 1.155.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) so 'haṃ kṣatrabalād dhīno brahmatejaḥ prapedivān / droṇād viśiṣṭam āsādya bhavantaṃ brahmavittamam // 1.155.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇāntakam ahaṃ putraṃ labheyaṃ yudhi durjayam / tat karma kuru me yāja nirvapāmy arbudaṃ gavām // 1.155.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu taṃ yājo yājyārtham upakalpayat / gurvartha iti cākāmam upayājam acodayat // 1.155.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājo droṇavināśāya pratijajñe tathā ca saḥ // 1.155.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas tasya narendrasya upayājo mahātapāḥ / ācakhyau karma vaitānaṃ tadā putraphalāya vai // 1.155.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ca putro mahāvīryo mahātejā mahābalaḥ / iṣyate yadvidho rājan bhavitā te tathāvidhaḥ // 1.155.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāradvājasya hantāraṃ so 'bhisaṃdhāya bhūmipaḥ / ājahre tat tathā sarvaṃ drupadaḥ karmasiddhaye // 1.155.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājas tu havanasyānte devīm āhvāpayat tadā / praihi māṃ rājñi pṛṣati mithunaṃ tvām upasthitam // 1.155.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) avaliptaṃ me mukhaṃ brahman puṇyān gandhān bibharmi ca / sutārthenoparuddhāsmi tiṣṭha yāja mama priye // 1.155.35 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) yājena śrapitaṃ havyam upayājena mantritam / kathaṃ kāmaṃ na saṃdadhyāt sā tvaṃ vipraihi tiṣṭha vā // 1.155.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte tu yājena hute haviṣi saṃskṛte / uttasthau pāvakāt tasmāt kumāro devasaṃnibhaḥ // 1.155.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jvālāvarṇo ghorarūpaḥ kirīṭī varma cottamam / bibhrat sakhaḍgaḥ saśaro dhanuṣmān vinadan muhuḥ // 1.155.38 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) so 'dhyārohad rathavaraṃ tena ca prayayau tadā / tataḥ praṇeduḥ pāñcālāḥ prahṛṣṭāḥ sādhu sādhv iti // 1.155.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) bhayāpaho rājaputraḥ pāñcālānāṃ yaśaskaraḥ / rājñaḥ śokāpaho jāta eṣa droṇavadhāya vai // 1.155.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ity uvāca mahad bhūtam adṛśyaṃ khecaraṃ tadā // 1.155.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kumārī cāpi pāñcālī vedimadhyāt samutthitā / subhagā darśanīyāṅgī vedimadhyā manoramā // 1.155.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śyāmā padmapalāśākṣī nīlakuñcitamūrdhajā / mānuṣaṃ vigrahaṃ kṛtvā sākṣād amaravarṇinī // 1.155.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nīlotpalasamo gandho yasyāḥ krośāt pravāyati / yā bibharti paraṃ rūpaṃ yasyā nāsty upamā bhuvi // 1.155.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ cāpi jātāṃ suśroṇīṃ vāg uvācāśarīriṇī / sarvayoṣidvarā kṛṣṇā kṣayaṃ kṣatraṃ ninīṣati // 1.155.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) surakāryam iyaṃ kāle kariṣyati sumadhyamā / asyā hetoḥ kṣatriyāṇāṃ mahad utpatsyate bhayam // 1.155.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tac chrutvā sarvapāñcālāḥ praṇeduḥ siṃhasaṃghavat / na caitān harṣasaṃpūṇān iyaṃ sehe vasuṃdharā // 1.155.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau dṛṣṭvā pṛṣatī yājaṃ prapede vai sutārthinī / na vai mad anyāṃ jananīṃ jānīyātām imāv iti // 1.155.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tathety uvāca tāṃ yājo rājñaḥ priyacikīrṣayā / tayoś ca nāmanī cakrur dvijāḥ saṃpūrṇamānasāḥ // 1.155.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭatvād atidhṛṣṇutvād dharmād dyutsaṃbhavād api / dhṛṣṭadyumnaḥ kumāro 'yaṃ drupadasya bhavatv iti // 1.155.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇety evābruvan kṛṣṇāṃ kṛṣṇābhūt sā hi varṇataḥ / tathā tan mithunaṃ jajñe drupadasya mahāmakhe // 1.155.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaṃ tu pāñcālyam ānīya svaṃ viveśanam / upākarod astrahetor bhāradvājaḥ pratāpavān // 1.155.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) amokṣaṇīyaṃ daivaṃ hi bhāvi matvā mahāmatiḥ / tathā tat kṛtavān droṇa ātmakīrty anurakṣaṇāt // 1.155.52 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu kaunteyāḥ śalyaviddhā ivābhavan / sarve cāsvasthamanaso babhūvus te mahārathāḥ // 1.156.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ kuntī sutān dṛṣṭvā vibhrāntān gatacetasaḥ / yudhiṣṭhiram uvācedaṃ vacanaṃ satyavādinī // 1.156.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cirarātroṣitāḥ smeha brāhmaṇasya niveśane / ramamāṇāḥ pure ramye labdhabhaikṣā yudhiṣṭhira // 1.156.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yānīha ramaṇīyāni vanāny upavanāni ca / sarvāṇi tāni dṛṣṭāni punaḥ punar ariṃdama // 1.156.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar dṛṣṭāni tāny eva prīṇayanti na nas tathā / bhaikṣaṃ ca na tathā vīra labhyate kurunandana // 1.156.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ sādhu pāñcālān gacchāma yadi manyase / apūrvadarśanaṃ tāta ramaṇīyaṃ bhaviṣyati // 1.156.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) subhikṣāś caiva pāñcālāḥ śrūyante śatrukarśana / yajñasenaś ca rājāsau brahmaṇya iti śuśrumaḥ // 1.156.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekatra ciravāso hi kṣamo na ca mato mama / te tatra sādhu gacchāmo yadi tvaṃ putra manyase // 1.156.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatyā yan mataṃ kāryaṃ tad asmākaṃ paraṃ hitam / anujāṃs tu na jānāmi gaccheyur neti vā punaḥ // 1.156.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kuntī bhīmasenam arjunaṃ yamajau tathā / uvāca gamanaṃ te ca tathety evābruvaṃs tadā // 1.156.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tata āmantrya taṃ vipraṃ kuntī rājan sutaiḥ saha / pratasthe nagarīṃ ramyāṃ drupadasya mahātmanaḥ // 1.156.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasatsu teṣu pracchannaṃ pāṇḍaveṣu mahātmasu / ājagāmātha tān draṣṭuṃ vyāsaḥ satyavatīsutaḥ // 1.157.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam āgatam abhiprekṣya pratyudgamya paraṃtapāḥ / praṇipatyābhivādyainaṃ tasthuḥ prāñjalayas tadā // 1.157.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samanujñāpya tān sarvān āsīnān munir abravīt / prasannaḥ pūjitaḥ pārthaiḥ prītipūrvam idaṃ vacaḥ // 1.157.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api dharmeṇa vartadhvaṃ śāstreṇa ca paraṃtapāḥ / api vipreṣu vaḥ pūjā pūjārheṣu na hīyate // 1.157.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dharmārthavad vākyam uktvā sa bhagavān ṛṣiḥ / vicitrāś ca kathās tās tāḥ punar evedam abravīt // 1.157.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīt tapovane kā cid ṛṣeḥ kanyā mahātmanaḥ / vilagnamadhyā suśroṇī subhrūḥ sarvaguṇānvitā // 1.157.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) karmabhiḥ svakṛtaiḥ sā tu durbhagā samapadyata / nādhyagacchat patiṃ sā tu kanyā rūpavatī satī // 1.157.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapas taptum athārebhe patyartham asukhā tataḥ / toṣayām āsa tapasā sā kilogreṇa śaṃkaram // 1.157.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasyāḥ sa bhagavāṃs tuṣṭas tām uvāca tapasvinīm / varaṃ varaya bhadraṃ te varado 'smīti bhāmini // 1.157.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atheśvaram uvācedam ātmanaḥ sā vaco hitam / patiṃ sarvaguṇopetam icchāmīti punaḥ punaḥ // 1.157.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām atha pratyuvācedam īśāno vadatāṃ varaḥ / pañca te patayo bhadre bhaviṣyantīti śaṃkaraḥ // 1.157.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratibruvantīm ekaṃ me patiṃ dehīti śaṃkaram / punar evābravīd deva idaṃ vacanam uttamam // 1.157.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pañcakṛtvas tvayā uktaḥ patiṃ dehīty ahaṃ punaḥ / deham anyaṃ gatāyās te yathoktaṃ tad bhaviṣyati // 1.157.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupadasya kule jātā kanyā sā devarūpiṇī / nirdiṣṭā bhavatāṃ patnī kṛṣṇā pārṣaty aninditā // 1.157.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālanagaraṃ tasmāt praviśadhvaṃ mahābalāḥ / sukhinas tām anuprāpya bhaviṣyatha na saṃśayaḥ // 1.157.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā mahābhāgaḥ pāṇḍavānāṃ pitāmahaḥ / pārthān āmantrya kuntīṃ ca prātiṣṭhata mahātapāḥ // 1.157.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te pratasthuḥ puraskṛtya mātaraṃ puruṣarṣabhāḥ / samair udaṅmukhair mārgair yathoddiṣṭaṃ paraṃtapāḥ // 1.158.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te gacchantas tv ahorātraṃ tīrthaṃ somaśravāyaṇam / āseduḥ puruṣavyāghrā gaṅgāyāṃ pāṇḍunandanāḥ // 1.158.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ulmukaṃ tu samudyamya teṣām agre dhanaṃjayaḥ / prakāśārthaṃ yayau tatra rakṣārthaṃ ca mahāyaśāḥ // 1.158.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra gaṅgājale ramye vivikte krīḍayan striyaḥ / īrṣyur gandharvarājaḥ sma jalakrīḍām upāgataḥ // 1.158.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śabdaṃ teṣāṃ sa śuśrāva nadīṃ samupasarpatām / tena śabdena cāviṣṭaś cukrodha balavad balī // 1.158.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā pāṇḍavāṃs tatra saha mātrā paraṃtapān / visphārayan dhanur ghoram idaṃ vacanam abravīt // 1.158.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdhyā saṃrajyate ghorā pūrvarātrāgameṣu yā / aśītibhis truṭair hīnaṃ taṃ muhūrtaṃ pracakṣate // 1.158.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vihitaṃ kāmacārāṇāṃ yakṣagandharvarakṣasām / śeṣam anyan manuṣyāṇāṃ kāmacāram iha smṛtam // 1.158.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lobhāt pracāraṃ caratas tāsu velāsu vai narān / upakrāntā nigṛhṇīmo rākṣasaiḥ saha bāliśān // 1.158.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato rātrau prāpnuvato jalaṃ brahmavido janāḥ / garhayanti narān sarvān balasthān nṛpatīn api // 1.158.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) ārāt tiṣṭhata mā mahyaṃ samīpam upasarpata / kasmān māṃ nābhijānīta prāptaṃ bhāgīrathījalam // 1.158.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgāraparṇaṃ gandharvaṃ vitta māṃ svabalāśrayam / ahaṃ hi mānī cerṣyuś ca kuberasya priyaḥ sakhā // 1.158.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) aṅgāraparṇam iti ca khyataṃ vanam idaṃ mama / anu gaṅgāṃ ca vākāṃ ca citraṃ yatra vasāmy aham // 1.158.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na kuṇapāḥ śṛṅgiṇo vā na devā na ca mānuṣāḥ / idaṃ samupasarpanti tat kiṃ samupasarpatha // 1.158.14 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) samudre himavatpārśve nadyām asyāṃ ca durmate / rātrāv ahani saṃdhau ca kasya kḷptaḥ parigrahaḥ // 1.158.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ ca śaktisaṃpannā akāle tvām adhṛṣṇumaḥ / aśaktā hi kṣaṇe krūre yuṣmān arcanti mānavāḥ // 1.158.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā himavataś caiṣā hemaśṛṅgād viniḥsṛtā / gaṅgā gatvā samudrāmbhaḥ saptadhā pratipadyate // 1.158.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ bhūtvā caikavaprā śucir ākāśagā punaḥ / deveṣu gaṅgā gandharva prāpnoty alakanandatām // 1.158.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tathā pitṝn vaitaraṇī dustarā pāpakarmabhiḥ / gaṅgā bhavati gandharva yathā dvaipāyano 'bravīt // 1.158.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) asaṃbādhā devanadī svargasaṃpādanī śubhā / katham icchasi tāṃ roddhuṃ naiṣa dharmaḥ sanātanaḥ // 1.158.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) anivāryam asaṃbādhaṃ tava vācā kathaṃ vayam / na spṛśema yathākāmaṃ puṇyaṃ bhāgīrathījalam // 1.158.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgāraparṇas tac chrutvā kruddha ānamya kārmukam / mumoca sāyakān dīptān ahīn āśīviṣān iva // 1.158.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ulmukaṃ bhrāmayaṃs tūrṇaṃ pāṇḍavaś carma cottamam / vyapovāha śarāṃs tasya sarvān eva dhanaṃjayaḥ // 1.158.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bibhīṣikaiṣā gandharva nāstrajñeṣu prayujyate / astrajñeṣu prayuktaiṣā phenavat pravilīyate // 1.158.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mānuṣān ati gandharvān sarvān gandharva lakṣaye / tasmād astreṇa divyena yotsye 'haṃ na tu māyayā // 1.158.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purāstram idam āgneyaṃ prādāt kila bṛhaspatiḥ / bharadvājasya gandharva guruputraḥ śatakratoḥ // 1.158.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharadvājād agniveśyo agniveśyād gurur mama / sa tv idaṃ mahyam adadād droṇo brāhmaṇasattamaḥ // 1.158.27 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) ity uktvā pāṇḍavaḥ kruddho gandharvāya mumoca ha / pradīptam astram āgneyaṃ dadāhāsya rathaṃ tu tat // 1.158.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virathaṃ viplutaṃ taṃ tu sa gandharvaṃ mahābalam / astratejaḥpramūḍhaṃ ca prapatantam avāṅmukham // 1.158.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiroruheṣu jagrāha mālyavatsu dhanaṃjayaḥ / bhrātṝn prati cakarṣātha so 'strapātād acetasam // 1.158.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiraṃ tasya bhāryā prapede śaraṇārthinī / nāmnā kumbhīnasī nāma patitrāṇam abhīpsatī // 1.158.31 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) trāhi tvaṃ māṃ mahārāja patiṃ cemaṃ vimuñca me / gandharvīṃ śaraṇaṃ prāptāṃ nāmnā kumbīnasīṃ prabho // 1.158.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuddhe jitaṃ yaśohīnaṃ strīnātham aparākramam / ko nu hanyād ripuṃ tvādṛṅ muñcemaṃ ripusūdana // 1.158.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgemaṃ pratipadyasva gaccha gandharva mā śucaḥ / pradiśaty abhayaṃ te 'dya kururājo yudhiṣṭhiraḥ // 1.158.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jito 'haṃ pūrvakaṃ nāma muñcāmy aṅgāraparṇatām / na ca ślāghe balenādya na nāmnā janasaṃsadi // 1.158.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhv imaṃ labdhavāṃl lābhaṃ yo 'haṃ divyāstradhāriṇam / gāndharvyā māyayā yoddhum icchāmi vayasā varam // 1.158.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrāgninā vicitro 'yaṃ dagdho me ratha uttamaḥ / so 'haṃ citraratho bhūtvā nāmnā dagdharatho 'bhavam // 1.158.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbhṛtā caiva vidyeyaṃ tapaseha purā mayā / nivedayiṣye tām adya prāṇadāyā mahātmane // 1.158.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃstambhitaṃ hi tarasā jitaṃ śaraṇam āgatam / yo 'riṃ saṃyojayet prāṇaiḥ kalyāṇaṃ kiṃ na so 'rhati // 1.158.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) cakṣuṣī nāma vidyeyaṃ yāṃ somāya dadau manuḥ / dadau sa viśvāvasave mahyaṃ viśvāvasur dadau // 1.158.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) seyaṃ kāpuruṣaṃ prāptā gurudattā praṇaśyati / āgamo 'syā mayā prokto vīryaṃ pratinibodha me // 1.158.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cakṣuṣā draṣṭum icchet triṣu lokeṣu kiṃ cana / tat paśyed yādṛśaṃ cecchet tādṛṣaṃ draṣṭum arhati // 1.158.42 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) samānapadye ṣaṇmāsān sthito vidyāṃ labhed imām / anuneṣyāmy ahaṃ vidyāṃ svayaṃ tubhyaṃ vrate kṛte // 1.158.43 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vidyayā hy anayā rājan vayaṃ nṛbhyo viśeṣitāḥ / aviśiṣṭāś ca devānām anubhāvapravartitāḥ // 1.158.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvajānām aśvānām ahaṃ puruṣasattama / bhrātṛbhyas tava pañcabhyaḥ pṛthag dātā śataṃ śatam // 1.158.45 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) devagandharvavāhās te divyagandhā manogamāḥ / kṣīṇāḥ kṣīṇā bhavanty ete na hīyante ca raṃhasaḥ // 1.158.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā kṛtaṃ mahendrasya vajraṃ vṛtranibarhaṇe / daśadhā śatadhā caiva tac chīrṇaṃ vṛtramūrdhani // 1.158.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhāgīkṛto devair vajrabhāga upāsyate / loke yat sādhanaṃ kiṃ cit sā vai vajratanuḥ smṛtā // 1.158.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vajrapāṇir brāhmaṇaḥ syāt kṣatraṃ vajrarathaṃ smṛtam / vaiśyā vai dānavajrāś ca karmavajrā yavīyasaḥ // 1.158.49 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vajraṃ kṣatrasya vājino avadhyā vājinaḥ smṛtāḥ / rathāṅgaṃ vaḍavā sūte sūtāś cāśveṣu ye matāḥ // 1.158.50 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kāmavarṇāḥ kāmajavāḥ kāmataḥ samupasthitāḥ / ime gandharvajāḥ kāmaṃ pūrayiṣyanti te hayāḥ // 1.158.51 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) yadi prītena vā dattaṃ saṃśaye jīvitasya vā / vidyā vittaṃ śrutaṃ vāpi na tad gandharva kāmaye // 1.158.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃyogo vai prītikaraḥ saṃsatsu pratidṛśyate / jīvitasya pradānena prīto vidyāṃ dadāmi te // 1.158.53 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tvatto hy ahaṃ grahīṣyāmi astram āgneyam uttamam / tathaiva sakhyaṃ bībhatso cirāya bharatarṣabha // 1.158.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tvatto 'streṇa vṛṇomy aśvān saṃyogaḥ śāśvato 'stu nau / sakhe tad brūhi gandharva yuṣmabhyo yad bhayaṃ tyajet // 1.158.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāraṇaṃ brūhi gandharva kiṃ tad yena sma dharṣitāḥ / yānto brahmavidaḥ santaḥ sarve rātrāv ariṃdama // 1.159.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anagnayo 'nāhutayo na ca viprapuraskṛtāḥ / yūyaṃ tato dharṣitāḥ stha mayā pāṇḍavanandana // 1.159.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) yakṣarākṣasagandharvāḥ piśācoragamānavāḥ / vistaraṃ kuruvaṃśasya śrīmataḥ kathayanti te // 1.159.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradaprabhṛtīnāṃ ca devarṣīṇāṃ mayā śrutam / guṇān kathayatāṃ vīra pūrveṣāṃ tava dhīmatām // 1.159.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayaṃ cāpi mayā dṛṣṭaś caratā sāgarāmbarām / imāṃ vasumatīṃ kṛtsnāṃ prabhāvaḥ svakulasya te // 1.159.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vede dhanuṣi cācāryam abhijānāmi te 'rjuna / viśrutaṃ triṣu lokeṣu bhāradvājaṃ yaśasvinam // 1.159.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmaṃ vāyuṃ ca śakraṃ ca vijānāmy aśvinau tathā / pāṇḍuṃ ca kuruśārdūla ṣaḍ etān kulavardhanān // 1.159.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṝn etān ahaṃ pārtha devamānuṣasattamān // 1.159.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) divyātmāno mahātmānaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varāḥ / bhavanto bhrātaraḥ śūrāḥ sarve sucaritavratāḥ // 1.159.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttamāṃ tu manobuddhiṃ bhavatāṃ bhāvitātmanām / jānann api ca vaḥ pārtha kṛtavān iha dharṣaṇām // 1.159.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīsakāśe ca kauravya na pumān kṣantum arhati / dharṣaṇām ātmanaḥ paśyan bāhudraviṇam āśritaḥ // 1.159.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naktaṃ ca balam asmākaṃ bhūya evābhivardhate / yatas tato māṃ kaunteya sadāraṃ manyur āviśat // 1.159.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) so 'haṃ tvayeha vijitaḥ saṃkhye tāpatyavardhana / yena teneha vidhinā kīrtyamānaṃ nibodha me // 1.159.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) brahmacaryaṃ paro dharmaḥ sa cāpi niyatas tvayi / yasmāt tasmād ahaṃ pārtha raṇe 'smin vijitas tvayā // 1.159.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu syāt kṣatriyaḥ kaś cit kāmavṛttaḥ paraṃtapa / naktaṃ ca yudhi yudhyeta na sa jīvet kathaṃ cana // 1.159.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu syāt kāmavṛtto 'pi rājā tāpatya saṃgare / jayen naktaṃcarān sarvān sa purohitadhūrgataḥ // 1.159.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tāpatya yat kiṃ cin nṛṇāṃ śreya ihepsitam / tasmin karmaṇi yoktavyā dāntātmānaḥ purohitāḥ // 1.159.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vede ṣaḍaṅge niratāḥ śucayaḥ satyavādinaḥ / dharmātmānaḥ kṛtātmānaḥ syur nṛpāṇāṃ purohitāḥ // 1.159.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) jayaś ca niyato rājñaḥ svargaś ca syād anantaram / yasya syād dharmavid vāgmī purodhāḥ śīlavāñ śuciḥ // 1.159.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lābhaṃ labdhum alabdhaṃ hi labdhaṃ ca parirakṣitum / purohitaṃ prakurvīta rājā guṇasamanvitam // 1.159.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purohitamate tiṣṭhed ya icchet pṛthivīṃ nṛpaḥ / prāptuṃ meruvarottaṃsāṃ sarvaśaḥ sāgarāmbarām // 1.159.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi kevalaśauryeṇa tāpatyābhijanena ca / jayed abrāhmaṇaḥ kaś cid bhūmiṃ bhūmipatiḥ kva cit // 1.159.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād evaṃ vijānīhi kurūṇāṃ vaṃśavardhana / brāhmaṇapramukhaṃ rājyaṃ śakyaṃ pālayituṃ ciram // 1.159.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāpatya iti yad vākyam uktavān asi mām iha / tad ahaṃ jñātum icchāmi tāpatyārthaviniścayam // 1.160.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapatī nāma kā caiṣā tāpatyā yatkṛte vayam / kaunteyā hi vayaṃ sādho tattvam icchāmi veditum // 1.160.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa gandharvaḥ kuntīputraṃ dhanaṃjayam / viśrutāṃ triṣu lokeṣu śrāvayām āsa vai kathām // 1.160.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi kathām etāṃ manoramām / yathāvad akhilāṃ pārtha dharmyāṃ dharmabhṛtāṃ vara // 1.160.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktavān asmi yena tvāṃ tāpatya iti yad vacaḥ / tat te 'haṃ kathayiṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā mama // 1.160.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya eṣa divi dhiṣṇyena nākaṃ vyāpnoti tejasā / etasya tapatī nāma babhūvāsadṛśī sutā // 1.160.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivasvato vai kaunteya sāvitryavarajā vibho / viśrutā triṣu lokeṣu tapatī tapasā yutā // 1.160.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na devī nāsurī caiva na yakṣī na ca rākṣasī / nāpsarā na ca gandharvī tathārūpeṇa kā cana // 1.160.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvibhaktānavadyāṅgī svasitāyatalocanā / svācārā caiva sādhvī ca suveṣā caiva bhāminī // 1.160.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tasyāḥ sadṛśaṃ kaṃ cit triṣu lokeṣu bhārata / bhartāraṃ savitā mene rūpaśīlakulaśrutaiḥ // 1.160.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprāptayauvanāṃ paśyan deyāṃ duhitaraṃ tu tām / nopalebhe tataḥ śāntiṃ saṃpradānaṃ vicintayan // 1.160.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) artharkṣaputraḥ kaunteya kurūṇām ṛṣabho balī / sūryam ārādhayām āsa nṛpaḥ saṃvaraṇaḥ sadā // 1.160.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) arghyamālyopahāraiś ca śaśvac ca nṛpatir yataḥ / niyamair upavāsaiś ca tapobhir vividhair api // 1.160.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśrūṣur anahaṃvādī śuciḥ pauravanandanaḥ / aṃśumantaṃ samudyantaṃ pūjayām āsa bhaktimān // 1.160.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛtajñaṃ dharmajñaṃ rūpeṇāsadṛśaṃ bhuvi / tapatyāḥ sadṛśaṃ mene sūryaḥ saṃvaraṇaṃ patim // 1.160.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dātum aicchat tataḥ kanyāṃ tasmai saṃvaraṇāya tām / nṛpottamāya kauravya viśrutābhijanāya vai // 1.160.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā hi divi dīptāṃśuḥ prabhāsayati tejasā / tathā bhuvi mahīpālo dīptyā saṃvaraṇo 'bhavat // 1.160.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathārcayanti cādityam udyantaṃ brahmavādinaḥ / tathā saṃvaraṇaṃ pārtha brāhmaṇāvarajāḥ prajāḥ // 1.160.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa somam ati kāntatvād ādityam ati tejasā / babhūva nṛpatiḥ śrīmān suhṛdāṃ durhṛdām api // 1.160.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃguṇasya nṛpates tathāvṛttasya kaurava / tasmai dātuṃ manaś cakre tapatīṃ tapanaḥ svayam // 1.160.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa kadā cid atho rājā śrīmān uruyaśā bhuvi / cacāra mṛgayāṃ pārtha parvatopavane kila // 1.160.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) carato mṛgayāṃ tasya kṣutpipāsāśramānvitaḥ / mamāra rājñaḥ kaunteya girāv apratimo hayaḥ // 1.160.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa mṛtāśvaś caran pārtha padbhyām eva girau nṛpaḥ / dadarśāsadṛśīṃ loke kanyām āyatalocanām // 1.160.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eka ekām āsādya kanyāṃ tām arimardanaḥ / tasthau nṛpatiśārdūlaḥ paśyann avicalekṣaṇaḥ // 1.160.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa hi tāṃ tarkayām āsa rūpato nṛpatiḥ śriyam / punaḥ saṃtarkayām āsa raver bhraṣṭām iva prabhām // 1.160.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) giriprasthe tu sā yasmin sthitā svasitalocanā / sa savṛkṣakṣupalato hiraṇmaya ivābhavat // 1.160.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) avamene ca tāṃ dṛṣṭvā sarvaprāṇabhṛtāṃ vapuḥ / avāptaṃ cātmano mene sa rājā cakṣuṣaḥ phalam // 1.160.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janmaprabhṛti yat kiṃ cid dṛṣṭavān sa mahīpatiḥ / rūpaṃ na sadṛśaṃ tasyās tarkayām āsa kiṃ cana // 1.160.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayā baddhamanaścakṣuḥ pāśair guṇamayais tadā / na cacāla tato deśād bubudhe na ca kiṃ cana // 1.160.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyā nūnaṃ viśālākṣyāḥ sadevāsuramānuṣam / lokaṃ nirmathya dhātredaṃ rūpam āviṣkṛtaṃ kṛtam // 1.160.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa tarkayām āsa rūpadraviṇasaṃpadā / kanyām asadṛśīṃ loke nṛpaḥ saṃvaraṇas tadā // 1.160.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ ca dṛṣṭvaiva kalyāṇīṃ kalyāṇābhijano nṛpaḥ / jagāma manasā cintāṃ kāmamārgaṇapīḍitaḥ // 1.160.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahyamānaḥ sa tīvreṇa nṛpatir manmathāgninā / apragalbhāṃ pragalbhaḥ sa tām uvāca yaśasvinīm // 1.160.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāsi kasyāsi rambhoru kimarthaṃ ceha tiṣṭhasi / kathaṃ ca nirjane 'raṇye carasy ekā śucismite // 1.160.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi sarvānavadyāṅgī sarvābharaṇabhūṣitā / vibhūṣaṇam ivaiteṣāṃ bhūṣaṇānām abhīpsitam // 1.160.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na devīṃ nāsurīṃ caiva na yakṣīṃ na ca rākṣasīm / na ca bhogavatīṃ manye na gandharvīṃ na mānuṣīm // 1.160.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā hi dṛṣṭā mayā kāś cic chrutā vāpi varāṅganāḥ / na tāsāṃ sadṛśīṃ manye tvām ahaṃ mattakāśini // 1.160.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tāṃ sa mahīpālo babhāṣe na tu sā tadā / kāmārtaṃ nirjane 'raṇye pratyabhāṣata kiṃ cana // 1.160.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato lālapyamānasya pārthivasyāyatekṣaṇā / saudāminīva sābhreṣu tatraivāntaradhīyata // 1.160.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām anvicchan sa nṛpatiḥ paricakrāma tat tadā / vanaṃ vanajapatrākṣīṃ bhramann unmattavat tadā // 1.160.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) apaśyamānaḥ sa tu tāṃ bahu tatra vilapya ca / niśceṣṭaḥ kauravaśreṣṭho muhūrtaṃ sa vyatiṣṭhata // 1.160.41 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atha tasyām adṛśyāyāṃ nṛpatiḥ kāmamohitaḥ / pātanaḥ śatrusaṃghānāṃ papāta dharaṇītale // 1.161.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin nipatite bhūmāv atha sā cāruhāsinī / punaḥ pīnāyataśroṇī darśayām āsa taṃ nṛpam // 1.161.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābabhāṣe kalyāṇī vācā madhurayā nṛpam / taṃ kurūṇāṃ kulakaraṃ kāmābhihatacetasam // 1.161.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te na tvam arhasy ariṃdama / mohaṃ nṛpatiśārdūla gantum āviṣkṛtaḥ kṣitau // 1.161.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto 'tha nṛpatir vācā madhurayā tadā / dadarśa vipulaśroṇīṃ tām evābhimukhe sthitām // 1.161.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha tām asitāpāṅgīm ābabhāṣe narādhipaḥ / manmathāgniparītātmā saṃdigdhākṣarayā girā // 1.161.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhu mām asitāpāṅge kāmārtaṃ mattakāśini / bhajasva bhajamānaṃ māṃ prāṇā hi prajahanti mām // 1.161.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvadarthaṃ hi viśālākṣi mām ayaṃ niśitaiḥ śaraiḥ / kāmaḥ kamalagarbhābhe pratividhyan na śāmyati // 1.161.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) grastam evam anākrande bhadre kāmamahāhinā / sā tvaṃ pīnāyataśroṇi paryāpnuhi śubhānane // 1.161.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayy adhīnā hi me prāṇāḥ kiṃnarodgītabhāṣiṇi / cārusarvānavadyāṅgi padmendusadṛśānane // 1.161.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy ahaṃ tvad ṛte bhīru śakṣye jīvitum ātmanā / tasmāt kuru viśālākṣi mayy anukrośam aṅgane // 1.161.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaktaṃ mām asitāpāṅge na parityaktum arhasi / tvaṃ hi māṃ prītiyogena trātum arhasi bhāmini // 1.161.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndharveṇa ca māṃ bhīru vivāhenaihi sundari / vivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyate // 1.161.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāham īśātmano rājan kanyā pitṛmatī hy aham / mayi ced asti te prītir yācasva pitaraṃ mama // 1.161.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā hi te mayā prāṇāḥ saṃgṛhītā nareśvara / darśanād eva bhūyas tvaṃ tathā prāṇān mamāharaḥ // 1.161.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāham īśā dehasya tasmān nṛpatisattama / samīpaṃ nopagacchāmi na svatantrā hi yoṣitaḥ // 1.161.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kā hi sarveṣu lokeṣu viśrutābhijanaṃ nṛpam / kanyā nābhilaṣen nāthaṃ bhartāraṃ bhaktavatsalam // 1.161.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād evaṃgate kāle yācasva pitaraṃ mama / ādityaṃ praṇipātena tapasā niyamena ca // 1.161.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cet kāmayate dātuṃ tava mām arimardana / bhaviṣyāmy atha te rājan satataṃ vaśavartinī // 1.161.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi tapatī nāma sāvitryavarajā sutā / asya lokapradīpasya savituḥ kṣatriyarṣabha // 1.161.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tatas tūrṇaṃ jagāmordhvam aninditā / sa tu rājā punar bhūmau tatraiva nipapāta ha // 1.162.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amātyaḥ sānuyātras tu taṃ dadarśa mahāvane / kṣitau nipatitaṃ kāle śakradhvajam ivocchritam // 1.162.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ hi dṛṣṭvā maheṣvāsaṃ niraśvaṃ patitaṃ kṣitau / babhūva so 'sya sacivaḥ saṃpradīpta ivāgninā // 1.162.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tvarayā copasaṃgamya snehād āgatasaṃbhramaḥ / taṃ samutthāpayām āsa nṛpatiṃ kāmamohitam // 1.162.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtalād bhūmipāleśaṃ piteva patitaṃ sutam / prajñayā vayasā caiva vṛddhaḥ kīrtyā damena ca // 1.162.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amātyas taṃ samutthāpya babhūva vigatajvaraḥ / uvāca cainaṃ kalyāṇyā vācā madhurayotthitam // 1.162.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mā bhair manujaśārdūla bhadraṃ cāstu tavānagha // 1.162.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṣutpipāsāpariśrāntaṃ tarkayām āsa taṃ nṛpam / patitaṃ pātanaṃ saṃkhye śātravāṇāṃ mahītale // 1.162.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāriṇātha suśītena śiras tasyābhyaṣecayat / aspṛśan mukuṭaṃ rājñaḥ puṇḍarīkasugandhinā // 1.162.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pratyāgataprāṇas tad balaṃ balavān nṛpaḥ / sarvaṃ visarjayām āsa tam ekaṃ sacivaṃ vinā // 1.162.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasyājñayā rājño vipratasthe mahad balam / sa tu rājā giriprasthe tasmin punar upāviśat // 1.162.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasmin girivare śucir bhūtvā kṛtāñjaliḥ / ārirādhayiṣuḥ sūryaṃ tasthāv ūrdhvabhujaḥ kṣitau // 1.162.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jagāma manasā caiva vasiṣṭham ṛṣisattamam / purohitam amitraghnas tadā saṃvaraṇo nṛpaḥ // 1.162.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naktaṃdinam athaikasthe sthite tasmiñ janādhipe / athājagāma viprarṣis tadā dvādaśame 'hani // 1.162.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa viditvaiva nṛpatiṃ tapatyā hṛtamānasam / divyena vidhinā jñātvā bhāvitātmā mahān ṛṣiḥ // 1.162.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathā tu niyatātmānaṃ sa taṃ nṛpatisattamam / ābabhāṣe sa dharmātmā tasyaivārthacikīrṣayā // 1.162.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasya manujendrasya paśyato bhagavān ṛṣiḥ / ūrdhvam ācakrame draṣṭuṃ bhāskaraṃ bhāskaradyutiḥ // 1.162.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasrāṃśuṃ tato vipraḥ kṛtāñjalir upasthitaḥ / vasiṣṭho 'ham iti prītyā sa cātmānaṃ nyavedayat // 1.162.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca mahātejā vivasvān munisattamam / maharṣe svāgataṃ te 'stu kathayasva yathecchasi // 1.162.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaiṣā te tapatī nāma sāvitryavarajā sutā / tāṃ tvāṃ saṃvaraṇasyārthe varayāmi vibhāvaso // 1.163.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi rājā bṛhatkīrtir dharmārthavid udāradhīḥ / yuktaḥ saṃvaraṇo bhartā duhitus te vihaṃgama // 1.163.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ savitā tena dadānīty eva niścitaḥ / pratyabhāṣata taṃ vipraṃ pratinandya divākaraḥ // 1.163.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varaḥ saṃvaraṇo rājñāṃ tvam ṛṣīṇāṃ varo mune / tapatī yoṣitāṃ śreṣṭhā kim anyatrāpavarjanāt // 1.163.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvānavadyāgnīṃ tapatīṃ tapanaḥ svayam / dadau saṃvaraṇasyārthe vasiṣṭhāya mahātmane // 1.163.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijagrāha tāṃ kanyāṃ maharṣis tapatīṃ tadā // 1.163.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vasiṣṭho 'tha visṛṣṭaś ca punar evājagāma ha / yatra vikhyatakīrtiḥ sa kurūṇām ṛṣabho 'bhavat // 1.163.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā manmathāviṣṭas tadgatenāntarātmanā / dṛṣṭvā ca devakanyāṃ tāṃ tapatīṃ cāruhāsinīm // 1.163.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasiṣṭhena sahāyāntīṃ saṃhṛṣṭo 'bhyadhikaṃ babhau // 1.163.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛcchre dvādaśarātre tu tasya rājñaḥ samāpite / ājagāma viśuddhātmā vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ // 1.163.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasārādhya varadaṃ devaṃ gopatim īśvaram / lebhe saṃvaraṇo bhāryāṃ vasiṣṭhasyaiva tejasā // 1.163.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tasmin giriśreṣṭhe devagandharvasevite / jagrāha vidhivat pāṇiṃ tapatyāḥ sa nararṣabhaḥ // 1.163.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasiṣṭhenābhyanujñātas tasminn eva dharādhare / so 'kāmayata rājarṣir vihartuṃ saha bhāryayā // 1.163.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pure ca rāṣṭre ca vāhaneṣu baleṣu ca / ādideśa mahīpālas tam eva sacivaṃ tadā // 1.163.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛpatiṃ tv abhyanujñāya vasiṣṭho 'thāpacakrame / so 'pi rājā girau tasmin vijahārāmaropamaḥ // 1.163.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dvādaśa varṣāṇi kānaneṣu jaleṣu ca / reme tasmin girau rājā tayaiva saha bhāryayā // 1.163.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya rājñaḥ pure tasmin samā dvādaśa sarvaśaḥ / na vavarṣa sahasrākṣo rāṣṭre caivāsya sarvaśaḥ // 1.163.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat kṣudhārtair nirānandaiḥ śavabhūtais tadā naraiḥ / abhavat pretarājasya puraṃ pretair ivāvṛtam // 1.163.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tat tādṛśaṃ dṛṣṭvā sa eva bhagavān ṛṣiḥ / abhyapadyata dharmātmā vasiṣṭho rājasattamam // 1.163.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ ca pārthivaśārdūlam ānayām āsa tat puram / tapatyā sahitaṃ rājann uṣitaṃ dvādaśīḥ samāḥ // 1.163.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pravṛṣṭas tatrāsīd yathāpūrvaṃ surārihā / tasmin nṛpatiśārdūle praviṣṭe nagaraṃ punaḥ // 1.163.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sarāṣṭraṃ mumude tat puraṃ parayā mudā / tena pārthivamukhyena bhāvitaṃ bhāvitātmanā // 1.163.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato dvādaśa varṣāṇi punar īje narādhipaḥ / patnyā tapatyā sahito yathā śakro marutpatiḥ // 1.163.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evam āsīn mahābhāgā tapatī nāma paurvikī / tava vaivasvatī pārtha tāpatyas tvaṃ yayā mataḥ // 1.163.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ saṃjanayām āsa kuruṃ saṃvaraṇo nṛpaḥ / tapatyāṃ tapatāṃ śreṣṭha tāpatyas tvaṃ tato 'rjuna // 1.163.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gandharvavacaḥ śrutvā tat tadā bharatarṣabha / arjunaḥ parayā prītyā pūrṇacandra ivābabhau // 1.164.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca ca maheṣvāso gandharvaṃ kurusattamaḥ / jātakautūhalo 'tīva vasiṣṭhasya tapobalāt // 1.164.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasiṣṭha iti yasyaitad ṛṣer nāma tvayeritam / etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ yathāvat tad vadasva me // 1.164.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya eṣa gandharvapate pūrveṣāṃ naḥ purohitaḥ / āsīd etan mamācakṣva ka eṣa bhagavān ṛṣiḥ // 1.164.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tapasā nirjitau śaśvad ajeyāv amarair api / kāmakrodhāv ubhau yasya caraṇau saṃvavāhatuḥ // 1.164.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu nocchedanaṃ cakre kuśikānām udāradhīḥ / viśvāmitrāparādhena dhārayan manyum uttamam // 1.164.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putravyasanasaṃtaptaḥ śaktimān api yaḥ prabhuḥ / viśvāmitravināśāya na mene karma dāruṇam // 1.164.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛtāṃś ca punar āhartuṃ yaḥ sa putrān yamakṣayāt / kṛtāntaṃ nāticakrāma velām iva mahodadhiḥ // 1.164.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ prāpya vijitātmānaṃ mahātmānaṃ narādhipāḥ / ikṣvākavo mahīpālā lebhire pṛthivīm imām // 1.164.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purohitavaraṃ prāpya vasiṣṭham ṛṣisattamam / ījire kratubhiś cāpi nṛpās te kurunandana // 1.164.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi tān yājayām āsa sarvān nṛpatisattamān / brahmarṣiḥ pāṇḍavaśreṣṭha bṛhaspatir ivāmarān // 1.164.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād dharmapradhānātmā vedadharmavid īpsitaḥ / brāhmaṇo guṇavān kaś cit purodhāḥ pravimṛśyatām // 1.164.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyeṇa hi jātena pṛthivīṃ jetum icchatā / pūrvaṃ purohitaḥ kāryaḥ pārtha rājyābhivṛddhaye // 1.164.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahīṃ jigīṣatā rājñā brahma kāryaṃ puraḥsaram / tasmāt purohitaḥ kaś cid guṇavān astu vo dvijaḥ // 1.164.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃnimittam abhūd vairaṃ viśvāmitravasiṣṭhayoḥ / vasator āśrame puṇye śaṃsa naḥ sarvam eva tat // 1.165.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ vāsiṣṭham ākhyānaṃ purāṇaṃ paricakṣate / pārtha sarveṣu lokeṣu yathāvat tan nibodha me // 1.165.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyakubje mahān āsīt pārthivo bharatarṣabha / gādhīti viśruto loke satyadharmaparāyaṇaḥ // 1.165.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya dharmātmanaḥ putraḥ samṛddhabalavāhanaḥ / viśvāmitra iti khyāto babhūva ripumardanaḥ // 1.165.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cacāra sahāmātyo mṛgayāṃ gahane vane / mṛgān vidhyan varāhāṃś ca ramyeṣu marudhanvasu // 1.165.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyāyāmakarśitaḥ so 'tha mṛgalipsuḥ pipāsitaḥ / ājagāma naraśreṣṭha vasiṣṭhasyāśramaṃ prati // 1.165.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āgatam abhiprekṣya vasiṣṭhaḥ śreṣṭhabhāg ṛṣiḥ / viśvāmitraṃ naraśreṣṭhaṃ pratijagrāha pūjayā // 1.165.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādyārghyācamanīyena svāgatena ca bhārata / tathaiva pratijagrāha vanyena haviṣā tathā // 1.165.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyātha kāmadhug dhenur vasiṣṭhasya mahātmanaḥ / uktā kāmān prayaccheti sā kāmān duduhe tataḥ // 1.165.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) grāmyāraṇyā oṣadhīś ca duduhe paya eva ca / ṣaḍrasaṃ cāmṛtarasaṃ rasāyanam anuttamam // 1.165.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) bhojanīyāni peyāni bhakṣyāṇi vividhāni ca / lehyāny amṛtakalpāni coṣyāṇi ca tathārjuna // 1.165.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taiḥ kāmaiḥ sarvasaṃpūrṇaiḥ pūjitaḥ sa mahīpatiḥ / sāmātyaḥ sabalaś caiva tutoṣa sa bhṛśaṃ nṛpaḥ // 1.165.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaḍāyatāṃ supārśvoruṃ tripṛthuṃ pañca saṃvṛtām / maṇḍūkanetrāṃ svākārāṃ pīnodhasam aninditām // 1.165.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) suvāladhiṃ śaṅkukarṇāṃ cāruśṛṅgāṃ manoramām / puṣṭāyataśirogrīvāṃ vismitaḥ so 'bhivīkṣya tām // 1.165.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) abhinandati tāṃ nandīṃ vasiṣṭhasya payasvinīm / abravīc ca bhṛśaṃ tuṣṭo viśvāmitro muniṃ tadā // 1.165.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arbudena gavāṃ brahman mama rājyena vā punaḥ / nandinīṃ saṃprayacchasva bhuṅkṣva rājyaṃ mahāmune // 1.165.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatātithipitrartham ājyārthaṃ ca payasvinī / adeyā nandinīyaṃ me rājyenāpi tavānagha // 1.165.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyo 'haṃ bhavān vipras tapaḥsvādhyāyasādhanaḥ / brāhmaṇeṣu kuto vīryaṃ praśānteṣu dhṛtātmasu // 1.165.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arbudena gavāṃ yas tvaṃ na dadāsi mamepsitām / svadharmaṃ na prahāsyāmi nayiṣye te balena gām // 1.165.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balasthaś cāsi rājā ca bāhuvīryaś ca kṣatriyaḥ / yathecchasi tathā kṣipraṃ kuru tvaṃ mā vicāraya // 1.165.20 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) evam uktas tadā pārtha viśvāmitro balād iva / haṃsacandrapratīkāśāṃ nandinīṃ tāṃ jahāra gām // 1.165.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaśādaṇḍapratihatā kālyamānā tatas tataḥ / hambhāyamānā kalyāṇī vasiṣṭhasyātha nandinī // 1.165.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) āgamyābhimukhī pārtha tasthau bhagavadunmukhī / bhṛśaṃ ca tāḍyamānāpi na jagāmāśramāt tataḥ // 1.165.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇomi te ravaṃ bhadre vinadantyāḥ punaḥ punaḥ / balād dhriyasi me nandi kṣamāvān brāhmaṇo hy aham // 1.165.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tu teṣāṃ balān nandī balānāṃ bharatarṣabha / viśvāmitrabhayodvignā vasiṣṭhaṃ samupāgamat // 1.165.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṣāṇadaṇḍābhihatāṃ krandantīṃ mām anāthavat / viśvāmitrabalair ghorair bhagavan kim upekṣase // 1.165.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ tasyāṃ tadā partha dharṣitāyāṃ mahāmuniḥ / na cukṣubhe na dhairyāc ca vicacāla dhṛtavrataḥ // 1.165.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyāṇāṃ balaṃ tejo brāhmaṇānāṃ kṣamā balam / kṣamā māṃ bhajate tasmād gamyatāṃ yadi rocate // 1.165.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu tyaktāsmi bhagavan yad evaṃ māṃ prabhāṣase / atyaktāhaṃ tvayā brahman na śakyā nayituṃ balāt // 1.165.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na tvāṃ tyajāmi kalyāṇi sthīyatāṃ yadi śakyate / dṛḍhena dāmnā baddhvaiṣa vatsas te hriyate balāt // 1.165.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sthīyatām iti tac chrutvā vasiṣṭhasya payasvinī / ūrdhvāñcitaśirogrīvā prababhau ghoradarśanā // 1.165.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodharaktekṣaṇā sā gaur hambhāravaghanasvanā / viśvāmitrasya tat sainyaṃ vyadrāvayata sarvaśaḥ // 1.165.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaśāgradaṇḍābhihatā kālyamānā tatas tataḥ / krodhadīptekṣaṇā krodhaṃ bhūya eva samādadhe // 1.165.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) āditya iva madhyāhne krodhadīptavapur babhau / aṅgāravarṣaṃ muñcantī muhur vāladhito mahat // 1.165.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) asṛjat pahlavān pucchāc chakṛtaḥ śabarāñ śakān / mūtrataś cāsṛjac cāpi yavanān krodhamūrcchitā // 1.165.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇḍrān kirātān dramiḍān siṃhalān barbarāṃs tathā / tathaiva daradān mlecchān phenataḥ sā sasarja ha // 1.165.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tair visṛṣṭair mahat sainyaṃ nānāmlecchagaṇais tadā / nānāvaraṇasaṃchannair nānāyudhadharais tathā // 1.165.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avākīryata saṃrabdhair viśvāmitrasya paśyataḥ // 1.165.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ekaikaś ca tadā yodhaḥ pañcabhiḥ saptabhir vṛtaḥ / astravarṣeṇa mahatā kālyamānaṃ balaṃ tataḥ // 1.165.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prabhagnaṃ sarvatas trastaṃ viśvāmitrasya paśyataḥ // 1.165.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na ca prāṇair viyujyanta ke cit te sainikās tadā / viśvāmitrasya saṃkruddhair vāsiṣṭhair bharatarṣabha // 1.165.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvāmitrasya sainyaṃ tu kālyamānaṃ triyojanam / krośamānaṃ bhayodvignaṃ trātāraṃ nādhyagacchata // 1.165.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā tan mahad āścaryaṃ brahmatejobhavaṃ tadā / viśvāmitraḥ kṣatrabhāvān nirviṇṇo vākyam abravīt // 1.165.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dhig balaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejobalaṃ balam / balābalaṃ viniścitya tapa eva paraṃ balam // 1.165.42 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa rājyaṃ sphītam utsṛjya tāṃ ca dīptāṃ nṛpaśriyam / bhogāṃś ca pṛṣṭhataḥ kṛtvā tapasy eva mano dadhe // 1.165.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gatvā tapasā siddhiṃ lokān viṣṭabhya tejasā / tatāpa sarvān dīptaujā brāhmaṇatvam avāpa ca // 1.165.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) apibac ca sutaṃ somam indreṇa saha kauśikaḥ // 1.165.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kalmāṣapāda ity asmiṃl loke rājā babhūva ha / ikṣvākuvaṃśajaḥ pārtha tejasāsadṛśo bhuvi // 1.166.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kadā cid vanaṃ rājā mṛgayāṃ niryayau purāt / mṛgān vidhyan varāhāṃś ca cacāra ripumardanaḥ // 1.166.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu rājā mahātmānaṃ vāsiṣṭham ṛṣisattamam / tṛṣārtaś ca kṣudhārtaś ca ekāyanagataḥ pathi // 1.166.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apaśyad ajitaḥ saṃkhye muniṃ pratimukhāgatam / śaktiṃ nāma mahābhāgaṃ vasiṣṭhakulanandanam // 1.166.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyeṣṭhaṃ putraśatāt putraṃ vasiṣṭhasya mahātmanaḥ // 1.166.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) apagaccha patho 'smākam ity evaṃ pārthivo 'bravīt / tathā ṛṣir uvācainaṃ sāntvayañ ślakṣṇayā girā // 1.166.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣis tu nāpacakrāma tasmin dharmapathe sthitaḥ / nāpi rājā muner mānāt krodhāc cāpi jagāma ha // 1.166.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amuñcantaṃ tu panthānaṃ tam ṛṣiṃ nṛpasattamaḥ / jaghāna kaśayā mohāt tadā rākṣasavan munim // 1.166.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaśāprahārābhihatas tataḥ sa munisattamaḥ / taṃ śaśāpa nṛpaśreṣṭhaṃ vāsiṣṭhaḥ krodhamūrcchitaḥ // 1.166.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) haṃsi rākṣasavad yasmād rājāpasada tāpasam / tasmāt tvam adya prabhṛti puruṣādo bhaviṣyasi // 1.166.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) manuṣyapiśite saktaś cariṣyasi mahīm imām / gaccha rājādhamety uktaḥ śaktinā vīryaśaktinā // 1.166.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yājyanimittaṃ tu viśvāmitravasiṣṭhayoḥ / vairam āsīt tadā taṃ tu viśvāmitro 'nvapadyata // 1.166.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor vivadator evaṃ samīpam upacakrame / ṛṣir ugratapāḥ pārtha viśvāmitraḥ pratāpavān // 1.166.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa bubudhe paścāt tam ṛṣiṃ nṛpasattamaḥ / ṛṣeḥ putraṃ vasiṣṭhasya vasiṣṭham iva tejasā // 1.166.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antardhāya tadātmānaṃ viśvāmitro 'pi bhārata / tāv ubhāv upacakrāma cikīrṣann ātmanaḥ priyam // 1.166.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu śaptas tadā tena śaktinā vai nṛpottamaḥ / jagāma śaraṇaṃ śaktiṃ prasādayitum arhayan // 1.166.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya bhāvaṃ viditvā sa nṛpateḥ kurunandana / viśvāmitras tato rakṣa ādideśa nṛpaṃ prati // 1.166.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śāpāt tasya viprarṣer viśvāmitrasya cājñayā / rākṣasaḥ kiṃkaro nāma viveśa nṛpatiṃ tadā // 1.166.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣasā tu gṛhītaṃ taṃ viditvā sa munis tadā / viśvāmitro 'py apakrāmat tasmād deśād ariṃdama // 1.166.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa nṛpatir vidvān rakṣann ātmānam ātmanā / balavat pīḍyamāno 'pi rakṣasāntargatena ha // 1.166.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa taṃ dvijaḥ kaś cid rājānaṃ prasthitaṃ punaḥ / yayāce kṣudhitaś cainaṃ samāṃsaṃ bhojanaṃ tadā // 1.166.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācātha rājarṣir dvijaṃ mitrasahas tadā / āssva brahmaṃs tvam atraiva muhūrtam iti sāntvayan // 1.166.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛttaḥ pratidāsyāmi bhojanaṃ te yathepsitam / ity uktvā prayayau rājā tasthau ca dvijasattamaḥ // 1.166.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antargataṃ tu tad rājñas tadā brāhmaṇabhāṣitam / so 'ntaḥpuraṃ praviśyātha saṃviveśa narādhipaḥ // 1.166.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rdharātra utthāya sūdam ānāyya satvaram / uvāca rājā saṃsmṛtya brāhmaṇasya pratiśrutam // 1.166.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gacchāmuṣminn asau deśe brāhmaṇo māṃ pratīkṣate / annārthī tvaṃ tam annena samāṃsenopapādaya // 1.166.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tadā sūdaḥ so 'nāsādyāmiṣaṃ kva cit / nivedayām āsa tadā tasmai rājñe vyathānvitaḥ // 1.166.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) rājā tu rakṣasāviṣṭaḥ sūdam āha gatavyathaḥ / apy enaṃ naramāṃsena bhojayeti punaḥ punaḥ // 1.166.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tataḥ sūdaḥ saṃsthānaṃ vadhyaghātinām / gatvā jahāra tvarito naramāṃsam apetabhīḥ // 1.166.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa tat saṃskṛtya vidhivad annopahitam āśu vai / tasmai prādād brāhmaṇāya kṣudhitāya tapasvine // 1.166.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) sa siddhacakṣuṣā dṛṣṭvā tadannaṃ dvijasattamaḥ / abhojyam idam ity āha krodhaparyākulekṣaṇaḥ // 1.166.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmād abhojyam annaṃ me dadāti sa narādhipaḥ / tasmāt tasyaiva mūḍhasya bhaviṣyaty atra lolupā // 1.166.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakto mānuṣamāṃseṣu yathoktaḥ śaktinā purā / udvejanīyo bhūtānāṃ cariṣyati mahīm imām // 1.166.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dvir anuvyāhṛte rājñaḥ sa śāpo balavān abhūt / rakṣobalasamāviṣṭo visaṃjñaś cābhavat tadā // 1.166.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa nṛpatiśreṣṭho rākṣasopahatendriyaḥ / uvāca śaktiṃ taṃ dṛṣṭvā nacirād iva bhārata // 1.166.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yasmād asadṛśaḥ śāpaḥ prayukto 'yaṃ tvayā mayi / tasmāt tvattaḥ pravartiṣye khādituṃ mānuṣān aham // 1.166.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tataḥ sadyas taṃ prāṇair viprayujya saḥ / śaktinaṃ bhakṣayām āsa vyāghraḥ paśum ivepsitam // 1.166.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaktinaṃ tu hataṃ dṛṣṭvā viśvāmitras tataḥ punaḥ / vasiṣṭhasyaiva putreṣu tad rakṣaḥ saṃdideśa ha // 1.166.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāñ śatāvarān putrān vasiṣṭhasya mahātmanaḥ / bhakṣayām āsa saṃkruddhaḥ siṃhaḥ kṣudramṛgān iva // 1.166.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasiṣṭho ghātitāñ śrutvā viśvāmitreṇa tān sutān / dhārayām āsa taṃ śokaṃ mahādrir iva medinīm // 1.166.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakre cātmavināśāya buddhiṃ sa munisattamaḥ / na tv eva kuśikocchedaṃ mene matimatāṃ varaḥ // 1.166.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa merukūṭād ātmānaṃ mumoca bhagavān ṛṣiḥ / śiras tasya śilāyāṃ ca tūlarāśāv ivāpatat // 1.166.41 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na mamāra ca pātena sa yadā tena pāṇḍava / tadāgnim iddhvā bhagavān saṃviveśa mahāvane // 1.166.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) taṃ tadā susamiddho 'pi na dadāha hutāśanaḥ / dīpyamāno 'py amitraghna śīto 'gnir abhavat tataḥ // 1.166.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samudram abhipretya śokāviṣṭo mahāmuniḥ / baddhvā kaṇṭhe śilāṃ gurvīṃ nipapāta tadambhasi // 1.166.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samudrormivegena sthale nyasto mahāmuniḥ / jagāma sa tataḥ khinnaḥ punar evāśramaṃ prati // 1.166.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dṛṣṭvāśramapadaṃ rahitaṃ taiḥ sutair muniḥ / nirjagāma suduḥkhārtaḥ punar evāśramāt tataḥ // 1.167.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) so 'paśyat saritaṃ pūrṇāṃ prāvṛṭkāle navāmbhasā / vṛkṣān bahuvidhān pārtha vahantīṃ tīrajān bahūn // 1.167.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha cintāṃ samāpede punaḥ pauravanandana / ambhasy asyā nimajjeyam iti duḥkhasamanvitaḥ // 1.167.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pāśais tadātmānaṃ gāḍhaṃ baddhvā mahāmuniḥ / tasyā jale mahānadyā nimamajja suduḥkhitaḥ // 1.167.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha chittvā nadī pāśāṃs tasyāribalamardana / samasthaṃ tam ṛṣiṃ kṛtvā vipāśaṃ samavāsṛjat // 1.167.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttatāra tataḥ pāśair vimuktaḥ sa mahān ṛṣiḥ / vipāśeti ca nāmāsyā nadyāś cakre mahān ṛṣiḥ // 1.167.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śoke buddhiṃ tataś cakre na caikatra vyatiṣṭhata / so 'gacchat parvatāṃś caiva saritaś ca sarāṃsi ca // 1.167.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa punar evarṣir nadīṃ haimavatīṃ tadā / caṇḍagrāhavatīṃ dṛṣṭvā tasyāḥ srotasy avāpatat // 1.167.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tam agnisamaṃ vipram anucintya saridvarā / śatadhā vidrutā yasmāc chatadrur iti viśrutā // 1.167.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sthalagataṃ dṛṣṭvā tatrāpy ātmānam ātmanā / martuṃ na śakyam ity uktvā punar evāśramaṃ yayau // 1.167.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhvādṛśyantyānugata āśramābhimukho vrajan / atha śuśrāva saṃgatyā vedādhyayananiḥsvanam // 1.167.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) pṛṣṭhataḥ paripūrṇārthaiḥ ṣaḍbhir aṅgair alaṃkṛtam // 1.167.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anuvrajati ko nv eṣa mām ity eva ca so 'bravīt / ahaṃ tv adṛśyatī nāmnā taṃ snuṣā pratyabhāṣata // 1.167.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakter bhāryā mahābhāga tapoyuktā tapasvinī // 1.167.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) putri kasyaiṣa sāṅgasya vedasyādhyayanasvanaḥ / purā sāṅgasya vedasya śakter iva mayā śrutaḥ // 1.167.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ kukṣau samutpannaḥ śakter garbhaḥ sutasya te / samā dvādaśa tasyeha vedān abhyasato mune // 1.167.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tato hṛṣṭo vasiṣṭhaḥ śreṣṭhabhāg ṛṣiḥ / asti saṃtānam ity uktvā mṛtyoḥ pārtha nyavartata // 1.167.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pratinivṛttaḥ sa tayā vadhvā sahānagha / kalmāṣapādam āsīnaṃ dadarśa vijane vane // 1.167.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu dṛṣṭvaiva taṃ rājā kruddha utthāya bhārata / āviṣṭo rakṣasogreṇa iyeṣāttuṃ tataḥ sma tam // 1.167.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adṛśyantī tu taṃ dṛṣṭvā krūrakarmāṇam agrataḥ / bhayasaṃvignayā vācā vasiṣṭham idam abravīt // 1.167.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asau mṛtyur ivogreṇa daṇḍena bhagavann itaḥ / pragṛhītena kāṣṭhena rākṣaso 'bhyeti bhīṣaṇaḥ // 1.167.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ nivārayituṃ śakto nānyo 'sti bhuvi kaś cana / tvad ṛte 'dya mahābhāga sarvavedavidāṃ vara // 1.167.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trāhi māṃ bhagavan pāpād asmād dāruṇadarśanāt / rakṣo attum iha hy āvāṃ nūnam etac cikīrṣati // 1.167.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā bhaiḥ putri na bhetavyaṃ rakṣasas te kathaṃ cana / naitad rakṣo bhayaṃ yasmāt paśyasi tvam upasthitam // 1.168.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā kalmāṣapādo 'yaṃ vīryavān prathito bhuvi / sa eṣo 'smin vanoddeśe nivasaty atibhīṣaṇaḥ // 1.168.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āpatantaṃ saṃprekṣya vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ / vārayām āsa tejasvī huṃkareṇaiva bhārata // 1.168.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mantrapūtena ca punaḥ sa tam abhyukṣya vāriṇā / mokṣayām āsa vai ghorād rākṣasād rājasattamam // 1.168.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa hi dvādaśa varṣāṇi vasiṣṭhasyaiva tejasā / grasta āsīd gṛheṇeva parvakāle divākaraḥ // 1.168.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣasā vipramukto 'tha sa nṛpas tad vanaṃ mahat / tejasā rañjayām āsa saṃdhyābhram iva bhāskaraḥ // 1.168.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratilabhya tataḥ saṃjñām abhivādya kṛtāñjaliḥ / uvāca nṛpatiḥ kāle vasiṣṭham ṛṣisattamam // 1.168.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saudāso 'haṃ mahābhāga yājyas te dvijasattama / asmin kāle yad iṣṭaṃ te brūhi kiṃ karavāṇi te // 1.168.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛttam etad yathākālaṃ gaccha rājyaṃ praśādhi tat / brāhmaṇāṃś ca manuṣyendra māvamaṃsthāḥ kadā cana // 1.168.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvamaṃsyāmy ahaṃ brahman kadā cid brāhmaṇarṣabhān / tvan nideśe sthitaḥ śaśvat pujayiṣyāmy ahaṃ dvijān // 1.168.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ikṣvākūṇāṃ tu yenāham anṛṇaḥ syāṃ dvijottama / tat tvattaḥ prāptum icchāmi varaṃ vedavidāṃ vara // 1.168.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apatyāyepsitāṃ mahyaṃ mahiṣīṃ gantum arhasi / śīlarūpaguṇopetām ikṣvākukulavṛddhaye // 1.168.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadānīty eva taṃ tatra rājānaṃ pratyuvāca ha / vasiṣṭhaḥ parameṣvāsaṃ satyasaṃdho dvijottamaḥ // 1.168.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pratiyayau kāle vasiṣṭhasahito 'nagha / khyātaṃ puravaraṃ lokeṣv ayodhyāṃ manujeśvaraḥ // 1.168.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ prajāḥ pratimodantyaḥ sarvāḥ pratyudyayus tadā / vipāpmānaṃ mahātmānaṃ divaukasa iveśvaram // 1.168.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acirāt sa manuṣyendro nagarīṃ puṇyakarmaṇām / viveśa sahitas tena vasiṣṭhena mahātmanā // 1.168.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadṛśus taṃ tato rājann ayodhyāvāsino janāḥ / puṣyeṇa sahitaṃ kāle divākaram ivoditam // 1.168.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi tāṃ pūrayām āsa lakṣmyā lakṣmīvatāṃ varaḥ / ayodhyāṃ vyoma śītāṃśuḥ śaratkāla ivoditaḥ // 1.168.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃsiktamṛṣṭapanthānaṃ patākocchrayabhūṣitam / manaḥ prahlādayām āsā tasya tat puram uttamam // 1.168.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tuṣṭapuṣṭajanākīrṇā sā purī kurunandana / aśobhata tadā tena śakreṇevāmarāvatī // 1.168.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ praviṣṭe rājendre tasmin rājani tāṃ purīm / tasya rājño ''jñayā devī vasiṣṭham upacakrame // 1.168.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ṛtāv atha maharṣiḥ sa saṃbabhūva tayā saha / devyā divyena vidhinā vasiṣṭhaḥ śreṣṭhabhāg ṛṣiḥ // 1.168.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atha tasyāṃ samutpanne garbhe sa munisattamaḥ / rājñābhivāditas tena jagāma punar āśramam // 1.168.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīrghakāladhṛtaṃ garbhaṃ suṣāva na tu taṃ yadā / sātha devy aśmanā kukṣiṃ nirbibheda tadā svakam // 1.168.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvādaśe 'tha tato varṣe sa jajñe manujarṣabha / aśmako nāma rājarṣiḥ potanaṃ yo nyaveśayat // 1.168.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśramasthā tataḥ putram adṛśyantī vyajāyata / śakteḥ kulakaraṃ rājan dvitīyam iva śaktinam // 1.169.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātakarmādikās tasya kriyāḥ sa munipuṃgavaḥ / pautrasya bharataśreṣṭha cakāra bhagavān svayam // 1.169.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parāsuś ca yatas tena vasiṣṭhaḥ sthāpitas tadā / garbhasthena tato loke parāśara iti smṛtaḥ // 1.169.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amanyata sa dharmātmā vasiṣṭhaṃ pitaraṃ tadā / janmaprabhṛti tasmiṃś ca pitarīva vyavartata // 1.169.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāta iti viprarṣiṃ vasiṣṭhaṃ pratyabhāṣata / mātuḥ samakṣaṃ kaunteya adṛśyantyāḥ paraṃtapa // 1.169.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tāteti paripūrṇārthaṃ tasya tan madhuraṃ vacaḥ / adṛśyanty aśrupūrṇākṣī śṛṇvantī tam uvāca ha // 1.169.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā tāta tāta tāteti na te tāto mahāmuniḥ / rakṣasā bhakṣitas tāta tava tāto vanāntare // 1.169.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyase yaṃ tu tāteti naiṣa tātas tavānagha / āryas tv eṣa pitā tasya pitus tava mahātmanaḥ // 1.169.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa evam ukto duḥkhārtaḥ satyavāg ṛṣisattamaḥ / sarvalokavināśāya matiṃ cakre mahāmanāḥ // 1.169.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ tathā niścitātmānaṃ mahātmānaṃ mahātapāḥ / vasiṣṭho vārayām āsa hetunā yena tac chṛṇu // 1.169.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtavīrya iti khyāto babhūva nṛpatiḥ kṣitau / yājyo vedavidāṃ loke bhṛgūṇāṃ pārthivarṣabhaḥ // 1.169.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tān agrabhujas tāta dhānyena ca dhanena ca / somānte tarpayām āsa vipulena viśāṃ patiḥ // 1.169.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin nṛpatiśārdūle svaryāte 'tha kadā cana / babhūva tatkuleyānāṃ dravyakāryam upasthitam // 1.169.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te bhṛgūṇāṃ dhanaṃ jñātvā rājānaḥ sarva eva ha / yāciṣṇavo 'bhijagmus tāṃs tāta bhārgavasattamān // 1.169.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūmau tu nidadhuḥ ke cid bhṛgavo dhanam akṣayam / daduḥ ke cid dvijātibhyo jñātvā kṣatriyato bhayam // 1.169.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛgavas tu daduḥ ke cit teṣāṃ vittaṃ yathepsitam / kṣatriyāṇāṃ tadā tāta kāraṇāntaradarśanāt // 1.169.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mahītalaṃ tāta kṣatriyeṇa yadṛcchayā / khanatādhigataṃ vittaṃ kena cid bhṛguveśmani // 1.169.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vittaṃ dadṛśuḥ sarve sametāḥ kṣatriyarṣabhāḥ // 1.169.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) avamanya tataḥ kopād bhṛgūṃs tāñ śaraṇāgatān / nijaghnus te maheṣvāsāḥ sarvāṃs tān niśitaiḥ śaraiḥ // 1.169.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ā garbhād anukṛntantaś ceruś caiva vasuṃdharām // 1.169.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tata ucchidyamāneṣu bhṛguṣv evaṃ bhayāt tadā / bhṛgupatnyo giriṃ tāta himavantaṃ prapedire // 1.169.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāsām anyatamā garbhaṃ bhayād dādhāra taijasam / ūruṇaikena vāmorūr bhartuḥ kulavivṛddhaye // 1.169.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadṛśur brāhmaṇīṃ tāṃ te dīpyamānāṃ svatejasā // 1.169.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha garbhaḥ sa bhittvoruṃ brāhmaṇyā nirjagāma ha / muṣṇan dṛṣṭīḥ kṣatriyāṇāṃ madhyāhna iva bhāskaraḥ // 1.169.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tataś cakṣurviyuktās te giridurgeṣu babhramuḥ // 1.169.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas te moghasaṃkalpā bhayārtāḥ kṣatriyarṣabhāḥ / brahmaṇīṃ śaraṇaṃ jagmur dṛṣṭyarthaṃ tām aninditām // 1.169.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūcuś caināṃ mahābhāgāṃ kṣatriyās te vicetasaḥ / jyotiḥprahīṇā duḥkhārtāḥ śāntārciṣa ivāgnayaḥ // 1.169.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhagavatyāḥ prasādena gacchet kṣatraṃ sacakṣuṣam / upāramya ca gacchema sahitāḥ pāpakarmaṇaḥ // 1.169.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saputrā tvaṃ prasādaṃ naḥ sarveṣāṃ kartum arhasi / punar dṛṣṭipradānena rājñaḥ saṃtrātum arhasi // 1.169.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ gṛhṇāmi vas tāta dṛṣṭīr nāsti ruṣānvitā / ayaṃ tu bhārgavo nūnam ūrujaḥ kupito 'dya vaḥ // 1.170.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena cakṣūṃṣi vas tāta nūnaṃ kopān mahātmanā / smaratā nihatān bandhūn ādattāni na saṃśayaḥ // 1.170.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garbhān api yadā yūyaṃ bhṛgūṇāṃ ghnata putrakāḥ / tadāyam ūruṇā garbho mayā varṣaśataṃ dhṛtaḥ // 1.170.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaḍaṅgaś cākhilo veda imaṃ garbhastham eva hi / viveśa bhṛguvaṃśasya bhūyaḥ priyacikīrṣayā // 1.170.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yaṃ pitṛvadhān nūnaṃ krodhād vo hantum icchati / tejasā yasya divyena cakṣūṃṣi muṣitāni vaḥ // 1.170.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam imaṃ tāta yācadhvam aurvaṃ mama sutottamam / ayaṃ vaḥ praṇipātena tuṣṭo dṛṣṭīr vimokṣyati // 1.170.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tataḥ sarve rājānas te tam ūrujam / ūcuḥ prasīdeti tadā prasādaṃ ca cakāra saḥ // 1.170.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) anenaiva ca vikhyāto nāmnā lokeṣu sattamaḥ / sa aurva iti viprarṣir ūruṃ bhittvā vyajāyata // 1.170.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakṣūṃṣi pratilabhyātha pratijagmus tato nṛpāḥ / bhārgavas tu munir mene sarvalokaparābhavam // 1.170.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cakre tāta lokānāṃ vināśāya mahāmanāḥ / sarveṣām eva kārtsnyena manaḥ pravaṇam ātmanaḥ // 1.170.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchann apacitiṃ kartuṃ bhṛgūṇāṃ bhṛgusattamaḥ / sarvalokavināśāya tapasā mahataidhitaḥ // 1.170.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāpayām āsa lokān sa sadevāsuramānuṣān / tapasogreṇa mahatā nandayiṣyan pitāmahān // 1.170.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas taṃ pitaras tāta vijñāya bhṛgusattamam / pitṛlokād upāgamya sarva ūcur idaṃ vacaḥ // 1.170.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aurva dṛṣṭaḥ prabhāvas te tapasograsya putraka / prasādaṃ kuru lokānāṃ niyaccha krodham ātmanaḥ // 1.170.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānīśair hi tadā tāta bhṛgubhir bhāvitātmabhiḥ / vadho 'bhyupekṣitaḥ sarvaiḥ kṣatriyāṇāṃ vihiṃsatām // 1.170.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣā hi prakṛṣṭena yadā naḥ kheda āviśat / tadāsmābhir vadhas tāta kṣatriyair īpsitaḥ svayam // 1.170.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikhātaṃ tad dhi vai vittaṃ kena cid bhṛguveśmani / vairāyaiva tadā nyastaṃ kṣatriyān kopayiṣṇubhiḥ // 1.170.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ hi vittena naḥ kāryaṃ svargepsūnāṃ dvijarṣabha // 1.170.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadā tu mṛtyur ādātuṃ na naḥ śaknoti sarvaśaḥ / tadāsmābhir ayaṃ dṛṣṭa upāyas tāta saṃmataḥ // 1.170.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmahā ca pumāṃs tāta na lokāṃl labhate śubhān / tato 'smābhiḥ samīkṣyaivaṃ nātmanātmā vināśitaḥ // 1.170.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caitan naḥ priyaṃ tāta yad idaṃ kartum icchasi / niyacchedaṃ manaḥ pāpāt sarvalokaparābhavāt // 1.170.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi naḥ kṣatriyāḥ ke cin na lokāḥ sapta putraka / dūṣayanti tapas tejaḥ krodham utpatitaṃ jahi // 1.170.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktavān asmi yāṃ krodhāt pratijñāṃ pitaras tadā / sarvalokavināśāya na sā me vitathā bhavet // 1.171.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛthāroṣapratijño hi nāhaṃ jīvitum utsahe / anistīrṇo hi māṃ roṣo dahed agnir ivāraṇim // 1.171.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo hi kāraṇataḥ krodhaṃ saṃjātaṃ kṣantum arhati / nālaṃ sa manujaḥ samyak trivargaṃ parirakṣitum // 1.171.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśiṣṭānāṃ niyantā hi śiṣṭānāṃ parirakṣatā / sthāne roṣaḥ prayuktaḥ syān nṛpaiḥ svargajigīṣubhiḥ // 1.171.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśrauṣam aham ūrustho garbhaśayyāgatas tadā / ārāvaṃ mātṛvargasya bhṛgūṇāṃ kṣatriyair vadhe // 1.171.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāmarair hi yadā lokair bhṛgūṇāṃ kṣatriyādhamaiḥ / āgarbhotsādanaṃ kṣāntaṃ tadā māṃ manyur āviṣat // 1.171.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpūrṇakośāḥ kila me mātaraḥ pitaras tathā / bhayāt sarveṣu lokeṣu nādhijagmuḥ parāyaṇam // 1.171.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tān bhṛgūṇāṃ tadā dārān kaś cin nābhyavapadyata / yadā tadā dadhāreyam ūruṇaikena māṃ śubhā // 1.171.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiṣeddhā hi pāpasya yadā lokeṣu vidyate / tadā sarveṣu lokeṣu pāpakṛn nopapadyate // 1.171.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tu pratiṣeddhāraṃ pāpo na labhate kva cit / tiṣṭhanti bahavo loke tadā pāpeṣu karmasu // 1.171.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānann api ca yaḥ pāpaṃ śaktimān na niyacchati / īśaḥ san so 'pi tenaiva karmaṇā saṃprayujyate // 1.171.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājabhiś ceśvaraiś caiva yadi vai pitaro mama / śaktair na śakitā trātum iṣṭaṃ matveha jīvitam // 1.171.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ata eṣām ahaṃ kruddho lokānām īśvaro 'dya san / bhavatāṃ tu vaco nāham alaṃ samativartitum // 1.171.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama cāpi bhaved etad īśvarasya sato mahat / upekṣamāṇasya punar lokānāṃ kilbiṣād bhayam // 1.171.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yaś cāyaṃ manyujo me 'gnir lokān ādātum icchati / dahed eṣa ca mām eva nigṛhītaḥ svatejasā // 1.171.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatāṃ ca vijānāmi sarvalokahitepsutām / tasmād vidadhvaṃ yac chreyo lokānāṃ mama ceśvarāḥ // 1.171.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ya eṣa manyujas te 'gnir lokān ādātum icchati / apsu taṃ muñca bhadraṃ te lokā hy apsu pratiṣṭhitāḥ // 1.171.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpomayāḥ sarvarasāḥ sarvam āpomayaṃ jagat / tasmād apsu vimuñcemaṃ krodhāgniṃ dvijasattama // 1.171.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ayaṃ tiṣṭhatu te vipra yadīcchasi mahodadhau / manyujo 'gnir dahann āpo lokā hy āpomayāḥ smṛtāḥ // 1.171.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pratijñā satyeyaṃ tavānagha bhaviṣyati / na caiva sāmarā lokā gamiṣyanti parābhavam // 1.171.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatas taṃ krodhajaṃ tāta aurvo 'gniṃ varuṇālaye / utsasarja sa caivāpa upayuṅkte mahodadhau // 1.171.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahad dhayaśiro bhūtvā yat tad vedavido viduḥ / tam agnim udgiran vaktrāt pibaty āpo mahodadhau // 1.171.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tvam api bhadraṃ te na lokān hantum arhasi / parāśara parān dharmāñ jānañ jñānavatāṃ vara // 1.171.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa viprarṣir vasiṣṭhena mahātmanā / nyayacchad ātmanaḥ kopaṃ sarvalokaparābhavāt // 1.172.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īje ca sa mahātejāḥ sarvavedavidāṃ varaḥ / ṛṣī rākṣasasatreṇa śākteyo 'tha parāśaraḥ // 1.172.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vṛddhāṃś ca bālāṃś ca rākṣasān sa mahāmuniḥ / dadāha vitate yajñe śakter vadham anusmaran // 1.172.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi taṃ vārayām āsa vasiṣṭho rakṣasāṃ vadhāt / dvitīyām asya mā bhāṅkṣaṃ pratijñām iti niścayāt // 1.172.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayāṇāṃ pāvakānāṃ sa satre tasmin mahāmuniḥ / āsīt purastād dīptānāṃ caturtha iva pāvakaḥ // 1.172.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tena yajñena śubhreṇa hūyamānena yuktitaḥ / tad vidīpitam ākāśaṃ sūryeṇeva ghanātyaye // 1.172.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vasiṣṭhādayaḥ sarve munayas tatra menire / tejasā divi dīpyantaṃ dvitīyam iva bhāskaram // 1.172.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paramaduṣprāpam anyair ṛṣir udāradhīḥ / samāpipayiṣuḥ satraṃ tam atriḥ samupāgamat // 1.172.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā pulastyaḥ pulahaḥ kratuś caiva mahākratum / upājagmur amitraghna rakṣasāṃ jīvitepsayā // 1.172.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pulastyas tu vadhāt teṣāṃ rakṣasāṃ bharatarṣabha / uvācedaṃ vacaḥ pārtha parāśaram ariṃdamam // 1.172.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit tātāpavighnaṃ te kaccin nandasi putraka / ajānatām adoṣāṇāṃ sarveṣāṃ rakṣasāṃ vadhāt // 1.172.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajocchedam imaṃ mahyaṃ sarvaṃ somapasattama / adharmiṣṭhaṃ variṣṭhaḥ san kuruṣe tvaṃ parāśara // 1.172.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā kalmāṣapādaś ca divam āroḍhum icchati // 1.172.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ye ca śaktyavarāḥ putrā vasiṣṭhasya mahāmuneḥ / te ca sarve mudā yuktā modante sahitāḥ suraiḥ // 1.172.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam etad vasiṣṭhasya viditaṃ vai mahāmune // 1.172.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rakṣasāṃ ca samuccheda eṣa tāta tapasvinām / nimittabhūtas tvaṃ cātra kratau vāsiṣṭhanandana // 1.172.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa satraṃ muñca bhadraṃ te samāptam idam astu te // 1.172.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktaḥ pulastyena vasiṣṭhena ca dhīmatā / tadā samāpayām āsa satraṃ śāktiḥ parāśaraḥ // 1.172.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvarākṣasasatrāya saṃbhṛtaṃ pāvakaṃ muniḥ / uttare himavatpārśve utsasarja mahāvane // 1.172.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatrādyāpi rakṣāṃsi vṛkṣān aśmāna eva ca / bhakṣayan dṛśyate vahniḥ sadā parvaṇi parvaṇi // 1.172.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñā kalmāṣapādena gurau brahmavidāṃ vare / kāraṇaṃ kiṃ puraskṛtya bhāryā vai saṃniyojitā // 1.173.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānatā ca paraṃ dharmaṃ lokyaṃ tena mahātmanā / agamyāgamanaṃ kasmād vasiṣṭhena mahātmanā // 1.173.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaṃ tena purā sarvaṃ vaktum arhasi pṛcchataḥ // 1.173.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dhanaṃjaya nibodhedaṃ yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi / vasiṣṭhaṃ prati durdharṣaṃ tathāmitrasahaṃ nṛpam // 1.173.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathitaṃ te mayā pūrvaṃ yathā śaptaḥ sa pārthivaḥ / śaktinā bharataśreṣṭha vāsiṣṭhena mahātmanā // 1.173.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu śāpavaśaṃ prāptaḥ krodhaparyākulekṣaṇaḥ / nirjagāma purād rājā sahadāraḥ paraṃtapaḥ // 1.173.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) araṇyaṃ nirjanaṃ gatvā sadāraḥ paricakrame / nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ nānāsattvasamākulam // 1.173.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānāgulmalatācchannaṃ nānādrumasamāvṛtam / araṇyaṃ ghorasaṃnādaṃ śāpagrastaḥ paribhraman // 1.173.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kadā cit kṣudhāviṣṭo mṛgayan bhakṣam ātmanaḥ / dadarśa suparikliṣṭaḥ kasmiṃś cid vananirjhare // 1.173.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇīṃ brāhmaṇaṃ caiva maithunāyopasaṃgatau // 1.173.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tau samīkṣya tu vitrastāv akṛtārthau pradhāvitau / tayoś ca dravator vipraṃ jagṛhe nṛpatir balāt // 1.173.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā gṛhītaṃ bhartāram atha brāhmaṇy abhāṣata / śṛṇu rājan vaco mahyaṃ yat tvāṃ vakṣyāmi suvrata // 1.173.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ādityavaṃśaprabhavas tvaṃ hi lokapariśrutaḥ / apramattaḥ sthito dharme guruśuśrūṣaṇe rataḥ // 1.173.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śāpaṃ prāpto 'si durdharṣa na pāpaṃ kartum arhasi / ṛtukāle tu saṃprāpte bhartrāsmy adya samāgatā // 1.173.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṛtārthā hy ahaṃ bhartrā prasavārthaś ca me mahān / prasīda nṛpatiśreṣṭha bhartā me 'yaṃ visṛjyatām // 1.173.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vikrośamānāyās tasyāḥ sa sunṛśaṃsakṛt / bhartāraṃ bhakṣayām āsa vyāghro mṛgam ivepsitam // 1.173.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ krodhābhibhūtāyā yad aśru nyapatad bhuvi / so 'gniḥ samabhavad dīptas taṃ ca deśaṃ vyadīpayat // 1.173.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā śokasaṃtaptā bhartṛvyasanaduḥkhitā / kalmāṣapādaṃ rājarṣim aśapad brāhmaṇī ruṣā // 1.173.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yasmān mamākṛtārthāyās tvayā kṣudra nṛśaṃsavat / prekṣantyā bhakṣito me 'dya prabhur bhartā mahāyaśāḥ // 1.173.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tvam api durbuddhe macchāpaparivikṣataḥ / patnīm ṛtāv anuprāpya sadyas tyakṣyasi jīvitam // 1.173.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya carṣer vasiṣṭhasya tvayā putrā vināśitāḥ / tena saṃgamya te bhāryā tanayaṃ janayiṣyati // 1.173.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa te vaṃśakaraḥ putro bhaviṣyati nṛpādhama // 1.173.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ śaptvā tu rājānaṃ sā tam āṅgirasī śubhā / tasyaiva saṃnidhau dīptaṃ praviveśa hutāśanam // 1.173.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasiṣṭhaś ca mahābhāgaḥ sarvam etad apaśyata / jñānayogena mahatā tapasā ca paraṃtapa // 1.173.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) muktaśāpaś ca rājarṣiḥ kālena mahatā tataḥ / ṛtukāle 'bhipatito madayantyā nivāritaḥ // 1.173.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na hi sasmāra nṛpatis taṃ śāpaṃ śāpamohitaḥ / devyāḥ so 'tha vacaḥ śrutvā sa tasyā nṛpasattamaḥ // 1.173.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ ca śāpam anusmṛtya paryatapyad bhṛśaṃ tadā // 1.173.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etasmāt kāraṇād rājā vasiṣṭhaṃ saṃnyayojayat / svadāre bharataśreṣṭha śāpadoṣasamanvitaḥ // 1.173.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmākam anurūpo vai yaḥ syād gandharva vedavit / purohitas tam ācakṣva sarvaṃ hi viditaṃ tava // 1.174.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yavīyān devalasyaiṣa vane bhrātā tapasyati / dhaumya utkocake tīrthe taṃ vṛṇudhvaṃ yadīcchatha // 1.174.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjuno 'stram āgneyaṃ pradadau tad yathāvidhi / gandharvāya tadā prīto vacanaṃ cedam abravīt // 1.174.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayy eva tāvat tiṣṭhantu hayā gandharvasattama / karmakāle grahīṣyāmi svasti te 'stv iti cābravīt // 1.174.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te 'nyonyam abhisaṃpūjya gandharvaḥ pāṇḍavāś ca ha / ramyād bhāgīrathīkacchād yathākāmaṃ pratasthire // 1.174.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata utkocakaṃ tīrthaṃ gatvā dhaumyāśramaṃ tu te / taṃ vavruḥ pāṇḍavā dhaumyaṃ paurohityāya bhārata // 1.174.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dhaumyaḥ pratijagrāha sarvavedavidāṃ varaḥ / pādyena phalamūlena paurohityena caiva ha // 1.174.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tadāśaṃsire labdhāṃ śriyaṃ rājyaṃ ca pāṇḍavāḥ / taṃ brāhmaṇaṃ puraskṛtya pāñcālyāś ca svayaṃvaram // 1.174.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātṛṣaṣṭhās tu te tena guruṇā saṃgatās tadā / nāthavantam ivātmānaṃ menire bharatarṣabhāḥ // 1.174.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi vedārthatattvajñas teṣāṃ gurur udāradhīḥ / tena dharmavidā pārthā yājyāḥ sarvavidā kṛtāḥ // 1.174.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīrāṃs tu sa hi tān mene prāptarājyān svadharmataḥ / buddhivīryabalotsāhair yuktān devān ivāparān // 1.174.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtasvastyayanās tena tatas te manujādhipāḥ / menire sahitā gantuṃ pāñcālyās taṃ svayaṃvaram // 1.174.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te naraśārdūlā bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ / prayayur draupadīṃ draṣṭuṃ taṃ ca devamahotsavam // 1.175.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te prayātā naravyāghrā mātrā saha paraṃtapāḥ / brāhmaṇān dadṛśur mārge gacchataḥ sagaṇān bahūn // 1.175.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān ūcur brāhmaṇā rājan pāṇḍavān brahmacāriṇaḥ / kva bhavanto gamiṣyanti kuto vāgacchateti ha // 1.175.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgatān ekacakrāyāḥ sodaryān devadarśinaḥ / bhavanto hi vijānantu sahitān mātṛcāriṇaḥ // 1.175.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gacchatādyaiva pāñcālān drupadasya niveśanam / svayaṃvaro mahāṃs tatra bhavitā sumahādhanaḥ // 1.175.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekasārthaṃ prayātāḥ smo vayam apy atra gāminaḥ / tatra hy adbhutasaṃkāśo bhavitā sumahotsavaḥ // 1.175.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñasenasya duhitā drupadasya mahātmanaḥ / vedīmadhyāt samutpannā padmapatranibhekṣaṇā // 1.175.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) darśanīyānavadyāṅgī sukumārī manasvinī / dhṛṣṭadyumnasya bhaginī droṇaśatroḥ pratāpinaḥ // 1.175.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yo jātaḥ kavacī khaḍgī saśaraḥ saśarāsanaḥ / susamiddhe mahābāhuḥ pāvake pāvakaprabhaḥ // 1.175.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svasā tasyānavadyāṅgī draupadī tanumadhyamā / nīlotpalasamo gandho yasyāḥ krośāt pravāyati // 1.175.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ yajñasenasya sutāṃ svayaṃvarakṛtakṣaṇām / gacchāmahe vayaṃ draṣṭuṃ taṃ ca devamahotsavam // 1.175.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rājāno rājaputrāś ca yajvāno bhūridakṣiṇāḥ / svādhyāyavantaḥ śucayo mahātmāno yatavratāḥ // 1.175.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) taruṇā darśanīyāś ca nānādeśasamāgatāḥ / mahārathāḥ kṛtāstrāś ca samupaiṣyanti bhūmipāḥ // 1.175.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tatra vividhān dāyān vijayārthaṃ nareśvarāḥ / pradāsyanti dhanaṃ gāś ca bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca sarvaśaḥ // 1.175.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya ca tat sarvaṃ dṛṣṭvā caiva svayaṃvaram / anubhūyotsavaṃ caiva gamiṣyāmo yathepsitam // 1.175.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naṭā vaitālikāś caiva nartakāḥ sūtamāgadhāḥ / niyodhakāś ca deśebhyaḥ sameṣyanti mahābalāḥ // 1.175.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kautūhalaṃ kṛtvā dṛṣṭvā ca pratigṛhya ca / sahāsmābhir mahātmānaḥ punaḥ pratinivartsyatha // 1.175.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśanīyāṃś ca vaḥ sarvān devarūpān avasthitān / samīkṣya kṛṣṇā varayet saṃgatyānyatamaṃ varam // 1.175.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ayaṃ bhrātā tava śrīmān darśanīyo mahābhujaḥ / niyudhyamāno vijayet saṃgatyā draviṇaṃ bahu // 1.175.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) paramaṃ bho gamiṣyāmo draṣṭuṃ devamahotsavam / bhavadbhiḥ sahitāḥ sarve kanyāyās taṃ svayaṃvaram // 1.175.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktāḥ prayātās te pāṇḍavā janamejaya / rājñā dakṣiṇapāñcālān drupadenābhirakṣitān // 1.176.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te taṃ mahātmānaṃ śuddhātmānam akalmaṣam / dadṛśuḥ pāṇḍavā rājan pathi dvaipāyanaṃ tadā // 1.176.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai yathāvat satkāraṃ kṛtvā tena ca sāntvitāḥ / kathānte cābhyanujñātāḥ prayayur drupadakṣayam // 1.176.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) paśyanto ramaṇīyāni vanāni ca sarāṃsi ca / tatra tatra vasantaś ca śanair jagmur mahārathāḥ // 1.176.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svādhyāyavantaḥ śucayo madhurāḥ priyavādinaḥ / ānupūrvyeṇa saṃprāptāḥ pāñcālān kurunandanāḥ // 1.176.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) te tu dṛṣṭvā puraṃ tac ca skandhāvāraṃ ca pāṇḍavāḥ / kumbhakārasya śālāyāṃ niveśaṃ cakrire tadā // 1.176.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra bhaikṣaṃ samājahrur brāhmīṃ vṛttiṃ samāśritāḥ / tāṃś ca prāptāṃs tadā vīrāñ jajñire na narāḥ kva cit // 1.176.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñasenasya kāmas tu pāṇḍavāya kirīṭine / kṛṣṇāṃ dadyām iti sadā na caitad vivṛṇoti saḥ // 1.176.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) so 'nveṣamāṇaḥ kaunteyān pāñcālyo janamejaya / dṛḍhaṃ dhanur anāyamyaṃ kārayām āsa bhārata // 1.176.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yantraṃ vaihāyasaṃ cāpi kārayām āsa kṛtrimam / tena yantreṇa sahitaṃ rājā lakṣyaṃ ca kāñcanam // 1.176.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) idaṃ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā sajyenānena sāyakaiḥ / atītya lakṣyaṃ yo veddhā sa labdhā matsutām iti // 1.176.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) iti sa drupado rājā sarvataḥ samaghoṣayat / tac chrutvā pārthivāḥ sarve samīyus tatra bhārata // 1.176.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayaś ca mahātmānaḥ svayaṃvaradidṛkṣayā / duryodhanapurogāś ca sakarṇāḥ kuravo nṛpa // 1.176.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāś ca mahābhāgā deśebhyaḥ samupāgaman / te 'bhyarcitā rājagaṇā drupadena mahātmanā // 1.176.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ paurajanāḥ sarve sāgaroddhūtaniḥsvanāḥ / śiśumārapuraṃ prāpya nyaviśaṃs te ca pārthivāḥ // 1.176.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāguttareṇa nagarād bhūmibhāge same śubhe / samājavāṭaḥ śuśubhe bhavanaiḥ sarvato vṛtaḥ // 1.176.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) prākāraparikhopeto dvāratoraṇamaṇḍitaḥ / vitānena vicitreṇa sarvataḥ samavastṛtaḥ // 1.176.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tūryaughaśatasaṃkīrṇaḥ parārdhyāgurudhūpitaḥ / candanodakasiktaś ca mālyadāmaiś ca śobhitaḥ // 1.176.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kailāsaśikharaprakhyair nabhastalavilekhibhiḥ / sarvataḥ saṃvṛtair naddhaḥ prāsādaiḥ sukṛtocchritaiḥ // 1.176.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇajālasaṃvītair maṇikuṭṭimabhūṣitaiḥ / sukhārohaṇasopānair mahāsanaparicchadaiḥ // 1.176.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agrāmyasamavacchannair agurūttamavāsitaiḥ / haṃsācchavarṇair bahubhir āyojanasugandhibhiḥ // 1.176.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) asaṃbādhaśatadvāraiḥ śayanāsanaśobhitaiḥ / bahudhātupinaddhāṅgair himavacchikharair iva // 1.176.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra nānāprakāreṣu vimāneṣu svalaṃkṛtāḥ / spardhamānās tadānyonyaṃ niṣeduḥ sarvapārthivāḥ // 1.176.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatropaviṣṭān dadṛśur mahāsattvaparākramān / rājasiṃhān mahābhāgān kṛṣṇāguruvibhūṣitān // 1.176.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mahāprasādān brahmaṇyān svarāṣṭraparirakṣiṇaḥ / priyān sarvasya lokasya sukṛtaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ // 1.176.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mañceṣu ca parārdhyeṣu paurajānapadā janāḥ / kṛṣṇādarśanatuṣṭyarthaṃ sarvataḥ samupāviśan // 1.176.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇais te ca sahitāḥ pāṇḍavāḥ samupāviśan / ṛddhiṃ pāñcālarājasya paśyantas tām anuttamām // 1.176.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ samājo vavṛdhe sa rājan divasān bahūn / ratnapradānabahulaḥ śobhito naṭanartakaiḥ // 1.176.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) vartamāne samāje tu ramaṇīye 'hni ṣoḍaśe / āplutāṅgī suvasanā sarvābharaṇabhūṣitā // 1.176.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vīrakāṃsyam upādāya kāñcanaṃ samalaṃkṛtam / avatīrṇā tato raṅgaṃ draupadī bharatarṣabha // 1.176.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purohitaḥ somakānāṃ mantravid brāhmaṇaḥ śuciḥ / paristīrya juhāvāgnim ājyena vidhinā tadā // 1.176.31 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sa tarpayitvā jvalanaṃ brāhmaṇān svasti vācya ca / vārayām āsa sarvāṇi vāditrāṇi samantataḥ // 1.176.32 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) niḥśabde tu kṛte tasmin dhṛṣṭadyumno viśāṃ pate / raṅgamadhyagatas tatra meghagambhīrayā girā // 1.176.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vākyam uccair jagādedaṃ ślakṣṇam arthavad uttamam // 1.176.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) idaṃ dhanur lakṣyam ime ca bāṇāḥ; śṛṇvantu me pārthivāḥ sarva eva / yantracchidreṇābhyatikramya lakṣyaṃ; samarpayadhvaṃ khagamair daśārdhaiḥ // 1.176.34 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] etat kartā karma suduṣkaraṃ yaḥ; kulena rūpeṇa balena yuktaḥ / tasyādya bhāryā bhaginī mameyaṃ; kṛṣṇā bhavitrī na mṛṣā bravīmi // 1.176.35 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tān evam uktvā drupadasya putraḥ; paścād idaṃ draupadīm abhyuvāca / nāmnā ca gotreṇa ca karmaṇā ca; saṃkīrtayaṃs tān nṛpatīn sametān // 1.176.36 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] duryodhano durviṣaho durmukho duṣpradharṣaṇaḥ / viviṃśatir vikarṇaś ca saho duḥśāsanaḥ samaḥ // 1.177.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yuyutsur vātavegaś ca bhīmavegadharas tathā / ugrāyudho balākī ca kanakāyur virocanaḥ // 1.177.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukuṇḍalaś citrasenaḥ suvarcāḥ kanakadhvajaḥ / nandako bāhuśālī ca kuṇḍajo vikaṭas tathā // 1.177.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo dhārtarāṣṭrā mahābalāḥ / karṇena sahitā vīrās tvadarthaṃ samupāgatāḥ // 1.177.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śatasaṃkhyā mahātmānaḥ prathitāḥ kṣatriyarṣabhāḥ // 1.177.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śakuniś ca balaś caiva vṛṣako 'tha bṛhadbalaḥ / ete gāndhārarājasya sutāḥ sarve samāgatāḥ // 1.177.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvatthāmā ca bhojaś ca sarvaśastrabhṛtāṃ varau / samavetau mahātmānau tvadarthe samalaṃkṛtau // 1.177.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhanto maṇimāṃś caiva daṇḍadhāraś ca vīryavān / sahadevo jayatseno meghasaṃdhiś ca māgadhaḥ // 1.177.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭaḥ saha putrābhyāṃ śaṅkhenaivottareṇa ca / vārdhakṣemiḥ suvarcāś ca senābinduś ca pārthivaḥ // 1.177.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhibhūḥ saha putreṇa sudāmnā ca suvarcasā / sumitraḥ sukumāraś ca vṛkaḥ satyadhṛtis tathā // 1.177.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūryadhvajo rocamāno nīlaś citrāyudhas tathā / aṃśumāṃś cekitānaś ca śreṇimāṃś ca mahābalaḥ // 1.177.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) samudrasenaputraś ca candrasenaḥ pratāpavān / jalasaṃdhaḥ pitāputrau sudaṇḍo daṇḍa eva ca // 1.177.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauṇḍrako vāsudevaś ca bhagadattaś ca vīryavān / kaliṅgas tāmraliptaś ca pattanādhipatis tathā // 1.177.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madrarājas tathā śalyaḥ sahaputro mahārathaḥ / rukmāṅgadena vīreṇa tathā rukmarathena ca // 1.177.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kauravyaḥ somadattaś ca putrāś cāsya mahārathāḥ / samavetās trayaḥ śūrā bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ // 1.177.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sudakṣiṇaś ca kāmbojo dṛḍhadhanvā ca kauravaḥ / bṛhadbalaḥ suṣeṇaś ca śibir auśīnaras tathā // 1.177.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkarṣaṇo vāsudevo raukmiṇeyaś ca vīryavān / sāmbaś ca cārudeṣṇaś ca sāraṇo 'tha gadas tathā // 1.177.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) akrūraḥ sātyakiś caiva uddhavaś ca mahābalaḥ / kṛtavarmā ca hārdikyaḥ pṛthur vipṛthur eva ca // 1.177.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viḍūrathaś ca kaṅkaś ca samīkaḥ sāramejayaḥ / vīro vātapatiś caiva jhillī piṇḍārakas tathā // 1.177.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uśīnaraś ca vikrānto vṛṣṇayas te prakīrtitāḥ // 1.177.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhagīratho bṛhatkṣatraḥ saindhavaś ca jayadrathaḥ / bṛhadratho bāhlikaś ca śrutāyuś ca mahārathaḥ // 1.177.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ulūkaḥ kaitavo rājā citrāṅgadaśubhāṅgadau / vatsarājaś ca dhṛtimān kosalādhipatis tathā // 1.177.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ete cānye ca bahavo nānājanapadeśvarāḥ / tvadartham āgatā bhadre kṣatriyāḥ prathitā bhuvi // 1.177.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ete vetsyanti vikrāntās tvadarthaṃ lakṣyam uttamam / vidhyeta ya imaṃ lakṣyaṃ varayethāḥ śubhe 'dya tam // 1.177.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'laṃkṛtāḥ kuṇḍalino yuvānaḥ; parasparaṃ spardhamānāḥ sametāḥ / astraṃ balaṃ cātmani manyamānāḥ; sarve samutpetur ahaṃkṛtena // 1.178.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] rūpeṇa vīryeṇa kulena caiva; dharmeṇa caivāpi ca yauvanena / samṛddhadarpā madavegabhinnā; mattā yathā haimavatā gajendrāḥ // 1.178.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] parasparaṃ spardhayā prekṣamāṇāḥ; saṃkalpajenāpi pariplutāṅgāḥ / kṛṣṇā mamaiṣety abhibhāṣamāṇā; nṛpāsanebhyaḥ sahasopatasthuḥ // 1.178.3 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] te kṣatriyā raṅgagatāḥ sametā; jigīṣamāṇā drupadātmajāṃ tām / cakāśire parvatarājakanyām; umāṃ yathā devagaṇāḥ sametāḥ // 1.178.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kandarpabāṇābhinipīḍitāṅgāḥ; kṛṣṇāgatais te hṛdayair narendrāḥ / raṅgāvatīrṇā drupadātmajārthaṃ; dveṣyān hi cakruḥ suhṛdo 'pi tatra // 1.178.5 indravajrā [11: ttjgg] athāyayur devagaṇā vimānai; rudrādityā vasavo 'thāśvinau ca / sādhyāś ca sarve marutas tathaiva; yamaṃ puraskṛtya dhaneśvaraṃ ca // 1.178.6 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] daityāḥ suparṇāś ca mahoragāś ca; devarṣayo guhyakāś cāraṇāś ca / viśvāvasur nāradaparvatau ca; gandharvamukhyāś ca sahāpsarobhiḥ // 1.178.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] halāyudhas tatra ca keśavaś ca; vṛṣṇyandhakāś caiva yathā pradhānāḥ / prekṣāṃ sma cakrur yadupuṃgavās te; sthitāś ca kṛṣṇasya mate babhūvuḥ // 1.178.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dṛṣṭvā hi tān mattagajendrarūpān; pañcābhipadmān iva vāraṇendrān / bhasmāvṛtāṅgān iva havyavāhān; pārthān pradadhyau sa yadupravīraḥ // 1.178.9 indravajrā [11: ttjgg] śaśaṃsa rāmāya yudhiṣṭhiraṃ ca; bhīmaṃ ca jiṣṇuṃ ca yamau ca vīrau / śanaiḥ śanais tāṃś ca nirīkṣya rāmo; janārdanaṃ prītamanā dadarśa // 1.178.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] anye tu nānānṛpaputrapautrāḥ; kṛṣṇāgatair netramanaḥsvabhāvaiḥ / vyāyacchamānā dadṛśur bhramantīṃ; saṃdaṣṭadantacchadatāmravaktrāḥ // 1.178.11 indravajrā [11: ttjgg] tathaiva pārthāḥ pṛthubāhavas te; vīrau yamau caiva mahānubhāvau / tāṃ draupadīṃ prekṣya tadā sma sarve; kandarpabāṇābhihatā babhūvuḥ // 1.178.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] devarṣigandharvasamākulaṃ tat; suparṇanāgāsurasiddhajuṣṭam / divyena gandhena samākulaṃ ca; divyaiś ca mālyair avakīryamāṇam // 1.178.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mahāsvanair dundubhināditaiś ca; babhūva tat saṃkulam antarikṣam / vimānasaṃbādham abhūt samantāt; saveṇuvīṇāpaṇavānunādam // 1.178.14 upendravajrā [11: jtjgg] tatas tu te rājagaṇāḥ krameṇa; kṛṣṇānimittaṃ nṛpa vikramantaḥ / tat kārmukaṃ saṃhananopapannaṃ; sajyaṃ na śekus tarasāpi kartum // 1.178.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te vikramantaḥ sphuratā dṛḍhena; niṣkṛṣyamāṇā dhanuṣā narendrāḥ / viceṣṭamānā dharaṇītalasthā; dīnā adṛśyanta vibhagnacittāḥ // 1.178.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] hāhākṛtaṃ tad dhanuṣā dṛḍhena; niṣpiṣṭabhagnāṅgadakuṇḍalaṃ ca / kṛṣṇānimittaṃ vinivṛttabhāvaṃ; rājñāṃ tadā maṇḍalam ārtam āsīt // 1.178.17 indravajrā [11: ttjgg] tasmiṃs tu saṃbhrāntajane samāje; nikṣiptavādeṣu narādhipeṣu / kuntīsuto jiṣṇur iyeṣa kartuṃ; sajyaṃ dhanus tat saśaraṃ sa vīraḥ // 1.178.18 indravajrā [11: ttjgg] yadā nivṛttā rājāno dhanuṣaḥ sajyakarmaṇi / athodatiṣṭhad viprāṇāṃ madhyāj jiṣṇur udāradhīḥ // 1.179.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) udakrośan vipramukhyā vidhunvanto 'jināni ca / dṛṣṭvā saṃprasthitaṃ pārtham indraketusamaprabham // 1.179.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ke cid āsan vimanasaḥ ke cid āsan mudā yutāḥ / āhuḥ parasparaṃ ke cin nipuṇā buddhijīvinaḥ // 1.179.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yat karṇaśalyapramukhaiḥ pārthivair lokaviśrutaiḥ / nānataṃ balavadbhir hi dhanurvedaparāyaṇaiḥ // 1.179.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tat kathaṃ tv akṛtāstreṇa prāṇato durbalīyasā / baṭumātreṇa śakyaṃ hi sajyaṃ kartuṃ dhanur dvijāḥ // 1.179.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avahāsyā bhaviṣyanti brāhmaṇāḥ sarvarājasu / karmaṇy asminn asaṃsiddhe cāpalād aparīkṣite // 1.179.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady eṣa darpād dharṣād vā yadi vā brahmacāpalāt / prasthito dhanur āyantuṃ vāryatāṃ sādhu mā gamat // 1.179.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nāvahāsyā bhaviṣyāmo na ca lāghavam āsthitāḥ / na ca vidviṣṭatāṃ loke gamiṣyāmo mahīkṣitām // 1.179.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cid āhur yuvā śrīmān nāgarājakaropamaḥ / pīnaskandhorubāhuś ca dhairyeṇa himavān iva // 1.179.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbhāvyam asmin karmedam utsāhāc cānumīyate / śaktir asya mahotsāhā na hy aśaktaḥ svayaṃ vrajet // 1.179.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na ca tad vidyate kiṃ cit karma lokeṣu yad bhavet / brāhmaṇānām asādhyaṃ ca triṣu saṃsthānacāriṣu // 1.179.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abbhakṣā vāyubhakṣāś ca phalāhārā dṛḍhavratāḥ / durbalā hi balīyāṃso viprā hi brahmatejasā // 1.179.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇo nāvamantavyaḥ sad vāsad vā samācaran / sukhaṃ duḥkhaṃ mahad dhrasvaṃ karma yat samupāgatam // 1.179.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ teṣāṃ vilapatāṃ viprāṇāṃ vividhā giraḥ / arjuno dhanuṣo 'bhyāśe tasthau girir ivācalaḥ // 1.179.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa tad dhanuḥ parikramya pradakṣiṇam athākarot / praṇamya śirasā hṛṣṭo jagṛhe ca paraṃtapaḥ // 1.179.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sajyaṃ ca cakre nimiṣāntareṇa; śarāṃś ca jagrāha daśārdhasaṃkhyān / vivyādha lakṣyaṃ nipapāta tac ca; chidreṇa bhūmau sahasātividdham // 1.179.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'ntarikṣe ca babhūva nādaḥ; samājamadhye ca mahān ninādaḥ / puṣpāṇi divyāni vavarṣa devaḥ; pārthasya mūrdhni dviṣatāṃ nihantuḥ // 1.179.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] celāvedhāṃs tataś cakrur hāhākārāṃś ca sarvaśaḥ / nyapataṃś cātra nabhasaḥ samantāt puṣpavṛṣṭayaḥ // 1.179.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śatāṅgāni ca tūryāṇi vādakāś cāpy avādayan / sūtamāgadhasaṃghāś ca astuvaṃs tatra susvanāḥ // 1.179.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā drupadaḥ prīto babhūvāriniṣūdanaḥ / sahasainyaś ca pārthasya sāhāyyārtham iyeṣa saḥ // 1.179.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃs tu śabde mahati pravṛtte; yudhiṣṭhiro dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ / āvāsam evopajagāma śīghraṃ; sārdhaṃ yamābhyāṃ puruṣottamābhyām // 1.179.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] viddhaṃ tu lakṣyaṃ prasamīkṣya kṛṣṇā; pārthaṃ ca śakrapratimaṃ nirīkṣya / ādāya śuklaṃ varamālyadāma; jagāma kuntīsutam utsmayantī // 1.179.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tām upādāya vijitya raṅge; dvijātibhis tair abhipūjyamānaḥ / raṅgān nirakrāmad acintyakarmā; patnyā tayā cāpy anugamyamānaḥ // 1.179.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmai ditsati kanyāṃ tu brāhmaṇāya mahātmane / kopa āsīn mahīpānām ālokyānyonyam antikāt // 1.180.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmān ayam atikramya tṛṇīkṛtya ca saṃgatān / dātum icchati viprāya draupadīṃ yoṣitāṃ varām // 1.180.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nihanmainaṃ durātmānaṃ yo 'yam asmān na manyate / na hy arhaty eṣa satkāraṃ nāpi vṛddhakramaṃ guṇaiḥ // 1.180.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanmainaṃ saha putreṇa durācāraṃ nṛpadviṣam / ayaṃ hi sarvān āhūya satkṛtya ca narādhipān // 1.180.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) guṇavad bhojayitvā ca tataḥ paścād vinindati // 1.180.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asmin rājasamāvāye devānām iva saṃnaye / kim ayaṃ sadṛśaṃ kaṃ cin nṛpatiṃ naiva dṛṣṭavān // 1.180.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca vipreṣv adhīkāro vidyate varaṇaṃ prati / svayaṃvaraḥ kṣatriyāṇām itīyaṃ prathitā śrutiḥ // 1.180.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) atha vā yadi kanyeyaṃ neha kaṃ cid bubhūṣati / agnāv enāṃ parikṣipya yāma rāṣṭrāṇi pārthivāḥ // 1.180.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇo yadi vā bālyāl lobhād vā kṛtavān idam / vipriyaṃ pārthivendrāṇāṃ naiṣa vadhyaḥ kathaṃ cana // 1.180.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇārthaṃ hi no rājyaṃ jīvitaṃ ca vasūni ca / putrapautraṃ ca yac cānyad asmākaṃ vidyate dhanam // 1.180.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avamānabhayād etat svadharmasya ca rakṣaṇāt / svayaṃvarāṇāṃ cānyeṣāṃ mā bhūd evaṃvidhā gatiḥ // 1.180.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ity uktvā rājaśārdūlā hṛṣṭāḥ parighabāhavaḥ / drupadaṃ saṃjighṛkṣantaḥ sāyudhāḥ samupādravan // 1.180.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān gṛhītaśarāvāpān kruddhān āpatato nṛpān / drupado vīkṣya saṃtrāsād brāhmaṇāñ śaraṇaṃ gataḥ // 1.180.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vegenāpatatas tāṃs tu prabhinnān iva vāraṇān / pāṇḍuputrau mahāvīryau pratīyatur ariṃdamau // 1.180.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samutpetur udāyudhās te; mahīkṣito baddhatalāṅgulitrāḥ / jighāṃsamānāḥ kururājaputrāv; amarṣayanto 'rjunabhīmasenau // 1.180.14 upendravajrā [11: jtjgg] tatas tu bhīmo 'dbhutavīryakarmā; mahābalo vajrasamānavīryaḥ / utpāṭya dorbhyāṃ drumam ekavīro; niṣpatrayām āsa yathā gajendraḥ // 1.180.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] taṃ vṛkṣam ādāya ripupramāthī; daṇḍīva daṇḍaṃ pitṛrāja ugram / tasthau samīpe puruṣarṣabhasya; pārthasya pārthaḥ pṛthudīrghabāhuḥ // 1.180.16 indravajrā [11: ttjgg] tat prekṣya karmātimanuṣyabuddher; jiṣṇoḥ sahabhrātur acintyakarmā / dāmodaro bhrātaram ugravīryaṃ; halāyudhaṃ vākyam idaṃ babhāṣe // 1.180.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ya eṣa mattarṣabhatulyagāmī; mahad dhanuḥ karṣati tālamātram / eṣo 'rjuno nātra vicāryam asti; yady asmi saṃkarṣaṇa vāsudevaḥ // 1.180.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ya eṣa vṛkṣaṃ tarasāvarujya; rājñāṃ vikāre sahasā nivṛttaḥ / vṛkodaro nānya ihaitad adya; kartuṃ samartho bhuvi martyadharmā // 1.180.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yo 'sau purastāt kamalāyatākṣas; tanur mahāsiṃhagatir vinītaḥ / gauraḥ pralambojjvalacārughoṇo; viniḥsṛtaḥ so 'cyuta dharmarājaḥ // 1.180.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yau tau kumārāv iva kārttikeyau; dvāv aśvineyāv iti me pratarkaḥ / muktā hi tasmāj jatuveśmadāhān; mayā śrutāḥ pāṇḍusutāḥ pṛthā ca // 1.180.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tam abravīn nirmalatoyadābho; halāyudho 'nantarajaṃ pratītaḥ / prīto 'smi diṣṭyā hi pitṛṣvasā naḥ; pṛthā vimuktā saha kauravāgryaiḥ // 1.180.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ajināni vidhunvantaḥ karakāṃś ca dvijarṣabhāḥ / ūcus taṃ bhīr na kartavyā vayaṃ yotsyāmahe parān // 1.181.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān evaṃ vadato viprān arjunaḥ prahasann iva / uvāca prekṣakā bhūtvā yūyaṃ tiṣṭhata pārśvataḥ // 1.181.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham enān ajihmāgraiḥ śataśo vikirañ śaraiḥ / vārayiṣyāmi saṃkruddhān mantrair āśīviṣān iva // 1.181.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti tad dhanur ādāya śulkāvāptaṃ mahārathaḥ / bhrātrā bhīmena sahitas tasthau girir ivācalaḥ // 1.181.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ karṇamukhān kruddhān kṣatriyāṃs tān ruṣotthitān / saṃpetatur abhītau tau gajau pratigajān iva // 1.181.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūcuś ca vācaḥ paruṣās te rājāno jighāṃsavaḥ / āhave hi dvijasyāpi vadho dṛṣṭo yuyutsataḥ // 1.181.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato vaikartanaḥ karṇo jagāmārjunam ojasā / yuddhārthī vāśitāhetor gajaḥ pratigajaṃ yathā // 1.181.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenaṃ yayau śalyo madrāṇām īśvaro balī / duryodhanādayas tv anye brāhmaṇaiḥ saha saṃgatāḥ // 1.181.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛdupūrvam ayatnena pratyayudhyaṃs tadāhave // 1.181.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'rjunaḥ pratyavidhyad āpatantaṃ tribhiḥ śaraiḥ / karṇaṃ vaikartanaṃ dhīmān vikṛṣya balavad dhanuḥ // 1.181.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) teṣāṃ śarāṇāṃ vegena śitānāṃ tigmatejasām / vimuhyamāno rādheyo yatnāt tam anudhāvati // 1.181.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tāv ubhāv apy anirdeśyau lāghavāj jayatāṃ varau / ayudhyetāṃ susaṃrabdhāv anyonyavijayaiṣiṇau // 1.181.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛte pratikṛtaṃ paśya paśya bāhubalaṃ ca me / iti śūrārthavacanair ābhāṣetāṃ parasparam // 1.181.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'rjunasya bhujayor vīryam apratimaṃ bhuvi / jñātvā vaikartanaḥ karṇaḥ saṃrabdhaḥ samayodhayat // 1.181.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) arjunena prayuktāṃs tān bāṇān vegavatas tadā / pratihatya nanādoccaiḥ sainyās tam abhipūjayan // 1.181.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tuṣyāmi te vipramukhya bhujavīryasya saṃyuge / aviṣādasya caivāsya śastrāstravinayasya ca // 1.181.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ tvaṃ sākṣād dhanurvedo rāmo vā viprasattama / atha sākṣād dharihayaḥ sākṣād vā viṣṇur acyutaḥ // 1.181.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ātmapracchādanārthaṃ vai bāhuvīryam upāśritaḥ / viprarūpaṃ vidhāyedaṃ tato māṃ pratiyudhyase // 1.181.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi mām āhave kruddham anyaḥ sākṣāc chacīpateḥ / pumān yodhayituṃ śaktaḥ pāṇḍavād vā kirīṭinaḥ // 1.181.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam evaṃvādinaṃ tatra phalgunaḥ pratyabhāṣata / nāsmi karṇa dhanurvedo nāsmi rāmaḥ pratāpavān // 1.181.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇo 'smi yudhāṃ śreṣṭhaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ // 1.181.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) brāhme pauraṃdare cāstre niṣṭhito guruśāsanāt / sthito 'smy adya raṇe jetuṃ tvāṃ vīrāvicalo bhava // 1.181.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu rādheyo yuddhāt karṇo nyavartata / brahmaṃ tejas tadājayyaṃ manyamāno mahārathaḥ // 1.181.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuddhaṃ tūpeyatus tatra rājañ śalyavṛkodarau / balinau yugapan mattau spardhayā ca balena ca // 1.181.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyonyam āhvayantau tau mattāv iva mahāgajau / muṣṭibhir jānubhiś caiva nighnantāv itaretaram // 1.181.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtaṃ tau tathānyonyaṃ samare paryakarṣatām // 1.181.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato bhīmaḥ samutkṣipya bāhubhyāṃ śalyam āhave / nyavadhīd balināṃ śreṣṭho jahasur brāhmaṇās tataḥ // 1.181.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāścaryaṃ bhīmasenaś cakāra puruṣarṣabhaḥ / yac chalyaṃ patitaṃ bhūmau nāhanad balinaṃ balī // 1.181.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pātite bhīmasenena śalye karṇe ca śaṅkite / śaṅkitāḥ sarvarājānaḥ parivavrur vṛkodaram // 1.181.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūcuś ca sahitās tatra sādhv ime brāhmaṇarṣabhāḥ / vijñāyantāṃ kvajanmānaḥ kvanivāsās tathaiva ca // 1.181.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi rādhāsutaṃ karmaṃ śakto yodhayituṃ raṇe / anyatra rāmād droṇād vā kṛpād vāpi śaradvataḥ // 1.181.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṛṣṇād vā devakīputrāt phalgunād vā paraṃtapāt / ko vā duryodhanaṃ śaktaḥ pratiyodhayituṃ raṇe // 1.181.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva madrarājānaṃ śalyaṃ balavatāṃ varam / baladevād ṛte vīrāt pāṇḍavād vā vṛkodarāt // 1.181.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kriyatām avahāro 'smād yuddhād brāhmaṇasaṃyutāt / athainān upalabhyeha punar yotsyāmahe vayam // 1.181.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat karma bhīmasya samīkṣya kṛṣṇaḥ; kuntīsutau tau pariśaṅkamānaḥ / nivārayām āsa mahīpatīṃs tān; dharmeṇa labdhety anunīya sarvān // 1.181.32 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ta evaṃ saṃnivṛttās tu yuddhād yuddhaviśāradāḥ / yathāvāsaṃ yayuḥ sarve vismitā rājasattamāḥ // 1.181.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛtto brahmottaro raṅgaḥ pāñcālī brāhmaṇair vṛtā / iti bruvantaḥ prayayur ye tatrāsan samāgatāḥ // 1.181.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) brāhmaṇais tu praticchannau rauravājinavāsibhiḥ / kṛcchreṇa jagmatus tatra bhīmasenadhanaṃjayau // 1.181.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vimuktau janasaṃbādhāc chatrubhiḥ parivikṣatau / kṛṣṇayānugatau tatra nṛvīrau tau virejatuḥ // 1.181.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ mātā bahuvidhaṃ vināśaṃ paryacintayat / anāgacchatsu putreṣu bhaikṣakāle 'tigacchati // 1.181.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrair hatā na syur vijñāya kurupuṃgavāḥ / māyānvitair vā rakṣobhiḥ sughorair dṛḍhavairibhiḥ // 1.181.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) viparītaṃ mataṃ jātaṃ vyāsasyāpi mahātmanaḥ / ity evaṃ cintayām āsa sutasnehānvitā pṛthā // 1.181.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahaty athāparāhṇe tu ghanaiḥ sūrya ivāvṛtaḥ / brāhmaṇaiḥ prāviśat tatra jiṣṇur brahmapuraskṛtaḥ // 1.181.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatvā tu tāṃ bhārgavakarmaśālāṃ; pārthau pṛthāṃ prāpya mahānubhāvau / tāṃ yājñasenīṃ paramapratītau; bhikṣety athāvedayatāṃ narāgryau // 1.182.1 indravajrā [11: ttjgg] kuṭīgatā sā tv anavekṣya putrān; uvāca bhuṅkteti sametya sarve / paścāt tu kuntī prasamīkṣya kanyāṃ; kaṣṭaṃ mayā bhāṣitam ity uvāca // 1.182.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sādharmabhītā hi vilajjamānā; tāṃ yājñasenīṃ paramapratītām / pāṇau gṛhītvopajagāma kuntī; yudhiṣṭhiraṃ vākyam uvāca cedam // 1.182.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] iyaṃ hi kanyā drupadasya rājñas; tavānujābhyāṃ mayi saṃnisṛṣṭā / yathocitaṃ putra mayāpi coktaṃ; sametya bhuṅkteti nṛpa pramādāt // 1.182.4 upendravajrā [11: jtjgg] kathaṃ mayā nānṛtam uktam adya; bhavet kurūṇām ṛṣabha bravīhi / pāñcālarājasya sutām adharmo; na copavarteta nabhūtapūrvaḥ // 1.182.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] muhūrtamātraṃ tv anucintya rājā; yudhiṣṭhiro mātaram uttamaujāḥ / kuntīṃ samāśvāsya kurupravīro; dhanaṃjayaṃ vākyam idaṃ babhāṣe // 1.182.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tvayā jitā pāṇḍava yājñasenī; tvayā ca toṣiṣyati rājaputrī / prajvālyatāṃ hūyatāṃ cāpi vahnir; gṛhāṇa pāṇiṃ vidhivat tvam asyāḥ // 1.182.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg] mā māṃ narendra tvam adharmabhājaṃ; kṛthā na dharmo hy ayam īpsito 'nyaiḥ / bhavān niveśyaḥ prathamaṃ tato 'yaṃ; bhīmo mahābāhur acintyakarmā // 1.182.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ahaṃ tato nakulo 'nantaraṃ me; mādrīsutaḥ sahadevo jaghanyaḥ / vṛkodaro 'haṃ ca yamau ca rājann; iyaṃ ca kanyā bhavataḥ sma sarve // 1.182.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] evaṃgate yat karaṇīyam atra; dharmyaṃ yaśasyaṃ kuru tat pracintya / pāñcālarājasya ca yat priyaṃ syāt; tad brūhi sarve sma vaśe sthitās te // 1.182.10 indravajrā [11: ttjgg] te dṛṣṭvā tatra tiṣṭhantīṃ sarve kṛṣṇāṃ yaśasvinīm / saṃprekṣyānyonyam āsīnā hṛdayais tām adhārayan // 1.182.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ hi draupadīṃ dṛṣṭvā sarveṣām amitaujasām / saṃpramathyendriyagrāmaṃ prādurāsīn manobhavaḥ // 1.182.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmyaṃ rūpaṃ hi pāñcālyā vidhātrā vihitaṃ svayam / babhūvādhikam anyābhyaḥ sarvabhūtamanoharam // 1.182.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām ākārabhāvajñaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / dvaipāyanavacaḥ kṛtsnaṃ saṃsmaran vai nararṣabha // 1.182.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abravīt sa hi tān bhrātṝn mithobhedabhayān nṛpaḥ / sarveṣāṃ draupadī bhāryā bhaviṣyati hi naḥ śubhā // 1.182.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātur vacas tat prasamīkṣya sarve; jyeṣṭhasya pāṇḍos tanayās tadānīm / tam evārthaṃ dhyāyamānā manobhir; āsāṃ cakrur atha tatrāmitaujāḥ // 1.183.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mntgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] vṛṣṇipravīras tu kurupravīrān; āśaṅkamānaḥ saharauhiṇeyaḥ / jagāma tāṃ bhārgavakarmaśālāṃ; yatrāsate te puruṣapravīrāḥ // 1.183.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatropaviṣṭaṃ pṛthudīrghabāhuṃ; dadarśa kṛṣṇaḥ saharauhiṇeyaḥ / ajātaśatruṃ parivārya tāṃś ca; upopaviṣṭāñ jvalanaprakāśān // 1.183.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'bravīd vāsudevo 'bhigamya; kuntīsutaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham / kṛṣṇo 'ham asmīti nipīḍya pādau; yudhiṣṭhirasyājamīḍhasya rājñaḥ // 1.183.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tathaiva tasyāpy anu rauhiṇeyas; tau cāpi hṛṣṭāḥ kuravo 'bhyanandan / pitṛṣvasuś cāpi yadupravīrāv; agṛhṇatāṃ bhāratamukhya pādau // 1.183.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ajātaśatruś ca kurupravīraḥ; papraccha kṛṣṇaṃ kuśalaṃ nivedya / kathaṃ vayaṃ vāsudeva tvayeha; gūḍhā vasanto viditāḥ sma sarve // 1.183.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tam abravīd vāsudevaḥ prahasya; gūḍho 'py agnir jñāyata eva rājan / taṃ vikramaṃ pāṇḍaveyānatītya; ko 'nyaḥ kartā vidyate mānuṣeṣu // 1.183.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: tttgl] diṣṭyā tasmāt pāvakāt saṃpramuktā; yūyaṃ sarve pāṇḍavāḥ śatrusāhāḥ / diṣṭyā pāpo dhṛtarāṣṭrasya putraḥ; sahāmātyo na sakāmo 'bhaviṣyat // 1.183.8 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] bhadraṃ vo 'stu nihitaṃ yad guhāyāṃ; vivardhadhvaṃ jvalana ivedhyamānaḥ / mā vo vidyuḥ pārthivāḥ ke caneha; yāsyāvahe śibirāyaiva tāvat // 1.183.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mntgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: yBsy] so 'nujñātaḥ pāṇḍavenāvyayaśrīḥ; prāyāc chīghraṃ baladevena sārdham // 1.183.9.2 ajñātārdhasamavṛtta [mgg, yy] dhṛṣṭadyumnas tu pāñcālyaḥ pṛṣṭhataḥ kurunandanau / anvagacchat tadā yāntau bhārgavasya niveśanam // 1.184.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'jñāyamānaḥ puruṣān avadhāya samantataḥ / svayam ārān niviṣṭo 'bhūd bhārgavasya niveśane // 1.184.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sāye 'tha bhīmas tu ripupramāthī; jiṣṇur yamau cāpi mahānubhāvau / bhaikṣaṃ caritvā tu yudhiṣṭhirāya; nivedayāṃ cakrur adīnasattvāḥ // 1.184.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatas tu kuntī drupadātmajāṃ tām; uvāca kāle vacanaṃ vadānyā / ato 'gram ādāya kuruṣva bhadre; baliṃ ca viprāya ca dehi bhikṣām // 1.184.4 upendravajrā [11: jtjgg] ye cānnam icchanti dadasva tebhyaḥ; pariśritā ye parito manuṣyāḥ / tataś ca śeṣaṃ pravibhajya śīghram; ardhaṃ caturṇāṃ mama cātmanaś ca // 1.184.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ardhaṃ ca bhīmāya dadāhi bhadre; ya eṣa mattarṣabhatulyarūpaḥ / śyāmo yuvā saṃhananopapanna; eṣo hi vīro bahubhuk sadaiva // 1.184.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sā hṛṣṭarūpaiva tu rājaputrī; tasyā vacaḥ sādhv aviśaṅkamānā / yathāvad uktaṃ pracakāra sādhvī; te cāpi sarve 'bhyavajahrur annam // 1.184.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kuśais tu bhūmau śayanaṃ cakāra; mādrīsutaḥ sahadevas tarasvī / yathātmīyāny ajināni sarve; saṃstīrya vīrāḥ suṣupur dharaṇyām // 1.184.8 na kiṃcid adhyavasitam agastyaśāstām abhito diśaṃ tu; śirāṃsi teṣāṃ kurusattamānām / kuntī purastāt tu babhūva teṣāṃ; kṛṣṇā tiraś caiva babhūva pattaḥ // 1.184.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] aśeta bhūmau saha pāṇḍuputraiḥ; pādopadhāneva kṛtā kuśeṣu / na tatra duḥkhaṃ ca babhūva tasyā; na cāvamene kurupuṃgavāṃs tān // 1.184.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te tatra śūrāḥ kathayāṃ babhūvuḥ; kathā vicitrāḥ pṛtanādhikārāḥ / astrāṇi divyāni rathāṃś ca nāgān; khaḍgān gadāś cāpi paraśvadhāṃś ca // 1.184.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ kathās tāḥ parikīrtyamānāḥ; pāñcālarājasya sutas tadānīm / śuśrāva kṛṣṇāṃ ca tathā niṣaṇṇāṃ; te cāpi sarve dadṛśur manuṣyāḥ // 1.184.12 indravajrā [11: ttjgg] dhṛṣṭadyumno rājaputras tu sarvaṃ; vṛttaṃ teṣāṃ kathitaṃ caiva rātrau / sarvaṃ rājñe drupadāyākhilena; nivedayiṣyaṃs tvarito jagāma // 1.184.13 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] pāñcālarājas tu viṣaṇṇarūpas; tān pāṇḍavān aprativindamānaḥ / dhṛṣṭadyumnaṃ paryapṛcchan mahātmā; kva sā gatā kena nītā ca kṛṣṇā // 1.184.14 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] kaccin na śūdreṇa na hīnajena; vaiśyena vā karadenopapannā / kaccit padaṃ mūrdhni na me nidigdhaṃ; kaccin mālā patitā na śmaśāne // 1.184.15 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] kaccit savarṇapravaro manuṣya; udriktavarṇo 'py uta veha kaccit / kaccin na vāmo mama mūrdhni pādaḥ; kṛṣṇābhimarśena kṛto 'dya putra // 1.184.16 indravajrā [11: ttjgg] kaccic ca yakṣye paramapratītaḥ; saṃyujya pārthena nararṣabheṇa / bravīhi tattvena mahānubhāvaḥ; ko 'sau vijetā duhitur mamādya // 1.184.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vicitravīryasya tu kaccid adya; kurupravīrasya dharanti putrāḥ / kaccit tu pārthena yavīyasādya; dhanur gṛhītaṃ nihataṃ ca lakṣyam // 1.184.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatas tathoktaḥ parihṛṣṭarūpaḥ; pitre śaśaṃsātha sa rājaputraḥ / dhṛṣṭadyumnaḥ somakānāṃ prabarho; vṛttaṃ yathā yena hṛtā ca kṛṣṇā // 1.185.1 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yo 'sau yuvā svāyatalohitākṣaḥ; kṛṣṇājinī devasamānarūpaḥ / yaḥ kārmukāgryaṃ kṛtavān adhijyaṃ; lakṣyaṃ ca tat pātitavān pṛthivyām // 1.185.2 indravajrā [11: ttjgg] asajjamānaś ca gatas tarasvī; vṛto dvijāgryair abhipūjyamānaḥ / cakrāma vajrīva diteḥ suteṣu; sarvaiś ca devair ṛṣibhiś ca juṣṭaḥ // 1.185.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kṛṣṇā ca gṛhyājinam anvayāt taṃ; nāgaṃ yathā nāgavadhūḥ prahṛṣṭā / amṛṣyamāṇeṣu narādhipeṣu; kruddheṣu taṃ tatra samāpatatsu // 1.185.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'paraḥ pārthivarājamadhye; pravṛddham ārujya mahīpraroham / prakālayann eva sa pārthivaughān; kruddho 'ntakaḥ prāṇabhṛto yathaiva // 1.185.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tau pārthivānāṃ miṣatāṃ narendra; kṛṣṇām upādāya gatau narāgryau / vibhrājamānāv iva candrasūryau; bāhyāṃ purād bhārgavakarmaśālām // 1.185.6 indravajrā [11: ttjgg] tatropaviṣṭārcir ivānalasya; teṣāṃ janitrīti mama pratarkaḥ / tathāvidhair eva narapravīrair; upopaviṣṭais tribhir agnikalpaiḥ // 1.185.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasyās tatas tāv abhivādya pādāv; uktvā ca kṛṣṇām abhivādayeti / sthitau ca tatraiva nivedya kṛṣṇāṃ; bhaikṣapracārāya gatā narāgryāḥ // 1.185.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ tu bhaikṣaṃ pratigṛhya kṛṣṇā; kṛtvā baliṃ brāhmaṇasāc ca kṛtvā / tāṃ caiva vṛddhāṃ pariviṣya tāṃś ca; narapravīrān svayam apy abhuṅkta // 1.185.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] suptās tu te pārthiva sarva eva; kṛṣṇā tu teṣāṃ caraṇopadhānam / āsīt pṛthivyāṃ śayanaṃ ca teṣāṃ; darbhājināgryāstaraṇopapannam // 1.185.10 indravajrā [11: ttjgg] te nardamānā iva kālameghāḥ; kathā vicitrāḥ kathayāṃ babhūvuḥ / na vaiśyaśūdraupayikīḥ kathās tā; na ca dvijāteḥ kathayanti vīrāḥ // 1.185.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] niḥsaṃśayaṃ kṣatriyapuṃgavās te; yathā hi yuddhaṃ kathayanti rājan / āśā hi no vyaktam iyaṃ samṛddhā; muktān hi pārthāñ śṛṇumo 'gnidāhāt // 1.185.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathā hi lakṣyaṃ nihataṃ dhanuś ca; sajyaṃ kṛtaṃ tena tathā prasahya / yathā ca bhāṣanti parasparaṃ te; channā dhruvaṃ te pracaranti pārthāḥ // 1.185.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa rājā drupadaḥ prahṛṣṭaḥ; purohitaṃ preṣayāṃ tatra cakre / vidyāma yuṣmān iti bhāṣamāṇo; mahātmanaḥ pāṇḍusutāḥ stha kaccit // 1.185.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] gṛhītavākyo nṛpateḥ purodhā; gatvā praśaṃsām abhidhāya teṣām / vākyaṃ yathāvan nṛpateḥ samagram; uvāca tān sa kramavit krameṇa // 1.185.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vijñātum icchaty avanīśvaro vaḥ; pāñcālarājo drupado varārhāḥ / lakṣyasya veddhāram imaṃ hi dṛṣṭvā; harṣasya nāntaṃ paripaśyate saḥ // 1.185.16 indravajrā [11: ttjgg] tad ācaḍḍhvaṃ jñātikulānupūrvīṃ; padaṃ śiraḥsu dviṣatāṃ kurudhvam / prahlādayadhvaṃ hṛdayaṃ mamedaṃ; pāñcālarājasya sahānugasya // 1.185.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pāṇḍur hi rājā drupadasya rājñaḥ; priyaḥ sakhā cātmasamo babhūva / tasyaiṣa kāmo duhitā mameyaṃ; snuṣā yadi syād iti kauravasya // 1.185.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ayaṃ ca kāmo drupadasya rājño; hṛdi sthito nityam aninditāṅgāḥ / yad arjuno vai pṛthudīrghabāhur; dharmeṇa vindeta sutāṃ mameti // 1.185.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathoktavākyaṃ tu purohitaṃ taṃ; sthitaṃ vinītaṃ samudīkṣya rājā / samīpasthaṃ bhīmam idaṃ śaśāsa; pradīyatāṃ pādyam arghyaṃ tathāsmai // 1.185.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] mānyaḥ purodhā drupadasya rājñas; tasmai prayojyābhyadhikaiva pūjā / bhīmas tathā tat kṛtavān narendra; tāṃ caiva pūjāṃ pratisaṃgṛhītvā // 1.185.21 indravajrā [11: ttjgg] sukhopaviṣṭaṃ tu purohitaṃ taṃ; yudhiṣṭhiro brāhmaṇam ity uvāca / pāñcālarājena sutā nisṛṣṭā; svadharmadṛṣṭena yathānukāmam // 1.185.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pradiṣṭaśulkā drupadena rājñā; sānena vīreṇa tathānuvṛttā / na tatra varṇeṣu kṛtā vivakṣā; na jīvaśilpe na kule na gotre // 1.185.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kṛtena sajyena hi kārmukeṇa; viddhena lakṣyeṇa ca saṃnisṛṣṭā / seyaṃ tathānena mahātmaneha; kṛṣṇā jitā pārthivasaṃghamadhye // 1.185.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] naivaṃgate saumakir adya rājā; saṃtāpam arhaty asukhāya kartum / kāmaś ca yo 'sau drupadasya rājñaḥ; sa cāpi saṃpatsyati pārthivasya // 1.185.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] aprāpyarūpāṃ hi narendrakanyām; imām ahaṃ brāhmaṇa sādhu manye / na tad dhanur mandabalena śakyaṃ; maurvyā samāyojayituṃ tathā hi // 1.185.26 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na cākṛtāstreṇa na hīnajena; lakṣyaṃ tathā pātayituṃ hi śakyam // 1.185.26.2 ajñātasamavṛtta [6: sj] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tasmān na tāpaṃ duhitur nimittaṃ; pāñcālarājo 'rhati kartum adya / na cāpi tat pātanam anyatheha; kartuṃ viṣahyaṃ bhuvi mānavena // 1.185.27 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ bruvaty eva yudhiṣṭhire tu; pāñcālarājasya samīpato 'nyaḥ / tatrājagāmāśu naro dvitīyo; nivedayiṣyann iha siddham annam // 1.185.28 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] janyārtham annaṃ drupadena rājñā; vivāhahetor upasaṃskṛtaṃ ca / tad āpnuvadhvaṃ kṛtasarvakāryāḥ; kṛṣṇā ca tatraiva ciraṃ na kāryam // 1.186.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ime rathāḥ kāñcanapadmacitrāḥ; sadaśvayuktā vasudhādhipārhāḥ / etān samāruhya paraita sarve; pāñcālarājasya niveśanaṃ tat // 1.186.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ prayātāḥ kurupuṃgavās te; purohitaṃ taṃ prathamaṃ prayāpya / āsthāya yānāni mahānti tāni; kuntī ca kṛṣṇā ca sahaiva yāte // 1.186.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śrutvā tu vākyāni purohitasya; yāny uktavān bhārata dharmarājaḥ / jijñāsayaivātha kurūttamānāṃ; dravyāṇy anekāny upasaṃjahāra // 1.186.4 indravajrā [11: ttjgg] phalāni mālyāni susaṃskṛtāni; carmāṇi varmāṇi tathāsanāni / gāś caiva rājann atha caiva rajjūr; dravyāṇi cānyāni kṛṣīnimittam // 1.186.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] anyeṣu śilpeṣu ca yāny api syuḥ; sarvāṇi kḷptāny akhilena tatra / krīḍānimittāni ca yāni tāni; sarvāṇi tatropajahāra rājā // 1.186.6 indravajrā [11: ttjgg] rathāśvavarmāṇi ca bhānumanti; khaḍgā mahānto 'śvarathāś ca citrāḥ / dhanūṃṣi cāgryāṇi śarāś ca mukhyāḥ; śaktyṛṣṭayaḥ kāñcanabhūṣitāś ca // 1.186.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prāsā bhuśuṇḍyaś ca paraśvadhāś ca; sāṃgrāmikaṃ caiva tathaiva sarvam / śayyāsanāny uttamasaṃskṛtāni; tathaiva cāsan vividhāni tatra // 1.186.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kuntī tu kṛṣṇāṃ parigṛhya sādhvīm; antaḥpuraṃ drupadasyāviveṣa / striyaś ca tāṃ kauravarājapatnīṃ; pratyarcayāṃ cakrur adīnasattvāḥ // 1.186.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tān siṃhavikrāntagatīn avekṣya; maharṣabhākṣān ajinottarīyān / gūḍhottarāṃsān bhujagendrabhoga;pralambabāhūn puruṣapravīrān // 1.186.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] rājā ca rājñaḥ sacivāś ca sarve; putrāś ca rājñaḥ suhṛdas tathaiva / preṣyāś ca sarve nikhilena rājan; harṣaṃ samāpetur atīva tatra // 1.186.11 indravajrā [11: ttjgg] te tatra vīrāḥ paramāsaneṣu; sapādapīṭheṣv aviśaṅkamānāḥ / yathānupūrvyā viviśur narāgryās; tadā mahārheṣu na vismayantaḥ // 1.186.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] uccāvacaṃ pārthivabhojanīyaṃ; pātrīṣu jāmbūnadarājatīṣu / dāsāś ca dāsyaś ca sumṛṣṭaveṣāḥ; bhojāpakāś cāpy upajahrur annam // 1.186.13 indravajrā [11: ttjgg] te tatra bhuktvā puruṣapravīrā; yathānukāmaṃ subhṛśaṃ pratītāḥ / utkramya sarvāṇi vasūni tatra; sāṃgrāmikāny āviviśur nṛvīrāḥ // 1.186.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tal lakṣayitvā drupadasya putro; rājā ca sarvaiḥ saha mantrimukhyaiḥ / samarcayām āsur upetya hṛṣṭāḥ; kuntīsutān pārthivaputrapautrān // 1.186.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tata āhūya pāñcālyo rājaputraṃ yudhiṣṭhiram / parigraheṇa brāhmeṇa parigṛhya mahādyutiḥ // 1.187.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) paryapṛcchad adīnātmā kuntīputraṃ suvarcasam / kathaṃ jānīma bhavataḥ kṣatriyān brāhmaṇān uta // 1.187.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vaiśyān vā guṇasaṃpannān uta vā śūdrayonijān / māyām āsthāya vā siddhāṃś carataḥ sarvatodiśam // 1.187.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇāhetor anuprāptān divaḥ saṃdarśanārthinaḥ / bravītu no bhavān satyaṃ saṃdeho hy atra no mahān // 1.187.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api naḥ saṃśayasyānte manastuṣṭir ihāviśet / api no bhāgadheyāni śubhāni syuḥ paraṃtapa // 1.187.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmayā brūhi satyaṃ tvaṃ satyaṃ rājasu śobhate / iṣṭāpūrtena ca tathā vaktavyam anṛtaṃ na tu // 1.187.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śrutvā hy amarasaṃkāśa tava vākyam ariṃdama / dhruvaṃ vivāhakaraṇam āsthāsyāmi vidhānataḥ // 1.187.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mā rājan vimanā bhūs tvaṃ pāñcālya prītir astu te / īpsitas te dhruvaḥ kāmaḥ saṃvṛtto 'yam asaṃśayam // 1.187.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ hi kṣatriyā rājan pāṇḍoḥ putrā mahātmanaḥ / jyeṣṭhaṃ māṃ viddhi kaunteyaṃ bhīmasenārjunāv imau // 1.187.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yābhyāṃ tava sutā rājan nirjitā rājasaṃsadi // 1.187.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yamau tu tatra rājendra yatra kṛṣṇā pratiṣṭhitā / vyetu te mānasaṃ duḥkhaṃ kṣatriyāḥ smo nararṣabha // 1.187.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padminīva suteyaṃ te hradād anyaṃ hradaṃ gatā // 1.187.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) iti tathyaṃ mahārāja sarvam etad bravīmi te / bhavān hi gurur asmākaṃ paramaṃ ca parāyaṇam // 1.187.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa drupado rājā harṣavyākulalocanaḥ / prativaktuṃ tadā yuktaṃ nāśakat taṃ yudhiṣṭhiram // 1.187.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatnena tu sa taṃ harṣaṃ saṃnigṛhya paraṃtapaḥ / anurūpaṃ tato rājā pratyuvāca yudhiṣṭhiram // 1.187.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) papraccha cainaṃ dharmātmā yathā te pradrutāḥ purā / sa tasmai sarvam ācakhyāv ānupūrvyeṇa pāṇḍavaḥ // 1.187.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tac chrutvā drupado rājā kuntīputrasya bhāṣitam / vigarhayām āsa tadā dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram // 1.187.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āśvāsayām āsa ca taṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram / pratijajñe ca rājyāya drupado vadatāṃ varaḥ // 1.187.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ kuntī ca kṛṣṇā ca bhīmasenārjunāv api / yamau ca rājñā saṃdiṣṭau viviśur bhavanaṃ mahat // 1.187.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra te nyavasan rājan yajñasenena pūjitāḥ / pratyāśvastāṃs tato rājā saha putrair uvāca tān // 1.187.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhṇātu vidhivat pāṇim adyaiva kurunandanaḥ / puṇye 'hani mahābāhur arjunaḥ kurutāṃ kṣaṇam // 1.187.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tam abravīd rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / mamāpi dārasaṃbandhaḥ kāryas tāvad viśāṃ pate // 1.187.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān vā vidhivat pāṇiṃ gṛhṇātu duhitur mama / yasya vā manyase vīra tasya kṛṣṇām upādiśa // 1.187.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣāṃ draupadī rājan mahiṣī no bhaviṣyati / evaṃ hi vyāhṛtaṃ pūrvaṃ mama mātrā viśāṃ pate // 1.187.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ cāpy aniviṣṭo vai bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ / pārthena vijitā caiṣā ratnabhūtā ca te sutā // 1.187.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa naḥ samayo rājan ratnasya sahabhojanam / na ca taṃ hātum icchāmaḥ samayaṃ rājasattama // 1.187.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣāṃ dharmataḥ kṛṣṇā mahiṣī no bhaviṣyati / ānupūrvyeṇa sarveṣāṃ gṛhṇātu jvalane karam // 1.187.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekasya bahvyo vihitā mahiṣyaḥ kurunandana / naikasyā bahavaḥ puṃso vidhīyante kadā cana // 1.187.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) lokavedaviruddhaṃ tvaṃ nādharmaṃ dhārmikaḥ śuciḥ / kartum arhasi kaunteya kasmāt te buddhir īdṛśī // 1.187.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūkṣmo dharmo mahārāja nāsya vidmo vayaṃ gatim / pūrveṣām ānupūrvyeṇa yātaṃ vartmānuyāmahe // 1.187.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me vāg anṛtaṃ prāha nādharme dhīyate matiḥ / evaṃ caiva vadaty ambā mama caiva manogatam // 1.187.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa dharmo dhruvo rājaṃś carainam avicārayan / mā ca te 'tra viśaṅkā bhūt kathaṃ cid api pārthiva // 1.187.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ ca kuntī ca kaunteya dhṛṣṭadyumnaś ca me sutaḥ / kathayantv itikartavyaṃ śvaḥ kāle karavāmahe // 1.187.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te sametya tataḥ sarve kathayanti sma bhārata / atha dvaipāyano rājann abhyāgacchad yadṛcchayā // 1.187.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pāṇḍavāḥ sarve pāñcālyaś ca mahāyaśāḥ / pratyutthāya mahātmānaṃ kṛṣṇaṃ dṛṣṭvābhyapūjayan // 1.188.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratinandya sa tān sarvān pṛṣṭvā kuśalam antataḥ / āsane kāñcane śubhre niṣasāda mahāmanāḥ // 1.188.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñātās tu te sarve kṛṣṇenāmitatejasā / āsaneṣu mahārheṣu niṣedur dvipadāṃ varāḥ // 1.188.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato muhūrtān madhurāṃ vāṇīm uccārya pārṣataḥ / papraccha taṃ mahātmānaṃ draupadyarthe viśāṃ patiḥ // 1.188.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) katham ekā bahūnāṃ syān na ca syād dharmasaṃkaraḥ / etan no bhagavān sarvaṃ prabravītu yathātatham // 1.188.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmin dharme vipralambhe lokavedavirodhake / yasya yasya mataṃ yad yac chrotum icchāmi tasya tat // 1.188.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) adharmo 'yaṃ mama mato viruddho lokavedayoḥ / na hy ekā vidyate patnī bahūnāṃ dvijasattama // 1.188.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na cāpy ācaritaḥ pūrvair ayaṃ dharmo mahātmabhiḥ / na ca dharmo 'py anekasthaś caritavyaḥ sanātanaḥ // 1.188.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ato nāhaṃ karomy evaṃ vyavasāyaṃ kriyāṃ prati / dharmasaṃdehasaṃdigdhaṃ pratibhāti hi mām idam // 1.188.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yavīyasaḥ kathaṃ bhāryāṃ jyeṣṭho bhrātā dvijarṣabha / brahman samabhivarteta sadvṛttaḥ saṃs tapodhana // 1.188.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu dharmasya sūkṣmatvād gatiṃ vidmaḥ kathaṃ cana / adharmo dharma iti vā vyavasāyo na śakyate // 1.188.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kartum asmadvidhair brahmaṃs tato na vyavasāmy aham / pañcānāṃ mahiṣī kṛṣṇā bhavatv iti kathaṃ cana // 1.188.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me vāg anṛtaṃ prāha nādharme dhīyate matiḥ / vartate hi mano me 'tra naiṣo 'dharmaḥ kathaṃ cana // 1.188.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrūyate hi purāṇe 'pi jaṭilā nāma gautamī / ṛṣīn adhyāsitavatī sapta dharmabhṛtāṃ vara // 1.188.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) guroś ca vacanaṃ prāhur dharmaṃ dharmajñasattama / gurūṇāṃ caiva sarveṣāṃ janitrī paramo guruḥ // 1.188.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā cāpy uktavatī vācaṃ bhaikṣavad bhujyatām iti / tasmād etad ahaṃ manye dharmaṃ dvijavarottama // 1.188.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etad yathāhāyaṃ dharmacārī yudhiṣṭhiraḥ / anṛtān me bhayaṃ tīvraṃ mucyeyam anṛtāt katham // 1.188.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anṛtān mokṣyase bhadre dharmaś caiṣa sanātanaḥ / na tu vakṣyāmi sarveṣāṃ pāñcāla śṛṇu me svayam // 1.188.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāyaṃ vihito dharmo yataś cāyaṃ sanātanaḥ / yathā ca prāha kaunteyas tathā dharmo na saṃśayaḥ // 1.188.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata utthāya bhagavān vyāso dvaipāyanaḥ prabhuḥ / kare gṛhītvā rājānaṃ rājaveśma samāviśat // 1.188.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) pāṇḍavāś cāpi kuntī ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ / vicetasas te tatraiva pratīkṣante sma tāv ubhau // 1.188.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato dvaipāyanas tasmai narendrāya mahātmane / ācakhyau tad yathā dharmo bahūnām ekapatnitā // 1.188.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā vai naimiṣāraṇye devāḥ satram upāsate / tatra vaivasvato rājañ śāmitram akarot tadā // 1.189.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yamo dīkṣitas tatra rājan; nāmārayat kiṃ cid api prajābhyaḥ / tataḥ prajās tā bahulā babhūvuḥ; kālātipātān maraṇāt prahīṇāḥ // 1.189.2 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tatas tu śakro varuṇaḥ kuberaḥ; sādhyā rudrā vasavaś cāśvinau ca / praṇetāraṃ bhuvanasya prajāpatiṃ; samājagmus tatra devās tathānye // 1.189.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: yBtr], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tato 'bruvaṃl lokaguruṃ sametā; bhayaṃ nas tīvraṃ mānuṣāṇāṃ vivṛddhyā / tasmād bhayād udvijantaḥ sukhepsavaḥ; prayāma sarve śaraṇaṃ bhavantam // 1.189.4 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kiṃ vo bhayaṃ mānuṣebhyo yūyaṃ sarve yadāmarāḥ / mā vo martyasakāśād vai bhayaṃ bhavatu karhi cit // 1.189.5 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) martyā hy amartyāḥ saṃvṛttā na viśeṣo 'sti kaś cana / aviśeṣād udvijanto viśeṣārtham ihāgatāḥ // 1.189.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) vaivasvato vyāpṛtaḥ satrahetos; tena tv ime na mriyante manuṣyāḥ / tasminn ekāgre kṛtasarvakārye; tata eṣāṃ bhavitaivāntakālaḥ // 1.189.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: sBtgg] vaivasvatasyāpi tanur vibhūtā; vīryeṇa yuṣmākam uta prayuktā / saiṣām anto bhavitā hy antakāle; tanur hi vīryaṃ bhavitā nareṣu // 1.189.8 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatas tu te pūrvajadevavākyaṃ; śrutvā devā yatra devā yajante / samāsīnās te sametā mahābalā; bhāgīrathyāṃ dadṛśuḥ puṇḍarīkam // 1.189.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: yttr], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] dṛṣṭvā ca tad vismitās te babhūvus; teṣām indras tatra śūro jagāma / so 'paśyad yoṣām atha pāvakaprabhāṃ; yatra gaṅgā satataṃ saṃprasūtā // 1.189.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: rBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: mtjr], śālinī [11: mttgg] sā tatra yoṣā rudatī jalārthinī; gaṅgāṃ devīṃ vyavagāhyāvatiṣṭhat / tasyāśrubinduḥ patito jale vai; tat padmam āsīd atha tatra kāñcanam // 1.189.11 indravaṃśā [12: ttjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tad adbhutaṃ prekṣya vajrī tadānīm; apṛcchat tāṃ yoṣitam antikād vai / kā tvaṃ kathaṃ rodiṣi kasya hetor; vākyaṃ tathyaṃ kāmayeha bravīhi // 1.189.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tvaṃ vetsyase mām iha yāsmi śakra; yadarthaṃ cāhaṃ rodimi mandabhāgyā / āgaccha rājan purato 'haṃ gamiṣye; draṣṭāsi tad rodimi yatkṛte 'ham // 1.189.13 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tāṃ gacchantīm anvagacchat tadānīṃ; so 'paśyad ārāt taruṇaṃ darśanīyam / siṃhāsanasthaṃ yuvatīsahāyaṃ; krīḍantam akṣair girirājamūrdhni // 1.189.14 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tam abravīd devarājo mamedaṃ; tvaṃ viddhi viśvaṃ bhuvanaṃ vaśe sthitam / īśo 'ham asmīti samanyur abravīd; dṛṣṭvā tam akṣaiḥ subhṛśaṃ pramattam // 1.189.15 indravaṃśā [12: ttjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kruddhaṃ tu śakraṃ prasamīkṣya devo; jahāsa śakraṃ ca śanair udaikṣata / saṃstambhito 'bhūd atha devarājas; tenekṣitaḥ sthāṇur ivāvatasthe // 1.189.16 indravajrā [11: ttjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) yadā tu paryāptam ihāsya krīḍayā; tadā devīṃ rudatīṃ tām uvāca / ānīyatām eṣa yato 'ham ārān; mainaṃ darpaḥ punar apy āviśeta // 1.189.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [12: jtyr], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ śakraḥ spṛṣṭamātras tayā tu; srastair aṅgaiḥ patito 'bhūd dharaṇyām / tam abravīd bhagavān ugratejā; maivaṃ punaḥ śakra kṛthāḥ kathaṃ cit // 1.189.18 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: yttgl] vivartayainaṃ ca mahādrirājaṃ; balaṃ ca vīryaṃ ca tavāprameyam / vivṛtya caivāviśa madhyam asya; yatrāsate tvadvidhāḥ sūryabhāsaḥ // 1.189.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg] sa tad vivṛtya śikharaṃ mahāgires; tulyadyutīṃś caturo 'nyān dadarśa / sa tān abhiprekṣya babhūva duḥkhitaḥ; kaccin nāhaṃ bhavitā vai yatheme // 1.189.20 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: jBjr], ajñātam [11: tBtgl], vaṃśastha [12: jtjr] tato devo giriśo vajrapāṇiṃ; vivṛtya netre kupito 'bhyuvāca / darīm etāṃ praviśa tvaṃ śatakrato; yan māṃ bālyād avamaṃsthāḥ purastāt // 1.189.21 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: yBtr], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] uktas tv evaṃ vibhunā devarājaḥ; pravepamāno bhṛśam evābhiṣaṅgāt / srastair aṅgair anileneva nunnam; aśvatthapatraṃ girirājamūrdhni // 1.189.22 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sa prāñjalir vinatenānanena; pravepamānaḥ sahasaivam uktaḥ / uvāca cedaṃ bahurūpam ugraṃ; draṣṭā śeṣasya bhagavaṃs tvaṃ bhavādya // 1.189.23 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tam abravīd ugradhanvā prahasya; naivaṃśīlāḥ śeṣam ihāpnuvanti / ete 'py evaṃ bhavitāraḥ purastāt; tasmād etāṃ darim āviśya śedhvam // 1.189.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mtjgl] śeṣo 'py evaṃ bhavitā vo na saṃśayo; yoniṃ sarve mānuṣīm āviśadhvam / tatra yūyaṃ karma kṛtvāviṣahyaṃ; bahūn anyān nidhanaṃ prāpayitvā // 1.189.25 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: mBtr] āgantāraḥ punar evendralokaṃ; svakarmaṇā pūrvajitaṃ mahārham / sarvaṃ mayā bhāṣitam etad evaṃ; kartavyam anyad vividhārthavac ca // 1.189.26 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] gamiṣyāmo mānuṣaṃ devalokād; durādharo vihito yatra mokṣaḥ / devās tv asmān ādadhīrañ jananyāṃ; dharmo vāyur maghavān aśvinau ca // 1.189.27 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jBtgg] etac chrutvā vajrapāṇir vacas tu; devaśreṣṭhaṃ punar evedam āha / vīryeṇāhaṃ puruṣaṃ kāryahetor; dadyām eṣāṃ pañcamaṃ matprasūtam // 1.189.28 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] teṣāṃ kāmaṃ bhagavān ugradhanvā; prādād iṣṭaṃ sannisargād yathoktam / tāṃ cāpy eṣāṃ yoṣitaṃ lokakāntāṃ; śriyaṃ bhāryāṃ vyadadhān mānuṣeṣu // 1.189.29 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg] tair eva sārdhaṃ tu tataḥ sa devo; jagāma nārāyaṇam aprameyam / sa cāpi tad vyadadhāt sarvam eva; tataḥ sarve saṃbabhūvur dharaṇyām // 1.189.30 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa cāpi keśau harir udbabarha; śuklam ekam aparaṃ cāpi kṛṣṇam / tau cāpi keśau viśatāṃ yadūnāṃ; kule striyau rohiṇīṃ devakīṃ ca // 1.189.31 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], indravajrā [11: ttjgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: rntgg] tayor eko baladevo babhūva; kṛṣṇo dvitīyaḥ keśavaḥ saṃbabhūva // 1.189.31.2 somarājī [6: yy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ye te pūrvaṃ śakrarūpā niruddhās; tasyāṃ daryāṃ parvatasyottarasya / ihaiva te pāṇḍavā vīryavantaḥ; śakrasyāṃśaḥ pāṇḍavaḥ savyasācī // 1.189.32 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] evam ete pāṇḍavāḥ saṃbabhūvur; ye te rājan pūrvam indrā babhūvuḥ / lakṣmīś caiṣāṃ pūrvam evopadiṣṭā; bhāryā yaiṣā draupadī divyarūpā // 1.189.33 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgg], śālinī [11: mttgg] kathaṃ hi strī karmaṇo 'nte mahītalāt; samuttiṣṭhed anyato daivayogāt / yasyā rūpaṃ somasūryaprakāśaṃ; gandhaś cāgryaḥ krośamātrāt pravāti // 1.189.34 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) idaṃ cānyat prītipūrvaṃ narendra; dadāmi te varam atyadbhutaṃ ca / divyaṃ cakṣuḥ paśya kuntīsutāṃs tvaṃ; puṇyair divyaiḥ pūrvadehair upetān // 1.189.35 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] tato vyāsaḥ paramodārakarmā; śucir vipras tapasā tasya rājñaḥ / cakṣur divyaṃ pradadau tān sa sarvān; rājāpaśyat pūrvadehair yathāvat // 1.189.36 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] tato divyān hemakirīṭamālinaḥ; śakraprakhyān pāvakādityavarṇān / baddhāpīḍāṃś cārurūpāṃś ca yūno; vyūḍhoraskāṃs tālamātrān dadarśa // 1.189.37 śālinī [11: mttgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) divyair vastrair arajobhiḥ suvarṇair; mālyaiś cāgryaiḥ śobhamānān atīva / sākṣāt tryakṣān vasavo vātha divyān; ādityān vā sarvaguṇopapannān // 1.189.38 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg] tān pūrvendrān evam īkṣyābhirūpān; prīto rājā drupado vismitaś ca // 1.189.38.2 ajñātārdhasamavṛtta [mgg, yy] divyāṃ māyāṃ tām avāpyāprameyāṃ; tāṃ caivāgryāṃ śriyam iva rūpiṇīṃ ca / yogyāṃ teṣāṃ rūpatejoyaśobhiḥ; patnīm ṛddhāṃ dṛṣṭavān pārthivendraḥ // 1.189.39 śālinī [11: mttgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) sa tad dṛṣṭvā mahad āścaryarūpaṃ; jagrāha pādau satyavatyāḥ sutasya / naitac citraṃ paramarṣe tvayīti; prasannacetāḥ sa uvāca cainam // 1.189.40 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: tmyj], upendravajrā [11: jtjgg] āsīt tapovane kā cid ṛṣeḥ kanyā mahātmanaḥ / nādhyagacchat patiṃ sā tu kanyā rūpavatī satī // 1.189.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) toṣayām āsa tapasā sā kilogreṇa śaṃkaram / tām uvāceśvaraḥ prīto vṛṇu kāmam iti svayam // 1.189.42 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saivam uktābravīt kanyā devaṃ varadam īśvaram / patiṃ sarvaguṇopetam icchāmīti punaḥ punaḥ // 1.189.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadau tasyai sa deveśas taṃ varaṃ prītimāṃs tadā / pañca te patayaḥ śreṣṭhā bhaviṣyantīti śaṃkaraḥ // 1.189.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā prasādayatī devam idaṃ bhūyo 'bhyabhāṣata / ekaṃ patiṃ guṇopetaṃ tvatto 'rhāmīti vai tadā // 1.189.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ devadevaḥ prītātmā punaḥ prāha śubhaṃ vacaḥ // 1.189.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) pañcakṛtvas tvayā uktaḥ patiṃ dehīty ahaṃ punaḥ / tat tathā bhavitā bhadre tava tad bhadram astu te // 1.189.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deham anyaṃ gatāyās te yathoktaṃ tad bhaviṣyati // 1.189.46.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) drupadaiṣā hi sā jajñe sutā te devarūpiṇī / pañcānāṃ vihitā patnī kṛṣṇā pārṣaty aninditā // 1.189.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargaśrīḥ pāṇḍavārthāya samutpannā mahāmakhe / seha taptvā tapo ghoraṃ duhitṛtvaṃ tavāgatā // 1.189.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saiṣā devī rucirā devajuṣṭā; pañcānām ekā svakṛtena karmaṇā / sṛṣṭā svayaṃ devapatnī svayambhuvā; śrutvā rājan drupadeṣṭaṃ kuruṣva // 1.189.49 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) aśrutvaivaṃ vacanaṃ te maharṣe; mayā pūrvaṃ yatitaṃ kāryam etat / na vai śakyaṃ vihitasyāpayātuṃ; tad evedam upapannaṃ vidhānam // 1.190.1 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yntgg] diṣṭasya granthir anivartanīyaḥ; svakarmaṇā vihitaṃ neha kiṃ cit / kṛtaṃ nimittaṃ hi varaikahetos; tad evedam upapannaṃ bahūnām // 1.190.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yntgg], ajñātam [11: mBjgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] yathaiva kṛṣṇoktavatī purastān; naikān patīn me bhagavān dadātu / sa cāpy evaṃ varam ity abravīt tāṃ; devo hi veda paramaṃ yad atra // 1.190.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgl], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadi vāyaṃ vihitaḥ śaṃkareṇa; dharmo 'dharmo vā nātra mamāparādhaḥ / gṛhṇantv ime vidhivat pāṇim asyā; yathopajoṣaṃ vihitaiṣāṃ hi kṛṣṇā // 1.190.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jtyy], ajñātam [12: mmsy], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: sBtgl] tato 'bravīd bhagavān dharmarājam; adya puṇyāham uta pāṇḍaveya / adya pauṣyaṃ yogam upaiti candramāḥ; pāṇiṃ kṛṣṇāyās tvaṃ gṛhāṇādya pūrvam // 1.190.5 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: rBjgl], ajñātam [12: rtjr] tato rājā yajñasenaḥ saputro; janyārtha yuktaṃ bahu tat tadagryam / samānayām āsa sutāṃ ca kṛṣṇām; āplāvya ratnair bahubhir vibhūṣya // 1.190.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sarve suhṛdas tatra tasya; samājagmuḥ sacivā mantriṇaś ca / draṣṭuṃ vivāhaṃ paramapratītā; dvijāś ca paurāś ca yathāpradhānāḥ // 1.190.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tat tasya veśmārthijanopaśobhitaṃ; vikīrṇapadmotpalabhūṣitājiram / mahārharatnaughavicitram ābabhau; divaṃ yathā nirmalatārakācitam // 1.190.8 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) tatas tu te kauravarājaputrā; vibhūṣitāḥ kuṇḍalino yuvānaḥ / mahārhavastrā varacandanokṣitāḥ; kṛtābhiṣekāḥ kṛtamaṅgalakriyāḥ // 1.190.9 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) purohitenāgnisamānavarcasā; sahaiva dhaumyena yathāvidhi prabho / krameṇa sarve viviśuś ca tat sado; maharṣabhā goṣṭham ivābhinandinaḥ // 1.190.10 vaṃśastha [12: jtjr] tataḥ samādhāya sa vedapārago; juhāva mantrair jvalitaṃ hutāśanam / yudhiṣṭhiraṃ cāpy upanīya mantravin; niyojayām āsa sahaiva kṛṣṇayā // 1.190.11 vaṃśastha [12: jtjr] pradakṣiṇaṃ tau pragṛhītapāṇī; samānayām āsa sa vedapāragaḥ / tato 'bhyanujñāya tam ājiśobhinaṃ; purohito rājagṛhād viniryayau // 1.190.12 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) krameṇa cānena narādhipātmajā; varastriyās te jagṛhus tadā karam / ahany ahany uttamarūpadhāriṇo; mahārathāḥ kauravavaṃśavardhanāḥ // 1.190.13 vaṃśastha [12: jtjr] idaṃ ca tatrādbhutarūpam uttamaṃ; jagāda viprarṣir atītamānuṣam / mahānubhāvā kila sā sumadhyamā; babhūva kanyaiva gate gate 'hani // 1.190.14 vaṃśastha [12: jtjr] kṛte vivāhe drupado dhanaṃ dadau; mahārathebhyo bahurūpam uttamam / śataṃ rathānāṃ varahemabhūṣiṇāṃ; caturyujāṃ hemakhalīnamālinām // 1.190.15 vaṃśastha [12: jtjr] śataṃ gajānām abhipadmināṃ tathā; śataṃ girīṇām iva hemaśṛṅgiṇām / tathaiva dāsīśatam agryayauvanaṃ; mahārhaveṣābharaṇāmbarasrajam // 1.190.16 vaṃśastha [12: jtjr] pṛthak pṛthak caiva daśāyutānvitaṃ; dhanaṃ dadau saumakir agnisākṣikam / tathaiva vastrāṇi ca bhūṣaṇāni; prabhāvayuktāni mahādhanāni // 1.190.17 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kṛte vivāhe ca tataḥ sma pāṇḍavāḥ; prabhūtaratnām upalabhya tāṃ śriyam / vijahrur indrapratimā mahābalāḥ; pure tu pāñcālanṛpasya tasya ha // 1.190.18 vaṃśastha [12: jtjr] pāṇḍavaiḥ saha saṃyogaṃ gatasya drupadasya tu / na babhūva bhayaṃ kiṃ cid devebhyo 'pi kathaṃ cana // 1.191.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuntīm āsādya tā nāryo drupadasya mahātmanaḥ / nāma saṃkīrtayantyas tāḥ pādau jagmuḥ svamūrdhabhiḥ // 1.191.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇā ca kṣaumasaṃvītā kṛtakautukamaṅgalā / kṛtābhivādanā śvaśrvās tasthau prahvā kṛtāñjaliḥ // 1.191.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rūpalakṣaṇasaṃpannāṃ śīlācārasamanvitām / draupadīm avadat premṇā pṛthāśīrvacanaṃ snuṣām // 1.191.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathendrāṇī harihaye svāhā caiva vibhāvasau / rohiṇī ca yathā some damayantī yathā nale // 1.191.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yathā vaiśravaṇe bhadrā vasiṣṭhe cāpy arundhatī / yathā nārāyaṇe lakṣmīs tathā tvaṃ bhava bhartṛṣu // 1.191.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvasūr vīrasūr bhadre bahusaukhyasamanvitā / subhagā bhogasaṃpannā yajñapatnī svanuvratā // 1.191.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atithīn āgatān sādhūn bālān vṛddhān gurūṃs tathā / pūjayantyā yathānyāyaṃ śaśvad gacchantu te samāḥ // 1.191.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurujāṅgalamukhyeṣu rāṣṭreṣu nagareṣu ca / anu tvam abhiṣicyasva nṛpatiṃ dharmavatsalam // 1.191.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patibhir nirjitām urvīṃ vikrameṇa mahābalaiḥ / kuru brāhmaṇasāt sarvām aśvamedhe mahākratau // 1.191.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivyāṃ yāni ratnāni guṇavanti gunānvite / tāny āpnuhi tvaṃ kalyāṇi sukhinī śaradāṃ śatam // 1.191.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yathā ca tvābhinandāmi vadhv adya kṣaumasaṃvṛtām / tathā bhūyo 'bhinandiṣye sūtaputrāṃ guṇānvitām // 1.191.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu kṛtadārebhyaḥ pāṇḍubhyaḥ prāhiṇod dhariḥ / muktāvaiḍūryacitrāṇi haimāny ābharaṇāni ca // 1.191.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsāṃsi ca mahārhāṇi nānādeśyāni mādhavaḥ / kambalājinaratnāni sparśavanti śubhāni ca // 1.191.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śayanāsanayānāni vividhāni mahānti ca / vaiḍūryavajracitrāṇi śataśo bhājanāni ca // 1.191.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rūpayauvanadākṣiṇyair upetāś ca svalaṃkṛtāḥ / preṣyāḥ saṃpradadau kṛṣṇo nānādeśyāḥ sahasraśaḥ // 1.191.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gajān vinītān bhadrāṃś ca sadaśvāṃś ca svalaṃkṛtān / rathāṃś ca dāntān sauvarṇaiḥ śubhaiḥ paṭṭair alaṃkṛtān // 1.191.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) koṭiśaś ca suvarṇaṃ sa teṣām akṛtakaṃ tathā / vītīkṛtam ameyātmā prāhiṇon madhusūdanaḥ // 1.191.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat sarvaṃ pratijagrāha dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / mudā paramayā yukto govindapriyakāmyayā // 1.191.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājñāṃ carair āptaiś cāraḥ samupanīyata / pāṇḍavair upasaṃpannā draupadī patibhiḥ śubhā // 1.192.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena tad dhanur āyamya lakṣyaṃ viddhaṃ mahātmanā / so 'rjuno jayatāṃ śreṣṭho mahābāṇadhanurdharaḥ // 1.192.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ śalyaṃ madrarājānam utkṣipyābhrāmayad balī / trāsayaṃś cāpi saṃkruddho vṛkṣeṇa puruṣān raṇe // 1.192.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi saṃbhramaḥ kaś cid āsīt tatra mahātmanaḥ / sa bhīmo bhīmasaṃsparśaḥ śatrusenāṅgapātanaḥ // 1.192.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmarūpadharāñ śrutvā pāṇḍurājasutāṃs tadā / kaunteyān manujendrāṇāṃ vismayaḥ samajāyata // 1.192.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saputrā hi purā kuntī dagdhā jatugṛhe śrutā / punarjātān iti smaitān manyante sarvapārthivāḥ // 1.192.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhik kurvantas tadā bhīṣmaṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca kauravam / karmaṇā sunṛśaṃsena purocanakṛtena vai // 1.192.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛtte svayaṃvare caiva rājānaḥ sarva eva te / yathāgataṃ viprajagmur viditvā pāṇḍavān vṛtān // 1.192.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) atha duryodhano rājā vimanā bhrātṛbhiḥ saha / aśvatthāmnā mātulena karṇena ca kṛpeṇa ca // 1.192.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) vinivṛtto vṛtaṃ dṛṣṭvā draupadyā śvetavāhanam / taṃ tu duḥśāsano vrīḍan mandaṃ mandam ivābravīt // 1.192.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady asau brāhmaṇo na syād vindeta draupadīṃ na saḥ / na hi taṃ tattvato rājan veda kaś cid dhanaṃjayam // 1.192.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivaṃ tu paramaṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam / dhig asmatpauruṣaṃ tāta yad dharantīha pāṇḍavāḥ // 1.192.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃbhāṣamāṇās te nindantaś ca purocanam / viviśur hāstinapuraṃ dīnā vigatacetasaḥ // 1.192.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) trastā vigatasaṃkalpā dṛṣṭvā pārthān mahaujasaḥ / muktān havyavahāc cainān saṃyuktān drupadena ca // 1.192.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaṃ ca saṃcintya tathaiva ca śikhaṇḍinam / drupadasyātmajāṃś cānyān sarvayuddhaviśāradān // 1.192.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viduras tv atha tāñ śrutvā draupadyā pāṇḍavān vṛtān / vrīḍitān dhārtarāṣṭrāṃś ca bhagnadarpān upāgatān // 1.192.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prītamanāḥ kṣattā dhṛtarāṣṭraṃ viśāṃ pate / uvāca diṣṭyā kuravo vardhanta iti vismitaḥ // 1.192.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vaicitravīryas tu nṛpo niśamya vidurasya tat / abravīt paramaprīto diṣṭyā diṣṭyeti bhārata // 1.192.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) manyate hi vṛtaṃ putraṃ jyeṣṭhaṃ drupadakanyayā / duryodhanam avijñānāt prajñācakṣur nareśvaraḥ // 1.192.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tv ājñāpayām āsa draupadyā bhūṣaṇaṃ bahu / ānīyatāṃ vai kṛṣṇeti putraṃ duryodhanaṃ tadā // 1.192.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athāsya paścād vidura ācakhyau pāṇḍavān vṛtān / sarvān kuśalino vīrān pūjitān drupadena ca // 1.192.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) teṣāṃ saṃbandhinaś cānyān bahūn balasamanvitān // 1.192.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yathaiva pāṇḍoḥ putrās te tathaivābhyadhikā mama / seyam abhyadhikā prītir vṛddhir vidura me matā // 1.192.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yat te kuśalino vīrā mitravantaś ca pāṇḍavāḥ // 1.192.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ko hi drupadam āsādya mitraṃ kṣattaḥ sabāndhavam / na bubhūṣed bhavenārthī gataśrīr api pārthivaḥ // 1.192.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ tu viduraḥ pratyabhāṣata / nityaṃ bhavatu te buddhir eṣā rājañ śataṃ samāḥ // 1.192.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaś caiva rādheyaś ca viśāṃ pate / dhṛtarāṣṭram upāgamya vaco 'brūtām idaṃ tadā // 1.192.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃnidhau vidurasya tvāṃ vaktuṃ nṛpa na śaknuvaḥ / viviktam iti vakṣyāvaḥ kiṃ tavedaṃ cikīrṣitam // 1.192.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sapatnavṛddhiṃ yat tāta manyase vṛddhim ātmanaḥ / abhiṣṭauṣi ca yat kṣattuḥ samīpe dvipadāṃ vara // 1.192.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anyasmin nṛpa kartavye tvam anyat kuruṣe 'nagha / teṣāṃ balavighāto hi kartavyas tāta nityaśaḥ // 1.192.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ prāptakālasya cikīrṣāṃ mantrayāmahe / yathā no na graseyus te saputrabalabāndhavān // 1.192.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham apy evam evaitac cintayāmi yathā yuvām / vivektuṃ nāham icchāmi tv ākāraṃ viduraṃ prati // 1.193.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atas teṣāṃ guṇān eva kīrtayāmi viśeṣataḥ / nāvabudhyeta viduro mamābhiprāyam iṅgitaiḥ // 1.193.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yac ca tvaṃ manyase prāptaṃ tad brūhi tvaṃ suyodhana / rādheya manyase tvaṃ ca yat prāptaṃ tad bravīhi me // 1.193.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya tān kuśalair vipraiḥ sukṛtair āptakāribhiḥ / kuntīputrān bhedayāmo mādrīputrau ca pāṇḍavau // 1.193.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) atha vā drupado rājā mahadbhir vittasaṃcayaiḥ / putrāś cāsya pralobhyantām amātyāś caiva sarvaśaḥ // 1.193.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parityajadhvaṃ rājānaṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram / atha tatraiva vā teṣāṃ nivāsaṃ rocayantu te // 1.193.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ihaiṣāṃ doṣavad vāsaṃ varṇayantu pṛthak pṛthak / te bhidyamānās tatraiva manaḥ kurvantu pāṇḍavāḥ // 1.193.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athavā kuśalāḥ ke cid upāyanipuṇā narāḥ / itaretarataḥ pārthān bhedayantv anurāgataḥ // 1.193.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyutthāpayantu vā kṛṣṇāṃ bahutvāt sukaraṃ hi tat / athavā pāṇḍavāṃs tasyāṃ bhedayantu tataś ca tām // 1.193.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenasya vā rājann upāyakuśalair naraiḥ / mṛtyur vidhīyatāṃ channaiḥ sa hi teṣāṃ balādhikaḥ // 1.193.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃs tu nihate rājan hatotsāhā hataujasaḥ / yatiṣyante na rājyāya sa hi teṣāṃ vyapāśrayaḥ // 1.193.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajeyo hy arjunaḥ saṃkhye pṛṣṭhagope vṛkodare / tam ṛte phalguno yuddhe rādheyasya na pādabhāk // 1.193.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te jānamānā daurbalyaṃ bhīmasenam ṛte mahat / asmān balavato jñātvā naśiṣyanty abalīyasaḥ // 1.193.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ihāgateṣu pārtheṣu nideśavaśavartiṣu / pravartiṣyāmahe rājan yathāśraddhaṃ nibarhaṇe // 1.193.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athavā darśanīyābhiḥ pramadābhir vilobhyatām / ekaikas tatra kaunteyas tataḥ kṛṣṇā virajyatām // 1.193.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) preṣyatāṃ vāpi rādheyas teṣām āgamanāya vai / te loptrahāraiḥ saṃdhāya vadhyantām āptakāribhiḥ // 1.193.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) eteṣām abhyupāyānāṃ yas te nirdoṣavān mataḥ / tasya prayogam ātiṣṭha purā kālo 'tivartate // 1.193.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvac cākṛtaviśvāsā drupade pārthivarṣabhe / tāvad evādya te śakyā na śakyās tu tataḥ param // 1.193.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā mama matis tāta nigrahāya pravartate / sādhu vā yadi vāsādhu kiṃ vā rādheya manyase // 1.193.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana tava prajñā na samyag iti me matiḥ / na hy upāyena te śakyāḥ pāṇḍavāḥ kurunandana // 1.194.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvam eva hi te sūkṣmair upāyair yatitās tvayā / nigrahītuṃ yadā vīra śakitā na tadā tvayā // 1.194.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihaiva vartamānās te samīpe tava pārthiva / ajātapakṣāḥ śiśavaḥ śakitā naiva bādhitum // 1.194.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) jātapakṣā videśasthā vivṛddhāḥ sarvaśo 'dya te / nopāyasādhyāḥ kaunteyā mamaiṣā matir acyuta // 1.194.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na ca te vyasanair yoktuṃ śakyā diṣṭakṛtā hi te / śaṅkitāś cepsavaś caiva pitṛpaitāmahaṃ padam // 1.194.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paraspareṇa bhedaś ca nādhātuṃ teṣu śakyate / ekasyāṃ ye ratāḥ patnyāṃ na bhidyante parasparam // 1.194.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi kṛṣṇā śakyeta tebhyo bhedayituṃ paraiḥ / paridyūnān vṛtavatī kim utādya mṛjāvataḥ // 1.194.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) īpsitaś ca guṇaḥ strīṇām ekasyā bahubhartṛtā / taṃ ca prāptavatī kṛṣṇā na sā bhedayituṃ sukham // 1.194.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryavṛttaś ca pāñcālyo na sa rājā dhanapriyaḥ / na saṃtyakṣyati kaunteyān rājyadānair api dhruvam // 1.194.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathāsya putro guṇavān anuraktaś ca pāṇḍavān / tasmān nopāyasādhyāṃs tān ahaṃ manye kathaṃ cana // 1.194.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ tv adya kṣamaṃ kartum asmākaṃ puruṣarṣabha / yāvan na kṛtamūlās te pāṇḍaveyā viśāṃ pate // 1.194.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāvat praharaṇīyās te rocatāṃ tava vikramaḥ // 1.194.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asmatpakṣo mahān yāvad yāvat pāñcālako laghuḥ / tāvat praharaṇaṃ teṣāṃ kriyatāṃ mā vicāraya // 1.194.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāhanāni prabhūtāni mitrāṇi bahulāni ca / yāvan na teṣāṃ gāndhāre tāvad evāśu vikrama // 1.194.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yāvac ca rājā pāñcālyo nodyame kurute manaḥ / saha putrair mahāvīryais tāvad evāśu vikrama // 1.194.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yāvann āyāti vārṣṇeyaḥ karṣan yādavavāhinīm / rājyārthe pāṇḍaveyānāṃ tāvad evāśu vikrama // 1.194.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasūni vividhān bhogān rājyam eva ca kevalam / nātyājyam asti kṛṣṇasya pāṇḍavārthe mahīpate // 1.194.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikrameṇa mahī prāptā bharatena mahātmanā / vikrameṇa ca lokāṃs trīñ jitavān pākaśāsanaḥ // 1.194.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikramaṃ ca praśaṃsanti kṣatriyasya viśāṃ pate / svako hi dharmaḥ śūrāṇāṃ vikramaḥ pārthivarṣabha // 1.194.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te balena vayaṃ rājan mahatā caturaṅgiṇā / pramathya drupadaṃ śīghram ānayāmeha pāṇḍavān // 1.194.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi sāmnā na dānena na bhedena ca pāṇḍavāḥ / śakyāḥ sādhayituṃ tasmād vikrameṇaiva tāñ jahi // 1.194.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān vikrameṇa jitvemām akhilāṃ bhuṅkṣva medinīm / nānyam atra prapaśyāmi kāryopāyaṃ janādhipa // 1.194.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tu rādheyavaco dhṛtarāṣṭraḥ pratāpavān / abhipūjya tataḥ paścād idaṃ vacanam abravīt // 1.194.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) upapannaṃ mahāprājñe kṛtāstre sūtanandane / tvayi vikramasaṃpannam idaṃ vacanam īdṛśam // 1.194.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūya eva tu bhīṣmaś ca droṇo vidura eva ca / yuvāṃ ca kurutāṃ buddhiṃ bhaved yā naḥ sukhodayā // 1.194.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata ānāyya tān sarvān mantriṇaḥ sumahāyaśāḥ / dhṛtarāṣṭro mahārāja mantrayām āsa vai tadā // 1.194.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na rocate vigraho me pāṇḍuputraiḥ kathaṃ cana / yathaiva dhṛtarāṣṭro me tathā pāṇḍur asaṃśayam // 1.195.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) gāndhāryāś ca yathā putrās tathā kuntīsutā matāḥ / yathā ca mama te rakṣyā dhṛtarāṣṭra tathā tava // 1.195.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca mama rājñaś ca tathā duryodhanasya te / tathā kurūṇāṃ sarveṣām anyeṣām api bhārata // 1.195.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ gate vigrahaṃ tair na rocaye; saṃdhāya vīrair dīyatām adya bhūmiḥ / teṣām apīdaṃ prapitāmahānāṃ; rājyaṃ pituś caiva kurūttamānām // 1.195.4 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) duryodhana yathā rājyaṃ tvam idaṃ tāta paśyasi / mama paitṛkam ity evaṃ te 'pi paśyanti pāṇḍavāḥ // 1.195.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi rājyaṃ na te prāptāḥ pāṇḍaveyās tapasvinaḥ / kuta eva tavāpīdaṃ bhāratasya ca kasya cit // 1.195.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dharmeṇa rājyaṃ tvaṃ prāptavān bharatarṣabha / te 'pi rājyam anuprāptāḥ pūrvam eveti me matiḥ // 1.195.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhureṇaiva rājyasya teṣām ardhaṃ pradīyatām / etad dhi puruṣavyāghra hitaṃ sarvajanasya ca // 1.195.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ato 'nyathā cet kriyate na hitaṃ no bhaviṣyati / tavāpy akīrtiḥ sakalā bhaviṣyati na saṃśayaḥ // 1.195.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) kīrtirakṣaṇam ātiṣṭha kīrtir hi paramaṃ balam / naṣṭakīrter manuṣyasya jīvitaṃ hy aphalaṃ smṛtam // 1.195.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvat kīrtir manuṣyasya na praṇaśyati kaurava / tāvaj jīvati gāndhāre naṣṭakīrtis tu naśyati // 1.195.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam imaṃ samupātiṣṭha dharmaṃ kurukulocitam / anurūpaṃ mahābāho pūrveṣām ātmanaḥ kuru // 1.195.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā dharanti te vīrā diṣṭyā jīvati sā pṛthā / diṣṭyā purocanaḥ pāpo nasakāmo 'tyayaṃ gataḥ // 1.195.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadā prabhṛti gāndhāre na śaknomy abhivīkṣitum / loke prāṇabhṛtāṃ kaṃ cic chrutvā kuntīṃ tathāgatām // 1.195.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi doṣeṇa tathā loko vaiti purocanam / yathā tvāṃ puruṣavyāghra loko doṣeṇa gacchati // 1.195.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tad idaṃ jīvitaṃ teṣāṃ tava kalmaṣanāśanam / saṃmantavyaṃ mahārāja pāṇḍavānāṃ ca darśanam // 1.195.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi teṣāṃ vīrāṇāṃ jīvatāṃ kurunandana / pitryo 'ṃśaḥ śakya ādātum api vajrabhṛtā svayam // 1.195.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te hi sarve sthitā dharme sarve caivaikacetasaḥ / adharmeṇa nirastāś ca tulye rājye viśeṣataḥ // 1.195.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi dharmas tvayā kāryo yadi kāryaṃ priyaṃ ca me / kṣemaṃ ca yadi kartavyaṃ teṣām ardhaṃ pradīyatām // 1.195.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantrāya samupānītair dhṛtarāṣṭrahitair nṛpa / dharmyaṃ pathyaṃ yaśasyaṃ ca vācyam ity anuśuśrumaḥ // 1.196.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpy eṣā matis tāta yā bhīṣmasya mahātmanaḥ / saṃvibhajyās tu kaunteyā dharma eṣa sanātanaḥ // 1.196.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) preṣyatāṃ drupadāyāśu naraḥ kaś cit priyaṃvadaḥ / bahulaṃ ratnam ādāya teṣām arthāya bhārata // 1.196.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mithaḥ kṛtyaṃ ca tasmai sa ādāya bahu gacchatu / vṛddhiṃ ca paramāṃ brūyāt tatsaṃyogodbhavāṃ tathā // 1.196.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprīyamāṇaṃ tvāṃ brūyād rājan dūryodhanaṃ tathā / asakṛd drupade caiva dhṛṣṭadyumne ca bhārata // 1.196.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ucitatvaṃ priyatvaṃ ca yogasyāpi ca varṇayet / punaḥ punaś ca kaunteyān mādrīputrau ca sāntvayan // 1.196.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇmayāni śubhrāṇi bahūny ābharaṇāni ca / vacanāt tava rājendra draupadyāḥ saṃprayacchatu // 1.196.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā drupadaputrāṇāṃ sarveṣāṃ bharatarṣabha / pāṇḍavānāṃ ca sarveṣāṃ kuntyā yuktāni yāni ca // 1.196.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sāntvasamāyuktaṃ drupadaṃ pāṇḍavaiḥ saha / uktvāthānantaraṃ brūyāt teṣām āgamanaṃ prati // 1.196.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñāteṣu vīreṣu balaṃ gacchatu śobhanam / duḥśāsano vikarṇaś ca pāṇḍavān ānayantv iha // 1.196.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pārthivaśreṣṭha pūjyamānāḥ sadā tvayā / prakṛtīnām anumate pade sthāsyanti paitṛke // 1.196.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ tava mahārāja teṣu putreṣu caiva ha / vṛttam aupayikaṃ manye bhīṣmeṇa saha bhārata // 1.196.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yojitāv arthamānābhyāṃ sarvakāryeṣv anantarau / na mantrayetāṃ tvacchreyaḥ kim adbhutataraṃ tataḥ // 1.196.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) duṣṭena manasā yo vai pracchannenāntarātmanā / brūyān niḥśreyasaṃ nāma kathaṃ kuryāt satāṃ matam // 1.196.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mitrāṇy arthakṛcchreṣu śreyase vetarāya vā / vidhipūrvaṃ hi sarvasya duḥkhaṃ vā yadi vā sukham // 1.196.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaprajño 'kṛtaprajño bālo vṛddhaś ca mānavaḥ / sasahāyo 'sahāyaś ca sarvaṃ sarvatra vindati // 1.196.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrūyate hi purā kaś cid ambuvīca iti śrutaḥ / āsīd rājagṛhe rājā māgadhānāṃ mahīkṣitām // 1.196.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hīnaḥ karaṇaiḥ sarvair ucchvāsaparamo nṛpaḥ / amātyasaṃsthaḥ kāryeṣu sarveṣv evābhavat tadā // 1.196.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasyāmātyo mahākarṇir babhūvaikeśvaraḥ purā / sa labdhabalam ātmānaṃ manyamāno 'vamanyate // 1.196.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājña upabhogyāni striyo ratnadhanāni ca / ādade sarvaśo mūḍha aiśvaryaṃ ca svayaṃ tadā // 1.196.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ādāya ca lubdhasya lābhāl lobho vyavardhata / tathā hi sarvam ādāya rājyam asya jihīrṣati // 1.196.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hīnasya karaṇaiḥ sarvair ucchvāsaparamasya ca / yatamāno 'pi tad rājyaṃ na śaśāketi naḥ śrutam // 1.196.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim anyad vihitān nūnaṃ tasya sā puruṣendratā / yadi te vihitaṃ rājyaṃ bhaviṣyati viśāṃ pate // 1.196.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) miṣataḥ sarvalokasya sthāsyate tvayi tad dhruvam / ato 'nyathā ced vihitaṃ yatamāno na lapsyase // 1.196.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evaṃ vidvann upādatsva mantriṇāṃ sādhv asādhutām / duṣṭānāṃ caiva boddhavyam aduṣṭānāṃ ca bhāṣitam // 1.196.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidma te bhāvadoṣeṇa yadartham idam ucyate / duṣṭaḥ pāṇḍavahetos tvaṃ doṣaṃ khyāpayase hi naḥ // 1.196.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hitaṃ tu paramaṃ karṇa bravīmi kuruvardhanam / atha tvaṃ manyase duṣṭaṃ brūhi yat paramaṃ hitam // 1.196.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ato 'nyathā cet kriyate yad bravīmi paraṃ hitam / kuravo vinaśiṣyanti nacireṇeti me matiḥ // 1.196.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rājan niḥsaṃśayaṃ śreyo vācyas tvam asi bāndhavaiḥ / na tv aśuśrūṣamāṇeṣu vākyaṃ saṃpratitiṣṭhati // 1.197.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hitaṃ hi tava tad vākyam uktavān kurusattamaḥ / bhīṣmaḥ śāṃtanavo rājan pratigṛhṇāsi tan na ca // 1.197.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā droṇena bahudhā bhāṣitaṃ hitam uttamam / tac ca rādhāsutaḥ karṇo manyate na hitaṃ tava // 1.197.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) cintayaṃś ca na paśyāmi rājaṃs tava suhṛttamam / ābhyāṃ puruṣasiṃhābhyāṃ yo vā syāt prajñayādhikaḥ // 1.197.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imau hi vṛddhau vayasā prajñayā ca śrutena ca / samau ca tvayi rājendra teṣu pāṇḍusuteṣu ca // 1.197.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dharme cānavamau rājan satyatāyāṃ ca bhārata / rāmād dāśaratheś caiva gayāc caiva na saṃśayaḥ // 1.197.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na coktavantāv aśreyaḥ purastād api kiṃ cana / na cāpy apakṛtaṃ kiṃ cid anayor lakṣyate tvayi // 1.197.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāv imau puruṣavyāghrāv anāgasi nṛpa tvayi / na mantrayetāṃ tvac chreyaḥ kathaṃ satyaparākramau // 1.197.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prajñāvantau naraśreṣṭhāv asmiṃl loke narādhipa / tvannimittam ato nemau kiṃ cij jihmaṃ vadiṣyataḥ // 1.197.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti me naiṣṭhikī buddhir vartate kurunandana // 1.197.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na cārthahetor dharmajñau vakṣyataḥ pakṣasaṃśritam / etad dhi paramaṃ śreyo menāte tava bhārata // 1.197.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) duryodhanaprabhṛtayaḥ putrā rājan yathā tava / tathaiva pāṇḍaveyās te putrā rājan na saṃśayaḥ // 1.197.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) teṣu ced ahitaṃ kiṃ cin mantrayeyur abuddhitaḥ / mantriṇas te na te śreyaḥ prapaśyanti viśeṣataḥ // 1.197.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha te hṛdaye rājan viśeṣas teṣu vartate / antarasthaṃ vivṛṇvānāḥ śreyaḥ kuryur na te dhruvam // 1.197.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etadartham imau rājan mahātmānau mahādyutī / nocatur vivṛtaṃ kiṃ cin na hy eṣa tava niścayaḥ // 1.197.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cāpy aśakyatāṃ teṣām āhatuḥ puruṣarṣabhau / tat tathā puruṣavyāghra tava tad bhadram astu te // 1.197.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi pāṇḍavaḥ śrīmān savyasācī paraṃtapaḥ / śakyo vijetuṃ saṃgrāme rājan maghavatā api // 1.197.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhīmaseno mahābāhur nāgāyutabalo mahān / kathaṃ hi yudhi śakyeta vijetum amarair api // 1.197.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva kṛtinau yuddhe yamau yamasutāv iva / kathaṃ viṣahituṃ śakyau raṇe jīvitum icchatā // 1.197.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmin dhṛtir anukrośaḥ kṣamā satyaṃ parākramaḥ / nityāni pāṇḍavaśreṣṭhe sa jīyeta kathaṃ raṇe // 1.197.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ pakṣadharo rāmo yeṣāṃ mantrī janārdanaḥ / kiṃ nu tair ajitaṃ saṃkhye yeṣāṃ pakṣe ca sātyakiḥ // 1.197.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupadaḥ śvaśuro yeṣāṃ yeṣāṃ śyālāś ca pārṣatāḥ / dhṛṣṭadyumnamukhā vīrā bhrātaro drupadātmajāḥ // 1.197.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'śakyatāṃ ca vijñāya teṣām agreṇa bhārata / dāyādyatāṃ ca dharmeṇa samyak teṣu samācara // 1.197.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ nirdigdham ayaśaḥ purocanakṛtaṃ mahat / teṣām anugraheṇādya rājan prakṣālayātmanaḥ // 1.197.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) drupado 'pi mahān rājā kṛtavairaś ca naḥ purā / tasya saṃgrahaṇaṃ rājan svapakṣasya vivardhanam // 1.197.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balavantaś ca dāśārhā bahavaś ca viśāṃ pate / yataḥ kṛṣṇas tatas te syur yataḥ kṛṣṇas tato jayaḥ // 1.197.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca sāmnaiva śakyeta kāryaṃ sādhayituṃ nṛpa / ko daivaśaptas tat kārtuṃ vigraheṇa samācaret // 1.197.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śrutvā ca jīvataḥ pārthān paurajānapado janaḥ / balavad darśane gṛdhnus teṣāṃ rājan kuru priyam // 1.197.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaś ca karṇaś ca śakuniś cāpi saubalaḥ / adharmayuktā duṣprajñā bālā maiṣāṃ vacaḥ kṛthāḥ // 1.197.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) uktam etan mayā rājan purā guṇavatas tava / duryodhanāparādhena prajeyaṃ vinaśiṣyati // 1.197.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaḥ śāṃtanavo vidvān droṇaś ca bhagavān ṛṣiḥ / hitaṃ paramakaṃ vākyaṃ tvaṃ ca satyaṃ bravīṣi mām // 1.198.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaiva pāṇḍos te vīrāḥ kuntīputrā mahārathāḥ / tathaiva dharmataḥ sarve mama putrā na saṃśayaḥ // 1.198.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathaiva mama putrāṇām idaṃ rājyaṃ vidhīyate / tathaiva pāṇḍuputrāṇām idaṃ rājyaṃ na saṃśayaḥ // 1.198.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣattar ānaya gacchaitān saha mātrā susatkṛtān / tayā ca devarūpiṇyā kṛṣṇayā saha bhārata // 1.198.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā jīvanti te pārthā diṣṭyā jīvati sā pṛthā / diṣṭyā drupadakanyāṃ ca labdhavanto mahārathāḥ // 1.198.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā vardhāmahe sarve diṣṭyā śāntaḥ purocanaḥ / diṣṭyā mama paraṃ duḥkham apanītaṃ mahādyute // 1.198.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jagāma viduro dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt / sakāśaṃ yajñasenasya pāṇḍavānāṃ ca bhārata // 1.198.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatra gatvā sa dharmajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ / drupadaṃ nyāyato rājan saṃyuktam upatasthivān // 1.198.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cāpi pratijagrāha dharmeṇa viduraṃ tataḥ / cakratuś ca yathānyāyaṃ kuśalapraśnasaṃvidam // 1.198.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa pāṇḍavāṃs tatra vāsudevaṃ ca bhārata / snehāt pariṣvajya sa tān papracchānāmayaṃ tataḥ // 1.198.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) taiś cāpy amitabuddhiḥ sa pūjito 'tha yathākramam / vacanād dhṛtarāṣṭrasya snehayuktaṃ punaḥ punaḥ // 1.198.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) papracchānāmayaṃ rājaṃs tatas tān pāṇḍunandanān / pradadau cāpi ratnāni vividhāni vasūni ca // 1.198.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavānāṃ ca kuntyāś ca draupadyāś ca viśāṃ pate / drupadasya ca putrāṇāṃ yathā dattāni kauravaiḥ // 1.198.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) provāca cāmitamatiḥ praśritaṃ vinayānvitaḥ / drupadaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ saṃnidhau keśavasya ca // 1.198.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rājañ śṛṇu sahāmātyaḥ saputraś ca vaco mama / dhṛtarāṣṭraḥ saputras tvāṃ sahāmātyaḥ sabāndhavaḥ // 1.198.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abravīt kuśalaṃ rājan prīyamāṇaḥ punaḥ punaḥ / prītimāṃs te dṛḍhaṃ cāpi saṃbandhena narādhipa // 1.198.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ kauravaiḥ saha sarvaśaḥ / kuśalaṃ tvāṃ mahāprājñaḥ sarvataḥ paripṛcchati // 1.198.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) bhāradvājo maheṣvāso droṇaḥ priyasakhas tava / samāśleṣam upetya tvāṃ kuśalaṃ paripṛcchati // 1.198.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraś ca pāñcālya tvayā saṃbandham īyivān / kṛtārthaṃ manyate ''tmānaṃ tathā sarve 'pi kauravāḥ // 1.198.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tathā rājyasaṃprāptis teṣāṃ prītikarī matā / yathā saṃbandhakaṃ prāpya yajñasena tvayā saha // 1.198.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad viditvā tu bhavān prasthāpayatu pāṇḍavān / draṣṭuṃ hi pāṇḍudāyādāṃs tvarante kuravo bhṛśam // 1.198.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) viproṣitā dīrghakālam ime cāpi nararṣabhāḥ / utsukā nagaraṃ draṣṭuṃ bhaviṣyanti pṛthā tathā // 1.198.22 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kṛṣṇām api ca pāñcālīṃ sarvāḥ kuruvarastriyaḥ / draṣṭukāmāḥ pratīkṣante puraṃ ca viṣayaṃ ca naḥ // 1.198.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān pāṇḍuputrāṇām ājñāpayatu māciram / gamanaṃ sahadārāṇām etad āgamanaṃ mama // 1.198.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visṛṣṭeṣu tvayā rājan pāṇḍaveṣu mahātmasu / tato 'haṃ preṣayiṣyāmi dhṛtarāṣṭrasya śīghragān // 1.198.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgamiṣyanti kaunteyāḥ kuntī ca saha kṛṣṇayā // 1.198.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam etan mahāprājña yathāttha vidurādya mām / mamāpi paramo harṣaḥ saṃbandhe 'smin kṛte vibho // 1.199.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gamanaṃ cāpi yuktaṃ syād gṛham eṣāṃ mahātmanām / na tu tāvan mayā yuktam etad vaktuṃ svayaṃ girā // 1.199.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tu manyate vīraḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / bhīmasenārjunau caiva yamau ca puruṣarṣabhau // 1.199.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmakṛṣṇau ca dharmajñau tadā gacchantu pāṇḍavāḥ / etau hi puruṣavyāghrāv eṣāṃ priyahite ratau // 1.199.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paravanto vayaṃ rājaṃs tvayi sarve sahānugāḥ / yathā vakṣyasi naḥ prītyā kariṣyāmas tathā vayam // 1.199.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīd vāsudevo gamanaṃ mama rocate / yathā vā manyate rājā drupadaḥ sarvadharmavit // 1.199.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yathaiva manyate vīro dāśārhaḥ puruṣottamaḥ / prāptakālaṃ mahābāhuḥ sā buddhir niścitā mama // 1.199.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaiva hi mahābhāgāḥ kaunteyā mama sāṃpratam / tathaiva vāsudevasya pāṇḍuputrā na saṃśayaḥ // 1.199.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tad dhyāyati kaunteyo dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / yad eṣāṃ puruṣavyāghraḥ śreyo dhyāyati keśavaḥ // 1.199.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te samanujñātā drupadena mahātmanā / pāṇḍavāś caiva kṛṣṇaś ca viduraś ca mahāmatiḥ // 1.199.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādāya draupadīṃ kṛṣṇāṃ kuntīṃ caiva yaśasvinīm / savihāraṃ sukhaṃ jagmur nagaraṃ nāgasāhvayam // 1.199.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā copasthitān vīrān dhṛtarāṣṭro 'pi kauravaḥ / pratigrahāya pāṇḍūnāṃ preṣayām āsa kauravān // 1.199.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikarṇaṃ ca maheṣvāsaṃ citrasenaṃ ca bhārata / droṇaṃ ca parameṣvāsaṃ gautamaṃ kṛpam eva ca // 1.199.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tais te parivṛtā vīrāḥ śobhamānā mahārathāḥ / nagaraṃ hāstinapuraṃ śanaiḥ praviviśus tadā // 1.199.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kautūhalena nagaraṃ dīryamāṇam ivābhavat / yatra te puruṣavyāghrāḥ śokaduḥkhavināśanāḥ // 1.199.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tata uccāvacā vācaḥ priyāḥ priyacikīrṣubhiḥ / udīritā aśṛṇvaṃs te pāṇḍavā hṛdayaṃgamāḥ // 1.199.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ sa puruṣavyāghraḥ punar āyāti dharmavit / yo naḥ svān iva dāyādān dharmeṇa parirakṣati // 1.199.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya pāṇḍur mahārājo vanād iva vanapriyaḥ / āgataḥ priyam asmākaṃ cikīrṣur nātra saṃśayaḥ // 1.199.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu nādya kṛtaṃ tāvat sarveṣāṃ naḥ paraṃ priyam / yan naḥ kuntīsutā vīrā bhartāraḥ punarāgatāḥ // 1.199.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi dattaṃ yadi hutaṃ vidyate yadi nas tapaḥ / tena tiṣṭhantu nagare pāṇḍavāḥ śaradāṃ śatam // 1.199.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tatas te dhṛtarāṣṭrasya bhīṣmasya ca mahātmanaḥ / anyeṣāṃ ca tadarhāṇāṃ cakruḥ pādābhivandanam // 1.199.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā tu kuśalapraśnaṃ sarveṇa nagareṇa te / samāviśanta veśmāni dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt // 1.199.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśrāntās te mahātmānaḥ kaṃ cit kālaṃ mahābalāḥ / āhūtā dhṛtarāṣṭreṇa rājñā śāṃtanavena ca // 1.199.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṛbhiḥ saha kaunteya nibodhedaṃ vaco mama / punar vo vigraho mā bhūt khāṇḍavaprastham āviśa // 1.199.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca vo vasatas tatra kaś cic chaktaḥ prabādhitum / saṃrakṣyamāṇān pārthena tridaśān iva vajriṇā // 1.199.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ardhaṃ rājyasya saṃprāpya khāṇḍavaprastham āviśa // 1.199.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pratigṛhya tu tad vākyaṃ nṛpaṃ sarve praṇamya ca / pratasthire tato ghoraṃ vanaṃ tan manujarṣabhāḥ // 1.199.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ardhaṃ rājyasya saṃprāpya khāṇḍavaprastham āviśan // 1.199.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas te pāṇḍavās tatra gatvā kṛṣṇapurogamāḥ / maṇḍayāṃ cakrire tad vai puraṃ svargavad acyutāḥ // 1.199.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ puṇye śive deśe śāntiṃ kṛtvā mahārathāḥ / nagaraṃ māpayām āsur dvaipāyanapurogamāḥ // 1.199.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāgarapratirūpābhiḥ parikhābhir alaṃkṛtam / prākāreṇa ca saṃpannaṃ divam āvṛtya tiṣṭhatā // 1.199.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍurābhraprakāśena himarāśinibhena ca / śuśubhe tat puraśreṣṭhaṃ nāgair bhogavatī yathā // 1.199.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvipakṣagaruḍaprakhyair dvārair ghorapradarśanaiḥ / guptam abhracayaprakhyair gopurair mandaropamaiḥ // 1.199.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vividhair atinirviddhaiḥ śastropetaiḥ susaṃvṛtaiḥ / śaktibhiś cāvṛtaṃ tad dhi dvijihvair iva pannagaiḥ // 1.199.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) talpaiś cābhyāsikair yuktaṃ śuśubhe yodharakṣitam // 1.199.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tīkṣṇāṅkuśaśataghnībhir yantrajālaiś ca śobhitam / āyasaiś ca mahācakraiḥ śuśubhe tat purottamam // 1.199.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvibhaktamahārathyaṃ devatābādhavarjitam / virocamānaṃ vividhaiḥ pāṇḍurair bhavanottamaiḥ // 1.199.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tat triviṣṭapasaṃkāśam indraprasthaṃ vyarocata / meghavṛndam ivākāśe vṛddhaṃ vidyutsamāvṛtam // 1.199.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra ramye śubhe deśe kauravyasya niveśanam / śuśubhe dhanasaṃpūrṇaṃ dhanādhyakṣakṣayopamam // 1.199.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāgacchan dvijā rājan sarvavedavidāṃ varāḥ / nivāsaṃ rocayanti sma sarvabhāṣāvidas tathā // 1.199.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaṇijaś cābhyayus tatra deśe digbhyo dhanārthinaḥ / sarvaśilpavidaś caiva vāsāyābhyāgamaṃs tadā // 1.199.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udyānāni ca ramyāṇi nagarasya samantataḥ / āmrair āmrātakair nīpair aśokaiś campakais tathā // 1.199.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṃnāgair nāgapuṣpaiś ca lakucaiḥ panasais tathā / śālatālakadambaiś ca bakulaiś ca saketakaiḥ // 1.199.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manoharaiḥ puṣpitaiś ca phalabhārāvanāmitaiḥ / prācīnāmalakair lodhrair aṅkolaiś ca supuṣpitaiḥ // 1.199.41 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) jambūbhiḥ pāṭalābhiś ca kubjakair atimuktakaiḥ / karavīraiḥ pārijātair anyaiś ca vividhair drumaiḥ // 1.199.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nityapuṣpaphalopetair nānādvijagaṇāyutam / mattabarhiṇasaṃghuṣṭaṃ kokilaiś ca sadāmadaiḥ // 1.199.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhair ādarśavimalair vividhaiś ca latāgṛhaiḥ / manoharaiś citragṛhais tathā jagatiparvataiḥ // 1.199.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) vāpībhir vividhābhiś ca pūrṇābhiḥ paramāmbhasā // 1.199.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarobhir atiramyaiś ca padmotpalasugandhibhiḥ / haṃsakāraṇḍavayutaiś cakravākopaśobhitaiḥ // 1.199.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ramyāś ca vividhās tatra puṣkariṇyo vanāvṛtāḥ / taḍāgāni ca ramyāṇi bṛhanti ca mahānti ca // 1.199.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ puṇyajanopetaṃ rāṣṭram āvasatāṃ mahat / pāṇḍavānāṃ mahārāja śaśvat prītir avardhata // 1.199.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra bhīṣmeṇa rājñā ca dharmapraṇayane kṛte / pāṇḍavāḥ samapadyanta khāṇḍavaprasthavāsinaḥ // 1.199.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcabhis tair maheṣvāsair indrakalpaiḥ samanvitam / śuśubhe tat puraśreṣṭhaṃ nāgair bhogavatī yathā // 1.199.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān niveśya tato vīro rāmeṇa saha keśavaḥ / yayau dvāravatīṃ rājan pāṇḍavānumate tadā // 1.199.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃprāpya rājyaṃ tad indraprasthe tapodhana / ata ūrdhvaṃ mahātmānaḥ kim akurvanta pāṇḍavāḥ // 1.200.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva eva mahātmānaḥ pūrve mama pitāmahāḥ / draupadī dharmapatnī ca kathaṃ tān anvavartata // 1.200.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ vā pañca kṛṣṇāyām ekasyāṃ te narādhipāḥ / vartamānā mahābhāgā nābhidyanta parasparam // 1.200.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāmy ahaṃ sarvaṃ vistareṇa tapodhana / teṣāṃ ceṣṭitam anyonyaṃ yuktānāṃ kṛṣṇayā tayā // 1.200.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭrābhyanujñātāḥ kṛṣṇayā saha pāṇḍavāḥ / remire puruṣavyāghrāḥ prāptarājyāḥ paraṃtapāḥ // 1.200.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpya rājyaṃ mahātejāḥ satyasaṃdho yudhiṣṭhiraḥ / pālayām āsa dharmeṇa pṛthivīṃ bhrātṛbhiḥ saha // 1.200.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jitārayo mahāprājñāḥ satyadharmaparāyaṇāḥ / mudaṃ paramikāṃ prāptās tatroṣuḥ pāṇḍunandanāḥ // 1.200.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurvāṇāḥ paurakāryāṇi sarvāṇi puruṣarṣabhāḥ / āsāṃ cakrur mahārheṣu pārthiveṣv āsaneṣu ca // 1.200.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha teṣūpaviṣṭeṣu sarveṣv eva mahātmasu / nāradas tv atha devarṣir ājagāma yadṛcchayā // 1.200.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsanaṃ ruciraṃ tasmai pradadau svaṃ yudhiṣṭhiraḥ // 1.200.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) devarṣer upaviṣṭasya svayam arghyaṃ yathāvidhi / prādād yudhiṣṭhiro dhīmān rājyaṃ cāsmai nyavedayat // 1.200.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya tu tāṃ pūjām ṛṣiḥ prītamanābhavat / āśīrbhir vardhayitvā tu tam uvācāsyatām iti // 1.200.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣasādābhyanujñātas tato rājā yudhiṣṭhiraḥ / preṣayām āsa kṛṣṇāyai bhagavantam upasthitam // 1.200.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvaiva draupadī cāpi śucir bhūtvā samāhitā / jagāma tatra yatrāste nāradaḥ pāṇḍavaiḥ saha // 1.200.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyābhivādya caraṇau devarṣer dharmacāriṇī / kṛtāñjaliḥ susaṃvītā sthitātha drupadātmajā // 1.200.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyāś cāpi sa dharmātmā satyavāg ṛṣisattamaḥ / āśiṣo vividhāḥ procya rājaputryās tu nāradaḥ // 1.200.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gamyatām iti hovāca bhagavāṃs tām aninditām // 1.200.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gatāyām atha kṛṣṇāyāṃ yudhiṣṭhirapurogamān / vivikte pāṇḍavān sarvān uvāca bhagavān ṛṣiḥ // 1.200.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālī bhavatām ekā dharmapatnī yaśasvinī / yathā vo nātra bhedaḥ syāt tathā nītir vidhīyatām // 1.200.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sundopasundāv asurau bhrātarau sahitāv ubhau / āstām avadhyāv anyeṣāṃ triṣu lokeṣu viśrutau // 1.200.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ekarājyāv ekagṛhāv ekaśayyāsanāśanau / tilottamāyās tau hetor anyonyam abhijaghnatuḥ // 1.200.19 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ma-vipulā) rakṣyatāṃ sauhṛdaṃ tasmād anyonyapratibhāvikam / yathā vo nātra bhedaḥ syāt tat kuruṣva yudhiṣṭhira // 1.200.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sundopasundāv asurau kasya putrau mahāmune / utpannaś ca kathaṃ bhedaḥ kathaṃ cānyonyam aghnatām // 1.200.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) apsarā devakanyā vā kasya caiṣā tilottamā / yasyāḥ kāmena saṃmattau jaghnatus tau parasparam // 1.200.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat sarvaṃ yathāvṛttaṃ vistareṇa tapodhana / śrotum icchāmahe vipra paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ // 1.200.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu me vistareṇemam itihāsaṃ purātanam / bhrātṛbhīḥ sahitaḥ pārtha yathāvṛttaṃ yudhiṣṭhira // 1.201.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāsurasyānvavāye hiraṇyakaśipoḥ purā / nikumbho nāma daityendras tejasvī balavān abhūt // 1.201.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tasya putrau mahāvīryau jātau bhīmaparākramau / sahānyonyena bhuñjāte vinānyonyaṃ na gacchataḥ // 1.201.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyonyasya priyakarāv anyonyasya priyaṃvadau / ekaśīlasamācārau dvidhaivaikaṃ yathā kṛtau // 1.201.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tau vivṛddhau mahāvīryau kāryeṣv apy ekaniścayau / trailokyavijayārthāya samāsthāyaikaniścayam // 1.201.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā dīkṣāṃ gatau vindhyaṃ tatrograṃ tepatus tapaḥ / tau tu dīrgheṇa kālena tapoyuktau babhūvatuḥ // 1.201.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣutpipāsāpariśrāntau jaṭāvalkaladhāriṇau / malopacitasarvāṅgau vāyubhakṣau babhūvatuḥ // 1.201.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmamāṃsāni juhvantau pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitau / ūrdhvabāhū cānimiṣau dīrghakālaṃ dhṛtavratau // 1.201.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tayos tapaḥprabhāveṇa dīrghakālaṃ pratāpitaḥ / dhūmaṃ pramumuce vindhyas tad adbhutam ivābhavat // 1.201.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devābhavan bhītā ugraṃ dṛṣṭvā tayos tapaḥ / tapovighātārtham atho devā vighnāni cakrire // 1.201.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ratnaiḥ pralobhayām āsuḥ strībhiś cobhau punaḥ punaḥ / na ca tau cakratur bhaṅgaṃ vratasya sumahāvratau // 1.201.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha māyāṃ punar devās tayoś cakrur mahātmanoḥ / bhaginyo mātaro bhāryās tayoḥ parijanas tathā // 1.201.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paripātyamānā vitrastāḥ śūlahastena rakṣasā / srastābharaṇakeśāntā ekāntabhraṣṭavāsasaḥ // 1.201.13 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) abhidhāvya tataḥ sarvās tau trāhīti vicukruśuḥ / na ca tau cakratur bhaṅgaṃ vratasya sumahāvratau // 1.201.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā kṣobhaṃ nopayāti nārtim anyataras tayoḥ / tataḥ striyas tā bhūtaṃ ca sarvam antaradhīyata // 1.201.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ pitāmahaḥ sākṣād abhigamya mahāsurau / vareṇa chandayām āsa sarvalokapitāmahaḥ // 1.201.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sundopasundau tau bhrātarau dṛḍhavikramau / dṛṣṭvā pitāmahaṃ devaṃ tasthatuḥ prāñjalī tadā // 1.201.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūcatuś ca prabhuṃ devaṃ tatas tau sahitau tadā / āvayos tapasānena yadi prītaḥ pitāmahaḥ // 1.201.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māyāvidāv astravidau balinau kāmarūpiṇau / ubhāv apy amarau syāvaḥ prasanno yadi nau prabhuḥ // 1.201.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ṛte 'maratvam anyad vāṃ sarvam uktaṃ bhaviṣyati / anyad vṛṇītāṃ mṛtyoś ca vidhānam amaraiḥ samam // 1.201.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kariṣyāvedam iti yan mahad abhyutthitaṃ tapaḥ / yuvayor hetunānena nāmaratvaṃ vidhīyate // 1.201.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) trailokyavijayārthāya bhavadbhyām āsthitaṃ tapaḥ / hetunānena daityendrau na vāṃ kāmaṃ karomy aham // 1.201.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triṣu lokeṣu yad bhūtaṃ kiṃ cit sthāvarajaṅgamam / sarvasmān nau bhayaṃ na syād ṛte 'nyonyaṃ pitāmaha // 1.201.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat prārthitaṃ yathoktaṃ ca kāmam etad dadāni vām / mṛtyor vidhānam etac ca yathāvad vāṃ bhaviṣyati // 1.201.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pitāmaho dattvā varam etat tadā tayoḥ / nivartya tapasas tau ca brahmalokaṃ jagāma ha // 1.201.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhvā varāṇi sarvāṇi daityendrāv api tāv ubhau / avadhyau sarvalokasya svam eva bhavanaṃ gatau // 1.201.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau tu labdhavarau dṛṣṭvā kṛtakāmau mahāsurau / sarvaḥ suhṛjjanas tābhyāṃ pramodam upajagmivān // 1.201.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tau tu jaṭā hitvā maulinau saṃbabhūvatuḥ / mahārhābharaṇopetau virajombaradhāriṇau // 1.201.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akālakaumudīṃ caiva cakratuḥ sārvakāmikīm / daityendrau paramaprītau tayoś caiva suhṛjjanaḥ // 1.201.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhakṣyatāṃ bhujyatāṃ nityaṃ ramyatāṃ gīyatām iti / pīyatāṃ dīyatāṃ ceti vāca āsan gṛhe gṛhe // 1.201.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tatra mahāpānair utkṛṣṭatalanāditaiḥ / hṛṣṭaṃ pramuditaṃ sarvaṃ daityānām abhavat puram // 1.201.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tais tair vihārair bahubhir daityānāṃ kāmarūpiṇām / samāḥ saṃkrīḍatāṃ teṣām ahar ekam ivābhavat // 1.201.32 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) utsave vṛttamātre tu trailokyākāṅkṣiṇāv ubhau / mantrayitvā tataḥ senāṃ tāv ājñāpayatāṃ tadā // 1.202.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhṛdbhir abhyanujñātau daityavṛddhaiś ca mantribhiḥ / kṛtvā prāsthānikaṃ rātrau maghāsu yayatus tadā // 1.202.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadāpaṭṭiśadhāriṇyā śūlamudgarahastayā / prasthitau sahadharmiṇyā mahatyā daityasenayā // 1.202.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṅgalaiḥ stutibhiś cāpi vijayapratisaṃhitaiḥ / cāraṇaiḥ stūyamānau tu jagmatuḥ parayā mudā // 1.202.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv antarikṣam utpatya daityau kāmagamāv ubhau / devānām eva bhavanaṃ jagmatur yuddhadurmadau // 1.202.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tayor āgamanaṃ jñātvā varadānaṃ ca tat prabhoḥ / hitvā triviṣṭapaṃ jagmur brahmalokaṃ tataḥ surāḥ // 1.202.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv indralokaṃ nirjitya yakṣarakṣogaṇāṃs tathā / khecarāṇy api bhūtāni jigyatus tīvravikramau // 1.202.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) antarbhūmigatān nāgāñ jitvā tau ca mahāsurau / samudravāsinaḥ sarvān mlecchajātīn vijigyatuḥ // 1.202.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvāṃ mahīṃ jetum ārabdhāv ugraśāsanau / sainikāṃś ca samāhūya sutīkṣṇāṃ vācam ūcatuḥ // 1.202.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣayo mahāyajñair havyakavyair dvijātayaḥ / tejo balaṃ ca devānāṃ vardhayanti śriyaṃ tathā // 1.202.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām evaṃ pravṛddhānāṃ sarveṣām asuradviṣām / saṃbhūya sarvair asmābhiḥ kāryaḥ sarvātmanā vadhaḥ // 1.202.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ sarvān samādiśya pūrvatīre mahodadheḥ / krūrāṃ matiṃ samāsthāya jagmatuḥ sarvatomukham // 1.202.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñair yajante ye ke cid yājayanti ca ye dvijāḥ / tān sarvān prasabhaṃ dṛṣṭvā balinau jaghnatus tadā // 1.202.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āśrameṣv agnihotrāṇi ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām / gṛhītvā prakṣipanty apsu viśrabdhāḥ sainikās tayoḥ // 1.202.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapodhanaiś ca ye śāpāḥ kruddhair uktā mahātmabhiḥ / nākrāmanti tayos te 'pi varadānena jṛmbhatoḥ // 1.202.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nākrāmanti yadā śāpā bāṇā muktāḥ śilāsv iva / niyamāṃs tadā parityajya vyadravanta dvijātayaḥ // 1.202.16 upagīti (12, 15, 12, 15) pṛthivyāṃ ye tapaḥsiddhā dāntāḥ śamaparāyaṇāḥ / tayor bhayād dudruvus te vainateyād ivoragāḥ // 1.202.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) mathitair āśramair bhagnair vikīrṇakalaśasruvaiḥ / śūnyam āsīj jagat sarvaṃ kāleneva hataṃ yathā // 1.202.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣibhir adṛśyadbhir ṛṣibhiś ca mahāsurau / ubhau viniścayaṃ kṛtvā vikurvāte vadhaiṣiṇau // 1.202.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhinnakaraṭau mattau bhūtvā kuñjararūpiṇau / saṃlīnān api durgeṣu ninyatur yamasādanam // 1.202.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhau bhūtvā punar vyāghrau punaś cāntarhitāv ubhau / tais tair upāyais tau krūrāv ṛṣīn dṛṣṭvā nijaghnatuḥ // 1.202.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nivṛttayajñasvādhyāyā praṇaṣṭanṛpatidvijā / utsannotsavayajñā ca babhūva vasudhā tadā // 1.202.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) hāhābhūtā bhayārtā ca nivṛttavipaṇāpaṇā / nivṛttadevakāryā ca puṇyodvāhavivarjitā // 1.202.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛttakṛṣigorakṣā vidhvastanagarāśramā / asthikaṅkālasaṃkīrṇā bhūr babhūvogradarśanā // 1.202.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛttapitṛkāryaṃ ca nirvaṣaṭkāramaṅgalam / jagat pratibhayākāraṃ duṣprekṣyam abhavat tadā // 1.202.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) candrādityau grahās tārā nakṣatrāṇi divaukasaḥ / jagmur viṣādaṃ tat karma dṛṣṭvā sundopasundayoḥ // 1.202.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ sarvā diśo daityau jitvā krūreṇa karmaṇā / niḥsapatnau kurukṣetre niveśam abhicakratuḥ // 1.202.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devarṣayaḥ sarve siddhāś ca paramarṣayaḥ / jagmus tadā parām ārtiṃ dṛṣṭvā tat kadanaṃ mahat // 1.203.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'bhijagmur jitakrodhā jitātmāno jitendriyāḥ / pitāmahasya bhavanaṃ jagataḥ kṛpayā tadā // 1.203.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato dadṛśur āsīnaṃ saha devaiḥ pitāmaham / siddhair brahmarṣibhiś caiva samantāt parivāritam // 1.203.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra devo mahādevas tatrāgnir vāyunā saha / candrādityau ca dharmaś ca parameṣṭhī tathā budhaḥ // 1.203.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaikhānasā vālakhilyā vānaprasthā marīcipāḥ / ajāś caivāvimūḍhāś ca tejogarbhās tapasvinaḥ // 1.203.5 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ṛṣayaḥ sarva evaite pitāmaham upāsate // 1.203.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'bhigamya sahitāḥ sarva eva maharṣayaḥ / sundopasundayoḥ karma sarvam eva śaśaṃsire // 1.203.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yathākṛtaṃ yathā caiva kṛtaṃ yena krameṇa ca / nyavedayaṃs tataḥ sarvam akhilena pitāmahe // 1.203.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devagaṇāḥ sarve te caiva paramarṣayaḥ / tam evārthaṃ puraskṛtya pitāmaham acodayan // 1.203.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pitāmahaḥ śrutvā sarveṣāṃ tad vacas tadā / muhūrtam iva saṃcintya kartavyasya viniścayam // 1.203.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor vadhaṃ samuddiśya viśvakarmāṇam āhvayat / dṛṣṭvā ca viśvakarmāṇaṃ vyādideśa pitāmahaḥ // 1.203.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sṛjyatāṃ prārthanīyeha pramadeti mahātapāḥ // 1.203.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pitāmahaṃ namaskṛtya tadvākyam abhinandya ca / nirmame yoṣitaṃ divyāṃ cintayitvā prayatnataḥ // 1.203.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triṣu lokeṣu yat kiṃ cid bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam / samānayad darśanīyaṃ tat tad yatnāt tatas tataḥ // 1.203.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) koṭiśaś cāpi ratnāni tasyā gātre nyaveśayat / tāṃ ratnasaṃghātamayīm asṛjad devarūpiṇīm // 1.203.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sā prayatnena mahatā nirmitā viśvakarmaṇā / triṣu lokeṣu nārīṇāṃ rūpeṇāpratimābhavat // 1.203.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na tasyāḥ sūkṣmam apy asti yad gātre rūpasaṃpadā / na yuktaṃ yatra vā dṛṣṭir na sajjati nirīkṣatām // 1.203.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā vigrahavatīva śrīḥ kāntarūpā vapuṣmatī / jahāra sarvabhūtānāṃ cakṣūṃṣi ca manāṃsi ca // 1.203.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tilaṃ tilaṃ samānīya ratnānāṃ yad vinirmitā / tilottamety atas tasyā nāma cakre pitāmahaḥ // 1.203.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha sundopasundābhyām asurābhyāṃ tilottame / prārthanīyena rūpeṇa kuru bhadre pralobhanam // 1.203.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatkṛte darśanād eva rūpasaṃpatkṛtena vai / virodhaḥ syād yathā tābhyām anyonyena tathā kuru // 1.203.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tatheti pratijñāya namaskṛtya pitāmaham / cakāra maṇḍalaṃ tatra vibudhānāṃ pradakṣiṇam // 1.203.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṅmukho bhagavān āste dakṣiṇena maheśvaraḥ / devāś caivottareṇāsan sarvatas tv ṛṣayo 'bhavan // 1.203.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurvantyā tu tayā tatra maṇḍalaṃ tat pradakṣiṇam / indraḥ sthāṇuś ca bhagavān dhairyeṇa pratyavasthitau // 1.203.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) draṣṭukāmasya cātyarthaṃ gatāyāḥ pārśvatas tadā / anyad añcitapakṣmāntaṃ dakṣiṇaṃ niḥsṛtaṃ mukham // 1.203.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛṣṭhataḥ parivartantyāḥ paścimaṃ niḥsṛtaṃ mukham / gatāyāś cottaraṃ pārśvam uttaraṃ niḥsṛtaṃ mukham // 1.203.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendrasyāpi netrāṇāṃ pārśvataḥ pṛṣṭhato 'grataḥ / raktāntānāṃ viśālānāṃ sahasraṃ sarvato 'bhavat // 1.203.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ caturmukhaḥ sthāṇur mahādevo 'bhavat purā / tathā sahasranetraś ca babhūva balasūdanaḥ // 1.203.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā devanikāyānām ṛṣīṇāṃ caiva sarvaśaḥ / mukhāny abhipravartante yena yāti tilottamā // 1.203.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā gātre nipatitā teṣāṃ dṛṣṭir mahātmanām / sarveṣām eva bhūyiṣṭham ṛte devaṃ pitāmaham // 1.203.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gacchantyās tu tadā devāḥ sarve ca paramarṣayaḥ / kṛtam ity eva tat kāryaṃ menire rūpasaṃpadā // 1.203.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tilottamāyāṃ tu tadā gatāyāṃ lokabhāvanaḥ / sarvān visarjayām āsa devān ṛṣigaṇāṃś ca tān // 1.203.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) jitvā tu pṛthivīṃ daityau niḥsapatnau gatavyathau / kṛtvā trailokyam avyagraṃ kṛtakṛtyau babhūvatuḥ // 1.204.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devagandharvayakṣāṇāṃ nāgapārthivarakṣasām / ādāya sarvaratnāni parāṃ tuṣṭim upāgatau // 1.204.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā na pratiṣeddhāras tayoḥ santīha ke cana / nirudyogau tadā bhūtvā vijahrāte 'marāv iva // 1.204.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strībhir mālyaiś ca gandhaiś ca bhakṣair bhojyaiś ca puṣkalaiḥ / pānaiś ca vividhair hṛdyaiḥ parāṃ prītim avāpatuḥ // 1.204.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antaḥpure vanodyāne parvatopavaneṣu ca / yathepsiteṣu deśeṣu vijahrāte 'marāv iva // 1.204.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kadā cid vindhyasya pṛṣṭhe samaśilātale / puṣpitāgreṣu śāleṣu vihāram abhijagmatuḥ // 1.204.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) divyeṣu sarvakāmeṣu samānīteṣu tatra tau / varāsaneṣu saṃhṛṣṭau saha strībhir niṣedatuḥ // 1.204.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vāditranṛttābhyām upātiṣṭhanta tau striyaḥ / gītaiś ca stutisaṃyuktaiḥ prītyartham upajagmire // 1.204.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tilottamā tatra vane puṣpāṇi cinvatī / veṣam ākṣiptam ādhāya raktenaikena vāsasā // 1.204.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadītīreṣu jātān sā karṇikārān vicinvatī / śanair jagāma taṃ deśaṃ yatrāstāṃ tau mahāsurau // 1.204.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau tu pītvā varaṃ pānaṃ madaraktāntalocanau / dṛṣṭvaiva tāṃ varārohāṃ vyathitau saṃbabhūvatuḥ // 1.204.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv utpatyāsanaṃ hitvā jagmatur yatra sā sthitā / ubhau ca kāmasaṃmattāv ubhau prārthayataś ca tām // 1.204.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇe tāṃ kare subhrūṃ sundo jagrāha pāṇinā / upasundo 'pi jagrāha vāme pāṇau tilottamām // 1.204.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varapradānamattau tāv aurasena balena ca / dhanaratnamadābhyāṃ ca surāpānamadena ca // 1.204.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvair etair madair mattāv anyonyaṃ bhrukuṭīkṛtau / madakāmasamāviṣṭau parasparam athocatuḥ // 1.204.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama bhāryā tava gurur iti sundo 'bhyabhāṣata / mama bhāryā tava vadhūr upasundo 'bhyabhāṣata // 1.204.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) naiṣā tava mamaiṣeti tatra tau manyur āviśat / tasyā hetor gade bhīme tāv ubhāv apy agṛhṇatām // 1.204.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau pragṛhya gade bhīme tasyāḥ kāmena mohitau / ahaṃ pūrvam ahaṃ pūrvam ity anyonyaṃ nijaghnatuḥ // 1.204.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau gadābhihatau bhīmau petatur dharaṇītale / rudhireṇāvaliptāṅgau dvāv ivārkau nabhaścyutau // 1.204.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tā vidrutā nāryaḥ sa ca daityagaṇas tadā / pātālam agamat sarvo viṣādabhayakampitaḥ // 1.204.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pitāmahas tatra saha devair maharṣibhiḥ / ājagāma viśuddhātmā pūjayiṣyaṃs tilottamām // 1.204.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vareṇa chanditā sā tu brahmaṇā prītim eva ha / varayām āsa tatraināṃ prītaḥ prāha pitāmahaḥ // 1.204.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityacaritāṃl lokān vicariṣyasi bhāmini / tejasā ca sudṛṣṭāṃ tvāṃ na kariṣyati kaś cana // 1.204.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tasyai varaṃ dattvā sarvalokapitāmahaḥ / indre trailokyam ādhāya brahmalokaṃ gataḥ prabhuḥ // 1.204.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tau sahitau bhūtvā sarvārtheṣv ekaniścayau / tilottamārthe saṃkruddhāv anyonyam abhijaghnatuḥ // 1.204.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmād bravīmi vaḥ snehāt sarvān bharatasattamān / yathā vo nātra bhedaḥ syāt sarveṣāṃ draupadīkṛte // 1.204.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā kuruta bhadraṃ vo mama cet priyam icchatha // 1.204.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktā mahātmāno nāradena maharṣiṇā / samayaṃ cakrire rājaṃs te 'nyonyena samāgatāḥ // 1.204.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samakṣaṃ tasya devarṣer nāradasyāmitaujasaḥ // 1.204.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) draupadyā naḥ sahāsīnam anyo 'nyaṃ yo 'bhidarśayet / sa no dvādaśa varṣāṇi brahmacārī vane vaset // 1.204.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛte tu samaye tasmin pāṇḍavair dharmacāribhiḥ / nārado 'py agamat prīta iṣṭaṃ deśaṃ mahāmuniḥ // 1.204.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ taiḥ samayaḥ pūrvaṃ kṛto naradacoditaiḥ / na cābhidyanta te sārve tadānyonyena bhārata // 1.204.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ te samayaṃ kṛtvā nyavasaṃs tatra pāṇḍavāḥ / vaśe śastrapratāpena kurvanto 'nyān mahīkṣitaḥ // 1.205.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ manujasiṃhānāṃ pañcānām amitaujasām / babhūva kṛṣṇā sarveṣāṃ pārthānāṃ vaśavartinī // 1.205.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te tayā taiś ca sā vīraiḥ patibhiḥ saha pañcabhiḥ / babhūva paramaprītā nāgair iva sarasvatī // 1.205.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vartamāneṣu dharmeṇa pāṇḍaveṣu mahātmasu / vyavardhan kuravaḥ sarve hīnadoṣāḥ sukhānvitāḥ // 1.205.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dīrgheṇa kālena brāhmaṇasya viśāṃ pate / kasya cit taskarāḥ ke cij jahrur gā nṛpasattama // 1.205.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hriyamāṇe dhane tasmin brāhmaṇaḥ krodhamūrcchitaḥ / āgamya khāṇḍavaprastham udakrośata pāṇḍavān // 1.205.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hriyate godhanaṃ kṣudrair nṛśaṃsair akṛtātmabhiḥ / prasahya vo 'smād viṣayād abhidhāvata pāṇḍavāḥ // 1.205.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) brāhmaṇasya pramattasya havir dhvāṅkṣair vilupyate / śārdūlasya guhāṃ śūnyāṃ nīcaḥ kroṣṭābhimarśati // 1.205.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇasve hṛte corair dharmārthe ca vilopite / rorūyamāṇe ca mayi kriyatām astradhāraṇam // 1.205.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) rorūyamāṇasyābhyāśe tasya viprasya pāṇḍavaḥ / tāni vākyāni śuśrāva kuntīputro dhanaṃjayaḥ // 1.205.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvā caiva mahābāhur mā bhair ity āha taṃ dvijam / āyudhāni ca yatrāsan pāṇḍavānāṃ mahātmanām // 1.205.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇayā saha tatrāsīd dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 1.205.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa praveśāya cāśakto gamanāya ca pāṇḍavaḥ / tasya cārtasya tair vākyaiś codyamānaḥ punaḥ punaḥ // 1.205.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākrande tatra kaunteyaś cintayām āsa duḥkhitaḥ // 1.205.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) hriyamāṇe dhane tasmin brāhmaṇasya tapasvinaḥ / aśrupramārjanaṃ tasya kartavyam iti niścitaḥ // 1.205.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaprekṣaṇajo 'dharmaḥ sumahān syān mahīpateḥ / yady asya rudato dvāri na karomy adya rakṣaṇam // 1.205.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāstikyaṃ ca sarveṣām asmākam api rakṣaṇe / pratitiṣṭheta loke 'sminn adharmaś caiva no bhavet // 1.205.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāpṛcchya ca rājānaṃ gate mayi na saṃśayaḥ / ajātaśatror nṛpater mama caivāpriyaṃ bhavet // 1.205.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) anupraveśe rājñas tu vanavāso bhaven mama / adharmo vā mahān astu vane vā maraṇaṃ mama // 1.205.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śarīrasyāpi nāśena dharma eva viśiṣyate // 1.205.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ viniścitya tataḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ / anupraviśya rājānam āpṛcchya ca viśāṃ pate // 1.205.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dhanur ādāya saṃhṛṣṭo brāhmaṇaṃ pratyabhāṣata / brāhmaṇāgamyatāṃ śīghraṃ yāvat paradhanaiṣiṇaḥ // 1.205.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na dūre te gatāḥ kṣudrās tāvad gacchāmahe saha / yāvad āvartayāmy adya corahastād dhanaṃ tava // 1.205.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'nusṛtya mahābāhur dhanvī varmī rathī dhvajī / śarair vidhvaṃsitāṃś corān avajitya ca tad dhanam // 1.205.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇasya upāhṛtya yaśaḥ pītvā ca pāṇḍavaḥ / ājagāma puraṃ vīraḥ savyasācī paraṃtapaḥ // 1.205.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhivādya gurūn sarvāṃs taiś cāpi pratinanditaḥ / dharmarājam uvācedaṃ vratam ādiśyatāṃ mama // 1.205.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samayaḥ samatikrānto bhavatsaṃdarśanān mayā / vanavāsaṃ gamiṣyāmi samayo hy eṣa naḥ kṛtaḥ // 1.205.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto dharmarājas tu sahasā vākyam apriyam / katham ity abravīd vācā śokārtaḥ sajjamānayā // 1.205.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiro guḍākeśaṃ bhrātā bhrātaram acyutam // 1.205.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pramāṇam asmi yadi te mattaḥ śṛṇu vaco 'nagha / anupraveśe yad vīra kṛtavāṃs tvaṃ mamāpriyam // 1.205.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sarvaṃ tad anujānāmi vyalīkaṃ na ca me hṛdi // 1.205.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) guror anupraveśo hi nopaghāto yavīyasaḥ / yavīyaso 'nupraveśo jyeṣṭhasya vidhilopakaḥ // 1.205.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nivartasva mahābāho kuruṣva vacanaṃ mama / na hi te dharmalopo 'sti na ca me dharṣaṇā kṛtā // 1.205.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vyājena cared dharmam iti me bhavataḥ śrutam / na satyād vicaliṣyāmi satyenāyudham ālabhe // 1.205.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhyanujñāpya rājānaṃ brahmacaryāya dīkṣitaḥ / vane dvādaśa varṣāṇi vāsāyopajagāma ha // 1.205.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ prayāntaṃ mahābāhuṃ kauravāṇāṃ yaśaskaram / anujagmur mahātmāno brāhmaṇā vedapāragāḥ // 1.206.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedavedāṅgavidvāṃsas tathaivādhyātmacintakāḥ / caukṣāś ca bhagavadbhaktāḥ sūtāḥ paurāṇikāś ca ye // 1.206.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathakāś cāpare rājañ śramaṇāś ca vanaukasaḥ / divyākhyānāni ye cāpi paṭhanti madhuraṃ dvijāḥ // 1.206.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaiś cānyaiś ca bahubhiḥ sahāyaiḥ pāṇḍunandanaḥ / vṛtaḥ ślakṣṇakathaiḥ prāyān marudbhir iva vāsavaḥ // 1.206.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ramaṇīyāni citrāṇi vanāni ca sarāṃsi ca / saritaḥ sāgarāṃś caiva deśān api ca bhārata // 1.206.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyāni caiva tīrthāni dadarśa bharatarṣabha / sa gaṅgādvāram āsādya niveśam akarot prabhuḥ // 1.206.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tasyādbhutaṃ karma śṛṇu me janamejaya / kṛtavān yad viśuddhātmā pāṇḍūnāṃ pravaro rathī // 1.206.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niviṣṭe tatra kaunteye brāhmaṇeṣu ca bhārata / agnihotrāṇi viprās te prāduścakrur anekaśaḥ // 1.206.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu prabodhyamāneṣu jvaliteṣu huteṣu ca / kṛtapuṣpopahāreṣu tīrāntaragateṣu ca // 1.206.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtābhiṣekair vidvadbhir niyataiḥ satpathi sthitaiḥ / śuśubhe 'tīva tad rājan gaṅgādvāraṃ mahātmabhiḥ // 1.206.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathā paryākule tasmin niveśe pāṇḍunandanaḥ / abhiṣekāya kaunteyo gaṅgām avatatāra ha // 1.206.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ kṛtvā sa tarpayitvā pitāmahān / uttitīrṣur jalād rājann agnikāryacikīrṣayā // 1.206.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) apakṛṣṭo mahābāhur nāgarājasya kanyayā / antarjale mahārāja ulūpyā kāmayānayā // 1.206.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa pāṇḍavas tatra pāvakaṃ susamāhitam / kauravyasyātha nāgasya bhavane paramārcite // 1.206.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāgnikāryaṃ kṛtavān kuntīputro dhanaṃjayaḥ / aśaṅkamānena hutas tenātuṣyad dhutāśanaḥ // 1.206.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) agnikāryaṃ sa kṛtvā tu nāgarājasutāṃ tadā / prahasann iva kaunteya idaṃ vacanam abravīt // 1.206.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim idaṃ sāhasaṃ bhīru kṛtavaty asi bhāmini / kaś cāyaṃ subhago deśaḥ kā ca tvaṃ kasya cātmajā // 1.206.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) airāvatakule jātaḥ kauravyo nāma pannagaḥ / tasyāsmi duhitā pārtha ulūpī nāma pannagī // 1.206.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhaṃ tvām abhiṣekārtham avatīrṇaṃ samudragām / dṛṣṭavaty eva kaunteya kandarpeṇāsmi mūrcchitā // 1.206.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ mām anaṅgamathitāṃ tvatkṛte kurunandana / ananyāṃ nandayasvādya pradānenātmano rahaḥ // 1.206.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brahmacaryam idaṃ bhadre mama dvādaśavārṣikam / dharmarājena cādiṣṭaṃ nāham asmi svayaṃvaśaḥ // 1.206.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava cāpi priyaṃ kartum icchāmi jalacāriṇi / anṛtaṃ noktapūrvaṃ ca mayā kiṃ cana karhi cit // 1.206.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ ca nānṛtaṃ tat syāt tava cāpi priyaṃ bhavet / na ca pīḍyeta me dharmas tathā kuryāṃ bhujaṃgame // 1.206.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāmy ahaṃ pāṇḍaveya yathā carasi medinīm / yathā ca te brahmacaryam idam ādiṣṭavān guruḥ // 1.206.24 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) parasparaṃ vartamānān drupadasyātmajāṃ prati / yo no 'nupraviśen mohāt sa no dvādaśavārṣikam // 1.206.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vane cared brahmacaryam iti vaḥ samayaḥ kṛtaḥ // 1.206.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) tad idaṃ draupadīhetor anyonyasya pravāsanam / kṛtaṃ vas tatra dharmārtham atra dharmo na duṣyati // 1.206.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paritrāṇaṃ ca kartavyam ārtānāṃ pṛthulocana / kṛtvā mama paritrāṇaṃ tava dharmo na lupyate // 1.206.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi vāpy asya dharmasya sūkṣmo 'pi syād vyatikramaḥ / sa ca te dharma eva syād dāttvā prāṇān mamārjuna // 1.206.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaktāṃ bhajasva māṃ pārtha satām etan mataṃ prabho / na kariṣyasi ced evaṃ mṛtāṃ mām upadhāraya // 1.206.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṇadānān mahābāho cara dharmam anuttamam / śaraṇaṃ ca prapannāsmi tvām adya puruṣottama // 1.206.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīnān anāthān kaunteya parirakṣasi nityaśaḥ / sāhaṃ śaraṇam abhyemi roravīmi ca duḥkhitā // 1.206.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yāce tvām abhikāmāhaṃ tasmāt kuru mama priyam / sa tvam ātmapradānena sakāmāṃ kartum arhasi // 1.206.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu kaunteyaḥ pannageśvarakanyayā / kṛtavāṃs tat tathā sarvaṃ dharmam uddiśya kāraṇam // 1.206.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nāgabhavane rātriṃ tām uṣitvā pratāpavān / udite 'bhyutthitaḥ sūrye kauravyasya niveśanāt // 1.206.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathayitvā tu tat sarvaṃ brāhmaṇebhyaḥ sa bhārata / prayayau himavatpārśvaṃ tato vajradharātmajaḥ // 1.207.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyavaṭam āsādya vasiṣṭhasya ca parvatam / bhṛgutuṅge ca kaunteyaḥ kṛtavāñ śaucam ātmanaḥ // 1.207.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradadau gosahasrāṇi tīrtheṣv āyataneṣu ca / niveśāṃś ca dvijātibhyaḥ so 'dadat kurusattamaḥ // 1.207.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyabindos tīrthe ca snātvā puruṣasattamaḥ / dṛṣṭavān parvataśreṣṭhaṃ puṇyāny āyatanāni ca // 1.207.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) avatīrya naraśreṣṭho brāhmaṇaiḥ saha bhārata / prācīṃ diśam abhiprepsur jagāma bharatarṣabhaḥ // 1.207.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānupūrvyeṇa tīrthāni dṛṣṭavān kurusattamaḥ / nadīṃ cotpalinīṃ ramyām araṇyaṃ naimiṣaṃ prati // 1.207.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nandām aparanandāṃ ca kauśikīṃ ca yaśasvinīm / mahānadīṃ gayāṃ caiva gaṅgām api ca bhārata // 1.207.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sarvāṇi tīrthāni paśyamānas tathāśramān / ātmanaḥ pāvanaṃ kurvan brāhmaṇebhyo dadau vasu // 1.207.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgavaṅgakaliṅgeṣu yāni puṇyāni kāni cit / jagāma tāni sarvāṇi tīrthāny āyatanāni ca // 1.207.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā ca vidhivat tāni dhanaṃ cāpi dadau tataḥ // 1.207.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kaliṅgarāṣṭradvāreṣu brāhmaṇāḥ pāṇḍavānugāḥ / abhyanujñāya kaunteyam upāvartanta bhārata // 1.207.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa tu tair abhyanujñātaḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ / sahāyair alpakaiḥ śūraḥ prayayau yena sāgaram // 1.207.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kaliṅgān atikramya deśān āyatanāni ca / dharmyāṇi ramaṇīyāni prekṣamāṇo yayau prabhuḥ // 1.207.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendraparvataṃ dṛṣṭvā tāpasair upaśobhitam / samudratīreṇa śanair maṇalūraṃ jagāma ha // 1.207.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatra sarvāṇi tīrthāni puṇyāny āyatanāni ca / abhigamya mahābāhur abhyagacchan mahīpatim // 1.207.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṇalūreśvaraṃ rājan dharmajñaṃ citravāhanam // 1.207.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya citrāṅgadā nāma duhitā cārudarśanā / tāṃ dadarśa pure tasmin vicarantīṃ yadṛcchayā // 1.207.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā ca tāṃ varārohāṃ cakame caitravāhinīm / abhigamya ca rājānaṃ jñāpayat svaṃ prayojanam // 1.207.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācātha rājā sa sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ // 1.207.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rājā prabhaṃkaro nāma kule asmin babhūva ha / aputraḥ prasavenārthī tapas tepe sa uttamam // 1.207.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ugreṇa tapasā tena praṇipātena śaṃkaraḥ / īśvaras toṣitas tena mahādeva umāpatiḥ // 1.207.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasmai bhagavān prādād ekaikaṃ prasavaṃ kule / ekaikaḥ prasavas tasmād bhavaty asmin kule sadā // 1.207.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ kumārāḥ sarveṣāṃ pūrveṣāṃ mama jajñire / kanyā tu mama jāteyaṃ kulasyotpādanī dhruvam // 1.207.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) putro mameyam iti me bhāvanā puruṣottama / putrikā hetuvidhinā saṃjñitā bharatarṣabha // 1.207.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) etac chulkaṃ bhavatv asyāḥ kulakṛj jāyatām iha / etena samayenemāṃ pratigṛhṇīṣva pāṇḍava // 1.207.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatheti pratijñāya kanyāṃ tāṃ pratigṛhya ca / uvāsa nagare tasmin kaunteyas trihimāḥ samāḥ // 1.207.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samudre tīrthāni dakṣiṇe bharatarṣabhaḥ / abhyagacchat supuṇyāni śobhitāni tapasvibhiḥ // 1.208.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) varjayanti sma tīrthāni pañca tatra tu tāpasāḥ / ācīrṇāni tu yāny āsan purastāt tu tapasvibhiḥ // 1.208.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyatīrthaṃ saubhadraṃ paulomaṃ ca supāvanam / kāraṃdhamaṃ prasannaṃ ca hayamedhaphalaṃ ca yat // 1.208.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhāradvājasya tīrthaṃ ca pāpapraśamanaṃ mahat // 1.208.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viviktāny upalakṣyātha tāni tīrthāni pāṇḍavaḥ / dṛṣṭvā ca varjyamānāni munibhir dharmabuddhibhiḥ // 1.208.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasvinas tato 'pṛcchat prājñaliḥ kurunandanaḥ / tīrthānīmāni varjyante kimarthaṃ brahmavādibhiḥ // 1.208.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) grāhāḥ pañca vasanty eṣu haranti ca tapodhanān / ata etāni varjyante tīrthāni kurunandana // 1.208.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ śrutvā mahābāhur vāryamāṇas tapodhanaiḥ / jagāma tāni tīrthāni draṣṭuṃ puruṣasattamaḥ // 1.208.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saubhadram āsādya maharṣes tīrtham uttamam / vigāhya tarasā śūraḥ snānaṃ cakre paraṃtapaḥ // 1.208.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha taṃ puruṣavyāghram antarjalacaro mahān / nijagrāha jale grāhaḥ kuntīputraṃ dhanaṃjayam // 1.208.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tam ādāya kaunteyo visphurantaṃ jalecaram / udatiṣṭhan mahābāhur balena balināṃ varaḥ // 1.208.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utkṛṣṭa eva tu grāhaḥ so 'rjunena yaśasvinā / babhūva nārī kalyāṇī sarvābharaṇabhūṣitā // 1.208.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dīpyamānā śriyā rājan divyarūpā manoramā // 1.208.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad adbhutaṃ mahad dṛṣṭvā kuntīputro dhanaṃjayaḥ / tāṃ striyaṃ paramaprīta idaṃ vacanam abravīt // 1.208.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kā vai tvam asi kalyāṇi kuto vāsi jalecarī / kimarthaṃ ca mahat pāpam idaṃ kṛtavatī purā // 1.208.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apsarāsmi mahābāho devāraṇyavicāriṇī / iṣṭā dhanapater nityaṃ vargā nāma mahābala // 1.208.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama sakhyaś catasro 'nyāḥ sarvāḥ kāmagamāḥ śubhāḥ / tābhiḥ sārdhaṃ prayātāsmi lokapālaniveśanam // 1.208.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paśyāmahe sarvā brāhmaṇaṃ saṃśitavratam / rūpavantam adhīyānam ekam ekāntacāriṇam // 1.208.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya vai tapasā rājaṃs tad vanaṃ tejasāvṛtam / āditya iva taṃ deśaṃ kṛtsnaṃ sa vyavabhāsayat // 1.208.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya dṛṣṭvā tapas tādṛg rūpaṃ cādbhutadarśanam / avatīrṇāḥ sma taṃ deśaṃ tapovighnacikīrṣayā // 1.208.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca saurabheyī ca samīcī budbudā latā / yaugapadyena taṃ vipram abhyagacchāma bhārata // 1.208.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāyantyo vai hasantyaś ca lobhayantyaś ca taṃ dvijam / sa ca nāsmāsu kṛtavān mano vīra kathaṃ cana // 1.208.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nākampata mahātejāḥ sthitas tapasi nirmale // 1.208.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) so 'śapat kupito 'smāṃs tu brāhmaṇaḥ kṣatriyarṣabha / grāhabhūtā jale yūyaṃ cariṣyadhvaṃ śataṃ samāḥ // 1.208.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vayaṃ pravyathitāḥ sarvā bharatasattama / āyāma śaraṇaṃ vipraṃ taṃ tapodhanam acyutam // 1.209.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rūpeṇa vayasā caiva kandarpeṇa ca darpitāḥ / ayuktaṃ kṛtavatyaḥ sma kṣantum arhasi no dvija // 1.209.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa eva vadho 'smākaṃ suparyāptas tapodhana / yad vayaṃ saṃśitātmānaṃ pralobdhuṃ tvām ihāgatāḥ // 1.209.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhyās tu striyaḥ sṛṣṭā manyante dharmacintakāḥ / tasmād dharmeṇa dharmajña nāsmān hiṃsitum arhasi // 1.209.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvabhūteṣu dharmajña maitro brāhmaṇa ucyate / satyo bhavatu kalyāṇa eṣa vādo manīṣiṇām // 1.209.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaraṇaṃ ca prapannānāṃ śiṣṭāḥ kurvanti pālanam / śaraṇaṃ tvāṃ prapannāḥ sma tasmāt tvaṃ kṣantum arhasi // 1.209.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu dharmātmā brāhmaṇaḥ śubhakarmakṛt / prasādaṃ kṛtavān vīra ravisomasamaprabhaḥ // 1.209.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ sahasraṃ viśvaṃ ca sarvam akṣayavācakam / parimāṇaṃ śataṃ tv etan naitad akṣayavācakam // 1.209.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadā ca vo grāhabhūtā gṛhṇantīḥ puruṣāñ jale / utkarṣati jalāt kaś cit sthalaṃ puruṣasattamaḥ // 1.209.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tadā yūyaṃ punaḥ sarvāḥ svarūpaṃ pratipatsyatha / anṛtaṃ noktapūrvaṃ me hasatāpi kadā cana // 1.209.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāni sarvāṇi tīrthāni itaḥ prabhṛti caiva ha / nārītīrthāni nāmneha khyātiṃ yāsyanti sarvaśaḥ // 1.209.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyāni ca bhaviṣyanti pāvanāni manīṣiṇām // 1.209.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'bhivādya taṃ vipraṃ kṛtvā caiva pradakṣiṇam / acintayāmopasṛtya tasmād deśāt suduḥkhitāḥ // 1.209.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kva nu nāma vayaṃ sarvāḥ kālenālpena taṃ naram / samāgacchema yo nas tad rūpam āpādayet punaḥ // 1.209.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tā vayaṃ cintayitvaivaṃ muhūrtād iva bhārata / dṛṣṭavatyo mahābhāgaṃ devarṣim uta nāradam // 1.209.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvā hṛṣṭāḥ sma taṃ dṛṣṭvā devarṣim amitadyutim / abhivādya ca taṃ pārtha sthitāḥ sma vyathitānanāḥ // 1.209.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa no 'pṛcchad duḥkhamūlam uktavatyo vayaṃ ca tat / śrutvā tac ca yathāvṛttam idaṃ vacanam abravīt // 1.209.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dakṣiṇe sāgarānūpe pañca tīrthāni santi vai / puṇyāni ramaṇīyāni tāni gacchata māciram // 1.209.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāśu puruṣavyāghraḥ pāṇḍavo vo dhanaṃjayaḥ / mokṣayiṣyati śuddhātmā duḥkhād asmān na saṃśayaḥ // 1.209.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya sarvā vayaṃ vīra śrutvā vākyam ihāgatāḥ / tad idaṃ satyam evādya mokṣitāhaṃ tvayānagha // 1.209.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etās tu mama vai sakhyaś catasro 'nyā jale sthitāḥ / kuru karma śubhaṃ vīra etāḥ sarvā vimokṣaya // 1.209.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tāḥ pāṇḍavaśreṣṭhaḥ sarvā eva viśāṃ pate / tasmāc chāpād adīnātmā mokṣayām āsa vīryavān // 1.209.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utthāya ca jalāt tasmāt pratilabhya vapuḥ svakam / tās tadāpsaraso rājann adṛśyanta yathā purā // 1.209.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthāni śodhayitvā tu tathānujñāya tāḥ prabhuḥ / citrāṅgadāṃ punar draṣṭuṃ maṇalūrapuraṃ yayau // 1.209.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyām ajanayat putraṃ rājānaṃ babhruvāhanam / taṃ dṛṣṭvā pāṇḍavo rājan gokarṇam abhito 'gamat // 1.209.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'parānteṣu tīrthāni puṇyāny āyatanāni ca / sarvāṇy evānupūrvyeṇa jagāmāmitavikramaḥ // 1.210.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudre paścime yāni tīrthāny āyatanāni ca / tāni sarvāṇi gatvā sa prabhāsam upajagmivān // 1.210.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāsadeśaṃ saṃprāptaṃ bībhatsum aparājitam / tīrthāny anucarantaṃ ca śuśrāva madhusūdanaḥ // 1.210.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'bhyagacchat kaunteyam ajñāto nāma mādhavaḥ / dadṛśāte tadānyonyaṃ prabhāse kṛṣṇapāṇḍavau // 1.210.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāv anyonyaṃ samāśliṣya pṛṣṭvā ca kuśalaṃ vane / āstāṃ priyasakhāyau tau naranārāyaṇāv ṛṣī // 1.210.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjunaṃ vāsudevas tāṃ caryāṃ paryapṛcchata / kimarthaṃ pāṇḍavemāni tīrthāny anucarasy uta // 1.210.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'rjuno yathāvṛttaṃ sarvam ākhyātavāṃs tadā / śrutvovāca ca vārṣṇeya evam etad iti prabhuḥ // 1.210.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau vihṛtya yathākāmaṃ prabhāse kṛṣṇapāṇḍavau / mahīdharaṃ raivatakaṃ vāsāyaivābhijagmatuḥ // 1.210.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) pūrvam eva tu kṛṣṇasya vacanāt taṃ mahīdharam / puruṣāḥ samalaṃcakrur upajahruś ca bhojanam // 1.210.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhyārjunaḥ sarvam upabhujya ca pāṇḍavaḥ / sahaiva vāsudevena dṛṣṭavān naṭanartakān // 1.210.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyanujñāpya tān sarvān arcayitvā ca pāṇḍavaḥ / satkṛtaṃ śayanaṃ divyam abhyagacchan mahādyutiḥ // 1.210.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthānāṃ darśanaṃ caiva parvatānāṃ ca bhārata / āpagānāṃ vanānāṃ ca kathayām āsa sātvate // 1.210.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kathāḥ kathayann eva nidrayā janamejaya / kaunteyo 'pahṛtas tasmiñ śayane svargasaṃmite // 1.210.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhureṇa sa gītena vīṇāśabdena cānagha / prabodhyamāno bubudhe stutibhir maṅgalais tathā // 1.210.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa kṛtvāvaśyakāryāṇi vārṣṇeyenābhinanditaḥ / rathena kāñcanāṅgena dvārakām abhijagmivān // 1.210.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃkṛtā dvārakā tu babhūva janamejaya / kuntīsutasya pūjārtham api niṣkuṭakeṣv api // 1.210.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) didṛkṣavaś ca kaunteyaṃ dvārakāvāsino janāḥ / narendramārgam ājagmus tūrṇaṃ śatasahasraśaḥ // 1.210.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avalokeṣu nārīṇāṃ sahasrāṇi śatāni ca / bhojavṛṣṇyandhakānāṃ ca samavāyo mahān abhūt // 1.210.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tathā satkṛtaḥ sarvair bhojavṛṣṇyandhakātmajaiḥ / abhivādyābhivādyāṃś ca sarvaiś ca pratinanditaḥ // 1.210.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumāraiḥ sarvaśo vīraḥ satkāreṇābhivāditaḥ / samānavayasaḥ sarvān āśliṣya sa punaḥ punaḥ // 1.210.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇasya bhavane ramye ratnabhojyasamāvṛte / uvāsa saha kṛṣṇena bahulās tatra śarvarīḥ // 1.210.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ katipayāhasya tasmin raivatake girau / vṛṣṇyandhakānām abhavat sumahān utsavo nṛpa // 1.211.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatra dānaṃ dadur vīrā brāhmaṇānāṃ sahasraśaḥ / bhojavṛṣṇyandhakāś caiva mahe tasya gires tadā // 1.211.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāsādai ratnacitraiś ca gires tasya samantataḥ / sa deśaḥ śobhito rājan dīpavṛkṣaiś ca sarvaśaḥ // 1.211.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāditrāṇi ca tatra sma vādakāḥ samavādayan / nanṛtur nartakāś caiva jagur gānāni gāyanāḥ // 1.211.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃkṛtāḥ kumārāś ca vṛṣṇīnāṃ sumahaujasaḥ / yānair hāṭakacitrāṅgaiś cañcūryante sma sarvaśaḥ // 1.211.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurāś ca pādacāreṇa yānair uccāvacais tathā / sadārāḥ sānuyātrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ // 1.211.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato haladharaḥ kṣībo revatīsahitaḥ prabhuḥ / anugamyamāno gandharvair acarat tatra bhārata // 1.211.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tathaiva rājā vṛṣṇīnām ugrasenaḥ pratāpavān / upagīyamāno gandharvaiḥ strīsahasrasahāyavān // 1.211.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: asamīcīna) raukmiṇeyaś ca sāmbaś ca kṣībau samaradurmadau / divyamālyāmbaradharau vijahrāte 'marāv iva // 1.211.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) akrūraḥ sāraṇaś caiva gado bhānur viḍūrathaḥ / niśaṭhaś cārudeṣṇaś ca pṛthur vipṛthur eva ca // 1.211.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyakaḥ sātyakiś caiva bhaṅgakārasahācarau / hārdikyaḥ kṛtavarmā ca ye cānye nānukīrtitāḥ // 1.211.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete parivṛtāḥ strībhir gandharvaiś ca pṛthak pṛthak / tam utsavaṃ raivatake śobhayāṃ cakrire tadā // 1.211.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tadā kolāhale tasmin vartamāne mahāśubhe / vāsudevaś ca pārthaś ca sahitau parijagmatuḥ // 1.211.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra caṅkramyamāṇau tau vāsudevasutāṃ śubhām / alaṃkṛtāṃ sakhīmadhye bhadrāṃ dadṛśatus tadā // 1.211.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvaiva tām arjunasya kandarpaḥ samajāyata / taṃ tathaikāgramanasaṃ kṛṣṇaḥ pārtham alakṣayat // 1.211.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) athābravīt puṣkarākṣaḥ prahasann iva bhārata / vanecarasya kim idaṃ kāmenāloḍyate manaḥ // 1.211.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) mamaiṣā bhaginī pārtha sāraṇasya sahodarā / yadi te vartate buddhir vakṣyāmi pitaraṃ svayam // 1.211.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duhitā vasudevasya vāsudevasya ca svasā / rūpeṇa caiva saṃpannā kam ivaiṣā na mohayet // 1.211.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtam eva tu kalyāṇaṃ sarvaṃ mama bhaved dhruvam / yadi syān mama vārṣṇeyī mahiṣīyaṃ svasā tava // 1.211.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāptau tu ka upāyaḥ syāt tad bravīhi janārdana / āsthāsyāmi tathā sarvaṃ yadi śakyaṃ nareṇa tat // 1.211.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayaṃvaraḥ kṣatriyāṇāṃ vivāhaḥ puruṣarṣabha / sa ca saṃśayitaḥ pārtha svabhāvasyānimittataḥ // 1.211.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) prasahya haraṇaṃ cāpi kṣatriyāṇāṃ praśasyate / vivāhahetoḥ śūrāṇām iti dharmavido viduḥ // 1.211.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa tvam arjuna kalyāṇīṃ prasahya bhaginīṃ mama / hara svayaṃvare hy asyāḥ ko vai veda cikīrṣitam // 1.211.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjunaś ca kṛṣṇaś ca viniścityetikṛtyatām / śīghragān puruṣān rājan preṣayām āsatus tadā // 1.211.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmarājāya tat sarvam indraprasthagatāya vai / śrutvaiva ca mahābāhur anujajñe sa pāṇḍavaḥ // 1.211.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃvādite tasminn anujñāto dhanaṃjayaḥ / gatāṃ raivatake kanyāṃ viditvā janamejaya // 1.212.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevābhyanujñātaḥ kathayitvetikṛtyatām / kṛṣṇasya matam ājñāya prayayau bharatarṣabhaḥ // 1.212.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathena kāñcanāṅgena kalpitena yathāvidhi / sainyasugrīvayuktena kiṅkiṇījālamālinā // 1.212.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvaśastropapannena jīmūtaravanādinā / jvalitāgniprakāśena dviṣatāṃ harṣaghātinā // 1.212.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃnaddhaḥ kavacī khaḍgī baddhagodhāṅgulitravān / mṛgayāvyapadeśena yaugapadyena bhārata // 1.212.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) subhadrā tv atha śailendram abhyarcya saha raivatam / daivatāni ca sarvāṇi brāhmaṇān svasti vācya ca // 1.212.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradakṣiṇaṃ giriṃ kṛtvā prayayau dvārakāṃ prati / tām abhidrutya kaunteyaḥ prasahyāropayad ratham // 1.212.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa puruṣavyāghras tām ādāya śucismitām / rathenākāśagenaiva prayayau svapuraṃ prati // 1.212.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hriyamāṇāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā subhadrāṃ sainiko janaḥ / vikrośan prādravat sarvo dvārakām abhitaḥ purīm // 1.212.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te samāsādya sahitāḥ sudharmām abhitaḥ sabhām / sabhāpālasya tat sarvam ācakhyuḥ pārthavikramam // 1.212.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) teṣāṃ śrutvā sabhāpālo bherīṃ sāṃnāhikīṃ tataḥ / samājaghne mahāghoṣāṃ jāmbūnadapariṣkṛtām // 1.212.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣubdhās tenātha śabdena bhojavṛṣṇyandhakās tadā / annapānam apāsyātha samāpetuḥ sabhāṃ tataḥ // 1.212.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jāmbūnadāṅgāni spardhyāstaraṇavanti ca / maṇividrumacitrāṇi jvalitāgniprabhāṇi ca // 1.212.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhejire puruṣavyāghrā vṛṣṇyandhakamahārathāḥ / siṃhāsanāni śataśo dhiṣṇyānīva hutāśanāḥ // 1.212.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ devānām iva saṃnaye / ācakhyau ceṣṭitaṃ jiṣṇoḥ sabhāpālaḥ sahānugaḥ // 1.212.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vṛṣṇivīrās te madaraktāntalocanāḥ / amṛṣyamāṇāḥ pārthasya samutpetur ahaṃkṛtāḥ // 1.212.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yojayadhvaṃ rathān āśu prāsān āharateti ca / dhanūṃṣi ca mahārhāṇi kavacāni bṛhanti ca // 1.212.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūtān uccukruśuḥ kec cid rathān yojayateti ca / svayaṃ ca turagān ke cin ninyur hemavibhūṣitān // 1.212.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratheṣv ānīyamāneṣu kavaceṣu dhvajeṣu ca / abhikrande nṛvīrāṇāṃ tadāsīt saṃkulaṃ mahat // 1.212.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanamālī tataḥ kṣībaḥ kailāsaśikharopamaḥ / nīlavāsā madotsikta idaṃ vacanam abravīt // 1.212.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim idaṃ kuruthāprajñās tūṣṇīṃ bhūte janārdane / asya bhāvam avijñāya saṃkruddhā moghagarjitāḥ // 1.212.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa tāvad abhiprāyam ākhyātu svaṃ mahāmatiḥ / yad asya rucitaṃ kartuṃ tat kurudhvam atandritāḥ // 1.212.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te tad vacaḥ śrutvā grāhyarūpaṃ halāyudhāt / tūṣṇīṃ bhūtās tataḥ sarve sādhu sādhv iti cābruvan // 1.212.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaṃ vaco niśamyeti baladevasya dhīmataḥ / punar eva sabhāmadhye sarve tu samupāviśan // 1.212.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīt kāmapālo vāsudevaṃ paraṃtapam / kim avāg upaviṣṭo 'si prekṣamāṇo janārdana // 1.212.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) satkṛtas tvatkṛte pārthaḥ sarvair asmābhir acyuta / na ca so 'rhati tāṃ pūjāṃ durbuddhiḥ kulapāṃsanaḥ // 1.212.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi tatraiva bhuktvānnaṃ bhājanaṃ bhettum arhati / manyamānaḥ kule jātam ātmānaṃ puruṣaḥ kva cit // 1.212.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īpsamānaś ca saṃbandhaṃ kṛtapūrvaṃ ca mānayan / ko hi nāma bhavenārthī sāhasena samācaret // 1.212.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'vamanya ca nāmāsmān anādṛtya ca keśavam / prasahya hṛtavān adya subhadrāṃ mṛtyum ātmanaḥ // 1.212.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi śiraso madhye padaṃ tena kṛtaṃ mama / marṣayiṣyāmi govinda pādasparśam ivoragaḥ // 1.212.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya niṣkauravām ekaḥ kariṣyāmi vasuṃdharām / na hi me marṣaṇīyo 'yam arjunasya vyatikramaḥ // 1.212.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tathā garjamānaṃ tu meghadundubhiniḥsvanam / anvapadyanta te sarve bhojavṛṣṇyandhakās tadā // 1.212.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktavanto yadā vākyam asakṛt sarvavṛṣṇayaḥ / tato 'bravīd vāsudevo vākyaṃ dharmārthasaṃhitam // 1.213.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nāvamānaṃ kulasyāsya guḍākeśaḥ prayuktavān / saṃmāno 'bhyadhikas tena prayukto 'yam asaṃśayam // 1.213.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthalubdhān na vaḥ pārtho manyate sātvatān sadā / svayaṃvaram anādhṛṣyaṃ manyate cāpi pāṇḍavaḥ // 1.213.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradānam api kanyāyāḥ paśuvat ko 'numaṃsyate / vikrayaṃ cāpy apatyasya kaḥ kuryāt puruṣo bhuvi // 1.213.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etān doṣāṃś ca kaunteyo dṛṣṭavān iti me matiḥ / ataḥ prasahya hṛtavān kanyāṃ dharmeṇa pāṇḍavaḥ // 1.213.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ucitaś caiva saṃbandhaḥ subhadrā ca yaśasvinī / eṣa cāpīdṛśaḥ pārthaḥ prasahya hṛtavān iti // 1.213.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharatasyānvaye jātaṃ śaṃtanoś ca mahātmanaḥ / kuntibhojātmajāputraṃ ko bubhūṣeta nārjunam // 1.213.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca paśyāmi yaḥ pārthaṃ vikrameṇa parājayet / api sarveṣu lokeṣu sendrarudreṣu māriṣa // 1.213.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ca nāma rathas tādṛṅ madīyās te ca vājinaḥ / yoddhā pārthaś ca śīghrāstraḥ ko nu tena samo bhavet // 1.213.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam anudrutya sāntvena parameṇa dhanaṃjayam / nivartayadhvaṃ saṃhṛṣṭā mamaiṣā paramā matiḥ // 1.213.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yadi nirjitya vaḥ pārtho balād gacchet svakaṃ puram / praṇaśyed vo yaśaḥ sadyo na tu sāntve parājayaḥ // 1.213.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vāsudevasya tathā cakrur janādhipa / nivṛttaś cārjunas tatra vivāhaṃ kṛtavāṃs tataḥ // 1.213.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣitvā tatra kaunteyaḥ saṃvatsaraparāḥ kṣapāḥ / puṣkareṣu tataḥ śiṣṭaṃ kālaṃ vartitavān prabhuḥ // 1.213.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇe tu dvādaśe varṣe khāṇḍavaprastham āviśat // 1.213.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhigamya sa rājānaṃ vinayena samāhitaḥ / abhyarcya brāhmaṇān pārtho draupadīm abhijagmivān // 1.213.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ draupadī pratyuvāca praṇayāt kurunandanam / tatraiva gaccha kaunteya yatra sā sātvatātmajā // 1.213.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) subaddhasyāpi bhārasya pūrvabandhaḥ ślathāyate // 1.213.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathā bahuvidhaṃ kṛṣṇāṃ vilapantīṃ dhanaṃjayaḥ / sāntvayām āsa bhūyaś ca kṣamayām āsa cāsakṛt // 1.213.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) subhadrāṃ tvaramāṇaś ca raktakauśeyavāsasam / pārthaḥ prasthāpayām āsa kṛtvā gopālikāvapuḥ // 1.213.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhikaṃ tena rūpeṇa śobhamānā yaśasvinī / bhavanaṃ śreṣṭham āsādya vīrapatnī varāṅganā // 1.213.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavande pṛthutāmrākṣī pṛthāṃ bhadrā yaśasvinī // 1.213.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'bhigamya tvaritā pūrṇendusadṛśānanā / vavande draupadīṃ bhadrā preṣyāham iti cābravīt // 1.213.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pratyutthāya ca tāṃ kṛṣṇā svasāraṃ mādhavasya tām / sasvaje cāvadat prītā niḥsapatno 'stu te patiḥ // 1.213.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva muditā bhadrā tām uvācaivam astv iti // 1.213.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas te hṛṣṭamanasaḥ pāṇḍaveyā mahārathāḥ / kuntī ca paramaprītā babhūva janamejaya // 1.213.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvā tu puṇḍarīkākṣaḥ saṃprāptaṃ svapurottamam / arjunaṃ pāṇḍavaśreṣṭham indraprasthagataṃ tadā // 1.213.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ājagāma viśuddhātmā saha rāmeṇa keśavaḥ / vṛṣṇyandhakamahāmātraiḥ saha vīrair mahārathaiḥ // 1.213.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṛbhiś ca kumāraiś ca yodhaiś ca śataśo vṛtaḥ / sainyena mahatā śaurir abhiguptaḥ paraṃtapaḥ // 1.213.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra dānapatir dhīmān ājagāma mahāyaśāḥ / akrūro vṛṣṇivīrāṇāṃ senāpatir ariṃdamaḥ // 1.213.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anādhṛṣṭir mahātejā uddhavaś ca mahāyaśāḥ / sākṣād bṛhaspateḥ śiṣyo mahābuddhir mahāyaśāḥ // 1.213.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyakaḥ sātyakiś caiva kṛtavarmā ca sātvataḥ / pradyumnaś caiva sāmbaś ca niśaṭhaḥ śaṅkur eva ca // 1.213.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cārudeṣṇaś ca vikrānto jhillī vipṛthur eva ca / sāraṇaś ca mahābāhur gadaś ca viduṣāṃ varaḥ // 1.213.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo vṛṣṇibhojāndhakās tathā / ājagmuḥ khāṇḍavaprastham ādāya haraṇaṃ bahu // 1.213.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā śrutvā mādhavam āgatam / pratigrahārthaṃ kṛṣṇasya yamau prāsthāpayat tadā // 1.213.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tābhyāṃ pratigṛhītaṃ tad vṛṣṇicakraṃ samṛddhimat / viveśa khāṇḍavaprasthaṃ patākādhvajaśobhitam // 1.213.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siktasaṃmṛṣṭapanthānaṃ puṣpaprakaraśobhitam / candanasya rasaiḥ śītaiḥ puṇyagandhair niṣevitam // 1.213.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahyatāguruṇā caiva deśe deśe sugandhinā / susaṃmṛṣṭajanākīrṇaṃ vaṇigbhir upaśobhitam // 1.213.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratipede mahābāhuḥ saha rāmeṇa keśavaḥ / vṛṣṇyandhakamahābhojaiḥ saṃvṛtaḥ puruṣottamaḥ // 1.213.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpūjyamānaḥ pauraiś ca brāhmaṇaiś ca sahasraśaḥ / viveśa bhavanaṃ rājñaḥ puraṃdaragṛhopamam // 1.213.35 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tu rāmeṇa samāgacchad yathāvidhi / mūrdhni keśavam āghrāya paryaṣvajata bāhunā // 1.213.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ prīyamāṇaṃ kṛṣṇas tu vinayenābhyapūjayat / bhīmaṃ ca puruṣavyāghraṃ vidhivat pratyapūjayat // 1.213.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃś ca vṛṣṇyandhakaśreṣṭhān dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / pratijagrāha satkārair yathāvidhi yathopagam // 1.213.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guruvat pūjayām āsa kāṃś cit kāṃś cid vayasyavat / kāṃś cid abhyavadat premṇā kaiś cid apy abhivāditaḥ // 1.213.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dadau vāsudevo janyārthe dhanam uttamam / haraṇaṃ vai subhadrāyā jñātideyaṃ mahāyaśāḥ // 1.213.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rathānāṃ kāñcanāṅgānāṃ kiṅkiṇījālamālinām / caturyujām upetānāṃ sūtaiḥ kuśalasaṃmataiḥ // 1.213.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasraṃ pradadau kṛṣṇo gavām ayutam eva ca // 1.213.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śrīmān māthuradeśyānāṃ dogdhrīṇāṃ puṇyavarcasām / vaḍavānāṃ ca śubhrāṇāṃ candrāṃśusamavarcasām // 1.213.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadau janārdanaḥ prītyā sahasraṃ hemabhūṣaṇam // 1.213.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathaivāśvatarīṇāṃ ca dāntānāṃ vātaraṃhasām / śatāny añjanakeśīnāṃ śvetānāṃ pañca pañca ca // 1.213.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snāpanotsādane caiva suyuktaṃ vayasānvitam / strīṇāṃ sahasraṃ gaurīṇāṃ suveṣāṇāṃ suvarcasām // 1.213.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) suvarṇaśatakaṇṭhīnām arogāṇāṃ suvāsasām / paricaryāsu dakṣāṇāṃ pradadau puṣkarekṣaṇaḥ // 1.213.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtākṛtasya mukhyasya kanakasyāgnivarcasaḥ / manuṣyabhārān dāśārho dadau daśa janārdanaḥ // 1.213.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gajānāṃ tu prabhinnānāṃ tridhā prasravatāṃ madam / girikūṭanikāśānāṃ samareṣv anivartinām // 1.213.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kḷptānāṃ paṭughaṇṭānāṃ varāṇāṃ hemamālinām / hastyārohair upetānāṃ sahasraṃ sāhasapriyaḥ // 1.213.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmaḥ pādagrāhaṇikaṃ dadau pārthāya lāṅgalī / prīyamāṇo haladharaḥ saṃbandhaprītim āvahan // 1.213.49 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: na-vipulā) sa mahādhanaratnaugho vastrakambalaphenavān / mahāgajamahāgrāhaḥ patākāśaivalākulaḥ // 1.213.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍusāgaram āviddhaḥ praviveśa mahānadaḥ / pūrṇam āpūrayaṃs teṣāṃ dviṣac chokāvaho 'bhavat // 1.213.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijagrāha tat sarvaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / pūjayām āsa tāṃś caiva vṛṣṇyandhakamahārathān // 1.213.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te sametā mahātmānaḥ kuruvṛṣṇyandhakottamāḥ / vijahrur amarāvāse narāḥ sukṛtino yathā // 1.213.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tatra mahāpānair utkṛṣṭatalanāditaiḥ / yathāyogaṃ yathāprīti vijahruḥ kuruvṛṣṇayaḥ // 1.213.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uttamavīryās te vihṛtya divasān bahūn / pūjitāḥ kurubhir jagmuḥ punar dvāravatīṃ purīm // 1.213.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmaṃ puraskṛtya yayur vṛṣṇyandhakamahārathāḥ / ratnāny ādāya śubhrāṇi dattāni kurusattamaiḥ // 1.213.56 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vāsudevas tu pārthena tatraiva saha bhārata / uvāsa nagare ramye śakraprasthe mahāmanāḥ // 1.213.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyacarad yamunākūle pārthena saha bhārata // 1.213.57.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ subhadrā saubhadraṃ keśavasya priyā svasā / jayantam iva paulomī dyutimantam ajījanat // 1.213.58 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dīrghabāhuṃ mahāsattvam ṛṣabhākṣam ariṃdamam / subhadrā suṣuve vīram abhimanyuṃ nararṣabham // 1.213.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhīś ca manyumāṃś caiva tatas tam arimardanam / abhimanyum iti prāhur ārjuniṃ puruṣarṣabham // 1.213.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sātvatyām atirathaḥ saṃbabhūva dhanaṃjayāt / makhe nirmathyamānād vā śamīgarbhād dhutāśanaḥ // 1.213.61 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yasmiñ jāte mahābāhuḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / ayutaṃ gā dvijātibhyaḥ prādān niṣkāṃś ca tāvataḥ // 1.213.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dayito vāsudevasya bālyāt prabhṛti cābhavat / pitṝṇāṃ caiva sarveṣāṃ prajānām iva candramāḥ // 1.213.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janmaprabhṛti kṛṣṇaś ca cakre tasya kriyāḥ śubhāḥ / sa cāpi vavṛdhe bālaḥ śuklapakṣe yathā śaśī // 1.213.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catuṣpādaṃ daśavidhaṃ dhanurvedam ariṃdamaḥ / arjunād veda vedajñāt sakalaṃ divyamānuṣam // 1.213.65 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vijñāneṣv api cāstrāṇāṃ sauṣṭhave ca mahābalaḥ / kriyāsv api ca sarvāsu viśeṣān abhyaśikṣayat // 1.213.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgame ca prayoge ca cakre tulyam ivātmanaḥ / tutoṣa putraṃ saubhadraṃ prekṣamāṇo dhanaṃjayaḥ // 1.213.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sarvasaṃhananopetaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam / durdharṣam ṛṣabhaskandhaṃ vyāttānanam ivoragam // 1.213.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhadarpaṃ maheṣvāsaṃ mattamātaṅgavikramam / meghadundubhinirghoṣaṃ pūrṇacandranibhānanam // 1.213.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇasya sadṛśaṃ śaurye vīrye rūpe tathākṛtau / dadarśa putraṃ bībhatsur maghavān iva taṃ yathā // 1.213.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pāñcāly api ca pañcabhyaḥ patibhyaḥ śubhalakṣaṇā / lebhe pañca sutān vīrāñ śubhān pañcācalān iva // 1.213.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhirāt prativindhyaṃ sutasomaṃ vṛkodarāt / arjunāc chrutakarmāṇaṃ śatānīkaṃ ca nākulim // 1.213.72 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sahadevāc chrutasenam etān pañca mahārathān / pāñcālī suṣuve vīrān ādityān aditir yathā // 1.213.73 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) śāstrataḥ prativindhyaṃ tam ūcur viprā yudhiṣṭhiram / parapraharaṇajñāne prativindhyo bhavatv ayam // 1.213.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sute somasahasre tu somārkasamatejasam / sutasomaṃ maheṣvāsaṃ suṣuve bhīmasenataḥ // 1.213.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ karma mahat kṛtvā nivṛttena kirīṭinā / jātaḥ putras tavety evaṃ śrutakarmā tato 'bhavat // 1.213.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatānīkasya rājarṣeḥ kauravyaḥ kurunandanaḥ / cakre putraṃ sanāmānaṃ nakulaḥ kīrtivardhanam // 1.213.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tv ajījanat kṛṣṇā nakṣatre vahnidaivate / sahadevāt sutaṃ tasmāc chrutaseneti taṃ viduḥ // 1.213.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekavarṣāntarās tv eva draupadeyā yaśasvinaḥ / anvajāyanta rājendra parasparahite ratāḥ // 1.213.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātakarmāṇy ānupūrvyāc cūḍopanayanāni ca / cakāra vidhivad dhaumyas teṣāṃ bharatasattama // 1.213.80 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtvā ca vedādhyayanaṃ tataḥ sucaritavratāḥ / jagṛhuḥ sarvam iṣvastram arjunād divyamānuṣam // 1.213.81 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) devagarbhopamaiḥ putrair vyūḍhoraskair mahābalaiḥ / anvitā rājaśārdūla pāṇḍavā mudam āpnuvan // 1.213.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraprasthe vasantas te jaghnur anyān narādhipān / śāsanād dhṛtarāṣṭrasya rājñaḥ śāṃtanavasya ca // 1.214.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśritya dharmarājānaṃ sarvaloko 'vasat sukham / puṇyalakṣaṇakarmāṇaṃ svadeham iva dehinaḥ // 1.214.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samaṃ dharmakāmārthān siṣeve bharatarṣabhaḥ / trīn ivātmasamān bandhūn bandhumān iva mānayan // 1.214.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ samavibhaktānāṃ kṣitau dehavatām iva / babhau dharmārthakāmānāṃ caturtha iva pārthivaḥ // 1.214.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhyetāraṃ paraṃ vedāḥ prayoktāraṃ mahādhvarāḥ / rakṣitāraṃ śubhaṃ varṇā lebhire taṃ janādhipam // 1.214.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhiṣṭhānavatī lakṣmīḥ parāyaṇavatī matiḥ / bandhumān akhilo dharmas tenāsīt pṛthivīkṣitā // 1.214.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṛbhiḥ sahito rājā caturbhir adhikaṃ babhau / prayujyamānair vitato vedair iva mahādhvaraḥ // 1.214.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) taṃ tu dhaumyādayo viprāḥ parivāryopatasthire / bṛhaspatisamā mukhyāḥ prajāpatim ivāmarāḥ // 1.214.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmarāje atiprītyā pūrṇacandra ivāmale / prajānāṃ remire tulyaṃ netrāṇi hṛdayāni ca // 1.214.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu kevaladaivena prajā bhāvena remire / yad babhūva manaḥkāntaṃ karmaṇā sa cakāra tat // 1.214.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy ayuktaṃ na cāsatyaṃ nānṛtaṃ na ca vipriyam / bhāṣitaṃ cārubhāṣasya jajñe pārthasya dhīmataḥ // 1.214.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi sarvasya lokasya hitam ātmana eva ca / cikīrṣuḥ sumahātejā reme bharatasattamaḥ // 1.214.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tu muditāḥ sarve pāṇḍavā vigatajvarāḥ / avasan pṛthivīpālāṃs trāsayantaḥ svatejasā // 1.214.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ katipayāhasya bībhatsuḥ kṛṣṇam abravīt / uṣṇāni kṛṣṇa vartante gacchāmo yamunāṃ prati // 1.214.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhṛjjanavṛtās tatra vihṛtya madhusūdana / sāyāhne punar eṣyāmo rocatāṃ te janārdana // 1.214.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuntīmātar mamāpy etad rocate yad vayaṃ jale / suhṛjjanavṛtāḥ pārtha viharema yathāsukham // 1.214.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmantrya dharmarājānam anujñāpya ca bhārata / jagmatuḥ pārthagovindau suhṛjjanavṛtau tataḥ // 1.214.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vihāradeśaṃ saṃprāpya nānādrumavad uttamam / gṛhair uccāvacair yuktaṃ puraṃdaragṛhopamam // 1.214.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhakṣyair bhojyaiś ca peyaiś ca rasavadbhir mahādhanaiḥ / mālyaiś ca vividhair yuktaṃ yuktaṃ vārṣṇeyapārthayoḥ // 1.214.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āviveśatur āpūrṇaṃ ratnair uccāvacaiḥ śubhaiḥ / yathopajoṣaṃ sarvaś ca janaś cikrīḍa bhārata // 1.214.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vane kāś cij jale kāś cit kāś cid veśmasu cāṅganāḥ / yathādeśaṃ yathāprīti cikrīḍuḥ kṛṣṇapārthayoḥ // 1.214.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadī ca subhadrā ca vāsāṃsy ābharaṇāni ca / prayacchetāṃ mahārhāṇi strīṇāṃ te sma madotkaṭe // 1.214.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāś cit prahṛṣṭā nanṛtuś cukruśuś ca tathāparāḥ / jahasuś cāparā nāryaḥ papuś cānyā varāsavam // 1.214.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ruruduś cāparās tatra prajaghnuś ca parasparam / mantrayām āsur anyāś ca rahasyāni parasparam // 1.214.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) veṇuvīṇāmṛdaṅgānāṃ manojñānāṃ ca sarvaśaḥ / śabdenāpūryate ha sma tad vanaṃ susamṛddhimat // 1.214.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃs tathā vartamāne kurudāśārhanandanau / samīpe jagmatuḥ kaṃ cid uddeśaṃ sumanoharam // 1.214.26 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tatra gatvā mahātmānau kṛṣṇau parapuraṃjayau / mahārhāsanayo rājaṃs tatas tau saṃniṣīdatuḥ // 1.214.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra pūrvavyatītāni vikrāntāni ratāni ca / bahūni kathayitvā tau remāte pārthamādhavau // 1.214.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatropaviṣṭau muditau nākapṛṣṭhe 'śvināv iva / abhyagacchat tadā vipro vāsudevadhanaṃjayau // 1.214.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bṛhacchālapratīkāśaḥ prataptakanakaprabhaḥ / haripiṅgo hariśmaśruḥ pramāṇāyāmataḥ samaḥ // 1.214.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taruṇādityasaṃkāśaḥ kṛṣṇavāsā jaṭādharaḥ / padmapatrānanaḥ piṅgas tejasā prajvalann iva // 1.214.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upasṛṣṭaṃ tu taṃ kṛṣṇau bhrājamānaṃ dvijottamam / arjuno vāsudevaś ca tūrṇam utpatya tasthatuḥ // 1.214.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bravīd arjunaṃ caiva vāsudevaṃ ca sātvatam / lokapravīrau tiṣṭhantau khāṇḍavasya samīpataḥ // 1.215.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) brāhmaṇo bahubhoktāsmi bhuñje 'parimitaṃ sadā / bhikṣe vārṣṇeyapārthau vām ekāṃ tṛptiṃ prayacchatām // 1.215.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktau tam abrūtāṃ tatas tau kṛṣṇapāṇḍavau / kenānnena bhavāṃs tṛpyet tasyānnasya yatāvahe // 1.215.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa bhagavān abravīt tāv ubhau tataḥ / bhāṣamāṇau tadā vīrau kim annaṃ kriyatām iti // 1.215.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nāham annaṃ bubhukṣe vai pāvakaṃ māṃ nibodhatam / yadannam anurūpaṃ me tad yuvāṃ saṃprayacchatam // 1.215.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam indraḥ sadā dāvaṃ khāṇḍavaṃ parirakṣati / taṃ na śaknomy ahaṃ dagdhuṃ rakṣyamāṇaṃ mahātmanā // 1.215.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasaty atra sakhā tasya takṣakaḥ pannagaḥ sadā / sagaṇas tatkṛte dāvaṃ parirakṣati vajrabhṛt // 1.215.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra bhūtāny anekāni rakṣyante sma prasaṅgataḥ / taṃ didhakṣur na śaknomi dagdhuṃ śakrasya tejasā // 1.215.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māṃ prajvalitaṃ dṛṣṭvā meghāmbhobhiḥ pravarṣati / tato dagdhuṃ na śaknomi didhakṣur dāvam īpsitam // 1.215.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa yuvābhyāṃ sahāyābhyām astravidbhyāṃ samāgataḥ / daheyaṃ khāṇḍavaṃ dāvam etad annaṃ vṛtaṃ mayā // 1.215.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuvāṃ hy udakadhārās tā bhūtāni ca samantataḥ / uttamāstravido samyak sarvato vārayiṣyathaḥ // 1.215.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte pratyuvāca bībhatsur jātavedasam / didhakṣuṃ khāṇḍavaṃ dāvam akāmasya śatakratoḥ // 1.215.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) uttamāstrāṇi me santi divyāni ca bahūni ca / yair ahaṃ śaknuyāṃ yoddhum api vajradharān bahūn // 1.215.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanur me nāsti bhagavan bāhuvīryeṇa saṃmitam / kurvataḥ samare yatnaṃ vegaṃ yad viṣaheta me // 1.215.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śaraiś ca me 'rtho bahubhir akṣayaiḥ kṣipram asyataḥ / na hi voḍhuṃ rathaḥ śaktaḥ śarān mama yathepsitān // 1.215.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) aśvāṃś ca divyān iccheyaṃ pāṇḍurān vātaraṃhasaḥ / rathaṃ ca meghanirghoṣaṃ sūryapratimatejasam // 1.215.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathā kṛṣṇasya vīryeṇa nāyudhaṃ vidyate samam / yena nāgān piśācāṃś ca nihanyān mādhavo raṇe // 1.215.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāyaṃ karmaṇaḥ siddhau bhagavan vaktum arhasi / nivārayeyaṃ yenendraṃ varṣamāṇaṃ mahāvane // 1.215.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pauruṣeṇa tu yat kāryaṃ tat kartārau sva pāvaka / karaṇāni samarthāni bhagavan dātum arhasi // 1.215.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu bhagavān dhūmaketur hutāśanaḥ / cintayām āsa varuṇaṃ lokapālaṃ didṛkṣayā // 1.216.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) ādityam udake devaṃ nivasantaṃ jaleśvaram // 1.216.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa ca tac cintitaṃ jñātvā darśayām āsa pāvakam / tam abravīd dhūmaketuḥ pratipūjya jaleśvaram // 1.216.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) caturthaṃ lokapālānāṃ rakṣitāraṃ maheśvaram // 1.216.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) somena rājñā yad dattaṃ dhanuś caiveṣudhī ca te / tat prayacchobhayaṃ śīghraṃ rathaṃ ca kapilakṣaṇam // 1.216.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kāryaṃ hi sumahat pārtho gāṇḍīvena kariṣyati / cakreṇa vāsudevaś ca tan madarthe pradīyatām // 1.216.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadānīty eva varuṇaḥ pāvakaṃ pratyabhāṣata // 1.216.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tato 'dbhutaṃ mahāvīryaṃ yaśaḥkīrtivivardhanam / sarvaśastrair anādhṛṣyaṃ sarvaśastrapramāthi ca // 1.216.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāyudhamahāmātraṃ parasenāpradharṣaṇam // 1.216.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ekaṃ śatasahasreṇa saṃmitaṃ rāṣṭravardhanam / citram uccāvacair varṇaiḥ śobhitaṃ ślakṣṇam avraṇam // 1.216.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadānavagandharvaiḥ pūjitaṃ śāśvatīḥ samāḥ / prādād vai dhanuratnaṃ tad akṣayyau ca maheṣudhī // 1.216.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathaṃ ca divyāśvayujaṃ kapipravaraketanam / upetaṃ rājatair aśvair gāndharvair hemamālibhiḥ // 1.216.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍurābhrapratīkāśair manovāyusamair jave // 1.216.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarvopakaraṇair yuktam ajayyaṃ devadānavaiḥ / bhānumantaṃ mahāghoṣaṃ sarvabhūtamanoharam // 1.216.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sasarja yat svatapasā bhauvano bhuvanaprabhuḥ / prajāpatir anirdeśyaṃ yasya rūpaṃ raver iva // 1.216.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yaṃ sma somaḥ samāruhya dānavān ajayat prabhuḥ / nagameghapratīkāśaṃ jvalantam iva ca śriyā // 1.216.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśritā taṃ rathaśreṣṭhaṃ śakrāyudhasamā śubhā / tāpanīyā surucirā dhvajayaṣṭir anuttamā // 1.216.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasyāṃ tu vānaro divyaḥ siṃhaśārdūlalakṣaṇaḥ / vinardann iva tatrasthaḥ saṃsthito mūrdhny aśobhata // 1.216.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvaje bhūtāni tatrāsan vividhāni mahānti ca / nādena ripusainyānāṃ yeṣāṃ saṃjñā praṇaśyati // 1.216.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ nānāpatākābhiḥ śobhitaṃ ratham uttamam / pradakṣiṇam upāvṛtya daivatebhyaḥ praṇamya ca // 1.216.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃnaddhaḥ kavacī khaḍgī baddhagodhāṅgulitravān / āruroha rathaṃ pārtho vimānaṃ sukṛtī yathā // 1.216.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ca divyaṃ dhanuḥśreṣṭhaṃ brahmaṇā nirmitaṃ purā / gāṇḍīvam upasaṃgṛhya babhūva mudito 'rjunaḥ // 1.216.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hutāśanaṃ namaskṛtya tatas tad api vīryavān / jagrāha balam āsthāya jyayā ca yuyuje dhanuḥ // 1.216.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maurvyāṃ tu yujyamānāyāṃ balinā pāṇḍavena ha / ye 'śṛṇvan kūjitaṃ tatra teṣāṃ vai vyathitaṃ manaḥ // 1.216.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhvā rathaṃ dhanuś caiva tathākṣayyau maheṣudhī / babhūva kalyaḥ kaunteyaḥ prahṛṣṭaḥ sāhyakarmaṇi // 1.216.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vajranābhaṃ tataś cakraṃ dadau kṛṣṇāya pāvakaḥ / āgneyam astraṃ dayitaṃ sa ca kalyo 'bhavat tadā // 1.216.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) abravīt pāvakaś cainam etena madhusūdana / amānuṣān api raṇe vijeṣyasi na saṃśayaḥ // 1.216.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anena tvaṃ manuṣyāṇāṃ devānām api cāhave / rakṣaḥpiśācadaityānāṃ nāgānāṃ cādhikaḥ sadā // 1.216.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaviṣyasi na saṃdehaḥ pravarārinibarhaṇe // 1.216.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṣiptaṃ kṣiptaṃ raṇe caitat tvayā mādhava śatruṣu / hatvāpratihataṃ saṃkhye pāṇim eṣyati te punaḥ // 1.216.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varuṇaś ca dadau tasmai gadām aśaniniḥsvanām / daityāntakaraṇīṃ ghorāṃ nāmnā kaumodakīṃ hareḥ // 1.216.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pāvakam abrūtāṃ prahṛṣṭau kṛṣṇapāṇḍavau / kṛtāstrau śastrasaṃpannau rathinau dhvajināv api // 1.216.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kalyau svo bhagavan yoddhum api sarvaiḥ surāsuraiḥ / kiṃ punar vajriṇaikena pannagārthe yuyutsunā // 1.216.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakram astraṃ ca vārṣṇeyo visṛjan yudhi vīryavān / triṣu lokeṣu tan nāsti yan na jīyāj janārdanaḥ // 1.216.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāṇḍīvaṃ dhanur ādāya tathākṣayyau maheṣudhī / aham apy utsahe lokān vijetuṃ yudhi pāvaka // 1.216.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvataḥ parivāryainaṃ dāvena mahatā prabho / kāmaṃ saṃprajvalādyaiva kalyau svaḥ sāhyakarmaṇi // 1.216.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa bhagavān dāśārheṇārjunena ca / taijasaṃ rūpam āsthāya dāvaṃ dagdhuṃ pracakrame // 1.216.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarvataḥ parivāryātha saptārcir jvalanas tadā / dadāha khāṇḍavaṃ kruddho yugāntam iva darśayan // 1.216.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parigṛhya samāviṣṭas tad vanaṃ bharatarṣabha / meghastanitanirghoṣaṃ sarvabhūtāni nirdahan // 1.216.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahyatas tasya vibabhau rūpaṃ dāvasya bhārata / meror iva nagendrasya kāñcanasya mahādyuteḥ // 1.216.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tau rathābhyāṃ naravyāghrau dāvasyobhayataḥ sthitau / dikṣu sarvāsu bhūtānāṃ cakrāte kadanaṃ mahat // 1.217.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra yatra hi dṛśyante prāṇinaḥ khāṇḍavālayāḥ / palāyantas tatra tatra tau vīrau paryadhāvatām // 1.217.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) chidraṃ hi na prapaśyanti rathayor āśuvikramāt / āviddhāv iva dṛśyete rathinau tau rathottamau // 1.217.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khāṇḍave dahyamāne tu bhūtāny atha sahasraśaḥ / utpetur bhairavān nādān vinadanto diśo daśa // 1.217.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dagdhaikadeśā bahavo niṣṭaptāś ca tathāpare / sphuṭitākṣā viśīrṇāś ca viplutāś ca vicetasaḥ // 1.217.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) samāliṅgya sutān anye pitṝn mātṝṃs tathāpare / tyaktuṃ na śekuḥ snehena tathaiva nidhanaṃ gatāḥ // 1.217.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vikṛtair darśanair anye samutpetuḥ sahasraśaḥ / tatra tatra vighūrṇantaḥ punar agnau prapedire // 1.217.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dagdhapakṣākṣicaraṇā viceṣṭanto mahītale / tatra tatra sma dṛśyante vinaśyantaḥ śarīriṇaḥ // 1.217.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jalasthāneṣu sarveṣu kvāthyamāneṣu bhārata / gatasattvāḥ sma dṛśyante kūrmamatsyāḥ sahasraśaḥ // 1.217.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarīraiḥ saṃpradīptaiś ca dehavanta ivāgnayaḥ / adṛśyanta vane tasmin prāṇinaḥ prāṇasaṃkṣaye // 1.217.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tathotpatataḥ pārthaḥ śaraiḥ saṃchidya khaṇḍaśaḥ / dīpyamāne tataḥ prāsyat prahasan kṛṣṇavartmani // 1.217.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te śarācitasarvāṅgā vinadanto mahāravān / ūrdhvam utpatya vegena nipetuḥ pāvake punaḥ // 1.217.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarair abhyāhatānāṃ ca dahyatāṃ ca vanaukasām / virāvaḥ śrūyate ha sma samudrasyeva mathyataḥ // 1.217.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vahneś cāpi prahṛṣṭasya kham utpetur mahārciṣaḥ / janayām āsur udvegaṃ sumahāntaṃ divaukasām // 1.217.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jagmur mahātmānaḥ sarva eva divaukasaḥ / śaraṇaṃ devarājānaṃ sahasrākṣaṃ puraṃdaram // 1.217.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nv ime mānavāḥ sarve dahyante kṛṣṇavartmanā / kaccin na saṃkṣayaḥ prāpto lokānām amareśvara // 1.217.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vṛtrahā tebhyaḥ svayam evānvavekṣya ca / khāṇḍavasya vimokṣārthaṃ prayayau harivāhanaḥ // 1.217.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahatā meghajālena nānārūpeṇa vajrabhṛt / ākāśaṃ samavastīrya pravavarṣa sureśvaraḥ // 1.217.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'kṣamātrā visṛjan dhārāḥ śatasahasraśaḥ / abhyavarṣat sahasrākṣaḥ pāvakaṃ khāṇḍavaṃ prati // 1.217.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) asaṃprāptās tu tā dhārās tejasā jātavedasaḥ / kha eva samaśuṣyanta na kāś cit pāvakaṃ gatāḥ // 1.217.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato namucihā kruddho bhṛśam arciṣmatas tadā / punar evābhyavarṣat tam ambhaḥ pravisṛjan bahu // 1.217.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arcir dhārābhisaṃbaddhaṃ dhūmavidyutsamākulam / babhūva tad vanaṃ ghoraṃ stanayitnusaghoṣavat // 1.217.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyābhivarṣato vāri pāṇḍavaḥ pratyavārayat / śaravarṣeṇa bībhatsur uttamāstrāṇi darśayan // 1.218.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaraiḥ samantataḥ sarvaṃ khāṇḍavaṃ cāpi pāṇḍavaḥ / chādayām āsa tad varṣam apakṛṣya tato vanāt // 1.218.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca sma kiṃ cic chaknoti bhūtaṃ niścarituṃ tataḥ / saṃchādyamāne khagamair asyatā savyasācinā // 1.218.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) takṣakas tu na tatrāsīt sarparājo mahābalaḥ / dahyamāne vane tasmin kurukṣetre 'bhavat tadā // 1.218.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvasenas tu tatrāsīt takṣakasya suto balī / sa yatnam akarot tīvraṃ mokṣārthaṃ havyavāhanāt // 1.218.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śaśāka vinirgantuṃ kaunteyaśarapīḍitaḥ / mokṣayām āsa taṃ mātā nigīrya bhujagātmajā // 1.218.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pūrvaṃ śiro grastaṃ puccham asya nigīryate / ūrdhvam ācakrame sā tu pannagī putragṛddhinī // 1.218.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyās tīkṣṇena bhallena pṛthudhāreṇa pāṇḍavaḥ / śiraś ciccheda gacchantyās tām apaśyat sureśvaraḥ // 1.218.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ mumocayiṣur vajrī vātavarṣeṇa pāṇḍavam / mohayām āsa tatkālam aśvasenas tv amucyata // 1.218.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ ca māyāṃ tadā dṛṣṭvā ghorāṃ nāgena vañcitaḥ / dvidhā tridhā ca ciccheda khagatān eva bhārata // 1.218.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśāpa taṃ ca saṃkruddho bībhatsur jihmagāminam / pāvako vāsudevaś ca apratiṣṭho bhaved iti // 1.218.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jiṣṇuḥ sahasrākṣaṃ khaṃ vitatyeṣubhiḥ śitaiḥ / yodhayām āsa saṃkruddho vañcanāṃ tām anusmaran // 1.218.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarāḍ api taṃ dṛṣṭvā saṃrabdham iva phalgunam / svam astram asṛjad dīptaṃ yat tatānākhilaṃ nabhaḥ // 1.218.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vāyur mahāghoṣaḥ kṣobhayan sarvasāgarān / viyatstho 'janayan meghāñ jaladhārāmuco ''kulān // 1.218.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadvighātārtham asṛjad arjuno 'py astram uttamam / vāyavyam evābhimantrya pratipattiviśāradaḥ // 1.218.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tenendrāśanimeghānāṃ vīryaujas tadvināśitam / jaladhārāś ca tāḥ śoṣaṃ jagmur neśuś ca vidyutaḥ // 1.218.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣaṇena cābhavad vyoma saṃpraśāntarajastamaḥ / sukhaśītānilaguṇaṃ prakṛtisthārkamaṇḍalam // 1.218.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) niṣpratīkārahṛṣṭaś ca hutabhug vividhākṛtiḥ / prajajvālātulārciṣmān svanādaiḥ pūrayañ jagat // 1.218.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇābhyāṃ rakṣitaṃ dṛṣṭvā taṃ ca dāvam ahaṃkṛtāḥ / samutpetur athākāśaṃ suparṇādyāḥ patatriṇaḥ // 1.218.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garuḍā vajrasadṛśaiḥ pakṣatuṇḍanakhais tathā / prahartukāmāḥ saṃpetur ākāśāt kṛṣṇapāṇḍavau // 1.218.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tathaivoragasaṃghātāḥ pāṇḍavasya samīpataḥ / utsṛjanto viṣaṃ ghoraṃ niścerur jvalitānanāḥ // 1.218.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃś cakarta śaraiḥ pārthaḥ saroṣān dṛśya khecarān / vivaśāś cāpatan dīptaṃ dehābhāvāya pāvakam // 1.218.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ surāḥ sagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ / utpetur nādam atulam utsṛjanto raṇārthiṇaḥ // 1.218.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ayaḥkaṇapacakrāśmabhuśuṇḍyudyatabāhavaḥ / kṛṣṇapārthau jighāṃsantaḥ krodhasaṃmūrcchitaujasaḥ // 1.218.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām abhivyāharatāṃ śastravarṣaṃ ca muñcatām / pramamāthottamāṅgāni bībhatsur niśitaiḥ śaraiḥ // 1.218.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṛṣṇaś ca sumahātejāś cakreṇārinihā tadā / daityadānavasaṃghānāṃ cakāra kadanaṃ mahat // 1.218.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāpare śarair viddhāś cakravegeritās tadā / velām iva samāsādya vyātiṣṭhanta mahaujasaḥ // 1.218.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śakro 'bhisaṃkruddhas tridaśānāṃ maheśvaraḥ / pāṇḍuraṃ gajam āsthāya tāv ubhau samabhidravat // 1.218.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśaniṃ gṛhya tarasā vajram astram avāsṛjat / hatāv etāv iti prāha surān asurasūdanaḥ // 1.218.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ samudyatāṃ dṛṣṭvā devendreṇa mahāśanim / jagṛhuḥ sarvaśastrāṇi svāni svāni surās tadā // 1.218.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāladaṇḍaṃ yamo rājā śibikāṃ ca dhaneśvaraḥ / pāśaṃ ca varuṇas tatra vicakraṃ ca tathā śivaḥ // 1.218.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) oṣadhīr dīpyamānāś ca jagṛhāte 'śvināv api / jagṛhe ca dhanur dhātā musalaṃ ca jayas tathā // 1.218.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvataṃ cāpi jagrāha kruddhas tvaṣṭā mahābalaḥ / aṃśas tu śaktiṃ jagrāha mṛtyur devaḥ paraśvadham // 1.218.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pragṛhya parighaṃ ghoraṃ vicacārāryamā api / mitraś ca kṣuraparyantaṃ cakraṃ gṛhya vyatiṣṭhata // 1.218.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūṣā bhagaś ca saṃkruddhaḥ savitā ca viśāṃ pate / āttakārmukanistriṃśāḥ kṛṣṇapārthāv abhidrutāḥ // 1.218.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudrāś ca vasavaś caiva marutaś ca mahābalāḥ / viśvedevās tathā sādhyā dīpyamānāḥ svatejasā // 1.218.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo devās tau puruṣottamau / kṛṣṇapārthau jighāṃsantaḥ pratīyur vividhāyudhāḥ // 1.218.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatrādbhutāny adṛśyanta nimittāni mahāhave / yugāntasamarūpāṇi bhūtotsādāya bhārata // 1.218.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tu dṛṣṭvā saṃrabdhaṃ śakraṃ devaiḥ sahācyutau / abhītau yudhi durdharṣau tasthatuḥ sajjakārmukau // 1.218.39 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āgatāṃś caiva tān dṛṣṭvā devān ekaikaśas tataḥ / nyavārayetāṃ saṃkruddhau bāṇair vajropamais tadā // 1.218.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) asakṛd bhagnasaṃkalpāḥ surāś ca bahuśaḥ kṛtāḥ / bhayād raṇaṃ parityajya śakram evābhiśiśriyuḥ // 1.218.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā nivāritān devān mādhavenārjunena ca / āścaryam agamaṃs tatra munayo divi viṣṭhitāḥ // 1.218.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakraś cāpi tayor vīryam upalabhyāsakṛd raṇe / babhūva paramaprīto bhūyaś caitāv ayodhayat // 1.218.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'śmavarṣaṃ sumahad vyasṛjat pākaśāsanaḥ / bhūya eva tadā vīryaṃ jijñāsuḥ savyasācinaḥ // 1.218.44 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tac charair arjuno varṣaṃ pratijaghne 'tyamarṣaṇaḥ // 1.218.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viphalaṃ kriyamāṇaṃ tat saṃprekṣya ca śatakratuḥ / bhūyaḥ saṃvardhayām āsa tad varṣaṃ devarāḍ atha // 1.218.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'śmavarṣaṃ mahāvegair iṣubhiḥ pākaśāsaniḥ / vilayaṃ gamayām āsa harṣayan pitaraṃ tadā // 1.218.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samutpāṭya tu pāṇibhyāṃ mandarāc chikharaṃ mahat / sadrumaṃ vyasṛjac chakro jighāṃsuḥ pāṇḍunandanam // 1.218.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjuno vegavadbhir jvalitāgrair ajihmagaiḥ / bāṇair vidhvaṃsayām āsa gireḥ śṛṅgaṃ sahasradhā // 1.218.48 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) girer viśīryamāṇasya tasya rūpaṃ tadā babhau / sārkacandragrahasyeva nabhasaḥ praviśīryataḥ // 1.218.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenāvākpatatā dāve śailena mahatā bhṛśam / bhūya eva hatās tatra prāṇinaḥ khāṇḍavālayāḥ // 1.218.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā śailanipātena bhīṣitāḥ khāṇḍavālayāḥ / dānavā rākṣasā nāgās tarakṣvṛkṣavanaukasaḥ // 1.219.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvipāḥ prabhinnāḥ śārdūlāḥ siṃhāḥ kesariṇas tathā // 1.219.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) mṛgāś ca mahiṣāś caiva śataśaḥ pakṣiṇas tathā / samudvignā visasṛpus tathānyā bhūtajātayaḥ // 1.219.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ dāvaṃ samudīkṣantaḥ kṛṣṇau cābhyudyatāyudhau / utpātanādaśabdena saṃtrāsita ivābhavan // 1.219.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svatejobhāsvaraṃ cakram utsasarja janārdanaḥ / tena tā jātayaḥ kṣudrāḥ sadānavaniśācarāḥ // 1.219.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikṛttāḥ śataśaḥ sarvā nipetur analaṃ kṣaṇāt // 1.219.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adṛśyan rākṣasās tatra kṛṣṇacakravidāritāḥ / vasārudhirasaṃpṛktāḥ saṃdhyāyām iva toyadāḥ // 1.219.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) piśācān pakṣiṇo nāgān paśūṃś cāpi sahasraśaḥ / nighnaṃś carati vārṣṇeyaḥ kālavat tatra bhārata // 1.219.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣiptaṃ kṣiptaṃ hi tac cakraṃ kṛṣṇasyāmitraghātinaḥ / hatvānekāni sattvāni pāṇim eti punaḥ punaḥ // 1.219.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tu nighnatas tasya sarvasattvāni bhārata / babhūva rūpam atyugraṃ sarvabhūtātmanas tadā // 1.219.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametānāṃ ca devānāṃ dānavānāṃ ca sarvaśaḥ / vijetā nābhavat kaś cit kṛṣṇapāṇḍavayor mṛdhe // 1.219.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor balāt paritrātuṃ taṃ dāvaṃ tu yadā surāḥ / nāśaknuvañ śamayituṃ tadābhūvan parāṅmukhāḥ // 1.219.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śatakratuś ca saṃprekṣya vimukhān devatāgaṇān / babhūvāvasthitaḥ prītaḥ praśaṃsan kṛṣṇapāṇḍavau // 1.219.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛtteṣu tu deveṣu vāg uvācāśarīriṇī / śatakratum abhiprekṣya mahāgambhīraniḥsvanā // 1.219.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te sakhā saṃnihitas takṣakaḥ pannagottamaḥ / dāhakāle khāṇḍavasya kurukṣetraṃ gato hy asau // 1.219.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) na ca śakyau tvayā jetuṃ yuddhe 'smin samavasthitau / vāsudevārjunau śakra nibodhedaṃ vaco mama // 1.219.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naranārāyaṇau devau tāv etau viśrutau divi / bhavān apy abhijānāti yadvīryau yatparākramau // 1.219.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitau śakyau durādharṣau vijetum ajitau yudhi / api sarveṣu lokeṣu purāṇāv ṛṣisattamau // 1.219.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjanīyatamāv etāv api sarvaiḥ surāsuraiḥ / sayakṣarakṣogandharvanarakiṃnarapannagaiḥ // 1.219.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmād itaḥ suraiḥ sārdhaṃ gantum arhasi vāsava / diṣṭaṃ cāpy anupaśyaitat khāṇḍavasya vināśanam // 1.219.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti vācam abhiśrutya tathyam ity amareśvaraḥ / kopāmarṣau samutsṛjya saṃpratasthe divaṃ tadā // 1.219.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ prasthitaṃ mahātmānaṃ samavekṣya divaukasaḥ / tvaritāḥ sahitā rājann anujagmuḥ śatakratum // 1.219.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarājaṃ tadā yāntaṃ saha devair udīkṣya tu / vāsudevārjunau vīrau siṃhanādaṃ vinedatuḥ // 1.219.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarāje gate rājan prahṛṣṭau kṛṣṇapāṇḍavau / nirviśaṅkaṃ punar dāvaṃ dāhayām āsatus tadā // 1.219.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māruta ivābhrāṇi nāśayitvārjunaḥ surān / vyadhamac charasaṃpātaiḥ prāṇinaḥ khāṇḍavālayān // 1.219.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca sma kiṃ cic chaknoti bhūtaṃ niścarituṃ tataḥ / saṃchidyamānam iṣubhir asyatā savyasācinā // 1.219.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) nāśakaṃs tatra bhūtāni mahānty api raṇe 'rjunam / nirīkṣitum amogheṣuṃ kariṣyanti kuto raṇam // 1.219.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatenaikaṃ ca vivyādha śataṃ caikena patriṇā / vyasavas te 'patann agnau sākṣāt kālahatā iva // 1.219.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cālabhanta te śarma rodhaḥsu viṣameṣu ca / pitṛdevanivāseṣu saṃtāpaś cāpy ajāyata // 1.219.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtasaṃghasahasrāś ca dīnāś cakrur mahāsvanam / ruruvur vāraṇāś caiva tathaiva mṛgapakṣiṇaḥ // 1.219.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena śabdena vitresur gaṅgodadhicarā jhaṣāḥ // 1.219.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na hy arjunaṃ mahābāhuṃ nāpi kṛṣṇaṃ mahābalam / nirīkṣituṃ vai śaknoti kaś cid yoddhuṃ kutaḥ punaḥ // 1.219.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ekāyanagatā ye 'pi niṣpatanty atra ke cana / rākṣasān dānavān nāgāñ jaghne cakreṇa tān hariḥ // 1.219.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vibhinnaśirodehāś cakravegād gatāsavaḥ / petur āsye mahākāyā dīptasya vasuretasaḥ // 1.219.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māṃsarudhiraughaiś ca medaughaiś ca samīritaḥ / upary ākāśago vahnir vidhūmaḥ samadṛśyata // 1.219.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīptākṣo dīptajihvaś ca dīptavyāttamahānanaḥ / dīptordhvakeśaḥ piṅgākṣaḥ piban prāṇabhṛtāṃ vasām // 1.219.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tāṃ sa kṛṣṇārjunakṛtāṃ sudhāṃ prāpya hutāśanaḥ / babhūva muditas tṛptaḥ parāṃ nirvṛtim āgataḥ // 1.219.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) athāsuraṃ mayaṃ nāma takṣakasya niveśanāt / vipradravantaṃ sahasā dadarśa madhusūdanaḥ // 1.219.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tam agniḥ prārthayām āsa didhakṣur vātasārathiḥ / dehavān vai jaṭī bhūtvā nadaṃś ca jalado yathā // 1.219.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jighāṃsur vāsudevaś ca cakram udyamya viṣṭhitaḥ // 1.219.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa cakram udyataṃ dṛṣṭvā didhakṣuṃ ca hutāśanam / abhidhāvārjunety evaṃ mayaś cukrośa bhārata // 1.219.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya bhītasvanaṃ śrutvā mā bhair iti dhanaṃjayaḥ / pratyuvāca mayaṃ pārtho jīvayann iva bhārata // 1.219.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ pārthenābhaye datte namucer bhrātaraṃ mayam / na hantum aicchad dāśārhaḥ pāvako na dadāha ca // 1.219.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmin vane dahyamāne ṣaḍ agnir na dadāha ca / aśvasenaṃ mayaṃ cāpi caturaḥ śārṅgakān iti // 1.219.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ śārṅgakān agnir na dadāha tathāgate / tasmin vane dahyamāne brahmann etad vadāśu me // 1.220.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) adāhe hy aśvasenasya dānavasya mayasya ca / kāraṇaṃ kīrtitaṃ brahmañ śārṅgakānāṃ na kīrtitam // 1.220.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad etad adbhutaṃ brahmañ śārṅgānām avināśanam / kīrtayasvāgnisaṃmarde kathaṃ te na vināśitāḥ // 1.220.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadarthaṃ śārṅgakān agnir na dadāha tathāgate / tat te sarvaṃ yathāvṛttaṃ kathayiṣyāmi bhārata // 1.220.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmajñānāṃ mukhyatamas tapasvī saṃśitavrataḥ / āsīn maharṣiḥ śrutavān mandapāla iti śrutaḥ // 1.220.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: bha-vipulā) sa mārgam āsthito rājann ṛṣīṇām ūrdhvaretasām / svādhyāyavān dharmaratas tapasvī vijitendriyaḥ // 1.220.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa gatvā tapasaḥ pāraṃ deham utsṛjya bhārata / jagāma pitṛlokāya na lebhe tatra tat phalam // 1.220.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa lokān aphalān dṛṣṭvā tapasā nirjitān api / papraccha dharmarājasya samīpasthān divaukasaḥ // 1.220.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimartham āvṛtā lokā mamaite tapasārjitāḥ / kiṃ mayā na kṛtaṃ tatra yasyedaṃ karmaṇaḥ phalam // 1.220.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāhaṃ tat kariṣyāmi yadartham idam āvṛtam / phalam etasya tapasaḥ kathayadhvaṃ divaukasaḥ // 1.220.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṛṇino mānavā brahmañ jāyante yena tac chṛṇu / kriyābhir brahmacaryeṇa prajayā ca na saṃśayaḥ // 1.220.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad apākriyate sarvaṃ yajñena tapasā sutaiḥ / tapasvī yajñakṛc cāsi na tu te vidyate prajā // 1.220.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ta ime prasavasyārthe tava lokāḥ samāvṛtāḥ / prajāyasva tato lokān upabhoktāsi śāśvatān // 1.220.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punnāmno narakāt putras trātīti pitaraṃ mune / tasmād apatyasaṃtāne yatasva dvijasattama // 1.220.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā mandapālas tu teṣāṃ vākyaṃ divaukasām / kva nu śīghram apatyaṃ syād bahulaṃ cety acintayat // 1.220.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cintayann abhyagacchad bahulaprasavān khagān / śārṅgikāṃ śārṅgako bhūtvā jaritāṃ samupeyivān // 1.220.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tasyāṃ putrān ajanayac caturo brahmavādinaḥ / tān apāsya sa tatraiva jagāma lapitāṃ prati // 1.220.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bālān sutān aṇḍagatān mātrā saha munir vane // 1.220.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tasmin gate mahābhāge lapitāṃ prati bhārata / apatyasnehasaṃvignā jaritā bahv acintayat // 1.220.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena tyaktān asaṃtyājyān ṛṣīn aṇḍagatān vane / nājahat putrakān ārtā jaritā khāṇḍave nṛpa // 1.220.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) babhāra caitān saṃjātān svavṛttyā snehaviklavā // 1.220.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tato 'gniṃ khāṇḍavaṃ dagdhum āyāntaṃ dṛṣṭavān ṛṣiḥ / mandapālaś caraṃs tasmin vane lapitayā saha // 1.220.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ saṃkalpaṃ viditvāsya jñātvā putrāṃś ca bālakān / so 'bhituṣṭāva viprarṣir brāhmaṇo jātavedasam // 1.220.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrān paridadad bhīto lokapālaṃ mahaujasam // 1.220.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvam agne sarvadevānāṃ mukhaṃ tvam asi havyavāṭ / tvam antaḥ sarvabhūtānāṃ gūḍhaś carasi pāvaka // 1.220.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvām ekam āhuḥ kavayas tvām āhus trividhaṃ punaḥ / tvām aṣṭadhā kalpayitvā yajñavāham akalpayan // 1.220.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tvayā sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ vadanti paramarṣayaḥ / tvad ṛte hi jagat kṛtsnaṃ sadyo na syād dhutāśana // 1.220.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tubhyaṃ kṛtvā namo viprāḥ svakarmavijitāṃ gatim / gacchanti saha patnībhiḥ sutair api ca śāśvatīm // 1.220.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvām agne jaladān āhuḥ khe viṣaktān savidyutaḥ / dahanti sarvabhūtāni tvatto niṣkramya hāyanāḥ // 1.220.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātavedas tavaiveyaṃ viśvasṛṣṭir mahādyute / tavaiva karma vihitaṃ bhūtaṃ sarvaṃ carācaram // 1.220.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tvayāpo vihitāḥ pūrvaṃ tvayi sarvam idaṃ jagat / tvayi havyaṃ ca kavyaṃ ca yathāvat saṃpratiṣṭhitam // 1.220.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agne tvam eva jvalanas tvaṃ dhātā tvaṃ bṛhaspatiḥ / tvam aśvinau yamau mitraḥ somas tvam asi cānilaḥ // 1.220.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ stutas tatas tena mandapālena pāvakaḥ / tutoṣa tasya nṛpate muner amitatejasaḥ // 1.220.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) uvāca cainaṃ prītātmā kim iṣṭaṃ karavāṇi te // 1.220.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tam abravīn mandapālaḥ prāñjalir havyavāhanam / pradahan khāṇḍavaṃ dāvaṃ mama putrān visarjaya // 1.220.31 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tatheti tat pratiśrutya bhagavān havyavāhanaḥ / khāṇḍave tena kālena prajajvāla didhakṣayā // 1.220.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prajvalite śukre śārṅgakās te suduḥkhitāḥ / vyathitāḥ paramodvignā nādhijagmuḥ parāyaṇam // 1.221.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niśāmya putrakān bālān mātā teṣāṃ tapasvinī / jaritā duḥkhasaṃtaptā vilalāpa nareśvara // 1.221.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam agnir dahan kakṣam ita āyāti bhīṣaṇaḥ / jagat saṃdīpayan bhīmo mama duḥkhavivardhanaḥ // 1.221.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ime ca māṃ karṣayanti śiśavo mandacetasaḥ / abarhāś caraṇair hīnāḥ pūrveṣāṃ naḥ parāyaṇam // 1.221.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) trāsayaṃś cāyam āyāti lelihāno mahīruhān // 1.221.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aśaktimattvāc ca sutā na śaktāḥ saraṇe mama / ādāya ca na śaktāsmi putrān saritum anyataḥ // 1.221.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na ca tyaktum ahaṃ śaktā hṛdayaṃ dūyatīva me / kaṃ nu jahyām ahaṃ putraṃ kam ādāya vrajāmy aham // 1.221.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu me syāt kṛtaṃ kṛtvā manyadhvaṃ putrakāḥ katham / cintayānā vimokṣaṃ vo nādhigacchāmi kiṃ cana // 1.221.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chādayitvā ca vo gātraiḥ kariṣye maraṇaṃ saha // 1.221.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jaritārau kulaṃ hīdaṃ jyeṣṭhatvena pratiṣṭhitam / sārisṛkvaḥ prajāyeta pitṝṇāṃ kulavardhanaḥ // 1.221.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stambamitras tapaḥ kuryād droṇo brahmavid uttamaḥ / ity evam uktvā prayayau pitā vo nirghṛṇaḥ purā // 1.221.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kam upādāya śakyeta gantuṃ kasyāpad uttamā / kiṃ nu kṛtvā kṛtaṃ kāryaṃ bhaved iti ca vihvalā // 1.221.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāpaśyat svadhiyā mokṣaṃ svasutānāṃ tadānalāt / evaṃ bruvantīṃ śārṅgās te pratyūcur atha mātaram // 1.221.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sneham utsṛjya mātas tvaṃ pata yatra na havyavāṭ / asmāsu hi vinaṣṭeṣu bhavitāraḥ sutās tava // 1.221.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi mātar vinaṣṭāyāṃ na naḥ syāt kulasaṃtatiḥ // 1.221.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anvavekṣyaitad ubhayaṃ kṣamaṃ syād yat kulasya naḥ / tad vai kartuṃ paraḥ kālo mātar eṣa bhavet tava // 1.221.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mā vai kulavināśāya snehaṃ kārṣīḥ suteṣu naḥ / na hīdaṃ karma moghaṃ syāl lokakāmasya naḥ pituḥ // 1.221.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam ākhor bilaṃ bhūmau vṛkṣasyāsya samīpataḥ / tad āviśadhvaṃ tvaritā vahner atra na vo bhayam // 1.221.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato 'haṃ pāṃsunā chidram apidhāsyāmi putrakāḥ / evaṃ pratikṛtaṃ manye jvalataḥ kṛṣṇavartmanaḥ // 1.221.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata eṣyāmy atīte 'gnau vihartuṃ pāṃsusaṃcayam / rocatām eṣa vopāyo vimokṣāya hutāśanāt // 1.221.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abarhān māṃsabhūtān naḥ kravyādākhur vināśayet / paśyamānā bhayam idaṃ na śakṣyāmo niṣevitum // 1.221.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) katham agnir na no dahyāt katham ākhur na bhakṣayet / kathaṃ na syāt pitā moghaḥ kathaṃ mātā dhriyeta naḥ // 1.221.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bila ākhor vināśaḥ syād agner ākāśacāriṇām / anvavekṣyaitad ubhayaṃ śreyān dāho na bhakṣaṇam // 1.221.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) garhitaṃ maraṇaṃ naḥ syād ākhunā khādatā bile / śiṣṭād iṣṭaḥ parityāgaḥ śarīrasya hutāśanāt // 1.221.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmād bilān niṣpatitaṃ śyena ākhuṃ jahāra tam / kṣudraṃ gṛhītvā pādābhyāṃ bhayaṃ na bhavitā tataḥ // 1.222.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) na hṛtaṃ taṃ vayaṃ vidmaḥ śyenenākhuṃ kathaṃ cana / anye 'pi bhavitāro 'tra tebhyo 'pi bhayam eva naḥ // 1.222.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃśayo hy agnir āgacched dṛṣṭaṃ vāyor nivartanam / mṛtyur no bilavāsibhyo bhaven mātar asaṃśayam // 1.222.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niḥsaṃśayāt saṃśayito mṛtyur mātar viśiṣyate / cara khe tvaṃ yathānyāyaṃ putrān vetsyasi śobhanān // 1.222.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ vai śyenam āyāntam adrākṣaṃ bilam antikāt / saṃcarantaṃ samādāya jahārākhuṃ bilād balī // 1.222.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ patantam ahaṃ śyenaṃ tvaritā pṛṣṭhato 'nvagām / āśiṣo 'sya prayuñjānā harato mūṣakaṃ bilāt // 1.222.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo no dveṣṭāram ādāya śyenarāja pradhāvasi / bhava tvaṃ divam āsthāya niramitro hiraṇmayaḥ // 1.222.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā sa bhakṣitas tena kṣudhitena patatriṇā / tadāhaṃ tam anujñāpya pratyupāyāṃ gṛhān prati // 1.222.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praviśadhvaṃ bilaṃ putrā viśrabdhā nāsti vo bhayam / śyenena mama paśyantyā hṛta ākhur na saṃśayaḥ // 1.222.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vidma vai vayaṃ mātar hṛtam ākhum itaḥ purā / avijñāya na śakṣyāmo bilam āviśatuṃ vayam // 1.222.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi taṃ prajānāmi hṛtaṃ śyenena mūṣakam / ata eva bhayaṃ nāsti kriyatāṃ vacanaṃ mama // 1.222.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tvaṃ mithyopacāreṇa mokṣayethā bhayaṃ mahat / samākuleṣu jñāneṣu na buddhikṛtam eva tat // 1.222.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na copakṛtam asmābhir na cāsmān vettha ye vayam / pīḍyamānā bharasy asmān kā satī ke vayaṃ tava // 1.222.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taruṇī darśanīyāsi samarthā bhartur eṣaṇe / anugaccha svabhartāraṃ putrān āpsyasi śobhanān // 1.222.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayam apy agnim āviśya lokān prāpsyāmahe śubhān / athāsmān na dahed agnir āyās tvaṃ punar eva naḥ // 1.222.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā tataḥ śārṅgī putrān utsṛjya khāṇḍave / jagāma tvaritā deśaṃ kṣemam agner anāśrayam // 1.222.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tīkṣṇārcir abhyāgāj jvalito havyavāhanaḥ / yatra śārṅgā babhūvus te mandapālasya putrakāḥ // 1.222.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te śārṅgā jvalanaṃ dṛṣṭvā jvalitaṃ svena tejasā / jaritāris tato vācaṃ śrāvayām āsa pāvakam // 1.222.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purataḥ kṛcchrakālasya dhīmāñ jāgarti pūruṣaḥ / sa kṛcchrakālaṃ saṃprāpya vyathāṃ naivaiti karhi cit // 1.223.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yas tu kṛcchram asaṃprāptaṃ vicetā nāvabudhyate / sa kṛcchrakāle vyathito na prajānāti kiṃ cana // 1.223.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dhīras tvam asi medhāvī prāṇakṛcchram idaṃ ca naḥ / śūraḥ prājño bahūnāṃ hi bhavaty eko na saṃśayaḥ // 1.223.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyeṣṭhas trātā bhavati vai jyeṣṭho muñcati kṛcchrataḥ / jyeṣṭhaś cen na prajānāti kanīyān kiṃ kariṣyati // 1.223.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hiraṇyaretās tvarito jvalann āyāti naḥ kṣayam / saptajihvo 'nalaḥ kṣāmo lelihānopasarpati // 1.223.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evam ukto bhrātṛbhis tu jaritārir vibhāvasum / tuṣṭāva prāñjalir bhūtvā yathā tac chṛṇu pārthiva // 1.223.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ātmāsi vāyoḥ pavanaḥ śarīram uta vīrudhām / yonir āpaś ca te śukra yonis tvam asi cāmbhasaḥ // 1.223.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ūrdhvaṃ cādhaś ca gacchanti visarpanti ca pārśvataḥ / arciṣas te mahāvīrya raśmayaḥ savitur yathā // 1.223.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātā prapannā pitaraṃ na vidmaḥ; pakṣāś ca no na prajātābjaketo / na nas trātā vidyate 'gne tvad anyas; tasmād dhi naḥ parirakṣaikavīra // 1.223.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tBtgl], indravajrā [11: ttjgg] yad agne te śivaṃ rūpaṃ ye ca te sapta hetayaḥ / tena naḥ parirakṣādya īḍitaḥ śaraṇaiṣiṇaḥ // 1.223.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam evaikas tapase jātavedo; nānyas taptā vidyate goṣu deva / ṛṣīn asmān bālakān pālayasva; pareṇāsmān praihi vai havyavāha // 1.223.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] sarvam agne tvam evaikas tvayi sarvam idaṃ jagat / tvaṃ dhārayasi bhūtāni bhuvanaṃ tvaṃ bibharṣi ca // 1.223.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam agnir havyavāhas tvaṃ tvam eva paramaṃ haviḥ / manīṣiṇas tvāṃ yajante bahudhā caikadhaiva ca // 1.223.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sṛṣṭvā lokāṃs trīn imān havyavāha; prāpte kāle pacasi punaḥ samiddhaḥ / sarvasyāsya bhuvanasya prasūtis; tvam evāgne bhavasi punaḥ pratiṣṭhā // 1.223.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: yBsy], ajñātam [11: mntgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: mBsy] tvam annaṃ prāṇināṃ bhuktam antarbhūto jagatpate / nityaṃ pravṛddhaḥ pacasi tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam // 1.223.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sūryo bhūtvā raśmibhir jātavedo; bhūmer ambho bhūmijātān rasāṃś ca / viśvān ādāya punar utsargakāle; sṛṣṭvā vṛṣṭyā bhāvayasīha śukra // 1.223.16 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tvatta etāḥ punaḥ śukra vīrudho haritacchadāḥ / jāyante puṣkariṇyaś ca samudraś ca mahodadhiḥ // 1.223.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ vai sadma tigmāṃśo varuṇasya parāyaṇam / śivas trātā bhavāsmākaṃ māsmān adya vināśaya // 1.223.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) piṅgākṣa lohitagrīva kṛṣṇavartman hutāśana / pareṇa praihi muñcāsmān sāgarasya gṛhān iva // 1.223.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto jātavedā droṇenākliṣṭakarmaṇā / droṇam āha pratītātmā mandapālapratijñayā // 1.223.20 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ṛṣir droṇas tvam asi vai brahmaitad vyāhṛtaṃ tvayā / īpsitaṃ te kariṣyāmi na ca te vidyate bhayam // 1.223.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mandapālena yūyaṃ hi mama pūrvaṃ niveditāḥ / varjayeḥ putrakān mahyaṃ dahan dāvam iti sma ha // 1.223.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca tad vacanaṃ tasya tvayā yac ceha bhāṣitam / ubhayaṃ me garīyas tad brūhi kiṃ karavāṇi te // 1.223.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛśaṃ prīto 'smi bhadraṃ te brahman stotreṇa te vibho // 1.223.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ime mārjārakāḥ śukra nityam udvejayanti naḥ / etān kuruṣva daṃṣṭrāsu havyavāha sabāndhavān // 1.223.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tat kṛtavān vahnir abhyanujñāya śārṅgakān / dadāha khāṇḍavaṃ caiva samiddho janamejaya // 1.223.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mandapālo 'pi kauravya cintayānaḥ sutāṃs tadā / uktavān apy aśītāṃśuṃ naiva sa sma na tapyate // 1.224.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tapyamānaḥ putrārthe lapitām idam abravīt / kathaṃ nv aśaktāḥ plavane lapite mama putrakāḥ // 1.224.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) vardhamāne hutavahe vāte śīghraṃ pravāyati / asamarthā vimokṣāya bhaviṣyanti mamātmajāḥ // 1.224.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ nv aśaktā trāṇāya mātā teṣāṃ tapasvinī / bhaviṣyaty asukhāviṣṭā putratrāṇam apaśyatī // 1.224.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu saraṇe 'śaktān patane ca mamātmajān / saṃtapyamānā abhito vāśamānābhidhāvatī // 1.224.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) jaritāriḥ kathaṃ putraḥ sārisṛkvaḥ kathaṃ ca me / stambamitraḥ kathaṃ droṇaḥ kathaṃ sā ca tapasvinī // 1.224.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lālapyamānaṃ tam ṛṣiṃ mandapālaṃ tathā vane / lapitā pratyuvācedaṃ sāsūyam iva bhārata // 1.224.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na te suteṣv avekṣāsti tān ṛṣīn uktavān asi / tejasvino vīryavanto na teṣāṃ jvalanād bhayam // 1.224.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tathāgnau te parīttāś ca tvayā hi mama saṃnidhau / pratiśrutaṃ tathā ceti jvalanena mahātmanā // 1.224.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokapālo 'nṛtāṃ vācaṃ na tu vaktā kathaṃ cana / samarthās te ca vaktāro na te teṣv asti mānasam // 1.224.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām eva tu mamāmitrīṃ cintayan paritapyase / dhruvaṃ mayi na te sneho yathā tasyāṃ purābhavat // 1.224.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi pakṣavatā nyāyyaṃ niḥsnehena suhṛjjane / pīḍyamāna upadraṣṭuṃ śaktenātmā kathaṃ cana // 1.224.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha tvaṃ jaritām eva yadarthaṃ paritapyase / cariṣyāmy aham apy ekā yathā kāpuruṣe tathā // 1.224.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāham evaṃ care loke yathā tvam abhimanyase / apatyahetor vicare tac ca kṛcchragataṃ mama // 1.224.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhūtaṃ hitvā bhaviṣye 'rthe yo 'valambeta mandadhīḥ / avamanyeta taṃ loko yathecchasi tathā kuru // 1.224.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa hi jvalamāno 'gnir lelihāno mahīruhān / dveṣyaṃ hi hṛdi saṃtāpaṃ janayaty aśivaṃ mama // 1.224.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād deśād atikrānte jvalane jaritā tataḥ / jagāma putrakān eva tvaritā putragṛddhinī // 1.224.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tān kuśalinaḥ sarvān nirmuktāñ jātavedasaḥ / rorūyamāṇā kṛpaṇā sutān dṛṣṭavatī vane // 1.224.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aśraddheyatamaṃ teṣāṃ darśanaṃ sā punaḥ punaḥ / ekaikaśaś ca tān putrān krośamānānvapadyata // 1.224.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhyagacchat sahasā mandapālo 'pi bhārata / atha te sarva evainaṃ nābhyanandanta vai sutāḥ // 1.224.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) lālapyamānam ekaikaṃ jaritāṃ ca punaḥ punaḥ / nocus te vacanaṃ kiṃ cit tam ṛṣiṃ sādhv asādhu vā // 1.224.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyeṣṭhaḥ sutas te katamaḥ katamas tadanantaraḥ / madhyamaḥ katamaḥ putraḥ kaniṣṭhaḥ katamaś ca te // 1.224.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvantaṃ duḥkhārtaṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase / kṛtavān asmi havyāśe naiva śāntim ito labhe // 1.224.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ te jyeṣṭhe sute kāryaṃ kim anantarajena vā / kiṃ ca te madhyame kāryaṃ kiṃ kaniṣṭhe tapasvini // 1.224.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tvaṃ māṃ sarvaśo hīnām utsṛjyāsi gataḥ purā / tām eva lapitāṃ gaccha taruṇīṃ cāruhāsinīm // 1.224.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na strīṇāṃ vidyate kiṃ cid anyatra puruṣāntarāt / sāpatnakam ṛte loke bhavitavyaṃ hi tat tathā // 1.224.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvratāpi hi kalyāṇī sarvalokapariśrutā / arundhatī paryaśaṅkad vasiṣṭham ṛṣisattamam // 1.224.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) viśuddhabhāvam atyantaṃ sadā priyahite ratam / saptarṣimadhyagaṃ vīram avamene ca taṃ munim // 1.224.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apadhyānena sā tena dhūmāruṇasamaprabhā / lakṣyālakṣyā nābhirūpā nimittam iva lakṣyate // 1.224.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) apatyahetoḥ saṃprāptaṃ tathā tvam api mām iha / iṣṭam evaṃgate hitvā sā tathaiva ca vartase // 1.224.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) naiva bhāryeti viśvāsaḥ kāryaḥ puṃsā kathaṃ cana / na hi kāryam anudhyāti bhāryā putravatī satī // 1.224.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te sarva evainaṃ putrāḥ samyag upāsire / sa ca tān ātmajān rājann āśvāsayitum ārabhat // 1.224.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuṣmākaṃ parirakṣārthaṃ vijñapto jvalano mayā / agninā ca tathety evaṃ pūrvam eva pratiśrutam // 1.225.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agner vacanam ājñāya mātur dharmajñatāṃ ca vaḥ / yuṣmākaṃ ca paraṃ vīryaṃ nāhaṃ pūrvam ihāgataḥ // 1.225.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na saṃtāpo hi vaḥ kāryaḥ putrakā maraṇaṃ prati / ṛṣīn veda hutāśo 'pi brahma tad viditaṃ ca vaḥ // 1.225.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āśvāsya putrān sa bhāryāṃ cādāya bhārata / mandapālas tato deśād anyaṃ deśaṃ jagāma ha // 1.225.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavān api tigmāṃśuḥ samiddhaṃ khāṇḍavaṃ vanam / dadāha saha kṛṣṇābhyāṃ janayañ jagato 'bhayam // 1.225.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasāmedovahāḥ kulyās tatra pītvā ca pāvakaḥ / agacchat paramāṃ tṛptiṃ darśayām āsa cārjunam // 1.225.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ntarikṣād bhagavān avatīrya sureśvaraḥ / marudgaṇavṛtaḥ pārthaṃ mādhavaṃ cābravīd idam // 1.225.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtaṃ yuvābhyāṃ karmedam amarair api duṣkaram / varān vṛṇītaṃ tuṣṭo 'smi durlabhān apy amānuṣān // 1.225.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) pārthas tu varayām āsa śakrād astrāṇi sarvaśaḥ / grahītuṃ tac ca śakro 'sya tadā kālaṃ cakāra ha // 1.225.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā prasanno bhagavān mahādevo bhaviṣyati / tubhyaṃ tadā pradāsyāmi pāṇḍavāstrāṇi sarvaśaḥ // 1.225.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) aham eva ca taṃ kālaṃ vetsyāmi kurunandana / tapasā mahatā cāpi dāsyāmi tava tāny aham // 1.225.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgneyāni ca sarvāṇi vāyavyāni tathaiva ca / madīyāni ca sarvāṇi grahīṣyasi dhanaṃjaya // 1.225.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevo 'pi jagrāha prītiṃ pārthena śāśvatīm / dadau ca tasmai devendras taṃ varaṃ prītimāṃs tadā // 1.225.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dattvā tābhyāṃ varaṃ prītaḥ saha devair marutpatiḥ / hutāśanam anujñāpya jagāma tridivaṃ punaḥ // 1.225.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāvakaś cāpi taṃ dāvaṃ dagdhvā samṛgapakṣiṇam / ahāni pañca caikaṃ ca virarāma sutarpitaḥ // 1.225.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jagdhvā māṃsāni pītvā ca medāṃsi rudhirāṇi ca / yuktaḥ paramayā prītyā tāv uvāca viśāṃ pate // 1.225.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuvābhyāṃ puruṣāgryābhyāṃ tarpito 'smi yathāsukham / anujānāmi vāṃ vīrau carataṃ yatra vāñchitam // 1.225.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tau samanujñātau pāvakena mahātmanā / arjuno vāsudevaś ca dānavaś ca mayas tathā // 1.225.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parikramya tataḥ sarve trayo 'pi bharatarṣabha / ramaṇīye nadīkūle sahitāḥ samupāviśan // 1.225.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīn mayaḥ pārthaṃ vāsudevasya saṃnidhau / prāñjaliḥ ślakṣṇayā vācā pūjayitvā punaḥ punaḥ // 2.1.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmāc ca kṛṣṇāt saṃkruddhāt pāvakāc ca didhakṣataḥ / tvayā trāto 'smi kaunteya brūhi kiṃ karavāṇi te // 2.1.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtam eva tvayā sarvaṃ svasti gaccha mahāsura / prītimān bhava me nityaṃ prītimanto vayaṃ ca te // 2.1.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuktam etat tvayi vibho yathāttha puruṣarṣabha / prītipūrvam ahaṃ kiṃ cit kartum icchāmi bhārata // 2.1.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi viśvakarmā vai dānavānāṃ mahākaviḥ / so 'haṃ vai tvatkṛte kiṃ cit kartum icchāmi pāṇḍava // 2.1.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṇakṛcchrād vimuktaṃ tvam ātmānaṃ manyase mayā / evaṃ gate na śakṣyāmi kiṃ cit kārayituṃ tvayā // 2.1.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi tava saṃkalpaṃ mogham icchāmi dānava / kṛṣṇasya kriyatāṃ kiṃ cit tathā pratikṛtaṃ mayi // 2.1.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) codito vāsudevas tu mayena bharatarṣabha / muhūrtam iva saṃdadhyau kim ayaṃ codyatām iti // 2.1.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) codayām āsa taṃ kṛṣṇaḥ sabhā vai kriyatām iti / dharmarājasya daiteya yādṛśīm iha manyase // 2.1.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāṃ kṛtāṃ nānukuryus te mānavāḥ prekṣya vismitāḥ / manuṣyaloke kṛtsne 'smiṃs tādṛśīṃ kuru vai sabhām // 2.1.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yatra divyān abhiprāyān paśyema vihitāṃs tvayā / āsurān mānuṣāṃś caiva tāṃ sabhāṃ kuru vai maya // 2.1.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya tu tad vākyaṃ saṃprahṛṣṭo mayas tadā / vimānapratimāṃ cakre pāṇḍavasya sabhāṃ mudā // 2.1.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛṣṇaś ca pārthaś ca dharmarāje yudhiṣṭhire / sarvam etad yathāvedya darśayām āsatur mayam // 2.1.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai yudhiṣṭhiraḥ pūjāṃ yathārham akarot tadā / sa tu tāṃ pratijagrāha mayaḥ satkṛtya satkṛtaḥ // 2.1.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pūrvadevacaritaṃ tatra tatra viśāṃ pate / kathayām āsa daiteyaḥ pāṇḍuputreṣu bhārata // 2.1.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa kālaṃ kaṃ cid āśvasya viśvakarmā pracintya ca / sabhāṃ pracakrame kartuṃ pāṇḍavānāṃ mahātmanām // 2.1.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiprāyeṇa pārthānāṃ kṛṣṇasya ca mahātmanaḥ / puṇye 'hani mahātejāḥ kṛtakautukamaṅgalaḥ // 2.1.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tarpayitvā dvijaśreṣṭhān pāyasena sahasraśaḥ / dhanaṃ bahuvidhaṃ dattvā tebhya eva ca vīryavān // 2.1.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvartuguṇasaṃpannāṃ divyarūpāṃ manoramām / daśakiṣkusahasrāṃ tāṃ māpayām āsa sarvataḥ // 2.1.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣitvā khāṇḍavaprasthe sukhavāsaṃ janārdanaḥ / pārthaiḥ prītisamāyuktaiḥ pūjanārho 'bhipūjitaḥ // 2.2.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gamanāya matiṃ cakre pitur darśanalālasaḥ / dharmarājam athāmantrya pṛthāṃ ca pṛthulocanaḥ // 2.2.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavande caraṇau mūrdhnā jagadvandyaḥ pitṛṣvasuḥ / sa tayā mūrdhny upāghrātaḥ pariṣvaktaś ca keśavaḥ // 2.2.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśānantaraṃ kṛṣṇo bhaginīṃ svāṃ mahāyaśāḥ / tām upetya hṛṣīkeśaḥ prītyā bāṣpasamanvitaḥ // 2.2.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthyaṃ tathyaṃ hitaṃ vākyaṃ laghu yuktam anuttamam / uvāca bhagavān bhadrāṃ subhadrāṃ bhadrabhāṣiṇīm // 2.2.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayā svajanagāmīni śrāvito vacanāni saḥ / saṃpūjitaś cāpy asakṛc chirasā cābhivāditaḥ // 2.2.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tām anujñāpya vārṣṇeyaḥ pratinandya ca bhāminīm / dadarśānantaraṃ kṛṣṇāṃ dhaumyaṃ cāpi janārdanaḥ // 2.2.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavande ca yathānyāyaṃ dhaumyaṃ puruṣasattamaḥ / draupadīṃ sāntvayitvā ca āmantrya ca janārdanaḥ // 2.2.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṝn abhyagamad dhīmān pārthena sahito balī / bhrātṛbhiḥ pañcabhiḥ kṛṣṇo vṛtaḥ śakra ivāmaraiḥ // 2.2.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arcayām āsa devāṃś ca dvijāṃś ca yadupuṃgavaḥ / mālyajapyanamaskārair gandhair uccāvacair api // 2.2.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kṛtvā sarvakāryāṇi pratasthe tasthuṣāṃ varaḥ // 2.2.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) svasti vācyārhato viprān dadhipātraphalākṣataiḥ / vasu pradāya ca tataḥ pradakṣiṇam avartata // 2.2.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kāñcanaṃ ratham āsthāya tārkṣyaketanam āśugam / gadācakrāsiśārṅgādyair āyudhaiś ca samanvitam // 2.2.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tithāv atha ca nakṣatre muhūrte ca guṇānvite / prayayau puṇḍarīkākṣaḥ sainyasugrīvavāhanaḥ // 2.2.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anvāruroha cāpy enaṃ premṇā rājā yudhiṣṭhiraḥ / apāsya cāsya yantāraṃ dārukaṃ yantṛsattamam // 2.2.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhīṣūn saṃprajagrāha svayaṃ kurupatis tadā // 2.2.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) upāruhyārjunaś cāpi cāmaravyajanaṃ sitam / rukmadaṇḍaṃ bṛhan mūrdhni dudhāvābhipradakṣiṇam // 2.2.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva bhīmaseno 'pi yamābhyāṃ sahito vaśī / pṛṣṭhato 'nuyayau kṛṣṇam ṛtvik paurajanair vṛtaḥ // 2.2.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tathā bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ keśavaḥ paravīrahā / anugamyamānaḥ śuśubhe śiṣyair iva guruḥ priyaiḥ // 2.2.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) pārtham āmantrya govindaḥ pariṣvajya ca pīḍitam / yudhiṣṭhiraṃ pūjayitvā bhīmasenaṃ yamau tathā // 2.2.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) pariṣvakto bhṛśaṃ tābhyāṃ yamābhyām abhivāditaḥ / tatas taiḥ saṃvidaṃ kṛtvā yathāvan madhusūdanaḥ // 2.2.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivartayitvā ca tadā pāṇḍavān sapadānugān / svāṃ purīṃ prayayau kṛṣṇaḥ puraṃdara ivāparaḥ // 2.2.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) locanair anujagmus te tam ā dṛṣṭipathāt tadā / manobhir anujagmus te kṛṣṇaṃ prītisamanvayāt // 2.2.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atṛptamanasām eva teṣāṃ keśavadarśane / kṣipram antardadhe śauriś cakṣuṣāṃ priyadarśanaḥ // 2.2.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akāmā iva pārthās te govindagatamānasāḥ / nivṛtyopayayuḥ sarve svapuraṃ puruṣarṣabhāḥ // 2.2.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) syandanenātha kṛṣṇo 'pi samaye dvārakām agāt // 2.2.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athābravīn mayaḥ pārtham arjunaṃ jayatāṃ varam / āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi kṣipram eṣyāmi cāpy aham // 2.3.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttareṇa tu kailāsaṃ mainākaṃ parvataṃ prati / yakṣyamāṇeṣu sarveṣu dānaveṣu tadā mayā // 2.3.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaṃ maṇimayaṃ bhāṇḍaṃ ramyaṃ bindusaraḥ prati // 2.3.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sabhāyāṃ satyasaṃdhasya yad āsīd vṛṣaparvaṇaḥ / āgamiṣyāmi tad gṛhya yadi tiṣṭhati bhārata // 2.3.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sabhāṃ kariṣyāmi pāṇḍavāya yaśasvine / manaḥprahlādinīṃ citrāṃ sarvaratnavibhūṣitām // 2.3.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asti bindusarasy eva gadā śreṣṭhā kurūdvaha / nihitā yauvanāśvena rājñā hatvā raṇe ripūn // 2.3.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇabindubhiś citrā gurvī bhārasahā dṛḍhā // 2.3.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā vai śatasahasrasya saṃmitā sarvaghātinī / anurūpā ca bhīmasya gāṇḍīvaṃ bhavato yathā // 2.3.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāruṇaś ca mahāśaṅkho devadattaḥ sughoṣavān / sarvam etat pradāsyāmi bhavate nātra saṃśayaḥ // 2.3.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā so 'suraḥ pārthaṃ prāgudīcīm agād diśam // 2.3.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) uttareṇa tu kailāsaṃ mainākaṃ parvataṃ prati / hiraṇyaśṛṅgo bhagavān mahāmaṇimayo giriḥ // 2.3.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ramyaṃ bindusaro nāma yatra rājā bhagīrathaḥ / dṛṣṭvā bhāgīrathīṃ gaṅgām uvāsa bahulāḥ samāḥ // 2.3.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatreṣṭvā sarvabhūtānām īśvareṇa mahātmanā / āhṛtāḥ kratavo mukhyāḥ śataṃ bharatasattama // 2.3.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra yūpā maṇimayāś cityāś cāpi hiraṇmayāḥ / śobhārthaṃ vihitās tatra na tu dṛṣṭāntataḥ kṛtāḥ // 2.3.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yatreṣṭvā sa gataḥ siddhiṃ sahasrākṣaḥ śacīpatiḥ / yatra bhūtapatiḥ sṛṣṭvā sarvalokān sanātanaḥ // 2.3.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāsyate tigmatejā vṛto bhūtaiḥ sahasraśaḥ // 2.3.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) naranārāyaṇau brahmā yamaḥ sthāṇuś ca pañcamaḥ / upāsate yatra satraṃ sahasrayugaparyaye // 2.3.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yatreṣṭaṃ vāsudevena satrair varṣasahasrakaiḥ / śraddadhānena satataṃ śiṣṭasaṃpratipattaye // 2.3.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) suvarṇamālino yūpāś cityāś cāpy atibhāsvarāḥ / dadau yatra sahasrāṇi prayutāni ca keśavaḥ // 2.3.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra gatvā sa jagrāha gadāṃ śaṅkhaṃ ca bhārata / sphāṭikaṃ ca sabhādravyaṃ yad āsīd vṛṣaparvaṇaḥ // 2.3.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃkaraiḥ saha rakṣobhir agṛhṇāt sarvam eva tat // 2.3.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad āhṛtya tu tāṃ cakre so 'suro 'pratimāṃ sabhām / viśrutāṃ triṣu lokeṣu divyāṃ maṇimayīṃ śubhām // 2.3.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadāṃ ca bhīmasenāya pravarāṃ pradadau tadā / devadattaṃ ca pārthāya dadau śaṅkham anuttamam // 2.3.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhā tu sā mahārāja śātakumbhamayadrumā / daśa kiṣkusahasrāṇi samantād āyatābhavat // 2.3.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā vahner yathārkasya somasya ca yathaiva sā / bhrājamānā tathā divyā babhāra paramaṃ vapuḥ // 2.3.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratighnatīva prabhayā prabhām arkasya bhāsvarām / prababhau jvalamāneva divyā divyena varcasā // 2.3.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) nagameghapratīkāśā divam āvṛtya viṣṭhitā / āyatā vipulā ślakṣṇā vipāpmā vigataklamā // 2.3.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttamadravyasaṃpannā maṇiprākāramālinī / bahuratnā bahudhanā sukṛtā viśvakarmaṇā // 2.3.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na dāśārhī sudharmā vā brahmaṇo vāpi tādṛśī / āsīd rūpeṇa saṃpannā yāṃ cakre 'pratimāṃ mayaḥ // 2.3.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ sma tatra mayenoktā rakṣanti ca vahanti ca / sabhām aṣṭau sahasrāṇi kiṃkarā nāma rākṣasāḥ // 2.3.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarikṣacarā ghorā mahākāyā mahābalāḥ / raktākṣāḥ piṅgalākṣāś ca śuktikarṇāḥ prahāriṇaḥ // 2.3.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ sabhāyāṃ nalinīṃ cakārāpratimāṃ mayaḥ / vaiḍūryapatravitatāṃ maṇinālamayāmbujām // 2.3.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) padmasaugandhikavatīṃ nānādvijagaṇāyutām / puṣpitaiḥ paṅkajaiś citrāṃ kūrmamatsyaiś ca śobhitām // 2.3.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sūpatīrthām akaluṣāṃ sarvartusalilāṃ śubhām / mārutenaiva coddhūtair muktābindubhir ācitām // 2.3.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) maṇiratnacitāṃ tāṃ tu ke cid abhyetya pārthivāḥ / dṛṣṭvāpi nābhyajānanta te 'jñānāt prapatanty uta // 2.3.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ sabhām abhito nityaṃ puṣpavanto mahādrumāḥ / āsan nānāvidhā nīlāḥ śītacchāyā manoramāḥ // 2.3.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kānanāni sugandhīni puṣkariṇyaś ca sarvaśaḥ / haṃsakāraṇḍavayutāś cakravākopaśobhitāḥ // 2.3.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jalajānāṃ ca mālyānāṃ sthalajānāṃ ca sarvaśaḥ / māruto gandham ādāya pāṇḍavān sma niṣevate // 2.3.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īdṛśīṃ tāṃ sabhāṃ kṛtvā māsaiḥ paricaturdaśaiḥ / niṣṭhitāṃ dharmarājāya mayo rājñe nyavedayat // 2.3.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ praveśanaṃ cakre tasyāṃ rājā yudhiṣṭhiraḥ / ayutaṃ bhojayām āsa brāhmaṇānāṃ narādhipaḥ // 2.4.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghṛtapāyasena madhunā bhakṣyair mūlaphalais tathā / ahataiś caiva vāsobhir mālyair uccāvacair api // 2.4.2 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) dadau tebhyaḥ sahasrāṇi gavāṃ pratyekaśaḥ prabhuḥ / puṇyāhaghoṣas tatrāsīd divaspṛg iva bhārata // 2.4.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vāditrair vividhair gītair gandhair uccāvacair api / pūjayitvā kuruśreṣṭho daivatāni niveśya ca // 2.4.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra mallā naṭā jhallāḥ sūtā vaitālikās tathā / upatasthur mahātmānaṃ saptarātraṃ yudhiṣṭhiram // 2.4.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā sa kṛtvā pūjāṃ tāṃ bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaḥ / tasyāṃ sabhāyāṃ ramyāyāṃ reme śakro yathā divi // 2.4.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sabhāyām ṛṣayas tasyāṃ pāṇḍavaiḥ saha āsate / āsāṃ cakrur narendrāś ca nānādeśasamāgatāḥ // 2.4.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asito devalaḥ satyaḥ sarpamālī mahāśirāḥ / arvāvasuḥ sumitraś ca maitreyaḥ śunako baliḥ // 2.4.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bako dālbhyaḥ sthūlaśirāḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ śukaḥ / sumantur jaiminiḥ pailo vyāsaśiṣyās tathā vayam // 2.4.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tittirir yājñavalkyaś ca sasuto lomaharṣaṇaḥ / apsuhomyaś ca dhaumyaś ca āṇīmāṇḍavyakauśikau // 2.4.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāmoṣṇīṣas traivaṇiś ca parṇādo ghaṭajānukaḥ / mauñjāyano vāyubhakṣaḥ pārāśaryaś ca sārikau // 2.4.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) balavākaḥ śinīvākaḥ sutyapālaḥ kṛtaśramaḥ / jātūkarṇaḥ śikhāvāṃś ca subalaḥ pārijātakaḥ // 2.4.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvataś ca mahābhāgo mārkaṇḍeyas tathā muniḥ / pavitrapāṇiḥ sāvarṇir bhālukir gālavas tathā // 2.4.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jaṅghābandhuś ca raibhyaś ca kopavegaśravā bhṛguḥ / haribabhruś ca kauṇḍinyo babhrumālī sanātanaḥ // 2.4.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kakṣīvān auśijaś caiva nāciketo 'tha gautamaḥ / paiṅgo varāhaḥ śunakaḥ śāṇḍilyaś ca mahātapāḥ // 2.4.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) karkaro veṇujaṅghaś ca kalāpaḥ kaṭha eva ca // 2.4.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) munayo dharmasahitā dhṛtātmāno jitendriyāḥ / ete cānye ca bahavo vedavedāṅgapāragāḥ // 2.4.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) upāsate mahātmānaṃ sabhāyām ṛṣisattamāḥ / kathayantaḥ kathāḥ puṇyā dharmajñāḥ śucayo 'malāḥ // 2.4.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva kṣatriyaśreṣṭhā dharmarājam upāsate / śrīmān mahātmā dharmātmā muñjaketur vivardhanaḥ // 2.4.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃgrāmajid durmukhaś ca ugrasenaś ca vīryavān / kakṣasenaḥ kṣitipatiḥ kṣemakaś cāparājitaḥ // 2.4.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) kāmbojarājaḥ kamalaḥ kampanaś ca mahābalaḥ // 2.4.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) satataṃ kampayām āsa yavanān eka eva yaḥ / yathāsurān kālakeyān devo vajradharas tathā // 2.4.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) jaṭāsuro madrakāntaś ca rājā; kuntiḥ kuṇindaś ca kirātarājaḥ / tathāṅgavaṅgau saha puṇḍrakeṇa; pāṇḍyoḍrarājau saha cāndhrakeṇa // 2.4.21 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] kirātarājaḥ sumanā yavanādhipatis tathā / cāṇūro devarātaś ca bhojo bhīmarathaś ca yaḥ // 2.4.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śrutāyudhaś ca kāliṅgo jayatsenaś ca māgadhaḥ / suśarmā cekitānaś ca suratho 'mitrakarṣaṇaḥ // 2.4.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ketumān vasudānaś ca vaideho 'tha kṛtakṣaṇaḥ / sudharmā cāniruddhaś ca śrutāyuś ca mahābalaḥ // 2.4.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anūparājo durdharṣaḥ kṣemajic ca sudakṣiṇaḥ / śiśupālaḥ sahasutaḥ karūṣādhipatis tathā // 2.4.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) vṛṣṇīnāṃ caiva durdharṣāḥ kumārā devarūpiṇaḥ / āhuko vipṛthuś caiva gadaḥ sāraṇa eva ca // 2.4.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akrūraḥ kṛtavarmā ca sātyakiś ca śineḥ sutaḥ / bhīṣmako 'thāhṛtiś caiva dyumatsenaś ca vīryavān // 2.4.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kekayāś ca maheṣvāsā yajñasenaś ca saumakiḥ // 2.4.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) arjunaṃ cāpi saṃśritya rājaputrā mahābalāḥ / aśikṣanta dhanurvedaṃ rauravājinavāsasaḥ // 2.4.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraiva śikṣitā rājan kumārā vṛṣṇinandanāḥ / raukmiṇeyaś ca sāmbaś ca yuyudhānaś ca sātyakiḥ // 2.4.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo rājānaḥ pṛthivīpate / dhanaṃjayasakhā cātra nityam āste sma tumburuḥ // 2.4.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) citrasenaḥ sahāmātyo gandharvāpsarasas tathā / gītavāditrakuśalāḥ śamyātālaviśāradāḥ // 2.4.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pramāṇe 'tha layasthāne kiṃnarāḥ kṛtaniśramāḥ / saṃcoditās tumburuṇā gandharvāḥ sahitā jaguḥ // 2.4.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gāyanti divyatānais te yathānyāyaṃ manasvinaḥ / pāṇḍuputrān ṛṣīṃś caiva ramayanta upāsate // 2.4.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ sabhāyām āsīnāḥ suvratāḥ satyasaṃgarāḥ / divīva devā brahmāṇaṃ yudhiṣṭhiram upāsate // 2.4.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tathā tatropaviṣṭeṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu / mahatsu copaviṣṭeṣu gandharveṣu ca bhārata // 2.5.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokān anucaran sarvān āgamat tāṃ sabhām ṛṣiḥ / nāradaḥ sumahātejā ṛṣibhiḥ sahitas tadā // 2.5.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārijātena rājendra raivatena ca dhīmatā / sumukhena ca saumyena devarṣir amitadyutiḥ // 2.5.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhāsthān pāṇḍavān draṣṭuṃ prīyamāṇo manojavaḥ // 2.5.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam āgatam ṛṣiṃ dṛṣṭvā nāradaṃ sarvadharmavit / sahasā pāṇḍavaśreṣṭhaḥ pratyutthāyānujaiḥ saha // 2.5.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyavādayata prītyā vinayāvanatas tadā // 2.5.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tadarham āsanaṃ tasmai saṃpradāya yathāvidhi / arcayām āsa ratnaiś ca sarvakāmaiś ca dharmavit // 2.5.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'rcitaḥ pāṇḍavaiḥ sarvair maharṣir vedapāragaḥ / dharmakāmārthasaṃyuktaṃ papracchedaṃ yudhiṣṭhiram // 2.5.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid arthāś ca kalpante dharme ca ramate manaḥ / sukhāni cānubhūyante manaś ca na vihanyate // 2.5.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid ācaritāṃ pūrvair naradeva pitāmahaiḥ / vartase vṛttim akṣīṇāṃ dharmārthasahitāṃ nṛṣu // 2.5.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid arthena vā dharmaṃ dharmeṇārtham athāpi vā / ubhau vā prītisāreṇa na kāmena prabādhase // 2.5.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid arthaṃ ca dharmaṃ ca kāmaṃ ca jayatāṃ vara / vibhajya kāle kālajña sadā varada sevase // 2.5.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kaccid rājaguṇaiḥ ṣaḍbhiḥ saptopāyāṃs tathānagha / balābalaṃ tathā samyak caturdaśa parīkṣase // 2.5.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid ātmānam anvīkṣya parāṃś ca jayatāṃ vara / tathā saṃdhāya karmāṇi aṣṭau bhārata sevase // 2.5.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit prakṛtayaḥ ṣaṭ te na luptā bharatarṣabha / āḍhyās tathāvyasaninaḥ svanuraktāś ca sarvaśaḥ // 2.5.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kaccin na tarkair dūtair vā ye cāpy apariśaṅkitāḥ / tvatto vā tava vāmātyair bhidyate jātu mantritam // 2.5.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccit saṃdhiṃ yathākālaṃ vigrahaṃ copasevase / kaccid vṛttim udāsīne madhyame cānuvartase // 2.5.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid ātmasamā buddhyā śucayo jīvitakṣamāḥ / kulīnāś cānuraktāś ca kṛtās te vīra mantriṇaḥ // 2.5.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijayo mantramūlo hi rājñāṃ bhavati bhārata / susaṃvṛto mantradhanair amātyaiḥ śāstrakovidaiḥ // 2.5.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kaccin nidrāvaśaṃ naiṣi kaccit kāle vibudhyase / kaccic cāpararātreṣu cintayasy artham arthavit // 2.5.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin mantrayase naikaḥ kaccin na bahubhiḥ saha / kaccit te mantrito mantro na rāṣṭram anudhāvati // 2.5.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid arthān viniścitya laghumūlān mahodayān / kṣipram ārabhase kartuṃ na vighnayasi tādṛśān // 2.5.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin na sarve karmāntāḥ parokṣās te viśaṅkitāḥ / sarve vā punar utsṛṣṭāḥ saṃsṛṣṭaṃ hy atra kāraṇam // 2.5.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccid rājan kṛtāny eva kṛtaprāyāṇi vā punaḥ / vidus te vīra karmāṇi nānavāptāni kāni cit // 2.5.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit kāraṇikāḥ sarve sarvaśāstreṣu kovidāḥ / kārayanti kumārāṃś ca yodhamukhyāṃś ca sarvaśaḥ // 2.5.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit sahasrair mūrkhāṇām ekaṃ krīṇāsi paṇḍitam / paṇḍito hy arthakṛcchreṣu kuryān niḥśreyasaṃ param // 2.5.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccid durgāṇi sarvāṇi dhanadhānyāyudhodakaiḥ / yantraiś ca paripūrṇāni tathā śilpidhanurdharaiḥ // 2.5.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko 'py amātyo medhāvī śūro dānto vicakṣaṇaḥ / rājānaṃ rājaputraṃ vā prāpayen mahatīṃ śriyam // 2.5.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccid aṣṭādaśānyeṣu svapakṣe daśa pañca ca / tribhis tribhir avijñātair vetsi tīrthāni cārakaiḥ // 2.5.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid dviṣām aviditaḥ pratiyattaś ca sarvadā / nityayukto ripūn sarvān vīkṣase ripusūdana // 2.5.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaccid vinayasaṃpannaḥ kulaputro bahuśrutaḥ / anasūyur anupraṣṭā satkṛtas te purohitaḥ // 2.5.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid agniṣu te yukto vidhijño matimān ṛjuḥ / hutaṃ ca hoṣyamāṇaṃ ca kāle vedayate sadā // 2.5.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid aṅgeṣu niṣṇāto jyotiṣāṃ pratipādakaḥ / utpāteṣu ca sarveṣu daivajñaḥ kuśalas tava // 2.5.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin mukhyā mahatsv eva madhyameṣu ca madhyamāḥ / jaghanyāś ca jaghanyeṣu bhṛtyāḥ karmasu yojitāḥ // 2.5.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amātyān upadhātītān pitṛpaitāmahāñ śucīn / śreṣṭhāñ śreṣṭheṣu kaccit tvaṃ niyojayasi karmasu // 2.5.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin nogreṇa daṇḍena bhṛśam udvejitaprajāḥ / rāṣṭraṃ tavānuśāsanti mantriṇo bharatarṣabha // 2.5.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit tvāṃ nāvajānanti yājakāḥ patitaṃ yathā / ugrapratigrahītāraṃ kāmayānam iva striyaḥ // 2.5.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid dhṛṣṭaś ca śūraś ca matimān dhṛtimāñ śuciḥ / kulīnaś cānuraktaś ca dakṣaḥ senāpatis tava // 2.5.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid balasya te mukhyāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ / dṛṣṭāpadānā vikrāntās tvayā satkṛtya mānitāḥ // 2.5.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kaccid balasya bhaktaṃ ca vetanaṃ ca yathocitam / saṃprāptakālaṃ dātavyaṃ dadāsi na vikarṣasi // 2.5.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kālātikramaṇād dhy ete bhaktavetanayor bhṛtāḥ / bhartuḥ kupyanti daurgatyāt so 'narthaḥ sumahān smṛtaḥ // 2.5.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit sarve 'nuraktās tvāṃ kulaputrāḥ pradhānataḥ / kaccit prāṇāṃs tavārtheṣu saṃtyajanti sadā yudhi // 2.5.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin naiko bahūn arthān sarvaśaḥ sāṃparāyikān / anuśāssi yathākāmaṃ kāmātmā śāsanātigaḥ // 2.5.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit puruṣakāreṇa puruṣaḥ karma śobhayan / labhate mānam adhikaṃ bhūyo vā bhaktavetanam // 2.5.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kaccid vidyāvinītāṃś ca narāñ jñānaviśāradān / yathārhaṃ guṇataś caiva dānenābhyavapadyase // 2.5.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid dārān manuṣyāṇāṃ tavārthe mṛtyum eyuṣām / vyasanaṃ cābhyupetānāṃ bibharṣi bharatarṣabha // 2.5.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid bhayād upanataṃ klībaṃ vā ripum āgatam / yuddhe vā vijitaṃ pārtha putravat parirakṣasi // 2.5.45 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaccit tvam eva sarvasyāḥ pṛthivyāḥ pṛthivīpate / samaś ca nābhiśaṅkyaś ca yathā mātā yathā pitā // 2.5.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid vyasaninaṃ śatruṃ niśamya bharatarṣabha / abhiyāsi javenaiva samīkṣya trividhaṃ balam // 2.5.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārṣṇimūlaṃ ca vijñāya vyavasāyaṃ parājayam / balasya ca mahārāja dattvā vetanam agrataḥ // 2.5.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccic ca balamukhyebhyaḥ pararāṣṭre paraṃtapa / upacchannāni ratnāni prayacchasi yathārhataḥ // 2.5.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid ātmānam evāgre vijitya vijitendriyaḥ / parāñ jigīṣase pārtha pramattān ajitendriyān // 2.5.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit te yāsyataḥ śatrūn pūrvaṃ yānti svanuṣṭhitāḥ / sāma dānaṃ ca bhedaś ca daṇḍaś ca vidhivad guṇāḥ // 2.5.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin mūlaṃ dṛḍhaṃ kṛtvā yātrāṃ yāsi viśāṃ pate / tāṃś ca vikramase jetuṃ jitvā ca parirakṣasi // 2.5.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid aṣṭāṅgasaṃyuktā caturvidhabalā camūḥ / balamukhyaiḥ sunītā te dviṣatāṃ pratibādhanī // 2.5.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccil lavaṃ ca muṣṭiṃ ca pararāṣṭre paraṃtapa / avihāya mahārāja vihaṃsi samare ripūn // 2.5.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit svapararāṣṭreṣu bahavo 'dhikṛtās tava / arthān samanutiṣṭhanti rakṣanti ca parasparam // 2.5.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid abhyavahāryāṇi gātrasaṃsparśakāni ca / ghreyāṇi ca mahārāja rakṣanty anumatās tava // 2.5.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit kośaṃ ca koṣṭhaṃ ca vāhanaṃ dvāram āyudham / āyaś ca kṛtakalyāṇais tava bhaktair anuṣṭhitaḥ // 2.5.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid ābhyantarebhyaś ca bāhyebhyaś ca viśāṃ pate / rakṣasy ātmānam evāgre tāṃś ca svebhyo mithaś ca tān // 2.5.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin na pāne dyūte vā krīḍāsu pramadāsu ca / pratijānanti pūrvāhṇe vyayaṃ vyasanajaṃ tava // 2.5.59 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccid āyasya cārdhena caturbhāgena vā punaḥ / pādabhāgais tribhir vāpi vyayaḥ saṃśodhyate tava // 2.5.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccij jñātīn gurūn vṛddhān vaṇijaḥ śilpinaḥ śritān / abhīkṣṇam anugṛhṇāsi dhanadhānyena durgatān // 2.5.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid āyavyaye yuktāḥ sarve gaṇakalekhakāḥ / anutiṣṭhanti pūrvāhṇe nityam āyavyayaṃ tava // 2.5.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid artheṣu saṃprauḍhān hitakāmān anupriyān / nāpakarṣasi karmabhyaḥ pūrvam aprāpya kilbiṣam // 2.5.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid viditvā puruṣān uttamādhamamadhyamān / tvaṃ karmasv anurūpeṣu niyojayasi bhārata // 2.5.64 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kaccin na lubdhāś caurā vā vairiṇo vā viśāṃ pate / aprāptavyavahārā vā tava karmasv anuṣṭhitāḥ // 2.5.65 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccin na lubdhaiś caurair vā kumāraiḥ strībalena vā / tvayā vā pīḍyate rāṣṭraṃ kaccit puṣṭāḥ kṛṣīvalāḥ // 2.5.66 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccid rāṣṭre taḍāgāni pūrṇāni ca mahānti ca / bhāgaśo viniviṣṭāni na kṛṣir devamātṛkā // 2.5.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid bījaṃ ca bhaktaṃ ca karṣakāyāvasīdate / pratikaṃ ca śataṃ vṛddhyā dadāsy ṛṇam anugraham // 2.5.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit svanuṣṭhitā tāta vārttā te sādhubhir janaiḥ / vārttāyāṃ saṃśritas tāta loko 'yaṃ sukham edhate // 2.5.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccic chucikṛtaḥ prājñāḥ pañca pañca svanuṣṭhitāḥ / kṣemaṃ kurvanti saṃhatya rājañ janapade tava // 2.5.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin nagaraguptyarthaṃ grāmā nagaravat kṛtāḥ / grāmavac ca kṛtā rakṣā te ca sarve tadarpaṇāḥ // 2.5.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid balenānugatāḥ samāni viṣamāṇi ca / purāṇacaurāḥ sādhyakṣāś caranti viṣaye tava // 2.5.72 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) kaccit striyaḥ sāntvayasi kaccit tāś ca surakṣitāḥ / kaccin na śraddadhāsy āsāṃ kaccid guhyaṃ na bhāṣase // 2.5.73 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kaccic cārān niśi śrutvā tat kāryam anucintya ca / priyāṇy anubhavañ śeṣe viditvābhyantaraṃ janam // 2.5.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid dvau prathamau yāmau rātryāṃ suptvā viśāṃ pate / saṃcintayasi dharmārthau yāma utthāya paścime // 2.5.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid darśayase nityaṃ manuṣyān samalaṃkṛtān / utthāya kāle kālajñaḥ saha pāṇḍava mantribhiḥ // 2.5.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kaccid raktāmbaradharāḥ khaḍgahastāḥ svalaṃkṛtāḥ / abhitas tvām upāsante rakṣaṇārtham ariṃdama // 2.5.77 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaccid daṇḍyeṣu yamavat pūjyeṣu ca viśāṃ pate / parīkṣya vartase samyag apriyeṣu priyeṣu ca // 2.5.78 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaccic chārīram ābādham auṣadhair niyamena vā / mānasaṃ vṛddhasevābhiḥ sadā pārthāpakarṣasi // 2.5.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid vaidyāś cikitsāyām aṣṭāṅgāyāṃ viśāradāḥ / suhṛdaś cānuraktāś ca śarīre te hitāḥ sadā // 2.5.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin na mānān mohād vā kāmād vāpi viśāṃ pate / arthipratyarthinaḥ prāptān apāsyasi kathaṃ cana // 2.5.81 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccin na lobhān mohād vā viśrambhāt praṇayena vā / āśritānāṃ manuṣyāṇāṃ vṛttiṃ tvaṃ saṃruṇatsi ca // 2.5.82 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccit paurā na sahitā ye ca te rāṣṭravāsinaḥ / tvayā saha virudhyante paraiḥ krītāḥ kathaṃ cana // 2.5.83 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaccit te durbalaḥ śatrur balenopanipīḍitaḥ / mantreṇa balavān kaś cid ubhābhyāṃ vā yudhiṣṭhira // 2.5.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit sarve 'nuraktās tvāṃ bhūmipālāḥ pradhānataḥ / kaccit prāṇāṃs tvadartheṣu saṃtyajanti tvayā hṛtāḥ // 2.5.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit te sarvavidyāsu guṇato 'rcā pravartate / brāhmaṇānāṃ ca sādhūnāṃ tava niḥśreyase śubhā // 2.5.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid dharme trayīmūle pūrvair ācarite janaiḥ / vartamānas tathā kartuṃ tasmin karmaṇi vartase // 2.5.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit tava gṛhe 'nnāni svādūny aśnanti vai dvijāḥ / guṇavanti guṇopetās tavādhyakṣaṃ sadakṣiṇam // 2.5.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit kratūn ekacitto vājapeyāṃś ca sarvaśaḥ / puṇḍarīkāṃś ca kārtsnyena yatase kartum ātmavān // 2.5.89 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kaccij jñātīn gurūn vṛddhān daivatāṃs tāpasān api / caityāṃś ca vṛkṣān kalyāṇān brāhmaṇāṃś ca namasyasi // 2.5.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kaccid eṣā ca te buddhir vṛttir eṣā ca te 'nagha / āyuṣyā ca yaśasyā ca dharmakāmārthadarśinī // 2.5.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etayā vartamānasya buddhyā rāṣṭraṃ na sīdati / vijitya ca mahīṃ rājā so 'tyantaṃ sukham edhate // 2.5.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid āryo viśuddhātmā kṣāritaś caurakarmaṇi / adṛṣṭaśāstrakuśalair na lobhād vadhyate śuciḥ // 2.5.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pṛṣṭo gṛhītas tatkārī tajjñair dṛṣṭaḥ sakāraṇaḥ / kaccin na mucyate steno dravyalobhān nararṣabha // 2.5.94 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vyutpanne kaccid āḍhyasya daridrasya ca bhārata / arthān na mithyā paśyanti tavāmātyā hṛtā dhanaiḥ // 2.5.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nāstikyam anṛtaṃ krodhaṃ pramādaṃ dīrghasūtratām / adarśanaṃ jñānavatām ālasyaṃ kṣiptacittatām // 2.5.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ekacintanam arthānām anarthajñaiś ca cintanam / niścitānām anārambhaṃ mantrasyāparirakṣaṇam // 2.5.97 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṅgalyasyāprayogaṃ ca prasaṅgaṃ viṣayeṣu ca / kaccit tvaṃ varjayasy etān rājadoṣāṃś caturdaśa // 2.5.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit te saphalā vedāḥ kaccit te saphalaṃ dhanam / kaccit te saphalā dārāḥ kaccit te saphalaṃ śrutam // 2.5.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ vai saphalā vedāḥ kathaṃ vai saphalaṃ dhanam / kathaṃ vai saphalā dārāḥ kathaṃ vai saphalaṃ śrutam // 2.5.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnihotraphalā vedā dattabhuktaphalaṃ dhanam / ratiputraphalā dārāḥ śīlavṛttaphalaṃ śrutam // 2.5.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad ākhyāya sa munir nāradaḥ sumahātapāḥ / papracchānantaram idaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram // 2.5.102 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) kaccid abhyāgatā dūrād vaṇijo lābhakāraṇāt / yathoktam avahāryante śulkaṃ śulkopajīvibhiḥ // 2.5.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit te puruṣā rājan pure rāṣṭre ca mānitāḥ / upānayanti paṇyāni upadhābhir avañcitāḥ // 2.5.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccic chṛṇoṣi vṛddhānāṃ dharmārthasahitā giraḥ / nityam arthavidāṃ tāta tathā dharmānudarśinām // 2.5.105 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit te kṛṣitantreṣu goṣu puṣpaphaleṣu ca / dharmārthaṃ ca dvijātibhyo dīyate madhusarpiṣī // 2.5.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dravyopakaraṇaṃ kaccit sarvadā sarvaśilpinām / cāturmāsyāvaraṃ samyaṅ niyataṃ saṃprayacchasi // 2.5.107 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit kṛtaṃ vijānīṣe kartāraṃ ca praśaṃsasi / satāṃ madhye mahārāja satkaroṣi ca pūjayan // 2.5.108 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit sūtrāṇi sarvāṇi gṛhṇāsi bharatarṣabha / hastisūtrāśvasūtrāṇi rathasūtrāṇi cābhibho // 2.5.109 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid abhyasyate śaśvad gṛhe te bharatarṣabha / dhanurvedasya sūtraṃ ca yantrasūtraṃ ca nāgaram // 2.5.110 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid astrāṇi sarvāṇi brahmadaṇḍaś ca te 'nagha / viṣayogāś ca te sarve viditāḥ śatrunāśanāḥ // 2.5.111 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid agnibhayāc caiva sarpavyālabhayāt tathā / rogarakṣobhayāc caiva rāṣṭraṃ svaṃ parirakṣasi // 2.5.112 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid andhāṃś ca mūkāṃś ca paṅgūn vyaṅgān abāndhavān / piteva pāsi dharmajña tathā pravrajitān api // 2.5.113 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāḥ kurūṇām ṛṣabho mahātmā; śrutvā giro brāhmaṇasattamasya / praṇamya pādāv abhivādya hṛṣṭo; rājābravīn nāradaṃ devarūpam // 2.5.114 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ kariṣyāmi yathā tvayoktaṃ; prajñā hi me bhūya evābhivṛddhā / uktvā tathā caiva cakāra rājā; lebhe mahīṃ sāgaramekhalāṃ ca // 2.5.115 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ yo vartate rājā cāturvarṇyasya rakṣaṇe / sa vihṛtyeha susukhī śakrasyaiti salokatām // 2.5.116 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) saṃpūjyāthābhyanujñāto maharṣer vacanāt param / pratyuvācānupūrvyeṇa dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 2.6.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavan nyāyyam āhaitaṃ yathāvad dharmaniścayam / yathāśakti yathānyāyaṃ kriyate 'yaṃ vidhir mayā // 2.6.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājabhir yad yathā kāryaṃ purā tat tan na saṃśayaḥ / yathānyāyopanītārthaṃ kṛtaṃ hetumad arthavat // 2.6.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ tu satpathaṃ teṣāṃ yātum icchāmahe prabho / na tu śakyaṃ tathā gantuṃ yathā tair niyatātmabhiḥ // 2.6.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā sa dharmātmā vākyaṃ tad abhipūjya ca / muhūrtāt prāptakālaṃ ca dṛṣṭvā lokacaraṃ munim // 2.6.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradaṃ svastham āsīnam upāsīno yudhiṣṭhiraḥ / apṛcchat pāṇḍavas tatra rājamadhye mahāmatiḥ // 2.6.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān saṃcarate lokān sadā nānāvidhān bahūn / brahmaṇā nirmitān pūrvaṃ prekṣamāṇo manojavaḥ // 2.6.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īdṛśī bhavatā kā cid dṛṣṭapūrvā sabhā kva cit / ito vā śreyasī brahmaṃs tan mamācakṣva pṛcchataḥ // 2.6.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā nāradas tasya dharmarājasya bhāṣitam / pāṇḍavaṃ pratyuvācedaṃ smayan madhurayā girā // 2.6.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānuṣeṣu na me tāta dṛṣṭapūrvā na ca śrutā / sabhā maṇimayī rājan yatheyaṃ tava bhārata // 2.6.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhāṃ tu pitṛrājasya varuṇasya ca dhīmataḥ / kathayiṣye tathendrasya kailāsanilayasya ca // 2.6.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇaś ca sabhāṃ divyāṃ kathayiṣye gataklamām / yadi te śravaṇe buddhir vartate bharatarṣabha // 2.6.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradenaivam uktas tu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / prāñjalir bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ taiś ca sarvair nṛpair vṛtaḥ // 2.6.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradaṃ pratyuvācedaṃ dharmarājo mahāmanāḥ / sabhāḥ kathaya tāḥ sarvāḥ śrotum icchāmahe vayam // 2.6.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃdravyās tāḥ sabhā brahman kiṃvistārāḥ kimāyatāḥ / pitāmahaṃ ca ke tasyāṃ sabhāyāṃ paryupāsate // 2.6.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsavaṃ devarājaṃ ca yamaṃ vaivasvataṃ ca ke / varuṇaṃ ca kuberaṃ ca sabhāyāṃ paryupāsate // 2.6.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat sarvaṃ yathātattvaṃ devarṣe vadatas tava / śrotum icchāma sahitāḥ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ // 2.6.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktaḥ pāṇḍavena nāradaḥ pratyuvāca tam / krameṇa rājan divyās tāḥ śrūyantām iha naḥ sabhāḥ // 2.6.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) śakrasya tu sabhā divyā bhāsvarā karmabhir jitā / svayaṃ śakreṇa kauravya nirmitārkasamaprabhā // 2.7.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vistīrṇā yojanaśataṃ śatam adhyardham āyatā / vaihāyasī kāmagamā pañcayojanam ucchritā // 2.7.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) jarāśokaklamāpetā nirātaṅkā śivā śubhā / veśmāsanavatī ramyā divyapādapaśobhitā // 2.7.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ deveśvaraḥ pārtha sabhāyāṃ paramāsane / āste śacyā mahendrāṇyā śriyā lakṣmyā ca bhārata // 2.7.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bibhrad vapur anirdeśyaṃ kirīṭī lohitāṅgadaḥ / virajombaraś citramālyo hrīkīrtidyutibhiḥ saha // 2.7.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tasyām upāsate nityaṃ mahātmānaṃ śatakratum / marutaḥ sarvato rājan sarve ca gṛhamedhinaḥ // 2.7.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddhā devarṣayaś caiva sādhyā devagaṇās tathā // 2.7.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ete sānucarāḥ sarve divyarūpāḥ svalaṃkṛtāḥ / upāsate mahātmānaṃ devarājam ariṃdamam // 2.7.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā devarṣayaḥ sarve pārtha śakram upāsate / amalā dhūtapāpmāno dīpyamānā ivāgnayaḥ // 2.7.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejasvinaḥ somayujo vipāpā vigataklamāḥ // 2.7.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) parāśaraḥ parvataś ca tathā sāvarṇigālavau / śaṅkhaś ca likhitaś caiva tathā gauraśirā muniḥ // 2.7.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) durvāsāś ca dīrghatapā yājñavalkyo 'tha bhālukiḥ / uddālakaḥ śvetaketus tathā śāṭyāyanaḥ prabhuḥ // 2.7.10 upagīti (12, 15, 12, 15) haviṣmāṃś ca gaviṣṭhaś ca hariścandraś ca pārthivaḥ / hṛdyaś codaraśāṇḍilyaḥ pārāśaryaḥ kṛṣīvalaḥ // 2.7.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vātaskandho viśākhaś ca vidhātā kāla eva ca / anantadantas tvaṣṭā ca viśvakarmā ca tumburuḥ // 2.7.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ayonijā yonijāś ca vāyubhakṣā hutāśinaḥ / īśānaṃ sarvalokasya vajriṇaṃ samupāsate // 2.7.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sahadevaḥ sunīthaś ca vālmīkiś ca mahātapāḥ / samīkaḥ satyavāṃś caiva pracetāḥ satyasaṃgaraḥ // 2.7.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) medhātithir vāmadevaḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ / maruttaś ca marīciś ca sthāṇuś cātrir mahātapāḥ // 2.7.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kakṣīvān gautamas tārkṣyas tathā vaiśvānaro muniḥ / muniḥ kālakavṛkṣīya āśrāvyo 'tha hiraṇyadaḥ // 2.7.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvarto devahavyaś ca viṣvaksenaś ca vīryavān // 2.7.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) divyā āpas tathauṣadhyaḥ śraddhā medhā sarasvatī / artho dharmaś ca kāmaś ca vidyutaś cāpi pāṇḍava // 2.7.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jalavāhās tathā meghā vāyavaḥ stanayitnavaḥ / prācī dig yajñavāhāś ca pāvakāḥ saptaviṃśatiḥ // 2.7.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnīṣomau tathendrāgnī mitro 'tha savitāryamā / bhago viśve ca sādhyāś ca śukro manthī ca bhārata // 2.7.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñāś ca dakṣiṇāś caiva grahāḥ stobhāś ca sarvaśaḥ / yajñavāhāś ca ye mantrāḥ sarve tatra samāsate // 2.7.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivāpsaraso rājan gandharvāś ca manoramāḥ / nṛtyavāditragītaiś ca hāsyaiś ca vividhair api // 2.7.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ramayanti sma nṛpate devarājaṃ śatakratum // 2.7.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) stutibhir maṅgalaiś caiva stuvantaḥ karmabhis tathā / vikramaiś ca mahātmānaṃ balavṛtraniṣūdanam // 2.7.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmarājarṣayaḥ sarve sarve devarṣayas tathā / vimānair vividhair divyair bhrājamānair ivāgnibhiḥ // 2.7.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sragviṇo bhūṣitāś cānye yānti cāyānti cāpare / bṛhaspatiś ca śukraś ca tasyām āyayatuḥ saha // 2.7.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo yatātmāno yatavratāḥ / vimānaiś candrasaṃkāśaiḥ somavat priyadarśanāḥ // 2.7.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brahmaṇo vacanād rājan bhṛguḥ saptarṣayas tathā // 2.7.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) eṣā sabhā mayā rājan dṛṣṭā puṣkaramālinī / śatakrator mahārāja yāmyāṃ śṛṇu mamānagha // 2.7.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathayiṣye sabhāṃ divyāṃ yudhiṣṭhira nibodha tām / vaivasvatasya yām arthe viśvakarmā cakāra ha // 2.8.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taijasī sā sabhā rājan babhūva śatayojanā / vistārāyāmasaṃpannā bhūyasī cāpi pāṇḍava // 2.8.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arkaprakāśā bhrājiṣṇuḥ sarvataḥ kāmacāriṇī / naivātiśītā nātyuṣṇā manasaś ca praharṣiṇī // 2.8.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) na śoko na jarā tasyāṃ kṣutpipāse na cāpriyam / na ca dainyaṃ klamo vāpi pratikūlaṃ na cāpy uta // 2.8.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve kāmāḥ sthitās tasyāṃ ye divyā ye ca mānuṣāḥ / rasavac ca prabhūtaṃ ca bhakṣyabhojyam ariṃdama // 2.8.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyagandhāḥ srajas tatra nityapuṣpaphaladrumāḥ / rasavanti ca toyāni śītāny uṣṇāni caiva ha // 2.8.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ rājarṣayaḥ puṇyās tathā brahmarṣayo 'malāḥ / yamaṃ vaivasvataṃ tāta prahṛṣṭāḥ paryupāsate // 2.8.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir nahuṣaḥ pūrur māndhātā somako nṛgaḥ / trasadasyuś ca turayaḥ kṛtavīryaḥ śrutaśravāḥ // 2.8.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aripraṇut susiṃhaś ca kṛtavegaḥ kṛtir nimiḥ / pratardanaḥ śibir matsyaḥ pṛthvakṣo 'tha bṛhadrathaḥ // 2.8.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiḍo maruttaḥ kuśikaḥ sāṃkāśyaḥ sāṃkṛtir bhavaḥ / caturaśvaḥ sadaśvormiḥ kārtavīryaś ca pārthivaḥ // 2.8.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bharatas tathā surathaḥ sunītho naiṣadho nalaḥ / divodāso 'tha sumanā ambarīṣo bhagīrathaḥ // 2.8.11 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: na-vipulā) vyaśvaḥ sadaśvo vadhryaśvaḥ pañcahastaḥ pṛthuśravāḥ / ruṣadgur vṛṣasenaś ca kṣupaś ca sumahābalaḥ // 2.8.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ruṣadaśvo vasumanāḥ purukutso dhvajī rathī / ārṣṭiṣeṇo dilīpaś ca mahātmā cāpy uśīnaraḥ // 2.8.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) auśīnaraḥ puṇḍarīkaḥ śaryātiḥ śarabhaḥ śuciḥ / aṅgo 'riṣṭaś ca venaś ca duḥṣantaḥ saṃjayo jayaḥ // 2.8.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhāṅgāsvariḥ sunīthaś ca niṣadho 'tha tviṣīrathaḥ / karaṃdhamo bāhlikaś ca sudyumno balavān madhuḥ // 2.8.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kapotaromā tṛṇakaḥ sahadevārjunau tathā / rāmo dāśarathiś caiva lakṣmaṇo 'tha pratardanaḥ // 2.8.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) alarkaḥ kakṣasenaś ca gayo gaurāśva eva ca / jāmadagnyo 'tha rāmo 'tra nābhāgasagarau tathā // 2.8.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūridyumno mahāśvaś ca pṛthvaśvo janakas tathā / vainyo rājā vāriṣeṇaḥ purujo janamejayaḥ // 2.8.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) brahmadattas trigartaś ca rājoparicaras tathā / indradyumno bhīmajānur gayaḥ pṛṣṭho nayo 'naghaḥ // 2.8.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) padmo 'tha mucukundaś ca bhūridyumnaḥ prasenajit / ariṣṭanemiḥ pradyumnaḥ pṛthagaśvo 'jakas tathā // 2.8.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śataṃ matsyā nṛpatayaḥ śataṃ nīpāḥ śataṃ hayāḥ / dhṛtarāṣṭrāś caikaśatam aśītir janamejayāḥ // 2.8.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) śataṃ ca brahmadattānām īriṇāṃ vairiṇāṃ śatam / śaṃtanuś caiva rājarṣiḥ pāṇḍuś caiva pitā tava // 2.8.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uśadgavaḥ śataratho devarājo jayadrathaḥ / vṛṣādarbhiś ca rājarṣir dhāmnā saha samantriṇā // 2.8.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) athāpare sahasrāṇi ye gatāḥ śaśabindavaḥ / iṣṭvāśvamedhair bahubhir mahadbhir bhūridakṣiṇaiḥ // 2.8.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ete rājarṣayaḥ puṇyāḥ kīrtimanto bahuśrutāḥ / tasyāṃ sabhāyāṃ rājarṣe vaivasvatam upāsate // 2.8.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) agastyo 'tha mataṅgaś ca kālo mṛtyus tathaiva ca / yajvānaś caiva siddhāś ca ye ca yogaśarīriṇaḥ // 2.8.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniṣvāttāś ca pitaraḥ phenapāś coṣmapāś ca ye / svadhāvanto barhiṣado mūrtimantas tathāpare // 2.8.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) kālacakraṃ ca sākṣāc ca bhagavān havyavāhanaḥ / narā duṣkṛtakarmāṇo dakṣiṇāyanamṛtyavaḥ // 2.8.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālasya nayane yuktā yamasya puruṣāś ca ye / tasyāṃ śiṃśapapālāśās tathā kāśakuśādayaḥ // 2.8.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāsate dharmarājaṃ mūrtimanto nirāmayāḥ // 2.8.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) ete cānye ca bahavaḥ pitṛrājasabhāsadaḥ / aśakyāḥ parisaṃkhyātuṃ nāmabhiḥ karmabhis tathā // 2.8.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asaṃbādhā hi sā pārtha ramyā kāmagamā sabhā / dīrghakālaṃ tapas taptvā nirmitā viśvakarmaṇā // 2.8.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāsantī jvalantīva tejasā svena bhārata / tām ugratapaso yānti suvratāḥ satyavādinaḥ // 2.8.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāntāḥ saṃnyāsinaḥ siddhāḥ pūtāḥ puṇyena karmaṇā / sarve bhāsvaradehāś ca sarve ca virajombarāḥ // 2.8.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citrāṅgadāś citramālyāḥ sarve jvalitakuṇḍalāḥ / sukṛtaiḥ karmabhiḥ puṇyaiḥ paribarhair vibhūṣitāḥ // 2.8.34 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) gandharvāś ca mahātmānaḥ śataśaś cāpsarogaṇāḥ / vāditraṃ nṛttagītaṃ ca hāsyaṃ lāsyaṃ ca sarvaśaḥ // 2.8.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyāś ca gandhāḥ śabdāś ca tasyāṃ pārtha samantataḥ / divyāni mālyāni ca tām upatiṣṭhanti sarvaśaḥ // 2.8.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) śataṃ śatasahasrāṇi dharmiṇāṃ taṃ prajeśvaram / upāsate mahātmānaṃ rūpayuktā manasvinaḥ // 2.8.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īdṛśī sā sabhā rājan pitṛrājño mahātmanaḥ / varuṇasyāpi vakṣyāmi sabhāṃ puṣkaramālinīm // 2.8.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhira sabhā divyā varuṇasya sitaprabhā / pramāṇena yathā yāmyā śubhaprākāratoraṇā // 2.9.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antaḥsalilam āsthāya vihitā viśvakarmaṇā / divyaratnamayair vṛkṣaiḥ phalapuṣpapradair yutā // 2.9.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nīlapītāsitaśyāmaiḥ sitair lohitakair api / avatānais tathā gulmaiḥ puṣpamañjaridhāribhiḥ // 2.9.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā śakunayas tasyāṃ nānārūpā mṛdusvarāḥ / anirdeśyā vapuṣmantaḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ // 2.9.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā sabhā sukhasaṃsparśā na śītā na ca gharmadā / veśmāsanavatī ramyā sitā varuṇapālitā // 2.9.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyām āste sa varuṇo vāruṇyā saha bhārata / divyaratnāmbaradharo bhūṣaṇair upaśobhitaḥ // 2.9.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) sragviṇo bhūṣitāś cāpi divyamālyānukarṣiṇaḥ / ādityās tatra varuṇaṃ jaleśvaram upāsate // 2.9.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vāsukis takṣakaś caiva nāgaś cairāvatas tathā / kṛṣṇaś ca lohitaś caiva padmaś citraś ca vīryavān // 2.9.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kambalāśvatarau nāgau dhṛtarāṣṭrabalāhakau / maṇimān kuṇḍaladharaḥ karkoṭakadhanaṃjayau // 2.9.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prahlādo mūṣikādaś ca tathaiva janamejayaḥ / patākino maṇḍalinaḥ phaṇavantaś ca sarvaśaḥ // 2.9.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ete cānye ca bahavaḥ sarpās tasyāṃ yudhiṣṭhira / upāsate mahātmānaṃ varuṇaṃ vigataklamāḥ // 2.9.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) balir vairocano rājā narakaḥ pṛthivīṃjayaḥ / prahlādo vipracittiś ca kālakhañjāś ca sarvaśaḥ // 2.9.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhanur durmukhaḥ śaṅkhaḥ sumanāḥ sumatiḥ svanaḥ / ghaṭodaro mahāpārśvaḥ krathanaḥ piṭharas tathā // 2.9.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvarūpaḥ surūpaś ca virūpo 'tha mahāśirāḥ / daśagrīvaś ca vālī ca meghavāsā daśāvaraḥ // 2.9.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaiṭabho viṭaṭūtaś ca saṃhrādaś cendratāpanaḥ / daityadānavasaṃghāś ca sarve rucirakuṇḍalāḥ // 2.9.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sragviṇo maulinaḥ sarve tathā divyaparicchadāḥ / sarve labdhavarāḥ śūrāḥ sarve vigatamṛtyavaḥ // 2.9.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tasyāṃ varuṇaṃ devaṃ dharmapāśasthitāḥ sadā / upāsate mahātmānaṃ sarve sucaritavratāḥ // 2.9.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā samudrāś catvāro nadī bhāgīrathī ca yā / kālindī vidiśā veṇṇā narmadā vegavāhinī // 2.9.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vipāśā ca śatadruś ca candrabhāgā sarasvatī / irāvatī vitastā ca sindhur devanadas tathā // 2.9.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) godāvarī kṛṣṇaveṇṇā kāverī ca saridvarā / etāś cānyāś ca saritas tīrthāni ca sarāṃsi ca // 2.9.20 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) kūpāś ca saprasravaṇā dehavanto yudhiṣṭhira / palvalāni taḍāgāni dehavanty atha bhārata // 2.9.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) diśas tathā mahī caiva tathā sarve mahīdharāḥ / upāsate mahātmānaṃ sarve jalacarās tathā // 2.9.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gītavāditravantaś ca gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ / stuvanto varuṇaṃ tasyāṃ sarva eva samāsate // 2.9.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahīdharā ratnavanto rasā yeṣu pratiṣṭhitāḥ / sarve vigrahavantas te tam īśvaram upāsate // 2.9.24 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) eṣā mayā saṃpatatā vāruṇī bharatarṣabha / dṛṣṭapūrvā sabhā ramyā kuberasya sabhāṃ śṛṇu // 2.9.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sabhā vaiśravaṇī rājañ śatayojanam āyatā / vistīrṇā saptatiś caiva yojanāni sitaprabhā // 2.10.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā nirmitā rājan svayaṃ vaiśravaṇena sā / śaśiprabhā khecarīṇāṃ kailāsaśikharopamā // 2.10.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) guhyakair uhyamānā sā khe viṣakteva dṛśyate / divyā hemamayair uccaiḥ pādapair upaśobhitā // 2.10.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raśmivatī bhāsvarā ca divyagandhā manoramā / sitābhraśikharākārā plavamāneva dṛśyate // 2.10.4 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tasyāṃ vaiśravaṇo rājā vicitrābharaṇāmbaraḥ / strīsahasrāvṛtaḥ śrīmān āste jvalitakuṇḍalaḥ // 2.10.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divākaranibhe puṇye divyāstaraṇasaṃvṛte / divyapādopadhāne ca niṣaṇṇaḥ paramāsane // 2.10.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mandārāṇām udārāṇāṃ vanāni surabhīṇi ca / saugandhikānāṃ cādāya gandhān gandhavahaḥ śuciḥ // 2.10.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nalinyāś cālakākhyāyāś candanānāṃ vanasya ca / manohṛdayasaṃhlādī vāyus tam upasevate // 2.10.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra devāḥ sagandharvā gaṇair apsarasāṃ vṛtāḥ / divyatānena gītāni gānti divyāni bhārata // 2.10.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) miśrakeśī ca rambhā ca citrasenā śucismitā / cārunetrā ghṛtācī ca menakā puñjikasthalā // 2.10.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvācī sahajanyā ca pramlocā urvaśī irā / vargā ca saurabheyī ca samīcī budbudā latā // 2.10.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāḥ sahasraśaś cānyā nṛttagītaviśāradāḥ / upatiṣṭhanti dhanadaṃ pāṇḍavāpsarasāṃ gaṇāḥ // 2.10.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aniśaṃ divyavāditrair nṛttair gītaiś ca sā sabhā / aśūnyā rucirā bhāti gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ // 2.10.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃnarā nāma gandharvā narā nāma tathāpare / maṇibhadro 'tha dhanadaḥ śvetabhadraś ca guhyakaḥ // 2.10.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kaśerako gaṇḍakaṇḍuḥ pradyotaś ca mahābalaḥ / kustumburuḥ piśācaś ca gajakarṇo viśālakaḥ // 2.10.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) varāhakarṇaḥ sāndroṣṭhaḥ phalabhakṣaḥ phalodakaḥ / aṅgacūḍaḥ śikhāvarto hemanetro vibhīṣaṇaḥ // 2.10.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) puṣpānanaḥ piṅgalakaḥ śoṇitodaḥ pravālakaḥ / vṛkṣavāsyaniketaś ca cīravāsāś ca bhārata // 2.10.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo yakṣāḥ śatasahasraśaḥ / sadā bhagavatī ca śrīs tathaiva nalakūbaraḥ // 2.10.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca bahuśas tasyāṃ bhavanty anye ca madvidhāḥ / ācāryāś cābhavaṃs tatra tathā devarṣayo 'pare // 2.10.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavān bhūtasaṃghaiś ca vṛtaḥ śatasahasraśaḥ / umāpatiḥ paśupatiḥ śūladhṛg bhaganetrahā // 2.10.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tryambako rājaśārdūla devī ca vigataklamā / vāmanair vikaṭaiḥ kubjaiḥ kṣatajākṣair manojavaiḥ // 2.10.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃsamedovasāhārair ugraśravaṇadarśanaiḥ / nānāpraharaṇair ghorair vātair iva mahājavaiḥ // 2.10.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛtaḥ sakhāyam anvāste sadaiva dhanadaṃ nṛpa // 2.10.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā sabhā tādṛśī rājan mayā dṛṣṭāntarikṣagā / pitāmahasabhāṃ rājan kathayiṣye gataklamām // 2.10.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā devayuge rājann ādityo bhagavān divaḥ / āgacchan mānuṣaṃ lokaṃ didṛkṣur vigataklamaḥ // 2.11.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caran mānuṣarūpeṇa sabhāṃ dṛṣṭvā svayaṃbhuvaḥ / sabhām akathayan mahyaṃ brāhmīṃ tattvena pāṇḍava // 2.11.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aprameyaprabhāṃ divyāṃ mānasīṃ bharatarṣabha / anirdeśyāṃ prabhāvena sarvabhūtamanoramām // 2.11.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā guṇān ahaṃ tasyāḥ sabhāyāḥ pāṇḍunandana / darśanepsus tathā rājann ādityam aham abruvam // 2.11.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavan draṣṭum icchāmi pitāmahasabhām aham / yena sā tapasā śakyā karmaṇā vāpi gopate // 2.11.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) auṣadhair vā tathā yuktair uta vā māyayā yayā / tan mamācakṣva bhagavan paśyeyaṃ tāṃ sabhāṃ katham // 2.11.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ sa bhagavān sūryo mām upādāya vīryavān / agacchat tāṃ sabhāṃ brāhmīṃ vipāpāṃ vigataklamām // 2.11.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃrūpeti sā śakyā na nirdeṣṭuṃ janādhipa / kṣaṇena hi bibharty anyad anirdeśyaṃ vapus tathā // 2.11.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na veda parimāṇaṃ vā saṃsthānaṃ vāpi bhārata / na ca rūpaṃ mayā tādṛg dṛṣṭapūrvaṃ kadā cana // 2.11.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) susukhā sā sabhā rājan na śītā na ca gharmadā / na kṣutpipāse na glāniṃ prāpya tāṃ prāpnuvanty uta // 2.11.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nānārūpair iva kṛtā suvicitraiḥ subhāsvaraiḥ / stambhair na ca dhṛtā sā tu śāśvatī na ca sā kṣarā // 2.11.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ati candraṃ ca sūryaṃ ca śikhinaṃ ca svayaṃprabhā / dīpyate nākapṛṣṭhasthā bhāsayantīva bhāskaram // 2.11.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ sa bhagavān āste vidadhad devamāyayā / svayam eko 'niśaṃ rājaṃl lokāṃl lokapitāmahaḥ // 2.11.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upatiṣṭhanti cāpy enaṃ prajānāṃ patayaḥ prabhum / dakṣaḥ pracetāḥ pulaho marīciḥ kaśyapas tathā // 2.11.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhṛgur atrir vasiṣṭhaś ca gautamaś ca tathāṅgirāḥ / mano 'ntarikṣaṃ vidyāś ca vāyus tejo jalaṃ mahī // 2.11.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śabdaḥ sparśas tathā rūpaṃ raso gandhaś ca bhārata / prakṛtiś ca vikāraś ca yac cānyat kāraṇaṃ bhuvaḥ // 2.11.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) candramāḥ saha nakṣatrair ādityaś ca gabhastimān / vāyavaḥ kratavaś caiva saṃkalpaḥ prāṇa eva ca // 2.11.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavaḥ svayaṃbhuvam upasthitāḥ / artho dharmaś ca kāmaś ca harṣo dveṣas tapo damaḥ // 2.11.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āyānti tasyāṃ sahitā gandharvāpsarasas tathā / viṃśatiḥ sapta caivānye lokapālāś ca sarvaśaḥ // 2.11.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śukro bṛhaspatiś caiva budho 'ṅgāraka eva ca / śanaiścaraś ca rāhuś ca grahāḥ sarve tathaiva ca // 2.11.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantro rathaṃtaraś caiva harimān vasumān api / ādityāḥ sādhirājāno nānādvaṃdvair udāhṛtāḥ // 2.11.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maruto viśvakarmā ca vasavaś caiva bhārata / tathā pitṛgaṇāḥ sarve sarvāṇi ca havīṃṣy atha // 2.11.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛgvedaḥ sāmavedaś ca yajurvedaś ca pāṇḍava / atharvavedaś ca tathā parvāṇi ca viśāṃ pate // 2.11.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) itihāsopavedāś ca vedāṅgāni ca sarvaśaḥ / grahā yajñāś ca somaś ca daivatāni ca sarvaśaḥ // 2.11.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāvitrī durgataraṇī vāṇī saptavidhā tathā / medhā dhṛtiḥ śrutiś caiva prajñā buddhir yaśaḥ kṣamā // 2.11.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sāmāni stutiśastrāṇi gāthāś ca vividhās tathā / bhāṣyāṇi tarkayuktāni dehavanti viśāṃ pate // 2.11.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣaṇā lavā muhūrtāś ca divā rātris tathaiva ca / ardhamāsāś ca māsāś ca ṛtavaḥ ṣaṭ ca bhārata // 2.11.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvatsarāḥ pañcayugam ahorātrāś caturvidhāḥ / kālacakraṃ ca yad divyaṃ nityam akṣayam avyayam // 2.11.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) aditir ditir danuś caiva surasā vinatā irā / kālakā surabhir devī saramā cātha gautamī // 2.11.29 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) ādityā vasavo rudrā marutaś cāśvināv api / viśvedevāś ca sādhyāś ca pitaraś ca manojavāḥ // 2.11.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasāś ca piśācāś ca dānavā guhyakās tathā / suparṇanāgapaśavaḥ pitāmaham upāsate // 2.11.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) devo nārāyaṇas tasyāṃ tathā devarṣayaś ca ye / ṛṣayo vālakhilyāś ca yonijāyonijās tathā // 2.11.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca kiṃ cit triloke 'smin dṛśyate sthāṇujaṅgamam / sarvaṃ tasyāṃ mayā dṛṣṭaṃ tad viddhi manujādhipa // 2.11.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭāśītisahasrāṇi yatīnām ūrdhvaretasām / prajāvatāṃ ca pañcāśad ṛṣīṇām api pāṇḍava // 2.11.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te sma tatra yathākāmaṃ dṛṣṭvā sarve divaukasaḥ / praṇamya śirasā tasmai pratiyānti yathāgatam // 2.11.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atithīn āgatān devān daityān nāgān munīṃs tathā / yakṣān suparṇān kāleyān gandharvāpsarasas tathā // 2.11.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mahābhāgān amitadhīr brahmā lokapitāmahaḥ / dayāvān sarvabhūteṣu yathārhaṃ pratipadyate // 2.11.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pratigṛhya ca viśvātmā svayaṃbhūr amitaprabhaḥ / sāntvamānārthasaṃbhogair yunakti manujādhipa // 2.11.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tair upayātaiś ca pratiyātaiś ca bhārata / ākulā sā sabhā tāta bhavati sma sukhapradā // 2.11.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvatejomayī divyā brahmarṣigaṇasevitā / brāhmyā śriyā dīpyamānā śuśubhe vigataklamā // 2.11.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sā sabhā tādṛśī dṛṣṭā sarvalokeṣu durlabhā / sabheyaṃ rājaśārdūla manuṣyeṣu yathā tava // 2.11.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etā mayā dṛṣṭapūrvāḥ sabhā deveṣu pāṇḍava / taveyaṃ mānuṣe loke sarvaśreṣṭhatamā sabhā // 2.11.42 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) prāyaśo rājalokas te kathito vadatāṃ vara / vaivasvatasabhāyāṃ tu yathā vadasi vai prabho // 2.11.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varuṇasya sabhāyāṃ tu nāgās te kathitā vibho / daityendrāś caiva bhūyiṣṭhāḥ saritaḥ sāgarās tathā // 2.11.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā dhanapater yakṣā guhyakā rākṣasās tathā / gandharvāpsarasaś caiva bhagavāṃś ca vṛṣadhvajaḥ // 2.11.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahasabhāyāṃ tu kathitās te maharṣayaḥ / sarvadevanikāyāś ca sarvaśāstrāṇi caiva hi // 2.11.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatakratusabhāyāṃ tu devāḥ saṃkīrtitā mune / uddeśataś ca gandharvā vividhāś ca maharṣayaḥ // 2.11.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eka eva tu rājarṣir hariścandro mahāmune / kathitas te sabhānityo devendrasya mahātmanaḥ // 2.11.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ karma tenācaritaṃ tapo vā niyatavratam / yenāsau saha śakreṇa spardhate sma mahāyaśāḥ // 2.11.49 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pitṛlokagataś cāpi tvayā vipra pitā mama / dṛṣṭaḥ pāṇḍur mahābhāgaḥ kathaṃ cāsi samāgataḥ // 2.11.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim uktavāṃś ca bhagavann etad icchāmi veditum / tvattaḥ śrotum ahaṃ sarvaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me // 2.11.51 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yan māṃ pṛcchasi rājendra hariścandraṃ prati prabho / tat te 'haṃ saṃpravakṣyāmi māhātmyaṃ tasya dhīmataḥ // 2.11.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā balavān āsīt samrāṭ sarvamahīkṣitām / tasya sarve mahīpālāḥ śāsanāvanatāḥ sthitāḥ // 2.11.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenaikaṃ ratham āsthāya jaitraṃ hemavibhūṣitam / śastrapratāpena jitā dvīpāḥ sapta nareśvara // 2.11.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa vijitya mahīṃ sarvāṃ saśailavanakānanām / ājahāra mahārāja rājasūyaṃ mahākratum // 2.11.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya sarve mahīpālā dhanāny ājahrur ājñayā / dvijānāṃ pariveṣṭāras tasmin yajñe ca te 'bhavan // 2.11.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prādāc ca draviṇaṃ prītyā yājakānāṃ nareśvaraḥ / yathoktaṃ tatra tais tasmiṃs tataḥ pañcaguṇādhikam // 2.11.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atarpayac ca vividhair vasubhir brāhmaṇāṃs tathā / prāsarpakāle saṃprāpte nānādigbhyaḥ samāgatān // 2.11.58 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) bhakṣyair bhojyaiś ca vividhair yathākāmapuraskṛtaiḥ / ratnaughatarpitais tuṣṭair dvijaiś ca samudāhṛtam // 2.11.59 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tejasvī ca yaśasvī ca nṛpebhyo 'bhyadhiko 'bhavat // 2.11.59.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etasmāt kāraṇāt pārtha hariścandro virājate / tebhyo rājasahasrebhyas tad viddhi bharatarṣabha // 2.11.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāpya ca hariścandro mahāyajñaṃ pratāpavān / abhiṣiktaḥ sa śuśubhe sāmrājyena narādhipa // 2.11.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ye cānye 'pi mahīpālā rājasūyaṃ mahākratum / yajante te mahendreṇa modante saha bhārata // 2.11.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye cāpi nidhanaṃ prāptāḥ saṃgrāmeṣv apalāyinaḥ / te tatsadaḥ samāsādya modante bharatarṣabha // 2.11.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā ye ca tīvreṇa tyajantīha kalevaram / te 'pi tat sthānam āsādya śrīmanto bhānti nityaśaḥ // 2.11.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā ca tvāha kaunteya pāṇḍuḥ kauravanandanaḥ / hariścandre śriyaṃ dṛṣṭvā nṛpatau jātavismayaḥ // 2.11.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samartho 'si mahīṃ jetuṃ bhrātaras te vaśe sthitāḥ / rājasūyaṃ kratuśreṣṭham āharasveti bhārata // 2.11.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tvaṃ puruṣavyāghra saṃkalpaṃ kuru pāṇḍava / gantāras te mahendrasya pūrvaiḥ saha salokatām // 2.11.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahuvighnaś ca nṛpate kratur eṣa smṛto mahān / chidrāṇy atra hi vāñchanti yajñaghnā brahmarākṣasāḥ // 2.11.68 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yuddhaṃ ca pṛṣṭhagamanaṃ pṛthivīkṣayakārakam / kiṃ cid eva nimittaṃ ca bhavaty atra kṣayāvaham // 2.11.69 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etat saṃcintya rājendra yat kṣamaṃ tat samācara / apramattotthito nityaṃ cāturvarṇyasya rakṣaṇe // 2.11.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhava edhasva modasva dānais tarpaya ca dvijān // 2.11.70.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etat te vistareṇoktaṃ yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi / āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi dāśārhanagarīṃ prati // 2.11.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ākhyāya pārthebhyo nārado janamejaya / jagāma tair vṛto rājann ṛṣibhir yaiḥ samāgataḥ // 2.11.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate tu nārade pārtho bhrātṛbhiḥ saha kaurava / rājasūyaṃ kratuśreṣṭhaṃ cintayām āsa bhārata // 2.11.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣes tad vacanaṃ śrutvā niśaśvāsa yudhiṣṭhiraḥ / cintayan rājasūyāptiṃ na lebhe śarma bhārata // 2.12.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣīṇāṃ hi taṃ śrutvā mahimānaṃ mahātmanām / yajvanāṃ karmabhiḥ puṇyair lokaprāptiṃ samīkṣya ca // 2.12.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hariścandraṃ ca rājarṣiṃ rocamānaṃ viśeṣataḥ / yajvānaṃ yajñam āhartuṃ rājasūyam iyeṣa saḥ // 2.12.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tataḥ sarvān arcayitvā sabhāsadaḥ / pratyarcitaś ca taiḥ sarvair yajñāyaiva mano dadhe // 2.12.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājasūyaṃ rājendra kurūṇām ṛṣabhaḥ kratum / āhartuṃ pravaṇaṃ cakre manaḥ saṃcintya so 'sakṛt // 2.12.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhūyaś cādbhutavīryaujā dharmam evānupālayan / kiṃ hitaṃ sarvalokānāṃ bhaved iti mano dadhe // 2.12.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anugṛhṇan prajāḥ sarvāḥ sarvadharmavidāṃ varaḥ / aviśeṣeṇa sarveṣāṃ hitaṃ cakre yudhiṣṭhiraḥ // 2.12.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ gate tatas tasmin pitarīvāśvasañ janāḥ / na tasya vidyate dveṣṭā tato 'syājātaśatrutā // 2.12.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mantriṇaḥ samānāyya bhrātṝṃś ca vadatāṃ varaḥ / rājasūyaṃ prati tadā punaḥ punar apṛcchata // 2.12.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te pṛcchyamānāḥ sahitā vaco 'rthyaṃ mantriṇas tadā / yudhiṣṭhiraṃ mahāprājñaṃ yiyakṣum idam abruvan // 2.12.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yenābhiṣikto nṛpatir vāruṇaṃ guṇam ṛcchati / tena rājāpi san kṛtsnaṃ samrāḍguṇam abhīpsati // 2.12.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasya samrāḍguṇārhasya bhavataḥ kurunandana / rājasūyasya samayaṃ manyante suhṛdas tava // 2.12.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasya yajñasya samayaḥ svādhīnaḥ kṣatrasaṃpadā / sāmnā ṣaḍ agnayo yasmiṃś cīyante saṃśitavrataiḥ // 2.12.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) darvīhomān upādāya sarvān yaḥ prāpnute kratūn / abhiṣekaṃ ca yajñānte sarvajit tena cocyate // 2.12.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samartho 'si mahābāho sarve te vaśagā vayam / avicārya mahārāja rājasūye manaḥ kuru // 2.12.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ suhṛdaḥ sarve pṛthak ca saha cābruvan / sa dharmyaṃ pāṇḍavas teṣāṃ vacaḥ śrutvā viśāṃ pate // 2.12.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭam iṣṭaṃ variṣṭhaṃ ca jagrāha manasārihā // 2.12.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śrutvā suhṛdvacas tac ca jānaṃś cāpy ātmanaḥ kṣamam / punaḥ punar mano dadhre rājasūyāya bhārata // 2.12.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhrātṛbhiḥ punar dhīmān ṛtvigbhiś ca mahātmabhiḥ / dhaumyadvaipāyanādyaiś ca mantrayām āsa mantribhiḥ // 2.12.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ yā rājasūyasya samrāḍarhasya sukratoḥ / śraddadhānasya vadataḥ spṛhā me sā kathaṃ bhavet // 2.12.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktās tu te tena rājñā rājīvalocana / idam ūcur vacaḥ kāle dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram // 2.12.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arhas tvam asi dharmajña rājasūyaṃ mahākratum // 2.12.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athaivam ukte nṛpatāv ṛtvigbhir ṛṣibhis tathā / mantriṇo bhrātaraś cāsya tad vacaḥ pratyapūjayan // 2.12.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa tu rājā mahāprājñaḥ punar evātmanātmavān / bhūyo vimamṛśe pārtho lokānāṃ hitakāmyayā // 2.12.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāmarthyayogaṃ saṃprekṣya deśakālau vyayāgamau / vimṛśya samyak ca dhiyā kurvan prājño na sīdati // 2.12.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) na hi yajñasamārambhaḥ kevalātmavipattaye / bhavatīti samājñāya yatnataḥ kāryam udvahan // 2.12.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa niścayārthaṃ kāryasya kṛṣṇam eva janārdanam / sarvalokāt paraṃ matvā jagāma manasā harim // 2.12.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aprameyaṃ mahābāhuṃ kāmāj jātam ajaṃ nṛṣu / pāṇḍavas tarkayām āsa karmabhir devasaṃmitaiḥ // 2.12.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsya kiṃ cid avijñātaṃ nāsya kiṃ cid akarmajam / na sa kiṃ cin na viṣahed iti kṛṣṇam amanyata // 2.12.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa tu tāṃ naiṣṭhikīṃ buddhiṃ kṛtvā pārtho yudhiṣṭhiraḥ / guruvad bhūtagurave prāhiṇod dūtam añjasā // 2.12.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śīghragena rathenāśu sa dūtaḥ prāpya yādavān / dvārakāvāsinaṃ kṛṣṇaṃ dvāravatyāṃ samāsadat // 2.12.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśanākāṅkṣiṇaṃ pārthaṃ darśanākāṅkṣayācyutaḥ / indrasenena sahita indraprasthaṃ yayau tadā // 2.12.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vyatītya vividhān deśāṃs tvarāvān kṣipravāhanaḥ / indraprasthagataṃ pārtham abhyagacchaj janārdanaḥ // 2.12.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gṛhe bhrātṛvad bhrātrā dharmarājena pūjitaḥ / bhīmena ca tato 'paśyat svasāraṃ prītimān pituḥ // 2.12.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prītaḥ priyeṇa suhṛdā reme sa sahitas tadā / arjunena yamābhyāṃ ca guruvat paryupasthitaḥ // 2.12.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ viśrāntaṃ śubhe deśe kṣaṇinaṃ kalyam acyutam / dharmarājaḥ samāgamya jñāpayat svaṃ prayojanam // 2.12.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prārthito rājasūyo me na cāsau kevalepsayā / prāpyate yena tat te ha viditaṃ kṛṣṇa sarvaśaḥ // 2.12.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmin sarvaṃ saṃbhavati yaś ca sarvatra pūjyate / yaś ca sarveśvaro rājā rājasūyaṃ sa vindati // 2.12.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) taṃ rājasūyaṃ suhṛdaḥ kāryam āhuḥ sametya me / tatra me niścitatamaṃ tava kṛṣṇa girā bhavet // 2.12.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) ke cid dhi sauhṛdād eva doṣaṃ na paricakṣate / arthahetos tathaivānye priyam eva vadanty uta // 2.12.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyam eva parīpsante ke cid ātmani yad dhitam / evaṃprāyāś ca dṛśyante janavādāḥ prayojane // 2.12.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ tu hetūn atītyaitān kāmakrodhau vyatītya ca / paramaṃ naḥ kṣamaṃ loke yathāvad vaktum arhasi // 2.12.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvair guṇair mahārāja rājasūyaṃ tvam arhasi / jānatas tv eva te sarvaṃ kiṃ cid vakṣyāmi bhārata // 2.13.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāmadagnyena rāmeṇa kṣatraṃ yad avaśeṣitam / tasmād avarajaṃ loke yad idaṃ kṣatrasaṃjñitam // 2.13.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛto 'yaṃ kulasaṃkalpaḥ kṣatriyair vasudhādhipa / nideśavāgbhis tat te ha viditaṃ bharatarṣabha // 2.13.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ailasyekṣvākuvaṃśasya prakṛtiṃ paricakṣate / rājānaḥ śreṇibaddhāś ca tato 'nye kṣatriyā bhuvi // 2.13.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ailavaṃśyās tu ye rājaṃs tathaivekṣvākavo nṛpāḥ / tāni caikaśataṃ viddhi kulāni bharatarṣabha // 2.13.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātes tv eva bhojānāṃ vistaro 'tiguṇo mahān / bhajate ca mahārāja vistaraḥ sa caturdiśam // 2.13.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tathaiva tāṃ lakṣmīṃ sarvakṣatram upāsate / so 'vanīṃ madhyamāṃ bhuktvā mithobhedeṣv amanyata // 2.13.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturyus tv aparo rājā yasminn ekaśato 'bhavat / sa sāmrājyaṃ jarāsaṃdhaḥ prāpto bhavati yonitaḥ // 2.13.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sa rājā mahāprājña saṃśritya kila sarvaśaḥ / rājan senāpatir jātaḥ śiśupālaḥ pratāpavān // 2.13.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam eva ca mahārāja śiṣyavat samupasthitaḥ / vakraḥ karūṣādhipatir māyāyodhī mahābalaḥ // 2.13.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aparau ca mahāvīryau mahātmānau samāśritau / jarāsaṃdhaṃ mahāvīryaṃ tau haṃsaḍibhakāv ubhau // 2.13.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dantavakraḥ karūṣaś ca kalabho meghavāhanaḥ / mūrdhnā divyaṃ maṇiṃ bibhrad yaṃ taṃ bhūtamaṇiṃ viduḥ // 2.13.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muraṃ ca narakaṃ caiva śāsti yo yavanādhipau / aparyantabalo rājā pratīcyāṃ varuṇo yathā // 2.13.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagadatto mahārāja vṛddhas tava pituḥ sakhā / sa vācā praṇatas tasya karmaṇā caiva bhārata // 2.13.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snehabaddhas tu pitṛvan manasā bhaktimāṃs tvayi / pratīcyāṃ dakṣiṇaṃ cāntaṃ pṛthivyāḥ pāti yo nṛpaḥ // 2.13.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mātulo bhavataḥ śūraḥ purujit kuntivardhanaḥ / sa te saṃnatimān ekaḥ snehataḥ śatrutāpanaḥ // 2.13.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarāsaṃdhaṃ gatas tv evaṃ purā yo na mayā hataḥ / puruṣottamavijñāto yo 'sau cediṣu durmatiḥ // 2.13.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānaṃ pratijānāti loke 'smin puruṣottamam / ādatte satataṃ mohād yaḥ sa cihnaṃ ca māmakam // 2.13.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaṅgapuṇḍrakirāteṣu rājā balasamanvitaḥ / pauṇḍrako vāsudeveti yo 'sau lokeṣu viśrutaḥ // 2.13.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturyuḥ sa mahārāja bhoja indrasakho balī / vidyābalād yo vyajayat pāṇḍyakrathakakaiśikān // 2.13.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhrātā yasyāhṛtiḥ śūro jāmadagnyasamo yudhi / sa bhakto māgadhaṃ rājā bhīṣmakaḥ paravīrahā // 2.13.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyāṇy ācarataḥ prahvān sadā saṃbandhinaḥ sataḥ / bhajato na bhajaty asmān apriyeṣu vyavasthitaḥ // 2.13.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kulaṃ na balaṃ rājann abhijānaṃs tathātmanaḥ / paśyamāno yaśo dīptaṃ jarāsaṃdham upāśritaḥ // 2.13.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udīcyabhojāś ca tathā kulāny aṣṭādaśābhibho / jarāsaṃdhabhayād eva pratīcīṃ diśam āśritāḥ // 2.13.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śūrasenā bhadrakārā bodhāḥ śālvāḥ paṭaccarāḥ / sustharāś ca sukuṭṭāś ca kuṇindāḥ kuntibhiḥ saha // 2.13.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) śālveyānāṃ ca rājānaḥ sodaryānucaraiḥ saha / dakṣiṇā ye ca pāñcālāḥ pūrvāḥ kuntiṣu kośalāḥ // 2.13.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathottarāṃ diśaṃ cāpi parityajya bhayārditāḥ / matsyāḥ saṃnyastapādāś ca dakṣiṇāṃ diśam āśritāḥ // 2.13.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva sarvapāñcālā jarāsaṃdhabhayārditāḥ / svarāṣṭraṃ saṃparityajya vidrutāḥ sarvatodiśam // 2.13.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya cit tv atha kālasya kaṃso nirmathya bāndhavān / bārhadrathasute devyāv upāgacchad vṛthāmatiḥ // 2.13.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astiḥ prāptiś ca nāmnā te sahadevānuje 'bale / balena tena sa jñātīn abhibhūya vṛthāmatiḥ // 2.13.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śraiṣṭhyaṃ prāptaḥ sa tasyāsīd atīvāpanayo mahān / bhojarājanyavṛddhais tu pīḍyamānair durātmanā // 2.13.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātitrāṇam abhīpsadbhir asmatsaṃbhāvanā kṛtā / dattvākrūrāya sutanuṃ tām āhukasutāṃ tadā // 2.13.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) saṃkarṣaṇadvitīyena jñātikāryaṃ mayā kṛtam / hatau kaṃsasunāmānau mayā rāmeṇa cāpy uta // 2.13.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaye tu samupakrānte jarāsaṃdhe samudyate / mantro 'yaṃ mantrito rājan kulair aṣṭādaśāvaraiḥ // 2.13.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāramanto nighnanto mahāstraiḥ śataghātibhiḥ / na hanyāma vayaṃ tasya tribhir varṣaśatair balam // 2.13.35 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasya hy amarasaṃkāśau balena balināṃ varau / nāmabhyāṃ haṃsaḍibhakāv ity āstāṃ yodhasattamau // 2.13.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tāv ubhau sahitau vīrau jarāsaṃdhaś ca vīryavān / trayas trayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ // 2.13.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na hi kevalam asmākaṃ yāvanto 'nye ca pārthivāḥ / tathaiva teṣām āsīc ca buddhir buddhimatāṃ vara // 2.13.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atha haṃsa iti khyātaḥ kaś cid āsīn mahān nṛpaḥ / sa cānyaiḥ sahito rājan saṃgrāme 'ṣṭādaśāvaraiḥ // 2.13.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hato haṃsa iti proktam atha kenāpi bhārata / tac chrutvā ḍibhako rājan yamunāmbhasy amajjata // 2.13.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinā haṃsena loke 'smin nāhaṃ jīvitum utsahe / ity etāṃ matim āsthāya ḍibhako nidhanaṃ gataḥ // 2.13.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tu ḍibhakaṃ śrutvā haṃsaḥ parapuraṃjayaḥ / prapede yamunām eva so 'pi tasyāṃ nyamajjata // 2.13.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau sa rājā jarāsaṃdhaḥ śrutvāpsu nidhanaṃ gatau / svapuraṃ śūrasenānāṃ prayayau bharatarṣabha // 2.13.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vayam amitraghna tasmin pratigate nṛpe / punar ānanditāḥ sarve mathurāyāṃ vasāmahe // 2.13.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tv abhyetya pitaraṃ sā vai rājīvalocanā / kaṃsabhāryā jarāsaṃdhaṃ duhitā māgadhaṃ nṛpam // 2.13.45 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) codayaty eva rājendra pativyasanaduḥkhitā / patighnaṃ me jahīty evaṃ punaḥ punar ariṃdama // 2.13.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vayaṃ mahārāja taṃ mantraṃ pūrvamantritam / saṃsmaranto vimanaso vyapayātā narādhipa // 2.13.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pṛthaktvena drutā rājan saṃkṣipya mahatīṃ śriyam / prapatāmo bhayāt tasya sadhanajñātibāndhavāḥ // 2.13.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti saṃcintya sarve sma pratīcīṃ diśam āśritāḥ / kuśasthalīṃ purīṃ ramyāṃ raivatenopaśobhitām // 2.13.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar niveśanaṃ tasyāṃ kṛtavanto vayaṃ nṛpa / tathaiva durgasaṃskāraṃ devair api durāsadam // 2.13.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) striyo 'pi yasyāṃ yudhyeyuḥ kiṃ punar vṛṣṇipuṃgavāḥ / tasyāṃ vayam amitraghna nivasāmo 'kutobhayāḥ // 2.13.51 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ālokya girimukhyaṃ taṃ mādhavītīrtham eva ca / mādhavāḥ kuruśārdūla parāṃ mudam avāpnuvan // 2.13.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vayaṃ jarāsaṃdhād āditaḥ kṛtakilbiṣāḥ / sāmarthyavantaḥ saṃbandhād bhavantaṃ samupāśritāḥ // 2.13.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) triyojanāyataṃ sadma triskandhaṃ yojanād adhi / yojanānte śatadvāraṃ vikramakramatoraṇam // 2.13.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭādaśāvarair naddhaṃ kṣatriyair yuddhadurmadaiḥ // 2.13.54.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aṣṭādaśa sahasrāṇi vrātānāṃ santi naḥ kule / āhukasya śataṃ putrā ekaikas triśatāvaraḥ // 2.13.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cārudeṣṇaḥ saha bhrātrā cakradevo 'tha sātyakiḥ / ahaṃ ca rauhiṇeyaś ca sāmbaḥ śaurisamo yudhi // 2.13.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ete rathāḥ sapta rājann anyān nibodha me / kṛtavarmā anādhṛṣṭiḥ samīkaḥ samitiṃjayaḥ // 2.13.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kahvaḥ śaṅkur nidāntaś ca saptaivaite mahārathāḥ / putrau cāndhakabhojasya vṛddho rājā ca te daśa // 2.13.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokasaṃhananā vīrā vīryavanto mahābalāḥ / smaranto madhyamaṃ deśaṃ vṛṣṇimadhye gatavyathāḥ // 2.13.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ samrāḍguṇair yuktaḥ sadā bharatasattama / kṣatre samrājam ātmānaṃ kartum arhasi bhārata // 2.13.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu śakyaṃ jarāsaṃdhe jīvamāne mahābale / rājasūyas tvayā prāptum eṣā rājan matir mama // 2.13.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena ruddhā hi rājānaḥ sarve jitvā girivraje / kandarāyāṃ girīndrasya siṃheneva mahādvipāḥ // 2.13.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'pi rājā jarāsaṃdho yiyakṣur vasudhādhipaiḥ / ārādhya hi mahādevaṃ nirjitās tena pārthivāḥ // 2.13.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi nirjitya nirjitya pārthivān pṛtanāgatān / puram ānīya baddhvā ca cakāra puruṣavrajam // 2.13.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ caiva mahārāja jarāsaṃdhabhayāt tadā / mathurāṃ saṃparityajya gatā dvāravatīṃ purīm // 2.13.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tv enaṃ mahārāja yajñaṃ prāptum ihecchasi / yatasva teṣāṃ mokṣāya jarāsaṃdhavadhāya ca // 2.13.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samārambho hi śakyo 'yaṃ nānyathā kurunandana / rājasūyasya kārtsnyena kartuṃ matimatāṃ vara // 2.13.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity eṣā me matī rājan yathā vā manyase 'nagha / evaṃ gate mamācakṣva svayaṃ niścitya hetubhiḥ // 2.13.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktaṃ tvayā buddhimatā yan nānyo vaktum arhati / saṃśayānāṃ hi nirmoktā tvan nānyo vidyate bhuvi // 2.14.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gṛhe gṛhe hi rājānaḥ svasya svasya priyaṃkarāḥ / na ca sāmrājyam āptās te samrāṭśabdo hi kṛtsnabhāk // 2.14.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ parānubhāvajñaḥ svaṃ praśaṃsitum arhati / pareṇa samavetas tu yaḥ praśastaḥ sa pūjyate // 2.14.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśālā bahulā bhūmir bahuratnasamācitā / dūraṃ gatvā vijānāti śreyo vṛṣṇikulodvaha // 2.14.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śamam eva paraṃ manye na tu mokṣād bhavec chamaḥ / ārambhe pārameṣṭhyaṃ tu na prāpyam iti me matiḥ // 2.14.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam evābhijānanti kule jātā manasvinaḥ / kaś cit kadā cid eteṣāṃ bhavec chreṣṭho janārdana // 2.14.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anārambhaparo rājā valmīka iva sīdati / durbalaś cānupāyena balinaṃ yo 'dhitiṣṭhati // 2.14.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atandritas tu prāyeṇa durbalo balinaṃ ripum / jayet samyaṅ nayo rājan nītyārthān ātmano hitān // 2.14.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kṛṣṇe nayo mayi balaṃ jayaḥ pārthe dhanaṃjaye / māgadhaṃ sādhayiṣyāmo vayaṃ traya ivāgnayaḥ // 2.14.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ādatte 'rthaparo bālo nānubandham avekṣate / tasmād ariṃ na mṛṣyanti bālam arthaparāyaṇam // 2.14.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hitvā karān yauvanāśvaḥ pālanāc ca bhagīrathaḥ / kārtavīryas tapoyogād balāt tu bharato vibhuḥ // 2.14.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ṛddhyā maruttas tān pañca samrāja iti śuśrumaḥ // 2.14.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nigrāhyalakṣaṇaṃ prāpto dharmārthanayalakṣaṇaiḥ / bārhadratho jarāsaṃdhas tad viddhi bharatarṣabha // 2.14.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cainam anurudhyante kulāny ekaśataṃ nṛpāḥ / tasmād etad balād eva sāmrājyaṃ kurute 'dya saḥ // 2.14.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratnabhājo hi rājāno jarāsaṃdham upāsate / na ca tuṣyati tenāpi bālyād anayam āsthitaḥ // 2.14.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūrdhābhiṣiktaṃ nṛpatiṃ pradhānapuruṣaṃ balāt / ādatte na ca no dṛṣṭo 'bhāgaḥ puruṣataḥ kva cit // 2.14.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ sarvān vaśe cakre jarāsaṃdhaḥ śatāvarān / taṃ durbalataro rājā kathaṃ pārtha upaiṣyati // 2.14.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prokṣitānāṃ pramṛṣṭānāṃ rājñāṃ paśupater gṛhe / paśūnām iva kā prītir jīvite bharatarṣabha // 2.14.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyaḥ śastramaraṇo yadā bhavati satkṛtaḥ / nanu sma māgadhaṃ sarve pratibādhema yad vayam // 2.14.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṣaḍaśītiḥ samānītāḥ śeṣā rājaṃś caturdaśa / jarāsaṃdhena rājānas tataḥ krūraṃ prapatsyate // 2.14.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpnuyāt sa yaśo dīptaṃ tatra yo vighnam ācaret / jayed yaś ca jarāsaṃdhaṃ sa samrāṇ niyataṃ bhavet // 2.14.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samrāḍguṇam abhīpsan vai yuṣmān svārthaparāyaṇaḥ / kathaṃ prahiṇuyāṃ bhīmaṃ balāt kevalasāhasāt // 2.15.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmārjunāv ubhau netre mano manye janārdanam / manaścakṣurvihīnasya kīdṛśaṃ jīvitaṃ bhavet // 2.15.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarāsaṃdhabalaṃ prāpya duṣpāraṃ bhīmavikramam / śramo hi vaḥ parājayyāt kim u tatra viceṣṭitam // 2.15.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asminn arthāntare yuktam anarthaḥ pratipadyate / yathāhaṃ vimṛśāmy ekas tat tāvac chrūyatāṃ mama // 2.15.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃnyāsaṃ rocaye sādhu kāryasyāsya janārdana / pratihanti mano me 'dya rājasūyo durāsadaḥ // 2.15.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthaḥ prāpya dhanuḥśreṣṭham akṣayyau ca maheṣudhī / rathaṃ dhvajaṃ sabhāṃ caiva yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.15.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanur astraṃ śarā vīryaṃ pakṣo bhūmir yaśo balam / prāptam etan mayā rājan duṣprāpaṃ yad abhīpsitam // 2.15.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kule janma praśaṃsanti vaidyāḥ sādhu suniṣṭhitāḥ / balena sadṛśaṃ nāsti vīryaṃ tu mama rocate // 2.15.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtavīryakule jāto nirvīryaḥ kiṃ kariṣyati / kṣatriyaḥ sarvaśo rājan yasya vṛttiḥ parājaye // 2.15.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvair api guṇair hīno vīryavān hi tared ripūn / sarvair api guṇair yukto nirvīryaḥ kiṃ kariṣyati // 2.15.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dravyabhūtā guṇāḥ sarve tiṣṭhanti hi parākrame / jayasya hetuḥ siddhir hi karma daivaṃ ca saṃśritam // 2.15.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃyukto hi balaiḥ kaś cit pramādān nopayujyate / tena dvāreṇa śatrubhyaḥ kṣīyate sabalo ripuḥ // 2.15.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dainyaṃ yathābalavati tathā moho balānvite / tāv ubhau nāśakau hetū rājñā tyājyau jayārthinā // 2.15.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jarāsaṃdhavināśaṃ ca rājñāṃ ca parimokṣaṇam / yadi kuryāma yajñārthaṃ kiṃ tataḥ paramaṃ bhavet // 2.15.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anārambhe tu niyato bhaved aguṇaniścayaḥ / guṇān niḥsaṃśayād rājan nairguṇyaṃ manyase katham // 2.15.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kāṣāyaṃ sulabhaṃ paścān munīnāṃ śamam icchatām / sāmrājyaṃ tu tavecchanto vayaṃ yotsyāmahe paraiḥ // 2.15.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātasya bhārate vaṃśe tathā kuntyāḥ sutasya ca / yā vai yuktā matiḥ seyam arjunena pradarśitā // 2.16.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mṛtyoḥ samayaṃ vidma rātrau vā yadi vā divā / na cāpi kaṃ cid amaram ayuddhenāpi śuśrumaḥ // 2.16.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etāvad eva puruṣaiḥ kāryaṃ hṛdayatoṣaṇam / nayena vidhidṛṣṭena yad upakramate parān // 2.16.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sunayasyānapāyasya saṃyuge paramaḥ kramaḥ / saṃśayo jāyate sāmye sāmyaṃ ca na bhaved dvayoḥ // 2.16.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ nayam āsthāya śatrudehasamīpagāḥ / katham antaṃ na gacchema vṛkṣasyeva nadīrayāḥ // 2.16.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pararandhre parākrāntāḥ svarandhrāvaraṇe sthitāḥ // 2.16.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vyūḍhānīkair anubalair nopeyād balavattaram / iti buddhimatāṃ nītis tan mamāpīha rocate // 2.16.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anavadyā hy asaṃbuddhāḥ praviṣṭāḥ śatrusadma tat / śatrudeham upākramya taṃ kāmaṃ prāpnuyāmahe // 2.16.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko hy eva śriyaṃ nityaṃ bibharti puruṣarṣabha / antarātmeva bhūtānāṃ tatkṣaye vai balakṣayaḥ // 2.16.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha cet taṃ nihatyājau śeṣeṇābhisamāgatāḥ / prāpnuyāma tataḥ svargaṃ jñātitrāṇaparāyaṇāḥ // 2.16.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇa ko 'yaṃ jarāsaṃdhaḥ kiṃvīryaḥ kiṃparākramaḥ / yas tvāṃ spṛṣṭvāgnisadṛśaṃ na dagdhaḥ śalabho yathā // 2.16.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śṛṇu rājañ jarāsaṃdho yadvīryo yatparākramaḥ / yathā copekṣito 'smābhir bahuśaḥ kṛtavipriyaḥ // 2.16.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇīnāṃ tisṛṇām āsīt samaradarpitaḥ / rājā bṛhadratho nāma magadhādhipatiḥ patiḥ // 2.16.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rūpavān vīryasaṃpannaḥ śrīmān atulavikramaḥ / nityaṃ dīkṣākṛśatanuḥ śatakratur ivāparaḥ // 2.16.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tejasā sūryasadṛśaḥ kṣamayā pṛthivīsamaḥ / yamāntakasamaḥ kope śriyā vaiśravaṇopamaḥ // 2.16.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyābhijanasaṃyuktair guṇair bharatasattama / vyāpteyaṃ pṛthivī sarvā sūryasyeva gabhastibhiḥ // 2.16.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kāśirājasya sute yamaje bharatarṣabha / upayeme mahāvīryo rūpadraviṇasaṃmate // 2.16.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tayoś cakāra samayaṃ mithaḥ sa puruṣarṣabhaḥ / nātivartiṣya ity evaṃ patnībhyāṃ saṃnidhau tadā // 2.16.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa tābhyāṃ śuśubhe rājā patnībhyāṃ manujādhipa / priyābhyām anurūpābhyāṃ kareṇubhyām iva dvipaḥ // 2.16.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor madhyagataś cāpi rarāja vasudhādhipaḥ / gaṅgāyamunayor madhye mūrtimān iva sāgaraḥ // 2.16.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣayeṣu nimagnasya tasya yauvanam atyagāt / na ca vaṃśakaraḥ putras tasyājāyata kaś cana // 2.16.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṅgalair bahubhir homaiḥ putrakāmābhir iṣṭibhiḥ / nāsasāda nṛpaśreṣṭhaḥ putraṃ kulavivardhanam // 2.16.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha kākṣīvataḥ putraṃ gautamasya mahātmanaḥ / śuśrāva tapasi śrāntam udāraṃ caṇḍakauśikam // 2.16.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadṛcchayāgataṃ taṃ tu vṛkṣamūlam upāśritam / patnībhyāṃ sahito rājā sarvaratnair atoṣayat // 2.16.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīt satyadhṛtiḥ satyavāg ṛṣisattamaḥ / parituṣṭo 'smi te rājan varaṃ varaya suvrata // 2.16.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sabhāryaḥ praṇatas tam uvāca bṛhadrathaḥ / putradarśananairāśyād bāṣpagadgadayā girā // 2.16.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhagavan rājyam utsṛjya prasthitasya tapovanam / kiṃ vareṇālpabhāgyasya kiṃ rājyenāprajasya me // 2.16.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā munir dhyānam agamat kṣubhitendriyaḥ / tasyaiva cāmravṛkṣasya chāyāyāṃ samupāviśat // 2.16.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyopaviṣṭasya muner utsaṅge nipapāta ha / avātam aśukādaṣṭam ekam āmraphalaṃ kila // 2.16.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tat pragṛhya muniśreṣṭho hṛdayenābhimantrya ca / rājñe dadāv apratimaṃ putrasaṃprāptikārakam // 2.16.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) uvāca ca mahāprājñas taṃ rājānaṃ mahāmuniḥ / gaccha rājan kṛtārtho 'si nivarta manujādhipa // 2.16.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāsamayam ājñāya tadā sa nṛpasattamaḥ / dvābhyām ekaṃ phalaṃ prādāt patnībhyāṃ bharatarṣabha // 2.16.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tad āmraṃ dvidhā kṛtvā bhakṣayām āsatuḥ śubhe / bhāvitvād api cārthasya satyavākyāt tathā muneḥ // 2.16.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ samabhavad garbhaḥ phalaprāśanasaṃbhavaḥ / te ca dṛṣṭvā narapatiḥ parāṃ mudam avāpa ha // 2.16.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atha kāle mahāprājña yathāsamayam āgate / prajāyetām ubhe rājañ śarīraśakale tadā // 2.16.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekākṣibāhucaraṇe ardhodaramukhasphije / dṛṣṭvā śarīraśakale pravepāte ubhe bhṛśam // 2.16.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) udvigne saha saṃmantrya te bhaginyau tadābale / sajīve prāṇiśakale tatyajāte suduḥkhite // 2.16.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tayor dhātryau susaṃvīte kṛtvā te garbhasaṃplave / nirgamyāntaḥpuradvārāt samutsṛjyāśu jagmatuḥ // 2.16.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te catuṣpathanikṣipte jarā nāmātha rākṣasī / jagrāha manujavyāghra māṃsaśoṇitabhojanā // 2.16.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kartukāmā sukhavahe śakale sā tu rākṣasī / saṃghaṭṭayām āsa tadā vidhānabalacoditā // 2.16.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) te samānītamātre tu śakale puruṣarṣabha / ekamūrtikṛte vīraḥ kumāraḥ samapadyata // 2.16.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā rākṣasī rājan vismayotphullalocanā / na śaśāka samudvoḍhuṃ vajrasāramayaṃ śiśum // 2.16.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bālas tāmratalaṃ muṣṭiṃ kṛtvā cāsye nidhāya saḥ / prākrośad atisaṃrambhāt satoya iva toyadaḥ // 2.16.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena śabdena saṃbhrāntaḥ sahasāntaḥpure janaḥ / nirjagāma naravyāghra rājñā saha paraṃtapa // 2.16.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te cābale pariglāne payaḥpūrṇapayodhare / nirāśe putralābhāya sahasaivābhyagacchatām // 2.16.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dṛṣṭvā tathābhūte rājānaṃ ceṣṭasaṃtatim / taṃ ca bālaṃ subalinaṃ cintayām āsa rākṣasī // 2.16.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nārhāmi viṣaye rājño vasantī putragṛddhinaḥ / bālaṃ putram upādātuṃ meghalekheva bhāskaram // 2.16.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā kṛtvā mānuṣaṃ rūpam uvāca manujādhipam / bṛhadratha sutas te 'yaṃ maddattaḥ pratigṛhyatām // 2.16.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava patnīdvaye jāto dvijātivaraśāsanāt / dhātrījanaparityakto mayāyaṃ parirakṣitaḥ // 2.16.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te bharataśreṣṭha kāśirājasute śubhe / taṃ bālam abhipatyāśu prasnavair abhiṣiñcatām // 2.16.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rājā saṃhṛṣṭaḥ sarvaṃ tad upalabhya ca / apṛcchan navahemābhāṃ rākṣasīṃ tām arākṣasīm // 2.16.50 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kā tvaṃ kamalagarbhābhe mama putrapradāyinī / kāmayā brūhi kalyāṇi devatā pratibhāsi me // 2.16.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarā nāmāsmi bhadraṃ te rākṣasī kāmarūpiṇī / tava veśmani rājendra pūjitā nyavasaṃ sukham // 2.17.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhaṃ pratyupakārārthaṃ cintayanty aniśaṃ nṛpa / taveme putraśakale dṛṣṭavaty asmi dhārmika // 2.17.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) saṃśleṣite mayā daivāt kumāraḥ samapadyata / tava bhāgyair mahārāja hetumātram ahaṃ tv iha // 2.17.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu sā rājaṃs tatraivāntaradhīyata / sa gṛhya ca kumāraṃ taṃ prāviśat svagṛhaṃ nṛpaḥ // 2.17.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya bālasya yat kṛtyaṃ tac cakāra nṛpas tadā / ājñāpayac ca rākṣasyā māgadheṣu mahotsavam // 2.17.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya nāmākarot tatra prajāpatisamaḥ pitā / jarayā saṃdhito yasmāj jarāsaṃdhas tato 'bhavat // 2.17.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'vardhata mahātejā magadhādhipateḥ sutaḥ / pramāṇabalasaṃpanno hutāhutir ivānalaḥ // 2.17.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya cit tv atha kālasya punar eva mahātapāḥ / magadhān upacakrāma bhagavāṃś caṇḍakauśikaḥ // 2.17.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāgamanasaṃhṛṣṭaḥ sāmātyaḥ sapuraḥsaraḥ / sabhāryaḥ saha putreṇa nirjagāma bṛhadrathaḥ // 2.17.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādyārghyācamanīyais tam arcayām āsa bhārata / sa nṛpo rājyasahitaṃ putraṃ cāsmai nyavedayat // 2.17.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ pārthivād bhagavān ṛṣiḥ / uvāca māgadhaṃ rājan prahṛṣṭenāntarātmanā // 2.17.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam etan mayā rājan vijñātaṃ jñānacakṣuṣā / putras tu śṛṇu rājendra yādṛśo 'yaṃ bhaviṣyati // 2.17.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asya vīryavato vīryaṃ nānuyāsyanti pārthivāḥ / devair api visṛṣṭāni śastrāṇy asya mahīpate // 2.17.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na rujaṃ janayiṣyanti girer iva nadīrayāḥ // 2.17.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarvamūrdhābhiṣiktānām eṣa mūrdhni jvaliṣyati / sarveṣāṃ niṣprabhakaro jyotiṣām iva bhāskaraḥ // 2.17.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) enam āsādya rājānaḥ samṛddhabalavāhanāḥ / vināśam upayāsyanti śalabhā iva pāvakam // 2.17.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa śriyaṃ samuditāṃ sarvarājñāṃ grahīṣyati / varṣāsv ivoddhatajalā nadīr nadanadīpatiḥ // 2.17.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) eṣa dhārayitā samyak cāturvarṇyaṃ mahābalaḥ / śubhāśubham iva sphītā sarvasasyadharā dharā // 2.17.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyājñāvaśagāḥ sarve bhaviṣyanti narādhipāḥ / sarvabhūtātmabhūtasya vāyor iva śarīriṇaḥ // 2.17.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa rudraṃ mahādevaṃ tripurāntakaraṃ haram / sarvalokeṣv atibalaḥ svayaṃ drakṣyati māgadhaḥ // 2.17.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ bruvann eva muniḥ svakāryārthaṃ vicintayan / visarjayām āsa nṛpaṃ bṛhadratham athārihan // 2.17.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) praviśya nagaraṃ caiva jñātisaṃbandhibhir vṛtaḥ / abhiṣicya jarāsaṃdhaṃ magadhādhipatis tadā // 2.17.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhadratho narapatiḥ parāṃ nirvṛtim āyayau // 2.17.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) abhiṣikte jarāsaṃdhe tadā rājā bṛhadrathaḥ / patnīdvayenānugatas tapovanarato 'bhavat // 2.17.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tapovanasthe pitari mātṛbhyāṃ saha bhārata / jarāsaṃdhaḥ svavīryeṇa pārthivān akarod vaśe // 2.17.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atha dīrghasya kālasya tapovanagato nṛpaḥ / sabhāryaḥ svargam agamat tapas taptvā bṛhadrathaḥ // 2.17.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasyāstāṃ haṃsaḍibhakāv aśastranidhanāv ubhau / mantre matimatāṃ śreṣṭhau yuddhaśāstraviśāradau // 2.17.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yau tau mayā te kathitau pūrvam eva mahābalau / trayas trayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ // 2.17.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) evam eṣa tadā vīra balibhiḥ kukurāndhakaiḥ / vṛṣṇibhiś ca mahārāja nītihetor upekṣitaḥ // 2.17.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patitau haṃsaḍibhakau kaṃsāmātyau nipātitau / jarāsaṃdhasya nidhane kālo 'yaṃ samupāgataḥ // 2.18.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) na sa śakyo raṇe jetuṃ sarvair api surāsuraiḥ / prāṇayuddhena jetavyaḥ sa ity upalabhāmahe // 2.18.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayi nītir balaṃ bhīme rakṣitā cāvayorjunaḥ / sādhayiṣyāma taṃ rājan vayaṃ traya ivāgnayaḥ // 2.18.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tribhir āsādito 'smābhir vijane sa narādhipaḥ / na saṃdeho yathā yuddham ekenābhyupayāsyati // 2.18.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avamānāc ca lokasya vyāyatatvāc ca dharṣitaḥ / bhīmasenena yuddhāya dhruvam abhyupayāsyati // 2.18.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃ tasya mahābāhur bhīmaseno mahābalaḥ / lokasya samudīrṇasya nidhanāyāntako yathā // 2.18.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi te hṛdayaṃ vetti yadi te pratyayo mayi / bhīmasenārjunau śīghraṃ nyāsabhūtau prayaccha me // 2.18.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto bhagavatā pratyuvāca yudhiṣṭhiraḥ / bhīmapārthau samālokya saṃprahṛṣṭamukhau sthitau // 2.18.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) acyutācyuta mā maivaṃ vyāharāmitrakarṣaṇa / pāṇḍavānāṃ bhavān nātho bhavantaṃ cāśritā vayam // 2.18.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā vadasi govinda sarvaṃ tad upapadyate / na hi tvam agratas teṣāṃ yeṣāṃ lakṣmīḥ parāṅmukhī // 2.18.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nihataś ca jarāsaṃdho mokṣitāś ca mahīkṣitaḥ / rājasūyaś ca me labdho nideśe tava tiṣṭhataḥ // 2.18.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣiprakārin yathā tv etat kāryaṃ samupapadyate / mama kāryaṃ jagatkāryaṃ tathā kuru narottama // 2.18.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tribhir bhavadbhir hi vinā nāhaṃ jīvitum utsahe / dharmakāmārtharahito rogārta iva durgataḥ // 2.18.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) na śauriṇā vinā pārtho na śauriḥ pāṇḍavaṃ vinā / nājeyo 'sty anayor loke kṛṣṇayor iti me matiḥ // 2.18.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ ca balināṃ śreṣṭhaḥ śrīmān api vṛkodaraḥ / yuvābhyāṃ sahito vīraḥ kiṃ na kuryān mahāyaśāḥ // 2.18.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) supraṇīto balaugho hi kurute kāryam uttamam / andhaṃ jaḍaṃ balaṃ prāhuḥ praṇetavyaṃ vicakṣaṇaiḥ // 2.18.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yato hi nimnaṃ bhavati nayantīha tato jalam / yataś chidraṃ tataś cāpi nayante dhīdhanā balam // 2.18.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasmān nayavidhānajñaṃ puruṣaṃ lokaviśrutam / vayam āśritya govindaṃ yatāmaḥ kāryasiddhaye // 2.18.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ prajñānayabalaṃ kriyopāyasamanvitam / puraskurvīta kāryeṣu kṛṣṇa kāryārthasiddhaye // 2.18.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam eva yaduśreṣṭhaṃ pārthaḥ kāryārthasiddhaye / arjunaḥ kṛṣṇam anvetu bhīmo 'nvetu dhanaṃjayam // 2.18.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nayo jayo balaṃ caiva vikrame siddhim eṣyati // 2.18.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktās tataḥ sarve bhrātaro vipulaujasaḥ / vārṣṇeyaḥ pāṇḍaveyau ca pratasthur māgadhaṃ prati // 2.18.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varcasvināṃ brāhmaṇānāṃ snātakānāṃ paricchadān / ācchādya suhṛdāṃ vākyair manojñair abhinanditāḥ // 2.18.22 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) amarṣād abhitaptānāṃ jñātyarthaṃ mukhyavāsasām / ravisomāgnivapuṣāṃ bhīmam āsīt tadā vapuḥ // 2.18.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) hataṃ mene jarāsaṃdhaṃ dṛṣṭvā bhīmapurogamau / ekakāryasamudyuktau kṛṣṇau yuddhe 'parājitau // 2.18.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśau hi tau mahātmānau sarvakāryapravartane / dharmārthakāmakāryāṇāṃ kāryāṇām iva nigrahe // 2.18.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurubhyaḥ prasthitās te tu madhyena kurujāṅgalam / ramyaṃ padmasaro gatvā kālakūṭam atītya ca // 2.18.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṇḍakīyāṃ tathā śoṇaṃ sadānīrāṃ tathaiva ca / ekaparvatake nadyaḥ krameṇaitya vrajanti te // 2.18.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃtīrya sarayūṃ ramyāṃ dṛṣṭvā pūrvāṃś ca kosalān / atītya jagmur mithilāṃ mālāṃ carmaṇvatīṃ nadīm // 2.18.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) uttīrya gaṅgāṃ śoṇaṃ ca sarve te prāṅmukhās trayaḥ / kuravoraśchadaṃ jagmur māgadhaṃ kṣetram acyutāḥ // 2.18.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te śaśvad godhanākīrṇam ambumantaṃ śubhadrumam / gorathaṃ girim āsādya dadṛśur māgadhaṃ puram // 2.18.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa pārtha mahān svāduḥ paśumān nityam ambumān / nirāmayaḥ suveśmāḍhyo niveśo māgadhaḥ śubhaḥ // 2.19.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaihāro vipulaḥ śailo varāho vṛṣabhas tathā / tathaivarṣigiris tāta śubhāś caityakapañcamāḥ // 2.19.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete pañca mahāśṛṅgāḥ parvatāḥ śītaladrumāḥ / rakṣantīvābhisaṃhatya saṃhatāṅgā girivrajam // 2.19.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣpaveṣṭitaśākhāgrair gandhavadbhir manoramaiḥ / nigūḍhā iva lodhrāṇāṃ vanaiḥ kāmijanapriyaiḥ // 2.19.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdrāyāṃ gautamo yatra mahātmā saṃśitavrataḥ / auśīnaryām ajanayat kākṣīvādīn sutān ṛṣiḥ // 2.19.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gautamaḥ kṣayaṇād asmād athāsau tatra veśmani / bhajate māgadhaṃ vaṃśaṃ sa nṛpāṇām anugrahāt // 2.19.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgavaṅgādayaś caiva rājānaḥ sumahābalāḥ / gautamakṣayam abhyetya ramante sma purārjuna // 2.19.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanarājīs tu paśyemāḥ priyālānāṃ manoramāḥ / lodhrāṇāṃ ca śubhāḥ pārtha gautamaukaḥsamīpajāḥ // 2.19.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arbudaḥ śakravāpī ca pannagau śatrutāpanau / svastikasyālayaś cātra maṇināgasya cottamaḥ // 2.19.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparihāryā meghānāṃ māgadheyaṃ maṇeḥ kṛte / kauśiko maṇimāṃś caiva vavṛdhāte hy anugraham // 2.19.10 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) arthasiddhiṃ tv anapagāṃ jarāsaṃdho 'bhimanyate / vayam āsādane tasya darpam adya nihanma hi // 2.19.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktvā tataḥ sarve bhrātaro vipulaujasaḥ / vārṣṇeyaḥ pāṇḍaveyau ca pratasthur māgadhaṃ puram // 2.19.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tuṣṭapuṣṭajanopetaṃ cāturvarṇyajanākulam / sphītotsavam anādhṛṣyam āseduś ca girivrajam // 2.19.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'tha dvāram anāsādya purasya girim ucchritam / bārhadrathaiḥ pūjyamānaṃ tathā nagaravāsibhiḥ // 2.19.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yatra māṣādam ṛṣabham āsasāda bṛhadrathaḥ / taṃ hatvā māṣanālāś ca tisro bherīr akārayat // 2.19.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ānahya carmaṇā tena sthāpayām āsa sve pure / yatra tāḥ prāṇadan bheryo divyapuṣpāvacūrṇitāḥ // 2.19.16 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) māgadhānāṃ suruciraṃ caityakāntaṃ samādravan / śirasīva jighāṃsanto jarāsaṃdhajighāṃsavaḥ // 2.19.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sthiraṃ suvipulaṃ śṛṅgaṃ sumahāntaṃ purātanam / arcitaṃ mālyadāmaiś ca satataṃ supratiṣṭhitam // 2.19.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vipulair bāhubhir vīrās te 'bhihatyābhyapātayan / tatas te māgadhaṃ dṛṣṭvā puraṃ praviviśus tadā // 2.19.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu jarāsaṃdhaṃ samarcayan / paryagni kurvaṃś ca nṛpaṃ dviradasthaṃ purohitāḥ // 2.19.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) snātakavratinas te tu bāhuśastrā nirāyudhāḥ / yuyutsavaḥ praviviśur jarāsaṃdhena bhārata // 2.19.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhakṣyamālyāpaṇānāṃ ca dadṛśuḥ śriyam uttamām / sphītāṃ sarvaguṇopetāṃ sarvakāmasamṛddhinīm // 2.19.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ tu dṛṣṭvā samṛddhiṃ te vīthyāṃ tasyāṃ narottamāḥ / rājamārgeṇa gacchantaḥ kṛṣṇabhīmadhanaṃjayāḥ // 2.19.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balād gṛhītvā mālyāni mālākārān mahābalāḥ / virāgavasanāḥ sarve sragviṇo mṛṣṭakuṇḍalāḥ // 2.19.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) niveśanam athājagmur jarāsaṃdhasya dhīmataḥ / govāsam iva vīkṣantaḥ siṃhā haimavatā yathā // 2.19.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śailastambhanibhās teṣāṃ candanāgurubhūṣitāḥ / aśobhanta mahārāja bāhavo bāhuśālinām // 2.19.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā dviradaprakhyāñ śālaskandhān ivodgatān / vyūḍhoraskān māgadhānāṃ vismayaḥ samajāyata // 2.19.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) te tv atītya janākīrṇās tisraḥ kakṣyā nararṣabhāḥ / ahaṃkāreṇa rājānam upatasthur mahābalāḥ // 2.19.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān pādyamadhuparkārhān mānārhān satkṛtiṃ gatān / pratyutthāya jarāsaṃdha upatasthe yathāvidhi // 2.19.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca caitān rājāsau svāgataṃ vo 'stv iti prabhuḥ / tasya hy etad vrataṃ rājan babhūva bhuvi viśrutam // 2.19.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) snātakān brāhmaṇān prāptāñ śrutvā sa samitiṃjayaḥ / apy ardharātre nṛpatiḥ pratyudgacchati bhārata // 2.19.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tāṃs tv apūrveṇa veṣeṇa dṛṣṭvā nṛpatisattamaḥ / upatasthe jarāsaṃdho vismitaś cābhavat tadā // 2.19.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tu dṛṣṭvaiva rājānaṃ jarāsaṃdhaṃ nararṣabhāḥ / idam ūcur amitraghnāḥ sarve bharatasattama // 2.19.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svasty astu kuśalaṃ rājann iti sarve vyavasthitāḥ / taṃ nṛpaṃ nṛpaśārdūla vipraikṣanta parasparam // 2.19.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān abravīj jarāsaṃdhas tadā yādavapāṇḍavān / āsyatām iti rājendra brāhmaṇacchadmasaṃvṛtān // 2.19.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athopaviviśuḥ sarve trayas te puruṣarṣabhāḥ / saṃpradīptās trayo lakṣmyā mahādhvara ivāgnayaḥ // 2.19.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān uvāca jarāsaṃdhaḥ satyasaṃdho narādhipaḥ / vigarhamāṇaḥ kauravya veṣagrahaṇakāraṇāt // 2.19.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na snātakavratā viprā bahirmālyānulepanāḥ / bhavantīti nṛloke 'smin viditaṃ mama sarvaśaḥ // 2.19.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te yūyaṃ puṣpavantaś ca bhujair jyāghātalakṣaṇaiḥ / bibhrataḥ kṣātram ojaś ca brāhmaṇyaṃ pratijānatha // 2.19.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ virāgavasanā bahirmālyānulepanāḥ / satyaṃ vadata ke yūyaṃ satyaṃ rājasu śobhate // 2.19.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) caityakaṃ ca gireḥ śṛṅgaṃ bhittvā kim iva sadma naḥ / advāreṇa praviṣṭāḥ stha nirbhayā rājakilbiṣāt // 2.19.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karma caitad viliṅgasya kiṃ vādya prasamīkṣitam / vadadhvaṃ vāci vīryaṃ ca brāhmaṇasya viśeṣataḥ // 2.19.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ ca mām upasthāya kasmāc ca vidhinārhaṇām / praṇītāṃ no na gṛhṇīta kāryaṃ kiṃ cāsmadāgame // 2.19.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tataḥ kṛṣṇaḥ pratyuvāca mahāmanāḥ / snigdhagambhīrayā vācā vākyaṃ vākyaviśāradaḥ // 2.19.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snātakavratino rājan brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ / viśeṣaniyamāś caiṣām aviśeṣāś ca santy uta // 2.19.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśeṣavāṃś ca satataṃ kṣatriyaḥ śriyam archati / puṣpavatsu dhruvā śrīś ca puṣpavantas tato vayam // 2.19.46 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṣatriyo bāhuvīryas tu na tathā vākyavīryavān / apragalbhaṃ vacas tasya tasmād bārhadrathe smṛtam // 2.19.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svavīryaṃ kṣatriyāṇāṃ ca bāhvor dhātā nyaveśayat / tad didṛkṣasi ced rājan draṣṭāsy adya na saṃśayaḥ // 2.19.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) advāreṇa ripor gehaṃ dvāreṇa suhṛdo gṛham / praviśanti sadā santo dvāraṃ no varjitaṃ tataḥ // 2.19.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāryavanto gṛhān etya śatruto nārhaṇāṃ vayam / pratigṛhṇīma tad viddhi etan naḥ śāśvataṃ vratam // 2.19.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na smareyaṃ kadā vairaṃ kṛtaṃ yuṣmābhir ity uta / cintayaṃś ca na paśyāmi bhavatāṃ prati vaikṛtam // 2.20.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaikṛte cāsati kathaṃ manyadhvaṃ mām anāgasam / ariṃ vibrūta tad viprāḥ satāṃ samaya eṣa hi // 2.20.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha dharmopaghātād dhi manaḥ samupatapyate / yo 'nāgasi prasṛjati kṣatriyo 'pi na saṃśayaḥ // 2.20.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ato 'nyathācaraṃl loke dharmajñaḥ san mahāvrataḥ / vṛjināṃ gatim āpnoti śreyaso 'py upahanti ca // 2.20.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trailokye kṣatradharmād dhi śreyāṃsaṃ sādhucāriṇām / anāgasaṃ prajānānāḥ pramādād iva jalpatha // 2.20.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulakāryaṃ mahārāja kaś cid ekaḥ kulodvahaḥ / vahate tanniyogād vai vayam abhyutthitās trayaḥ // 2.20.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā copahṛtā rājan kṣatriyā lokavāsinaḥ / tad āgaḥ krūram utpādya manyase kiṃ tv anāgasam // 2.20.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā rājñaḥ kathaṃ sādhūn hiṃsyān nṛpatisattama / tad rājñaḥ saṃnigṛhya tvaṃ rudrāyopajihīrṣasi // 2.20.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmāṃs tad eno gaccheta tvayā bārhadrathe kṛtam / vayaṃ hi śaktā dharmasya rakṣaṇe dharmacāriṇaḥ // 2.20.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) manuṣyāṇāṃ samālambho na ca dṛṣṭaḥ kadā cana / sa kathaṃ mānuṣair devaṃ yaṣṭum icchasi śaṃkaram // 2.20.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savarṇo hi savarṇānāṃ paśusaṃjñāṃ kariṣyati / ko 'nya evaṃ yathā hi tvaṃ jarāsaṃdha vṛthāmatiḥ // 2.20.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tvāṃ jñātikṣayakaraṃ vayam ārtānusāriṇaḥ / jñātivṛddhinimittārthaṃ viniyantum ihāgatāḥ // 2.20.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nāsti loke pumān anyaḥ kṣatriyeṣv iti caiva yat / manyase sa ca te rājan sumahān buddhiviplavaḥ // 2.20.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi jānann abhijanam ātmanaḥ kṣatriyo nṛpa / nāviśet svargam atulaṃ raṇānantaram avyayam // 2.20.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) svargaṃ hy eva samāsthāya raṇayajñeṣu dīkṣitāḥ / yajante kṣatriyā lokāṃs tad viddhi magadhādhipa // 2.20.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargayonir jayo rājan svargayonir mahad yaśaḥ / svargayonis tapo yuddhe mārgaḥ so 'vyabhicāravān // 2.20.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa hy aindro vaijayanto guṇo nityaṃ samāhitaḥ / yenāsurān parājitya jagat pāti śatakratuḥ // 2.20.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) svargam āsthāya kasya syād vigrahitvaṃ yathā tava / māgadhair vipulaiḥ sainyair bāhulyabaladarpitaiḥ // 2.20.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māvamaṃsthāḥ parān rājan nāsti vīryaṃ nare nare / samaṃ tejas tvayā caiva kevalaṃ manujeśvara // 2.20.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad eva na saṃbuddhaṃ tāvad eva bhavet tava / viṣahyam etad asmākam ato rājan bravīmi te // 2.20.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jahi tvaṃ sadṛśeṣv eva mānaṃ darpaṃ ca māgadha / mā gamaḥ sasutāmātyaḥ sabalaś ca yamakṣayam // 2.20.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dambhodbhavaḥ kārtavīrya uttaraś ca bṛhadrathaḥ / śreyaso hy avamanyeha vineśuḥ sabalā nṛpāḥ // 2.20.22 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) mumukṣamāṇās tvattaś ca na vayaṃ brāhmaṇabruvāḥ / śaurir asmi hṛṣīkeśo nṛvīrau pāṇḍavāv imau // 2.20.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tvām āhvayāmahe rājan sthiro yudhyasva māgadha / muñca vā nṛpatīn sarvān mā gamas tvaṃ yamakṣayam // 2.20.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nājitān vai narapatīn aham ādadmi kāṃś cana / jitaḥ kaḥ paryavasthātā ko 'tra yo na mayā jitaḥ // 2.20.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṣatriyasyaitad evāhur dharmyaṃ kṛṣṇopajīvanam / vikramya vaśam ānīya kāmato yat samācaret // 2.20.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatārtham upākṛtya rājñaḥ kṛṣṇa kathaṃ bhayāt / aham adya vimuñceyaṃ kṣātraṃ vratam anusmaran // 2.20.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sainyaṃ sainyena vyūḍhena eka ekena vā punaḥ / dvābhyāṃ tribhir vā yotsye 'haṃ yugapat pṛthag eva vā // 2.20.28 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ma-vipulā) evam uktvā jarāsaṃdhaḥ sahadevābhiṣecanam / ājñāpayat tadā rājā yuyutsur bhīmakarmabhiḥ // 2.20.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu senāpatī rājā sasmāra bharatarṣabha / kauśikaṃ citrasenaṃ ca tasmin yuddha upasthite // 2.20.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayos te nāmanī loke haṃseti ḍibhaketi ca / pūrvaṃ saṃkathite pumbhir nṛloke lokasatkṛte // 2.20.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tu rājan vibhuḥ śaurī rājānaṃ balināṃ varam / smṛtvā puruṣaśārdūla śārdūlasamavikramam // 2.20.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyasaṃdho jarāsaṃdhaṃ bhuvi bhīmaparākramam / bhāgam anyasya nirdiṣṭaṃ vadhyaṃ bhūmibhṛd acyutaḥ // 2.20.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātmanātmavatāṃ mukhya iyeṣa madhusūdanaḥ / brahmaṇo ''jñāṃ puraskṛtya hantuṃ haladharānujaḥ // 2.20.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ niścitātmānaṃ yuddhāya yadunandanaḥ / uvāca vāgmī rājānaṃ jarāsaṃdham adhokṣajaḥ // 2.21.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) trayāṇāṃ kena te rājan yoddhuṃ vitarate manaḥ / asmad anyatameneha sajjībhavatu ko yudhi // 2.21.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa kṛṣṇena yuddhaṃ vavre mahādyutiḥ / jarāsaṃdhas tato rājan bhīmasenena māgadhaḥ // 2.21.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārayann agadān mukhyān nirvṛtīr vedanāni ca / upatasthe jarāsaṃdhaṃ yuyutsuṃ vai purohitaḥ // 2.21.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtasvastyayano vidvān brāhmaṇena yaśasvinā / samanahyaj jarāsaṃdhaḥ kṣatradharmam anuvrataḥ // 2.21.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avamucya kirīṭaṃ sa keśān samanumṛjya ca / udatiṣṭhaj jarāsaṃdho velātiga ivārṇavaḥ // 2.21.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca matimān rājā bhīmaṃ bhīmaparākramam / bhīma yotsye tvayā sārdhaṃ śreyasā nirjitaṃ varam // 2.21.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā jarāsaṃdho bhīmasenam ariṃdamaḥ / pratyudyayau mahātejāḥ śakraṃ balir ivāsuraḥ // 2.21.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃmantrya kṛṣṇena kṛtasvastyayano balī / bhīmaseno jarāsaṃdham āsasāda yuyutsayā // 2.21.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tau naraśārdūlau bāhuśastrau samīyatuḥ / vīrau paramasaṃhṛṣṭāv anyonyajayakāṅkṣiṇau // 2.21.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor atha bhujāghātān nigrahapragrahāt tathā / āsīt subhīmasaṃhrādo vajraparvatayor iva // 2.21.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhau paramasaṃhṛṣṭau balenātibalāv ubhau / anyonyasyāntaraṃ prepsū parasparajayaiṣiṇau // 2.21.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad bhīmam utsārya janaṃ yuddham āsīd upahvare / balinoḥ saṃyuge rājan vṛtravāsavayor iva // 2.21.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) prakarṣaṇākarṣaṇābhyām abhyākarṣavikarṣaṇaiḥ / ākarṣetāṃ tathānyonyaṃ jānubhiś cābhijaghnatuḥ // 2.21.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śabdena mahatā bhartsayantau parasparam / pāṣāṇasaṃghātanibhaiḥ prahārair abhijaghnatuḥ // 2.21.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalāv ubhau / bāhubhiḥ samasajjetām āyasaiḥ parighair iva // 2.21.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) kārttikasya tu māsasya pravṛttaṃ prathame 'hani / anārataṃ divārātram aviśrāntam avartata // 2.21.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vṛttaṃ tu trayodaśyāṃ samavetaṃ mahātmanoḥ / caturdaśyāṃ niśāyāṃ tu nivṛtto māgadhaḥ klamāt // 2.21.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ rājānaṃ tathā klāntaṃ dṛṣṭvā rājañ janārdanaḥ / uvāca bhīmakarmāṇaṃ bhīmaṃ saṃbodhayann iva // 2.21.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) klāntaḥ śatrur na kaunteya labhyaḥ pīḍayituṃ raṇe / pīḍyamāno hi kārtsnyena jahyāj jīvitam ātmanaḥ // 2.21.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt te naiva kaunteya pīḍanīyo narādhipaḥ / samam etena yudhyasva bāhubhyāṃ bharatarṣabha // 2.21.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa kṛṣṇena pāṇḍavaḥ paravīrahā / jarāsaṃdhasya tad randhraṃ jñātvā cakre matiṃ vadhe // 2.21.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tam ajitaṃ jetuṃ jarāsaṃdhaṃ vṛkodaraḥ / saṃrabhya balināṃ mukhyo jagrāha kurunandanaḥ // 2.21.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenas tataḥ kṛṣṇam uvāca yadunandanam / buddhim āsthāya vipulāṃ jarāsaṃdhajighāṃsayā // 2.22.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nāyaṃ pāpo mayā kṛṣṇa yuktaḥ syād anurodhitum / prāṇena yaduśārdūla baddhavaṅkṣaṇavāsasā // 2.22.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tataḥ kṛṣṇaḥ pratyuvāca vṛkodaram / tvarayan puruṣavyāghro jarāsaṃdhavadhepsayā // 2.22.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat te daivaṃ paraṃ sattvaṃ yac ca te mātariśvanaḥ / balaṃ bhīma jarāsaṃdhe darśayāśu tad adya naḥ // 2.22.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tadā bhīmo jarāsaṃdham ariṃdamaḥ / utkṣipya bhrāmayad rājan balavantaṃ mahābalaḥ // 2.22.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrāmayitvā śataguṇaṃ bhujābhyāṃ bharatarṣabha / babhañja pṛṣṭhe saṃkṣipya niṣpiṣya vinanāda ca // 2.22.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tasya niṣpiṣyamāṇasya pāṇḍavasya ca garjataḥ / abhavat tumulo nādaḥ sarvaprāṇibhayaṃkaraḥ // 2.22.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vitresur māgadhāḥ sarve strīṇāṃ garbhāś ca susruvuḥ / bhīmasenasya nādena jarāsaṃdhasya caiva ha // 2.22.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu svid dhimavān bhinnaḥ kiṃ nu svid dīryate mahī / iti sma māgadhā jajñur bhīmasenasya nisvanāt // 2.22.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājakuladvāri prasuptam iva taṃ nṛpam / rātrau parāsum utsṛjya niścakramur ariṃdamāḥ // 2.22.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarāsaṃdharathaṃ kṛṣṇo yojayitvā patākinam / āropya bhrātarau caiva mokṣayām āsa bāndhavān // 2.22.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vai ratnabhujaṃ kṛṣṇaṃ ratnārhaṃ pṛthivīśvarāḥ / rājānaś cakrur āsādya mokṣitā mahato bhayāt // 2.22.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣataḥ śastrasaṃpanno jitāriḥ saha rājabhiḥ / ratham āsthāya taṃ divyaṃ nirjagāma girivrajāt // 2.22.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa sodaryavān nāma dviyodhaḥ kṛṣṇasārathiḥ / abhyāsaghātī saṃdṛśyo durjayaḥ sarvarājabhiḥ // 2.22.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhīmārjunābhyāṃ yodhābhyām āsthitaḥ kṛṣṇasārathiḥ / śuśubhe rathavaryo 'sau durjayaḥ sarvadhanvibhiḥ // 2.22.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śakraviṣṇū hi saṃgrāme ceratus tārakāmaye / rathena tena taṃ kṛṣṇa upāruhya yayau tadā // 2.22.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taptacāmīkarābheṇa kiṅkiṇījālamālinā / meghanirghoṣanādena jaitreṇāmitraghātinā // 2.22.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena śakro dānavānāṃ jaghāna navatīr nava / taṃ prāpya samahṛṣyanta rathaṃ te puruṣarṣabhāḥ // 2.22.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛṣṇaṃ mahābāhuṃ bhrātṛbhyāṃ sahitaṃ tadā / rathasthaṃ māgadhā dṛṣṭvā samapadyanta vismitāḥ // 2.22.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayair divyaiḥ samāyukto ratho vāyusamo jave / adhiṣṭhitaḥ sa śuśubhe kṛṣṇenātīva bhārata // 2.22.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asaṅgī devavihitas tasmin rathavare dhvajaḥ / yojanād dadṛśe śrīmān indrāyudhasamaprabhaḥ // 2.22.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) cintayām āsa kṛṣṇo 'tha garutmantaṃ sa cābhyayāt / kṣaṇe tasmin sa tenāsīc caityayūpa ivocchritaḥ // 2.22.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyāditāsyair mahānādaiḥ saha bhūtair dhvajālayaiḥ / tasthau rathavare tasmin garutmān pannagāśanaḥ // 2.22.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durnirīkṣyo hi bhūtānāṃ tejasābhyadhikaṃ babhau / āditya iva madhyāhne sahasrakiraṇāvṛtaḥ // 2.22.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa sajjati vṛkṣeṣu śastraiś cāpi na riṣyate / divyo dhvajavaro rājan dṛśyate devamānuṣaiḥ // 2.22.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āsthāya rathaṃ divyaṃ parjanyasamanisvanam / niryayau puruṣavyāghraḥ pāṇḍavābhyāṃ sahācyutaḥ // 2.22.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ lebhe vāsavād rājā vasus tasmād bṛhadrathaḥ / bṛhadrathāt krameṇaiva prāpto bārhadrathaṃ nṛpam // 2.22.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa niryayau mahābāhuḥ puṇḍarīkekṣaṇas tataḥ / girivrajād bahis tasthau same deśe mahāyaśāḥ // 2.22.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrainaṃ nāgarāḥ sarve satkāreṇābhyayus tadā / brāhmaṇapramukhā rājan vidhidṛṣṭena karmaṇā // 2.22.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bandhanād vipramuktāś ca rājāno madhusūdanam / pūjayām āsur ūcuś ca sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ // 2.22.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitac citraṃ mahābāho tvayi devakinandana / bhīmārjunabalopete dharmasya paripālanam // 2.22.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarāsaṃdhahrade ghore duḥkhapaṅke nimajjatām / rājñāṃ samabhyuddharaṇaṃ yad idaṃ kṛtam adya te // 2.22.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) viṣṇo samavasannānāṃ giridurge sudāruṇe / diṣṭyā mokṣād yaśo dīptam āptaṃ te puruṣottama // 2.22.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ kurmaḥ puruṣavyāghra bravīhi puruṣarṣabha / kṛtam ity eva taj jñeyaṃ nṛpair yady api duṣkaram // 2.22.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān uvāca hṛṣīkeśaḥ samāśvāsya mahāmanāḥ / yudhiṣṭhiro rājasūyaṃ kratum āhartum icchati // 2.22.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tasya dharmapravṛttasya pārthivatvaṃ cikīrṣataḥ / sarvair bhavadbhir yajñārthe sāhāyyaṃ dīyatām iti // 2.22.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ pratītamanasas te nṛpā bharatarṣabha / tathety evābruvan sarve pratijajñuś ca tāṃ giram // 2.22.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ratnabhājaṃ ca dāśārhaṃ cakrus te pṛthivīśvarāḥ / kṛcchrāj jagrāha govindas teṣāṃ tadanukampayā // 2.22.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarāsaṃdhātmajaś caiva sahadevo mahārathaḥ / niryayau sajanāmātyaḥ puraskṛtya purohitam // 2.22.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nīcaiḥ praśrito bhūtvā bahuratnapurogamaḥ / sahadevo nṛṇāṃ devaṃ vāsudevam upasthitaḥ // 2.22.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhayārtāya tatas tasmai kṛṣṇo dattvābhayaṃ tadā / abhyaṣiñcata tatraiva jarāsaṃdhātmajaṃ tadā // 2.22.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatvaikatvaṃ ca kṛṣṇena pārthābhyāṃ caiva satkṛtaḥ / viveśa rājā matimān punar bārhadrathaṃ puram // 2.22.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kṛṣṇas tu saha pārthābhyāṃ śriyā paramayā jvalan / ratnāny ādāya bhūrīṇi prayayau puṣkarekṣaṇaḥ // 2.22.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraprastham upāgamya pāṇḍavābhyāṃ sahācyutaḥ / sametya dharmarājānaṃ prīyamāṇo 'bhyabhāṣata // 2.22.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā bhīmena balavāñ jarāsaṃdho nipātitaḥ / rājāno mokṣitāś ceme bandhanān nṛpasattama // 2.22.45 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) diṣṭyā kuśalinau cemau bhīmasenadhanaṃjayau / punaḥ svanagaraṃ prāptāv akṣatāv iti bhārata // 2.22.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiraḥ kṛṣṇaṃ pūjayitvā yathārhataḥ / bhīmasenārjunau caiva prahṛṣṭaḥ pariṣasvaje // 2.22.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṣīṇe jarāsaṃdhe bhrātṛbhyāṃ vihitaṃ jayam / ajātaśatrur āsādya mumude bhrātṛbhiḥ saha // 2.22.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāvayaḥ samāgamya rājabhis taiś ca pāṇḍavaḥ / satkṛtya pūjayitvā ca visasarja narādhipān // 2.22.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhirābhyanujñātās te nṛpā hṛṣṭamānasāḥ / jagmuḥ svadeśāṃs tvaritā yānair uccāvacais tataḥ // 2.22.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evaṃ puruṣaśārdūlo mahābuddhir janārdanaḥ / pāṇḍavair ghātayām āsa jarāsaṃdham ariṃ tadā // 2.22.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghātayitvā jarāsaṃdhaṃ buddhipūrvam ariṃdamaḥ / dharmarājam anujñāpya pṛthāṃ kṛṣṇāṃ ca bhārata // 2.22.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) subhadrāṃ bhīmasenaṃ ca phalgunaṃ yamajau tathā / dhaumyam āmantrayitvā ca prayayau svāṃ purīṃ prati // 2.22.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenaiva rathamukhyena taruṇādityavarcasā / dharmarājavisṛṣṭena divyenānādayan diśaḥ // 2.22.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiramukhāḥ pāṇḍavā bharatarṣabha / pradakṣiṇam akurvanta kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam // 2.22.55 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato gate bhagavati kṛṣṇe devakinandane / jayaṃ labdhvā suvipulaṃ rājñām abhayadās tadā // 2.22.56 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) saṃvardhitaujaso bhūyaḥ karmaṇā tena bhārata / draupadyāḥ pāṇḍavā rājan parāṃ prītim avardhayan // 2.22.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin kāle tu yad yuktaṃ dharmakāmārthasaṃhitam / tad rājā dharmataś cakre rājyapālanakīrtimān // 2.22.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthaḥ prāpya dhanuḥśreṣṭham akṣayyau ca maheṣudhī / rathaṃ dhvajaṃ sabhāṃ caiva yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.23.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanur astraṃ śarā vīryaṃ pakṣo bhūmir yaśo balam / prāptam etan mayā rājan duṣprāpaṃ yad abhīpsitam // 2.23.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra kṛtyam ahaṃ manye kośasyāsya vivardhanam / karam āhārayiṣyāmi rājñaḥ sarvān nṛpottama // 2.23.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijayāya prayāsyāmi diśaṃ dhanadarakṣitām / tithāv atha muhūrte ca nakṣatre ca tathā śive // 2.23.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayavacaḥ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / snigdhagambhīranādinyā taṃ girā pratyabhāṣata // 2.23.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svasti vācyārhato viprān prayāhi bharatarṣabha / durhṛdām apraharṣāya suhṛdāṃ nandanāya ca // 2.23.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijayas te dhruvaṃ pārtha priyaṃ kāmam avāpnuhi // 2.23.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity uktaḥ prayayau pārthaḥ sainyena mahatā vṛtaḥ / agnidattena divyena rathenādbhutakarmaṇā // 2.23.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva bhīmaseno 'pi yamau ca puruṣarṣabhau / sasainyāḥ prayayuḥ sarve dharmarājābhipūjitāḥ // 2.23.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diśaṃ dhanapater iṣṭām ajayat pākaśāsaniḥ / bhīmasenas tathā prācīṃ sahadevas tu dakṣiṇām // 2.23.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratīcīṃ nakulo rājan diśaṃ vyajayad astravit / khāṇḍavaprastham adhyāste dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 2.23.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diśām abhijayaṃ brahman vistareṇānukīrtaya / na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaś caritaṃ mahat // 2.23.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayasya vakṣyāmi vijayaṃ pūrvam eva te / yaugapadyena pārthair hi vijiteyaṃ vasuṃdharā // 2.23.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvaṃ kuṇindaviṣaye vaśe cakre mahīpatīn / dhanaṃjayo mahābāhur nātitīvreṇa karmaṇā // 2.23.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ānartān kālakūṭāṃś ca kuṇindāṃś ca vijitya saḥ / sumaṇḍalaṃ pāpajitaṃ kṛtavān anusainikam // 2.23.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa tena sahito rājan savyasācī paraṃtapaḥ / vijigye sakalaṃ dvīpaṃ prativindhyaṃ ca pārthivam // 2.23.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakaladvīpavāsāṃś ca saptadvīpe ca ye nṛpāḥ / arjunasya ca sainyānāṃ vigrahas tumulo 'bhavat // 2.23.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tān api maheṣvāso vijitya bharatarṣabha / tair eva sahitaḥ sarvaiḥ prāgjyotiṣam upādravat // 2.23.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra rājā mahān āsīd bhagadatto viśāṃ pate / tenāsīt sumahad yuddhaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ // 2.23.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kirātaiś ca cīnaiś ca vṛtaḥ prāgjyotiṣo 'bhavat / anyaiś ca bahubhir yodhaiḥ sāgarānūpavāsibhiḥ // 2.23.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa divasān aṣṭau yodhayitvā dhanaṃjayam / prahasann abravīd rājā saṃgrāme vigataklamaḥ // 2.23.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapannaṃ mahābāho tvayi pāṇḍavanandana / pākaśāsanadāyāde vīryam āhavaśobhini // 2.23.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ sakhā surendrasya śakrād anavamo raṇe / na ca śaknomi te tāta sthātuṃ pramukhato yudhi // 2.23.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim īpsitaṃ pāṇḍaveya brūhi kiṃ karavāṇi te / yad vakṣyasi mahābāho tat kariṣyāmi putraka // 2.23.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kurūṇām ṛṣabho rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / tasya pārthivatām īpse karas tasmai pradīyatām // 2.23.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān pitṛsakhā caiva prīyamāṇo mayāpi ca / tato nājñāpayāmi tvāṃ prītipūrvaṃ pradīyatām // 2.23.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuntīmātar yathā me tvaṃ tathā rājā yudhiṣṭhiraḥ / sarvam etat kariṣyāmi kiṃ cānyat karavāṇi te // 2.23.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vijitya mahābāhuḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ / prayayāv uttarāṃ tasmād diśaṃ dhanadapālitām // 2.24.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antargiriṃ ca kaunteyas tathaiva ca bahirgirim / tathoparigiriṃ caiva vijigye puruṣarṣabhaḥ // 2.24.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijitya parvatān sarvān ye ca tatra narādhipāḥ / tān vaśe sthāpayitvā sa ratnāny ādāya sarvaśaḥ // 2.24.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair eva sahitaḥ sarvair anurajya ca tān nṛpān / kulūtavāsinaṃ rājan bṛhantam upajagmivān // 2.24.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛdaṅgavaranādena rathanemisvanena ca / hastināṃ ca ninādena kampayan vasudhām imām // 2.24.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bṛhantas taruṇo balena caturaṅgiṇā / niṣkramya nagarāt tasmād yodhayām āsa pāṇḍavam // 2.24.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sumahān saṃnipāto 'bhūd dhanaṃjayabṛhantayoḥ / na śaśāka bṛhantas tu soḍhuṃ pāṇḍavavikramam // 2.24.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'viṣahyatamaṃ jñātvā kaunteyaṃ parvateśvaraḥ / upāvartata durmedhā ratnāny ādāya sarvaśaḥ // 2.24.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tad rājyam avasthāpya kulūtasahito yayau / senābindum atho rājan rājyād āśu samākṣipat // 2.24.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) modāpuraṃ vāmadevaṃ sudāmānaṃ susaṃkulam / kulūtān uttarāṃś caiva tāṃś ca rājñaḥ samānayat // 2.24.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tatrasthaḥ puruṣair eva dharmarājasya śāsanāt / vyajayad dhanaṃjayo rājan deśān pañca pramāṇataḥ // 2.24.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) sa divaḥprastham āsādya senābindoḥ puraṃ mahat / balena caturaṅgeṇa niveśam akarot prabhuḥ // 2.24.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taiḥ parivṛtaḥ sarvair viṣvagaśvaṃ narādhipam / abhyagacchan mahātejāḥ pauravaṃ puruṣarṣabhaḥ // 2.24.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijitya cāhave śūrān pārvatīyān mahārathān / dhvajinyā vyajayad rājan puraṃ pauravarakṣitam // 2.24.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauravaṃ tu vinirjitya dasyūn parvatavāsinaḥ / gaṇān utsavasaṃketān ajayat sapta pāṇḍavaḥ // 2.24.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kāśmīrakān vīrān kṣatriyān kṣatriyarṣabhaḥ / vyajayal lohitaṃ caiva maṇḍalair daśabhiḥ saha // 2.24.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas trigartān kaunteyo dārvān kokanadāś ca ye / kṣatriyā bahavo rājann upāvartanta sarvaśaḥ // 2.24.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) abhisārīṃ tato ramyāṃ vijigye kurunandanaḥ / uraśāvāsinaṃ caiva rocamānaṃ raṇe 'jayat // 2.24.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ siṃhapuraṃ ramyaṃ citrāyudhasurakṣitam / prāmathad balam āsthāya pākaśāsanir āhave // 2.24.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ suhmāṃś ca colāṃś ca kirīṭī pāṇḍavarṣabhaḥ / sahitaḥ sarvasainyena prāmathat kurunandanaḥ // 2.24.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paramavikrānto bāhlīkān kurunandanaḥ / mahatā parimardena vaśe cakre durāsadān // 2.24.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītvā tu balaṃ sāraṃ phalgu cotsṛjya pāṇḍavaḥ / daradān saha kāmbojair ajayat pākaśāsaniḥ // 2.24.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāguttarāṃ diśaṃ ye ca vasanty āśritya dasyavaḥ / nivasanti vane ye ca tān sarvān ajayat prabhuḥ // 2.24.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lohān paramakāmbojān ṛṣikān uttarān api / sahitāṃs tān mahārāja vyajayat pākaśāsaniḥ // 2.24.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣikeṣu tu saṃgrāmo babhūvātibhayaṃkaraḥ / tārakāmayasaṃkāśaḥ paramarṣikapārthayoḥ // 2.24.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vijitya tato rājann ṛṣikān raṇamūrdhani / śukodarasamaprakhyān hayān aṣṭau samānayat // 2.24.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayūrasadṛśān anyān ubhayān eva cāparān // 2.24.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa vinirjitya saṃgrāme himavantaṃ saniṣkuṭam / śvetaparvatam āsādya nyavasat puruṣarṣabhaḥ // 2.24.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śvetaparvataṃ vīraḥ samatikramya bhārata / deśaṃ kiṃpuruṣāvāsaṃ drumaputreṇa rakṣitam // 2.25.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahatā saṃnipātena kṣatriyāntakareṇa ha / vyajayat pāṇḍavaśreṣṭhaḥ kare caiva nyaveśayat // 2.25.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ jitvā hāṭakaṃ nāma deśaṃ guhyakarakṣitam / pākaśāsanir avyagraḥ sahasainyaḥ samāsadat // 2.25.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tu sāntvena nirjitya mānasaṃ sara uttamam / ṛṣikulyāś ca tāḥ sarvā dadarśa kurunandanaḥ // 2.25.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saro mānasam āsādya hāṭakān abhitaḥ prabhuḥ / gandharvarakṣitaṃ deśaṃ vyajayat pāṇḍavas tataḥ // 2.25.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tittirikalmāṣān maṇḍūkākṣān hayottamān / lebhe sa karam atyantaṃ gandharvanagarāt tadā // 2.25.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaraṃ harivarṣaṃ tu samāsādya sa pāṇḍavaḥ / iyeṣa jetuṃ taṃ deśaṃ pākaśāsananandanaḥ // 2.25.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tata enaṃ mahākāyā mahāvīryā mahābalāḥ / dvārapālāḥ samāsādya hṛṣṭā vacanam abruvan // 2.25.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārtha nedaṃ tvayā śakyaṃ puraṃ jetuṃ kathaṃ cana / upāvartasva kalyāṇa paryāptam idam acyuta // 2.25.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ puraṃ yaḥ praviśed dhruvaṃ sa na bhaven naraḥ / prīyāmahe tvayā vīra paryāpto vijayas tava // 2.25.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na cāpi kiṃ cij jetavyam arjunātra pradṛśyate / uttarāḥ kuravo hy ete nātra yuddhaṃ pravartate // 2.25.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) praviṣṭaś cāpi kaunteya neha drakṣyasi kiṃ cana / na hi mānuṣadehena śakyam atrābhivīkṣitum // 2.25.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atheha puruṣavyāghra kiṃ cid anyac cikīrṣasi / tad bravīhi kariṣyāmo vacanāt tava bhārata // 2.25.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tān abravīd rājann arjunaḥ pākaśāsaniḥ / pārthivatvaṃ cikīrṣāmi dharmarājasya dhīmataḥ // 2.25.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na pravekṣyāmi vo deśaṃ bādhyatvaṃ yadi mānuṣaiḥ / yudhiṣṭhirāya yat kiṃ cit karavan naḥ pradīyatām // 2.25.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato divyāni vastrāṇi divyāny ābharaṇāni ca / mokājināni divyāni tasmai te pradaduḥ karam // 2.25.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa puruṣavyāghro vijigye diśam uttarām / saṃgrāmān subahūn kṛtvā kṣatriyair dasyubhis tathā // 2.25.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vinirjitya rājñas tān kare ca viniveśya ha / dhanāny ādāya sarvebhyo ratnāni vividhāni ca // 2.25.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayāṃs tittirikalmāṣāñ śukapatranibhān api / mayūrasadṛśāṃś cānyān sarvān anilaraṃhasaḥ // 2.25.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛtaḥ sumahatā rājan balena caturaṅgiṇā / ājagāma punar vīraḥ śakraprasthaṃ purottamam // 2.25.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu bhīmaseno 'pi vīryavān / dharmarājam anujñāpya yayau prācīṃ diśaṃ prati // 2.26.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā / vṛto bharataśārdūlo dviṣacchokavivardhanaḥ // 2.26.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gatvā rājaśārdūlaḥ pāñcālānāṃ puraṃ mahat / pāñcālān vividhopāyaiḥ sāntvayām āsa pāṇḍavaḥ // 2.26.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa gaṇḍakīṃ śūro videhāṃś ca nararṣabhaḥ / vijityālpena kālena daśārṇān agamat prabhuḥ // 2.26.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra dāśārṇako rājā sudharmā lomaharṣaṇam / kṛtavān karma bhīmena mahad yuddhaṃ nirāyudham // 2.26.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenas tu tad dṛṣṭvā tasya karma paraṃtapaḥ / adhisenāpatiṃ cakre sudharmāṇaṃ mahābalam // 2.26.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prācīṃ diśaṃ bhīmo yayau bhīmaparākramaḥ / sainyena mahatā rājan kampayann iva medinīm // 2.26.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'śvamedheśvaraṃ rājan rocamānaṃ sahānujam / jigāya samare vīro balena balināṃ varaḥ // 2.26.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ nirjitya kaunteyo nātitīvreṇa karmaṇā / pūrvadeśaṃ mahāvīryo vijigye kurunandanaḥ // 2.26.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dakṣiṇam āgamya pulindanagaraṃ mahat / sukumāraṃ vaśe cakre sumitraṃ ca narādhipam // 2.26.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu dharmarājasya śāsanād bharatarṣabhaḥ / śiśupālaṃ mahāvīryam abhyayāj janamejaya // 2.26.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cedirājo 'pi tac chrutvā pāṇḍavasya cikīrṣitam / upaniṣkramya nagarāt pratyagṛhṇāt paraṃtapaḥ // 2.26.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tau sametya mahārāja kurucedivṛṣau tadā / ubhayor ātmakulayoḥ kauśalyaṃ paryapṛcchatām // 2.26.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato nivedya tad rāṣṭraṃ cedirājo viśāṃ pate / uvāca bhīmaṃ prahasan kim idaṃ kuruṣe 'nagha // 2.26.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasya bhīmas tadācakhyau dharmarājacikīrṣitam / sa ca tat pratigṛhyaiva tathā cakre narādhipaḥ // 2.26.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīmas tatra rājann uṣitvā tridaśāḥ kṣapāḥ / satkṛtaḥ śiśupālena yayau sabalavāhanaḥ // 2.26.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ kumāraviṣaye śreṇimantam athājayat / kosalādhipatiṃ caiva bṛhadbalam ariṃdamaḥ // 2.27.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ayodhyāyāṃ tu dharmajñaṃ dīrghaprajñaṃ mahābalam / ajayat pāṇḍavaśreṣṭho nātitīvreṇa karmaṇā // 2.27.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gopālakacchaṃ ca sottamān api cottarān / mallānām adhipaṃ caiva pārthivaṃ vyajayat prabhuḥ // 2.27.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato himavataḥ pārśve samabhyetya jaradgavam / sarvam alpena kālena deśaṃ cakre vaśe balī // 2.27.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhān deśān vijitya puruṣarṣabhaḥ / unnāṭam abhito jigye kukṣimantaṃ ca parvatam // 2.27.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavaḥ sumahāvīryo balena balināṃ varaḥ // 2.27.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa kāśirājaṃ samare subandhum anivartinam / vaśe cakre mahābāhur bhīmo bhīmaparākramaḥ // 2.27.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ supārśvam abhitas tathā rājapatiṃ kratham / yudhyamānaṃ balāt saṃkhye vijigye pāṇḍavarṣabhaḥ // 2.27.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato matsyān mahātejā malayāṃś ca mahābalān / anavadyān gayāṃś caiva paśubhūmiṃ ca sarvaśaḥ // 2.27.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛtya ca mahābāhur madarvīkaṃ mahīdharam / sopadeśaṃ vinirjitya prayayāv uttarāmukhaḥ // 2.27.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vatsabhūmiṃ ca kaunteyo vijigye balavān balāt // 2.27.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhargāṇām adhipaṃ caiva niṣādādhipatiṃ tathā / vijigye bhūmipālāṃś ca maṇimatpramukhān bahūn // 2.27.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dakṣiṇamallāṃś ca bhogavantaṃ ca pāṇḍavaḥ / tarasaivājayad bhīmo nātitīvreṇa karmaṇā // 2.27.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarmakān varmakāṃś caiva sāntvenaivājayat prabhuḥ / vaidehakaṃ ca rājānaṃ janakaṃ jagatīpatim // 2.27.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijigye puruṣavyāghro nātitīvreṇa karmaṇā // 2.27.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vaidehasthas tu kaunteya indraparvatam antikāt / kirātānām adhipatīn vyajayat sapta pāṇḍavaḥ // 2.27.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ suhmān prācyasuhmān samakṣāṃś caiva vīryavān / vijitya yudhi kaunteyo māgadhān upayād balī // 2.27.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) daṇḍaṃ ca daṇḍadhāraṃ ca vijitya pṛthivīpatīn / tair eva sahitaḥ sarvair girivrajam upādravat // 2.27.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jārāsaṃdhiṃ sāntvayitvā kare ca viniveśya ha / tair eva sahito rājan karṇam abhyadravad balī // 2.27.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sa kampayann iva mahīṃ balena caturaṅgiṇā / yuyudhe pāṇḍavaśreṣṭhaḥ karṇenāmitraghātinā // 2.27.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa karṇaṃ yudhi nirjitya vaśe kṛtvā ca bhārata / tato vijigye balavān rājñaḥ parvatavāsinaḥ // 2.27.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atha modāgiriṃ caiva rājānaṃ balavattaram / pāṇḍavo bāhuvīryeṇa nijaghāna mahāmṛdhe // 2.27.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pauṇḍrādhipaṃ vīraṃ vāsudevaṃ mahābalam / kauśikīkacchanilayaṃ rājānaṃ ca mahaujasam // 2.27.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ubhau balavṛtau vīrāv ubhau tīvraparākramau / nirjityājau mahārāja vaṅgarājam upādravat // 2.27.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudrasenaṃ nirjitya candrasenaṃ ca pārthivam / tāmraliptaṃ ca rājānaṃ kācaṃ vaṅgādhipaṃ tathā // 2.27.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) suhmānām adhipaṃ caiva ye ca sāgaravāsinaḥ / sarvān mlecchagaṇāṃś caiva vijigye bharatarṣabhaḥ // 2.27.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhān deśān vijitya pavanātmajaḥ / vasu tebhya upādāya lauhityam agamad balī // 2.27.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sarvān mlecchanṛpatīn sāgaradvīpavāsinaḥ / karam āhārayām āsa ratnāni vividhāni ca // 2.27.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) candanāguruvastrāṇi maṇimuktam anuttamam / kāñcanaṃ rajataṃ vajraṃ vidrumaṃ ca mahādhanam // 2.27.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa koṭiśatasaṃkhyena dhanena mahatā tadā / abhyavarṣad ameyātmā dhanavarṣeṇa pāṇḍavam // 2.27.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraprastham athāgamya bhīmo bhīmaparākramaḥ / nivedayām āsa tadā dharmarājāya tad dhanam // 2.27.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tathaiva sahadevo 'pi dharmarājena pūjitaḥ / mahatyā senayā sārdhaṃ prayayau dakṣiṇāṃ diśam // 2.28.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śūrasenān kārtsnyena pūrvam evājayat prabhuḥ / matsyarājaṃ ca kauravyo vaśe cakre balād balī // 2.28.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) adhirājādhipaṃ caiva dantavakraṃ mahāhave / jigāya karadaṃ caiva svarājye saṃnyaveśayat // 2.28.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukumāraṃ vaśe cakre sumitraṃ ca narādhipam / tathaivāparamatsyāṃś ca vyajayat sa paṭaccarān // 2.28.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣādabhūmiṃ gośṛṅgaṃ parvatapravaraṃ tathā / tarasā vyajayad dhīmāñ śreṇimantaṃ ca pārthivam // 2.28.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) navarāṣṭraṃ vinirjitya kuntibhojam upādravat / prītipūrvaṃ ca tasyāsau pratijagrāha śāsanam // 2.28.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś carmaṇvatīkūle jambhakasyātmajaṃ nṛpam / dadarśa vāsudevena śeṣitaṃ pūrvavairiṇā // 2.28.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakre tatra sa saṃgrāmaṃ saha bhojena bhārata / sa tam ājau vinirjitya dakṣiṇābhimukho yayau // 2.28.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karāṃs tebhya upādāya ratnāni vividhāni ca / tatas tair eva sahito narmadām abhito yayau // 2.28.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vindānuvindāv āvantyau sainyena mahatā vṛtau / jigāya samare vīrāv āśvineyaḥ pratāpavān // 2.28.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato ratnāny upādāya purīṃ māhiṣmatīṃ yayau / tatra nīlena rājñā sa cakre yuddhaṃ nararṣabhaḥ // 2.28.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavaḥ paravīraghnaḥ sahadevaḥ pratāpavān / tato 'sya sumahad yuddham āsīd bhīrubhayaṃkaram // 2.28.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sainyakṣayakaraṃ caiva prāṇānāṃ saṃśayāya ca / cakre tasya hi sāhāyyaṃ bhagavān havyavāhanaḥ // 2.28.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hayā rathā nāgāḥ puruṣāḥ kavacāni ca / pradīptāni vyadṛśyanta sahadevabale tadā // 2.28.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ susaṃbhrāntamanā babhūva kurunandanaḥ / nottaraṃ prativaktuṃ ca śakto 'bhūj janamejaya // 2.28.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ bhagavān agniḥ pratyamitro 'bhavad yudhi / sahadevasya yajñārthaṃ ghaṭamānasya vai dvija // 2.28.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra māhiṣmatīvāsī bhagavān havyavāhanaḥ / śrūyate nigṛhīto vai purastāt pāradārikaḥ // 2.28.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nīlasya rājñaḥ pūrveṣām upanītaś ca so 'bhavat / tadā brāhmaṇarūpeṇa caramāṇo yadṛcchayā // 2.28.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ tu rājā yathāśāstram anvaśād dhārmikas tadā / prajajvāla tataḥ kopād bhagavān havyavāhanaḥ // 2.28.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā vismito rājā jagāma śirasā kavim / cakre prasādaṃ ca tadā tasya rājño vibhāvasuḥ // 2.28.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vareṇa chandayām āsa taṃ nṛpaṃ sviṣṭakṛttamaḥ / abhayaṃ ca sa jagrāha svasainye vai mahīpatiḥ // 2.28.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prabhṛti ye ke cid ajñānāt tāṃ purīṃ nṛpāḥ / jigīṣanti balād rājaṃs te dahyantīha vahninā // 2.28.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ puryāṃ tadā caiva māhiṣmatyāṃ kurūdvaha / babhūvur anabhigrāhyā yoṣitaś chandataḥ kila // 2.28.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam agnir varaṃ prādāt strīṇām aprativāraṇe / svairiṇyas tatra nāryo hi yatheṣṭaṃ pracaranty uta // 2.28.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varjayanti ca rājānas tad rāṣṭraṃ puruṣottama / bhayād agner mahārāja tadā prabhṛti sarvadā // 2.28.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevas tu dharmātmā sainyaṃ dṛṣṭvā bhayārditam / parītam agninā rājann ākampata yathā giriḥ // 2.28.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaspṛśya śucir bhūtvā so 'bravīt pāvakaṃ tataḥ / tvadartho 'yaṃ samārambhaḥ kṛṣṇavartman namo 'stu te // 2.28.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mukhaṃ tvam asi devānāṃ yajñas tvam asi pāvaka / pāvanāt pāvakaś cāsi vahanād dhavyavāhanaḥ // 2.28.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedās tvadarthaṃ jātāś ca jātavedās tato hy asi / yajñavighnam imaṃ kartuṃ nārhas tvaṃ havyavāhana // 2.28.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu mādreyaḥ kuśair āstīrya medinīm / vidhivat puruṣavyāghraḥ pāvakaṃ pratyupāviśat // 2.28.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramukhe sarvasainyasya bhītodvignasya bhārata / na cainam atyagād vahnir velām iva mahodadhiḥ // 2.28.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abhyetya śanair vahnir uvāca kurunandanam / sahadevaṃ nṛṇāṃ devaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ // 2.28.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭhottiṣṭha kauravya jijñāseyaṃ kṛtā mayā / vedmi sarvam abhiprāyaṃ tava dharmasutasya ca // 2.28.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā tu rakṣitavyeyaṃ purī bharatasattama / yāvad rājño 'sya nīlasya kulavaṃśadharā iti // 2.28.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īpsitaṃ tu kariṣyāmi manasas tava pāṇḍava // 2.28.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tata utthāya hṛṣṭātmā prāñjaliḥ śirasānataḥ / pūjayām āsa mādreyaḥ pāvakaṃ puruṣarṣabhaḥ // 2.28.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāvake vinivṛtte tu nīlo rājābhyayāt tadā / satkāreṇa naravyāghraṃ sahadevaṃ yudhāṃ patim // 2.28.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ kare ca viniveśya tam / mādrīsutas tataḥ prāyād vijayī dakṣiṇāṃ diśam // 2.28.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) traipuraṃ sa vaśe kṛtvā rājānam amitaujasam / nijagrāha mahābāhus tarasā potaneśvaram // 2.28.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhṛtiṃ kauśikācāryaṃ yatnena mahatā tataḥ / vaśe cakre mahābāhuḥ surāṣṭrādhipatiṃ tathā // 2.28.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surāṣṭraviṣayasthaś ca preṣayām āsa rukmiṇe / rājñe bhojakaṭasthāya mahāmātrāya dhīmate // 2.28.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmakāya sa dharmātmā sākṣād indrasakhāya vai / sa cāsya sasuto rājan pratijagrāha śāsanam // 2.28.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prītipūrvaṃ mahābāhur vāsudevam avekṣya ca / tataḥ sa ratnāny ādāya punaḥ prāyād yudhāṃ patiḥ // 2.28.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ śūrpārakaṃ caiva gaṇaṃ copakṛtāhvayam / vaśe cakre mahātejā daṇḍakāṃś ca mahābalaḥ // 2.28.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāgaradvīpavāsāṃś ca nṛpatīn mlecchayonijān / niṣādān puruṣādāṃś ca karṇaprāvaraṇān api // 2.28.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye ca kālamukhā nāma narā rākṣasayonayaḥ / kṛtsnaṃ kollagiriṃ caiva muracīpattanaṃ tathā // 2.28.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvīpaṃ tāmrāhvayaṃ caiva parvataṃ rāmakaṃ tathā / timiṃgilaṃ ca nṛpatiṃ vaśe cakre mahāmatiḥ // 2.28.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ekapādāṃś ca puruṣān kevalān vanavāsinaḥ / nagarīṃ saṃjayantīṃ ca picchaṇḍaṃ karahāṭakam // 2.28.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dūtair eva vaśe cakre karaṃ cainān adāpayat // 2.28.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pāṇḍyāṃś ca draviḍāṃś caiva sahitāṃś coḍrakeralaiḥ / andhrāṃs talavanāṃś caiva kaliṅgān oṣṭrakarṇikān // 2.28.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antākhīṃ caiva romāṃ ca yavanānāṃ puraṃ tathā / dūtair eva vaśe cakre karaṃ cainān adāpayat // 2.28.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharukacchaṃ gato dhīmān dūtān mādravatīsutaḥ / preṣayām āsa rājendra paulastyāya mahātmane // 2.28.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhīṣaṇāya dharmātmā prītipūrvam ariṃdamaḥ // 2.28.50.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa cāsya pratijagrāha śāsanaṃ prītipūrvakam / tac ca kālakṛtaṃ dhīmān anvamanyata sa prabhuḥ // 2.28.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃpreṣayām āsa ratnāni vividhāni ca / candanāgurumukhyāni divyāny ābharaṇāni ca // 2.28.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsāṃsi ca mahārhāṇi maṇīṃś caiva mahādhanān / nyavartata tato dhīmān sahadevaḥ pratāpavān // 2.28.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ nirjitya tarasā sāntvena vijayena ca / karadān pārthivān kṛtvā pratyāgacchad ariṃdamaḥ // 2.28.54 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dharmarājāya tat sarvaṃ nivedya bharatarṣabha / kṛtakarmā sukhaṃ rājann uvāsa janamejaya // 2.28.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulasya tu vakṣyāmi karmāṇi vijayaṃ tathā / vāsudevajitām āśāṃ yathāsau vyajayat prabhuḥ // 2.29.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niryāya khāṇḍavaprasthāt pratīcīm abhito diśam / uddiśya matimān prāyān mahatyā senayā saha // 2.29.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhanādena mahatā yodhānāṃ garjitena ca / rathanemininādaiś ca kampayan vasudhām imām // 2.29.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato bahudhanaṃ ramyaṃ gavāśvadhanadhānyavat / kārttikeyasya dayitaṃ rohītakam upādravat // 2.29.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatra yuddhaṃ mahad vṛttaṃ śūrair mattamayūrakaiḥ / marubhūmiṃ ca kārtsnyena tathaiva bahudhānyakam // 2.29.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śairīṣakaṃ mahecchaṃ ca vaśe cakre mahādyutiḥ / śibīṃs trigartān ambaṣṭhān mālavān pañcakarpaṭān // 2.29.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathā madhyamikāyāṃś ca vāṭadhānān dvijān atha / punaś ca parivṛtyātha puṣkarāraṇyavāsinaḥ // 2.29.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṇān utsavasaṃketān vyajayat puruṣarṣabhaḥ / sindhukūlāśritā ye ca grāmaṇeyā mahābalāḥ // 2.29.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdrābhīragaṇāś caiva ye cāśritya sarasvatīm / vartayanti ca ye matsyair ye ca parvatavāsinaḥ // 2.29.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtsnaṃ pañcanadaṃ caiva tathaivāparaparyaṭam / uttarajyotikaṃ caiva tathā vṛndāṭakaṃ puram // 2.29.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvārapālaṃ ca tarasā vaśe cakre mahādyutiḥ // 2.29.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) ramaṭhān hārahūṇāṃś ca pratīcyāś caiva ye nṛpāḥ / tān sarvān sa vaśe cakre śāsanād eva pāṇḍavaḥ // 2.29.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrasthaḥ preṣayām āsa vāsudevāya cābhibhuḥ / sa cāsya daśabhī rājyaiḥ pratijagrāha śāsanam // 2.29.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śākalam abhyetya madrāṇāṃ puṭabhedanam / mātulaṃ prītipūrveṇa śalyaṃ cakre vaśe balī // 2.29.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasmin satkṛto rājñā satkārārho viśāṃ pate / ratnāni bhūrīṇy ādāya saṃpratasthe yudhāṃ patiḥ // 2.29.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ sāgarakukṣisthān mlecchān paramadāruṇān / pahlavān barbarāṃś caiva tān sarvān anayad vaśam // 2.29.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato ratnāny upādāya vaśe kṛtvā ca pārthivān / nyavartata naraśreṣṭho nakulaś citramārgavit // 2.29.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karabhāṇāṃ sahasrāṇi kośaṃ tasya mahātmanaḥ / ūhur daśa mahārāja kṛcchrād iva mahādhanam // 2.29.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraprasthagataṃ vīram abhyetya sa yudhiṣṭhiram / tato mādrīsutaḥ śrīmān dhanaṃ tasmai nyavedayat // 2.29.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pratīcīṃ nakulo diśaṃ varuṇapālitām / vijigye vāsudevena nirjitāṃ bharatarṣabhaḥ // 2.29.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rakṣaṇād dharmarājasya satyasya paripālanāt / śatrūṇāṃ kṣapaṇāc caiva svakarmaniratāḥ prajāḥ // 2.30.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balīnāṃ samyag ādānād dharmataś cānuśāsanāt / nikāmavarṣī parjanyaḥ sphīto janapado 'bhavat // 2.30.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sarvārambhāḥ supravṛttā gorakṣaṃ karṣaṇaṃ vaṇik / viśeṣāt sarvam evaitat saṃjajñe rājakarmaṇaḥ // 2.30.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dasyubhyo vañcakebhyo vā rājan prati parasparam / rājavallabhataś caiva nāśrūyanta mṛṣā giraḥ // 2.30.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avarṣaṃ cātivarṣaṃ ca vyādhipāvakamūrchanam / sarvam etat tadā nāsīd dharmanitye yudhiṣṭhire // 2.30.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyaṃ kartum upasthātuṃ balikarma svabhāvajam / abhihartuṃ nṛpā jagmur nānyaiḥ kāryaiḥ pṛthak pṛthak // 2.30.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmyair dhanāgamais tasya vavṛdhe nicayo mahān / kartuṃ yasya na śakyeta kṣayo varṣaśatair api // 2.30.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svakośasya parīmāṇaṃ koṣṭhasya ca mahīpatiḥ / vijñāya rājā kaunteyo yajñāyaiva mano dadhe // 2.30.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) suhṛdaś caiva taṃ sarve pṛthak ca saha cābruvan / yajñakālas tava vibho kriyatām atra sāṃpratam // 2.30.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) athaivaṃ bruvatām eva teṣām abhyāyayau hariḥ / ṛṣiḥ purāṇo vedātmā dṛśyaś cāpi vijānatām // 2.30.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jagatas tasthuṣāṃ śreṣṭhaḥ prabhavaś cāpyayaś ca ha / bhūtabhavyabhavannāthaḥ keśavaḥ keśisūdanaḥ // 2.30.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prākāraḥ sarvavṛṣṇīnām āpatsv abhayado 'rihā / balādhikāre nikṣipya saṃhatyānakadundubhim // 2.30.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) uccāvacam upādāya dharmarājāya mādhavaḥ / dhanaughaṃ puruṣavyāghro balena mahatā vṛtaḥ // 2.30.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dhanaugham aparyantaṃ ratnasāgaram akṣayam / nādayan rathaghoṣeṇa praviveśa purottamam // 2.30.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asūryam iva sūryeṇa nivātam iva vāyunā / kṛṣṇena samupetena jahṛṣe bhārataṃ puram // 2.30.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ mudābhisamāgamya satkṛtya ca yathāvidhi / saṃpṛṣṭvā kuśalaṃ caiva sukhāsīnaṃ yudhiṣṭhiraḥ // 2.30.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhaumyadvaipāyanamukhair ṛtvigbhiḥ puruṣarṣabhaḥ / bhīmārjunayamaiś cāpi sahitaḥ kṛṣṇam abravīt // 2.30.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tvatkṛte pṛthivī sarvā madvaśe kṛṣṇa vartate / dhanaṃ ca bahu vārṣṇeya tvatprasādād upārjitam // 2.30.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ham icchāmi tat sarvaṃ vidhivad devakīsuta / upayoktuṃ dvijāgryeṣu havyavāhe ca mādhava // 2.30.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ahaṃ yaṣṭum icchāmi dāśārha sahitas tvayā / anujaiś ca mahābāho tan mānujñātum arhasi // 2.30.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dīkṣāpaya govinda tvam ātmānaṃ mahābhuja / tvayīṣṭavati dāśārha vipāpmā bhavitā hy aham // 2.30.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃ vāpy abhyanujānīhi sahaibhir anujair vibho / anujñātas tvayā kṛṣṇa prāpnuyāṃ kratum uttamam // 2.30.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ kṛṣṇaḥ pratyuvācedaṃ bahūktvā guṇavistaram / tvam eva rājaśārdūla samrāḍ arho mahākratum // 2.30.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprāpnuhi tvayā prāpte kṛtakṛtyās tato vayam // 2.30.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yajasvābhīpsitaṃ yajñaṃ mayi śreyasy avasthite / niyuṅkṣva cāpi māṃ kṛtye sarvaṃ kartāsmi te vacaḥ // 2.30.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saphalaḥ kṛṣṇa saṃkalpaḥ siddhiś ca niyatā mama / yasya me tvaṃ hṛṣīkeśa yathepsitam upasthitaḥ // 2.30.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñātas tu kṛṣṇena pāṇḍavo bhrātṛbhiḥ saha / īhituṃ rājasūyāya sādhanāny upacakrame // 2.30.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata ājñāpayām āsa pāṇḍavo 'rinibarhaṇaḥ / sahadevaṃ yudhāṃ śreṣṭhaṃ mantriṇaś caiva sarvaśaḥ // 2.30.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmin kratau yathoktāni yajñāṅgāni dvijātibhiḥ / tathopakaraṇaṃ sarvaṃ maṅgalāni ca sarvaśaḥ // 2.30.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhiyajñāṃś ca saṃbhārān dhaumyoktān kṣipram eva hi / samānayantu puruṣā yathāyogaṃ yathākramam // 2.30.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) indraseno viśokaś ca pūruś cārjunasārathiḥ / annādyāharaṇe yuktāḥ santu matpriyakāmyayā // 2.30.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvakāmāś ca kāryantāṃ rasagandhasamanvitāḥ / manoharāḥ prītikarā dvijānāṃ kurusattama // 2.30.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tad vākyasamakālaṃ tu kṛtaṃ sarvam avedayat / sahadevo yudhāṃ śreṣṭho dharmarāje mahātmani // 2.30.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dvaipāyano rājann ṛtvijaḥ samupānayat / vedān iva mahābhāgān sākṣān mūrtimato dvijān // 2.30.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayaṃ brahmatvam akarot tasya satyavatīsutaḥ / dhanaṃjayānām ṛṣabhaḥ susāmā sāmago 'bhavat // 2.30.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) yājñavalkyo babhūvātha brahmiṣṭho 'dhvaryusattamaḥ / pailo hotā vasoḥ putro dhaumyena sahito 'bhavat // 2.30.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣāṃ śiṣyavargāś ca putrāś ca bharatarṣabha / babhūvur hotragāḥ sarve vedavedāṅgapāragāḥ // 2.30.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vācayitvā puṇyāham īhayitvā ca taṃ vidhim / śāstroktaṃ yojayām āsus tad devayajanaṃ mahat // 2.30.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatra cakrur anujñātāḥ śaraṇāny uta śilpinaḥ / ratnavanti viśālāni veśmānīva divaukasām // 2.30.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata ājñāpayām āsa sa rājā rājasattamaḥ / sahadevaṃ tadā sadyo mantriṇaṃ kurusattamaḥ // 2.30.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmantraṇārthaṃ dūtāṃs tvaṃ preṣayasvāśugān drutam / upaśrutya vaco rājñaḥ sa dūtān prāhiṇot tadā // 2.30.40 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āmantrayadhvaṃ rāṣṭreṣu brāhmaṇān bhūmipān api / viśaś ca mānyāñ śūdrāṃś ca sarvān ānayateti ca // 2.30.41 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) te sarvān pṛthivīpālān pāṇḍaveyasya śāsanāt / āmantrayāṃ babhūvuś ca preṣayām āsa cāparān // 2.30.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te tu yathākālaṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram / dīkṣayāṃ cakrire viprā rājasūyāya bhārata // 2.30.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīkṣitaḥ sa tu dharmātmā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / jagāma yajñāyatanaṃ vṛto vipraiḥ sahasraśaḥ // 2.30.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhrātṛbhir jñātibhiś caiva suhṛdbhiḥ sacivais tathā / kṣatriyaiś ca manuṣyendra nānādeśasamāgataiḥ // 2.30.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amātyaiś ca nṛpaśreṣṭho dharmo vigrahavān iva // 2.30.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ājagmur brāhmaṇās tatra viṣayebhyas tatas tataḥ / sarvavidyāsu niṣṇātā vedavedāṅgapāragāḥ // 2.30.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām āvasathāṃś cakrur dharmarājasya śāsanāt / bahvannāñ śayanair yuktān sagaṇānāṃ pṛthak pṛthak // 2.30.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvartuguṇasaṃpannāñ śilpino 'tha sahasraśaḥ // 2.30.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) teṣu te nyavasan rājan brāhmaṇā bhṛśasatkṛtāḥ / kathayantaḥ kathā bahvīḥ paśyanto naṭanartakān // 2.30.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhuñjatāṃ caiva viprāṇāṃ vadatāṃ ca mahāsvanaḥ / aniśaṃ śrūyate smātra muditānāṃ mahātmanām // 2.30.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīyatāṃ dīyatām eṣāṃ bhujyatāṃ bhujyatām iti / evaṃprakārāḥ saṃjalpāḥ śrūyante smātra nityaśaḥ // 2.30.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gavāṃ śatasahasrāṇi śayanānāṃ ca bhārata / rukmasya yoṣitāṃ caiva dharmarājaḥ pṛthag dadau // 2.30.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāvartataivaṃ yajñaḥ sa pāṇḍavasya mahātmanaḥ / pṛthivyām ekavīrasya śakrasyeva triviṣṭape // 2.30.52 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā preṣayām āsa pāṇḍavam / nakulaṃ hāstinapuraṃ bhīṣmāya bharatarṣabha // 2.30.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) droṇāya dhṛtarāṣṭrāya vidurāya kṛpāya ca / bhrātṝṇāṃ caiva sarveṣāṃ ye 'nuraktā yudhiṣṭhire // 2.30.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gatvā hāstinapuraṃ nakulaḥ samitiṃjayaḥ / bhīṣmam āmantrayām āsa dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍavaḥ // 2.31.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prayayuḥ prītamanaso yajñaṃ brahmapuraḥsarāḥ / saṃśrutya dharmarājasya yajñaṃ yajñavidas tadā // 2.31.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anye ca śataśas tuṣṭair manobhir manujarṣabha / draṣṭukāmāḥ sabhāṃ caiva dharmarājaṃ ca pāṇḍavam // 2.31.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) digbhyaḥ sarve samāpetuḥ pārthivās tatra bhārata / samupādāya ratnāni vividhāni mahānti ca // 2.31.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraś ca bhīṣmaś ca viduraś ca mahāmatiḥ / duryodhanapurogāś ca bhrātaraḥ sarva eva te // 2.31.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtyāmantritāḥ sarve ācāryapramukhā nṛpāḥ / gāndhārarājaḥ subalaḥ śakuniś ca mahābalaḥ // 2.31.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) acalo vṛṣakaś caiva karṇaś ca rathināṃ varaḥ / ṛtaḥ śalyo madrarājo bāhlikaś ca mahārathaḥ // 2.31.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) somadatto 'tha kauravyo bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ / aśvatthāmā kṛpo droṇaḥ saindhavaś ca jayadrathaḥ // 2.31.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñasenaḥ saputraś ca śālvaś ca vasudhādhipaḥ / prāgjyotiṣaś ca nṛpatir bhagadatto mahāyaśāḥ // 2.31.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) saha sarvais tathā mlecchaiḥ sāgarānūpavāsibhiḥ / pārvatīyāś ca rājāno rājā caiva bṛhadbalaḥ // 2.31.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauṇḍrako vāsudevaś ca vaṅgaḥ kāliṅgakas tathā / ākarṣaḥ kuntalaś caiva vānavāsyāndhrakās tathā // 2.31.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draviḍāḥ siṃhalāś caiva rājā kāśmīrakas tathā / kuntibhojo mahātejāḥ suhmaś ca sumahābalaḥ // 2.31.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhlikāś cāpare śūrā rājānaḥ sarva eva te / virāṭaḥ saha putraiś ca mācellaś ca mahārathaḥ // 2.31.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājāno rājaputrāś ca nānājanapadeśvarāḥ // 2.31.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śiśupālo mahāvīryaḥ saha putreṇa bhārata / āgacchat pāṇḍaveyasya yajñaṃ saṃgrāmadurmadaḥ // 2.31.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmaś caivāniruddhaś ca babhruś ca sahasāraṇaḥ / gadapradyumnasāmbāś ca cārudeṣṇaś ca vīryavān // 2.31.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ulmuko niśaṭhaś caiva vīraḥ prādyumnir eva ca / vṛṣṇayo nikhilenānye samājagmur mahārathāḥ // 2.31.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo rājāno madhyadeśajāḥ / ājagmuḥ pāṇḍuputrasya rājasūyaṃ mahākratum // 2.31.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dadus teṣām āvasathān dharmarājasya śāsanāt / bahukakṣyānvitān rājan dīrghikāvṛkṣaśobhitān // 2.31.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tathā dharmātmajas teṣāṃ cakre pūjām anuttamām / satkṛtāś ca yathoddiṣṭāñ jagmur āvasathān nṛpāḥ // 2.31.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kailāsaśikharaprakhyān manojñān dravyabhūṣitān / sarvataḥ saṃvṛtān uccaiḥ prākāraiḥ sukṛtaiḥ sitaiḥ // 2.31.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇajālasaṃvītān maṇikuṭṭimaśobhitān / sukhārohaṇasopānān mahāsanaparicchadān // 2.31.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sragdāmasamavacchannān uttamāgurugandhinaḥ / haṃsāṃśuvarṇasadṛśān āyojanasudarśanān // 2.31.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asaṃbādhān samadvārān yutān uccāvacair guṇaiḥ / bahudhātupinaddhāṅgān himavacchikharān iva // 2.31.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśrāntās te tato 'paśyan bhūmipā bhūridakṣiṇam / vṛtaṃ sadasyair bahubhir dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram // 2.31.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tat sadaḥ pārthivaiḥ kīrṇaṃ brāhmaṇaiś ca mahātmabhiḥ / bhrājate sma tadā rājan nākapṛṣṭham ivāmaraiḥ // 2.31.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahaṃ guruṃ caiva pratyudgamya yudhiṣṭhiraḥ / abhivādya tato rājann idaṃ vacanam abravīt // 2.32.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaṃ droṇaṃ kṛpaṃ drauṇiṃ duryodhanaviviṃśatī // 2.32.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asmin yajñe bhavanto mām anugṛhṇantu sarvaśaḥ / idaṃ vaḥ svam ahaṃ caiva yad ihāsti dhanaṃ mama // 2.32.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prīṇayantu bhavanto māṃ yatheṣṭam aniyantritāḥ // 2.32.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktvā sa tān sarvān dīkṣitaḥ pāṇḍavāgrajaḥ / yuyoja ha yathāyogam adhikāreṣv anantaram // 2.32.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhakṣyabhojyādhikāreṣu duḥśāsanam ayojayat / parigrahe brāhmaṇānām aśvatthāmānam uktavān // 2.32.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) rājñāṃ tu pratipūjārthaṃ saṃjayaṃ saṃnyayojayat / kṛtākṛtaparijñāne bhīṣmadroṇau mahāmatī // 2.32.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyasya suvarṇasya ratnānāṃ cānvavekṣaṇe / dakṣiṇānāṃ ca vai dāne kṛpaṃ rājā nyayojayat // 2.32.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathānyān puruṣavyāghrāṃs tasmiṃs tasmin nyayojayat // 2.32.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bāhliko dhṛtarāṣṭraś ca somadatto jayadrathaḥ / nakulena samānītāḥ svāmivat tatra remire // 2.32.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣattā vyayakaras tv āsīd viduraḥ sarvadharmavit / duryodhanas tv arhaṇāni pratijagrāha sarvaśaḥ // 2.32.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sarvalokaḥ samāvṛttaḥ piprīṣuḥ phalam uttamam / draṣṭukāmaḥ sabhāṃ caiva dharmarājaṃ ca pāṇḍavam // 2.32.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kaś cid āharat tatra sahasrāvaram arhaṇam / ratnaiś ca bahubhis tatra dharmarājam avardhayan // 2.32.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu mama kauravyo ratnadānaiḥ samāpnuyāt / yajñam ity eva rājānaḥ spardhamānā dadur dhanam // 2.32.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavanaiḥ savimānāgraiḥ sodarkair balasaṃvṛtaiḥ / lokarājavimānaiś ca brāhmaṇāvasathaiḥ saha // 2.32.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtair āvasathair divyair vimānapratimais tathā / vicitrai ratnavadbhiś ca ṛddhyā paramayā yutaiḥ // 2.32.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājabhiś ca samāvṛttair atīvaśrīsamṛddhibhiḥ / aśobhata sado rājan kaunteyasya mahātmanaḥ // 2.32.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛddhyā ca varuṇaṃ devaṃ spardhamāno yudhiṣṭhiraḥ / ṣaḍagninātha yajñena so 'yajad dakṣiṇāvatā // 2.32.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāñ janān sarvakāmaiḥ samṛddhaiḥ samatarpayat // 2.32.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) annavān bahubhakṣyaś ca bhuktavajjanasaṃvṛtaḥ / ratnopahārakarmaṇyo babhūva sa samāgamaḥ // 2.32.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iḍājyahomāhutibhir mantraśikṣāsamanvitaiḥ / tasmin hi tatṛpur devās tate yajñe maharṣibhiḥ // 2.32.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yathā devās tathā viprā dakṣiṇānnamahādhanaiḥ / tatṛpuḥ sarvavarṇāś ca tasmin yajñe mudānvitāḥ // 2.32.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhiṣecanīye 'hni brāhmaṇā rājabhiḥ saha / antarvedīṃ praviviśuḥ satkārārthaṃ maharṣayaḥ // 2.33.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nāradapramukhās tasyām antarvedyāṃ mahātmanaḥ / samāsīnāḥ śuśubhire saha rājarṣibhis tadā // 2.33.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sametā brahmabhavane devā devarṣayo yathā / karmāntaram upāsanto jajalpur amitaujasaḥ // 2.33.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) idam evaṃ na cāpy evam evam etan na cānyathā / ity ūcur bahavas tatra vitaṇḍānāḥ parasparam // 2.33.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛśān arthāṃs tathā ke cid akṛśāṃs tatra kurvate / akṛśāṃś ca kṛśāṃś cakrur hetubhiḥ śāstraniścitaiḥ // 2.33.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra medhāvinaḥ ke cid artham anyaiḥ prapūritam / vicikṣipur yathā śyenā nabhogatam ivāmiṣam // 2.33.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cid dharmārthasaṃyuktāḥ kathās tatra mahāvratāḥ / remire kathayantaś ca sarvavedavidāṃ varāḥ // 2.33.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā vedir vedasaṃpannair devadvijamaharṣibhiḥ / ābabhāse samākīrṇā nakṣatrair dyaur ivāmalā // 2.33.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tasyāṃ saṃnidhau śūdraḥ kaś cid āsīn na cāvrataḥ / antarvedyāṃ tadā rājan yudhiṣṭhiraniveśane // 2.33.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ tu lakṣmīvato lakṣmīṃ tadā yajñavidhānajām / tutoṣa nāradaḥ paśyan dharmarājasya dhīmataḥ // 2.33.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha cintāṃ samāpede sa munir manujādhipa / nāradas taṃ tadā paśyan sarvakṣatrasamāgamam // 2.33.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sasmāra ca purāvṛttāṃ kathāṃ tāṃ bharatarṣabha / aṃśāvataraṇe yāsau brahmaṇo bhavane 'bhavat // 2.33.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānāṃ saṃgamaṃ taṃ tu vijñāya kurunandana / nāradaḥ puṇḍarīkākṣaṃ sasmāra manasā harim // 2.33.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sākṣāt sa vibudhārighnaḥ kṣatre nārāyaṇo vibhuḥ / pratijñāṃ pālayan dhīmāñ jātaḥ parapuraṃjayaḥ // 2.33.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdideśa purā yo 'sau vibudhān bhūtakṛt svayam / anyonyam abhinighnantaḥ punar lokān avāpsyatha // 2.33.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti nārāyaṇaḥ śaṃbhur bhagavāñ jagataḥ prabhuḥ / ādiśya vibudhān sarvān ajāyata yadukṣaye // 2.33.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣitāv andhakavṛṣṇīnāṃ vaṃśe vaṃśabhṛtāṃ varaḥ / parayā śuśubhe lakṣmyā nakṣatrāṇām ivoḍurāṭ // 2.33.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya bāhubalaṃ sendrāḥ surāḥ sarva upāsate / so 'yaṃ mānuṣavan nāma harir āste 'rimardanaḥ // 2.33.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho bata mahad bhūtaṃ svayaṃbhūr yad idaṃ svayam / ādāsyati punaḥ kṣatram evaṃ balasamanvitam // 2.33.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity etāṃ nāradaś cintāṃ cintayām āsa dharmavit / hariṃ nārāyaṇaṃ jñātvā yajñair īḍyaṃ tam īśvaram // 2.33.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin dharmavidāṃ śreṣṭho dharmarājasya dhīmataḥ / mahādhvare mahābuddhis tasthau sa bahumānataḥ // 2.33.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīṣmo 'bravīd rājan dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram / kriyatām arhaṇaṃ rājñāṃ yathārham iti bhārata // 2.33.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācāryam ṛtvijaṃ caiva saṃyuktaṃ ca yudhiṣṭhira / snātakaṃ ca priyaṃ cāhuḥ ṣaḍ arghyārhān nṛpaṃ tathā // 2.33.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etān arhān abhigatān āhuḥ saṃvatsaroṣitān / ta ime kālapūgasya mahato 'smān upāgatāḥ // 2.33.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) eṣām ekaikaśo rājann arghyam ānīyatām iti / atha caiṣāṃ variṣṭhāya samarthāyopanīyatām // 2.33.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasmai bhavān manyate 'rgham ekasmai kurunandana / upanīyamānaṃ yuktaṃ ca tan me brūhi pitāmaha // 2.33.26 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: asamīcīna) tato bhīṣmaḥ śāṃtanavo buddhyā niścitya bhārata / vārṣṇeyaṃ manyate kṛṣṇam arhaṇīyatamaṃ bhuvi // 2.33.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) eṣa hy eṣāṃ sametānāṃ tejobalaparākramaiḥ / madhye tapann ivābhāti jyotiṣām iva bhāskaraḥ // 2.33.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asūryam iva sūryeṇa nivātam iva vāyunā / bhāsitaṃ hlāditaṃ caiva kṛṣṇenedaṃ sado hi naḥ // 2.33.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai bhīṣmābhyanujñātaḥ sahadevaḥ pratāpavān / upajahre 'tha vidhivad vārṣṇeyāyārghyam uttamam // 2.33.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pratijagrāha tat kṛṣṇaḥ śāstradṛṣṭena karmaṇā / śiśupālas tu tāṃ pūjāṃ vāsudeve na cakṣame // 2.33.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa upālabhya bhīṣmaṃ ca dharmarājaṃ ca saṃsadi / apākṣipad vāsudevaṃ cedirājo mahābalaḥ // 2.33.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nāyam arhati vārṣṇeyas tiṣṭhatsv iha mahātmasu / mahīpatiṣu kauravya rājavat pārthivārhaṇam // 2.34.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāyaṃ yuktaḥ samācāraḥ pāṇḍaveṣu mahātmasu / yat kāmāt puṇḍarīkākṣaṃ pāṇḍavārcitavān asi // 2.34.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bālā yūyaṃ na jānīdhvaṃ dharmaḥ sūkṣmo hi pāṇḍavāḥ / ayaṃ tatrābhyatikrānta āpageyo 'lpadarśanaḥ // 2.34.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvādṛśo dharmayukto hi kurvāṇaḥ priyakāmyayā / bhavaty abhyadhikaṃ bhīṣmo lokeṣv avamataḥ satām // 2.34.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hy arājā dāśārho madhye sarvamahīkṣitām / arhaṇām arhati tathā yathā yuṣmābhir arcitaḥ // 2.34.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) atha vā manyase kṛṣṇaṃ sthaviraṃ bharatarṣabha / vasudeve sthite vṛddhe katham arhati tatsutaḥ // 2.34.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā vāsudevo 'pi priyakāmo 'nuvṛttavān / drupade tiṣṭhati kathaṃ mādhavo 'rhati pūjanam // 2.34.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ācāryaṃ manyase kṛṣṇam atha vā kurupuṃgava / droṇe tiṣṭhati vārṣṇeyaṃ kasmād arcitavān asi // 2.34.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtvijaṃ manyase kṛṣṇam atha vā kurunandana / dvaipāyane sthite vipre kathaṃ kṛṣṇo 'rcitas tvayā // 2.34.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva ṛtviṅ na cācāryo na rājā madhusūdanaḥ / arcitaś ca kuruśreṣṭha kim anyat priyakāmyayā // 2.34.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vāpy arcanīyo 'yaṃ yuṣmākaṃ madhusūdanaḥ / kiṃ rājabhir ihānītair avamānāya bhārata // 2.34.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ tu na bhayād asya kaunteyasya mahātmanaḥ / prayacchāmaḥ karān sarve na lobhān na ca sāntvanāt // 2.34.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asya dharmapravṛttasya pārthivatvaṃ cikīrṣataḥ / karān asmai prayacchāmaḥ so 'yam asmān na manyate // 2.34.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim anyad avamānād dhi yad imaṃ rājasaṃsadi / aprāptalakṣaṇaṃ kṛṣṇam arghyeṇārcitavān asi // 2.34.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akasmād dharmaputrasya dharmātmeti yaśo gatam / ko hi dharmacyute pūjām evaṃ yuktāṃ prayojayet // 2.34.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'yaṃ vṛṣṇikule jāto rājānaṃ hatavān purā // 2.34.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adya dharmātmatā caiva vyapakṛṣṭā yudhiṣṭhirāt / kṛpaṇatvaṃ niviṣṭaṃ ca kṛṣṇe 'rghyasya nivedanāt // 2.34.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi bhītāś ca kaunteyāḥ kṛpaṇāś ca tapasvinaḥ / nanu tvayāpi boddhavyaṃ yāṃ pūjāṃ mādhavo 'rhati // 2.34.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā kṛpaṇair etām upanītāṃ janārdana / pūjām anarhaḥ kasmāt tvam abhyanujñātavān asi // 2.34.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ayuktām ātmanaḥ pūjāṃ tvaṃ punar bahu manyase / haviṣaḥ prāpya niṣyandaṃ prāśituṃ śveva nirjane // 2.34.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv ayaṃ pārthivendrāṇām avamānaḥ prayujyate / tvām eva kuravo vyaktaṃ pralambhante janārdana // 2.34.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) klībe dārakriyā yādṛg andhe vā rūpadarśanam / arājño rājavat pūjā tathā te madhusūdana // 2.34.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭo yudhiṣṭhiro rājā dṛṣṭo bhīṣmaś ca yādṛśaḥ / vāsudevo 'py ayaṃ dṛṣṭaḥ sarvam etad yathātatham // 2.34.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā śiśupālas tān utthāya paramāsanāt / niryayau sadasas tasmāt sahito rājabhis tadā // 2.34.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā śiśupālam upādravat / uvāca cainaṃ madhuraṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ // 2.35.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nedaṃ yuktaṃ mahīpāla yādṛśaṃ vai tvam uktavān / adharmaś ca paro rājan pāruṣyaṃ ca nirarthakam // 2.35.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi dharmaṃ paraṃ jātu nāvabudhyeta pārthiva / bhīṣmaḥ śāṃtanavas tv enaṃ māvamaṃsthā ato 'nyathā // 2.35.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya cemān mahīpālāṃs tvatto vṛddhatamān bahūn / mṛṣyante cārhaṇāṃ kṛṣṇe tadvat tvaṃ kṣantum arhasi // 2.35.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) veda tattvena kṛṣṇaṃ hi bhīṣmaś cedipate bhṛśam / na hy enaṃ tvaṃ tathā vettha yathainaṃ veda kauravaḥ // 2.35.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsmā anunayo deyo nāyam arhati sāntvanam / lokavṛddhatame kṛṣṇe yo 'rhaṇāṃ nānumanyate // 2.35.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyaḥ kṣatriyaṃ jitvā raṇe raṇakṛtāṃ varaḥ / yo muñcati vaśe kṛtvā gurur bhavati tasya saḥ // 2.35.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāṃ ca samitau rājñām ekam apy ajitaṃ yudhi / na paśyāmi mahīpālaṃ sātvatīputratejasā // 2.35.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi kevalam asmākam ayam arcyatamo 'cyutaḥ / trayāṇām api lokānām arcanīyo janārdanaḥ // 2.35.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇena hi jitā yuddhe bahavaḥ kṣatriyarṣabhāḥ / jagat sarvaṃ ca vārṣṇeye nikhilena pratiṣṭhitam // 2.35.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt satsv api vṛddheṣu kṛṣṇam arcāma netarān / evaṃ vaktuṃ na cārhas tvaṃ mā bhūt te buddhir īdṛśī // 2.35.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānavṛddhā mayā rājan bahavaḥ paryupāsitāḥ / teṣāṃ kathayatāṃ śaurer ahaṃ guṇavato guṇān // 2.35.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgatānām aśrauṣaṃ bahūn bahumatān satām // 2.35.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) karmāṇy api ca yāny asya janmaprabhṛti dhīmataḥ / bahuśaḥ kathyamānāni narair bhūyaḥ śrutāni me // 2.35.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kevalaṃ vayaṃ kāmāc cedirāja janārdanam / na saṃbandhaṃ puraskṛtya kṛtārthaṃ vā kathaṃ cana // 2.35.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arcāmahe 'rcitaṃ sadbhir bhuvi bhaumasukhāvaham / yaśaḥ śauryaṃ jayaṃ cāsya vijñāyārcāṃ prayujmahe // 2.35.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi kaś cid ihāsmābhiḥ subālo 'py aparīkṣitaḥ / guṇair vṛddhān atikramya harir arcyatamo mataḥ // 2.35.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānavṛddho dvijātīnāṃ kṣatriyāṇāṃ balādhikaḥ / pūjye tāv iha govinde hetū dvāv api saṃsthitau // 2.35.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedavedāṅgavijñānaṃ balaṃ cāpy amitaṃ tathā / nṛṇāṃ hi loke kasyāsti viśiṣṭaṃ keśavād ṛte // 2.35.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dānaṃ dākṣyaṃ śrutaṃ śauryaṃ hrīḥ kīrtir buddhir uttamā / saṃnatiḥ śrīr dhṛtis tuṣṭiḥ puṣṭiś ca niyatācyute // 2.35.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam imaṃ sarvasaṃpannam ācāryaṃ pitaraṃ gurum / arcyam arcitam arcārhaṃ sarve saṃmantum arhatha // 2.35.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtvig gurur vivāhyaś ca snātako nṛpatiḥ priyaḥ / sarvam etad dhṛṣīkeśe tasmād abhyarcito 'cyutaḥ // 2.35.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇa eva hi lokānām utpattir api cāpyayaḥ / kṛṣṇasya hi kṛte bhūtam idaṃ viśvaṃ samarpitam // 2.35.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa prakṛtir avyaktā kartā caiva sanātanaḥ / paraś ca sarvabhūtebhyas tasmād vṛddhatamo 'cyutaḥ // 2.35.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhir mano mahān vāyus tejo 'mbhaḥ khaṃ mahī ca yā / caturvidhaṃ ca yad bhūtaṃ sarvaṃ kṛṣṇe pratiṣṭhitam // 2.35.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityaś candramāś caiva nakṣatrāṇi grahāś ca ye / diśaś copadiśaś caiva sarvaṃ kṛṣṇe pratiṣṭhitam // 2.35.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ tu puruṣo bālaḥ śiśupālo na budhyate / sarvatra sarvadā kṛṣṇaṃ tasmād evaṃ prabhāṣate // 2.35.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo hi dharmaṃ vicinuyād utkṛṣṭaṃ matimān naraḥ / sa vai paśyed yathādharmaṃ na tathā cedirāḍ ayam // 2.35.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) savṛddhabāleṣv atha vā pārthiveṣu mahātmasu / ko nārhaṃ manyate kṛṣṇaṃ ko vāpy enaṃ na pūjayet // 2.35.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) athemāṃ duṣkṛtāṃ pūjāṃ śiśupālo vyavasyati / duṣkṛtāyāṃ yathānyāyaṃ tathāyaṃ kartum arhati // 2.35.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato bhīṣmo virarāma mahāyaśāḥ / vyājahārottaraṃ tatra sahadevo 'rthavad vacaḥ // 2.36.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) keśavaṃ keśihantāram aprameyaparākramam / pūjyamānaṃ mayā yo vaḥ kṛṣṇaṃ na sahate nṛpāḥ // 2.36.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣāṃ balināṃ mūrdhni mayedaṃ nihitaṃ padam / evam ukte mayā samyag uttaraṃ prabravītu saḥ // 2.36.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matimantas tu ye ke cid ācāryaṃ pitaraṃ gurum / arcyam arcitam arcārham anujānantu te nṛpāḥ // 2.36.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato na vyājahāraiṣāṃ kaś cid buddhimatāṃ satām / mānināṃ balināṃ rājñāṃ madhye saṃdarśite pade // 2.36.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'patat puṣpavṛṣṭiḥ sahadevasya mūrdhani / adṛśyarūpā vācaś cāpy abruvan sādhu sādhv iti // 2.36.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) āvidhyad ajinaṃ kṛṣṇaṃ bhaviṣyadbhūtajalpakaḥ / sarvasaṃśayanirmoktā nāradaḥ sarvalokavit // 2.36.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāhūtāgatāḥ sarve sunīthapramukhā gaṇāḥ / saṃprādṛśyanta saṃkruddhā vivarṇavadanās tathā // 2.36.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhirābhiṣekaṃ ca vāsudevasya cārhaṇam / abruvaṃs tatra rājāno nirvedād ātmaniścayāt // 2.36.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhṛdbhir vāryamāṇānāṃ teṣāṃ hi vapur ābabhau / āmiṣād apakṛṣṭānāṃ siṃhānām iva garjatām // 2.36.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ balaugham aparyantaṃ rājasāgaram akṣayam / kurvāṇaṃ samayaṃ kṛṣṇo yuddhāya bubudhe tadā // 2.36.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjayitvā tu pūjārhaṃ brahmakṣatraṃ viśeṣataḥ / sahadevo nṛṇāṃ devaḥ samāpayata karma tat // 2.36.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasminn abhyarcite kṛṣṇe sunīthaḥ śatrukarṣaṇaḥ / atitāmrekṣaṇaḥ kopād uvāca manujādhipān // 2.36.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthitaḥ senāpatir vo 'haṃ manyadhvaṃ kiṃ nu sāṃpratam / yudhi tiṣṭhāma saṃnahya sametān vṛṣṇipāṇḍavān // 2.36.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti sarvān samutsāhya rājñas tāṃś cedipuṃgavaḥ / yajñopaghātāya tataḥ so 'mantrayata rājabhiḥ // 2.36.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ sāgarasaṃkāśaṃ dṛṣṭvā nṛpatisāgaram / roṣāt pracalitaṃ sarvam idam āha yudhiṣṭhiraḥ // 2.37.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaṃ matimatāṃ śreṣṭhaṃ vṛddhaṃ kurupitāmaham / bṛhaspatiṃ bṛhattejāḥ puruhūta ivārihā // 2.37.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asau roṣāt pracalito mahān nṛpatisāgaraḥ / atra yat pratipattavyaṃ tan me brūhi pitāmaha // 2.37.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yajñasya ca na vighnaḥ syāt prajānāṃ ca śivaṃ bhavet / yathā sarvatra tat sarvaṃ brūhi me 'dya pitāmaha // 2.37.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktavati dharmajñe dharmarāje yudhiṣṭhire / uvācedaṃ vaco bhīṣmas tataḥ kurupitāmahaḥ // 2.37.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā bhais tvaṃ kuruśārdūla śvā siṃhaṃ hantum arhati / śivaḥ panthāḥ sunīto 'tra mayā pūrvataraṃ vṛtaḥ // 2.37.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasupte hi yathā siṃhe śvānas tatra samāgatāḥ / bhaṣeyuḥ sahitāḥ sarve tatheme vasudhādhipāḥ // 2.37.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṇisiṃhasya suptasya tatheme pramukhe sthitāḥ / bhaṣante tāta saṃkruddhāḥ śvānaḥ siṃhasya saṃnidhau // 2.37.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi saṃbudhyate tāvat suptaḥ siṃha ivācyutaḥ / tena siṃhīkaroty etān nṛsiṃhaś cedipuṃgavaḥ // 2.37.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthivān pārthivaśreṣṭha śiśupālo 'lpacetanaḥ / sarvān sarvātmanā tāta netukāmo yamakṣayam // 2.37.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nūnam etat samādātuṃ punar icchaty adhokṣajaḥ / yad asya śiśupālasthaṃ tejas tiṣṭhati bhārata // 2.37.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viplutā cāsya bhadraṃ te buddhir buddhimatāṃ vara / cedirājasya kaunteya sarveṣāṃ ca mahīkṣitām // 2.37.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādātuṃ hi naravyāghro yaṃ yam icchaty ayaṃ yadā / tasya viplavate buddhir evaṃ cedipater yathā // 2.37.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturvidhānāṃ bhūtānāṃ triṣu lokeṣu mādhavaḥ / prabhavaś caiva sarveṣāṃ nidhanaṃ ca yudhiṣṭhira // 2.37.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iti tasya vacaḥ śrutvā tataś cedipatir nṛpaḥ / bhīṣmaṃ rūkṣākṣarā vācaḥ śrāvayām āsa bhārata // 2.37.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhīṣikābhir bahvībhir bhīṣayan sarvapārthivān / na vyapatrapase kasmād vṛddhaḥ san kulapāṃsanaḥ // 2.38.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yuktam etat tṛtīyāyāṃ prakṛtau vartatā tvayā / vaktuṃ dharmād apetārthaṃ tvaṃ hi sarvakurūttamaḥ // 2.38.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvi naur iva saṃbaddhā yathāndho vāndham anviyāt / tathābhūtā hi kauravyā bhīṣma yeṣāṃ tvam agraṇīḥ // 2.38.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūtanāghātapūrvāṇi karmāṇy asya viśeṣataḥ / tvayā kīrtayatāsmākaṃ bhūyaḥ pracyāvitaṃ manaḥ // 2.38.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaliptasya mūrkhasya keśavaṃ stotum icchataḥ / kathaṃ bhīṣma na te jihvā śatadheyaṃ vidīryate // 2.38.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra kutsā prayoktavyā bhīṣma bālatarair naraiḥ / tam imaṃ jñānavṛddhaḥ san gopaṃ saṃstotum icchasi // 2.38.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady anena hatā bālye śakuniś citram atra kim / tau vāśvavṛṣabhau bhīṣma yau na yuddhaviśāradau // 2.38.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cetanārahitaṃ kāṣṭhaṃ yady anena nipātitam / pādena śakaṭaṃ bhīṣma tatra kiṃ kṛtam adbhutam // 2.38.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) valmīkamātraḥ saptāhaṃ yady anena dhṛto 'calaḥ / tadā govardhano bhīṣma na tac citraṃ mataṃ mama // 2.38.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhuktam etena bahv annaṃ krīḍatā nagamūrdhani / iti te bhīṣma śṛṇvānāḥ paraṃ vismayam āgatāḥ // 2.38.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya cānena dharmajña bhuktam annaṃ balīyasaḥ / sa cānena hataḥ kaṃsa ity etan na mahādbhutam // 2.38.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te śrutam idaṃ bhīṣma nūnaṃ kathayatāṃ satām / yad vakṣye tvām adharmajña vākyaṃ kurukulādhama // 2.38.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīṣu goṣu na śastrāṇi pātayed brāhmaṇeṣu ca / yasya cānnāni bhuñjīta yaś ca syāc charaṇāgataḥ // 2.38.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti santo 'nuśāsanti sajjanā dharmiṇaḥ sadā / bhīṣma loke hi tat sarvaṃ vitathaṃ tvayi dṛśyate // 2.38.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānavṛddhaṃ ca vṛddhaṃ ca bhūyāṃsaṃ keśavaṃ mama / ajānata ivākhyāsi saṃstuvan kurusattama // 2.38.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) goghnaḥ strīghnaś ca san bhīṣma kathaṃ saṃstavam arhati // 2.38.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asau matimatāṃ śreṣṭho ya eṣa jagataḥ prabhuḥ / saṃbhāvayati yady evaṃ tvadvākyāc ca janārdanaḥ // 2.38.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat sarvam iti sarvaṃ tad vitathaṃ dhruvam // 2.38.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) na gāthā gāthinaṃ śāsti bahu ced api gāyati / prakṛtiṃ yānti bhūtāni bhūliṅgaśakunir yathā // 2.38.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nūnaṃ prakṛtir eṣā te jaghanyā nātra saṃśayaḥ / ataḥ pāpīyasī caiṣāṃ pāṇḍavānām apīṣyate // 2.38.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣām arcyatamaḥ kṛṣṇas tvaṃ ca yeṣāṃ pradarśakaḥ / dharmavāk tvam adharmajñaḥ satāṃ mārgād avaplutaḥ // 2.38.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi dharmiṇam ātmānaṃ jānañ jñānavatāṃ varaḥ / kuryād yathā tvayā bhīṣma kṛtaṃ dharmam avekṣatā // 2.38.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyakāmā hi dharmajña kanyakā prājñamāninā / ambā nāmeti bhadraṃ te kathaṃ sāpahṛtā tvayā // 2.38.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāṃ tvayāpahṛtāṃ bhīṣma kanyāṃ naiṣitavān nṛpaḥ / bhrātā vicitravīryas te satāṃ vṛttam anuṣṭhitaḥ // 2.38.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dārayor yasya cānyena miṣataḥ prājñamāninaḥ / tava jātāny apatyāni sajjanācarite pathi // 2.38.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi dharmo 'sti te bhīṣma brahmacaryam idaṃ vṛthā / yad dhārayasi mohād vā klībatvād vā na saṃśayaḥ // 2.38.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv ahaṃ tava dharmajña paśyāmy upacayaṃ kva cit / na hi te sevitā vṛddhā ya evaṃ dharmam abruvan // 2.38.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭaṃ dattam adhītaṃ ca yajñāś ca bahudakṣiṇāḥ / sarvam etad apatyasya kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm // 2.38.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vratopavāsair bahubhiḥ kṛtaṃ bhavati bhīṣma yat / sarvaṃ tad anapatyasya moghaṃ bhavati niścayāt // 2.38.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) so 'napatyaś ca vṛddhaś ca mithyādharmānuśāsanāt / haṃsavat tvam apīdānīṃ jñātibhyaḥ prāpnuyā vadham // 2.38.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ hi kathayanty anye narā jñānavidaḥ purā / bhīṣma yat tad ahaṃ samyag vakṣyāmi tava śṛṇvataḥ // 2.38.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛddhaḥ kila samudrānte kaś cid dhaṃso 'bhavat purā / dharmavāg anyathāvṛttaḥ pakṣiṇaḥ so 'nuśāsti ha // 2.38.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmaṃ carata mādharmam iti tasya vacaḥ kila / pakṣiṇaḥ śuśruvur bhīṣma satataṃ dharmavādinaḥ // 2.38.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāsya bhakṣyam ājahruḥ samudrajalacāriṇaḥ / aṇḍajā bhīṣma tasyānye dharmārtham iti śuśruma // 2.38.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya caiva samabhyāśe nikṣipyāṇḍāni sarvaśaḥ / samudrāmbhasy amodanta caranto bhīṣma pakṣiṇaḥ // 2.38.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām aṇḍāni sarveṣāṃ bhakṣayām āsa pāpakṛt / sa haṃsaḥ saṃpramattānām apramattaḥ svakarmaṇi // 2.38.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prakṣīyamāṇeṣu teṣv aṇḍeṣv aṇḍajo 'paraḥ / aśaṅkata mahāprājñas taṃ kadā cid dadarśa ha // 2.38.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa kathayām āsa dṛṣṭvā haṃsasya kilbiṣam / teṣāṃ paramaduḥkhārtaḥ sa pakṣī sarvapakṣiṇām // 2.38.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pratyakṣato dṛṣṭvā pakṣiṇas te samāgatāḥ / nijaghnus taṃ tadā haṃsaṃ mithyāvṛttaṃ kurūdvaha // 2.38.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tvāṃ haṃsasadharmāṇam apīme vasudhādhipāḥ / nihanyur bhīṣma saṃkruddhāḥ pakṣiṇas tam ivāṇḍajam // 2.38.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāthām apy atra gāyanti ye purāṇavido janāḥ / bhīṣma yāṃ tāṃ ca te samyak kathayiṣyāmi bhārata // 2.38.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarātmani vinihite; rauṣi patraratha vitatham / aṇḍabhakṣaṇam aśuci te; karma vācam atiśayate // 2.38.40 ajñātasamavṛtta [9: rns] sa me bahumato rājā jarāsaṃdho mahābalaḥ / yo 'nena yuddhaṃ neyeṣa dāso 'yam iti saṃyuge // 2.39.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) keśavena kṛtaṃ yat tu jarāsaṃdhavadhe tadā / bhīmasenārjunābhyāṃ ca kas tat sādhv iti manyate // 2.39.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) advāreṇa praviṣṭena chadmanā brahmavādinā / dṛṣṭaḥ prabhāvaḥ kṛṣṇena jarāsaṃdhasya dhīmataḥ // 2.39.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yena dharmātmanātmānaṃ brahmaṇyam abhijānatā / naiṣitaṃ pādyam asmai tad dātum agre durātmane // 2.39.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhujyatām iti tenoktāḥ kṛṣṇabhīmadhanaṃjayāḥ / jarāsaṃdhena kauravya kṛṣṇena vikṛtaṃ kṛtam // 2.39.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady ayaṃ jagataḥ kartā yathainaṃ mūrkha manyase / kasmān na brāhmaṇaṃ samyag ātmānam avagacchati // 2.39.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tv āścaryabhūtaṃ me yad ime pāṇḍavās tvayā / apakṛṣṭāḥ satāṃ mārgān manyante tac ca sādhv iti // 2.39.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā naitad āścaryaṃ yeṣāṃ tvam asi bhārata / strīsadharmā ca vṛddhaś ca sarvārthānāṃ pradarśakaḥ // 2.39.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā rūkṣaṃ rūkṣākṣaraṃ bahu / cukopa balināṃ śreṣṭho bhīmasenaḥ pratāpavān // 2.39.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya padmapratīkāśe svabhāvāyatavistṛte / bhūyaḥ krodhābhitāmrānte rakte netre babhūvatuḥ // 2.39.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triśikhāṃ bhrukuṭīṃ cāsya dadṛśuḥ sarvapārthivāḥ / lalāṭasthāṃ trikūṭasthāṃ gaṅgāṃ tripathagām iva // 2.39.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dantān saṃdaśatas tasya kopād dadṛśur ānanam / yugānte sarvabhūtāni kālasyeva didhakṣataḥ // 2.39.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utpatantaṃ tu vegena jagrāhainaṃ manasvinam / bhīṣma eva mahābāhur mahāsenam iveśvaraḥ // 2.39.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya bhīmasya bhīṣmeṇa vāryamāṇasya bhārata / guruṇā vividhair vākyaiḥ krodhaḥ praśamam āgataḥ // 2.39.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāticakrāma bhīṣmasya sa hi vākyam ariṃdamaḥ / samuddhūto ghanāpāye velām iva mahodadhiḥ // 2.39.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiśupālas tu saṃkruddhe bhīmasene narādhipa / nākampata tadā vīraḥ pauruṣe sve vyavasthitaḥ // 2.39.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utpatantaṃ tu vegena punaḥ punar ariṃdamaḥ / na sa taṃ cintayām āsa siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā // 2.39.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahasaṃś cābravīd vākyaṃ cedirājaḥ pratāpavān / bhīmasenam atikruddhaṃ dṛṣṭvā bhīmaparākramam // 2.39.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muñcainaṃ bhīṣma paśyantu yāvad enaṃ narādhipāḥ / matpratāpāgninirdagdhaṃ pataṃgam iva vahninā // 2.39.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cedipater vākyaṃ tac chrutvā kurusattamaḥ / bhīmasenam uvācedaṃ bhīṣmo matimatāṃ varaḥ // 2.39.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cedirājakule jātas tryakṣa eṣa caturbhujaḥ / rāsabhārāvasadṛśaṃ rurāva ca nanāda ca // 2.40.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tenāsya mātāpitarau tresatus tau sabāndhavau / vaikṛtaṃ tac ca tau dṛṣṭvā tyāgāya kurutāṃ matim // 2.40.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sabhāryaṃ nṛpatiṃ sāmātyaṃ sapurohitam / cintāsaṃmūḍhahṛdayaṃ vāg uvācāśarīriṇī // 2.40.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) eṣa te nṛpate putraḥ śrīmāñ jāto mahābalaḥ / tasmād asmān na bhetavyam avyagraḥ pāhi vai śiśum // 2.40.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caivaitasya mṛtyus tvaṃ na kālaḥ pratyupasthitaḥ / mṛtyur hantāsya śastreṇa sa cotpanno narādhipa // 2.40.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃśrutyodāhṛtaṃ vākyaṃ bhūtam antarhitaṃ tataḥ / putrasnehābhisaṃtaptā jananī vākyam abravīt // 2.40.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yenedam īritaṃ vākyaṃ mamaiva tanayaṃ prati / prāñjalis taṃ namasyāmi bravītu sa punar vacaḥ // 2.40.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāmi putrasya ko 'sya mṛtyur bhaviṣyati / antarhitaṃ tato bhūtam uvācedaṃ punar vacaḥ // 2.40.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yenotsaṅge gṛhītasya bhujāv abhyadhikāv ubhau / patiṣyataḥ kṣititale pañcaśīrṣāv ivoragau // 2.40.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tṛtīyam etad bālasya lalāṭasthaṃ ca locanam / nimajjiṣyati yaṃ dṛṣṭvā so 'sya mṛtyur bhaviṣyati // 2.40.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tryakṣaṃ caturbhujaṃ śrutvā tathā ca samudāhṛtam / dharaṇyāṃ pārthivāḥ sarve abhyagacchan didṛkṣavaḥ // 2.40.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān pūjayitvā saṃprāptān yathārhaṃ sa mahīpatiḥ / ekaikasya nṛpasyāṅke putram āropayat tadā // 2.40.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ rājasahasrāṇāṃ pṛthaktvena yathākramam / śiśur aṅke samārūḍho na tat prāpa nidarśanam // 2.40.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cedipuraṃ prāptau saṃkarṣaṇajanārdanau / yādavau yādavīṃ draṣṭuṃ svasāraṃ tāṃ pitus tadā // 2.40.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādya yathānyāyaṃ yathājyeṣṭhaṃ nṛpāṃś ca tān / kuśalānāmayaṃ pṛṣṭvā niṣaṇṇau rāmakeśavau // 2.40.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyarcitau tadā vīrau prītyā cābhyadhikaṃ tataḥ / putraṃ dāmodarotsaṅge devī saṃnyadadhāt svayam // 2.40.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyastamātrasya tasyāṅke bhujāv abhyadhikāv ubhau / petatus tac ca nayanaṃ nimamajja lalāṭajam // 2.40.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tad dṛṣṭvā vyathitā trastā varaṃ kṛṣṇam ayācata / dadasva me varaṃ kṛṣṇa bhayārtāyā mahābhuja // 2.40.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hy ārtānāṃ samāśvāso bhītānām abhayaṃkaraḥ / pitṛṣvasāraṃ mā bhaiṣīr ity uvāca janārdanaḥ // 2.40.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dadāni kaṃ varaṃ kiṃ vā karavāṇi pitṛṣvasaḥ / śakyaṃ vā yadi vāśakyaṃ kariṣyāmi vacas tava // 2.40.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā tataḥ kṛṣṇam abravīd yadunandanam / śiśupālasyāparādhān kṣamethās tvaṃ mahābala // 2.40.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) aparādhaśataṃ kṣāmyaṃ mayā hy asya pitṛṣvasaḥ / putrasya te vadhārhāṇāṃ mā tvaṃ śoke manaḥ kṛthāḥ // 2.40.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eṣa nṛpaḥ pāpaḥ śiśupālaḥ sumandadhīḥ / tvāṃ samāhvayate vīra govindavaradarpitaḥ // 2.40.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣā cedipater buddhir yayā tvāhvayate 'cyutam / nūnam eṣa jagadbhartuḥ kṛṣṇasyaiva viniścayaḥ // 2.41.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi māṃ bhīmasenādya kṣitāv arhati pārthivaḥ / kṣeptuṃ daivaparītātmā yathaiṣa kulapāṃsanaḥ // 2.41.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa hy asya mahābāho tejoṃśaś ca harer dhruvam / tam eva punar ādātum icchat pṛthuyaśā hariḥ // 2.41.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yenaiṣa kuruśārdūla śārdūla iva cedirāṭ / garjaty atīva durbuddhiḥ sarvān asmān acintayan // 2.41.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato na mamṛṣe caidyas tad bhīṣmavacanaṃ tadā / uvāca cainaṃ saṃkruddhaḥ punar bhīṣmam athottaram // 2.41.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dviṣatāṃ no 'stu bhīṣmaiṣa prabhāvaḥ keśavasya yaḥ / yasya saṃstavavaktā tvaṃ bandivat satatotthitaḥ // 2.41.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃstavāya mano bhīṣma pareṣāṃ ramate sadā / yadi saṃstauṣi rājñas tvam imaṃ hitvā janārdanam // 2.41.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daradaṃ stuhi bāhlīkam imaṃ pārthivasattamam / jāyamānena yeneyam abhavad dāritā mahī // 2.41.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaṅgāṅgaviṣayādhyakṣaṃ sahasrākṣasamaṃ bale / stuhi karṇam imaṃ bhīṣma mahācāpavikarṣaṇam // 2.41.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇaṃ drauṇiṃ ca sādhu tvaṃ pitāputrau mahārathau / stuhi stutyāv imau bhīṣma satataṃ dvijasattamau // 2.41.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayor anyataro bhīṣma saṃkruddhaḥ sacarācarām / imāṃ vasumatīṃ kuryād aśeṣām iti me matiḥ // 2.41.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇasya hi samaṃ yuddhe na paśyāmi narādhipam / aśvatthāmnas tathā bhīṣma na caitau stotum icchasi // 2.41.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śalyādīn api kasmāt tvaṃ na stauṣi vasudhādhipān / stavāya yadi te buddhir vartate bhīṣma sarvadā // 2.41.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ hi śakyaṃ mayā kartuṃ yad vṛddhānāṃ tvayā nṛpa / purā kathayatāṃ nūnaṃ na śrutaṃ dharmavādinām // 2.41.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmanindātmapūjā ca paranindā parastavaḥ / anācaritam āryāṇāṃ vṛttam etac caturvidham // 2.41.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad astavyam imaṃ śaśvan mohāt saṃstauṣi bhaktitaḥ / keśavaṃ tac ca te bhīṣma na kaś cid anumanyate // 2.41.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ bhojasya puruṣe vargapāle durātmani / samāveśayase sarvaṃ jagat kevalakāmyayā // 2.41.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha vaiṣā na te bhaktiḥ pakṛtiṃ yāti bhārata / mayaiva kathitaṃ pūrvaṃ bhūliṅgaśakunir yathā // 2.41.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūliṅgaśakunir nāma pārśve himavataḥ pare / bhīṣma tasyāḥ sadā vācaḥ śrūyante 'rthavigarhitāḥ // 2.41.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā sāhasam itīdaṃ sā satataṃ vāśate kila / sāhasaṃ cātmanātīva carantī nāvabudhyate // 2.41.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā hi māṃsārgalaṃ bhīṣma mukhāt siṃhasya khādataḥ / dantāntaravilagnaṃ yat tad ādatte 'lpacetanā // 2.41.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchataḥ sā hi siṃhasya bhīṣma jīvaty asaṃśayam / tadvat tvam apy adharmajña sadā vācaḥ prabhāṣase // 2.41.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchatāṃ pārthivendrāṇāṃ bhīṣma jīvasy asaṃśayam / lokavidviṣṭakarmā hi nānyo 'sti bhavatā samaḥ // 2.41.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cedipateḥ śrutvā bhīṣmaḥ sa kaṭukaṃ vacaḥ / uvācedaṃ vaco rājaṃś cedirājasya śṛṇvataḥ // 2.41.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchatāṃ kila nāmāhaṃ jīvāmy eṣāṃ mahīkṣitām / yo 'haṃ na gaṇayāmy etāṃs tṛṇānīva narādhipān // 2.41.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte tu bhīṣmeṇa tataḥ saṃcukrudhur nṛpāḥ / ke cij jahṛṣire tatra ke cid bhīṣmaṃ jagarhire // 2.41.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cid ūcur maheṣvāsāḥ śrutvā bhīṣmasya tad vacaḥ / pāpo 'valipto vṛddhaś ca nāyaṃ bhīṣmo 'rhati kṣamām // 2.41.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) hanyatāṃ durmatir bhīṣmaḥ paśuvat sādhv ayaṃ nṛpaiḥ / sarvaiḥ sametya saṃrabdhair dahyatāṃ vā kaṭāgninā // 2.41.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā tataḥ kurupitāmahaḥ / uvāca matimān bhīṣmas tān eva vasudhādhipān // 2.41.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktasyoktasya nehāntam ahaṃ samupalakṣaye / yat tu vakṣyāmi tat sarvaṃ śṛṇudhvaṃ vasudhādhipāḥ // 2.41.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśuvad ghātanaṃ vā me dahanaṃ vā kaṭāgninā / kriyatāṃ mūrdhni vo nyastaṃ mayedaṃ sakalaṃ padam // 2.41.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa tiṣṭhati govindaḥ pūjito 'smābhir acyutaḥ / yasya vas tvarate buddhir maraṇāya sa mādhavam // 2.41.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇam āhvayatām adya yuddhe śārṅgagadādharam / yāvad asyaiva devasya dehaṃ viśatu pātitaḥ // 2.41.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śrutvaiva bhīṣmasya cedirāḍ uruvikramaḥ / yuyutsur vāsudevena vāsudevam uvāca ha // 2.42.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhvaye tvāṃ raṇaṃ gaccha mayā sārdhaṃ janārdana / yāvad adya nihanmi tvāṃ sahitaṃ sarvapāṇḍavaiḥ // 2.42.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saha tvayā hi me vadhyāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇa sarvathā / nṛpatīn samatikramya yair arājā tvam arcitaḥ // 2.42.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tvāṃ dāsam arājānaṃ bālyād arcanti durmatim / anarham arhavat kṛṣṇa vadhyās ta iti me matiḥ // 2.42.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā rājaśārdūlas tasthau garjann amarṣaṇaḥ // 2.42.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam ukte tataḥ kṛṣṇo mṛdupūrvam idaṃ vacaḥ / uvāca pārthivān sarvāṃs tatsamakṣaṃ ca pāṇḍavān // 2.42.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa naḥ śatrur atyantaṃ pārthivāḥ sātvatīsutaḥ / sātvatānāṃ nṛśaṃsātmā na hito 'napakāriṇām // 2.42.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāgjyotiṣapuraṃ yātān asmāñ jñātvā nṛśaṃsakṛt / adahad dvārakām eṣa svasrīyaḥ san narādhipāḥ // 2.42.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krīḍato bhojarājanyān eṣa raivatake girau / hatvā baddhvā ca tān sarvān upāyāt svapuraṃ purā // 2.42.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvamedhe hayaṃ medhyam utsṛṣṭaṃ rakṣibhir vṛtam / pitur me yajñavighnārtham aharat pāpaniścayaḥ // 2.42.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sauvīrān pratipattau ca babhror eṣa yaśasvinaḥ / bhāryām abhyaharan mohād akāmāṃ tām ito gatām // 2.42.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa māyāpraticchannaḥ karūṣārthe tapasvinīm / jahāra bhadrāṃ vaiśālīṃ mātulasya nṛśaṃsakṛt // 2.42.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pitṛṣvasuḥ kṛte duḥkhaṃ sumahan marṣayāmy aham / diṣṭyā tv idaṃ sarvarājñāṃ saṃnidhāv adya vartate // 2.42.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) paśyanti hi bhavanto 'dya mayy atīva vyatikramam / kṛtāni tu parokṣaṃ me yāni tāni nibodhata // 2.42.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imaṃ tv asya na śakṣyāmi kṣantum adya vyatikramam / avalepād vadhārhasya samagre rājamaṇḍale // 2.42.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rukmiṇyām asya mūḍhasya prārthanāsīn mumūrṣataḥ / na ca tāṃ prāptavān mūḍhaḥ śūdro vedaśrutiṃ yathā // 2.42.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evamādi tataḥ sarve sahitās te narādhipāḥ / vāsudevavacaḥ śrutvā cedirājaṃ vyagarhayan // 2.42.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tad vacanaṃ śrutvā śiśupālaḥ pratāpavān / jahāsa svanavad dhāsaṃ prahasyedam uvāca ha // 2.42.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matpūrvāṃ rukmiṇīṃ kṛṣṇa saṃsatsu parikīrtayan / viśeṣataḥ pārthiveṣu vrīḍāṃ na kuruṣe katham // 2.42.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) manyamāno hi kaḥ satsu puruṣaḥ parikīrtayet / anyapūrvāṃ striyaṃ jātu tvad anyo madhusūdana // 2.42.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣama vā yadi te śraddhā mā vā kṛṣṇa mama kṣama / kruddhād vāpi prasannād vā kiṃ me tvatto bhaviṣyati // 2.42.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bruvata evāsya bhagavān madhusūdanaḥ / vyapāharac chiraḥ kruddhaś cakreṇāmitrakarṣaṇaḥ // 2.42.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa papāta mahābāhur vajrāhata ivācalaḥ // 2.42.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataś cedipater dehāt tejo 'gryaṃ dadṛśur nṛpāḥ / utpatantaṃ mahārāja gaganād iva bhāskaram // 2.42.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kamalapatrākṣaṃ kṛṣṇaṃ lokanamaskṛtam / vavande tat tadā tejo viveśa ca narādhipa // 2.42.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad adbhutam amanyanta dṛṣṭvā sarve mahīkṣitaḥ / yad viveśa mahābāhuṃ tat tejaḥ puruṣottamam // 2.42.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anabhre pravavarṣa dyauḥ papāta jvalitāśaniḥ / kṛṣṇena nihate caidye cacāla ca vasuṃdharā // 2.42.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ ke cin mahīpālā nābruvaṃs tatra kiṃ cana / atītavākpathe kāle prekṣamāṇā janārdanam // 2.42.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hastair hastāgram apare pratyapīṣann amarṣitāḥ / apare daśanair oṣṭhān adaśan krodhamūrchitāḥ // 2.42.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rahas tu ke cid vārṣṇeyaṃ praśaśaṃsur narādhipāḥ / ke cid eva tu saṃrabdhā madhyasthās tv apare 'bhavan // 2.42.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) prahṛṣṭāḥ keśavaṃ jagmuḥ saṃstuvanto maharṣayaḥ / brāhmaṇāś ca mahātmānaḥ pārthivāś ca mahābalāḥ // 2.42.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavas tv abravīd bhrātṝn satkāreṇa mahīpatim / damaghoṣātmajaṃ vīraṃ saṃsādhayata mā ciram // 2.42.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā ca kṛtavantas te bhrātur vai śāsanaṃ tadā // 2.42.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) cedīnām ādhipatye ca putram asya mahīpatim / abhyaṣiñcat tadā pārthaḥ saha tair vasudhādhipaiḥ // 2.42.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa kururājasya kratuḥ sarvasamṛddhimān / yūnāṃ prītikaro rājan saṃbabhau vipulaujasaḥ // 2.42.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāntavighnaḥ sukhārambhaḥ prabhūtadhanadhānyavān / annavān bahubhakṣyaś ca keśavena surakṣitaḥ // 2.42.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāpayām āsa ca taṃ rājasūyaṃ mahākratum / taṃ tu yajñaṃ mahābāhur ā samāpter janārdanaḥ // 2.42.34 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rarakṣa bhagavāñ śauriḥ śārṅgacakragadādharaḥ // 2.42.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas tv avabhṛthasnātaṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram / samastaṃ pārthivaṃ kṣatram abhigamyedam abravīt // 2.42.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā vardhasi dharmajña sāmrājyaṃ prāptavān vibho / ājamīḍhājamīḍhānāṃ yaśaḥ saṃvardhitaṃ tvayā // 2.42.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇaitena rājendra dharmaś ca sumahān kṛtaḥ // 2.42.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āpṛcchāmo naravyāghra sarvakāmaiḥ supūjitāḥ / svarāṣṭrāṇi gamiṣyāmas tad anujñātum arhasi // 2.42.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tu vacanaṃ rājñāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / yathārhaṃ pūjya nṛpatīn bhrātṝn sarvān uvāca ha // 2.42.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rājānaḥ sarva evaite prītyāsmān samupāgatāḥ / prasthitāḥ svāni rāṣṭrāṇi mām āpṛcchya paraṃtapāḥ // 2.42.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'nuvrajata bhadraṃ vo viṣayāntaṃ nṛpottamān // 2.42.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhrātur vacanam ājñāya pāṇḍavā dharmacāriṇaḥ / yathārhaṃ nṛpamukhyāṃs tān ekaikaṃ samanuvrajan // 2.42.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭam anvayāt tūrṇaṃ dhṛṣṭadyumnaḥ pratāpavān / dhanaṃjayo yajñasenaṃ mahātmānaṃ mahārathaḥ // 2.42.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) bhīṣmaṃ ca dhṛtarāṣṭraṃ ca bhīmaseno mahābalaḥ / droṇaṃ ca sasutaṃ vīraṃ sahadevo mahārathaḥ // 2.42.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulaḥ subalaṃ rājan sahaputraṃ samanvayāt / draupadeyāḥ sasaubhadrāḥ pārvatīyān mahīpatīn // 2.42.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anvagacchaṃs tathaivānyān kṣatriyān kṣatriyarṣabhāḥ / evaṃ saṃpūjitās te vai jagmur viprāś ca sarvaśaḥ // 2.42.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gateṣu pārthivendreṣu sarveṣu bharatarṣabha / yudhiṣṭhiram uvācedaṃ vāsudevaḥ pratāpavān // 2.42.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi dvārakāṃ kurunandana / rājasūyaṃ kratuśreṣṭhaṃ diṣṭyā tvaṃ prāptavān asi // 2.42.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācaivam uktas tu dharmarāṇ madhusūdanam / tava prasādād govinda prāptavān asmi vai kratum // 2.42.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samastaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ tvatprasādād vaśānugam / upādāya baliṃ mukhyaṃ mām eva samupasthitam // 2.42.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vayaṃ tvām ṛte vīra raṃsyāmeha kathaṃ cana / avaśyaṃ cāpi gantavyā tvayā dvāravatī purī // 2.42.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa dharmātmā yudhiṣṭhirasahāyavān / abhigamyābravīt prītaḥ pṛthāṃ pṛthuyaśā hariḥ // 2.42.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāmrājyaṃ samanuprāptāḥ putrās te 'dya pitṛṣvasaḥ / siddhārthā vasumantaś ca sā tvaṃ prītim avāpnuhi // 2.42.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñātas tvayā cāhaṃ dvārakāṃ gantum utsahe / subhadrāṃ draupadīṃ caiva sabhājayata keśavaḥ // 2.42.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣkramyāntaḥpurāc caiva yudhiṣṭhirasahāyavān / snātaś ca kṛtajapyaś ca brāhmaṇān svasti vācya ca // 2.42.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato meghavaraprakhyaṃ syandanaṃ vai sukalpitam / yojayitvā mahārāja dārukaḥ pratyupasthitaḥ // 2.42.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upasthitaṃ rathaṃ dṛṣṭvā tārkṣyapravaraketanam / pradakṣiṇam upāvṛtya samāruhya mahāmanāḥ // 2.42.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayayau puṇḍarīkākṣas tato dvāravatīṃ purīm // 2.42.55.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ padbhyām anuvavrāja dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / bhrātṛbhiḥ sahitaḥ śrīmān vāsudevaṃ mahābalam // 2.42.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato muhūrtaṃ saṃgṛhya syandanapravaraṃ hariḥ / abravīt puṇḍarīkākṣaḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram // 2.42.57 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) apramattaḥ sthito nityaṃ prajāḥ pāhi viśāṃ pate / parjanyam iva bhūtāni mahādrumam ivāṇḍajāḥ // 2.42.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāndhavās tvopajīvantu sahasrākṣam ivāmarāḥ // 2.42.58.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtvā paraspareṇaivaṃ saṃvidaṃ kṛṣṇapāṇḍavau / anyonyaṃ samanujñāpya jagmatuḥ svagṛhān prati // 2.42.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate dvāravatīṃ kṛṣṇe sātvatapravare nṛpa / eko duryodhano rājā śakuniś cāpi saubalaḥ // 2.42.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ sabhāyāṃ divyāyām ūṣatus tau nararṣabhau // 2.42.60.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) vasan duryodhanas tasyāṃ sabhāyāṃ bharatarṣabha / śanair dadarśa tāṃ sarvāṃ sabhāṃ śakuninā saha // 2.43.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ divyān abhiprāyān dadarśa kurunandanaḥ / na dṛṣṭapūrvā ye tena nagare nāgasāhvaye // 2.43.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa kadā cit sabhāmadhye dhārtarāṣṭro mahīpatiḥ / sphāṭikaṃ talam āsādya jalam ity abhiśaṅkayā // 2.43.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svavastrotkarṣaṇaṃ rājā kṛtavān buddhimohitaḥ / durmanā vimukhaś caiva paricakrāma tāṃ sabhām // 2.43.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sphāṭikatoyāṃ vai sphāṭikāmbujaśobhitām / vāpīṃ matvā sthalam iti savāsāḥ prāpataj jale // 2.43.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jale nipatitaṃ dṛṣṭvā kiṃkarā jahasur bhṛśam / vāsāṃsi ca śubhāny asmai pradadū rājaśāsanāt // 2.43.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathāgataṃ tu taṃ dṛṣṭvā bhīmaseno mahābalaḥ / arjunaś ca yamau cobhau sarve te prāhasaṃs tadā // 2.43.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāmarṣayat tatas teṣām avahāsam amarṣaṇaḥ / ākāraṃ rakṣamāṇas tu na sa tān samudaikṣata // 2.43.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar vasanam utkṣipya pratariṣyann iva sthalam / āruroha tataḥ sarve jahasus te punar janāḥ // 2.43.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvāraṃ ca vivṛtākāraṃ lalāṭena samāhanat / saṃvṛtaṃ ceti manvāno dvāradeśād upāramat // 2.43.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pralambhān vividhān prāpya tatra viśāṃ pate / pāṇḍaveyābhyanujñātas tato duryodhano nṛpaḥ // 2.43.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) aprahṛṣṭena manasā rājasūye mahākratau / prekṣya tām adbhutām ṛddhiṃ jagāma gajasāhvayam // 2.43.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍavaśrīprataptasya dhyānaglānasya gacchataḥ / duryodhanasya nṛpateḥ pāpā matir ajāyata // 2.43.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pārthān sumanaso dṛṣṭvā pārthivāṃś ca vaśānugān / kṛtsnaṃ cāpi hitaṃ lokam ākumāraṃ kurūdvaha // 2.43.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahimānaṃ paraṃ cāpi pāṇḍavānāṃ mahātmanām / duryodhano dhārtarāṣṭro vivarṇaḥ samapadyata // 2.43.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sa tu gacchann anekāgraḥ sabhām evānucintayan / śriyaṃ ca tām anupamāṃ dharmarājasya dhīmataḥ // 2.43.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pramatto dhṛtarāṣṭrasya putro duryodhanas tadā / nābhyabhāṣat subalajaṃ bhāṣamāṇaṃ punaḥ punaḥ // 2.43.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anekāgraṃ tu taṃ dṛṣṭvā śakuniḥ pratyabhāṣata / duryodhana kutomūlaṃ niḥśvasann iva gacchasi // 2.43.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvemāṃ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ yudhiṣṭhiravaśānugām / jitām astrapratāpena śvetāśvasya mahātmanaḥ // 2.43.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ ca yajñaṃ tathābhūtaṃ dṛṣṭvā pārthasya mātula / yathā śakrasya deveṣu tathābhūtaṃ mahādyute // 2.43.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣeṇa susaṃpūrṇo dahyamāno divāniśam / śuciśukrāgame kāle śuṣye toyam ivālpakam // 2.43.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya sātvatamukhyena śiśupālaṃ nipātitam / na ca tatra pumān āsīt kaś cit tasya padānugaḥ // 2.43.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahyamānā hi rājānaḥ pāṇḍavotthena vahninā / kṣāntavanto 'parādhaṃ taṃ ko hi taṃ kṣantum arhati // 2.43.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevena tat karma tathāyuktaṃ mahat kṛtam / siddhaṃ ca pāṇḍaveyānāṃ pratāpena mahātmanām // 2.43.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā hi ratnāny ādāya vividhāni nṛpā nṛpam / upatiṣṭhanti kaunteyaṃ vaiśyā iva karapradāḥ // 2.43.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śriyaṃ tathāvidhāṃ dṛṣṭvā jvalantīm iva pāṇḍave / amarṣavaśam āpanno dahye 'ham atathocitaḥ // 2.43.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vahnim eva pravekṣyāmi bhakṣayiṣyāmi vā viṣam / apo vāpi pravekṣyāmi na hi śakṣyāmi jīvitum // 2.43.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi nāma pumāṃl loke marṣayiṣyati sattvavān / sapatnān ṛdhyato dṛṣṭvā hānim ātmana eva ca // 2.43.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ na strī na cāpy astrī na pumān nāpumān api / yo 'haṃ tāṃ marṣayāmy adya tādṛśīṃ śriyam āgatām // 2.43.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśvaratvaṃ pṛthivyāś ca vasumattāṃ ca tādṛśīm / yajñaṃ ca tādṛśaṃ dṛṣṭvā mādṛśaḥ ko na saṃjvaret // 2.43.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśaktaś caika evāhaṃ tām āhartuṃ nṛpaśriyam / sahāyāṃś ca na paśyāmi tena mṛtyuṃ vicintaye // 2.43.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivam eva paraṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam / dṛṣṭvā kuntīsute śubhrāṃ śriyaṃ tām āhṛtāṃ tathā // 2.43.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛto yatno mayā pūrvaṃ vināśe tasya saubala / tac ca sarvam atikramya sa vṛddho 'psv iva paṅkajam // 2.43.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena daivaṃ paraṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam / dhārtarāṣṭrā hi hīyante pārthā vardhanti nityaśaḥ // 2.43.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ śriyaṃ ca tāṃ dṛṣṭvā sabhāṃ tāṃ ca tathāvidhām / rakṣibhiś cāvahāsaṃ taṃ paritapye yathāgninā // 2.43.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mām abhyanujānīhi mātulādya suduḥkhitam / amarṣaṃ ca samāviṣṭaṃ dhṛtarāṣṭre nivedaya // 2.43.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana na te 'marṣaḥ kāryaḥ prati yudhiṣṭhiram / bhāgadheyāni hi svāni pāṇḍavā bhuñjate sadā // 2.44.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anekair abhyupāyaiś ca tvayārabdhāḥ purāsakṛt / vimuktāś ca naravyāghrā bhāgadheyapuraskṛtāḥ // 2.44.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair labdhā draupadī bhāryā drupadaś ca sutaiḥ saha / sahāyaḥ pṛthivīlābhe vāsudevaś ca vīryavān // 2.44.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhaś ca nābhibhūto 'rthaḥ pitryo 'ṃśaḥ pṛthivīpate / vivṛddhas tejasā teṣāṃ tatra kā paridevanā // 2.44.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayena gāṇḍīvam akṣayyau ca maheṣudhī / labdhāny astrāṇi divyāni tarpayitvā hutāśanam // 2.44.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena kārmukamukhyena bāhuvīryeṇa cātmanaḥ / kṛtā vaśe mahīpālās tatra kā paridevanā // 2.44.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnidāhān mayaṃ cāpi mokṣayitvā sa dānavam / sabhāṃ tāṃ kārayām āsa savyasācī paraṃtapaḥ // 2.44.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena caiva mayenoktāḥ kiṃkarā nāma rākṣasāḥ / vahanti tāṃ sabhāṃ bhīmās tatra kā paridevanā // 2.44.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cāsahāyatāṃ rājann uktavān asi bhārata / tan mithyā bhrātaro hīme sahāyās te mahārathāḥ // 2.44.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇas tava maheṣvāsaḥ saha putreṇa dhīmatā / sūtaputraś ca rādheyo gautamaś ca mahārathaḥ // 2.44.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca saha sodaryaiḥ saumadattiś ca vīryavān / etais tvaṃ sahitaḥ sarvair jaya kṛtsnāṃ vasuṃdharām // 2.44.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā ca sahito rājann etaiś cānyair mahārathaiḥ / etān eva vijeṣyāmi yadi tvam anumanyase // 2.44.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣu vijiteṣv adya bhaviṣyati mahī mama / sarve ca pṛthivīpālāḥ sabhā sā ca mahādhanā // 2.44.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayo vāsudevo bhīmaseno yudhiṣṭhiraḥ / nakulaḥ sahadevaś ca drupadaś ca sahātmajaiḥ // 2.44.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) naite yudhi balāj jetuṃ śakyāḥ suragaṇair api / mahārathā maheṣvāsāḥ kṛtāstrā yuddhadurmadāḥ // 2.44.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tu tad vijānāmi vijetuṃ yena śakyate / yudhiṣṭhiraṃ svayaṃ rājaṃs tan nibodha juṣasva ca // 2.44.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apramādena suhṛdām anyeṣāṃ ca mahātmanām / yadi śakyā vijetuṃ te tan mamācakṣva mātula // 2.44.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dyūtapriyaś ca kaunteyo na ca jānāti devitum / samāhūtaś ca rājendro na śakṣyati nivartitum // 2.44.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devane kuśalaś cāhaṃ na me 'sti sadṛśo bhuvi / triṣu lokeṣu kaunteyaṃ taṃ tvaṃ dyūte samāhvaya // 2.44.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyākṣakuśalo rājann ādāsye 'ham asaṃśayam / rājyaṃ śriyaṃ ca tāṃ dīptāṃ tvadarthaṃ puruṣarṣabha // 2.44.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tu sarvaṃ tvaṃ rājñe duryodhana nivedaya / anujñātas tu te pitrā vijeṣye taṃ na saṃśayaḥ // 2.44.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tvam eva kurumukhyāya dhṛtarāṣṭrāya saubala / nivedaya yathānyāyaṃ nāhaṃ śakṣye niśaṃsitum // 2.44.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anubhūya tu rājñas taṃ rājasūyaṃ mahākratum / yudhiṣṭhirasya nṛpater gāndhārīputrasaṃyutaḥ // 2.45.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) priyakṛn matam ājñāya pūrvaṃ duryodhanasya tat / prajñācakṣuṣam āsīnaṃ śakuniḥ saubalas tadā // 2.45.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanavacaḥ śrutvā dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam / upagamya mahāprājñaṃ śakunir vākyam abravīt // 2.45.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano mahārāja vivarṇo hariṇaḥ kṛśaḥ / dīnaś cintāparaś caiva tad viddhi bharatarṣabha // 2.45.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vai parīkṣase samyag asahyaṃ śatrusaṃbhavam / jyeṣṭhaputrasya śokaṃ tvaṃ kimarthaṃ nāvabudhyase // 2.45.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana kutomūlaṃ bhṛśam ārto 'si putraka / śrotavyaś cen mayā so 'rtho brūhi me kurunandana // 2.45.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ tvāṃ śakuniḥ prāha vivarṇaṃ hariṇaṃ kṛśam / cintayaṃś ca na paśyāmi śokasya tava saṃbhavam // 2.45.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiśvaryaṃ hi mahat putra tvayi sarvaṃ samarpitam / bhrātaraḥ suhṛdaś caiva nācaranti tavāpriyam // 2.45.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācchādayasi prāvārān aśnāsi piśitaudanam / ājāneyā vahanti tvāṃ kenāsi hariṇaḥ kṛśaḥ // 2.45.9 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) śayanāni mahārhāṇi yoṣitaś ca manoramāḥ / guṇavanti ca veśmāni vihārāś ca yathāsukham // 2.45.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānām iva te sarvaṃ vāci baddhaṃ na saṃśayaḥ / sa dīna iva durdharṣaḥ kasmāc chocasi putraka // 2.45.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśnāmy ācchādaye cāhaṃ yathā kupuruṣas tathā / amarṣaṃ dhāraye cograṃ titikṣan kālaparyayam // 2.45.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣaṇaḥ svāḥ prakṛtīr abhibhūya pare sthitāḥ / kleśān mumukṣuḥ parajān sa vai puruṣa ucyate // 2.45.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) saṃtoṣo vai śriyaṃ hanti abhimānaś ca bhārata / anukrośabhaye cobhe yair vṛto nāśnute mahat // 2.45.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mām avati tad bhuktaṃ śriyaṃ dṛṣṭvā yudhiṣṭhire / jvalantīm iva kaunteye vivarṇakaraṇīṃ mama // 2.45.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sapatnān ṛdhyato ''tmānaṃ hīyamānaṃ niśāmya ca / adṛśyām api kaunteye sthitāṃ paśyann ivodyatām // 2.45.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād ahaṃ vivarṇaś ca dīnaś ca hariṇaḥ kṛśaḥ // 2.45.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aṣṭāśītisahasrāṇi snātakā gṛhamedhinaḥ / triṃśaddāsīka ekaiko yān bibharti yudhiṣṭhiraḥ // 2.45.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśānyāni sahasrāṇi nityaṃ tatrānnam uttamam / bhuñjate rukmapātrībhir yudhiṣṭhiraniveśane // 2.45.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadalīmṛgamokāni kṛṣṇaśyāmāruṇāni ca / kāmbojaḥ prāhiṇot tasmai parārdhyān api kambalān // 2.45.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathayoṣidgavāśvasya śataśo 'tha sahasraśaḥ / triṃśataṃ coṣṭravāmīnāṃ śatāni vicaranty uta // 2.45.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthagvidhāni ratnāni pārthivāḥ pṛthivīpate / āharan kratumukhye 'smin kuntīputrāya bhūriśaḥ // 2.45.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kva cid dhi mayā dṛṣṭas tādṛśo naiva ca śrutaḥ / yādṛg dhanāgamo yajñe pāṇḍuputrasya dhīmataḥ // 2.45.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparyantaṃ dhanaughaṃ taṃ dṛṣṭvā śatror ahaṃ nṛpa / śarma naivādhigacchāmi cintayāno 'niśaṃ vibho // 2.45.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇā vāṭadhānāś ca gomantaḥ śatasaṃghaśaḥ / traikharvaṃ balim ādāya dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ // 2.45.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kamaṇḍalūn upādāya jātarūpamayāñ śubhān / evaṃ baliṃ samādāya praveśaṃ lebhire tataḥ // 2.45.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan naiva madhu śakrāya dhārayanty amarastriyaḥ / tad asmai kāṃsyam āhārṣīd vāruṇaṃ kalaśodadhiḥ // 2.45.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaikyaṃ rukmasahasrasya bahuratnavibhūṣitam / dṛṣṭvā ca mama tat sarvaṃ jvararūpam ivābhavat // 2.45.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītvā tat tu gacchanti samudrau pūrvadakṣiṇau / tathaiva paścimaṃ yānti gṛhītvā bharatarṣabha // 2.45.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaraṃ tu na gacchanti vinā tāta patatribhiḥ / idaṃ cādbhutam atrāsīt tan me nigadataḥ śṛṇu // 2.45.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇe śatasahasre tu viprāṇāṃ pariviṣyatām / sthāpitā tatra saṃjñābhūc chaṅkho dhmāyati nityaśaḥ // 2.45.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhur muhuḥ praṇadatas tasya śaṅkhasya bhārata / uttamaṃ śabdam aśrauṣaṃ tato romāṇi me 'hṛṣan // 2.45.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pārthivair bahubhiḥ kīrṇam upasthānaṃ didṛkṣubhiḥ / sarvaratnāny upādāya pārthivā vai janeśvara // 2.45.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñe tasya mahārāja pāṇḍuputrasya dhīmataḥ / vaiśyā iva mahīpālā dvijātipariveṣakāḥ // 2.45.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sā śrīr devarājasya yamasya varuṇasya vā / guhyakādhipater vāpi yā śrī rājan yudhiṣṭhire // 2.45.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ dṛṣṭvā pāṇḍuputrasya śriyaṃ paramikām aham / śāntiṃ na parigacchāmi dahyamānena cetasā // 2.45.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yām etām uttamāṃ lakṣmīṃ dṛṣṭavān asi pāṇḍave / tasyāḥ prāptāv upāyaṃ me śṛṇu satyaparākrama // 2.45.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham akṣeṣv abhijñātaḥ pṛthivyām api bhārata / hṛdayajñaḥ paṇajñaś ca viśeṣajñaś ca devane // 2.45.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyūtapriyaś ca kaunteyo na ca jānāti devitum / āhūtaś caiṣyati vyaktaṃ dīvyāvety āhvayasva tam // 2.45.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ śakuninā rājā duryodhanas tadā / dhṛtarāṣṭram idaṃ vākyam apadāntaram abravīt // 2.45.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ayam utsahate rājañ śriyam āhartum akṣavit / dyūtena pāṇḍuputrasya tad anujñātum arhasi // 2.45.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣattā mantrī mahāprājñaḥ sthito yasyāsmi śāsane / tena saṃgamya vetsyāmi kāryasyāsya viniścayam // 2.45.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi dharmaṃ puraskṛtya dīrghadarśī paraṃ hitam / ubhayoḥ pakṣayor yuktaṃ vakṣyaty arthaviniścayam // 2.45.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivartayiṣyati tvāsau yadi kṣattā sameṣyati / nivṛtte tvayi rājendra mariṣye 'ham asaṃśayam // 2.45.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mayi tvaṃ mṛte rājan vidureṇa sukhī bhava / bhokṣyase pṛthivīṃ kṛtsnāṃ kiṃ mayā tvaṃ kariṣyasi // 2.45.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārtavākyaṃ tu tat tasya praṇayoktaṃ niśamya saḥ / dhṛtarāṣṭro 'bravīt preṣyān duryodhanamate sthitaḥ // 2.45.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthūṇāsahasrair bṛhatīṃ śatadvārāṃ sabhāṃ mama / manoramāṃ darśanīyām āśu kurvantu śilpinaḥ // 2.45.46 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tataḥ saṃstīrya ratnais tām akṣān āvāpya sarvaśaḥ / sukṛtāṃ supraveśāṃ ca nivedayata me śanaiḥ // 2.45.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanasya śāntyartham iti niścitya bhūmipaḥ / dhṛtarāṣṭro mahārāja prāhiṇod vidurāya vai // 2.45.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apṛṣṭvā viduraṃ hy asya nāsīt kaś cid viniścayaḥ / dyūtadoṣāṃś ca jānan sa putrasnehād akṛṣyata // 2.45.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā viduro dhīmān kalidvāram upasthitam / vināśamukham utpannaṃ dhṛtarāṣṭram upādravat // 2.45.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhigamya mahātmānaṃ bhrātā bhrātaram agrajam / mūrdhnā praṇamya caraṇāv idaṃ vacanam abravīt // 2.45.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nābhinandāmi te rājan vyavasāyam imaṃ prabho / putrair bhedo yathā na syād dyūtahetos tathā kuru // 2.45.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣattaḥ putreṣu putrair me kalaho na bhaviṣyati / divi devāḥ prasādaṃ naḥ kariṣyanti na saṃśayaḥ // 2.45.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśubhaṃ vā śubhaṃ vāpi hitaṃ vā yadi vāhitam / pravartatāṃ suhṛddyūtaṃ diṣṭam etan na saṃśayaḥ // 2.45.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayi saṃnihite caiva bhīṣme ca bharatarṣabhe / anayo daivavihito na kathaṃ cid bhaviṣyati // 2.45.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gaccha tvaṃ ratham āsthāya hayair vātasamair jave / khāṇḍavaprastham adyaiva samānaya yudhiṣṭhiram // 2.45.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vāryo vyavasāyo me viduraitad bravīmi te / daivam eva paraṃ manye yenaitad upapadyate // 2.45.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto viduro dhīmān naitad astīti cintayan / āpageyaṃ mahāprājñam abhyagacchat suduḥkhitaḥ // 2.45.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ samabhavad dyūtaṃ bhrātṝṇāṃ tan mahātyayam / yatra tad vyasanaṃ prāptaṃ pāṇḍavair me pitāmahaiḥ // 2.46.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke ca tatra sabhāstārā rājāno brahmavittama / ke cainam anvamodanta ke cainaṃ pratyaṣedhayan // 2.46.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vistareṇaitad icchāmi kathyamānaṃ tvayā dvija / mūlaṃ hy etad vināśasya pṛthivyā dvijasattama // 2.46.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tadā rājñā vyāsaśiṣyaḥ pratāpavān / ācacakṣe yathāvṛttaṃ tat sarvaṃ sarvavedavit // 2.46.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu me vistareṇemāṃ kathāṃ bharatasattama / bhūya eva mahārāja yadi te śravaṇe matiḥ // 2.46.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidurasya mataṃ jñātvā dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ / duryodhanam idaṃ vākyam uvāca vijane punaḥ // 2.46.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃ dyūtena gāndhāre viduro na praśaṃsati / na hy asau sumahābuddhir ahitaṃ no vadiṣyati // 2.46.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hitaṃ hi paramaṃ manye viduro yat prabhāṣate / kriyatāṃ putra tat sarvam etan manye hitaṃ tava // 2.46.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarṣir vāsavagurur devarājāya dhīmate / yat prāha śāstraṃ bhagavān bṛhaspatir udāradhīḥ // 2.46.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) tad veda viduraḥ sarvaṃ sarahasyaṃ mahākaviḥ / sthitaś ca vacane tasya sadāham api putraka // 2.46.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viduro vāpi medhāvī kurūṇāṃ pravaro mataḥ / uddhavo vā mahābuddhir vṛṣṇīnām arcito nṛpa // 2.46.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyūtena tad alaṃ putra dyūte bhedo hi dṛśyate / bhede vināśo rājyasya tat putra parivarjaya // 2.46.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pitrā mātrā ca putrasya yad vai kāryaṃ paraṃ smṛtam / prāptas tvam asi tat tāta pitṛpaitāmahaṃ padam // 2.46.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhītavān kṛtī śāstre lālitaḥ satataṃ gṛhe / bhrātṛjyeṣṭhaḥ sthito rājye vindase kiṃ na śobhanam // 2.46.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthagjanair alabhyaṃ yad bhojanācchādanaṃ param / tat prāpto 'si mahābāho kasmāc chocasi putraka // 2.46.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sphītaṃ rāṣṭraṃ mahābāho pitṛpaitāmahaṃ mahat / nityam ājñāpayan bhāsi divi deveśvaro yathā // 2.46.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya te viditaprajña śokamūlam idaṃ katham / samutthitaṃ duḥkhataraṃ tan me śaṃsitum arhasi // 2.46.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aśnāmy ācchādayāmīti prapaśyan pāpapūruṣaḥ / nāmarṣaṃ kurute yas tu puruṣaḥ so 'dhamaḥ smṛtaḥ // 2.46.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na māṃ prīṇāti rājendra lakṣmīḥ sādhāraṇā vibho / jvalitām iva kaunteye śriyaṃ dṛṣṭvā ca vivyathe // 2.46.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāṃ hi pṛthivīṃ dṛṣṭvā yudhiṣṭhiravaśānugām / sthiro 'smi yo 'haṃ jīvāmi duḥkhād etad bravīmi te // 2.46.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) āvarjitā ivābhānti nighnāś caitrakikaukurāḥ / kāraskarā lohajaṅghā yudhiṣṭhiraniveśane // 2.46.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) himavatsāgarānūpāḥ sarvaratnākarās tathā / antyāḥ sarve paryudastā yudhiṣṭhiraniveśane // 2.46.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) jyeṣṭho 'yam iti māṃ matvā śreṣṭhaś ceti viśāṃ pate / yudhiṣṭhireṇa satkṛtya yukto ratnaparigrahe // 2.46.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upasthitānāṃ ratnānāṃ śreṣṭhānām arghahāriṇām / nādṛśyata paraḥ prānto nāparas tatra bhārata // 2.46.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na me hastaḥ samabhavad vasu tat pratigṛhṇataḥ / prātiṣṭhanta mayi śrānte gṛhya dūrāhṛtaṃ vasu // 2.46.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtāṃ bindusaroratnair mayena sphāṭikacchadām / apaśyaṃ nalinīṃ pūrṇām udakasyeva bhārata // 2.46.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vastram utkarṣati mayi prāhasat sa vṛkodaraḥ / śatror ṛddhiviśeṣeṇa vimūḍhaṃ ratnavarjitam // 2.46.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatra sma yadi śaktaḥ syāṃ pātayeyaṃ vṛkodaram / sapatnenāvahāso hi sa māṃ dahati bhārata // 2.46.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punaś ca tādṛśīm eva vāpīṃ jalajaśālinīm / matvā śilāsamāṃ toye patito 'smi narādhipa // 2.46.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra māṃ prāhasat kṛṣṇaḥ pārthena saha sasvanam / draupadī ca saha strībhir vyathayantī mano mama // 2.46.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) klinnavastrasya ca jale kiṃkarā rājacoditāḥ / dadur vāsāṃsi me 'nyāni tac ca duḥkhataraṃ mama // 2.46.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pralambhaṃ ca śṛṇuṣvānyaṃ gadato me narādhipa / advāreṇa vinirgacchan dvārasaṃsthānarūpiṇā // 2.46.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhihatya śilāṃ bhūyo lalāṭenāsmi vikṣataḥ // 2.46.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra māṃ yamajau dūrād ālokya lalitau kila / bāhubhiḥ parigṛhṇītāṃ śocantau sahitāv ubhau // 2.46.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca sahadevas tu tatra māṃ vismayann iva / idaṃ dvāram ito gaccha rājann iti punaḥ punaḥ // 2.46.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāmadheyāni ratnānāṃ purastān na śrutāni me / yāni dṛṣṭāni me tasyāṃ manas tapati tac ca me // 2.46.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan mayā pāṇḍavānāṃ tu dṛṣṭaṃ tac chṛṇu bhārata / āhṛtaṃ bhūmipālair hi vasu mukhyaṃ tatas tataḥ // 2.47.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vinde dṛḍham ātmānaṃ dṛṣṭvāhaṃ tad arer dhanam / phalato bhūmito vāpi pratipadyasva bhārata // 2.47.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiḍāṃś cailān vārṣadaṃśāñ jātarūpapariṣkṛtān / prāvārājinamukhyāṃś ca kāmbojaḥ pradadau vasu // 2.47.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) aśvāṃs tittirikalmāṣāṃs triśataṃ śukanāsikān / uṣṭravāmīs triśataṃ ca puṣṭāḥ pīluśamīṅgudaiḥ // 2.47.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) govāsanā brāhmaṇāś ca dāsamīyāś ca sarvaśaḥ / prītyarthaṃ te mahābhāgā dharmarājño mahātmanaḥ // 2.47.5 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) trikharvaṃ balim ādāya dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ // 2.47.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kamaṇḍalūn upādāya jātarūpamayāñ śubhān / evaṃ baliṃ pradāyātha praveśaṃ lebhire tataḥ // 2.47.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ dāsīsahasrāṇāṃ kārpāsikanivāsinām / śyāmās tanvyo dīrghakeśyo hemābharaṇabhūṣitāḥ // 2.47.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) śūdrā viprottamārhāṇi rāṅkavāny ajināni ca // 2.47.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) baliṃ ca kṛtsnam ādāya bharukacchanivāsinaḥ / upaninyur mahārāja hayān gāndhāradeśajān // 2.47.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrakṛṣṭair vartayanti dhānyair nadīmukhaiś ca ye / samudraniṣkuṭe jātāḥ parisindhu ca mānavāḥ // 2.47.9 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) te vairāmāḥ pāradāś ca vaṅgāś ca kitavaiḥ saha / vividhaṃ balim ādāya ratnāni vividhāni ca // 2.47.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ajāvikaṃ gohiraṇyaṃ kharoṣṭraṃ phalajaṃ madhu / kambalān vividhāṃś caiva dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ // 2.47.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) prāgjyotiṣādhipaḥ śūro mlecchānām adhipo balī / yanavaiḥ sahito rājā bhagadatto mahārathaḥ // 2.47.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ājāneyān hayāñ śīghrān ādāyānilaraṃhasaḥ / baliṃ ca kṛtsnam ādāya dvāri tiṣṭhati vāritaḥ // 2.47.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśmasāramayaṃ bhāṇḍaṃ śuddhadantatsarūn asīn / prāgjyotiṣo 'tha tad dattvā bhagadatto 'vrajat tadā // 2.47.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvyakṣāṃs tryakṣāṃl lalāṭākṣān nānādigbhyaḥ samāgatān / auṣṇīṣān anivāsāṃś ca bāhukān puruṣādakān // 2.47.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekapādāṃś ca tatrāham apaśyaṃ dvāri vāritān / balyarthaṃ dadatas tasmai hiraṇyaṃ rajataṃ bahu // 2.47.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indragopakavarṇābhāñ śukavarṇān manojavān / tathaivendrāyudhanibhān saṃdhyābhrasadṛśān api // 2.47.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anekavarṇān āraṇyān gṛhītvāśvān manojavān / jātarūpam anarghyaṃ ca dadus tasyaikapādakāḥ // 2.47.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) cīnān hūṇāñ śakān oḍrān parvatāntaravāsinaḥ / vārṣṇeyān hārahūṇāṃś ca kṛṣṇān haimavatāṃs tathā // 2.47.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na pārayāmy abhigatān vividhān dvāri vāritān / balyarthaṃ dadatas tasya nānārūpān anekaśaḥ // 2.47.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṛṣṇagrīvān mahākāyān rāsabhāñ śatapātinaḥ / āhārṣur daśasāhasrān vinītān dikṣu viśrutān // 2.47.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramāṇarāgasparśāḍhyaṃ bāhlīcīnasamudbhavam / aurṇaṃ ca rāṅkavaṃ caiva kīṭajaṃ paṭṭajaṃ tathā // 2.47.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kuṭṭīkṛtaṃ tathaivānyat kamalābhaṃ sahasraśaḥ / ślakṣṇaṃ vastram akārpāsam āvikaṃ mṛdu cājinam // 2.47.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niśitāṃś caiva dīrghāsīn ṛṣṭiśaktiparaśvadhān / aparāntasamudbhūtāṃs tathaiva paraśūñ śitān // 2.47.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rasān gandhāṃś ca vividhān ratnāni ca sahasraśaḥ / baliṃ ca kṛtsnam ādāya dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ // 2.47.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śakās tukhārāḥ kaṅkāś ca romaśāḥ śṛṅgiṇo narāḥ / mahāgamān dūragamān gaṇitān arbudaṃ hayān // 2.47.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) koṭiśaś caiva bahuśaḥ suvarṇaṃ padmasaṃmitam / balim ādāya vividhaṃ dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ // 2.47.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) āsanāni mahārhāṇi yānāni śayanāni ca / maṇikāñcanacitrāṇi gajadantamayāni ca // 2.47.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathāṃś ca vividhākārāñ jātarūpapariṣkṛtān / hayair vinītaiḥ saṃpannān vaiyāghraparivāraṇān // 2.47.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vicitrāṃś ca paristomān ratnāni ca sahasraśaḥ / nārācān ardhanārācāñ śastrāṇi vividhāni ca // 2.47.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dattvā mahad dravyaṃ pūrvadeśādhipo nṛpaḥ / praviṣṭo yajñasadanaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ // 2.47.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dāyaṃ tu tasmai vividhaṃ śṛṇu me gadato 'nagha / yajñārthaṃ rājabhir dattaṃ mahāntaṃ dhanasaṃcayam // 2.48.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) merumandarayor madhye śailodām abhito nadīm / ye te kīcakaveṇūnāṃ chāyāṃ ramyām upāsate // 2.48.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khaśā ekāśanājyohāḥ pradarā dīrghaveṇavaḥ / paśupāś ca kuṇindāś ca taṅgaṇāḥ parataṅgaṇāḥ // 2.48.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vai pipīlikaṃ nāma varadattaṃ pipīlikaiḥ / jātarūpaṃ droṇameyam ahārṣuḥ puñjaśo nṛpāḥ // 2.48.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kṛṣṇāṃl lalāmāṃś camarāñ śuklāṃś cānyāñ śaśiprabhān / himavatpuṣpajaṃ caiva svādu kṣaudraṃ tathā bahu // 2.48.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) uttarebhyaḥ kurubhyaś cāpy apoḍhaṃ mālyam ambubhiḥ / uttarād api kailāsād oṣadhīḥ sumahābalāḥ // 2.48.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārvatīyā baliṃ cānyam āhṛtya praṇatāḥ sthitāḥ / ajātaśatror nṛpater dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ // 2.48.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ye parārdhe himavataḥ sūryodayagirau nṛpāḥ / vāriṣeṇasamudrānte lohityam abhitaś ca ye // 2.48.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) phalamūlāśanā ye ca kirātāś carmavāsasaḥ // 2.48.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) candanāgurukāṣṭhānāṃ bhārān kālīyakasya ca / carmaratnasuvarṇānāṃ gandhānāṃ caiva rāśayaḥ // 2.48.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kairātikānām ayutaṃ dāsīnāṃ ca viśāṃ pate / āhṛtya ramaṇīyārthān dūrajān mṛgapakṣiṇaḥ // 2.48.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) nicitaṃ parvatebhyaś ca hiraṇyaṃ bhūrivarcasam / baliṃ ca kṛtsnam ādāya dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ // 2.48.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāyavyā daradā dārvāḥ śūrā vaiyamakās tathā / audumbarā durvibhāgāḥ pāradā bāhlikaiḥ saha // 2.48.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kāśmīrāḥ kundamānāś ca paurakā haṃsakāyanāḥ / śibitrigartayaudheyā rājanyā madrakekayāḥ // 2.48.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ambaṣṭhāḥ kaukurās tārkṣyā vastrapāḥ pahlavaiḥ saha / vasātayaḥ samauleyāḥ saha kṣudrakamālavaiḥ // 2.48.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śauṇḍikāḥ kukkurāś caiva śakāś caiva viśāṃ pate / aṅgā vaṅgāś ca puṇḍrāś ca śānavatyā gayās tathā // 2.48.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sujātayaḥ śreṇimantaḥ śreyāṃsaḥ śastrapāṇayaḥ / āhārṣuḥ kṣatriyā vittaṃ śataśo 'jātaśatrave // 2.48.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vaṅgāḥ kaliṅgapatayas tāmraliptāḥ sapuṇḍrakāḥ / dukūlaṃ kauśikaṃ caiva patrorṇaṃ prāvarān api // 2.48.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatra sma dvārapālais te procyante rājaśāsanāt / kṛtakārāḥ subalayas tato dvāram avāpsyatha // 2.48.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) īṣādantān hemakakṣān padmavarṇān kuthāvṛtān / śailābhān nityamattāṃś ca abhitaḥ kāmyakaṃ saraḥ // 2.48.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dattvaikaiko daśaśatān kuñjarān kavacāvṛtān / kṣamāvataḥ kulīnāṃś ca dvāreṇa prāviśaṃs tataḥ // 2.48.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo gaṇā digbhyaḥ samāgatāḥ / anyaiś copāhṛtāny atra ratnānīha mahātmabhiḥ // 2.48.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rājā citraratho nāma gandharvo vāsavānugaḥ / śatāni catvāry adadad dhayānāṃ vātaraṃhasām // 2.48.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tumburus tu pramudito gandharvo vājināṃ śatam / āmrapatrasavarṇānām adadad dhemamālinām // 2.48.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtī tu rājā kauravya śūkarāṇāṃ viśāṃ pate / adadad gajaratnānāṃ śatāni subahūny api // 2.48.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) virāṭena tu matsyena balyarthaṃ hemamālinām / kuñjarāṇāṃ sahasre dve mattānāṃ samupāhṛte // 2.48.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṃśurāṣṭrād vasudāno rājā ṣaḍviṃśatiṃ gajān / aśvānāṃ ca sahasre dve rājan kāñcanamālinām // 2.48.26 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) javasattvopapannānāṃ vayaḥsthānāṃ narādhipa / baliṃ ca kṛtsnam ādāya pāṇḍavebhyo nyavedayat // 2.48.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñasenena dāsīnāṃ sahasrāṇi caturdaśa / dāsānām ayutaṃ caiva sadārāṇāṃ viśāṃ pate // 2.48.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gajayuktā mahārāja rathāḥ ṣaḍviṃśatis tathā / rājyaṃ ca kṛtsnaṃ pārthebhyo yajñārthaṃ vai niveditam // 2.48.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samudrasāraṃ vaiḍūryaṃ muktāḥ śaṅkhāṃs tathaiva ca / śataśaś ca kuthāṃs tatra siṃhalāḥ samupāharan // 2.48.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) saṃvṛtā maṇicīrais tu śyāmās tāmrāntalocanāḥ / tān gṛhītvā narās tatra dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ // 2.48.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prītyarthaṃ brāhmaṇāś caiva kṣatriyāś ca vinirjitāḥ / upājahrur viśaś caiva śūdrāḥ śuśrūṣavo 'pi ca // 2.48.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prītyā ca bahumānāc ca abhyagacchan yudhiṣṭhiram // 2.48.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarve mlecchāḥ sarvavarṇā ādimadhyāntajās tathā / nānādeśasamutthaiś ca nānājātibhir āgataiḥ // 2.48.33 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) paryasta iva loko 'yaṃ yudhiṣṭhiraniveśane // 2.48.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) uccāvacān upagrāhān rājabhiḥ prahitān bahūn / śatrūṇāṃ paśyato duḥkhān mumūrṣā me 'dya jāyate // 2.48.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛtyās tu ye pāṇḍavānāṃ tāṃs te vakṣyāmi bhārata / yeṣām āmaṃ ca pakvaṃ ca saṃvidhatte yudhiṣṭhiraḥ // 2.48.35 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ayutaṃ trīṇi padmāni gajārohāḥ sasādinaḥ / rathānām arbudaṃ cāpi pādātā bahavas tathā // 2.48.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramīyamāṇam ārabdhaṃ pacyamānaṃ tathaiva ca / visṛjyamānaṃ cānyatra puṇyāhasvana eva ca // 2.48.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nābhuktavantaṃ nāhṛṣṭaṃ nāsubhikṣaṃ kathaṃ cana / apaśyaṃ sarvavarṇānāṃ yudhiṣṭhiraniveśane // 2.48.38 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aṣṭāśītisahasrāṇi snātakā gṛhamedhinaḥ / triṃśaddāsīka ekaiko yān bibharti yudhiṣṭhiraḥ // 2.48.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suprītāḥ parituṣṭāś ca te 'py āśaṃsanty arikṣayam // 2.48.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) daśānyāni sahasrāṇi yatīnām ūrdhvaretasām / bhuñjate rukmapātrīṣu yudhiṣṭhiraniveśane // 2.48.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhuktābhuktaṃ kṛtākṛtaṃ sarvam ākubjavāmanam / abhuñjānā yājñasenī pratyavaikṣad viśāṃ pate // 2.48.41 upagīti (12, 15, 12, 15) dvau karaṃ na prayacchetāṃ kuntīputrāya bhārata / vaivāhikena pāñcālāḥ sakhyenāndhakavṛṣṇayaḥ // 2.48.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryās tu ye vai rājānaḥ satyasaṃdhā mahāvratāḥ / paryāptavidyā vaktāro vedāntāvabhṛthāplutāḥ // 2.49.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) dhṛtimanto hrīniṣedhā dharmātmāno yaśasvinaḥ / mūrdhābhiṣiktās te cainaṃ rājānaḥ paryupāsate // 2.49.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) dakṣiṇārthaṃ samānītā rājabhiḥ kāṃsyadohanāḥ / āraṇyā bahusāhasrā apaśyaṃ tatra tatra gāḥ // 2.49.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ājahrus tatra satkṛtya svayam udyamya bhārata / abhiṣekārtham avyagrā bhāṇḍam uccāvacaṃ nṛpāḥ // 2.49.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhlīko ratham āhārṣīj jāmbūnadapariṣkṛtam / sudakṣiṇas taṃ yuyuje śvetaiḥ kāmbojajair hayaiḥ // 2.49.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sunītho 'pratimaṃ tasya anukarṣaṃ mahāyaśāḥ / dhvajaṃ cedipatiḥ kṣipram ahārṣīt svayam udyatam // 2.49.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dākṣiṇātyaḥ saṃnahanaṃ sraguṣṇīṣe ca māgadhaḥ / vasudāno maheṣvāso gajendraṃ ṣaṣṭihāyanam // 2.49.7 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) matsyas tv akṣān avābadhnād ekalavya upānahau / āvantyas tv abhiṣekārtham āpo bahuvidhās tathā // 2.49.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cekitāna upāsaṅgaṃ dhanuḥ kāśya upāharat / asiṃ rukmatsaruṃ śalyaḥ śaikyaṃ kāñcanabhūṣaṇam // 2.49.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyaṣiñcat tato dhaumyo vyāsaś ca sumahātapāḥ / nāradaṃ vai puraskṛtya devalaṃ cāsitaṃ munim // 2.49.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prītimanta upātiṣṭhann abhiṣekaṃ maharṣayaḥ / jāmadagnyena sahitās tathānye vedapāragāḥ // 2.49.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) abhijagmur mahātmānaṃ mantravad bhūridakṣiṇam / mahendram iva devendraṃ divi saptarṣayo yathā // 2.49.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhārayac chatram asya sātyakiḥ satyavikramaḥ / dhanaṃjayaś ca vyajane bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ // 2.49.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) upāgṛhṇād yam indrāya purākalpe prajāpatiḥ / tam asmai śaṅkham āhārṣīd vāruṇaṃ kalaśodadhiḥ // 2.49.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siktaṃ niṣkasahasreṇa sukṛtaṃ viśvakarmaṇā / tenābhiṣiktaḥ kṛṣṇena tatra me kaśmalo 'bhavat // 2.49.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gacchanti pūrvād aparaṃ samudraṃ cāpi dakṣiṇam / uttaraṃ tu na gacchanti vinā tāta patatribhiḥ // 2.49.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatra sma dadhmuḥ śataśaḥ śaṅkhān maṅgalyakāraṇāt / prāṇadaṃs te samādhmātās tatra romāṇi me 'hṛṣan // 2.49.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) praṇatā bhūmipāś cāpi petur hīnāḥ svatejasā / dhṛṣṭadyumnaḥ pāṇḍavāś ca sātyakiḥ keśavo 'ṣṭamaḥ // 2.49.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sattvasthāḥ śauryasaṃpannā anyonyapriyakāriṇaḥ / visaṃjñān bhūmipān dṛṣṭvā māṃ ca te prāhasaṃs tadā // 2.49.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prahṛṣṭo bībhatsuḥ prādād dhemaviṣāṇinām / śatāny anaḍuhāṃ pañca dvijamukhyeṣu bhārata // 2.49.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) naivaṃ śambarahantābhūd yauvanāśvo manur na ca / na ca rājā pṛthur vainyo na cāpy āsīd bhagīrathaḥ // 2.49.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathātimātraṃ kaunteyaḥ śriyā paramayā yutaḥ / rājasūyam avāpyaivaṃ hariścandra iva prabhuḥ // 2.49.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etāṃ dṛṣṭvā śriyaṃ pārthe hariścandre yathā vibho / kathaṃ nu jīvitaṃ śreyo mama paśyasi bhārata // 2.49.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) andheneva yugaṃ naddhaṃ viparyastaṃ narādhipa / kanīyāṃso vivardhante jyeṣṭhā hīyanti bhārata // 2.49.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ dṛṣṭvā nābhivindāmi śarma; parīkṣamāṇo 'pi kurupravīra / tenāham evaṃ kṛśatāṃ gataś ca; vivarṇatāṃ caiva saśokatāṃ ca // 2.49.25 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tvaṃ vai jyeṣṭho jyaiṣṭhineyaḥ putra mā pāṇḍavān dviṣaḥ / dveṣṭā hy asukham ādatte yathaiva nidhanaṃ tathā // 2.50.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) avyutpannaṃ samānārthaṃ tulyamitraṃ yudhiṣṭhiram / adviṣantaṃ kathaṃ dviṣyāt tvādṛśo bharatarṣabha // 2.50.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tulyābhijanavīryaś ca kathaṃ bhrātuḥ śriyaṃ nṛpa / putra kāmayase mohān maivaṃ bhūḥ śāmya sādhv iha // 2.50.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha yajñavibhūtiṃ tāṃ kāṅkṣase bharatarṣabha / ṛtvijas tava tanvantu saptatantuṃ mahādhvaram // 2.50.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhariṣyanti rājānas tavāpi vipulaṃ dhanam / prītyā ca bahumānāc ca ratnāny ābharaṇāni ca // 2.50.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anarthācaritaṃ tāta parasvaspṛhaṇaṃ bhṛśam / svasaṃtuṣṭaḥ svadharmastho yaḥ sa vai sukham edhate // 2.50.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avyāpāraḥ parārtheṣu nityodyogaḥ svakarmasu / udyamo rakṣaṇe sveṣām etad vaibhavalakṣaṇam // 2.50.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vipattiṣv avyatho dakṣo nityam utthānavān naraḥ / apramatto vinītātmā nityaṃ bhadrāṇi paśyati // 2.50.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarvedyāṃ dadad vittaṃ kāmān anubhavan priyān / krīḍan strībhir nirātaṅkaḥ praśāmya bharatarṣabha // 2.50.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānan vai mohayasi māṃ nāvi naur iva saṃyatā / svārthe kiṃ nāvadhānaṃ te utāho dveṣṭi māṃ bhavān // 2.50.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na santīme dhārtarāṣṭrā yeṣāṃ tvam anuśāsitā / bhaviṣyam artham ākhyāsi sadā tvaṃ kṛtyam ātmanaḥ // 2.50.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) parapraṇeyo 'graṇīr hi yaś ca mārgāt pramuhyati / panthānam anugaccheyuḥ kathaṃ tasya padānugāḥ // 2.50.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rājan parigataprajño vṛddhasevī jitendriyaḥ / pratipannān svakāryeṣu saṃmohayasi no bhṛśam // 2.50.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokavṛttād rājavṛttam anyad āha bṛhaspatiḥ / tasmād rājñā prayatnena svārthaś cintyaḥ sadaiva hi // 2.50.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kṣatriyasya mahārāja jaye vṛttiḥ samāhitā / sa vai dharmo 'stv adharmo vā svavṛttau bharatarṣabha // 2.50.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakālayed diśaḥ sarvāḥ pratodeneva sārathiḥ / pratyamitraśriyaṃ dīptāṃ bubhūṣur bharatarṣabha // 2.50.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pracchanno vā prakāśo vā yo yogo ripubāndhanaḥ / tad vai śastraṃ śastravidāṃ na śastraṃ chedanaṃ smṛtam // 2.50.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) asaṃtoṣaḥ śriyo mūlaṃ tasmāt taṃ kāmayāmy aham / samucchraye yo yatate sa rājan paramo nayī // 2.50.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mamatvaṃ hi na kartavyam aiśvarye vā dhane 'pi vā / pūrvāvāptaṃ haranty anye rājadharmaṃ hi taṃ viduḥ // 2.50.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adrohe samayaṃ kṛtvā ciccheda namuceḥ śiraḥ / śakraḥ sā hi matā tasya ripau vṛttiḥ sanātanī // 2.50.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvāv etau grasate bhūmiḥ sarpo bilaśayān iva / rājānaṃ cāviroddhāraṃ brāhmaṇaṃ cāpravāsinam // 2.50.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsti vai jātitaḥ śatruḥ puruṣasya viśāṃ pate / yena sādhāraṇī vṛttiḥ sa śatrur netaro janaḥ // 2.50.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatrupakṣaṃ samṛdhyantaṃ yo mohāt samupekṣate / vyādhir āpyāyita iva tasya mūlaṃ chinatti saḥ // 2.50.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) alpo 'pi hy arir atyantaṃ vardhamānaparākramaḥ / valmīko mūlaja iva grasate vṛkṣam antikāt // 2.50.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ājamīḍha ripor lakṣmīr mā te rociṣṭa bhārata / eṣa bhāraḥ sattvavatāṃ nayaḥ śirasi dhiṣṭhitaḥ // 2.50.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) janmavṛddhim ivārthānāṃ yo vṛddhim abhikāṅkṣate / edhate jñātiṣu sa vai sadyovṛddhir hi vikramaḥ // 2.50.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nāprāpya pāṇḍavaiśvaryaṃ saṃśayo me bhaviṣyati / avāpsye vā śriyaṃ tāṃ hi śeṣye vā nihato yudhi // 2.50.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atādṛśasya kiṃ me 'dya jīvitena viśāṃ pate / vardhante pāṇḍavā nityaṃ vayaṃ tu sthiravṛddhayaḥ // 2.50.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāṃ tvam etāṃ śriyaṃ dṛṣṭvā pāṇḍuputre yudhiṣṭhire / tapyase tāṃ hariṣyāmi dyūtenāhūyatāṃ paraḥ // 2.51.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agatvā saṃśayam aham ayuddhvā ca camūmukhe / akṣān kṣipann akṣataḥ san vidvān aviduṣo jaye // 2.51.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) glahān dhanūṃṣi me viddhi śarān akṣāṃś ca bhārata / akṣāṇāṃ hṛdayaṃ me jyāṃ rathaṃ viddhi mamāstaram // 2.51.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam utsahate rājañ śriyam āhartum akṣavit / dyūtena pāṇḍuputrebhyas tat tubhyaṃ tāta rocatām // 2.51.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthito 'smi śāsane bhrātur vidurasya mahātmanaḥ / tena saṃgamya vetsyāmi kāryasyāsya viniścayam // 2.51.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vihaniṣyati te buddhiṃ viduro muktasaṃśayaḥ / pāṇḍavānāṃ hite yukto na tathā mama kaurava // 2.51.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nārabhet parasāmarthyāt puruṣaḥ kāryam ātmanaḥ / matisāmyaṃ dvayor nāsti kāryeṣu kurunandana // 2.51.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhayaṃ pariharan manda ātmānaṃ paripālayan / varṣāsu klinnakaṭavat tiṣṭhann evāvasīdati // 2.51.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na vyādhayo nāpi yamaḥ śreyaḥprāptiṃ pratīkṣate / yāvad eva bhavet kalpas tāvac chreyaḥ samācaret // 2.51.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sarvathā putra balibhir vigrahaṃ te na rocaye / vairaṃ vikāraṃ sṛjati tad vai śastram anāyasam // 2.51.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) anartham arthaṃ manyase rājaputra; saṃgranthanaṃ kalahasyātighoram / tad vai pravṛttaṃ tu yathā kathaṃ cid; vimokṣayec cāpy asisāyakāṃś ca // 2.51.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyj], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dyūte purāṇair vyavahāraḥ praṇītas; tatrātyayo nāsti na saṃprahāraḥ / tad rocatāṃ śakuner vākyam adya; sabhāṃ kṣipraṃ tvam ihājñāpayasva // 2.51.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: yBtgl], indravajrā [11: ttjgg] svargadvāraṃ dīvyatāṃ no viśiṣṭaṃ; tadvartināṃ cāpi tathaiva yuktam / bhaved evaṃ hy ātmanā tulyam eva; durodaraṃ pāṇḍavais tvaṃ kuruṣva // 2.51.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yttgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] vākyaṃ na me rocate yat tvayoktaṃ; yat te priyaṃ tat kriyatāṃ narendra / paścāt tapsyase tad upākramya vākyaṃ; na hīdṛśaṃ bhāvi vaco hi dharmyam // 2.51.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mjyy], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dṛṣṭaṃ hy etad vidureṇaivam eva; sarvaṃ pūrvaṃ buddhividyānugena / tad evaitad avaśasyābhyupaiti; mahad bhayaṃ kṣatriyabījaghāti // 2.51.15 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yntgl], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] evam uktvā dhṛtarāṣṭro manīṣī; daivaṃ matvā paramaṃ dustaraṃ ca / śaśāsoccaiḥ puruṣān putravākye; sthito rājā daivasaṃmūḍhacetāḥ // 2.51.16 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: rBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg] sahasrastambhāṃ hemavaiḍūryacitrāṃ; śatadvārāṃ toraṇasphāṭiśṛṅgām / sabhām agryāṃ krośamātrāyatāṃ me; tad vistārām āśu kurvantu yuktāḥ // 2.51.17 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) śrutvā tasya tvaritā nirviśaṅkāḥ; prājñā dakṣās tāṃ tathā cakrur āśu / sarvadravyāṇy upajahruḥ sabhāyāṃ; sahasraśaḥ śilpinaś cāpi yuktāḥ // 2.51.18 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] kālenālpenātha niṣṭhāṃ gatāṃ tāṃ; sabhāṃ ramyāṃ bahuratnāṃ vicitrām / citrair haimair āsanair abhyupetām; ācakhyus te tasya rājñaḥ pratītāḥ // 2.51.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] tato vidvān viduraṃ mantrimukhyam; uvācedaṃ dhṛtarāṣṭro narendraḥ / yudhiṣṭhiraṃ rājaputraṃ hi gatvā; madvākyena kṣipram ihānayasva // 2.51.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jttgg] sabheyaṃ me bahuratnā vicitrā; śayyāsanair upapannā mahārhaiḥ / sā dṛśyatāṃ bhrātṛbhiḥ sārdham etya; suhṛddyūtaṃ vartatām atra ceti // 2.51.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: tttgl] matam ājñāya putrasya dhṛtarāṣṭro narādhipaḥ / matvā ca dustaraṃ daivam etad rājā cakāra ha // 2.51.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyāyena tathoktas tu viduro viduṣāṃ varaḥ / nābhyanandad vaco bhrātur vacanaṃ cedam abravīt // 2.51.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nābhinandāmi nṛpate praiṣam etaṃ; maivaṃ kṛthāḥ kulanāśād bibhemi / putrair bhinnaiḥ kalahas te dhruvaṃ syād; etac chaṅke dyūtakṛte narendra // 2.51.24 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: rByy], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: mtjgl] neha kṣattaḥ kalahas tapsyate māṃ; na ced daivaṃ pratilomaṃ bhaviṣyat / dhātrā tu diṣṭasya vaśe kiledaṃ; sarvaṃ jagac ceṣṭati na svatantram // 2.51.25 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], indravajrā [11: ttjgg] tad adya vidura prāpya rājānaṃ mama śāsanāt / kṣipram ānaya durdharṣaṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram // 2.51.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prāyād viduro 'śvair udārair; mahājavair balibhiḥ sādhudāntaiḥ / balān niyukto dhṛtarāṣṭreṇa rājñā; manīṣiṇāṃ pāṇḍavānāṃ sakāśam // 2.52.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [12: jtyy] so 'bhipatya tadadhvānam āsādya nṛpateḥ puram / praviveśa mahābuddhiḥ pūjyamāno dvijātibhiḥ // 2.52.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājagṛham āsādya kuberabhavanopamam / abhyagacchata dharmātmā dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram // 2.52.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vai rājā satyadhṛtir mahātmā; ajātaśatrur viduraṃ yathāvat / pūjāpūrvaṃ pratigṛhyājamīḍhas; tato 'pṛcchad dhṛtarāṣṭraṃ saputram // 2.52.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] vijñāyate te manaso na praharṣaḥ; kaccit kṣattaḥ kuśalenāgato 'si / kaccit putrāḥ sthavirasyānulomā; vaśānugāś cāpi viśo 'pi kaccit // 2.52.5 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) rājā mahātmā kuśalī saputra; āste vṛto jñātibhir indrakalpaiḥ / prīto rājan putragaṇair vinītair; viśoka evātmaratir dṛḍhātmā // 2.52.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] idaṃ tu tvāṃ kururājo 'bhyuvāca; pūrvaṃ pṛṣṭvā kuśalaṃ cāvyayaṃ ca / iyaṃ sabhā tvatsabhātulyarūpā; bhrātṝṇāṃ te paśya tām etya putra // 2.52.7 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] samāgamya bhrātṛbhiḥ pārtha tasyāṃ; suhṛddyūtaṃ kriyatāṃ ramyatāṃ ca / prīyāmahe bhavataḥ saṃgamena; samāgatāḥ kuravaś caiva sarve // 2.52.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: jBtgg] durodarā vihitā ye tu tatra; mahātmanā dhṛtarāṣṭreṇa rājñā / tān drakṣyase kitavān saṃniviṣṭān; ity āgato 'haṃ nṛpate taj juṣasva // 2.52.9 ajñātasamavṛtta [11: jBtgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) dyūte kṣattaḥ kalaho vidyate naḥ; ko vai dyūtaṃ rocayed budhyamānaḥ / kiṃ vā bhavān manyate yuktarūpaṃ; bhavadvākye sarva eva sthitāḥ sma // 2.52.10 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] jānāmy ahaṃ dyūtam anarthamūlaṃ; kṛtaś ca yatno 'sya mayā nivāraṇe / rājā tu māṃ prāhiṇot tvatsakāśaṃ; śrutvā vidvañ śreya ihācarasva // 2.52.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tttgg], vaṃśastha [12: jtjr], indravajrā [11: ttjgg] ke tatrānye kitavā dīvyamānā; vinā rājño dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ / pṛcchāmi tvāṃ vidura brūhi nas tān; yair dīvyāmaḥ śataśaḥ saṃnipatya // 2.52.12 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg] gāndhārarājaḥ śakunir viśāṃ pate; rājātidevī kṛtahasto matākṣaḥ / viviṃśatiś citrasenaś ca rājā; satyavrataḥ purumitro jayaś ca // 2.52.13 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: jttgg] mahābhayāḥ kitavāḥ saṃniviṣṭā; māyopadhā devitāro 'tra santi / dhātrā tu diṣṭasya vaśe kiledaṃ; nādevanaṃ kitavair adya tair me // 2.52.14 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tttgl] nāhaṃ rājño dhṛtarāṣṭrasya śāsanān; na gantum icchāmi kave durodaram / iṣṭo hi putrasya pitā sadaiva; tad asmi kartā vidurāttha māṃ yathā // 2.52.15 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) na cākāmaḥ śakuninā devitāhaṃ; na cen māṃ dhṛṣṇur āhvayitā sabhāyām / āhūto 'haṃ na nivarte kadā cit; tad āhitaṃ śāśvataṃ vai vrataṃ me // 2.52.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: yrsy], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: yByy], ajñātam [11: jttgg] evam uktvā viduraṃ dharmarājaḥ; prāyātrikaṃ sarvam ājñāpya tūrṇam / prāyāc chvobhūte sagaṇaḥ sānuyātraḥ; saha strībhir draupadīm ādikṛtvā // 2.52.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtyy], ajñātam [11: rBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tttgg] daivaṃ prajñāṃ tu muṣṇāti tejaś cakṣur ivāpatat / dhātuś ca vaśam anveti pāśair iva naraḥ sitaḥ // 2.52.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā prayayau rājā saha kṣattrā yudhiṣṭhiraḥ / amṛṣyamāṇas tat pārthaḥ samāhvānam ariṃdamaḥ // 2.52.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bāhlikena rathaṃ dattam āsthāya paravīrahā / paricchanno yayau pārtho bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaḥ // 2.52.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājaśriyā dīpyamāno yayau brahmapuraḥsaraḥ / dhṛtarāṣṭreṇa cāhūtaḥ kālasya samayena ca // 2.52.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sa hāstinapuraṃ gatvā dhṛtarāṣṭragṛhaṃ yayau / samiyāya ca dharmātmā dhṛtarāṣṭreṇa pāṇḍavaḥ // 2.52.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā droṇena bhīṣmeṇa karṇena ca kṛpeṇa ca / samiyāya yathānyāyaṃ drauṇinā ca vibhuḥ saha // 2.52.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametya ca mahābāhuḥ somadattena caiva ha / duryodhanena śalyena saubalena ca vīryavān // 2.52.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye cānye tatra rājānaḥ pūrvam eva samāgatāḥ / jayadrathena ca tathā kurubhiś cāpi sarvaśaḥ // 2.52.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ sarvair mahābāhur bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ / praviveśa gṛhaṃ rājño dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ // 2.52.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa tatra gāndhārīṃ devīṃ patim anuvratām / snuṣābhiḥ saṃvṛtāṃ śaśvat tārābhir iva rohiṇīm // 2.52.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādya sa gāndhārīṃ tayā ca pratinanditaḥ / dadarśa pitaraṃ vṛddhaṃ prajñācakṣuṣam īśvaram // 2.52.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñā mūrdhany upāghrātās te ca kauravanandanāḥ / catvāraḥ pāṇḍavā rājan bhīmasenapurogamāḥ // 2.52.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato harṣaḥ samabhavat kauravāṇāṃ viśāṃ pate / tān dṛṣṭvā puruṣavyāghrān pāṇḍavān priyadarśanān // 2.52.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viviśus te 'bhyanujñātā ratnavanti gṛhāṇy atha / dadṛśuś copayātās tān draupadīpramukhāḥ striyaḥ // 2.52.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājñasenyāḥ parām ṛddhiṃ dṛṣṭvā prajvalitām iva / snuṣās tā dhṛtarāṣṭrasya nātipramanaso 'bhavan // 2.52.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te puruṣavyāghrā gatvā strībhis tu saṃvidam / kṛtvā vyāyāmapūrvāṇi kṛtyāni pratikarma ca // 2.52.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛtāhnikāḥ sarve divyacandanarūṣitāḥ / kalyāṇamanasaś caiva brāhmaṇān svasti vācya ca // 2.52.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manojñam aśanaṃ bhuktvā viviśuḥ śaraṇāny atha / upagīyamānā nārībhir asvapan kurunandanāḥ // 2.52.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) jagāma teṣāṃ sā rātriḥ puṇyā rativihāriṇām / stūyamānāś ca viśrāntāḥ kāle nidrām athātyajan // 2.52.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sukhoṣitās tāṃ rajanīṃ prātaḥ sarve kṛtāhnikāḥ / sabhāṃ ramyāṃ praviviśuḥ kitavair abhisaṃvṛtām // 2.52.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) upastīrṇā sabhā rājan rantuṃ caite kṛtakṣaṇāḥ / akṣān uptvā devanasya samayo 'stu yudhiṣṭhira // 2.53.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nikṛtir devanaṃ pāpaṃ na kṣātro 'tra parākramaḥ / na ca nītir dhruvā rājan kiṃ tvaṃ dyūtaṃ praśaṃsasi // 2.53.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi mānaṃ praśaṃsanti nikṛtau kitavasya ha / śakune maiva no jaiṣīr amārgeṇa nṛśaṃsavat // 2.53.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'nveti saṃkhyāṃ nikṛtau vidhijñaś; ceṣṭāsv akhinnaḥ kitavo 'kṣajāsu / mahāmatir yaś ca jānāti dyūtaṃ; sa vai sarvaṃ sahate prakriyāsu // 2.53.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jtmgg], ajñātam [11: yBtgl], indravajrā [11: ttjgg] akṣaglahaḥ so 'bhibhavet paraṃ nas; tenaiva kālo bhavatīdam āttha / dīvyāmahe pārthiva mā viśaṅkāṃ; kuruṣva pāṇaṃ ca ciraṃ ca mā kṛthāḥ // 2.53.5 indravajrā [11: ttjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) evam āhāyam asito devalo munisattamaḥ / imāni lokadvārāṇi yo vai saṃcarate sadā // 2.53.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) idaṃ vai devanaṃ pāpaṃ māyayā kitavaiḥ saha / dharmeṇa tu jayo yuddhe tat paraṃ sādhu devanam // 2.53.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāryā mlecchanti bhāṣābhir māyayā na caranty uta / ajihmam aśaṭhaṃ yuddham etat satpuruṣavratam // 2.53.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaktito brāhmaṇān vandyāñ śikṣituṃ prayatāmahe / tad vai vittaṃ mātidevīr mā jaiṣīḥ śakune param // 2.53.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nāhaṃ nikṛtyā kāmaye sukhāny uta dhanāni vā / kitavasyāpy anikṛter vṛttam etan na pūjyate // 2.53.10 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: na-vipulā) śrotriyo 'śrotriyam uta nikṛtyaiva yudhiṣṭhira / vidvān aviduṣo 'bhyeti nāhus tāṃ nikṛtiṃ janāḥ // 2.53.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ tvaṃ mām ihābhyetya nikṛtiṃ yadi manyase / devanād vinivartasva yadi te vidyate bhayam // 2.53.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhūto na nivarteyam iti me vratam āhitam / vidhiś ca balavān rājan diṣṭasyāsmi vaśe sthitaḥ // 2.53.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmin samāgame kena devanaṃ me bhaviṣyati / pratipāṇaś ca ko 'nyo 'sti tato dyūtaṃ pravartatām // 2.53.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ dātāsmi ratnānāṃ dhanānāṃ ca viśāṃ pate / madarthe devitā cāyaṃ śakunir mātulo mama // 2.53.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyenānyasya viṣamaṃ devanaṃ pratibhāti me / etad vidvann upādatsva kāmam evaṃ pravartatām // 2.53.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) upohyamāne dyūte tu rājānaḥ sarva eva te / dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya viviśus tāṃ sabhāṃ tataḥ // 2.53.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhīṣmo droṇaḥ kṛpaś caiva viduraś ca mahāmatiḥ / nātīvaprītamanasas te 'nvavartanta bhārata // 2.53.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te dvaṃdvaśaḥ pṛthak caiva siṃhagrīvā mahaujasaḥ / siṃhāsanāni bhūrīṇi vicitrāṇi ca bhejire // 2.53.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśubhe sā sabhā rājan rājabhis taiḥ samāgataiḥ / devair iva mahābhāgaiḥ samavetais triviṣṭapam // 2.53.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve bhāsvaramūrtayaḥ / prāvartata mahārāja suhṛddyūtam anantaram // 2.53.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ bahudhano rājan sāgarāvartasaṃbhavaḥ / maṇir hārottaraḥ śrīmān kanakottamabhūṣaṇaḥ // 2.53.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad rājan dhanaṃ mahyaṃ pratipāṇas tu kas tava / bhavatv eṣa kramas tāta jayāmy enaṃ durodaram // 2.53.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) santi me maṇayaś caiva dhanāni vividhāni ca / matsaraś ca na me 'rtheṣu jayāmy enaṃ durodaram // 2.53.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jagrāha śakunis tān akṣān akṣatattvavit / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.53.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) mattaḥ kaitavakenaiva yaj jito 'smi durodaram / śakune hanta dīvyāmo glahamānāḥ sahasraśaḥ // 2.54.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ime niṣkasahasrasya kuṇḍino bharitāḥ śatam / kośo hiraṇyam akṣayyaṃ jātarūpam anekaśaḥ // 2.54.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.54.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) [02.54.3aity uktaḥ śakuniḥ prāha jitam ity eva taṃ nṛpam / anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ayaṃ sahasrasamito vaiyāghraḥ supravartitaḥ / sucakropaskaraḥ śrīmān kiṅkiṇījālamaṇḍitaḥ // 2.54.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃhrādano rājaratho ya ihāsmān upāvahat / jaitro rathavaraḥ puṇyo meghasāgaraniḥsvanaḥ // 2.54.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) aṣṭau yaṃ kuraracchāyāḥ sadaśvā rāṣṭrasaṃmatāḥ / vahanti naiṣām ucyeta padā bhūmim upaspṛśan // 2.54.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.54.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.54.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) sahasrasaṃkhyā nāgā me mattās tiṣṭhanti saubala / hemakakṣāḥ kṛtāpīḍāḥ padmino hemamālinaḥ // 2.54.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sudāntā rājavahanāḥ sarvaśabdakṣamā yudhi / īṣādantā mahākāyāḥ sarve cāṣṭakareṇavaḥ // 2.54.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarve ca purabhettāro nagameghanibhā gajāḥ / etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.54.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam evaṃvādinaṃ pārthaṃ prahasann iva saubalaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.54.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śataṃ dāsīsahasrāṇi taruṇyo me prabhadrikāḥ / kambukeyūradhāriṇyo niṣkakaṇṭhyaḥ svalaṃkṛtāḥ // 2.54.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārhamālyābharaṇāḥ suvastrāś candanokṣitāḥ / maṇīn hema ca bibhratyaḥ sarvā vai sūkṣmavāsasaḥ // 2.54.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) anusevāṃ carantīmāḥ kuśalā nṛtyasāmasu / snātakānām amātyānāṃ rājñāṃ ca mama śāsanāt // 2.54.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.54.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.54.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) etāvanty eva dāsānāṃ sahasrāṇy uta santi me / pradakṣiṇānulomāś ca prāvāravasanāḥ sadā // 2.54.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prājñā medhāvino dakṣā yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ / pātrīhastā divārātram atithīn bhojayanty uta // 2.54.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.54.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.54.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) rathās tāvanta eveme hemabhāṇḍāḥ patākinaḥ / hayair vinītaiḥ saṃpannā rathibhiś citrayodhibhiḥ // 2.54.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ekaiko yatra labhate sahasraparamāṃ bhṛtim / yudhyato 'yudhyato vāpi vetanaṃ māsakālikam // 2.54.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.54.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity evam ukte pārthena kṛtavairo durātmavān / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.54.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) aśvāṃs tittirikalmāṣān gāndharvān hemamālinaḥ / dadau citrarathas tuṣṭo yāṃs tān gāṇḍīvadhanvane // 2.54.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.54.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.54.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) rathānāṃ śakaṭānāṃ ca hayānāṃ cāyutāni me / yuktānām eva tiṣṭhanti vāhair uccāvacair vṛtāḥ // 2.54.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ varṇasya varṇasya samuccīya sahasraśaḥ / kṣīraṃ pibantas tiṣṭhanti bhuñjānāḥ śālitaṇḍulān // 2.54.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ṣaṣṭis tāni sahasrāṇi sarve pṛthulavakṣasaḥ / etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.54.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.54.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tāmralohaiḥ parivṛtā nidhayo me catuḥśatāḥ / pañcadrauṇika ekaikaḥ suvarṇasyāhatasya vai // 2.54.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.54.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.54.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) mahārāja vijānīhi yat tvāṃ vakṣyāmi tac chṛṇu / mumūrṣor auṣadham iva na rocetāpi te śrutam // 2.55.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yad vai purā jātamātro rurāva; gomāyuvad visvaraṃ pāpacetāḥ / duryodhano bhāratānāṃ kulaghnaḥ; so 'yaṃ yukto bhavitā kālahetuḥ // 2.55.2 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tttgl] gṛhe vasantaṃ gomāyuṃ tvaṃ vai matvā na budhyase / duryodhanasya rūpeṇa śṛṇu kāvyāṃ giraṃ mama // 2.55.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) madhu vai mādhviko labdhvā prapātaṃ nāvabudhyate / āruhya taṃ majjati vā patanaṃ vādhigacchati // 2.55.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) so 'yaṃ matto 'kṣadevena madhuvan na parīkṣate / prapātaṃ budhyate naiva vairaṃ kṛtvā mahārathaiḥ // 2.55.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditaṃ te mahārāja rājasv evāsamañjasam / andhakā yādavā bhojāḥ sametāḥ kaṃsam atyajan // 2.55.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyogāc ca hate tasmin kṛṣṇenāmitraghātinā / evaṃ te jñātayaḥ sarve modamānāḥ śataṃ samāḥ // 2.55.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvanniyuktaḥ savyasācī nigṛhṇātu suyodhanam / nigrahād asya pāpasya modantāṃ kuravaḥ sukham // 2.55.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kākenemāṃś citrabarhāñ śārdūlān kroṣṭukena ca / krīṇīṣva pāṇḍavān rājan mā majjīḥ śokasāgare // 2.55.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tyajet kulārthe puruṣaṃ grāmasyārthe kulaṃ tyajet / grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet // 2.55.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sarvajñaḥ sarvabhāvajñaḥ sarvaśatrubhayaṃkaraḥ / iti sma bhāṣate kāvyo jambhatyāge mahāsurān // 2.55.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyaṣṭhīvinaḥ kaś cit pakṣiṇo vanagocarān / gṛhe kila kṛtāvāsāṃl lobhād rājann apīḍayat // 2.55.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadopabhojyāṃl lobhāndho hiraṇyārthe paraṃtapa / āyatiṃ ca tadātvaṃ ca ubhe sadyo vyanāśayat // 2.55.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tadātvakāmaḥ pāṇḍūṃs tvaṃ mā druho bharatarṣabha / mohātmā tapyase paścāt pakṣihā puruṣo yathā // 2.55.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) jātaṃ jātaṃ pāṇḍavebhyaḥ puṣpam ādatsva bhārata / mālākāra ivārāme snehaṃ kurvan punaḥ punaḥ // 2.55.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vṛkṣān aṅgārakārīva mainān dhākṣīḥ samūlakān / mā gamaḥ sasutāmātyaḥ sabalaś ca parābhavam // 2.55.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samavetān hi kaḥ pārthān pratiyudhyeta bhārata / marudbhiḥ sahito rājann api sākṣān marutpatiḥ // 2.55.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyūtaṃ mūlaṃ kalahasyānupāti; mithobhedāya mahate vā raṇāya / yad āsthito 'yaṃ dhṛtarāṣṭrasya putro; duryodhanaḥ sṛjate vairam ugram // 2.56.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: yByj], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: jtyy] prātipīyāḥ śāṃtanavā bhaimasenāḥ sabāhlikāḥ / duryodhanāparādhena kṛcchraṃ prāpsyanti sarvaśaḥ // 2.56.2 upagīti (12, 15, 12, 15) duryodhano madenaiva kṣemaṃ rāṣṭrād apohati / viṣāṇaṃ gaur iva madāt svayam ārujate balāt // 2.56.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yaś cittam anveti parasya rājan; vīraḥ kaviḥ svām atipatya dṛṣṭim / nāvaṃ samudra iva bālanetrām; āruhya ghore vyasane nimajjet // 2.56.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], indravajrā [11: ttjgg] duryodhano glahate pāṇḍavena; priyāyase tvaṃ jayatīti tac ca / atinarmāj jāyate saṃprahāro; yato vināśaḥ samupaiti puṃsām // 2.56.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: sttgg], upendravajrā [11: jtjgg] ākarṣas te 'vākphalaḥ kupraṇīto; hṛdi prauḍho mantrapadaḥ samādhiḥ / yudhiṣṭhireṇa saphalaḥ saṃstavo 'stu; sāmnaḥ surikto 'rimateḥ sudhanvā // 2.56.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jByj], indravajrā [11: ttjgg] prātipīyāḥ śāṃtanavāś ca rājan; kāvyāṃ vācaṃ śṛṇuta mātyagād vaḥ / vaiśvānaraṃ prajvalitaṃ sughoram; ayuddhena praśamayatotpatantam // 2.56.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: yBsy], ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: mBjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā manyuṃ pāṇḍavo 'jātaśatrur; na saṃyacched akṣamayābhibhūtaḥ / vṛkodaraḥ savyasācī yamau ca; ko 'tra dvīpaḥ syāt tumule vas tadānīm // 2.56.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: mtyy] mahārāja prabhavas tvaṃ dhanānāṃ; purā dyūtān manasā yāvad iccheḥ / bahu vittaṃ pāṇḍavāṃś cej jayes tvaṃ; kiṃ tena syād vasu vindeha pārthān // 2.56.9 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: sttgg] jānīmahe devitaṃ saubalasya; veda dyūte nikṛtiṃ pārvatīyaḥ / yataḥ prāptaḥ śakunis tatra yātu; māyāyodhī bhārata pārvatīyaḥ // 2.56.10 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: tttgl] pareṣām eva yaśasā ślāghase tvaṃ; sadā channaḥ kutsayan dhārtarāṣṭrān / jānīmas tvāṃ vidura yatpriyas tvaṃ; bālān ivāsmān avamanyase tvam // 2.57.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: yByy], ajñātam [11: mBjgg], indravajrā [11: ttjgg] suvijñeyaḥ puruṣo 'nyatrakāmo; nindāpraśaṃse hi tathā yunakti / jihvā manas te hṛdayaṃ nirvyanakti; jyāyo nirāha manasaḥ prātikūlyam // 2.57.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tByy], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: ttyj], indravajrā [11: ttjgg] utsaṅgena vyāla ivāhṛto 'si; mārjāravat poṣakaṃ copahaṃsi / bhartṛghnatvān na hi pāpīya āhus; tasmāt kṣattaḥ kiṃ na bibheṣi pāpāt // 2.57.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: tttgl] jitvā śatrūn phalam āptaṃ mahan no; māsmān kṣattaḥ paruṣāṇīha vocaḥ / dviṣadbhis tvaṃ saṃprayogābhinandī; muhur dveṣaṃ yāsi naḥ saṃpramohāt // 2.57.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg] amitratāṃ yāti naro 'kṣamaṃ bruvan; nigūhate guhyam amitrasaṃstave / tadāśritāpatrapā kiṃ na bādhate; yad icchasi tvaṃ tad ihādya bhāṣase // 2.57.5 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) mā no 'vamaṃsthā vidma manas tavedaṃ; śikṣasva buddhiṃ sthavirāṇāṃ sakāśāt / yaśo rakṣasva vidura saṃpraṇītaṃ; mā vyāpṛtaḥ parakāryeṣu bhūs tvam // 2.57.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: tmsy], ajñātam [12: yBsy] ahaṃ karteti vidura māvamaṃsthā; mā no nityaṃ paruṣāṇīha vocaḥ / na tvāṃ pṛcchāmi vidura yad dhitaṃ me; svasti kṣattar mā titikṣūn kṣiṇu tvam // 2.57.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: mBsy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: yBsy] ekaḥ śāstā na dvitīyo 'sti śāstā; garbhe śayānaṃ puruṣaṃ śāsti śāstā / tenānuśiṣṭaḥ pravaṇād ivāmbho; yathā niyukto 'smi tathā vahāmi // 2.57.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhinatti śirasā śailam ahiṃ bhojayate ca yaḥ / sa eva tasya kurute kāryāṇām anuśāsanam // 2.57.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yo balād anuśāstīha so 'mitraṃ tena vindati / mitratām anuvṛttaṃ tu samupekṣeta paṇḍitaḥ // 2.57.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradīpya yaḥ pradīptāgniṃ prāk tvaran nābhidhāvati / bhasmāpi na sa vindeta śiṣṭaṃ kva cana bhārata // 2.57.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vāsayet pāravargyaṃ dviṣantaṃ; viśeṣataḥ kṣattar ahitaṃ manuṣyam / sa yatrecchasi vidura tatra gaccha; susāntvitāpi hy asatī strī jahāti // 2.57.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ynsj], ajñātam [12: jtsy], ajñātam [12: jtyj], ajñātam [11: jttgg] etāvatā ye puruṣaṃ tyajanti; teṣāṃ sakhyam antavad brūhi rājan / rājñāṃ hi cittāni pariplutāni; sāntvaṃ dattvā musalair ghātayanti // 2.57.13 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mjtgg], indravajrā [11: ttjgg] abālas tvaṃ manyase rājaputra; bālo 'ham ity eva sumandabuddhe / yaḥ sauhṛde puruṣaṃ sthāpayitvā; paścād enaṃ dūṣayate sa bālaḥ // 2.57.14 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgl] na śreyase nīyate mandabuddhiḥ; strī śrotriyasyeva gṛhe praduṣṭā / dhruvaṃ na roced bharatarṣabhasya; patiḥ kumāryā iva ṣaṣṭivarṣaḥ // 2.57.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] anupriyaṃ ced anukāṅkṣase tvaṃ; sarveṣu kāryeṣu hitāhiteṣu / striyaś ca rājañ jaḍapaṅgukāṃś ca; pṛccha tvaṃ vai tādṛśāṃś caiva mūḍhān // 2.57.16 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] labhyaḥ khalu prātipīya naro 'nupriyavāg iha / apriyasya tu pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ // 2.57.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yas tu dharme parāśvasya hitvā bhartuḥ priyāpriye / apriyāṇy āha pathyāni tena rājā sahāyavān // 2.57.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avyādhijaṃ kaṭukaṃ tīkṣṇam uṣṇaṃ; yaśomuṣaṃ paruṣaṃ pūtigandhi / satāṃ peyaṃ yan na pibanty asanto; manyuṃ mahārāja piba praśāmya // 2.57.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] vaicitravīryasya yaśo dhanaṃ ca; vāñchāmy ahaṃ sahaputrasya śaśvat / yathā tathā vo 'stu namaś ca vo 'stu; mamāpi ca svasti diśantu viprāḥ // 2.57.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āśīviṣān netraviṣān kopayen na tu paṇḍitaḥ / evaṃ te 'haṃ vadāmīdaṃ prayataḥ kurunandana // 2.57.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bahu vittaṃ parājaiṣīḥ pāṇḍavānāṃ yudhiṣṭhira / ācakṣva vittaṃ kaunteya yadi te 'sty aparājitam // 2.58.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mama vittam asaṃkhyeyaṃ yad ahaṃ veda saubala / atha tvaṃ śakune kasmād vittaṃ samanupṛcchasi // 2.58.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayutaṃ prayutaṃ caiva kharvaṃ padmaṃ tathārbudam / śaṅkhaṃ caiva nikharvaṃ ca samudraṃ cātra paṇyatām // 2.58.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etan mama dhanaṃ rājaṃs tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.58.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.58.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) gavāśvaṃ bahudhenūkam asaṃkhyeyam ajāvikam / yat kiṃ cid anuvarṇānāṃ prāk sindhor api saubala // 2.58.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etan mama dhanaṃ rājaṃs tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.58.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.58.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) puraṃ janapado bhūmir abrāhmaṇadhanaiḥ saha / abrāhmaṇāś ca puruṣā rājañ śiṣṭaṃ dhanaṃ mama // 2.58.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.58.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.58.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) rājaputrā ime rājañ śobhante yena bhūṣitāḥ / kuṇḍalāni ca niṣkāś ca sarvaṃ cāṅgavibhūṣaṇam // 2.58.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etan mama dhanaṃ rājaṃs tena dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.58.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.58.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) śyāmo yuvā lohitākṣaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ / nakulo glaha eko me yac caitat svagataṃ dhanam // 2.58.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) priyas te nakulo rājan rājaputro yudhiṣṭhira / asmākaṃ dhanatāṃ prāpto bhūyas tvaṃ kena dīvyasi // 2.58.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu śakunis tān akṣān pratyapadyata / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.58.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) ayaṃ dharmān sahadevo 'nuśāsti; loke hy asmin paṇḍitākhyāṃ gataś ca / anarhatā rājaputreṇa tena; tvayā dīvyāmy apriyavat priyeṇa // 2.58.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg] etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.58.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) mādrīputrau priyau rājaṃs tavemau vijitau mayā / garīyāṃsau tu te manye bhīmasenadhanaṃjayau // 2.58.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmaṃ carase nūnaṃ yo nāvekṣasi vai nayam / yo naḥ sumanasāṃ mūḍha vibhedaṃ kartum icchasi // 2.58.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garte mattaḥ prapatati pramattaḥ sthāṇum ṛcchati / jyeṣṭho rājan variṣṭho 'si namas te bharatarṣabha // 2.58.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) svapne na tāni paśyanti jāgrato vā yudhiṣṭhira / kitavā yāni dīvyantaḥ pralapanty utkaṭā iva // 2.58.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo naḥ saṃkhye naur iva pāranetā; jetā ripūṇāṃ rājaputras tarasvī / anarhatā lokavīreṇa tena; dīvyāmy ahaṃ śakune phalgunena // 2.58.20 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: mtjgg] etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.58.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) ayaṃ mayā pāṇḍavānāṃ dhanurdharaḥ; parājitaḥ pāṇḍavaḥ savyasācī / bhīmena rājan dayitena dīvya; yat kaitavyaṃ pāṇḍava te 'vaśiṣṭam // 2.58.22 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jttr], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yo no netā yo yudhāṃ naḥ praṇetā; yathā vajrī dānavaśatrur ekaḥ / tiryakprekṣī saṃhatabhrūr mahātmā; siṃhaskandho yaś ca sadātyamarṣī // 2.58.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg] balena tulyo yasya pumān na vidyate; gadābhṛtām agrya ihārimardanaḥ / anarhatā rājaputreṇa tena; dīvyāmy ahaṃ bhīmasenena rājan // 2.58.24 na kiṃcid adhyavasitam etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.58.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) bahu vittaṃ parājaiṣīr bhrātṝṃś ca sahayadvipān / ācakṣva vittaṃ kaunteya yadi te 'sty aparājitam // 2.58.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ahaṃ viśiṣṭaḥ sarveṣāṃ bhrātṝṇāṃ dayitas tathā / kuryāmas te jitāḥ karma svayam ātmany upaplave // 2.58.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.58.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) etat pāpiṣṭham akaror yad ātmānaṃ parājitaḥ / śiṣṭe sati dhane rājan pāpa ātmaparājayaḥ // 2.58.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktvā matākṣas tān glahe sarvān avasthitān / parājayal lokavīrān ākṣepeṇa pṛthak pṛthak // 2.58.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) asti vai te priyā devī glaha eko 'parājitaḥ / paṇasva kṛṣṇāṃ pāñcālīṃ tayātmānaṃ punar jaya // 2.58.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) naiva hrasvā na mahatī nātikṛṣṇā na rohiṇī / sarāgaraktanetrā ca tayā dīvyāmy ahaṃ tvayā // 2.58.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śāradotpalapatrākṣyā śāradotpalagandhayā / śāradotpalasevinyā rūpeṇa śrīsamānayā // 2.58.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva syād ānṛśaṃsyāt tathā syād rūpasaṃpadā / tathā syāc chīlasaṃpattyā yām icchet puruṣaḥ striyam // 2.58.34 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) caramaṃ saṃviśati yā prathamaṃ pratibudhyate / ā gopālāvipālebhyaḥ sarvaṃ veda kṛtākṛtam // 2.58.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ābhāti padmavad vaktraṃ sasvedaṃ mallikeva ca / vedīmadhyā dīrghakeśī tāmrākṣī nātiromaśā // 2.58.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tayaivaṃvidhayā rājan pāñcālyāhaṃ sumadhyayā / glahaṃ dīvyāmi cārvaṅgyā draupadyā hanta saubala // 2.58.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte tu vacane dharmarājena bhārata / dhig dhig ity eva vṛddhānāṃ sabhyānāṃ niḥsṛtā giraḥ // 2.58.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) cukṣubhe sā sabhā rājan rājñāṃ saṃjajñire kathāḥ / bhīṣmadroṇakṛpādīnāṃ svedaś ca samajāyata // 2.58.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiro gṛhītvā viduro gatasattva ivābhavat / āste dhyāyann adhovaktro niḥśvasan pannago yathā // 2.58.40 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭras tu saṃhṛṣṭaḥ paryapṛcchat punaḥ punaḥ / kiṃ jitaṃ kiṃ jitam iti hy ākāraṃ nābhyarakṣata // 2.58.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jaharṣa karṇo 'tibhṛśaṃ saha duḥśāsanādibhiḥ / itareṣāṃ tu sabhyānāṃ netrebhyaḥ prāpataj jalam // 2.58.42 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) saubalas tv avicāryaiva jitakāśī madotkaṭaḥ / jitam ity eva tān akṣān punar evānvapadyata // 2.58.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ehi kṣattar draupadīm ānayasva; priyāṃ bhāryāṃ saṃmatāṃ pāṇḍavānām / saṃmārjatāṃ veśma paraitu śīghram; ānando naḥ saha dāsībhir astu // 2.59.1 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] durvibhāvyaṃ bhavati tvādṛśena; na manda saṃbudhyasi pāśabaddhaḥ / prapāte tvaṃ lambamāno na vetsi; vyāghrān mṛgaḥ kopayase 'tibālyāt // 2.59.2 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yttgl], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: rBtgl] āśīviṣāḥ śirasi te pūrṇakośā mahāviṣāḥ / mā kopiṣṭhāḥ sumandātman mā gamas tvaṃ yamakṣayam // 2.59.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na hi dāsītvam āpannā kṛṣṇā bhavati bhārata / anīśena hi rājñaiṣā paṇe nyasteti me matiḥ // 2.59.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ dhatte veṇur ivātmaghātī; phalaṃ rājā dhṛtarāṣṭrasya putraḥ / dyūtaṃ hi vairāya mahābhayāya; pakvo na budhyaty ayam antakāle // 2.59.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], indravajrā [11: ttjgg] nāruṃtudaḥ syān na nṛśaṃsavādī; na hīnataḥ param abhyādadīta / yayāsya vācā para udvijeta; na tāṃ vaded ruśatīṃ pāpalokyām // 2.59.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samuccaranty ativādā hi vaktrād; yair āhataḥ śocati rātryahāni / parasya nāmarmasu te patanti; tān paṇḍito nāvasṛjet pareṣu // 2.59.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ajo hi śastram akhanat kilaikaḥ; śastre vipanne padbhir apāsya bhūmim / nikṛntanaṃ svasya kaṇṭhasya ghoraṃ; tadvad vairaṃ mā khanīḥ pāṇḍuputraiḥ // 2.59.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jBjgg], ajñātam [12: tmsy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] na kiṃ cid īḍyaṃ pravadanti pāpaṃ; vanecaraṃ vā gṛhamedhinaṃ vā / tapasvinaṃ saṃparipūrṇavidyaṃ; bhaṣanti haivaṃ śvanarāḥ sadaiva // 2.59.9 upendravajrā [11: jtjgg] dvāraṃ sughoraṃ narakasya jihmaṃ; na budhyase dhṛtarāṣṭrasya putra / tvām anvetāro bahavaḥ kurūṇāṃ; dyūtodaye saha duḥśāsanena // 2.59.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] majjanty alābūni śilāḥ plavante; muhyanti nāvo 'mbhasi śaśvad eva / mūḍho rājā dhṛtarāṣṭrasya putro; na me vācaḥ pathyarūpāḥ śṛṇoti // 2.59.11 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgl], indravajrā [11: ttjgg] anto nūnaṃ bhavitāyaṃ kurūṇāṃ; sudāruṇaḥ sarvaharo vināśaḥ / vācaḥ kāvyāḥ suhṛdāṃ pathyarūpā; na śrūyante vardhate lobha eva // 2.59.12 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] dhig astu kṣattāram iti bruvāṇo; darpeṇa matto dhṛtarāṣṭrasya putraḥ / avaikṣata prātikāmīṃ sabhāyām; uvāca cainaṃ paramāryamadhye // 2.60.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tvaṃ prātikāmin draupadīm ānayasva; na te bhayaṃ vidyate pāṇḍavebhyaḥ / kṣattā hy ayaṃ vivadaty eva bhīrur; na cāsmākaṃ vṛddhikāmaḥ sadaiva // 2.60.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: tmyj], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yttgl] evam uktaḥ prātikāmī sa sūtaḥ; prāyāc chīghraṃ rājavaco niśamya / praviśya ca śveva sa siṃhagoṣṭhaṃ; samāsadan mahiṣīṃ pāṇḍavānām // 2.60.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] yudhiṣṭhire dyūtamadena matte; duryodhano draupadi tvām ajaiṣīt / sā prapadya tvaṃ dhṛtarāṣṭrasya veśma; nayāmi tvāṃ karmaṇe yājñaseni // 2.60.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: rtyj], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] kathaṃ tv evaṃ vadasi prātikāmin; ko vai dīvyed bhāryayā rājaputraḥ / mūḍho rājā dyūtamadena matta; āho nānyat kaitavam asya kiṃ cit // 2.60.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg] yadā nābhūt kaitavam anyad asya; tadādevīt pāṇḍavo 'jātaśatruḥ / nyastāḥ pūrvaṃ bhrātaras tena rājñā; svayaṃ cātmā tvam atho rājaputri // 2.60.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] gaccha tvaṃ kitavaṃ gatvā sabhāyāṃ pṛccha sūtaja / kiṃ nu pūrvaṃ parājaiṣīr ātmānaṃ māṃ nu bhārata // 2.60.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaj jñātvā tvam āgaccha tato māṃ naya sūtaja // 2.60.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sabhāṃ gatvā sa covāca draupadyās tad vacas tadā / kasyeśo naḥ parājaiṣīr iti tvām āha draupadī // 2.60.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) kiṃ nu pūrvaṃ parājaiṣīr ātmānam atha vāpi mām // 2.60.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yudhiṣṭhiras tu niśceṣṭo gatasattva ivābhavat / na taṃ sūtaṃ pratyuvāca vacanaṃ sādhv asādhu vā // 2.60.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ihaitya kṛṣṇā pāñcālī praśnam etaṃ prabhāṣatām / ihaiva sarve śṛṇvantu tasyā asya ca yad vacaḥ // 2.60.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sa gatvā rājabhavanaṃ duryodhanavaśānugaḥ / uvāca draupadīṃ sūtaḥ prātikāmī vyathann iva // 2.60.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sabhyās tv amī rājaputry āhvayanti; manye prāptaḥ saṃkṣayaḥ kauravāṇām / na vai samṛddhiṃ pālayate laghīyān; yat tvaṃ sabhām eṣyasi rājaputri // 2.60.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [12: jmsy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] evaṃ nūnaṃ vyadadhāt saṃvidhātā; sparśāv ubhau spṛśato dhīrabālau / dharmaṃ tv ekaṃ paramaṃ prāha loke; sa naḥ śamaṃ dhāsyati gopyamānaḥ // 2.60.13 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] yudhiṣṭhiras tu tac chrutvā duryodhanacikīrṣitam / draupadyāḥ saṃmataṃ dūtaṃ prāhiṇod bharatarṣabha // 2.60.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekavastrā adhonīvī rodamānā rajasvalā / sabhām āgamya pāñcālī śvaśurasyāgrato 'bhavat // 2.60.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas teṣāṃ mukham ālokya rājā; duryodhanaḥ sūtam uvāca hṛṣṭaḥ / ihaivaitām ānaya prātikāmin; pratyakṣam asyāḥ kuravo bruvantu // 2.60.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sūtas tasya vaśānugāmī; bhītaś ca kopād drupadātmajāyāḥ / vihāya mānaṃ punar eva sabhyān; uvāca kṛṣṇāṃ kim ahaṃ bravīmi // 2.60.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duḥśāsanaiṣa mama sūtaputro; vṛkodarād udvijate 'lpacetāḥ / svayaṃ pragṛhyānaya yājñasenīṃ; kiṃ te kariṣyanty avaśāḥ sapatnāḥ // 2.60.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ samutthāya sa rājaputraḥ; śrutvā bhrātuḥ kopaviraktadṛṣṭiḥ / praviśya tad veśma mahārathānām; ity abravīd draupadīṃ rājaputrīm // 2.60.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] ehy ehi pāñcāli jitāsi kṛṣṇe; duryodhanaṃ paśya vimuktalajjā / kurūn bhajasvāyatapadmanetre; dharmeṇa labdhāsi sabhāṃ paraihi // 2.60.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ samutthāya sudurmanāḥ sā; vivarṇam āmṛjya mukhaṃ kareṇa / ārtā pradudrāva yataḥ striyas tā; vṛddhasya rājñaḥ kurupuṃgavasya // 2.60.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato javenābhisasāra roṣād; duḥśāsanas tām abhigarjamānaḥ / dīrgheṣu nīleṣv atha cormimatsu; jagrāha keśeṣu narendrapatnīm // 2.60.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ye rājasūyāvabhṛthe jalena; mahākratau mantrapūtena siktāḥ / te pāṇḍavānāṃ paribhūya vīryaṃ; balāt pramṛṣṭā dhṛtarāṣṭrajena // 2.60.23 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tāṃ parāmṛśya sabhāsamīpam; ānīya kṛṣṇām atikṛṣṇakeśīm / duḥśāsano nāthavatīm anāthavac; cakarṣa vāyuḥ kadalīm ivārtām // 2.60.24 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sā kṛṣyamāṇā namitāṅgayaṣṭiḥ; śanair uvācādya rajasvalāsmi / ekaṃ ca vāso mama mandabuddhe; sabhāṃ netuṃ nārhasi mām anārya // 2.60.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'bravīt tāṃ prasabhaṃ nigṛhya; keśeṣu kṛṣṇeṣu tadā sa kṛṣṇām / kṛṣṇaṃ ca jiṣṇuṃ ca hariṃ naraṃ ca; trāṇāya vikrośa nayāmi hi tvām // 2.60.26 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] rajasvalā vā bhava yājñaseni; ekāmbarā vāpy atha vā vivastrā / dyūte jitā cāsi kṛtāsi dāsī; dāsīṣu kāmaś ca yathopajoṣam // 2.60.27 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prakīrṇakeśī patitārdhavastrā; duḥśāsanena vyavadhūyamānā / hrīmaty amarṣeṇa ca dahyamānā; śanair idaṃ vākyam uvāca kṛṣṇā // 2.60.28 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ime sabhāyām upadiṣṭaśāstrāḥ; kriyāvantaḥ sarva evendrakalpāḥ / gurusthānā guravaś caiva sarve; teṣām agre notsahe sthātum evam // 2.60.29 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] nṛśaṃsakarmaṃs tvam anāryavṛtta; mā māṃ vivastrāṃ kṛdhi mā vikārṣīḥ / na marṣayeyus tava rājaputrāḥ; sendrāpi devā yadi te sahāyāḥ // 2.60.30 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dharme sthito dharmasutaś ca rājā; dharmaś ca sūkṣmo nipuṇopalabhyaḥ / vācāpi bhartuḥ paramāṇumātraṃ; necchāmi doṣaṃ svaguṇān visṛjya // 2.60.31 indravajrā [11: ttjgg] idaṃ tv anāryaṃ kuruvīramadhye; rajasvalāṃ yat parikarṣase mām / na cāpi kaś cit kurute 'tra pūjāṃ; dhruvaṃ tavedaṃ matam anvapadyan // 2.60.32 upendravajrā [11: jtjgg] dhig astu naṣṭaḥ khalu bhāratānāṃ; dharmas tathā kṣatravidāṃ ca vṛttam / yatrābhyatītāṃ kurudharmavelāṃ; prekṣanti sarve kuravaḥ sabhāyām // 2.60.33 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] droṇasya bhīṣmasya ca nāsti sattvaṃ; dhruvaṃ tathaivāsya mahātmano 'pi / rājñas tathā hīmam adharmam ugraṃ; na lakṣayante kuruvṛddhamukhyāḥ // 2.60.34 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathā bruvantī karuṇaṃ sumadhyamā; kākṣeṇa bhartṝn kupitān apaśyat / sā pāṇḍavān kopaparītadehān; saṃdīpayām āsa kaṭākṣapātaiḥ // 2.60.35 indravajrā [11: ttjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) hṛtena rājyena tathā dhanena; ratnaiś ca mukhyair na tathā babhūva / yathārtayā kopasamīritena; kṛṣṇākaṭākṣeṇa babhūva duḥkham // 2.60.36 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duḥśāsanaś cāpi samīkṣya kṛṣṇām; avekṣamāṇāṃ kṛpaṇān patīṃs tān / ādhūya vegena visaṃjñakalpām; uvāca dāsīti hasann ivograḥ // 2.60.37 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] karṇas tu tad vākyam atīva hṛṣṭaḥ; saṃpūjayām āsa hasan saśabdam / gāndhārarājaḥ subalasya putras; tathaiva duḥśāsanam abhyanandat // 2.60.38 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sabhyās tu ye tatra babhūvur anye; tābhyām ṛte dhārtarāṣṭreṇa caiva / teṣām abhūd duḥkham atīva kṛṣṇāṃ; dṛṣṭvā sabhāyāṃ parikṛṣyamāṇām // 2.60.39 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] na dharmasaukṣmyāt subhage vivaktuṃ; śaknomi te praśnam imaṃ yathāvat / asvo hy aśaktaḥ paṇituṃ parasvaṃ; striyaś ca bhartur vaśatāṃ samīkṣya // 2.60.40 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tyajeta sarvāṃ pṛthivīṃ samṛddhāṃ; yudhiṣṭhiraḥ satyam atho na jahyāt / uktaṃ jito 'smīti ca pāṇḍavena; tasmān na śaknomi vivektum etat // 2.60.41 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dyūte 'dvitīyaḥ śakunir nareṣu; kuntīsutas tena nisṛṣṭakāmaḥ / na manyate tāṃ nikṛtiṃ mahātmā; tasmān na te praśnam imaṃ bravīmi // 2.60.42 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āhūya rājā kuśalaiḥ sabhāyāṃ; duṣṭātmabhir naikṛtikair anāryaiḥ / dyūtapriyair nātikṛtaprayatnaḥ; kasmād ayaṃ nāma nisṛṣṭakāmaḥ // 2.60.43 indravajrā [11: ttjgg] sa śuddhabhāvo nikṛtipravṛttim; abudhyamānaḥ kurupāṇḍavāgryaḥ / saṃbhūya sarvaiś ca jito 'pi yasmāt; paścāc ca yat kaitavam abhyupetaḥ // 2.60.44 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tiṣṭhanti ceme kuravaḥ sabhāyām; īśāḥ sutānāṃ ca tathā snuṣāṇām / samīkṣya sarve mama cāpi vākyaṃ; vibrūta me praśnam imaṃ yathāvat // 2.60.45 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathā bruvantīṃ karuṇaṃ rudantīm; avekṣamāṇām asakṛt patīṃs tān / duḥśāsanaḥ paruṣāṇy apriyāṇi; vākyāny uvācāmadhurāṇi caiva // 2.60.46 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tāṃ kṛṣyamāṇāṃ ca rajasvalāṃ ca; srastottarīyām atadarhamāṇām / vṛkodaraḥ prekṣya yudhiṣṭhiraṃ ca; cakāra kopaṃ paramārtarūpaḥ // 2.60.47 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhavanti deśe bandhakyaḥ kitavānāṃ yudhiṣṭhira / na tābhir uta dīvyanti dayā caivāsti tāsv api // 2.61.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kāśyo yad balim āhārṣīd dravyaṃ yac cānyad uttamam / tathānye pṛthivīpālā yāni ratnāny upāharan // 2.61.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāhanāni dhanaṃ caiva kavacāny āyudhāni ca / rājyam ātmā vayaṃ caiva kaitavena hṛtaṃ paraiḥ // 2.61.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca me tatra kopo 'bhūt sarvasyeśo hi no bhavān / idaṃ tv atikṛtaṃ manye draupadī yatra paṇyate // 2.61.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā hy anarhatī bālā pāṇḍavān prāpya kauravaiḥ / tvatkṛte kliśyate kṣudrair nṛśaṃsair nikṛtipriyaiḥ // 2.61.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāḥ kṛte manyur ayaṃ tvayi rājan nipātyate / bāhū te saṃpradhakṣyāmi sahadevāgnim ānaya // 2.61.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na purā bhīmasena tvam īdṛśīr vaditā giraḥ / parais te nāśitaṃ nūnaṃ nṛśaṃsair dharmagauravam // 2.61.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sakāmāḥ pare kāryā dharmam evācarottamam / bhrātaraṃ dhārmikaṃ jyeṣṭhaṃ nātikramitum arhati // 2.61.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhūto hi parai rājā kṣātradharmam anusmaran / dīvyate parakāmena tan naḥ kīrtikaraṃ mahat // 2.61.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam asmikṛtaṃ vidyāṃ yady asyāhaṃ dhanaṃjaya / dīpte 'gnau sahitau bāhū nirdaheyaṃ balād iva // 2.61.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tān duḥkhitān dṛṣṭvā pāṇḍavān dhṛtarāṣṭrajaḥ / kliśyamānāṃ ca pāñcālīṃ vikarṇa idam abravīt // 2.61.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājñasenyā yad uktaṃ tad vākyaṃ vibrūta pārthivāḥ / avivekena vākyasya narakaḥ sadya eva naḥ // 2.61.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaś ca dhṛtarāṣṭraś ca kuruvṛddhatamāv ubhau / sametya nāhatuḥ kiṃ cid viduraś ca mahāmatiḥ // 2.61.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāradvājo 'pi sarveṣām ācāryaḥ kṛpa eva ca / ata etāv api praśnaṃ nāhatur dvijasattamau // 2.61.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tv anye pṛthivīpālāḥ sametāḥ sarvato diśaḥ / kāmakrodhau samutsṛjya te bruvantu yathāmati // 2.61.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad idaṃ draupadī vākyam uktavaty asakṛc chubhā / vimṛśya kasya kaḥ pakṣaḥ pārthivā vadatottaram // 2.61.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa bahuśaḥ sarvān uktavāṃs tān sabhāsadaḥ / na ca te pṛthivīpālās tam ūcuḥ sādhv asādhu vā // 2.61.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktvā tathāsakṛt sarvān vikarṇaḥ pṛthivīpatīn / pāṇiṃ pāṇau viniṣpiṣya niḥśvasann idam abravīt // 2.61.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibrūta pṛthivīpālā vākyaṃ mā vā kathaṃ cana / manye nyāyyaṃ yad atrāhaṃ tad dhi vakṣyāmi kauravāḥ // 2.61.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāry āhur naraśreṣṭhā vyasanāni mahīkṣitām / mṛgayāṃ pānam akṣāṃś ca grāmye caivātisaktatām // 2.61.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣu hi naraḥ sakto dharmam utsṛjya vartate / tathāyuktena ca kṛtāṃ kriyāṃ loko na manyate // 2.61.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tad ayaṃ pāṇḍuputreṇa vyasane vartatā bhṛśam / samāhūtena kitavair āsthito draupadīpaṇaḥ // 2.61.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sādhāraṇī ca sarveṣāṃ pāṇḍavānām aninditā / jitena pūrvaṃ cānena pāṇḍavena kṛtaḥ paṇaḥ // 2.61.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) iyaṃ ca kīrtitā kṛṣṇā saubalena paṇārthinā / etat sarvaṃ vicāryāhaṃ manye na vijitām imām // 2.61.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā mahān nādaḥ sabhyānām udatiṣṭhata / vikarṇaṃ śaṃsamānānāṃ saubalaṃ ca vinindatām // 2.61.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasminn uparate śabde rādheyaḥ krodhamūrchitaḥ / pragṛhya ruciraṃ bāhum idaṃ vacanam abravīt // 2.61.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛśyante vai vikarṇe hi vaikṛtāni bahūny api / tajjas tasya vināśāya yathāgnir araṇiprajaḥ // 2.61.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete na kiṃ cid apy āhuś codyamānāpi kṛṣṇayā / dharmeṇa vijitāṃ manye manyante drupadātmajām // 2.61.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ tu kevalabālyena dhārtarāṣṭra vidīryase / yad bravīṣi sabhāmadhye bālaḥ sthavirabhāṣitam // 2.61.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca dharmaṃ yathātattvaṃ vetsi duryodhanāvara / yad bravīṣi jitāṃ kṛṣṇām ajiteti sumandadhīḥ // 2.61.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hy avijitāṃ kṛṣṇāṃ manyase dhṛtarāṣṭraja / yadā sabhāyāṃ sarvasvaṃ nyastavān pāṇḍavāgrajaḥ // 2.61.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) abhyantarā ca sarvasve draupadī bharatarṣabha / evaṃ dharmajitāṃ kṛṣṇāṃ manyase na jitāṃ katham // 2.61.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīrtitā draupadī vācā anujñātā ca pāṇḍavaiḥ / bhavaty avijitā kena hetunaiṣā matā tava // 2.61.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyase vā sabhām etām ānītām ekavāsasam / adharmeṇeti tatrāpi śṛṇu me vākyam uttaram // 2.61.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko bhartā striyā devair vihitaḥ kurunandana / iyaṃ tv anekavaśagā bandhakīti viniścitā // 2.61.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asyāḥ sabhām ānayanaṃ na citram iti me matiḥ / ekāmbaradharatvaṃ vāpy atha vāpi vivastratā // 2.61.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yac caiṣāṃ draviṇaṃ kiṃ cid yā caiṣā ye ca pāṇḍavāḥ / saubaleneha tat sarvaṃ dharmeṇa vijitaṃ vasu // 2.61.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsana subālo 'yaṃ vikarṇaḥ prājñavādikaḥ / pāṇḍavānāṃ ca vāsāṃsi draupadyāś cāpy upāhara // 2.61.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā pāṇḍavāḥ sarve svāni vāsāṃsi bhārata / avakīryottarīyāṇi sabhāyāṃ samupāviśan // 2.61.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duḥśāsano rājan draupadyā vasanaṃ balāt / sabhāmadhye samākṣipya vyapakraṣṭuṃ pracakrame // 2.61.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākṛṣyamāṇe vasane draupadyās tu viśāṃ pate / tadrūpam aparaṃ vastraṃ prādurāsīd anekaśaḥ // 2.61.41 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato halahalāśabdas tatrāsīd ghoranisvanaḥ / tad adbhutatamaṃ loke vīkṣya sarvamahīkṣitām // 2.61.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśāpa tatra bhīmas tu rājamadhye mahāsvanaḥ / krodhād visphuramāṇoṣṭho viniṣpiṣya kare karam // 2.61.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ me vākyam ādaddhvaṃ kṣatriyā lokavāsinaḥ / noktapūrvaṃ narair anyair na cānyo yad vadiṣyati // 2.61.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady etad evam uktvā tu na kuryāṃ pṛthivīśvarāḥ / pitāmahānāṃ sarveṣāṃ nāhaṃ gatim avāpnuyām // 2.61.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) asya pāpasya durjāter bhāratāpasadasya ca / na pibeyaṃ balād vakṣo bhittvā ced rudhiraṃ yudhi // 2.61.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya te vacanaṃ śrutvā sarvalokapraharṣaṇam / pracakrur bahulāṃ pūjāṃ kutsanto dhṛtarāṣṭrajam // 2.61.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tu vāsasāṃ rāśiḥ sabhāmadhye samācitaḥ / tato duḥśāsanaḥ śrānto vrīḍitaḥ samupāviśat // 2.61.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhikśabdas tu tatas tatra samabhūl lomaharṣaṇaḥ / sabhyānāṃ naradevānāṃ dṛṣṭvā kuntīsutāṃs tadā // 2.61.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vibruvanti kauravyāḥ praśnam etam iti sma ha / sa janaḥ krośati smātra dhṛtarāṣṭraṃ vigarhayan // 2.61.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bāhū samucchritya nivārya ca sabhāsadaḥ / viduraḥ sarvadharmajña idaṃ vacanam abravīt // 2.61.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadī praśnam uktvaivaṃ roravīti hy anāthavat / na ca vibrūta taṃ praśnaṃ sabhyā dharmo 'tra pīḍyate // 2.61.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhāṃ prapadyate hy ārtaḥ prajvalann iva havyavāṭ / taṃ vai satyena dharmeṇa sabhyāḥ praśamayanty uta // 2.61.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmapraśnam atho brūyād ārtaḥ sabhyeṣu mānavaḥ / vibrūyus tatra te praśnaṃ kāmakrodhavaśātigāḥ // 2.61.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikarṇena yathāprajñam uktaḥ praśno narādhipāḥ / bhavanto 'pi hi taṃ praśnaṃ vibruvantu yathāmati // 2.61.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo hi praśnaṃ na vibrūyād dharmadarśī sabhāṃ gataḥ / anṛte yā phalāvāptis tasyāḥ so 'rdhaṃ samaśnute // 2.61.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ punar vitathaṃ brūyād dharmadarśī sabhāṃ gataḥ / anṛtasya phalaṃ kṛtsnaṃ saṃprāpnotīti niścayaḥ // 2.61.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam / prahlādasya ca saṃvādaṃ muner āṅgirasasya ca // 2.61.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahlādo nāma daityendras tasya putro virocanaḥ / kanyāhetor āṅgirasaṃ sudhanvānam upādravat // 2.61.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) ahaṃ jyāyān ahaṃ jyāyān iti kanyepsayā tadā / tayor devanam atrāsīt prāṇayor iti naḥ śrutam // 2.61.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ praśnavivādo 'bhūt prahlādaṃ tāv apṛcchatām / jyāyān ka āvayor ekaḥ praśnaṃ prabrūhi mā mṛṣā // 2.61.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai vivadanād bhītaḥ sudhanvānaṃ vyalokayat / taṃ sudhanvābravīt kruddho brahmadaṇḍa iva jvalan // 2.61.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi vai vakṣyasi mṛṣā prahlādātha na vakṣyasi / śatadhā te śiro vajrī vajreṇa prahariṣyati // 2.61.63 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sudhanvanā tathoktaḥ san vyathito 'śvatthaparṇavat / jagāma kaśyapaṃ daityaḥ paripraṣṭuṃ mahaujasam // 2.61.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ vai dharmasya vijñātā daivasyehāsurasya ca / brāhmaṇasya mahāprājña dharmakṛcchram idaṃ śṛṇu // 2.61.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo vai praśnaṃ na vibrūyād vitathaṃ vāpi nirdiśet / ke vai tasya pare lokās tan mamācakṣva pṛcchataḥ // 2.61.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānan na vibruvan praśnaṃ kāmāt krodhāt tathā bhayāt / sahasraṃ vāruṇān pāśān ātmani pratimuñcati // 2.61.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya saṃvatsare pūrṇe pāśa ekaḥ pramucyate / tasmāt satyaṃ tu vaktavyaṃ jānatā satyam añjasā // 2.61.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viddho dharmo hy adharmeṇa sabhāṃ yatra prapadyate / na cāsya śalyaṃ kṛntanti viddhās tatra sabhāsadaḥ // 2.61.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ardhaṃ harati vai śreṣṭhaḥ pādo bhavati kartṛṣu / pādaś caiva sabhāsatsu ye na nindanti ninditam // 2.61.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anenā bhavati śreṣṭho mucyante ca sabhāsadaḥ / eno gacchati kartāraṃ nindārho yatra nindyate // 2.61.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vitathaṃ tu vadeyur ye dharmaṃ prahlāda pṛcchate / iṣṭāpūrtaṃ ca te ghnanti sapta caiva parāvarān // 2.61.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛtasvasya hi yad duḥkhaṃ hataputrasya cāpi yat / ṛṇinaṃ prati yac caiva rājñā grastasya cāpi yat // 2.61.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) striyāḥ patyā vihīnāyāḥ sārthād bhraṣṭasya caiva yat / adhyūḍhāyāś ca yad duḥkhaṃ sākṣibhir vihatasya ca // 2.61.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāni vai samāny āhur duḥkhāni tridaśeśvarāḥ / tāni sarvāṇi duḥkhāni prāpnoti vitathaṃ bruvan // 2.61.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samakṣadarśanāt sākṣyaṃ śravaṇāc ceti dhāraṇāt / tasmāt satyaṃ bruvan sākṣī dharmārthābhyāṃ na hīyate // 2.61.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaśyapasya vacaḥ śrutvā prahlādaḥ putram abravīt / śreyān sudhanvā tvatto vai mattaḥ śreyāṃs tathāṅgirāḥ // 2.61.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mātā sudhanvanaś cāpi śreyasī mātṛtas tava / virocana sudhanvāyaṃ prāṇānām īśvaras tava // 2.61.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrasnehaṃ parityajya yas tvaṃ dharme pratiṣṭhitaḥ / anujānāmi te putraṃ jīvatv eṣa śataṃ samāḥ // 2.61.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vai paramaṃ dharmaṃ śrutvā sarve sabhāsadaḥ / yathāpraśnaṃ tu kṛṣṇāyā manyadhvaṃ tatra kiṃ param // 2.61.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidurasya vacaḥ śrutvā nocuḥ kiṃ cana pārthivāḥ / karṇo duḥśāsanaṃ tv āha kṛṣṇāṃ dāsīṃ gṛhān naya // 2.61.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ vepamānāṃ savrīḍāṃ pralapantīṃ sma pāṇḍavān / duḥśāsanaḥ sabhāmadhye vicakarṣa tapasvinīm // 2.61.82 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) purastāt karaṇīyaṃ me na kṛtaṃ kāryam uttaram / vihvalāsmi kṛtānena karṣatā balinā balāt // 2.62.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādaṃ karomy eṣāṃ gurūṇāṃ kurusaṃsadi / na me syād aparādho 'yaṃ yad idaṃ na kṛtaṃ mayā // 2.62.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tena ca samuddhūtā duḥkhena ca tapasvinī / patitā vilalāpedaṃ sabhāyām atathocitā // 2.62.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayaṃvare yāsmi nṛpair dṛṣṭā raṅge samāgataiḥ / na dṛṣṭapūrvā cānyatra sāham adya sabhāṃ gatā // 2.62.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yāṃ na vāyur na cādityo dṛṣṭavantau purā gṛhe / sāham adya sabhāmadhye dṛśyāmi kurusaṃsadi // 2.62.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāṃ na mṛṣyanti vātena spṛśyamānāṃ purā gṛhe / spṛśyamānāṃ sahante 'dya pāṇḍavās tāṃ durātmanā // 2.62.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛṣyante kuravaś ceme manye kālasya paryayam / snuṣāṃ duhitaraṃ caiva kliśyamānām anarhatīm // 2.62.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tv ataḥ kṛpaṇaṃ bhūyo yad ahaṃ strī satī śubhā / sabhāmadhyaṃ vigāhe 'dya kva nu dharmo mahīkṣitām // 2.62.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmyāḥ striyaḥ sabhāṃ pūrvaṃ na nayantīti naḥ śrutam / sa naṣṭaḥ kauraveyeṣu pūrvo dharmaḥ sanātanaḥ // 2.62.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi bhāryā pāṇḍūnāṃ pārṣatasya svasā satī / vāsudevasya ca sakhī pārthivānāṃ sabhām iyām // 2.62.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) tām imāṃ dharmarājasya bhāryāṃ sadṛśavarṇajām / brūta dāsīm adāsīṃ vā tat kariṣyāmi kauravāḥ // 2.62.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ hi māṃ dṛḍhaṃ kṣudraḥ kauravāṇāṃ yaśoharaḥ / kliśnāti nāhaṃ tat soḍhuṃ ciraṃ śakṣyāmi kauravāḥ // 2.62.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jitāṃ vāpy ajitāṃ vāpi manyadhvaṃ vā yathā nṛpāḥ / tathā pratyuktam icchāmi tat kariṣyāmi kauravāḥ // 2.62.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktavān asmi kalyāṇi dharmasya tu parāṃ gatim / loke na śakyate gantum api viprair mahātmabhiḥ // 2.62.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balavāṃs tu yathā dharmaṃ loke paśyati pūruṣaḥ / sa dharmo dharmavelāyāṃ bhavaty abhihitaḥ paraiḥ // 2.62.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vivektuṃ ca te praśnam etaṃ śaknomi niścayāt / sūkṣmatvād gahanatvāc ca kāryasyāsya ca gauravāt // 2.62.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nūnam antaḥ kulasyāsya bhavitā nacirād iva / tathā hi kuravaḥ sarve lobhamohaparāyaṇāḥ // 2.62.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuleṣu jātāḥ kalyāṇi vyasanābhyāhatā bhṛśam / dharmyān mārgān na cyavante yathā nas tvaṃ vadhūḥ sthitā // 2.62.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) upapannaṃ ca pāñcāli tavedaṃ vṛttam īdṛśam / yat kṛcchram api saṃprāptā dharmam evānvavekṣase // 2.62.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete droṇādayaś caiva vṛddhā dharmavido janāḥ / śūnyaiḥ śarīrais tiṣṭhanti gatāsava ivānatāḥ // 2.62.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yudhiṣṭhiras tu praśne 'smin pramāṇam iti me matiḥ / ajitāṃ vā jitāṃ vāpi svayaṃ vyāhartum arhati // 2.62.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathā tu dṛṣṭvā bahu tat tad evaṃ; rorūyamāṇāṃ kurarīm ivārtām / nocur vacaḥ sādhv atha vāpy asādhu; mahīkṣito dhārtarāṣṭrasya bhītāḥ // 2.62.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dṛṣṭvā tu tān pārthivaputrapautrāṃs; tūṣṇīṃbhūtān dhṛtarāṣṭrasya putraḥ / smayann ivedaṃ vacanaṃ babhāṣe; pāñcālarājasya sutāṃ tadānīm // 2.62.23 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tiṣṭhatv ayaṃ praśna udārasattve; bhīme 'rjune sahadeve tathaiva / patyau ca te nakule yājñaseni; vadantv ete vacanaṃ tvatprasūtam // 2.62.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: yBtgg], indravajrā [11: ttjgg] anīśvaraṃ vibruvantv āryamadhye; yudhiṣṭhiraṃ tava pāñcāli hetoḥ / kurvantu sarve cānṛtaṃ dharmarājaṃ; pāñcāli tvaṃ mokṣyase dāsabhāvāt // 2.62.25 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] dharme sthito dharmarājo mahātmā; svayaṃ cedaṃ kathayatv indrakalpaḥ / īśo vā te yady anīśo 'tha vaiṣa; vākyād asya kṣipram ekaṃ bhajasva // 2.62.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] sarve hīme kauraveyāḥ sabhāyāṃ; duḥkhāntare vartamānās tavaiva / na vibruvanty āryasattvā yathāvat; patīṃś ca te samavekṣyālpabhāgyān // 2.62.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: tttgl] tataḥ sabhyāḥ kururājasya tatra; vākyaṃ sarve praśaśaṃsus tadoccaiḥ / celāvedhāṃś cāpi cakrur nadanto; hā hety āsīd api caivātra nādaḥ // 2.62.28 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg] sarve cāsan pārthivāḥ prītimantaḥ; kuruśreṣṭhaṃ dhārmikaṃ pūjayantaḥ // 2.62.28.2 somarājī [6: yy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yudhiṣṭhiraṃ ca te sarve samudaikṣanta pārthivāḥ / kiṃ nu vakṣyati dharmajña iti sācīkṛtānanāḥ // 2.62.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu vakṣyati bībhatsur ajito yudhi pāṇḍavaḥ / bhīmaseno yamau ceti bhṛśaṃ kautūhalānvitāḥ // 2.62.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasminn uparate śabde bhīmaseno 'bravīd idam / pragṛhya vipulaṃ vṛttaṃ bhujaṃ candanarūṣitam // 2.62.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady eṣa gurur asmākaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / na prabhuḥ syāt kulasyāsya na vayaṃ marṣayemahi // 2.62.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśo naḥ puṇyatapasāṃ prāṇānām api ceśvaraḥ / manyate jitam ātmānaṃ yady eṣa vijitā vayam // 2.62.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na hi mucyeta jīvan me padā bhūmim upaspṛśan / martyadharmā parāmṛśya pāñcālyā mūrdhajān imān // 2.62.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyadhvam āyatau vṛttau bhujau me parighāv iva / naitayor antaraṃ prāpya mucyetāpi śatakratuḥ // 2.62.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmapāśasitas tv evaṃ nādhigacchāmi saṃkaṭam / gauraveṇa niruddhaś ca nigrahād arjunasya ca // 2.62.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmarājanisṛṣṭas tu siṃhaḥ kṣudramṛgān iva / dhārtarāṣṭrān imān pāpān niṣpiṣeyaṃ talāsibhiḥ // 2.62.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca tadā bhīṣmo droṇo vidura eva ca / kṣamyatām evam ity evaṃ sarvaṃ saṃbhavati tvayi // 2.62.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayaḥ kileme adhanā bhavanti; dāsaḥ śiṣyaś cāsvatantrā ca nārī / dāsasya patnī tvaṃ dhanam asya bhadre; hīneśvarā dāsadhanaṃ ca dāsī // 2.63.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmsy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] praviśya sā naḥ paricārair bhajasva; tat te kāryaṃ śiṣṭam āveśya veśma / īśāḥ sma sarve tava rājaputri; bhavanti te dhārtarāṣṭrā na pārthāḥ // 2.63.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jtyj], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] anyaṃ vṛṇīṣva patim āśu bhāmini; yasmād dāsyaṃ na labhase devanena / anavadyā vai patiṣu kāmavṛttir; nityaṃ dāsye viditaṃ vai tavāstu // 2.63.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mByj], ajñātam [12: tBjB], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: stsy] parājito nakulo bhīmaseno; yudhiṣṭhiraḥ sahadevo 'rjunaś ca / dāsībhūtā praviśa yājñaseni; parājitās te patayo na santi // 2.63.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: mBjgl], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] prayojanaṃ cātmani kiṃ nu manyate; parākramaṃ pauruṣaṃ ceha pārthaḥ / pāñcālyasya drupadasyātmajām imāṃ; sabhāmadhye yo 'tidevīd glaheṣu // 2.63.5 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yttgl], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [12: mBtr] tad vai śrutvā bhīmaseno 'tyamarṣī; bhṛśaṃ niśaśvāsa tadārtarūpaḥ / rājānugo dharmapāśānubaddho; dahann ivainaṃ kopaviraktadṛṣṭiḥ // 2.63.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: jmsy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] nāhaṃ kupye sūtaputrasya rājann; eṣa satyaṃ dāsadharmaḥ praviṣṭaḥ / kiṃ vidviṣo vādya māṃ dhārayeyur; nādevīs tvaṃ yady anayā narendra // 2.63.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: rttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgg] rādheyasya vacaḥ śrutvā rājā duryodhanas tadā / yudhiṣṭhiram uvācedaṃ tūṣṇīṃbhūtam acetasam // 2.63.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmārjunau yamau caiva sthitau te nṛpa śāsane / praśnaṃ prabrūhi kṛṣṇāṃ tvam ajitāṃ yadi manyase // 2.63.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā sa kaunteyam apohya vasanaṃ svakam / smayann ivaikṣat pāñcālīm aiśvaryamadamohitaḥ // 2.63.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kadalīdaṇḍasadṛśaṃ sarvalakṣaṇapūjitam / gajahastapratīkāśaṃ vajrapratimagauravam // 2.63.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) abhyutsmayitvā rādheyaṃ bhīmam ādharṣayann iva / draupadyāḥ prekṣamāṇāyāḥ savyam ūrum adarśayat // 2.63.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vṛkodaras tad ālokya netre utphālya lohite / provāca rājamadhye taṃ sabhāṃ viśrāvayann iva // 2.63.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṛbhiḥ saha sālokyaṃ mā sma gacched vṛkodaraḥ / yady etam ūruṃ gadayā na bhindyāṃ te mahāhave // 2.63.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kruddhasya tasya srotobhyaḥ sarvebhyaḥ pāvakārciṣaḥ / vṛkṣasyeva viniśceruḥ koṭarebhyaḥ pradahyataḥ // 2.63.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) paraṃ bhayaṃ paśyata bhīmasenād; budhyadhvaṃ rājño varuṇasyeva pāśāt / daiverito nūnam ayaṃ purastāt; paro 'nayo bharateṣūdapādi // 2.63.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtyy], ajñātam [11: jBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] atidyūtaṃ kṛtam idaṃ dhārtarāṣṭrā; ye 'syāṃ striyaṃ vivadadhvaṃ sabhāyām / yogakṣemo dṛśyate vo mahābhayaḥ; pāpān mantrān kuravo mantrayanti // 2.63.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: yByy], ajñātam [12: mttr] imaṃ dharmaṃ kuravo jānatāśu; durdṛṣṭe 'smin pariṣat saṃpraduṣyet / imāṃ cet pūrvaṃ kitavo 'glahīṣyad; īśo 'bhaviṣyad aparājitātmā // 2.63.18 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: tBjgg] svapne yathaitad dhi dhanaṃ jitaṃ syāt; tad evaṃ manye yasya dīvyaty anīśaḥ / gāndhāriputrasya vaco niśamya; dharmād asmāt kuravo māpayāta // 2.63.19 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) bhīmasya vākye tadvad evārjunasya; sthito 'haṃ vai yamayoś caivam eva / yudhiṣṭhiraṃ cet pravadanty anīśam; atho dāsyān mokṣyase yājñaseni // 2.63.20 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [12: tmyj], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] īśo rājā pūrvam āsīd glahe naḥ; kuntīputro dharmarājo mahātmā / īśas tv ayaṃ kasya parājitātmā; taj jānīdhvaṃ kuravaḥ sarva eva // 2.63.21 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] tato rājño dhṛtarāṣṭrasya gehe; gomāyur uccair vyāharad agnihotre / taṃ rāsabhāḥ pratyabhāṣanta rājan; samantataḥ pakṣiṇaś caiva raudrāḥ // 2.63.22 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: tmsy], ajñātam [11: tttgg] taṃ ca śabdaṃ viduras tattvavedī; śuśrāva ghoraṃ subalātmajā ca / bhīṣmadroṇau gautamaś cāpi vidvān; svasti svastīty api caivāhur uccaiḥ // 2.63.23 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: rBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] tato gāndhārī viduraś caiva vidvāṃs; tam utpātaṃ ghoram ālakṣya rājñe / nivedayām āsatur ārtavat tadā; tato rājā vākyam idaṃ babhāṣe // 2.63.24 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [12: ytyy] hato 'si duryodhana mandabuddhe; yas tvaṃ sabhāyāṃ kurupuṃgavānām / striyaṃ samābhāṣasi durvinīta; viśeṣato draupadīṃ dharmapatnīm // 2.63.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evam uktvā dhṛtarāṣṭro manīṣī; hitānveṣī bāndhavānām apāyāt / kṛṣṇāṃ pāñcālīm abravīt sāntvapūrvaṃ; vimṛśyaitat prajñayā tattvabuddhiḥ // 2.63.26 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) varaṃ vṛṇīṣva pāñcāli matto yad abhikāṅkṣasi / vadhūnāṃ hi viśiṣṭā me tvaṃ dharmaparamā satī // 2.63.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāsi ced varaṃ mahyaṃ vṛṇomi bharatarṣabha / sarvadharmānugaḥ śrīmān adāso 'stu yudhiṣṭhiraḥ // 2.63.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasvinam ajānanto mā vai brūyuḥ kumārakāḥ / eṣa vai dāsaputreti prativindhyaṃ tam āgatam // 2.63.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājaputraḥ purā bhūtvā yathā nānyaḥ pumān kva cit / lālito dāsaputratvaṃ paśyan naśyed dhi bhārata // 2.63.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvitīyaṃ te varaṃ bhadre dadāmi varayasva mām / mano hi me vitarati naikaṃ tvaṃ varam arhasi // 2.63.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sarathau sadhanuṣkau ca bhīmasenadhanaṃjayau / nakulaṃ sahadevaṃ ca dvitīyaṃ varaye varam // 2.63.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tṛtīyaṃ varayāsmatto nāsi dvābhyāṃ susatkṛtā / tvaṃ hi sarvasnuṣāṇāṃ me śreyasī dharmacāriṇī // 2.63.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lobho dharmasya nāśāya bhagavan nāham utsahe / anarhā varam ādātuṃ tṛtīyaṃ rājasattama // 2.63.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekam āhur vaiśyavaraṃ dvau tu kṣatrastriyā varau / trayas tu rājño rājendra brāhmaṇasya śataṃ varāḥ // 2.63.35 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ma-vipulā) pāpīyāṃsa ime bhūtvā saṃtīrṇāḥ patayo mama / vetsyanti caiva bhadrāṇi rājan puṇyena karmaṇā // 2.63.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā naḥ śrutā manuṣyeṣu striyo rūpeṇa saṃmatāḥ / tāsām etādṛśaṃ karma na kasyāṃ cana śuśrumaḥ // 2.64.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhāviṣṭeṣu pārtheṣu dhārtarāṣṭreṣu cāpy ati / draupadī pāṇḍuputrāṇāṃ kṛṣṇā śāntir ihābhavat // 2.64.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aplave 'mbhasi magnānām apratiṣṭhe nimajjatām / pāñcālī pāṇḍuputrāṇāṃ naur eṣā pāragābhavat // 2.64.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vai śrutvā bhīmasenaḥ kurumadhye 'tyamarṣaṇaḥ / strī gatiḥ pāṇḍuputrāṇām ity uvāca sudurmanāḥ // 2.64.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) trīṇi jyotīṃṣi puruṣa iti vai devalo 'bravīt / apatyaṃ karma vidyā ca yataḥ sṛṣṭāḥ prajās tataḥ // 2.64.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) amedhye vai gataprāṇe śūnye jñātibhir ujjhite / dehe tritayam evaitat puruṣasyopajāyate // 2.64.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tan no jyotir abhihataṃ dārāṇām abhimarśanāt / dhanaṃjaya kathaṃ svit syād apatyam abhimṛṣṭajam // 2.64.7 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) na caivoktā na cānuktā hīnataḥ paruṣā giraḥ / bhāratāḥ pratijalpanti sadā tūttamapūruṣāḥ // 2.64.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) smaranti sukṛtāny eva na vairāṇi kṛtāni ca / santaḥ prativijānanto labdhvā pratyayam ātmanaḥ // 2.64.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihaivaitāṃs turā sarvān hanmi śatrūn samāgatān / atha niṣkramya rājendra samūlān kṛndhi bhārata // 2.64.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ no vivaditeneha kiṃ naḥ kleśena bhārata / adyaivaitān nihanmīha praśādhi vasudhām imām // 2.64.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā bhīmasenas tu kaniṣṭhair bhrātṛbhir vṛtaḥ / mṛgamadhye yathā siṃho muhuḥ parigham aikṣata // 2.64.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāntvyamāno vījyamānaḥ pārthenākliṣṭakarmaṇā / svidyate ca mahābāhur antardāhena vīryavān // 2.64.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kruddhasya tasya srotobhyaḥ karṇādibhyo narādhipa / sadhūmaḥ sasphuliṅgārciḥ pāvakaḥ samajāyata // 2.64.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhrukuṭīpuṭaduṣprekṣyam abhavat tasya tan mukham / yugāntakāle saṃprāpte kṛtāntasyeva rūpiṇaḥ // 2.64.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yudhiṣṭhiras tam āvārya bāhunā bāhuśālinam / maivam ity abravīc cainaṃ joṣam āssveti bhārata // 2.64.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivārya taṃ mahābāhuṃ kopasaṃraktalocanam / pitaraṃ samupātiṣṭhad dhṛtarāṣṭraṃ kṛtāñjaliḥ // 2.64.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan kiṃ karavāmas te praśādhy asmāṃs tvam īśvaraḥ / nityaṃ hi sthātum icchāmas tava bhārata śāsane // 2.65.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajātaśatro bhadraṃ te ariṣṭaṃ svasti gacchata / anujñātāḥ sahadhanāḥ svarājyam anuśāsata // 2.65.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) idaṃ tv evāvaboddhavyaṃ vṛddhasya mama śāsanam / dhiyā nigaditaṃ kṛtsnaṃ pathyaṃ niḥśreyasaṃ param // 2.65.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vettha tvaṃ tāta dharmāṇāṃ gatiṃ sūkṣmāṃ yudhiṣṭhira / vinīto 'si mahāprājña vṛddhānāṃ paryupāsitā // 2.65.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yato buddhis tataḥ śāntiḥ praśamaṃ gaccha bhārata / nādārau kramate śastraṃ dārau śastraṃ nipātyate // 2.65.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vairāṇy abhijānanti guṇān paśyanti nāguṇān / virodhaṃ nādhigacchanti ye ta uttamapūruṣāḥ // 2.65.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvāde paruṣāṇy āhur yudhiṣṭhira narādhamāḥ / pratyāhur madhyamās tv etān uktāḥ paruṣam uttaram // 2.65.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naivoktā naiva cānuktā ahitāḥ paruṣā giraḥ / pratijalpanti vai dhīrāḥ sadā uttamapūruṣāḥ // 2.65.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) smaranti sukṛtāny eva na vairāṇi kṛtāny api / santaḥ prativijānanto labdhvā pratyayam ātmanaḥ // 2.65.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathācaritam āryeṇa tvayāsmin satsamāgame / duryodhanasya pāruṣyaṃ tat tāta hṛdi mā kṛthāḥ // 2.65.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātaraṃ caiva gāndhārīṃ māṃ ca tvadguṇakāṅkṣiṇam / upasthitaṃ vṛddham andhaṃ pitaraṃ paśya bhārata // 2.65.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) prekṣāpūrvaṃ mayā dyūtam idam āsīd upekṣitam / mitrāṇi draṣṭukāmena putrāṇāṃ ca balābalam // 2.65.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśocyāḥ kuravo rājan yeṣāṃ tvam anuśāsitā / mantrī ca viduro dhīmān sarvaśāstraviśāradaḥ // 2.65.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi dharmo 'rjune vīryaṃ bhīmasene parākramaḥ / śraddhā ca guruśuśrūṣā yamayoḥ puruṣāgryayoḥ // 2.65.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajātaśatro bhadraṃ te khāṇḍavaprastham āviśa / bhrātṛbhis te 'stu saubhrātraṃ dharme te dhīyatāṃ manaḥ // 2.65.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ity ukto bharataśreṣṭho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / kṛtvāryasamayaṃ sarvaṃ pratasthe bhrātṛbhiḥ saha // 2.65.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te rathān meghasaṃkāśān āsthāya saha kṛṣṇayā / prayayur hṛṣṭamanasa indraprasthaṃ purottamam // 2.65.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anujñātāṃs tān viditvā saratnadhanasaṃcayān / pāṇḍavān dhārtarāṣṭrāṇāṃ katham āsīn manas tadā // 2.66.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) anujñātāṃs tān viditvā dhṛtarāṣṭreṇa dhīmatā / rājan duḥśāsanaḥ kṣipraṃ jagāma bhrātaraṃ prati // 2.66.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) duryodhanaṃ samāsādya sāmātyaṃ bharatarṣabha / duḥkhārto bharataśreṣṭha idaṃ vacanam abravīt // 2.66.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkhenaitat samānītaṃ sthaviro nāśayaty asau / śatrusād gamayad dravyaṃ tad budhyadhvaṃ mahārathāḥ // 2.66.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha duryodhanaḥ karṇaḥ śakuniś cāpi saubalaḥ / mithaḥ saṃgamya sahitāḥ pāṇḍavān prati māninaḥ // 2.66.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vaicitravīryaṃ rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam / abhigamya tvarāyuktāḥ ślakṣṇaṃ vacanam abruvan // 2.66.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na tvayedaṃ śrutaṃ rājan yaj jagāda bṛhaspatiḥ / śakrasya nītiṃ pravadan vidvān devapurohitaḥ // 2.66.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarvopāyair nihantavyāḥ śatravaḥ śatrukarṣaṇa / purā yuddhād balād vāpi prakurvanti tavāhitam // 2.66.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ pāṇḍavadhanaiḥ sarvān saṃpūjya pārthivān / yadi tān yodhayiṣyāmaḥ kiṃ vā naḥ parihāsyati // 2.66.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ahīn āśīviṣān kruddhān daṃśāya samupasthitān / kṛtvā kaṇṭhe ca pṛṣṭhe ca kaḥ samutsraṣṭum arhati // 2.66.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āttaśastrā rathagatāḥ kupitās tāta pāṇḍavāḥ / niḥśeṣaṃ naḥ kariṣyanti kruddhā hy āśīviṣā yathā // 2.66.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃnaddho hy arjuno yāti vivṛtya parameṣudhī / gāṇḍīvaṃ muhur ādatte niḥśvasaṃś ca nirīkṣate // 2.66.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadāṃ gurvīṃ samudyamya tvaritaś ca vṛkodaraḥ / svarathaṃ yojayitvāśu niryāta iti naḥ śrutam // 2.66.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulaḥ khaḍgam ādāya carma cāpy aṣṭacandrakam / sahadevaś ca rājā ca cakrur ākāram iṅgitaiḥ // 2.66.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tv āsthāya rathān sarve bahuśastraparicchadān / abhighnanto rathavrātān senāyogāya niryayuḥ // 2.66.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kṣaṃsyante tathāsmābhir jātu viprakṛtā hi te / draupadyāś ca parikleśaṃ kas teṣāṃ kṣantum arhati // 2.66.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar dīvyāma bhadraṃ te vanavāsāya pāṇḍavaiḥ / evam etān vaśe kartuṃ śakṣyāmo bharatarṣabha // 2.66.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vā dvādaśa varṣāṇi vayaṃ vā dyūtanirjitāḥ / praviśema mahāraṇyam ajinaiḥ prativāsitāḥ // 2.66.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayodaśaṃ ca sajane ajñātāḥ parivatsaram / jñātāś ca punar anyāni vane varṣāṇi dvādaśa // 2.66.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) nivasema vayaṃ te vā tathā dyūtaṃ pravartatām / akṣān uptvā punardyūtam idaṃ dīvyantu pāṇḍavāḥ // 2.66.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat kṛtyatamaṃ rājann asmākaṃ bharatarṣabha / ayaṃ hi śakunir veda savidyām akṣasaṃpadam // 2.66.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛḍhamūlā vayaṃ rājye mitrāṇi parigṛhya ca / sāravad vipulaṃ sainyaṃ satkṛtya ca durāsadam // 2.66.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te ca trayodaśe varṣe pārayiṣyanti ced vratam / jeṣyāmas tān vayaṃ rājan rocatāṃ te paraṃtapa // 2.66.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tūrṇaṃ pratyānayasvaitān kāmaṃ vyadhvagatān api / āgacchantu punardyūtam idaṃ kurvantu pāṇḍavāḥ // 2.66.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato droṇaḥ somadatto bāhlīkaś ca mahārathaḥ / viduro droṇaputraś ca vaiśyāputraś ca vīryavān // 2.66.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhūriśravāḥ śāṃtanavo vikarṇaś ca mahārathaḥ / mā dyūtam ity abhāṣanta śamo 'stv iti ca sarvaśaḥ // 2.66.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) akāmānāṃ ca sarveṣāṃ suhṛdām arthadarśinām / akarot pāṇḍavāhvānaṃ dhṛtarāṣṭraḥ sutapriyaḥ // 2.66.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīn mahārāja dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram / putrahārdād dharmayuktaṃ gāndhārī śokakarśitā // 2.66.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) jāte duryodhane kṣattā mahāmatir abhāṣata / nīyatāṃ paralokāya sādhv ayaṃ kulapāṃsanaḥ // 2.66.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyanadaj jātamātro hi gomāyur iva bhārata / anto nūnaṃ kulasyāsya kuravas tan nibodhata // 2.66.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā bālānām aśiṣṭānām abhimaṃsthā matiṃ prabho / mā kulasya kṣaye ghore kāraṇaṃ tvaṃ bhaviṣyasi // 2.66.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) baddhaṃ setuṃ ko nu bhindyād dhamec chāntaṃ ca pāvakam / śame dhṛtān punaḥ pārthān kopayet ko nu bhārata // 2.66.32 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) smarantaṃ tvām ājamīḍha smārayiṣyāmy ahaṃ punaḥ / śāstraṃ na śāsti durbuddhiṃ śreyase vetarāya vā // 2.66.33 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na vai vṛddho bālamatir bhaved rājan kathaṃ cana / tvannetrāḥ santu te putrā mā tvāṃ dīrṇāḥ prahāsiṣuḥ // 2.66.34 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) śamena dharmeṇa parasya buddhyā; jātā buddhiḥ sāstu te mā pratīpā / pradhvaṃsinī krūrasamāhitā śrīr; mṛduprauḍhā gacchati putrapautrān // 2.66.35 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athābravīn mahārājo gāndhārīṃ dharmadarśinīm / antaḥ kāmaṃ kulasyāstu na śakṣyāmi nivāritum // 2.66.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathecchanti tathaivāstu pratyāgacchantu pāṇḍavāḥ / punardyūtaṃ prakurvantu māmakāḥ pāṇḍavaiḥ saha // 2.66.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vyadhvagataṃ pārthaṃ prātikāmī yudhiṣṭhiram / uvāca vacanād rājño dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ // 2.67.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upastīrṇā sabhā rājann akṣān uptvā yudhiṣṭhira / ehi pāṇḍava dīvyeti pitā tvām āha bhārata // 2.67.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhātur niyogād bhūtāni prāpnuvanti śubhāśubham / na nivṛttis tayor asti devitavyaṃ punar yadi // 2.67.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) akṣadyūte samāhvānaṃ niyogāt sthavirasya ca / jānann api kṣayakaraṃ nātikramitum utsahe // 2.67.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) iti bruvan nivavṛte bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaḥ / jānaṃś ca śakuner māyāṃ pārtho dyūtam iyāt punaḥ // 2.67.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viviśus te sabhāṃ tāṃ tu punar eva mahārathāḥ / vyathayanti sma cetāṃsi suhṛdāṃ bharatarṣabhāḥ // 2.67.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathopajoṣam āsīnāḥ punardyūtapravṛttaye / sarvalokavināśāya daivenopanipīḍitāḥ // 2.67.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amuñcat sthaviro yad vo dhanaṃ pūjitam eva tat / mahādhanaṃ glahaṃ tv ekaṃ śṛṇu me bharatarṣabha // 2.67.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ dvādaśa varṣāṇi yuṣmābhir dyūtanirjitāḥ / praviśema mahāraṇyaṃ rauravājinavāsasaḥ // 2.67.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayodaśaṃ ca sajane ajñātāḥ parivatsaram / jñātāś ca punar anyāni vane varṣāṇi dvādaśa // 2.67.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) asmābhir vā jitā yūyaṃ vane varṣāṇi dvādaśa / vasadhvaṃ kṛṣṇayā sārdham ajinaiḥ prativāsitāḥ // 2.67.11 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) trayodaśe ca nirvṛtte punar eva yathocitam / svarājyaṃ pratipattavyam itarair atha vetaraiḥ // 2.67.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena vyavasāyena sahāsmābhir yudhiṣṭhira / akṣān uptvā punardyūtam ehi dīvyasva bhārata // 2.67.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho dhig bāndhavā nainaṃ bodhayanti mahad bhayam / buddhyā bodhyaṃ na budhyante svayaṃ ca bharatarṣabhāḥ // 2.67.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janapravādān subahūn iti śṛṇvan narādhipaḥ / hriyā ca dharmasaṅgāc ca pārtho dyūtam iyāt punaḥ // 2.67.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) jānann api mahābuddhiḥ punardyūtam avartayat / apy ayaṃ na vināśaḥ syāt kurūṇām iti cintayan // 2.67.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ vai madvidho rājā svadharmam anupālayan / āhūto vinivarteta dīvyāmi śakune tvayā // 2.67.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gavāśvaṃ bahudhenūkam aparyantam ajāvikam / gajāḥ kośo hiraṇyaṃ ca dāsīdāsaṃ ca sarvaśaḥ // 2.67.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa no glaha evaiko vanavāsāya pāṇḍavāḥ / yūyaṃ vayaṃ vā vijitā vasema vanam āśritāḥ // 2.67.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) anena vyavasāyena dīvyāma bharatarṣabha / samutkṣepeṇa caikena vanavāsāya bhārata // 2.67.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijagrāha taṃ pārtho glahaṃ jagrāha saubalaḥ / jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata // 2.67.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vanavāsāya cakrus te matiṃ pārthāḥ parājitāḥ / ajināny uttarīyāṇi jagṛhuś ca yathākramam // 2.68.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajinaiḥ saṃvṛtān dṛṣṭvā hṛtarājyān ariṃdamān / prasthitān vanavāsāya tato duḥśāsano 'bravīt // 2.68.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravṛttaṃ dhārtarāṣṭrasya cakraṃ rājño mahātmanaḥ / parābhūtāḥ pāṇḍuputrā vipattiṃ paramāṃ gatāḥ // 2.68.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) adya devāḥ saṃprayātāḥ samair vartmabhir asthalaiḥ / guṇajyeṣṭhās tathā jyeṣṭhā bhūyāṃso yad vayaṃ paraiḥ // 2.68.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) narakaṃ pātitāḥ pārthā dīrghakālam anantakam / sukhāc ca hīnā rājyāc ca vinaṣṭāḥ śāśvatīḥ samāḥ // 2.68.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) balena mattā ye te sma dhārtarāṣṭrān prahāsiṣuḥ / te nirjitā hṛtadhanā vanam eṣyanti pāṇḍavāḥ // 2.68.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) citrān saṃnāhān avamuñcantu caiṣāṃ; vāsāṃsi divyāni ca bhānumanti / nivāsyantāṃ rurucarmāṇi sarve; yathā glahaṃ saubalasyābhyupetāḥ // 2.68.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtyy], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] na santi lokeṣu pumāṃsa īdṛśā; ity eva ye bhāvitabuddhayaḥ sadā / jñāsyanti te ''tmānam ime 'dya pāṇḍavā; viparyaye ṣaṇḍhatilā ivāphalāḥ // 2.68.8 upajāti jagatī: indravaṃśā [12: ttjr], vaṃśastha [12: jtjr] atha vā vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ayaṃ hi vāsodaya īdṛśānāṃ; manasvināṃ kaurava mā bhaved vaḥ / adīkṣitānām ajināni yadvad; balīyasāṃ paśyata pāṇḍavānām // 2.68.9 upendravajrā [11: jtjgg] mahāprājñaḥ somako yajñasenaḥ; kanyāṃ pāñcālīṃ pāṇḍavebhyaḥ pradāya / akārṣīd vai duṣkṛtaṃ neha santi; klībāḥ pārthāḥ patayo yājñasenyāḥ // 2.68.10 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sūkṣmān prāvārān ajināni coditān; dṛṣṭvāraṇye nirdhanān apratiṣṭhān / kāṃ tvaṃ prītiṃ lapsyase yājñaseni; patiṃ vṛṇīṣva yam ihānyam icchasi // 2.68.11 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ete hi sarve kuravaḥ sametāḥ; kṣāntā dāntāḥ sudraviṇopapannāḥ / eṣāṃ vṛṇīṣvaikatamaṃ patitve; na tvāṃ tapet kālaviparyayo 'yam // 2.68.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathāphalāḥ ṣaṇḍhatilā yathā carmamayā mṛgāḥ / tathaiva pāṇḍavāḥ sarve yathā kākayavā api // 2.68.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ pāṇḍavāṃs tvaṃ patitān upāsse; moghaḥ śramaḥ ṣaṇḍhatilān upāsya / evaṃ nṛśaṃsaḥ paruṣāṇi pārthān; aśrāvayad dhṛtarāṣṭrasya putraḥ // 2.68.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] tad vai śrutvā bhīmaseno 'tyamarṣī; nirbhartsyoccais taṃ nigṛhyaiva roṣāt / uvācedaṃ sahasaivopagamya; siṃho yathā haimavataḥ śṛgālam // 2.68.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] krūra pāpajanair juṣṭam akṛtārthaṃ prabhāṣase / gāndhāravidyayā hi tvaṃ rājamadhye vikatthase // 2.68.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā tudasi marmāṇi vākśarair iha no bhṛśam / tathā smārayitā te 'haṃ kṛntan marmāṇi saṃyuge // 2.68.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye ca tvām anuvartante kāmalobhavaśānugāḥ / goptāraḥ sānubandhāṃs tān neṣyāmi yamasādanam // 2.68.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvāṇam ajinair vivāsitaṃ; duḥkhābhibhūtaṃ parinṛtyati sma / madhye kurūṇāṃ dharmanibaddhamārgaṃ; gaur gaur iti smāhvayan muktalajjaḥ // 2.68.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmsy], ajñātam [12: tBjr], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] nṛśaṃsaṃ paruṣaṃ krūraṃ śakyaṃ duḥśāsana tvayā / nikṛtyā hi dhanaṃ labdhvā ko vikatthitum arhati // 2.68.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā ha sma sukṛtāṃl lokān gacchet pārtho vṛkodaraḥ / yadi vakṣasi bhittvā te na pibec choṇitaṃ raṇe // 2.68.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrān raṇe hatvā miṣatāṃ sarvadhanvinām / śamaṃ gantāsmi nacirāt satyam etad bravīmi vaḥ // 2.68.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasya rājā siṃhagateḥ sakhelaṃ; duryodhano bhīmasenasya harṣāt / gatiṃ svagatyānucakāra mando; nirgacchatāṃ pāṇḍavānāṃ sabhāyāḥ // 2.68.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg] naitāvatā kṛtam ity abravīt taṃ; vṛkodaraḥ saṃnivṛttārdhakāyaḥ / śīghraṃ hi tvā nihataṃ sānubandhaṃ; saṃsmāryāhaṃ prativakṣyāmi mūḍha // 2.68.24 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jttgg] etat samīkṣyātmani cāvamānaṃ; niyamya manyuṃ balavān sa mānī / rājānugaḥ saṃsadi kauravāṇāṃ; viniṣkraman vākyam uvāca bhīmaḥ // 2.68.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ahaṃ duryodhanaṃ hantā karṇaṃ hantā dhanaṃjayaḥ / śakuniṃ cākṣakitavaṃ sahadevo haniṣyati // 2.68.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) idaṃ ca bhūyo vakṣyāmi sabhāmadhye bṛhad vacaḥ / satyaṃ devāḥ kariṣyanti yan no yuddhaṃ bhaviṣyati // 2.68.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) suyodhanam imaṃ pāpaṃ hantāsmi gadayā yudhi / śiraḥ pādena cāsyāham adhiṣṭhāsyāmi bhūtale // 2.68.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vākyaśūrasya caivāsya paruṣasya durātmanaḥ / duḥśāsanasya rudhiraṃ pātāsmi mṛgarāḍ iva // 2.68.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) naiva vācā vyavasitaṃ bhīma vijñāyate satām / itaś caturdaśe varṣe draṣṭāro yad bhaviṣyati // 2.68.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) duryodhanasya karṇasya śakuneś ca durātmanaḥ / duḥśāsanacaturthānāṃ bhūmiḥ pāsyati śoṇitam // 2.68.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asūyitāraṃ vaktāraṃ prasraṣṭāraṃ durātmanām / bhīmasena niyogāt te hantāhaṃ karṇam āhave // 2.68.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) arjunaḥ pratijānīte bhīmasya priyakāmyayā / karṇaṃ karṇānugāṃś caiva raṇe hantāsmi patribhiḥ // 2.68.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye cānye pratiyotsyanti buddhimohena māṃ nṛpāḥ / tāṃś ca sarvāñ śitair bāṇair netāsmi yamasādanam // 2.68.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caled dhi himavān sthānān niṣprabhaḥ syād divākaraḥ / śaityaṃ somāt praṇaśyeta matsatyaṃ vicaled yadi // 2.68.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na pradāsyati ced rājyam ito varṣe caturdaśe / duryodhano hi satkṛtya satyam etad bhaviṣyati // 2.68.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktavati pārthe tu śrīmān mādravatīsutaḥ / pragṛhya vipulaṃ bāhuṃ sahadevaḥ pratāpavān // 2.68.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saubalasya vadhaṃ prepsur idaṃ vacanam abravīt / krodhasaṃraktanayano niḥśvasann iva pannagaḥ // 2.68.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) akṣān yān manyase mūḍha gāndhārāṇāṃ yaśohara / naite 'kṣā niśitā bāṇās tvayaite samare vṛtāḥ // 2.68.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā caivoktavān bhīmas tvām uddiśya sabāndhavam / kartāhaṃ karmaṇas tasya kuru kāryāṇi sarvaśaḥ // 2.68.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hantāsmi tarasā yuddhe tvāṃ vikramya sabāndhavam / yadi sthāsyasi saṃgrāme kṣatradharmeṇa saubala // 2.68.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevavacaḥ śrutvā nakulo 'pi viśāṃ pate / darśanīyatamo nṝṇām idaṃ vacanam abravīt // 2.68.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suteyaṃ yajñasenasya dyūte 'smin dhṛtarāṣṭrajaiḥ / yair vācaḥ śrāvitā rūkṣāḥ sthitair duryodhanapriye // 2.68.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dhārtarāṣṭrān durvṛttān mumūrṣūn kālacoditān / darśayiṣyāmi bhūyiṣṭham ahaṃ vaivasvatakṣayam // 2.68.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nideśād dharmarājasya draupadyāḥ padavīṃ caran / nirdhārtarāṣṭrāṃ pṛthivīṃ kartāsmi nacirād iva // 2.68.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evaṃ te puruṣavyāghrāḥ sarve vyāyatabāhavaḥ / pratijñā bahulāḥ kṛtvā dhṛtarāṣṭram upāgaman // 2.68.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmantrayāmi bharatāṃs tathā vṛddhaṃ pitāmaham / rājānaṃ somadattaṃ ca mahārājaṃ ca bāhlikam // 2.69.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) droṇaṃ kṛpaṃ nṛpāṃś cānyān aśvatthāmānam eva ca / viduraṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca dhārtarāṣṭrāṃś ca sarvaśaḥ // 2.69.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuyutsuṃ saṃjayaṃ caiva tathaivānyān sabhāsadaḥ / sarvān āmantrya gacchāmi draṣṭāsmi punar etya vaḥ // 2.69.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca kiṃ cit tadocus te hriyā santo yudhiṣṭhiram / manobhir eva kalyāṇaṃ dadhyus te tasya dhīmataḥ // 2.69.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryā pṛthā rājaputrī nāraṇyaṃ gantum arhati / sukumārī ca vṛddhā ca nityaṃ caiva sukhocitā // 2.69.5 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) iha vatsyati kalyāṇī satkṛtā mama veśmani / iti pārthā vijānīdhvam agadaṃ vo 'stu sarvaśaḥ // 2.69.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhira vijānīhi mamedaṃ bharatarṣabha / nādharmeṇa jitaḥ kaś cid vyathate vai parājayāt // 2.69.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ vai dharmān vijānīṣe yudhāṃ vettā dhanaṃjayaḥ / hantārīṇāṃ bhīmaseno nakulas tv arthasaṃgrahī // 2.69.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) saṃyantā sahadevas tu dhaumyo brahmaviduttamaḥ / dharmārthakuśalā caiva draupadī dharmacāriṇī // 2.69.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyonyasya priyāḥ sarve tathaiva priyavādinaḥ / parair abhedyāḥ saṃtuṣṭāḥ ko vo na spṛhayed iha // 2.69.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) eṣa vai sarvakalyāṇaḥ samādhis tava bhārata / nainaṃ śatrur viṣahate śakreṇāpi samo 'cyuta // 2.69.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) himavaty anuśiṣṭo 'si merusāvarṇinā purā / dvaipāyanena kṛṣṇena nagare vāraṇāvate // 2.69.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛgutuṅge ca rāmeṇa dṛṣadvatyāṃ ca śaṃbhunā / aśrauṣīr asitasyāpi maharṣer añjanaṃ prati // 2.69.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draṣṭā sadā nāradasya dhaumyas te 'yaṃ purohitaḥ / mā hārṣīḥ sāṃparāye tvaṃ buddhiṃ tām ṛṣipūjitām // 2.69.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) purūravasam ailaṃ tvaṃ buddhyā jayasi pāṇḍava / śaktyā jayasi rājño 'nyān ṛṣīn dharmopasevayā // 2.69.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aindre jaye dhṛtamanā yāmye kopavidhāraṇe / visarge caiva kaubere vāruṇe caiva saṃyame // 2.69.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ātmapradānaṃ saumyatvam adbhyaś caivopajīvanam / bhūmeḥ kṣamā ca tejaś ca samagraṃ sūryamaṇḍalāt // 2.69.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vāyor balaṃ viddhi sa tvaṃ bhūtebhyaś cātmasaṃbhavam / agadaṃ vo 'stu bhadraṃ vo drakṣyāmi punarāgatān // 2.69.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) āpaddharmārthakṛcchreṣu sarvakāryeṣu vā punaḥ / yathāvat pratipadyethāḥ kāle kāle yudhiṣṭhira // 2.69.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpṛṣṭo 'sīha kaunteya svasti prāpnuhi bhārata / kṛtārthaṃ svastimantaṃ tvāṃ drakṣyāmaḥ punarāgatam // 2.69.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tathety uktvā pāṇḍavaḥ satyavikramaḥ / bhīṣmadroṇau namaskṛtya prātiṣṭhata yudhiṣṭhiraḥ // 2.69.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin saṃprasthite kṛṣṇā pṛthāṃ prāpya yaśasvinīm / āpṛcchad bhṛśaduḥkhārtā yāś cānyās tatra yoṣitaḥ // 2.70.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathārhaṃ vandanāśleṣān kṛtvā gantum iyeṣa sā / tato ninādaḥ sumahān pāṇḍavāntaḥpure 'bhavat // 2.70.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kuntī ca bhṛśasaṃtaptā draupadīṃ prekṣya gacchatīm / śokavihvalayā vācā kṛcchrād vacanam abravīt // 2.70.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vatse śoko na te kāryaḥ prāpyedaṃ vyasanaṃ mahat / strīdharmāṇām abhijñāsi śīlācāravatī tathā // 2.70.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tvāṃ saṃdeṣṭum arhāmi bhartṝn prati śucismite / sādhvīguṇasamādhānair bhūṣitaṃ te kuladvayam // 2.70.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhāgyāḥ kuravaś ceme ye na dagdhās tvayānaghe / ariṣṭaṃ vraja panthānaṃ madanudhyānabṛṃhitā // 2.70.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāviny arthe hi satstrīṇāṃ vaiklavyaṃ nopajāyate / gurudharmābhiguptā ca śreyaḥ kṣipram avāpsyasi // 2.70.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevaś ca me putraḥ sadāvekṣyo vane vasan / yathedaṃ vyasanaṃ prāpya nāsya sīden mahan manaḥ // 2.70.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu sā devī sravannetrajalāvilā / śoṇitāktaikavasanā muktakeśy abhiniryayau // 2.70.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tāṃ krośantīṃ pṛthā duḥkhād anuvavrāja gacchatīm / athāpaśyat sutān sarvān hṛtābharaṇavāsasaḥ // 2.70.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rurucarmāvṛtatanūn hriyā kiṃ cid avāṅmukhān / paraiḥ parītān saṃhṛṣṭaiḥ suhṛdbhiś cānuśocitān // 2.70.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tadavasthān sutān sarvān upasṛtyātivatsalā / sasvajānāvadac chokāt tat tad vilapatī bahu // 2.70.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ saddharmacāritravṛttasthitivibhūṣitān / akṣudrān dṛḍhabhaktāṃś ca daivatejyāparān sadā // 2.70.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyasanaṃ vaḥ samabhyāgāt ko 'yaṃ vidhiviparyayaḥ / kasyāpadhyānajaṃ cedam āgaḥ paśyāmi vo dhiyā // 2.70.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) syāt tu madbhāgyadoṣo 'yaṃ yāhaṃ yuṣmān ajījanam / duḥkhāyāsabhujo 'tyarthaṃ yuktān apy uttamair guṇaiḥ // 2.70.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ vatsyatha durgeṣu vaneṣv ṛddhivinākṛtāḥ / vīryasattvabalotsāhatejobhir akṛśāḥ kṛśāḥ // 2.70.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady etad aham ajñāsyaṃ vanavāso hi vo dhruvam / śataśṛṅgān mṛte pāṇḍau nāgamiṣyaṃ gajāhvayam // 2.70.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyaṃ vaḥ pitaraṃ manye tapomedhānvitaṃ tathā / yaḥ putrādhim asaṃprāpya svargecchām akarot priyām // 2.70.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyāṃ cātīndriyajñānām imāṃ prāptāṃ parāṃ gatim / manye 'dya mādrīṃ dharmajñāṃ kalyāṇīṃ sarvathaiva hi // 2.70.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ratyā matyā ca gatyā ca yayāham abhisaṃdhitā / jīvitapriyatāṃ mahyaṃ dhig imāṃ kleśabhāginīm // 2.70.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vilapatīṃ kuntīm abhisāntvya praṇamya ca / pāṇḍavā vigatānandā vanāyaiva pravavrajuḥ // 2.70.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidurādayaś ca tām ārtāṃ kuntīm āśvāsya hetubhiḥ / prāveśayan gṛhaṃ kṣattuḥ svayam ārtatarāḥ śanaiḥ // 2.70.22 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) rājā ca dhṛtarāṣṭraḥ sa śokākulitacetanaḥ / kṣattuḥ saṃpreṣayām āsa śīghram āgamyatām iti // 2.70.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jagāma viduro dhṛtarāṣṭraniveśanam / taṃ paryapṛcchat saṃvigno dhṛtarāṣṭro narādhipaḥ // 2.70.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) kathaṃ gacchati kaunteyo dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / bhīmasenaḥ savyasācī mādrīputrau ca tāv ubhau // 2.71.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dhaumyaś caiva kathaṃ kṣattar draupadī vā tapasvinī / śrotum icchāmy ahaṃ sarvaṃ teṣām aṅgaviceṣṭitam // 2.71.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vastreṇa saṃvṛtya mukhaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / bāhū viśālau kṛtvā tu bhīmo gacchati pāṇḍavaḥ // 2.71.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sikatā vapan savyasācī rājānam anugacchati / mādrīputraḥ sahadevo mukham ālipya gacchati // 2.71.4 na kiṃcid adhyavasitam pāṃsūpaliptasarvāṅgo nakulaś cittavihvalaḥ / darśanīyatamo loke rājānam anugacchati // 2.71.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇā keśaiḥ praticchādya mukham āyatalocanā / darśanīyā prarudatī rājānam anugacchati // 2.71.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhaumyo yāmyāni sāmāni raudrāṇi ca viśāṃ pate / gāyan gacchati mārgeṣu kuśān ādāya pāṇinā // 2.71.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vividhānīha rūpāṇi kṛtvā gacchanti pāṇḍavāḥ / tan mamācakṣva vidura kasmād evaṃ vrajanti te // 2.71.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nikṛtasyāpi te putrair hṛte rājye dhaneṣu ca / na dharmāc calate buddhir dharmarājasya dhīmataḥ // 2.71.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'sau rājā ghṛṇī nityaṃ dhārtarāṣṭreṣu bhārata / nikṛtyā krodhasaṃtapto nonmīlayati locane // 2.71.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ janaṃ nirdaheyaṃ dṛṣṭvā ghoreṇa cakṣuṣā / sa pidhāya mukhaṃ rājā tasmād gacchati pāṇḍavaḥ // 2.71.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yathā ca bhīmo vrajati tan me nigadataḥ śṛṇu / bāhvor bale nāsti samo mameti bharatarṣabha // 2.71.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) bāhū viśālau kṛtvā tu tena bhīmo 'pi gacchati / bāhū darśayamāno hi bāhudraviṇadarpitaḥ // 2.71.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) cikīrṣan karma śatrubhyo bāhudravyānurūpataḥ // 2.71.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pradiśañ śarasaṃpātān kuntīputro 'rjunas tadā / sikatā vapan savyasācī rājānam anugacchati // 2.71.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) asaktāḥ sikatās tasya yathā saṃprati bhārata / asaktaṃ śaravarṣāṇi tathā mokṣyati śatruṣu // 2.71.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me kaś cid vijānīyān mukham adyeti bhārata / mukham ālipya tenāsau sahadevo 'pi gacchati // 2.71.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ manāṃsy ādadeyaṃ mārge strīṇām iti prabho / pāṃsūpacitasarvāṅgo nakulas tena gacchati // 2.71.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ekavastrā tu rudatī muktakeśī rajasvalā / śoṇitāktārdravasanā draupadī vākyam abravīt // 2.71.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) yatkṛte 'ham imāṃ prāptā teṣāṃ varṣe caturdaśe / hatapatyo hatasutā hatabandhujanapriyāḥ // 2.71.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bandhuśoṇitadigdhāṅgyo muktakeśyo rajasvalāḥ / evaṃ kṛtodakā nāryaḥ pravekṣyanti gajāhvayam // 2.71.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā tu nairṛtān darbhān dhīro dhaumyaḥ purohitaḥ / sāmāni gāyan yāmyāni purato yāti bhārata // 2.71.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) hateṣu bhārateṣv ājau kurūṇāṃ guravas tadā / evaṃ sāmāni gāsyantīty uktvā dhaumyo 'pi gacchati // 2.71.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hā hā gacchanti no nāthāḥ samavekṣadhvam īdṛśam / iti paurāḥ suduḥkhārtāḥ krośanti sma samantataḥ // 2.71.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ākāraliṅgais te vyavasāyaṃ manogatam / kathayantaḥ sma kaunteyā vanaṃ jagmur manasvinaḥ // 2.71.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ teṣu narāgryeṣu niryatsu gajasāhvayāt / anabhre vidyutaś cāsan bhūmiś ca samakampata // 2.71.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāhur agrasad ādityam aparvaṇi viśāṃ pate / ulkā cāpy apasavyaṃ tu puraṃ kṛtvā vyaśīryata // 2.71.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravyāharanti kravyādā gṛdhragomāyuvāyasāḥ / devāyatanacaityeṣu prākārāṭṭālakeṣu ca // 2.71.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam ete mahotpātā vanaṃ gacchati pāṇḍave / bhāratānām abhāvāya rājan durmantrite tava // 2.71.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradaś ca sabhāmadhye kurūṇām agrataḥ sthitaḥ / maharṣibhiḥ parivṛto raudraṃ vākyam uvāca ha // 2.71.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) itaś caturdaśe varṣe vinaṅkṣyantīha kauravāḥ / duryodhanāparādhena bhīmārjunabalena ca // 2.71.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā divam ākramya kṣipram antaradhīyata / brāhmīṃ śriyaṃ suvipulāṃ bibhrad devarṣisattamaḥ // 2.71.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato duryodhanaḥ karṇaḥ śakuniś cāpi saubalaḥ / droṇaṃ dvīpam amanyanta rājyaṃ cāsmai nyavedayan // 2.71.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīt tato droṇo duryodhanam amarṣaṇam / duḥśāsanaṃ ca karṇaṃ ca sarvān eva ca bhāratān // 2.71.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhyān pāṇḍavān āhur devaputrān dvijātayaḥ / ahaṃ tu śaraṇaṃ prāptān vartamāno yathābalam // 2.71.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatān sarvātmanā bhaktyā dhārtarāṣṭrān sarājakān / notsahe samabhityaktuṃ daivamūlam ataḥ param // 2.71.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmataḥ pāṇḍuputrā vai vanaṃ gacchanti nirjitāḥ / te ca dvādaśa varṣāṇi vane vatsyanti kauravāḥ // 2.71.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caritabrahmacaryāś ca krodhāmarṣavaśānugāḥ / vairaṃ pratyānayiṣyanti mama duḥkhāya pāṇḍavāḥ // 2.71.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā tu bhraṃśito rājyād drupadaḥ sakhivigrahe / putrārtham ayajat krodhād vadhāya mama bhārata // 2.71.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājopayājatapasā putraṃ lebhe sa pāvakāt / dhṛṣṭadyumnaṃ draupadīṃ ca vedīmadhyāt sumadhyamām // 2.71.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) jvālāvarṇo devadatto dhanuṣmān kavacī śarī / martyadharmatayā tasmād iti māṃ bhayam āviśat // 2.71.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) gato hi pakṣatāṃ teṣāṃ pārṣataḥ puruṣarṣabhaḥ / sṛṣṭaprāṇo bhṛśataraṃ tasmād yotsye tavāribhiḥ // 2.71.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) madvadhāya śruto hy eṣa loke cāpy ativiśrutaḥ / nūnaṃ so 'yam anuprāptas tvatkṛte kālaparyayaḥ // 2.71.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaritāḥ kuruta śreyo naitad etāvatā kṛtam / muhūrtaṃ sukham evaitat tālacchāyeva haimanī // 2.71.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajadhvaṃ ca mahāyajñair bhogān aśnīta datta ca / itaś caturdaśe varṣe mahat prāpsyatha vaiśasam // 2.71.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana niśamyaitat pratipadya yathecchasi / sāma vā pāṇḍaveyeṣu prayuṅkṣva yadi manyase // 2.71.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇasya vacanaṃ śrutvā dhṛtarāṣṭro 'bravīd idam / samyag āha guruḥ kṣattar upāvartaya pāṇḍavān // 2.71.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi vā na nivartante satkṛtā yāntu pāṇḍavāḥ / saśastrarathapādātā bhogavantaś ca putrakāḥ // 2.71.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaṃ gateṣu pārtheṣu nirjiteṣu durodare / dhṛtarāṣṭraṃ mahārāja tadā cintā samāviśat // 2.72.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ cintayānam āsīnaṃ dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram / niḥśvasantam anekāgram iti hovāca saṃjayaḥ // 2.72.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avāpya vasusaṃpūrṇāṃ vasudhāṃ vasudhādhipa / pravrājya pāṇḍavān rājyād rājan kim anuśocasi // 2.72.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśocyaṃ tu kutas teṣāṃ yeṣāṃ vairaṃ bhaviṣyati / pāṇḍavair yuddhaśauṇḍair hi mitravadbhir mahārathaiḥ // 2.72.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tavedaṃ sukṛtaṃ rājan mahad vairaṃ bhaviṣyati / vināśaḥ sarvalokasya sānubandho bhaviṣyati // 2.72.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāryamāṇo 'pi bhīṣmeṇa droṇena vidureṇa ca / pāṇḍavānāṃ priyāṃ bhāryāṃ draupadīṃ dharmacāriṇīm // 2.72.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāhiṇod ānayeheti putro duryodhanas tava / sūtaputraṃ sumandātmā nirlajjaḥ prātikāminam // 2.72.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmai devāḥ prayacchanti puruṣāya parābhavam / buddhiṃ tasyāpakarṣanti so 'pācīnāni paśyati // 2.72.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhau kaluṣabhūtāyāṃ vināśe pratyupasthite / anayo nayasaṃkāśo hṛdayān nāpasarpati // 2.72.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anarthāś cārtharūpeṇa arthāś cānartharūpiṇaḥ / uttiṣṭhanti vināśānte naraṃ tac cāsya rocate // 2.72.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kālo daṇḍam udyamya śiraḥ kṛntati kasya cit / kālasya balam etāvad viparītārthadarśanam // 2.72.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsāditam idaṃ ghoraṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam / pāñcālīm apakarṣadbhiḥ sabhāmadhye tapasvinīm // 2.72.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayonijāṃ rūpavatīṃ kule jātāṃ vibhāvarīm / ko nu tāṃ sarvadharmajñāṃ paribhūya yaśasvinīm // 2.72.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) paryānayet sabhāmadhyam ṛte durdyūtadevinam / strīdharmiṇīṃ varārohāṃ śoṇitena samukṣitām // 2.72.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekavastrāṃ ca pāñcālīṃ pāṇḍavān abhyavekṣatīm / hṛtasvān bhraṣṭacittāṃs tān hṛtadārān hṛtaśriyaḥ // 2.72.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vihīnān sarvakāmebhyo dāsabhāvavaśaṃ gatān / dharmapāśaparikṣiptān aśaktān iva vikrame // 2.72.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kruddhām amarṣitāṃ kṛṣṇāṃ duḥkhitāṃ kurusaṃsadi / duryodhanaś ca karṇaś ca kaṭukāny abhyabhāṣatām // 2.72.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ kṛpaṇacakṣurbhyāṃ pradahyetāpi medinī / api śeṣaṃ bhaved adya putrāṇāṃ mama saṃjaya // 2.72.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāratānāṃ striyaḥ sarvā gāndhāryā saha saṃgatāḥ / prākrośan bhairavaṃ tatra dṛṣṭvā kṛṣṇāṃ sabhāgatām // 2.72.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnihotrāṇi sāyāhne na cāhūyanta sarvaśaḥ / brāhmaṇāḥ kupitāś cāsan draupadyāḥ parikarṣaṇe // 2.72.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīn niṣṭānako ghoro nirghātaś ca mahān abhūt / divolkāś cāpatan ghorā rāhuś cārkam upāgrasat // 2.72.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparvaṇi mahāghoraṃ prajānāṃ janayan bhayam // 2.72.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathaiva rathaśālāsu prādurāsīd dhutāśanaḥ / dhvajāś ca vyavaśīryanta bharatānām abhūtaye // 2.72.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanasyāgnihotre prākrośan bhairavaṃ śivāḥ / tās tadā pratyabhāṣanta rāsabhāḥ sarvatodiśam // 2.72.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) prātiṣṭhata tato bhīṣmo droṇena saha saṃjaya / kṛpaś ca somadattaś ca bāhlīkaś ca mahārathaḥ // 2.72.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ham abruvaṃ tatra vidureṇa pracoditaḥ / varaṃ dadāni kṛṣṇāyai kāṅkṣitaṃ yad yad icchati // 2.72.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avṛṇot tatra pāñcālī pāṇḍavān amitaujasaḥ / sarathān sadhanuṣkāṃś cāpy anujñāsiṣam apy aham // 2.72.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīn mahāprājño viduraḥ sarvadharmavit / etadantāḥ stha bharatā yad vaḥ kṛṣṇā sabhāṃ gatā // 2.72.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) eṣā pāñcālarājasya sutaiṣā śrīr anuttamā / pāñcālī pāṇḍavān etān daivasṛṣṭopasarpati // 2.72.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ pārthāḥ parikleśaṃ na kṣaṃsyante 'tyamarṣaṇāḥ / vṛṣṇayo vā maheṣvāsāḥ pāñcālā vā mahaujasaḥ // 2.72.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena satyābhisaṃdhena vāsudevena rakṣitāḥ / āgamiṣyati bībhatsuḥ pāñcālair abhirakṣitaḥ // 2.72.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ madhye maheṣvāso bhīmaseno mahābalaḥ / āgamiṣyati dhunvāno gadāṃ daṇḍam ivāntakaḥ // 2.72.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gāṇḍīvanirghoṣaṃ śrutvā pārthasya dhīmataḥ / gadāvegaṃ ca bhīmasya nālaṃ soḍhuṃ narādhipāḥ // 2.72.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra me rocate nityaṃ pārthaiḥ sārdhaṃ na vigrahaḥ / kurubhyo hi sadā manye pāṇḍavāñ śaktimattarān // 2.72.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā hi balavān rājā jarāsaṃdho mahādyutiḥ / bāhupraharaṇenaiva bhīmena nihato yudhi // 2.72.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya te śama evāstu pāṇḍavair bharatarṣabha / ubhayoḥ pakṣayor yuktaṃ kriyatām aviśaṅkayā // 2.72.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ gāvalgaṇe kṣattā dharmārthasahitaṃ vacaḥ / uktavān na gṛhītaṃ ca mayā putrahitepsayā // 2.72.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ dyūtajitāḥ pārthāḥ kopitāś ca durātmabhiḥ / dhārtarāṣṭraiḥ sahāmātyair nikṛtyā dvijasattama // 3.1.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrāvitāḥ paruṣā vācaḥ sṛjadbhir vairam uttamam / kim akurvanta kauravyā mama pūrvapitāmahāḥ // 3.1.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ caiśvaryavibhraṣṭāḥ sahasā duḥkham eyuṣaḥ / vane vijahrire pārthāḥ śakrapratimatejasaḥ // 3.1.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cainān anvavartanta prāptān vyasanam uttamam / kimāhārāḥ kimācārāḥ kva ca vāso mahātmanām // 3.1.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ dvādaśa varṣāṇi vane teṣāṃ mahātmanām / vyatīyur brāhmaṇaśreṣṭha śūrāṇām arighātinām // 3.1.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ ca rājaputrī sā pravarā sarvayoṣitām / pativratā mahābhāgā satataṃ satyavādinī // 3.1.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanavāsam aduḥkhārhā dāruṇaṃ pratyapadyata // 3.1.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etad ācakṣva me sarvaṃ vistareṇa tapodhana / śrotum icchāmi caritaṃ bhūridraviṇatejasām // 3.1.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kathyamānaṃ tvayā vipra paraṃ kautūhalaṃ hi me // 3.1.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ dyūtajitāḥ pārthāḥ kopitāś ca durātmabhiḥ / dhārtarāṣṭraiḥ sahāmātyair niryayur gajasāhvayāt // 3.1.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vardhamānapuradvāreṇābhiniṣkramya te tadā / udaṅmukhāḥ śastrabhṛtaḥ prayayuḥ saha kṛṣṇayā // 3.1.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) indrasenādayaś cainān bhṛtyāḥ paricaturdaśa / rathair anuyayuḥ śīghraiḥ striya ādāya sarvaśaḥ // 3.1.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vrajatas tān viditvā tu paurāḥ śokābhipīḍitāḥ / garhayanto 'sakṛd bhīṣmaviduradroṇagautamān // 3.1.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūcur vigatasaṃtrāsāḥ samāgamya parasparam // 3.1.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nedam asti kulaṃ sarvaṃ na vayaṃ na ca no gṛhāḥ / yatra duryodhanaḥ pāpaḥ saubaleyena pālitaḥ // 3.1.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇaduḥśāsanābhyāṃ ca rājyam etac cikīrṣati // 3.1.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) no cet kulaṃ na cācāro na dharmo 'rthaḥ kutaḥ sukham / yatra pāpasahāyo 'yaṃ pāpo rājyaṃ bubhūṣate // 3.1.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano gurudveṣī tyaktācārasuhṛjjanaḥ / arthalubdho 'bhimānī ca nīcaḥ prakṛtinirghṛṇaḥ // 3.1.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) neyam asti mahī kṛtsnā yatra duryodhano nṛpaḥ / sādhu gacchāmahe sarve yatra gacchanti pāṇḍavāḥ // 3.1.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sānukrośā mahātmāno vijitendriyaśatravaḥ / hrīmantaḥ kīrtimantaś ca dharmācāraparāyaṇāḥ // 3.1.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvānujagmus tān pāṇḍavāṃs te sametya ca / ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve tān kuntīmādrinandanān // 3.1.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva gamiṣyatha bhadraṃ vas tyaktvāsmān duḥkhabhāginaḥ / vayam apy anuyāsyāmo yatra yūyaṃ gamiṣyatha // 3.1.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmeṇa jitāñ śrutvā yuṣmāṃs tyaktaghṛṇaiḥ paraiḥ / udvignāḥ sma bhṛśaṃ sarve nāsmān hātum ihārhatha // 3.1.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaktānuraktāḥ suhṛdaḥ sadā priyahite ratān / kurājādhiṣṭhite rājye na vinaśyema sarvaśaḥ // 3.1.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śrūyatāṃ cābhidhāsyāmo guṇadoṣān nararṣabhāḥ / śubhāśubhādhivāsena saṃsargaṃ kurute yathā // 3.1.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vastram āpas tilān bhūmiṃ gandho vāsayate yathā / puṣpāṇām adhivāsena tathā saṃsargajā guṇāḥ // 3.1.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mohajālasya yonir hi mūḍhair eva samāgamaḥ / ahany ahani dharmasya yoniḥ sādhusamāgamaḥ // 3.1.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt prājñaiś ca vṛddhaiś ca susvabhāvais tapasvibhiḥ / sadbhiś ca saha saṃsargaḥ kāryaḥ śamaparāyaṇaiḥ // 3.1.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ trīṇy avadātāni yonir vidyā ca karma ca / tān sevet taiḥ samāsyā hi śāstrebhyo 'pi garīyasī // 3.1.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirārambhā hy api vayaṃ puṇyaśīleṣu sādhuṣu / puṇyam evāpnuyāmeha pāpaṃ pāpopasevanāt // 3.1.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asatāṃ darśanāt sparśāt saṃjalpanasahāsanāt / dharmācārāḥ prahīyante na ca sidhyanti mānavāḥ // 3.1.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhiś ca hīyate puṃsāṃ nīcaiḥ saha samāgamāt / madhyamair madhyatāṃ yāti śreṣṭhatāṃ yāti cottamaiḥ // 3.1.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye guṇāḥ kīrtitā loke dharmakāmārthasaṃbhavāḥ / lokācārātmasaṃbhūtā vedoktāḥ śiṣṭasaṃmatāḥ // 3.1.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te yuṣmāsu samastāś ca vyastāś caiveha sadguṇāḥ / icchāmo guṇavan madhye vastuṃ śreyo 'bhikāṅkṣiṇaḥ // 3.1.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyā vayaṃ yad asmākaṃ snehakāruṇyayantritāḥ / asato 'pi guṇān āhur brāhmaṇapramukhāḥ prajāḥ // 3.1.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ahaṃ bhrātṛsahitaḥ sarvān vijñāpayāmi vaḥ / nānyathā tad dhi kartavyam asmatsnehānukampayā // 3.1.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhīṣmaḥ pitāmaho rājā viduro jananī ca me / suhṛjjanaś ca prāyo me nagare nāgasāhvaye // 3.1.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te tv asmaddhitakāmārthaṃ pālanīyāḥ prayatnataḥ / yuṣmābhiḥ sahitaiḥ sarvaiḥ śokasaṃtāpavihvalāḥ // 3.1.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivartatāgatā dūraṃ samāgamanaśāpitāḥ / svajane nyāsabhūte me kāryā snehānvitā matiḥ // 3.1.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dhi mama kāryāṇāṃ paramaṃ hṛdi saṃsthitam / sukṛtānena me tuṣṭiḥ satkāraś ca bhaviṣyati // 3.1.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathānumantritās tena dharmarājena tāḥ prajāḥ / cakrur ārtasvaraṃ ghoraṃ hā rājann iti duḥkhitāḥ // 3.1.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇān pārthasya saṃsmṛtya duḥkhārtāḥ paramāturāḥ / akāmāḥ saṃnyavartanta samāgamyātha pāṇḍavān // 3.1.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛtteṣu tu paureṣu rathān āsthāya pāṇḍavāḥ / prajagmur jāhnavītīre pramāṇākhyaṃ mahāvaṭam // 3.1.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ te divasaśeṣeṇa vaṭaṃ gatvā tu pāṇḍavāḥ / ūṣus tāṃ rajanīṃ vīrāḥ saṃspṛśya salilaṃ śuci // 3.1.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udakenaiva tāṃ rātrim ūṣus te duḥkhakarśitāḥ // 3.1.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anujagmuś ca tatraitān snehāt ke cid dvijātayaḥ / sāgnayo 'nagnayaś caiva saśiṣyagaṇabāndhavāḥ // 3.1.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taiḥ parivṛto rājā śuśubhe brahmavādibhiḥ // 3.1.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) teṣāṃ prāduṣkṛtāgnīnāṃ muhūrte ramyadāruṇe / brahmaghoṣapuraskāraḥ saṃjalpaḥ samajāyata // 3.1.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānaṃ tu kuruśreṣṭhaṃ te haṃsamadhurasvarāḥ / āśvāsayanto viprāgryāḥ kṣapāṃ sarvāṃ vyanodayan // 3.1.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ teṣām akliṣṭakarmaṇām / vanaṃ yiyāsatāṃ viprās tasthur bhikṣābhujo 'grataḥ // 3.2.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān uvāca tato rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 3.2.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vayaṃ hi hṛtasarvasvā hṛtarājyā hṛtaśriyaḥ / phalamūlāmiṣāhārā vanaṃ yāsyāma duḥkhitāḥ // 3.2.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaṃ ca doṣabahulaṃ bahuvyālasarīsṛpam / parikleśaś ca vo manye dhruvaṃ tatra bhaviṣyati // 3.2.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmaṇānāṃ parikleśo daivatāny api sādayet / kiṃ punar mām ito viprā nivartadhvaṃ yatheṣṭataḥ // 3.2.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatir yā bhavatāṃ rājaṃs tāṃ vayaṃ gantum udyatāḥ / nārhathāsmān parityaktuṃ bhaktān saddharmadarśinaḥ // 3.2.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anukampāṃ hi bhakteṣu daivatāny api kurvate / viśeṣato brāhmaṇeṣu sadācārāvalambiṣu // 3.2.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) mamāpi paramā bhaktir brāhmaṇeṣu sadā dvijāḥ / sahāyaviparibhraṃśas tv ayaṃ sādayatīva mām // 3.2.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhareyur hi me ye 'pi phalamūlamṛgāṃs tathā / ta ime śokajair duḥkhair bhrātaro me vimohitāḥ // 3.2.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadyā viprakarṣeṇa rājyāpaharaṇena ca / duḥkhānvitān imān kleśair nāhaṃ yoktum ihotsahe // 3.2.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmatpoṣaṇajā cintā mā bhūt te hṛdi pārthiva / svayam āhṛtya vanyāni anuyāsyāmahe vayam // 3.2.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anudhyānena japyena vidhāsyāmaḥ śivaṃ tava / kathābhiś cānukūlābhiḥ saha raṃsyāmahe vane // 3.2.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan na saṃdeho rameyaṃ brāhmaṇaiḥ saha / nyūnabhāvāt tu paśyāmi pratyādeśam ivātmanaḥ // 3.2.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ drakṣyāmi vaḥ sarvān svayam āhṛtabhojanān / madbhaktyā kliśyato 'narhān dhik pāpān dhṛtarāṣṭrajān // 3.2.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā sa nṛpaḥ śocan niṣasāda mahītale / tam adhyātmaratir vidvāñ śaunako nāma vai dvijaḥ // 3.2.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoge sāṃkhye ca kuśalo rājānam idam abravīt // 3.2.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) śokasthānasahasrāṇi bhayasthānaśatāni ca / divase divase mūḍham āviśanti na paṇḍitam // 3.2.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi jñānaviruddheṣu bahudoṣeṣu karmasu / śreyoghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ // 3.2.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭāṅgāṃ buddhim āhur yāṃ sarvāśreyovighātinīm / śrutismṛtisamāyuktāṃ sā rājaṃs tvayy avasthitā // 3.2.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthakṛcchreṣu durgeṣu vyāpatsu svajanasya ca / śārīramānasair duḥkhair na sīdanti bhavadvidhāḥ // 3.2.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi janakena yathā purā / ātmavyavasthānakarā gītāḥ ślokā mahātmanā // 3.2.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyām arditaṃ jagat / tayor vyāsasamāsābhyāṃ śamopāyam imaṃ śṛṇu // 3.2.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyādher aniṣṭasaṃsparśāc chramād iṣṭavivarjanāt / duḥkhaṃ caturbhiḥ śārīraṃ kāraṇaiḥ saṃpravartate // 3.2.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tad āśupratikārāc ca satataṃ cāvicintanāt / ādhivyādhipraśamanaṃ kriyāyogadvayena tu // 3.2.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) matimanto hy ato vaidyāḥ śamaṃ prāg eva kurvate / mānasasya priyākhyānaiḥ saṃbhogopanayair nṛṇām // 3.2.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānasena hi duḥkhena śarīram upatapyate / ayaḥpiṇḍena taptena kumbhasaṃstham ivodakam // 3.2.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānasaṃ śamayet tasmāj jñānenāgnim ivāmbunā / praśānte mānase duḥkhe śārīram upaśāmyati // 3.2.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ity upalabhyate / snehāt tu sajjate jantur duḥkhayogam upaiti ca // 3.2.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snehamūlāni duḥkhāni snehajāni bhayāni ca / śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehāt pravartate // 3.2.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snehāt karaṇarāgaś ca prajajñe vaiṣayas tathā / aśreyaskāv ubhāv etau pūrvas tatra guruḥ smṛtaḥ // 3.2.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) koṭarāgnir yathāśeṣaṃ samūlaṃ pādapaṃ dahet / dharmārthinaṃ tathālpo 'pi rāgadoṣo vināśayet // 3.2.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viprayoge na tu tyāgī doṣadarśī samāgamāt / virāgaṃ bhajate jantur nirvairo niṣparigrahaḥ // 3.2.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt snehaṃ svapakṣebhyo mitrebhyo dhanasaṃcayāt / svaśarīrasamutthaṃ tu jñānena vinivartayet // 3.2.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānānviteṣu mukhyeṣu śāstrajñeṣu kṛtātmasu / na teṣu sajjate snehaḥ padmapatreṣv ivodakam // 3.2.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāgābhibhūtaḥ puruṣaḥ kāmena parikṛṣyate / icchā saṃjāyate tasya tatas tṛṣṇā pravartate // 3.2.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tṛṣṇā hi sarvapāpiṣṭhā nityodvegakarī nṛṇām / adharmabahulā caiva ghorā pāpānubandhinī // 3.2.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā dustyajā durmatibhir yā na jīryati jīryataḥ / yo 'sau prāṇāntiko rogas tāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham // 3.2.35 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) anādyantā tu sā tṛṣṇā antardehagatā nṛṇām / vināśayati saṃbhūtā ayonija ivānalaḥ // 3.2.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaidhaḥ svasamutthena vahninā nāśam ṛcchati / tathākṛtātmā lobhena sahajena vinaśyati // 3.2.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rājataḥ salilād agneś corataḥ svajanād api / bhayam arthavatāṃ nityaṃ mṛtyoḥ prāṇabhṛtām iva // 3.2.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā hy āmiṣam ākāśe pakṣibhiḥ śvāpadair bhuvi / bhakṣyate salile matsyais tathā sarveṇa vittavān // 3.2.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) artha eva hi keṣāṃ cid anartho bhavitā nṛṇām / arthaśreyasi cāsakto na śreyo vindate naraḥ // 3.2.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād arthāgamāḥ sarve manomohavivardhanāḥ // 3.2.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kārpaṇyaṃ darpamānau ca bhayam udvega eva ca / arthajāni viduḥ prājñā duḥkhāny etāni dehinām // 3.2.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthasyopārjane duḥkhaṃ pālane ca kṣaye tathā / nāśe duḥkhaṃ vyaye duḥkhaṃ ghnanti caivārthakāraṇāt // 3.2.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthā duḥkhaṃ parityaktuṃ pālitāś cāpi te 'sukhāḥ / duḥkhena cādhigamyante teṣāṃ nāśaṃ na cintayet // 3.2.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃtoṣaparā mūḍhāḥ saṃtoṣaṃ yānti paṇḍitāḥ / anto nāsti pipāsāyāḥ saṃtoṣaḥ paramaṃ sukham // 3.2.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt saṃtoṣam eveha dhanaṃ paśyanti paṇḍitāḥ / anityaṃ yauvanaṃ rūpaṃ jīvitaṃ dravyasaṃcayaḥ // 3.2.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiśvaryaṃ priyasaṃvāso gṛdhyed eṣu na paṇḍitaḥ // 3.2.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tyajeta saṃcayāṃs tasmāt tajjaṃ kleśaṃ saheta kaḥ / na hi saṃcayavān kaś cid dṛśyate nirupadravaḥ // 3.2.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataś ca dharmibhiḥ pumbhir anīhārthaḥ praśasyate / prakṣālanād dhi paṅkasya dūrād asparśanaṃ varam // 3.2.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiraivam artheṣu na spṛhāṃ kartum arhasi / dharmeṇa yadi te kāryaṃ vimukteccho bhavārthataḥ // 3.2.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nārthopabhogalipsārtham iyam arthepsutā mama / bharaṇārthaṃ tu viprāṇāṃ brahman kāṅkṣe na lobhataḥ // 3.2.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hy asmadvidho brahman vartamāno gṛhāśrame / bharaṇaṃ pālanaṃ cāpi na kuryād anuyāyinām // 3.2.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvibhāgo hi bhūtānāṃ sarveṣām eva śiṣyate / tathaivāpacamānebhyaḥ pradeyaṃ gṛhamedhinā // 3.2.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tṛṇāni bhūmir udakaṃ vāk caturthī ca sūnṛtā / satām etāni geheṣu nocchidyante kadā cana // 3.2.52 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) deyam ārtasya śayanaṃ sthitaśrāntasya cāsanam / tṛṣitasya ca pānīyaṃ kṣudhitasya ca bhojanam // 3.2.53 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) cakṣur dadyān mano dadyād vācaṃ dadyāc ca sūnṛtām / pratyudgamyābhigamanaṃ kuryān nyāyena cārcanam // 3.2.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aghihotram anaḍvāṃś ca jñātayo 'tithibāndhavāḥ / putradārabhṛtāś caiva nirdaheyur apūjitāḥ // 3.2.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātmārthaṃ pācayed annaṃ na vṛthā ghātayet paśūn / na ca tat svayam aśnīyād vidhivad yan na nirvapet // 3.2.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvabhyaś ca śvapacebhyaś ca vayobhyaś cāvaped bhuvi / vaiśvadevaṃ hi nāmaitat sāyaṃprātar vidhīyate // 3.2.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vighasāśī bhavet tasmān nityaṃ cāmṛtabhojanaḥ / vighasaṃ bhṛtyaśeṣaṃ tu yajñaśeṣaṃ tathāmṛtam // 3.2.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāṃ yo vartate vṛttiṃ vartamāno gṛhāśrame / tasya dharmaṃ paraṃ prāhuḥ kathaṃ vā vipra manyase // 3.2.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho bata mahat kaṣṭaṃ viparītam idaṃ jagat / yenāpatrapate sādhur asādhus tena tuṣyati // 3.2.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiśnodarakṛte 'prājñaḥ karoti vighasaṃ bahu / moharāgasamākrānta indriyārthavaśānugaḥ // 3.2.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hriyate budhyamāno 'pi naro hāribhir indriyaiḥ / vimūḍhasaṃjño duṣṭāśvair udbhrāntair iva sārathiḥ // 3.2.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ṣaḍindriyāṇi viṣayaṃ samāgacchanti vai yadā / tadā prādurbhavaty eṣāṃ pūrvasaṃkalpajaṃ manaḥ // 3.2.63 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mano yasyendriyagrāmaviṣayaṃ prati coditam / tasyautsukyaṃ saṃbhavati pravṛttiś copajāyate // 3.2.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) tataḥ saṃkalpavīryeṇa kāmena viṣayeṣubhiḥ / viddhaḥ patati lobhāgnau jyotir lobhāt pataṃgavat // 3.2.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vihārair āhārair mohitaś ca viśāṃ pate / mahāmohamukhe magno nātmānam avabudhyate // 3.2.66 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ patati saṃsāre tāsu tāsv iha yoniṣu / avidyākarmatṛṣṇābhir bhrāmyamāṇo 'tha cakravat // 3.2.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmādiṣu tṛṇānteṣu hūteṣu parivartate / jale bhuvi tathākāśe jāyamānaḥ punaḥ punaḥ // 3.2.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abudhānāṃ gatis tv eṣā budhānām api me śṛṇu / ye dharme śreyasi ratā vimokṣaratayo janāḥ // 3.2.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yad idaṃ vedavacanaṃ kuru karma tyajeti ca / tasmād dharmān imān sarvān nābhimānāt samācaret // 3.2.70 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ijyādhyayanadānāni tapaḥ satyaṃ kṣamā damaḥ / alobha iti mārgo 'yaṃ dharmasyāṣṭavidhaḥ smṛtaḥ // 3.2.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra pūrvaś caturvargaḥ pitṛyānapathe sthitaḥ / kartavyam iti yat kāryaṃ nābhimānāt samācaret // 3.2.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaro devayānas tu sadbhir ācaritaḥ sadā / aṣṭāṅgenaiva mārgeṇa viśuddhātmā samācaret // 3.2.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samyak saṃkalpasaṃbandhāt samyak cendriyanigrahāt / samyag vrataviśeṣāc ca samyak ca gurusevanāt // 3.2.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samyag āhārayogāc ca samyak cādhyayanāgamāt / samyak karmopasaṃnyāsāt samyak cittanirodhanāt // 3.2.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ karmāṇi kurvanti saṃsāravijigīṣavaḥ // 3.2.75.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rāgadveṣavinirmuktā aiśvaryaṃ devatā gatāḥ / rudrāḥ sādhyās tathādityā vasavo 'thāśvināv api // 3.2.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yogaiśvaryeṇa saṃyuktā dhārayanti prajā imāḥ // 3.2.76.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathā tvam api kaunteya śamam āsthāya puṣkalam / tapasā siddhim anviccha yogasiddhiṃ ca bhārata // 3.2.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṛmātṛmayī siddhiḥ prāptā karmamayī ca te / tapasā siddhim anviccha dvijānāṃ bharaṇāya vai // 3.2.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddhā hi yad yad icchanti kurvate tad anugrahāt / tasmāt tapaḥ samāsthāya kuruṣvātmamanoratham // 3.2.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaunakenaivam uktas tu kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / purohitam upāgamya bhrātṛmadhye 'bravīd idam // 3.3.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasthitaṃ mānuyāntīme brāhmaṇā vedapāragāḥ / na cāsmi pālane śakto bahuduḥkhasamanvitaḥ // 3.3.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parityaktuṃ na śaknomi dānaśaktiś ca nāsti me / katham atra mayā kāryaṃ bhagavāṃs tad bravītu me // 3.3.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtam iva sa dhyātvā dharmeṇānviṣya tāṃ gatim / yudhiṣṭhiram uvācedaṃ dhaumyo dharmabhṛtāṃ varaḥ // 3.3.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā sṛṣṭāni bhūtāni pīḍyante kṣudhayā bhṛśam / tato 'nukampayā teṣāṃ savitā svapitā iva // 3.3.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatvottarāyaṇaṃ tejorasān uddhṛtya raśmibhiḥ / dakṣiṇāyanam āvṛtto mahīṃ niviśate raviḥ // 3.3.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣetrabhūte tatas tasminn oṣadhīr oṣadhīpatiḥ / divas tejaḥ samuddhṛtya janayām āsa vāriṇā // 3.3.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣiktaś candratejobhiḥ sūyate bhūgato raviḥ / oṣadhyaḥ ṣaḍrasā medhyās tadannaṃ prāṇināṃ bhuvi // 3.3.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bhānumayaṃ hy annaṃ bhūtānāṃ prāṇadhāraṇam / pitaiṣa sarvabhūtānāṃ tasmāt taṃ śaraṇaṃ vraja // 3.3.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājāno hi mahātmāno yonikarmaviśodhitāḥ / uddharanti prajāḥ sarvās tapa āsthāya puṣkalam // 3.3.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmena kārtavīryeṇa vainyena nahuṣeṇa ca / tapoyogasamādhisthair uddhṛtā hy āpadaḥ prajāḥ // 3.3.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tvam api dharmātman karmaṇā ca viśodhitaḥ / tapa āsthāya dharmeṇa dvijātīn bhara bhārata // 3.3.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu dhaumyena tat kālasadṛśaṃ vacaḥ / dharmarājo viśuddhātmā tapa ātiṣṭhad uttamam // 3.3.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣpopahārair balibhir arcayitvā divākaram / yogam āsthāya dharmātmā vāyubhakṣo jitendriyaḥ // 3.3.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gāṅgeyaṃ vāry upaspṛṣya prāṇāyāmena tasthivān // 3.3.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kathaṃ kurūṇām ṛṣabhaḥ sa tu rājā yudhiṣṭhiraḥ / viprārtham ārādhitavān sūryam adbhutavikramam // 3.3.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) śṛṇuṣvāvahito rājañ śucir bhūtvā samāhitaḥ / kṣaṇaṃ ca kuru rājendra sarvaṃ vakṣyāmy aśeṣataḥ // 3.3.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhaumyena tu yatha proktaṃ pārthāya sumahātmane / nāmnām aṣṭaśataṃ puṇyaṃ tac chṛṇuṣva mahāmate // 3.3.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūryo 'ryamā bhagas tvaṣṭā pūṣārkaḥ savitā raviḥ / gabhastimān ajaḥ kālo mṛtyur dhātā prabhākaraḥ // 3.3.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivy āpaś ca tejaś ca khaṃ vāyuś ca parāyaṇam / somo bṛhaspatiḥ śukro budho 'ṅgāraka eva ca // 3.3.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indro vivasvān dīptāṃśuḥ śuciḥ śauriḥ śanaiścaraḥ / brahmā viṣṇuś ca rudraś ca skando vaiśravaṇo yamaḥ // 3.3.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vaidyuto jāṭharaś cāgnir aindhanas tejasāṃ patiḥ / dharmadhvajo vedakartā vedāṅgo vedavāhanaḥ // 3.3.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kṛtaṃ tretā dvāparaś ca kaliḥ sarvāmarāśrayaḥ / kalā kāṣṭhā muhūrtāś ca pakṣā māsā ṛtus tathā // 3.3.22 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) saṃvatsarakaro 'śvatthaḥ kālacakro vibhāvasuḥ / puruṣaḥ śāśvato yogī vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ // 3.3.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokādhyakṣaḥ prajādhyakṣo viśvakarmā tamonudaḥ / varuṇaḥ sāgaro 'ṃśuś ca jīmūto jīvano 'rihā // 3.3.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtāśrayo bhūtapatiḥ sarvabhūtaniṣevitaḥ / maṇiḥ suvarṇo bhūtādiḥ kāmadaḥ sarvatomukhaḥ // 3.3.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) jayo viśālo varadaḥ śīghragaḥ prāṇadhāraṇaḥ / dhanvantarir dhūmaketur ādidevo 'diteḥ sutaḥ // 3.3.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) dvādaśātmāravindākṣaḥ pitā mātā pitāmahaḥ / svargadvāraṃ prajādvāraṃ mokṣadvāraṃ triviṣṭapam // 3.3.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dehakartā praśāntātmā viśvātmā viśvatomukhaḥ / carācarātmā sūkṣmātmā maitreṇa vapuṣānvitaḥ // 3.3.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etad vai kīrtanīyasya sūryasyaiva mahātmanaḥ / nāmnām aṣṭaśataṃ puṇyaṃ śakreṇoktaṃ mahātmanā // 3.3.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakrāc ca nāradaḥ prāpto dhaumyaś ca tadanantaram / dhaumyād yudhiṣṭhiraḥ prāpya sarvān kāmān avāptavān // 3.3.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surapitṛgaṇayakṣasevitaṃ; hy asuraniśācarasiddhavanditam / varakanakahutāśanaprabhaṃ; tvam api manasy abhidhehi bhāskaram // 3.3.31 aparavaktra = [11: nnrlg] 1,3 + [12: njjr] 2,4 sūryodaye yas tu samāhitaḥ paṭhet; sa putralābhaṃ dhanaratnasaṃcayān / labheta jātismaratāṃ sadā naraḥ; smṛtiṃ ca medhāṃ ca sa vindate parām // 3.3.32 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) imaṃ stavaṃ devavarasya yo naraḥ; prakīrtayec chucisumanāḥ samāhitaḥ / sa mucyate śokadavāgnisāgarāl; labheta kāmān manasā yathepsitān // 3.3.33 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) tato divākaraḥ prīto darśayām āsa pāṇḍavam / dīpyamānaḥ svavapuṣā jvalann iva hutāśanaḥ // 3.4.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yat te 'bhilaṣitaṃ rājan sarvam etad avāpsyasi / aham annaṃ pradāsyāmi sapta pañca ca te samāḥ // 3.4.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalamūlāmiṣaṃ śākaṃ saṃskṛtaṃ yan mahānase / caturvidhaṃ tadannādyam akṣayyaṃ te bhaviṣyati // 3.4.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃ ca vividhaṃ tubhyam ity uktvāntaradhīyata // 3.4.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) labdhvā varaṃ tu kaunteyo jalād uttīrya dharmavit / jagrāha pādau dhaumyasya bhrātṝṃś cāsvajatācyutaḥ // 3.4.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) draupadyā saha saṃgamya paśyamāno 'bhyayāt prabhuḥ / mahānase tadānnaṃ tu sādhayām āsa pāṇḍavaḥ // 3.4.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃskṛtaṃ prasavaṃ yāti vanyam annaṃ caturvidham / akṣayyaṃ vardhate cānnaṃ tena bhojayate dvijān // 3.4.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhuktavatsu ca vipreṣu bhojayitvānujān api / śeṣaṃ vighasasaṃjñaṃ tu paścād bhuṅkte yudhiṣṭhiraḥ // 3.4.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiraṃ bhojayitvā śeṣam aśnāti pārṣatī // 3.4.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) evaṃ divākarāt prāpya divākarasamadyutiḥ / kāmān mano 'bhilaṣitān brāhmaṇebhyo dadau prabhuḥ // 3.4.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) purohitapurogāś ca tithinakṣatraparvasu / yajñiyārthāḥ pravartante vidhimantrapramāṇataḥ // 3.4.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛtasvastyayanā dhaumyena saha pāṇḍavāḥ / dvijasaṃghaiḥ parivṛtāḥ prayayuḥ kāmyakaṃ vanam // 3.4.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) vanaṃ praviṣṭeṣv atha pāṇḍaveṣu; prajñācakṣus tapyamāno 'mbikeyaḥ / dharmātmānaṃ viduram agādhabuddhiṃ; sukhāsīno vākyam uvāca rājā // 3.5.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [12: mBsy] prajñā ca te bhārgavasyeva śuddhā; dharmaṃ ca tvaṃ paramaṃ vettha sūkṣmam / samaś ca tvaṃ saṃmataḥ kauravāṇāṃ; pathyaṃ caiṣāṃ mama caiva bravīhi // 3.5.2 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg] evaṃ gate vidura yad adya kāryaṃ; paurāś ceme katham asmān bhajeran / te cāpy asmān noddhareyuḥ samūlān; na kāmaye tāṃś ca vinaśyamānān // 3.5.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: tBsy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] trivargo 'yaṃ dharmamūlo narendra; rājyaṃ cedaṃ dharmamūlaṃ vadanti / dharme rājan vartamānaḥ svaśaktyā; putrān sarvān pāhi kuntīsutāṃś ca // 3.5.4 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] sa vai dharmo vipraluptaḥ sabhāyāṃ; pāpātmabhiḥ saubaleyapradhānaiḥ / āhūya kuntīsutam akṣavatyāṃ; parājaiṣīt satyasaṃdhaṃ sutas te // 3.5.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] etasya te duṣpraṇītasya rājañ; śeṣasyāhaṃ paripaśyāmy upāyam / yathā putras tava kauravya pāpān; mukto loke pratitiṣṭheta sādhu // 3.5.6 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yBtgg] tad vai sarvaṃ pāṇḍuputrā labhantāṃ; yat tad rājann atisṛṣṭaṃ tvayāsīt / eṣa dharmaḥ paramo yat svakena; rājā tuṣyen na parasveṣu gṛdhyet // 3.5.7 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: rBtgl] etat kāryaṃ tava sarvapradhānaṃ; teṣāṃ tuṣṭiḥ śakuneś cāvamānaḥ / evaṃ śeṣaṃ yadi putreṣu te syād; etad rājaṃs tvaramāṇaḥ kuruṣva // 3.5.8 vātormī [11: mBtgg] athaitad evaṃ na karoṣi rājan; dhruvaṃ kurūṇāṃ bhavitā vināśaḥ / na hi kruddho bhīmaseno 'rjuno vā; śeṣaṃ kuryāc chātravāṇām anīke // 3.5.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yeṣāṃ yoddhā savyasācī kṛtāstro; dhanur yeṣāṃ gāṇḍivaṃ lokasāram / yeṣāṃ bhīmo bāhuśālī ca yoddhā; teṣāṃ loke kiṃ nu na prāpyam asti // 3.5.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] uktaṃ pūrvaṃ jātamātre sute te; mayā yat te hitam āsīt tadānīm / putraṃ tyajemam ahitaṃ kulasyety; etad rājan na ca tat tvaṃ cakartha // 3.5.11 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tBjgg] idānīṃ te hitam uktaṃ na cet tvaṃ; kartāsi rājan paritaptāsi paścāt // 3.5.11.2 somarājī [6: yy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yady etad evam anumantā sutas te; saṃprīyamāṇaḥ pāṇḍavair ekarājyam / tāpo na te vai bhavitā prītiyogāt; tvaṃ cen na gṛhṇāsi sutaṃ sahāyaiḥ // 3.5.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [12: tByy], indravajrā [11: ttjgg] athāparo bhavati hi taṃ nigṛhya; pāṇḍoḥ putraṃ prakuruṣvādhipatye // 3.5.12.2 na kiṃcid adhyavasitam ajātaśatrur hi vimuktarāgo; dharmeṇemāṃ pṛthivīṃ śāstu rājan / tato rājan pārthivāḥ sarva eva; vaiśyā ivāsmān upatiṣṭhantu sadyaḥ // 3.5.13 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: ttyy], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] duryodhanaḥ śakuniḥ sūtaputraḥ; prītyā rājan pāṇḍuputrān bhajantām / duḥśāsano yācatu bhīmasenaṃ; sabhāmadhye drupadasyātmajāṃ ca // 3.5.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] yudhiṣṭhiraṃ tvaṃ parisāntvayasva; rājye cainaṃ sthāpayasvābhipūjya / tvayā pṛṣṭaḥ kim aham anyad vadeyam; etat kṛtvā kṛtakṛtyo 'si rājan // 3.5.15 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: yByy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] etad vākyaṃ vidura yat te sabhāyām; iha proktaṃ pāṇḍavān prāpya māṃ ca / hitaṃ teṣām ahitaṃ māmakānām; etat sarvaṃ mama nopaiti cetaḥ // 3.5.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: mByy], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgl] idaṃ tv idānīṃ kuta eva niścitaṃ; teṣām arthe pāṇḍavānāṃ yad āttha / tenādya manye nāsi hito mameti; kathaṃ hi putraṃ pāṇḍavārthe tyajeyam // 3.5.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyy], śālinī [11: mttgg], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [12: tmsj] asaṃśayaṃ te 'pi mamaiva putrā; duryodhanas tu mama dehāt prasūtaḥ / svaṃ vai dehaṃ parahetos tyajeti; ko nu brūyāt samatām anvavekṣan // 3.5.18 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sa mā jihmaṃ vidura sarvaṃ bravīṣi; mānaṃ ca te 'ham adhikaṃ dhārayāmi / yathecchakaṃ gaccha vā tiṣṭha vā tvaṃ; susāntvyamānāpy asatī strī jahāti // 3.5.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: yByj], ajñātam [12: jtyj], ajñātam [12: tByj], ajñātam [11: jttgg] etāvad uktvā dhṛtarāṣṭro 'nvapadyad; antarveśma sahasotthāya rājan / nedam astīty atha viduro bhāṣamāṇaḥ; saṃprādravad yatra pārthā babhūvuḥ // 3.5.20 na kiṃcid adhyavasitam pāṇḍavās tu vane vāsam uddiśya bharatarṣabhāḥ / prayayur jāhnavīkūlāt kurukṣetraṃ sahānugāḥ // 3.6.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarasvatīdṛṣadvatyau yamunāṃ ca niṣevya te / yayur vanenaiva vanaṃ satataṃ paścimāṃ diśam // 3.6.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ sarasvatīkūle sameṣu marudhanvasu / kāmyakaṃ nāma dadṛśur vanaṃ munijanapriyam // 3.6.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatra te nyavasan vīrā vane bahumṛgadvije / anvāsyamānā munibhiḥ sāntvyamānāś ca bhārata // 3.6.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) viduras tv api pāṇḍūnāṃ tadā darśanalālasaḥ / jagāmaikarathenaiva kāmyakaṃ vanam ṛddhimat // 3.6.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yātvā viduraḥ kānanaṃ tac; chīghrair aśvair vāhinā syandanena / dadarśāsīnaṃ dharmarājaṃ vivikte; sārdhaṃ draupadyā bhrātṛbhir brāhmaṇaiś ca // 3.6.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: ymyy], śālinī [11: mttgg] tato 'paśyad viduraṃ tūrṇam ārād; abhyāyāntaṃ satyasaṃdhaḥ sa rājā / athābravīd bhrātaraṃ bhīmasenaṃ; kiṃ nu kṣattā vakṣyati naḥ sametya // 3.6.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] kaccin nāyaṃ vacanāt saubalasya; samāhvātā devanāyopayāti / kaccit kṣudraḥ śakunir nāyudhāni; jeṣyaty asmān punar evākṣavatyām // 3.6.8 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgl] samāhūtaḥ kena cid ādraveti; nāhaṃ śakto bhīmasenāpayātum / gāṇḍīve vā saṃśayite kathaṃ cid; rājyaprāptiḥ saṃśayitā bhaven naḥ // 3.6.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg] tata utthāya viduraṃ pāṇḍaveyāḥ; pratyagṛhṇan nṛpate sarva eva / taiḥ satkṛtaḥ sa ca tān ājamīḍho; yathocitaṃ pāṇḍuputrān sameyāt // 3.6.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: sByy], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: rBtgl] samāśvastaṃ viduraṃ te nararṣabhās; tato 'pṛcchann āgamanāya hetum / sa cāpi tebhyo vistarataḥ śaśaṃsa; yathāvṛtto dhṛtarāṣṭro ''mbikeyaḥ // 3.6.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: yBtr], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: jmsj] avocan māṃ dhṛtarāṣṭro 'nuguptam; ajātaśatro parigṛhyābhipūjya / evaṃ gate samatām abhyupetya; pathyaṃ teṣāṃ mama caiva bravīhi // 3.6.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: jtyj], ajñātam [11: tBtgl] mayāpy uktaṃ yat kṣamaṃ kauravāṇāṃ; hitaṃ pathyaṃ dhṛtarāṣṭrasya caiva / tad vai pathyaṃ tan mano nābhyupaiti; tataś cāhaṃ kṣamam anyan na manye // 3.6.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yBtgg] paraṃ śreyaḥ pāṇḍaveyā mayoktaṃ; na me tac ca śrutavān āmbikeyaḥ / yathāturasyeva hi pathyam annaṃ; na rocate smāsya tad ucyamānam // 3.6.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] na śreyase nīyate 'jātaśatro; strī śrotriyasyeva gṛhe praduṣṭā / bruvan na rucyai bharatarṣabhasya; patiḥ kumāryā iva ṣaṣṭivarṣaḥ // 3.6.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dhruvaṃ vināśo nṛpa kauravāṇāṃ; na vai śreyo dhṛtarāṣṭraḥ paraiti / yathā parṇe puṣkarasyeva siktaṃ; jalaṃ na tiṣṭhet pathyam uktaṃ tathāsmin // 3.6.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: jmyy], upendravajrā [11: jtjgg] tataḥ kruddho dhṛtarāṣṭro 'bravīn māṃ; yatra śraddhā bhārata tatra yāhi / nāhaṃ bhūyaḥ kāmaye tvāṃ sahāyaṃ; mahīm imāṃ pālayituṃ puraṃ vā // 3.6.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] so 'haṃ tyakto dhṛtarāṣṭreṇa rājaṃs; tvāṃ śāsitum upayātas tvarāvān / tad vai sarvaṃ yan mayoktaṃ sabhāyāṃ; tad dhāryatāṃ yat pravakṣyāmi bhūyaḥ // 3.6.18 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tntgg], śālinī [11: mttgg] kleśais tīvrair yujyamānaḥ sapatnaiḥ; kṣamāṃ kurvan kālam upāsate yaḥ / saṃ vardhayan stokam ivāgnim ātmavān; sa vai bhuṅkte pṛthivīm eka eva // 3.6.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg] yasyāvibhaktaṃ vasu rājan sahāyais; tasya duḥkhe 'py aṃśabhājaḥ sahāyāḥ / sahāyānām eṣa saṃgrahaṇe 'bhyupāyaḥ; sahāyāptau pṛthivīprāptim āhuḥ // 3.6.20 na kiṃcid adhyavasitam satyaṃ śreṣṭhaṃ pāṇḍava niṣpralāpaṃ; tulyaṃ cānnaṃ saha bhojyaṃ sahāyaiḥ / ātmā caiṣām agrato nātivarted; evaṃvṛttir vardhate bhūmipālaḥ // 3.6.21 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg] evaṃ kariṣyāmi yathā bravīṣi; parāṃ buddhim upagamyāpramattaḥ / yac cāpy anyad deśakālopapannaṃ; tad vai vācyaṃ tat kariṣyāmi kṛtsnam // 3.6.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yntgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] gate tu vidure rājann āśramaṃ pāṇḍavān prati / dhṛtarāṣṭro mahāprājñaḥ paryatapyata bhārata // 3.7.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sabhādvāram āgamya vidurasmāramohitaḥ / samakṣaṃ pārthivendrāṇāṃ papātāviṣṭacetanaḥ // 3.7.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu labdhvā punaḥ saṃjñāṃ samutthāya mahītalāt / samīpopasthitaṃ rājā saṃjayaṃ vākyam abravīt // 3.7.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātā mama suhṛc caiva sākṣād dharma ivāparaḥ / tasya smṛtvādya subhṛśaṃ hṛdayaṃ dīryatīva me // 3.7.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam ānayasva dharmajñaṃ mama bhrātaram āśu vai / iti bruvan sa nṛpatiḥ karuṇaṃ paryadevayat // 3.7.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) paścāttāpābhisaṃtapto vidurasmārakarśitaḥ / bhrātṛsnehād idaṃ rājan saṃjayaṃ vākyam abravīt // 3.7.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha saṃjaya jānīhi bhrātaraṃ viduraṃ mama / yadi jīvati roṣeṇa mayā pāpena nirdhutaḥ // 3.7.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tena mama bhrātrā susūkṣmam api kiṃ cana / vyalīkaṃ kṛtapūrvaṃ me prājñenāmitabuddhinā // 3.7.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vyalīkaṃ kathaṃ prāpto mattaḥ paramabuddhimān / na jahyāj jīvitaṃ prājñas taṃ gacchānaya saṃjaya // 3.7.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā rājñas tam anumānya ca / saṃjayo bāḍham ity uktvā prādravat kāmyakaṃ vanam // 3.7.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'cireṇa samāsādya tad vanaṃ yatra pāṇḍavāḥ / rauravājinasaṃvītaṃ dadarśātha yudhiṣṭhiram // 3.7.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidureṇa sahāsīnaṃ brāhmaṇaiś ca sahasraśaḥ / bhrātṛbhiś cābhisaṃguptaṃ devair iva śatakratum // 3.7.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiram athābhyetya pūjayām āsa saṃjayaḥ / bhīmārjunayamāṃś cāpi tadarhaṃ pratyapadyata // 3.7.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñā pṛṣṭaḥ sa kuśalaṃ sukhāsīnaś ca saṃjayaḥ / śaśaṃsāgamane hetum idaṃ caivābravīd vacaḥ // 3.7.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rājā smarati te kṣattar dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ / taṃ paśya gatvā tvaṃ kṣipraṃ saṃjīvaya ca pārthivam // 3.7.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) so 'numānya naraśreṣṭhān pāṇḍavān kurunandanān / niyogād rājasiṃhasya gantum arhasi mānada // 3.7.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu viduro dhīmān svajanavatsalaḥ / yudhiṣṭhirasyānumate punar āyād gajāhvayam // 3.7.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) tam abravīn mahāprājñaṃ dhṛtarāṣṭraḥ pratāpavān / diṣṭyā prāpto 'si dharmajña diṣṭyā smarasi me 'nagha // 3.7.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya rātrau divā cāhaṃ tvatkṛte bharatarṣabha / prajāgare prapaśyāmi vicitraṃ deham ātmanaḥ // 3.7.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ṅkam ādāya viduraṃ mūrdhny upāghrāya caiva ha / kṣamyatām iti covāca yad ukto 'si mayā ruṣā // 3.7.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṣāntam eva mayā rājan gurur naḥ paramo bhavān / tathā hy asmy āgataḥ kṣipraṃ tvaddarśanaparāyaṇaḥ // 3.7.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavanti hi naravyāghra puruṣā dharmacetasaḥ / dīnābhipātino rājan nātra kāryā vicāraṇā // 3.7.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍoḥ sutā yādṛśā me tādṛśā me sutās tava / dīnā iti hi me buddhir abhipannādya tān prati // 3.7.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) anyonyam anunīyaivaṃ bhrātarau tau mahādyutī / viduro dhṛtarāṣṭraś ca lebhāte paramāṃ mudam // 3.7.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā ca viduraṃ prāptaṃ rājñā ca parisāntvitam / dhṛtarāṣṭrātmajo rājā paryatapyata durmatiḥ // 3.8.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saubalaṃ samānāyya karṇaduḥśāsanāv api / abravīd vacanaṃ rājā praviśyābuddhijaṃ tamaḥ // 3.8.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa pratyāgato mantrī dhṛtarāṣṭrasya saṃmataḥ / viduraḥ pāṇḍuputrāṇāṃ suhṛd vidvān hite rataḥ // 3.8.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad asya punar buddhiṃ viduro nāpakarṣati / pāṇḍavānayane tāvan mantrayadhvaṃ hitaṃ mama // 3.8.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha paśyāmy ahaṃ pārthān prāptān iha kathaṃ cana / punaḥ śoṣaṃ gamiṣyāmi nirāsur niravagrahaḥ // 3.8.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣam udbandhanaṃ vāpi śastram agnipraveśanam / kariṣye na hi tān ṛddhān punar draṣṭum ihotsahe // 3.8.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ bāliṣāṃ matiṃ rājann āsthito 'si viśāṃ pate / gatās te samayaṃ kṛtvā naitad evaṃ bhaviṣyati // 3.8.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyavākye sthitāḥ sarve pāṇḍavā bharatarṣabha / pitus te vacanaṃ tāta na grahīṣyanti karhi cit // 3.8.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā te grahīṣyanti punar eṣyanti vā puram / nirasya samayaṃ bhūyaḥ paṇo 'smākaṃ bhaviṣyati // 3.8.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve bhavāmo madhyasthā rājñaś chandānuvartinaḥ / chidraṃ bahu prapaśyantaḥ pāṇḍavānāṃ susaṃvṛtāḥ // 3.8.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam etan mahāprājña yathā vadasi mātula / nityaṃ hi me kathayatas tava buddhir hi rocate // 3.8.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kāmam īkṣāmahe sarve duryodhana tavepsitam / aikamatyaṃ hi no rājan sarveṣām eva lakṣyate // 3.8.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu karṇena rājā duryodhanas tadā / nātihṛṣṭamanāḥ kṣipram abhavat sa parāṅmukhaḥ // 3.8.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upalabhya tataḥ karṇo vivṛtya nayane śubhe / roṣād duḥśāsanaṃ caiva saubaleyaṃ ca tāv ubhau // 3.8.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca paramakruddha udyamyātmānam ātmanā / aho mama mataṃ yat tan nibodhata narādhipāḥ // 3.8.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyaṃ sarve cikīrṣāmo rājñaḥ kiṃkarapāṇayaḥ / na cāsya śaknumaḥ sarve priye sthātum atandritāḥ // 3.8.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ tu śastrāṇy ādāya rathān āsthāya daṃśitāḥ / gacchāmaḥ sahitā hantuṃ pāṇḍavān vanagocarān // 3.8.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) teṣu sarveṣu śānteṣu gateṣv aviditāṃ gatim / nirvivādā bhaviṣyanti dhārtarāṣṭrās tathā vayam // 3.8.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad eva paridyūnā yāvac chokaparāyaṇāḥ / yāvan mitravihīnāś ca tāvac chakyā mataṃ mama // 3.8.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā pūjayantaḥ punaḥ punaḥ / bāḍham ity eva te sarve pratyūcuḥ sūtajaṃ tadā // 3.8.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu saṃkruddhā rathaiḥ sarve pṛthak pṛthak / niryayuḥ pāṇḍavān hantuṃ saṃghaśaḥ kṛtaniścayāḥ // 3.8.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān prasthitān parijñāya kṛṣṇadvaipāyanas tadā / ājagāma viśuddhātmā dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā // 3.8.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiṣidhyātha tān sarvān bhagavāṃl lokapūjitaḥ / prajñācakṣuṣam āsīnam uvācābhyetya satvaraḥ // 3.8.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭra mahāprājña nibodha vacanaṃ mama / vakṣyāmi tvā kauravāṇāṃ sarveṣāṃ hitam uttamam // 3.9.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) na me priyaṃ mahābāho yad gatāḥ pāṇḍavā vanam / nikṛtyā nirjitāś caiva duryodhanavaśānugaiḥ // 3.9.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te smarantaḥ parikleśān varṣe pūrṇe trayodaśe / vimokṣyanti viṣaṃ kruddhāḥ karaveyeṣu bhārata // 3.9.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ayaṃ kiṃ nu pāpātmā tava putraḥ sumandadhīḥ / pāṇḍavān nityasaṃkruddho rājyahetor jighāṃsati // 3.9.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāryatāṃ sādhv ayaṃ mūḍhaḥ śamaṃ gacchatu te sutaḥ / vanasthāṃs tān ayaṃ hantum icchan prāṇair vimokṣyate // 3.9.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāha viduraḥ prājño yathā bhīṣmo yathā vayam / yathā kṛpaś ca droṇaś ca tathā sādhu vidhīyatām // 3.9.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vigraho hi mahāprājña svajanena vigarhitaḥ / adharmyam ayaśasyaṃ ca mā rājan pratipadyathāḥ // 3.9.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samīkṣā yādṛśī hy asya pāṇḍavān prati bhārata / upekṣyamāṇā sā rājan mahāntam anayaṃ spṛśet // 3.9.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atha vāyaṃ sumandātmā vanaṃ gacchatu te sutaḥ / pāṇḍavaiḥ sahito rājann eka evāsahāyavān // 3.9.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃsargajaḥ snehaḥ putrasya tava pāṇḍavaiḥ / yadi syāt kṛtakāryo 'dya bhaves tvaṃ manujeśvara // 3.9.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā jāyamānasya yac chīlam anujāyate / śrūyate tan mahārāja nāmṛtasyāpasarpati // 3.9.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ vā manyate bhīṣmo droṇo vā viduro 'pi vā / bhavān vātra kṣamaṃ kāryaṃ purā cārtho 'tivartate // 3.9.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavan nāham apy etad rocaye dyūtasaṃstavam / manye tad vidhinākramya kārito 'smīti vai mune // 3.10.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitad rocayate bhīṣmo na droṇo viduro na ca / gāndhārī necchati dyūtaṃ tac ca mohāt pravartitam // 3.10.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parityaktuṃ na śaknomi duryodhanam acetanam / putrasnehena bhagavañ jānann api yatavrata // 3.10.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vaicitravīrya nṛpate satyam āha yathā bhavān / dṛḍhaṃ vedmi paraṃ putraṃ paraṃ putrān na vidyate // 3.10.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) indro 'py aśrunipātena surabhyā pratibodhitaḥ / anyaiḥ samṛddhair apy arthair na sutād vidyate param // 3.10.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atra te vartayiṣyāmi mahad ākhyānam uttamam / surabhyāś caiva saṃvādam indrasya ca viśāṃ pate // 3.10.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triviṣṭapagatā rājan surabhiḥ prārudat kila / gavāṃ māta purā tāta tām indro 'nvakṛpāyata // 3.10.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim idaṃ rodiṣi śubhe kaccit kṣemaṃ divaukasām / mānuṣeṣv atha vā goṣu naitad alpaṃ bhaviṣyati // 3.10.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vinipāto na vaḥ kaś cid dṛśyate tridaśādhipa / ahaṃ tu putraṃ śocāmi tena rodimi kauśika // 3.10.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) paśyainaṃ karṣakaṃ raudraṃ durbalaṃ mama putrakam / pratodenābhinighnantaṃ lāṅgalena nipīḍitam // 3.10.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaṃ dṛṣṭvā bhṛśaṃ śrantaṃ vadhyamānaṃ surādhipa / kṛpāviṣṭāsmi devendra manaś codvijate mama // 3.10.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekas tatra balopeto dhuram udvahate 'dhikām / aparo 'lpabalaprāṇaḥ kṛśo dhamanisaṃtataḥ // 3.10.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛcchrād udvahate bhāraṃ taṃ vai śocāmi vāsava // 3.10.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vadhyamānaḥ pratodena tudyamānaḥ punaḥ punaḥ / naiva śaknoti taṃ bhāram udvoḍhuṃ paśya vāsava // 3.10.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ tasya duḥkhārtā viraumi bhṛśaduḥkhitā / aśrūṇy āvartayantī ca netrābhyāṃ karuṇāyatī // 3.10.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava putrasahasreṣu pīḍyamāneṣu śobhane / kiṃ kṛpāyitam asty atra putra eko 'tra pīḍyate // 3.10.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi putrasahasraṃ me sarvatra samam eva me / dīnasya tu sataḥ śakra putrasyābhyadhikā kṛpā // 3.10.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad indraḥ surabhīvākyaṃ niśamya bhṛśavismitaḥ / jīvitenāpi kauravya mene 'bhyadhikam ātmajam // 3.10.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravavarṣa ca tatraiva sahasā toyam ulbaṇam / karṣakasyācaran vighnaṃ bhagavān pākaśāsanaḥ // 3.10.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad yathā surabhiḥ prāha samam evāstu te tathā / suteṣu rājan sarveṣu dīneṣv abhyadhikā kṛpā // 3.10.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yādṛśo me sutaḥ paṇḍus tādṛśo me 'si putraka / viduraś ca mahāprājñaḥ snehād etad bravīmy aham // 3.10.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cirāya tava putrāṇāṃ śatam ekaś ca pārthiva / pāṇḍoḥ pañcaiva lakṣyante te 'pi mandāḥ suduḥkhitāḥ // 3.10.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ jīveyur atyantaṃ kathaṃ vardheyur ity api / iti dīneṣu pārtheṣu mano me paritapyate // 3.10.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi pārthiva kauravyāñ jīvamānān ihecchasi / duryodhanas tava sutaḥ śamaṃ gacchatu pāṇḍavaiḥ // 3.10.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam etan mahāprājña yathā vadasi no mune / ahaṃ caiva vijānāmi sarve ceme narādhipāḥ // 3.11.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavāṃs tu manyate sādhu yat kurūṇāṃ sukhodayam / tad eva viduro 'py āha bhīṣmo droṇaś ca māṃ mune // 3.11.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tv aham anugrāhyaḥ kauraveṣu dayā yadi / anuśādhi durātmānaṃ putraṃ duryodhanaṃ mama // 3.11.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam āyāti vai rājan maitreyo bhagavān ṛṣiḥ / anvīya pāṇḍavān bhrātṝn ihaivāsmad didṛkṣayā // 3.11.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa duryodhanaṃ putraṃ tava rājan mahān ṛṣiḥ / anuśāstā yathānyāyaṃ śamāyāsya kulasya te // 3.11.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūyād yad eṣa rājendra tat kāryam aviśaṅkayā / akriyāyāṃ hi kāryasya putraṃ te śapsyate ruṣā // 3.11.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā yayau vyāso maitreyaḥ pratyadṛśyata / pūjayā pratijagrāha saputras taṃ narādhipaḥ // 3.11.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dattvārghyādyāḥ kriyāḥ sarvā viśrāntaṃ munipuṃgavam / praśrayeṇābravīd rājā dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ // 3.11.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhenāgamanaṃ kaccid bhagavan kurujāṅgale / kaccit kuśalino vīrā bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ // 3.11.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaye sthātum icchanti kaccic ca puruṣarṣabhāḥ / kaccit kurūṇāṃ saubhrātram avyucchinnaṃ bhaviṣyati // 3.11.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tīrthayātrām anukrāman prāpto 'smi kurujāṅgalam / yadṛcchayā dharmarājaṃ dṛṣṭavān kāmyake vane // 3.11.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) taṃ jaṭājinasaṃvītaṃ tapovananivāsinam / samājagmur mahātmānaṃ draṣṭuṃ munigaṇāḥ prabho // 3.11.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāśrauṣaṃ mahārāja putrāṇāṃ tava vibhramam / anayaṃ dyūtarūpeṇa mahāpāyam upasthitam // 3.11.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ tvām anuprāptaḥ kauravāṇām avekṣayā / sadā hy abhyadhikaḥ snehaḥ prītiś ca tvayi me prabho // 3.11.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitad aupayikaṃ rājaṃs tvayi bhīṣme ca jīvati / yad anyonyena te putrā virudhyante narādhipa // 3.11.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) meḍhībhūtaḥ svayaṃ rājan nigrahe pragrahe bhavān / kimartham anayaṃ ghoram utpatantam upekṣase // 3.11.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dasyūnām iva yadvṛttaṃ sabhāyāṃ kurunandana / tena na bhrājase rājaṃs tāpasānāṃ samāgame // 3.11.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vyāvṛtya rājānaṃ duryodhanam amarṣaṇam / uvāca ślakṣṇayā vācā maitreyo bhagavān ṛṣiḥ // 3.11.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana mahābāho nibodha vadatāṃ vara / vacanaṃ me mahāprājña bruvato yad dhitaṃ tava // 3.11.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā druhaḥ pāṇḍavān rājan kuruṣva hitam ātmanaḥ / pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca lokasya ca nararṣabha // 3.11.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te hi sarve naravyāghrāḥ śūrā vikrāntayodhinaḥ / sarve nāgāyutaprāṇā vajrasaṃhananā dṛḍhāḥ // 3.11.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyavrataparāḥ sarve sarve puruṣamāninaḥ / hantāro devaśatrūṇāṃ rakṣasāṃ kāmarūpiṇām // 3.11.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiḍimbabakamukhyānāṃ kirmīrasya ca rakṣasaḥ // 3.11.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) itaḥ pracyavatāṃ rātrau yaḥ sa teṣāṃ mahātmanām / āvṛtya mārgaṃ raudrātmā tasthau girir ivācalaḥ // 3.11.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) taṃ bhīmaḥ samaraślāghī balena balināṃ varaḥ / jaghāna paśumāreṇa vyāghraḥ kṣudramṛgaṃ yathā // 3.11.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya digvijaye rājan yathā bhīmena pātitaḥ / jarāsaṃdho maheṣvāso nāgāyutabalo yudhi // 3.11.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbandhī vāsudevaś ca yeṣāṃ śyālaś ca pārṣataḥ / kas tān yudhi samāsīta jarāmaraṇavān naraḥ // 3.11.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya te śama evāstu pāṇḍavair bharatarṣabha / kuru me vacanaṃ rājan mā mṛtyuvaśam anvagāḥ // 3.11.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tu bruvatas tasya maitreyasya viśāṃ pate / ūruṃ gajakarākāraṃ kareṇābhijaghāna saḥ // 3.11.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaḥ smitaṃ kṛtvā caraṇenālikhan mahīm / na kiṃ cid uktvā durmedhās tasthau kiṃ cid avāṅmukhaḥ // 3.11.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tam aśuśrūṣamāṇaṃ tu vilikhantaṃ vasuṃdharām / dṛṣṭvā duryodhanaṃ rājan maitreyaṃ kopa āviśat // 3.11.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kopavaśam āpanno maitreyo munisattamaḥ / vidhinā saṃprayuktaś ca śāpāyāsya mano dadhe // 3.11.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa vāry upaspṛśya kopasaṃraktalocanaḥ / maitreyo dhārtarāṣṭraṃ tam aśapad duṣṭacetasam // 3.11.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmāt tvaṃ mām anādṛtya nemāṃ vācaṃ cikīrṣasi / tasmād asyābhimānasya sadyaḥ phalam avāpnuhi // 3.11.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvadabhidrohasaṃyuktaṃ yuddham utpatsyate mahat / yatra bhīmo gadāpātais tavoruṃ bhetsyate balī // 3.11.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam ukte vacane dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ / prasādayām āsa muniṃ naitad evaṃ bhaved iti // 3.11.35 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) śamaṃ yāsyati cet putras tava rājan yathā tathā / śāpo na bhavitā tāta viparīte bhaviṣyati // 3.11.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vilakṣas tu rājendra duryodhanapitā tadā / maitreyaṃ prāha kirmīraḥ kathaṃ bhīmena pātitaḥ // 3.11.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ vakṣyāmy asūyā te na te śuśrūṣate sutaḥ / eṣa te viduraḥ sarvam ākhyāsyati gate mayi // 3.11.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam uktvā maitreyaḥ prātiṣṭhata yathāgatam / kirmīravadhasaṃvigno bahir duryodhano 'gamat // 3.11.39 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kirmīrasya vadhaṃ kṣattaḥ śrotum icchāmi kathyatām / rakṣasā bhīmasenasya katham āsīt samāgamaḥ // 3.12.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu bhīmasya karmedam atimānuṣakarmaṇaḥ / śrutapūrvaṃ mayā teṣāṃ kathānteṣu punaḥ punaḥ // 3.12.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itaḥ prayātā rājendra pāṇḍavā dyūtanirjitāḥ / jagmus tribhir ahorātraiḥ kāmyakaṃ nāma tad vanam // 3.12.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rātrau niśīthe svābhīle gate 'rdhasamaye nṛpa / pracāre puruṣādānāṃ rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām // 3.12.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tad vanaṃ tāpasā nityaṃ śeṣāś ca vanacāriṇaḥ / dūrāt pariharanti sma puruṣādabhayāt kila // 3.12.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ praviśatāṃ tatra mārgam āvṛtya bhārata / dīptākṣaṃ bhīṣaṇaṃ rakṣaḥ solmukaṃ pratyadṛśyata // 3.12.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhū mahāntau kṛtvā tu tathāsyaṃ ca bhayānakam / sthitam āvṛtya panthānaṃ yena yānti kurūdvahāḥ // 3.12.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) daṣṭoṣṭhadaṃṣṭraṃ tāmrākṣaṃ pradīptordhvaśiroruham / sārkaraśmitaḍiccakraṃ sabalākam ivāmbudam // 3.12.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sṛjantaṃ rākṣasīṃ māyāṃ mahārāvavirāviṇam / muñcantaṃ vipulaṃ nādaṃ satoyam iva toyadam // 3.12.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya nādena saṃtrastāḥ pakṣiṇaḥ sarvatodiśam / vimuktanādāḥ saṃpetuḥ sthalajā jalajaiḥ saha // 3.12.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃpradrutamṛgadvīpimahiṣarkṣasamākulam / tad vanaṃ tasya nādena saṃprasthitam ivābhavat // 3.12.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyoruvātābhihatā tāmrapallavabāhavaḥ / vidūrajātāś ca latāḥ samāśliṣyanta pādapān // 3.12.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) tasmin kṣaṇe 'tha pravavau māruto bhṛśadāruṇaḥ / rajasā saṃvṛtaṃ tena naṣṭarṣkam abhavan nabhaḥ // 3.12.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇām avijñāto mahāripuḥ / pañcānām indriyāṇāṃ tu śokavega ivātulaḥ // 3.12.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā pāṇḍavān dūrāt kṛṣṇājinasamāvṛtān / āvṛṇot tad vanadvāraṃ maināka iva parvataḥ // 3.12.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ samāsādya vitrastā kṛṣṇā kamalalocanā / adṛṣṭapūrvaṃ saṃtrāsān nyamīlayata locane // 3.12.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) duḥśāsanakarotsṛṣṭaviprakīrṇaśiroruhā / pañcaparvatamadhyasthā nadīvākulatāṃ gatā // 3.12.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) momuhyamānāṃ tāṃ tatra jagṛhuḥ pañca pāṇḍavāḥ / indriyāṇi prasaktāni viṣayeṣu yathā ratim // 3.12.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha tāṃ rākṣasīṃ māyām utthitāṃ ghoradarśanām / rakṣoghnair vividhair mantrair dhaumyaḥ samyakprayojitaiḥ // 3.12.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyatāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ nāśayām āsa vīryavān // 3.12.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa naṣṭamāyo 'tibalaḥ krodhavisphāritekṣaṇaḥ / kāmamūrtidharaḥ kṣudraḥ kālakalpo vyadṛśyata // 3.12.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tam uvāca tato rājā dīrghaprajño yudhiṣṭhiraḥ / ko bhavān kasya vā kiṃ te kriyatāṃ kāryam ucyatām // 3.12.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyuvācātha tad rakṣo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram / ahaṃ bakasya vai bhrātā kirmīra iti viśrutaḥ // 3.12.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vane 'smin kāmyake śūnye nivasāmi gatajvaraḥ / yudhi nirjitya puruṣān āhāraṃ nityam ācaran // 3.12.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ke yūyam iha saṃprāptā bhakṣyabhūtā mamāntikam / yudhi nirjitya vaḥ sarvān bhakṣayiṣye gatajvaraḥ // 3.12.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tu tac chrutvā vacas tasya durātmanaḥ / ācacakṣe tataḥ sarvaṃ gotranāmādi bhārata // 3.12.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavo dharmarājo 'haṃ yadi te śrotram āgataḥ / sahito bhrātṛbhiḥ sarvair bhīmasenārjunādibhiḥ // 3.12.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛtarājyo vane vāsaṃ vastuṃ kṛtamatis tataḥ / vanam abhyāgato ghoram idaṃ tava parigraham // 3.12.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kirmīras tv abravīd enaṃ diṣṭyā devair idaṃ mama / upapāditam adyeha cirakālān manogatam // 3.12.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenavadhārthaṃ hi nityam abhyudyatāyudhaḥ / carāmi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nainam āsādayāmy aham // 3.12.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yam āsādito diṣṭyā bhrātṛhā kāṅkṣitaś ciram / anena hi mama bhrātā bako vinihataḥ priyaḥ // 3.12.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vetrakīyagṛhe rājan brāhmaṇacchadmarūpiṇā / vidyābalam upāśritya na hy asty asyaurasaṃ balam // 3.12.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiḍimbaś ca sakhā mahyaṃ dayito vanagocaraḥ / hato durātmanānena svasā cāsya hṛtā purā // 3.12.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yam abhyāgato mūḍho mamedaṃ gahanaṃ vanam / pracārasamaye 'smākam ardharātre samāsthite // 3.12.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adyāsya yātayiṣyāmi tad vairaṃ cirasaṃbhṛtam / tarpayiṣyāmi ca bakaṃ rudhireṇāsya bhūriṇā // 3.12.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) adyāham anṛṇo bhūtvā bhrātuḥ sakhyus tathaiva ca / śāntiṃ labdhāsmi paramāṃ hatva rākṣasakaṇṭakam // 3.12.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yadi tena purā mukto bhīmaseno bakena vai / adyainaṃ bhakṣayiṣyāmi paśyatas te yudhiṣṭhira // 3.12.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) enaṃ hi vipulaprāṇam adya hatvā vṛkodaram / saṃbhakṣya jarayiṣyāmi yathāgastyo mahāsuram // 3.12.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu dharmātmā satyasaṃdho yudhiṣṭhiraḥ / naitad astīti sakrodho bhartsayām āsa rākṣasam // 3.12.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīmo mahābāhur ārujya tarasā druma / daśavyāmam ivodviddhaṃ niṣpatram akarot tadā // 3.12.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakāra sajyaṃ gāṇḍīvaṃ vajraniṣpeṣagauravam / nimeṣāntaramātreṇa tathaiva vijayo 'rjunaḥ // 3.12.40 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nivārya bhīmo jiṣṇuṃ tu tad rakṣo ghoradarśanam / abhidrutyābravīd vākyaṃ tiṣṭha tiṣṭheti bhārata // 3.12.41 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ity uktvainam abhikruddhaḥ kakṣyām utpīḍya pāṇḍavaḥ / niṣpiṣya pāṇinā pāṇiṃ saṃdaṣṭoṣṭhapuṭo balī // 3.12.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abhyadhāvad vegena bhīmo vṛkṣāyudhas tadā // 3.12.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) yamadaṇḍapratīkāśaṃ tatas taṃ tasya mūrdhani / pātayām āsa vegena kuliśaṃ maghavān iva // 3.12.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃbhrāntaṃ tu tad rakṣaḥ samare pratyadṛśyata / cikṣepa colmukaṃ dīptam aśaniṃ jvalitām iva // 3.12.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad udastam alātaṃ tu bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ / padā savyena cikṣepa tad rakṣaḥ punar āvrajat // 3.12.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kirmīraś cāpi sahasā vṛkṣam utpāṭya pāṇḍavam / daṇḍapāṇir iva kruddhaḥ samare pratyayudhyata // 3.12.46 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tad vṛkṣayuddham abhavan mahīruhavināśanam / vālisugrīvayor bhrātror yathā śrīkāṅkṣiṇoḥ purā // 3.12.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śīrṣayoḥ patitā vṛkṣā bibhidur naikadhā tayoḥ / yathaivotpalapadmāni mattayor dvipayos tathā // 3.12.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muñjavaj jarjarībhūtā bahavas tatra pādapāḥ / cīrāṇīva vyudastāni rejus tatra mahāvane // 3.12.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vṛkṣayuddham abhavat sumuhūrtaṃ viśāṃ pate / rākṣasānāṃ ca mukhyasya narāṇām uttamasya ca // 3.12.50 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śilāṃ samutkṣipya bhīmasya yudhi tiṣṭhataḥ / prāhiṇod rākṣasaḥ kruddho bhīmasenaś cacāla ha // 3.12.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ śilātāḍanajaḍaṃ paryadhāvat sa rākṣasaḥ / bāhuvikṣiptakiraṇaḥ svarbhānur iva bhāskaram // 3.12.52 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tāv anyonyaṃ samāśliṣya prakarṣantau parasparam / ubhāv api cakāśete prayuddhau vṛṣabhāv iva // 3.12.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor āsīt sutumulaḥ saṃprahāraḥ sudāruṇaḥ / nakhadaṃṣṭrāyudhavator vyāghrayor iva dṛptayoḥ // 3.12.54 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) duryodhananikārāc ca bāhuvīryāc ca darpitaḥ / kṛṣṇānayanadṛṣṭaś ca vyavardhata vṛkodaraḥ // 3.12.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhipatyātha bāhubhyāṃ pratyagṛhṇād amarṣitaḥ / mātaṅga iva mātaṅgaṃ prabhinnakaraṭāmukhaḥ // 3.12.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ cāpy ātha tato rakṣaḥ pratijagrāha vīryavān / tam ākṣipad bhīmaseno balena balināṃ varaḥ // 3.12.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tayor bhujaviniṣpeṣād ubhayor balinos tadā / śabdaḥ samabhavad ghoro veṇusphoṭasamo yudhi // 3.12.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainam ākṣipya balād gṛhya madhye vṛkodaraḥ / dhūnayām āsa vegena vāyuś caṇḍa iva drumam // 3.12.59 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa bhīmena parāmṛṣṭo durbalo balinā raṇe / vyaspandata yathāprāṇaṃ vicakarṣa ca pāṇḍavam // 3.12.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata enaṃ pariśrāntam upalabhya vṛkodaraḥ / yoktrayām āsa bāhubhyāṃ paśuṃ raśanayā yathā // 3.12.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinadantaṃ mahānādaṃ bhinnabherīsamasvanam / bhrāmayām āsa suciraṃ visphurantam acetasam // 3.12.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ viṣīdantam ājñāya rākṣasaṃ pāṇḍunandanaḥ / pragṛhya tarasā dorbhyāṃ paśumāram amārayat // 3.12.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākramya sa kaṭīdeśe jānunā rākṣasādhamam / apīḍayata bāhubhyāṃ kaṇṭhaṃ tasya vṛkodaraḥ // 3.12.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha taṃ jaḍasarvāṅgaṃ vyāvṛttanayanolbaṇam / bhūtale pātayām āsa vākyaṃ cedam uvāca ha // 3.12.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiḍimbabakayoḥ pāpa na tvam aśrupramārjanam / kariṣyasi gataś cāsi yamasya sadanaṃ prati // 3.12.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam uktvā puruṣapravīras; taṃ rākṣasaṃ krodhavivṛttanetraḥ / prasrastavastrābharaṇaṃ sphurantam; udbhrāntacittaṃ vyasum utsasarja // 3.12.67 indravajrā [11: ttjgg] tasmin hate toyadatulyarūpe; kṛṣṇāṃ puraskṛtya narendraputrāḥ / bhīmaṃ praśasyātha guṇair anekair; hṛṣṭās tato dvaitavanāya jagmuḥ // 3.12.68 indravajrā [11: ttjgg] evaṃ vinihataḥ saṃkhye kirmīro manujādhipa / bhīmena vacanāt tasya dharmarājasya kaurava // 3.12.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato niṣkaṇṭakaṃ kṛtvā vanaṃ tad aparājitaḥ / draupadyā saha dharmajño vasatiṃ tām uvāsa ha // 3.12.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāśvāsya ca te sarve draupadīṃ bharatarṣabhāḥ / prahṛṣṭamanasaḥ prītyā praśaśaṃsur vṛkodaram // 3.12.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmabāhubalotpiṣṭe vinaṣṭe rākṣase tataḥ / viviśus tad vanaṃ vīrāḥ kṣemaṃ nihatakaṇṭakam // 3.12.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mayā gacchatā mārge vinikīrṇo bhayāvahaḥ / vane mahati duṣṭātmā dṛṣṭo bhīmabalād dhataḥ // 3.12.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāśrauṣam ahaṃ caitat karma bhīmasya bhārata / brāhmaṇānāṃ kathayatāṃ ye tatrāsan samāgatāḥ // 3.12.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ vinihataṃ saṃkhye kirmīraṃ rākṣasottamam / śrutvā dhyānaparo rājā niśaśvāsārtavat tadā // 3.12.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhojāḥ pravrajitāñ śrutvā vṛṣṇayaś cāndhakaiḥ saha / pāṇḍavān duḥkhasaṃtaptān samājagmur mahāvane // 3.13.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālasya ca dāyādā dhṛṣṭaketuś ca cedipaḥ / kekayāś ca mahāvīryā bhrātaro lokaviśrutāḥ // 3.13.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vane te 'bhiyayuḥ pārthān krodhāmarśasamanvitāḥ / garhayanto dhārtarāṣṭrān kiṃ kurma iti cābruvan // 3.13.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) vāsudevaṃ puraskṛtya sarve te kṣatriyarṣabhāḥ / parivāryopaviviśur dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram // 3.13.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) duryodhanasya karṇasya śakuneś ca durātmanaḥ / duḥśāsanacaturthānāṃ bhūmiḥ pāsyati śoṇitam // 3.13.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarve 'bhiṣiñcāmo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram / nikṛtyopacaran vadhya eṣa dharmaḥ sanātanaḥ // 3.13.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthānām abhiṣaṅgeṇa tathā kruddhaṃ janārdanam / arjunaḥ śamayām āsā didhakṣantam iva prajāḥ // 3.13.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkruddhaṃ keśavaṃ dṛṣṭvā pūrvadeheṣu phalgunaḥ / kīrtayām āsa karmāṇi satyakīrter mahātmanaḥ // 3.13.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puruṣasyāprameyasya satyasyāmitatejasaḥ / prajāpatipater viṣṇor lokanāthasya dhīmataḥ // 3.13.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa varṣasahasrāṇi yatrasāyaṃgṛho muniḥ / vyacaras tvaṃ purā kṛṣṇa parvate gandhamādane // 3.13.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca / puṣkareṣv avasaḥ kṛṣṇa tvam apo bhakṣayan purā // 3.13.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrdhvabāhur viśālāyāṃ badaryāṃ madhusūdana / atiṣṭha ekapādena vāyubhakṣaḥ śataṃ samāḥ // 3.13.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apakṛṣṭottarāsaṅgaḥ kṛśo dhamanisaṃtataḥ / āsīḥ kṛṣṇa sarasvatyāṃ satre dvādaśavārṣike // 3.13.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāsaṃ cāpy athāsādya tīrthaṃ puṇyajanocitam / tathā kṛṣṇa mahātejā divyaṃ varṣasahasrakam // 3.13.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātiṣṭhas tapa ekena pādena niyame sthitaḥ // 3.13.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṣetrajñaḥ sarvabhūtānām ādir antaś ca keśava / nidhānaṃ tapasāṃ kṛṣṇa yajñas tvaṃ ca sanātanaḥ // 3.13.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nihatya narakaṃ bhaumam āhṛtya maṇikuṇḍale / prathamotpāditaṃ kṛṣṇa medhyam aśvam avāsṛjaḥ // 3.13.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā tat karma lokānām ṛṣabhaḥ sarvalokajit / avadhīs tvaṃ raṇe sarvān sametān daityadānavān // 3.13.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarveśvaratvaṃ ca saṃpradāya śacīpateḥ / mānuṣeṣu mahābāho prādurbhūto 'si keśava // 3.13.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ nārāyaṇo bhūtvā harir āsīḥ paraṃtapa / brahmā somaś ca sūryaś ca dharmo dhātā yamo 'nalaḥ // 3.13.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāyur vaiśravaṇo rudraḥ kālaḥ khaṃ pṛthivī diśaḥ / ajaś carācaraguruḥ sraṣṭā tvaṃ puruṣottama // 3.13.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) turāyaṇādibhir deva kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ / ayajo bhūritejā vai kṛṣṇa caitrarathe vane // 3.13.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ śatasahasrāṇi suvarṇasya janārdana / ekaikasmiṃs tadā yajñe paripūrṇāni bhāgaśaḥ // 3.13.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aditer api putratvam etya yādavanandana / tvaṃ viṣṇur iti vikhyāta indrād avarajo bhuvi // 3.13.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiśur bhūtvā divaṃ khaṃ ca pṛthivīṃ ca paraṃtapa / tribhir vikramaṇaiḥ kṛṣṇa krāntavān asi tejasā // 3.13.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprāpya divam ākāśam ādityasadane sthitaḥ / atyarocaś ca bhūtātman bhāskaraṃ svena tejasā // 3.13.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāditā mauravāḥ pāśā nisundanarakau hatau / kṛtaḥ kṣemaḥ punaḥ panthāḥ puraṃ prāgjyotiṣaṃ prati // 3.13.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jārūthyām āhutiḥ krāthaḥ śiśupālo janaiḥ saha / bhīmasenaś ca śaibyaś ca śatadhanvā ca nirjitaḥ // 3.13.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā parjanyaghoṣeṇa rathenādityavarcasā / avākṣīr mahiṣīṃ bhojyāṃ raṇe nirjitya rukmiṇam // 3.13.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indradyumno hataḥ kopād yavanaś ca kaśerumān / hataḥ saubhapatiḥ śālvas tvayā saubhaṃ ca pātitam // 3.13.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) irāvatyāṃ tathā bhojaḥ kārtavīryasamo yudhi / gopatis tālaketuś ca tvayā vinihatāv ubhau // 3.13.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ ca bhogavatīṃ puṇyām ṛṣikāntāṃ janārdana / dvārakām ātmasāt kṛtvā samudraṃ gamayiṣyasi // 3.13.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na krodho na ca mātsaryaṃ nānṛtaṃ madhusūdana / tvayi tiṣṭhati dāśārha na nṛśaṃsyaṃ kuto 'nṛju // 3.13.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīnaṃ cittamadhye tvāṃ dīpyamānaṃ svatejasā / āgamya ṛṣayaḥ sarve 'yācantābhayam acyuta // 3.13.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yugānte sarvabhūtāni saṃkṣipya madhusūdana / ātmany evātmasāt kṛtvā jagad āsse paraṃtapa // 3.13.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naivaṃ pūrve nāpare vā kariṣyanti kṛtāni te / karmāṇi yāni deva tvaṃ bāla eva mahādyute // 3.13.35 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtavān puṇḍarīkākṣa baladevasahāyavān / vairājabhavane cāpi brahmaṇā nyavasaḥ saha // 3.13.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tadātmānam ātmā kṛṣṇasya pāṇḍavaḥ / tūṣṇīm āsīt tataḥ pārtham ity uvāca janārdanaḥ // 3.13.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamaiva tvaṃ tavaivāhaṃ ye madīyās tavaiva te / yas tvāṃ dveṣṭi sa māṃ dveṣṭi yas tvām anu sa mām anu // 3.13.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naras tvam asi durdharṣa harir nārāyaṇo hy aham / lokāl lokam imaṃ prāptau naranārāyaṇāv ṛṣī // 3.13.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ananyaḥ pārtha mattas tvam ahaṃ tvattaś ca bhārata / nāvayor antaraṃ śakyaṃ vedituṃ bharatarṣabha // 3.13.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin vīrasamāvāye saṃrabdheṣv atha rājasu / dhṛṣṭadyumnamukhair vīrair bhrātṛbhiḥ parivāritā // 3.13.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālī puṇḍarīkākṣam āsīnaṃ yādavaiḥ saha / abhigamyābravīt kṛṣṇā śaraṇyaṃ śaraṇaiṣiṇī // 3.13.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrve prajānisarge tvām āhur ekaṃ prajāpatim / sraṣṭāraṃ sarvabhūtānām asito devalo 'bravīt // 3.13.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣṇus tvam asi durdharṣa tvaṃ yajño madhusūdana / yaṣṭā tvam asi yaṣṭavyo jāmadagnyo yathābravīt // 3.13.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayas tvāṃ kṣamām āhuḥ satyaṃ ca puruṣottama / satyād yajño 'si saṃbhūtaḥ kaśyapas tvāṃ yathābravīt // 3.13.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhyānām api devānāṃ vasūnām īśvareśvaraḥ / lokabhāvana lokeśa yathā tvāṃ nārado 'bravīt // 3.13.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divaṃ te śirasā vyāptaṃ padbhyāṃ ca pṛthivī vibho / jaṭharaṃ te ime lokāḥ puruṣo 'si sanātanaḥ // 3.13.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyātapo 'bhitaptānāṃ tapasā bhāvitātmanām / ātmadarśanasiddhānām ṛṣīṇām ṛṣisattama // 3.13.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣīṇāṃ puṇyakṛtām āhaveṣv anivartinām / sarvadharmopapannānāṃ tvaṃ gatiḥ puruṣottama // 3.13.49 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tvaṃ prabhus tvaṃ vibhus tvaṃ bhūr ātmabhūs tvaṃ sanātanaḥ / lokapālāś ca lokāś ca nakṣatrāṇi diśo daśa // 3.13.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nabhaś candraś ca sūryaś ca tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam // 3.13.50.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) martyatā caiva bhūtānām amaratvaṃ divaukasām / tvayi sarvaṃ mahābāho lokakāryaṃ pratiṣṭhitam // 3.13.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā te 'haṃ duḥkham ākhyāsye praṇayān madhusūdana / īśas tvaṃ sarvabhūtānāṃ ye divyā ye ca mānuṣāḥ // 3.13.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu bhāryā pārthānāṃ tava kṛṣṇa sakhī vibho / dhṛṣṭadyumnasya bhaginī sabhāṃ kṛṣyeta mādṛśī // 3.13.53 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) strīdharmiṇī vepamānā rudhireṇa samukṣitā / ekavastrā vikṛṣṭāsmi duḥkhitā kurusaṃsadi // 3.13.54 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rājamadhye sabhāyāṃ tu rajasābhisamīritām / dṛṣṭvā ca māṃ dhārtarāṣṭrāḥ prāhasan pāpacetasaḥ // 3.13.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dāsībhāvena bhoktuṃ mām īṣus te madhusūdana / jīvatsu pāṇḍuputreṣu pāñcāleṣv atha vṛṣṇiṣu // 3.13.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanv ahaṃ kṛṣṇa bhīṣmasya dhṛtarāṣṭrasya cobhayoḥ / snuṣā bhavāmi dharmeṇa sāhaṃ dāsīkṛtā balāt // 3.13.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garhaye pāṇḍavāṃs tv eva yudhi śreṣṭhān mahābalān / ye kliśyamānāṃ prekṣante dharmapatnīṃ yaśasvinīm // 3.13.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dhig balaṃ bhīmasenasya dhik pārthasya dhanuṣmatām / yau māṃ viprakṛtāṃ kṣudrair marṣayetāṃ janārdana // 3.13.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāśvato 'yaṃ dharmapathaḥ sadbhir ācaritaḥ sadā / yad bhāryāṃ parirakṣanti bhartāro 'lpabalā api // 3.13.60 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) bhāryāyāṃ rakṣyamāṇāyāṃ prajā bhavati rakṣitā / prajāyāṃ rakṣyamāṇāyām ātmā bhavati rakṣitaḥ // 3.13.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmā hi jāyate tasyāṃ tasmāj jāyā bhavaty uta / bhartā ca bhāryayā rakṣyaḥ kathaṃ jāyān mamodare // 3.13.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanv ime śaraṇaṃ prāptān na tyajanti kadā cana / te māṃ śaraṇam āpannāṃ nānvapadyanta pāṇḍavāḥ // 3.13.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañceme pañcabhir jātāḥ kumārāś cāmitaujasaḥ / eteṣām apy avekṣārthaṃ trātavyāsmi janārdana // 3.13.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prativindhyo yudhiṣṭhirāt sutasomo vṛkodarāt / arjunāc chrutakīrtis tu śatānīkas tu nākuliḥ // 3.13.65 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kaniṣṭhāc chrutakarmā tu sarve satyaparākramāḥ / pradyumno yādṛśaḥ kṛṣṇa tādṛśās te mahārathāḥ // 3.13.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanv ime dhanuṣi śreṣṭhā ajeyā yudhi śātravaiḥ / kimarthaṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ sahante durbalīyasām // 3.13.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmeṇa hṛtaṃ rājyaṃ sarve dāsāḥ kṛtās tathā / sabhāyāṃ parikṛṣṭāham ekavastrā rajasvalā // 3.13.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādhijyam api yac chakyaṃ kartum anyena gāṇḍivam / anyatrārjunabhīmābhyāṃ tvayā vā madhusūdana // 3.13.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhig bhīmasenasya balaṃ dhik pārthasya ca gāṇḍivam / yatra duryodhanaḥ kṛṣṇa muhūrtam api jīvati // 3.13.70 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ya etān ākṣipad rāṣṭrāt saha mātrāvihiṃsakān / adhīyānān purā bālān vratasthān madhusūdana // 3.13.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhojane bhīmasenasya pāpaḥ prākṣepayad viṣam / kālakūṭaṃ navaṃ tīkṣṇaṃ saṃbhṛtaṃ lomaharṣaṇam // 3.13.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taj jīrṇam avikāreṇa sahānnena janārdana / saśeṣatvān mahābāho bhīmasya puruṣottama // 3.13.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramāṇakoṭyāṃ viśvastaṃ tathā suptaṃ vṛkodaram / baddhvainaṃ kṛṣṇa gaṅgāyāṃ prakṣipya punar āvrajat // 3.13.74 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadā vibuddhaḥ kaunteyas tadā saṃchidya bandhanam / udatiṣṭhan mahābāhur bhīmaseno mahābalaḥ // 3.13.75 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āśīviṣaiḥ kṛṣṇasarpaiḥ suptaṃ cainam adaṃśayat / sarveṣv evāṅgadeśeṣu na mamāra ca śatruhā // 3.13.76 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pratibuddhas tu kaunteyaḥ sarvān sarpān apothayat / sārathiṃ cāsya dayitam apahastena jaghnivān // 3.13.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) punaḥ suptān upādhākṣīd bālakān vāraṇāvate / śayānān āryayā sārdhaṃ ko nu tat kartum arhati // 3.13.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatrāryā rudatī bhītā pāṇḍavān idam abravīt / mahad vyasanam āpannā śikhinā parivāritā // 3.13.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hā hatāsmi kuto nv adya bhavec chāntir ihānalāt / anāthā vinaśiṣyāmi bālakaiḥ putrakaiḥ saha // 3.13.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra bhīmo mahābāhur vāyuvegaparākramaḥ / āryām āśvāsayām āsa bhrātṝṃś cāpi vṛkodaraḥ // 3.13.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vainateyo yathā pakṣī garuḍaḥ patatāṃ varaḥ / tathaivābhipatiṣyāmi bhayaṃ vo neha vidyate // 3.13.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryām aṅkena vāmena rājānaṃ dakṣiṇena ca / aṃsayoś ca yamau kṛtvā pṛṣṭhe bībhatsum eva ca // 3.13.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasotpatya vegena sarvān ādāya vīryavān / bhrātṝn āryāṃ ca balavān mokṣayām āsa pāvakāt // 3.13.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te rātrau prasthitāḥ sarve mātrā saha yaśasvinaḥ / abhyagacchan mahāraṇyaṃ hiḍimbavanam antikāt // 3.13.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrāntāḥ prasuptās tatreme mātrā saha suduḥkhitāḥ / suptāṃś cainān abhyagacchad dhiḍimbā nāma rākṣasī // 3.13.86 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) bhīmasya pādau kṛtvā tu sva utsaṅge tato balāt / paryamardata saṃhṛṣṭā kalyāṇī mṛdupāṇinā // 3.13.87 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tām abudhyad ameyātmā balavān satyavikramaḥ / paryapṛcchac ca tāṃ bhīmaḥ kim ihecchasy anindite // 3.13.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ śrutvā tu kathitam āgacchad rākṣasādhamaḥ / bhīmarūpo mahānādān visṛjan bhīmadarśanaḥ // 3.13.89 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kena sārdhaṃ kathayasi ānayainaṃ mamāntikam / hiḍimbe bhakṣayiṣyāvo na ciraṃ kartum arhasi // 3.13.90 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sā kṛpāsaṃgṛhītena hṛdayena manasvinī / nainam aicchat tadākhyātum anukrośād aninditā // 3.13.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nādān vinadan ghorān rākṣasaḥ puruṣādakaḥ / abhyadravata vegena bhīmasenaṃ tadā kila // 3.13.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abhidrutya saṃkruddho vegena mahatā balī / agṛhṇāt pāṇinā pāṇiṃ bhīmasenasya rākṣasaḥ // 3.13.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrāśanisamasparśaṃ vajrasaṃhananaṃ dṛḍham / saṃhatya bhīmasenāya vyākṣipat sahasā karam // 3.13.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītaṃ pāṇinā pāṇiṃ bhīmaseno 'tha rakṣasā / nāmṛṣyata mahābāhus tatrākrudhyad vṛkodaraḥ // 3.13.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāsīt tumulaṃ yuddhaṃ bhīmasenahiḍimbayoḥ / sarvāstraviduṣor ghoraṃ vṛtravāsavayor iva // 3.13.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatvā hiḍimbaṃ bhīmo 'tha prasthito bhrātṛbhiḥ saha / hiḍimbām agrataḥ kṛtvā yasyāṃ jāto ghaṭotkacaḥ // 3.13.97 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataś ca prādravan sarve saha mātrā yaśasvinaḥ / ekacakrām abhimukhāḥ saṃvṛtā brāhmaṇavrajaiḥ // 3.13.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prasthāne vyāsa eṣāṃ ca mantrī priyahito 'bhavat / tato 'gacchann ekacakrāṃ pāṇḍavāḥ saṃśitavratāḥ // 3.13.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tatrāpy āsādayām āsur bakaṃ nāma mahābalam / puruṣādaṃ pratibhayaṃ hiḍimbenaiva saṃmitam // 3.13.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ cāpi vinihatyograṃ bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ / sahito bhrātṛbhiḥ sarvair drupadasya puraṃ yayau // 3.13.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhāham api tatraiva vasatā savyasācinā / yathā tvayā jitā kṛṣṇa rukmiṇī bhīṣmakātmajā // 3.13.102 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ suyuddhe pārthena jitāhaṃ madhusūdana / svayaṃvare mahat karma kṛtvā nasukaraṃ paraiḥ // 3.13.103 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ kleśaiḥ subahubhiḥ kliśyamānāḥ suduḥkhitāḥ / nivasāmāryayā hīnāḥ kṛṣṇa dhaumyapuraḥsarāḥ // 3.13.104 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ta ime siṃhavikrāntā vīryeṇābhyadhikāḥ paraiḥ / vihīnaiḥ parikliśyantīṃ samupekṣanta māṃ katham // 3.13.105 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) etādṛśāni duḥkhāni sahante durbalīyasām / dīrghakālaṃ pradīptāni pāpānāṃ kṣudrakarmaṇām // 3.13.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kule mahati jātāsmi divyena vidhinā kila / pāṇḍavānāṃ priyā bhāryā snuṣā pāṇḍor mahātmanaḥ // 3.13.107 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kacagraham anuprāptā sāsmi kṛṣṇa varā satī / pañcānām indrakalpānāṃ prekṣatāṃ madhusūdana // 3.13.108 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā prārudat kṛṣṇā mukhaṃ pracchādya pāṇinā / padmakośaprakāśena mṛdunā mṛdubhāṣiṇī // 3.13.109 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stanāv apatitau pīnau sujātau śubhalakṣaṇau / abhyavarṣata pāñcālī duḥkhajair aśrubindubhiḥ // 3.13.110 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakṣuṣī parimārjantī niḥśvasantī punaḥ punaḥ / bāṣpapūrṇena kaṇṭhena kruddhā vacanam abravīt // 3.13.111 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva me patayaḥ santi na putrā madhusūdana / na bhrātaro na ca pitā naiva tvaṃ na ca bāndhavāḥ // 3.13.112 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ye māṃ viprakṛtāṃ kṣudrair upekṣadhvaṃ viśokavat / na hi me śāmyate duḥkhaṃ karṇo yat prāhasat tadā // 3.13.113 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainām abravīt kṛṣṇas tasmin vīrasamāgame / rodiṣyanti striyo hy evaṃ yeṣāṃ kruddhāsi bhāmini // 3.13.114 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bībhatsuśarasaṃchannāñ śoṇitaughapariplutān / nihatāñ jīvitaṃ tyaktvā śayānān vasudhātale // 3.13.115 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat samarthaṃ pāṇḍavānāṃ tat kariṣyāmi mā śucaḥ / satyaṃ te pratijānāmi rājñāṃ rājñī bhaviṣyasi // 3.13.116 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pated dyaur himavāñ śīryet pṛthivī śakalībhavet / śuṣyet toyanidhiḥ kṛṣṇe na me moghaṃ vaco bhavet // 3.13.117 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ droṇaṃ haniṣyāmi śikhaṇḍī tu pitāmaham / duryodhanaṃ bhīmasenaḥ karṇaṃ hantā dhanaṃjayaḥ // 3.13.118 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) rāmakṛṣṇau vyapāśritya ajeyāḥ sma śucismite / api vṛtrahaṇā yuddhe kiṃ punar dhṛtarāṣṭrajaiḥ // 3.13.119 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukte 'bhimukhā vīrā vāsudevam upasthitā / teṣāṃ madhye mahābāhuḥ keśavo vākyam abravīt // 3.13.120 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nedaṃ kṛcchram anuprāpto bhavān syād vasudhādhipa / yady ahaṃ dvārakāyāṃ syāṃ rājan saṃnihitaḥ purā // 3.14.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgaccheyam ahaṃ dyūtam anāhūto 'pi kauravaiḥ / āmbikeyena durdharṣa rājñā duryodhanena ca // 3.14.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vārayeyam ahaṃ dyūtaṃ bahūn doṣān pradarśayan / bhīṣmadroṇau samānāyya kṛpaṃ bāhlīkam eva ca // 3.14.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaicitravīryaṃ rājānam alaṃ dyūtena kaurava / putrāṇāṃ tava rājendra tvannimittam iti prabho // 3.14.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatra vakṣyāmy ahaṃ doṣān yair bhavān avaropitaḥ / vīrasenasuto yaiś ca rājyāt prabhraṃśitaḥ purā // 3.14.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhakṣitavināśaṃ ca devanena viśāṃ pate / sātatyaṃ ca prasaṅgasya varṇayeyaṃ yathātatham // 3.14.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) striyo 'kṣā mṛgayā pānam etat kāmasamutthitam / vyasanaṃ catuṣṭayaṃ proktaṃ yai rājan bhraśyate śriyaḥ // 3.14.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tatra sarvatra vaktavyaṃ manyante śāstrakovidāḥ / viśeṣataś ca vaktavyaṃ dyūte paśyanti tadvidaḥ // 3.14.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekāhnā dravyanāśo 'tra dhruvaṃ vyasanam eva ca / abhuktanāśaś cārthānāṃ vākpāruṣyaṃ ca kevalam // 3.14.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etac cānyac ca kauravya prasaṅgi kaṭukodayam / dyūte brūyāṃ mahābāho samāsādyāmbikāsutam // 3.14.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto yadi mayā gṛhṇīyād vacanaṃ mama / anāmayaṃ syād dharmasya kurūṇāṃ kurunandana // 3.14.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) na cet sa mama rājendra gṛhṇīyān madhuraṃ vacaḥ / pathyaṃ ca bharataśreṣṭha nigṛhṇīyāṃ balena tam // 3.14.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainān abhinīyaivaṃ suhṛdo nāma durhṛdaḥ / sabhāsadaś ca tān sarvān bhedayeyaṃ durodarān // 3.14.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asāṃnidhyaṃ tu kauravya mamānarteṣv abhūt tadā / yenedaṃ vyasanaṃ prāptā bhavanto dyūtakāritam // 3.14.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ham etya kuruśreṣṭha dvārakāṃ pāṇḍunandana / aśrauṣaṃ tvāṃ vyasaninaṃ yuyudhānād yathātatham // 3.14.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śrutvaiva cāhaṃ rājendra paramodvignamānasaḥ / tūrṇam abhyāgato 'smi tvāṃ draṣṭukāmo viśāṃ pate // 3.14.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aho kṛcchram anuprāptāḥ sarve sma bharatarṣabha / ye vayaṃ tvāṃ vyasaninaṃ paśyāmaḥ saha sodaraiḥ // 3.14.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asāṃnidhyaṃ kathaṃ kṛṣṇa tavāsīd vṛṣṇinandana / kva cāsīd vipravāsas te kiṃ vākārṣīḥ pravāsakaḥ // 3.15.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śālvasya nagaraṃ saubhaṃ gato 'haṃ bharatarṣabha / vinihantuṃ naraśreṣṭha tatra me śṛṇu kāraṇam // 3.15.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahātejā mahābāhur yaḥ sa rājā mahāyaśāḥ / damaghoṣātmajo vīraḥ śiśupālo mayā hataḥ // 3.15.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñe te bharataśreṣṭha rājasūye 'rhaṇāṃ prati / sa roṣavaśasaṃprāpto nāmṛṣyata durātmavān // 3.15.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā taṃ nihataṃ śālvas tīvraroṣasamanvitaḥ / upāyād dvārakāṃ śūnyām ihasthe mayi bhārata // 3.15.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatra yodhito rājan bālakair vṛṣṇipuṃgavaiḥ / āgataḥ kāmagaṃ saubham āruhyaiva nṛśaṃsakṛt // 3.15.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vṛṣṇipravīrāṃs tān bālān hatvā bahūṃs tadā / purodyānāni sarvāṇi bhedayām āsa durmatiḥ // 3.15.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktavāṃś ca mahābāho kvāsau vṛṣṇikulādhamaḥ / vāsudevaḥ sumandātmā vasudevasuto gataḥ // 3.15.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya yuddhārthino darpaṃ yuddhe nāśayitāsmy aham / ānartāḥ satyam ākhyāta tatra gantāsmi yatra saḥ // 3.15.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ hatvā vinivartiṣye kaṃsakeśiniṣūdanam / ahatvā na nivartiṣye satyenāyudham ālabhe // 3.15.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kvāsau kvāsāv iti punas tatra tatra vidhāvati / mayā kila raṇe yuddhaṃ kāṅkṣamāṇaḥ sa saubharāṭ // 3.15.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) adya taṃ pāpakarmāṇaṃ kṣudraṃ viśvāsaghātinam / śiśupālavadhāmarṣād gamayiṣye yamakṣayam // 3.15.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama pāpasvabhāvena bhrātā yena nipātitaḥ / śiśupālo mahīpālas taṃ vadhiṣye mahītale // 3.15.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātā bālaś ca rājā ca na ca saṃgrāmamūrdhani / pramattaś ca hato vīras taṃ haniṣye janārdanam // 3.15.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evamādi mahārāja vilapya divam āsthitaḥ / kāmagena sa saubhena kṣiptvā māṃ kurunandana // 3.15.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam aśrauṣam ahaṃ gatvā yathā vṛttaḥ sudurmatiḥ / mayi kauravya duṣṭātmā mārttikāvatako nṛpaḥ // 3.15.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ham api kauravya roṣavyākulalocanaḥ / niścitya manasā rājan vadhāyāsya mano dadhe // 3.15.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānarteṣu vimardaṃ ca kṣepaṃ cātmani kaurava / pravṛddham avalepaṃ ca tasya duṣkṛtakarmaṇaḥ // 3.15.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saubhavadhāyāhaṃ pratasthe pṛthivīpate / sa mayā sāgarāvarte dṛṣṭa āsīt parīpsatā // 3.15.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pradhmāpya jalajaṃ pāñcajanyam ahaṃ nṛpa / āhūya śālvaṃ samare yuddhāya samavasthitaḥ // 3.15.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) sumuhūrtam abhūd yuddhaṃ tatra me dānavaiḥ saha / vaśībhūtāś ca me sarve bhūtale ca nipātitāḥ // 3.15.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat kāryaṃ mahābāho yenāhaṃ nāgamaṃ tadā / śrutvaiva hāstinapuraṃ dyūtaṃ cāvinayotthitam // 3.15.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vāsudeva mahābāho vistareṇa mahāmate / saubhasya vadham ācakṣva na hi tṛpyāmi kathyataḥ // 3.16.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hataṃ śrutvā mahābāho mayā śrautaśravaṃ nṛpam / upāyād bharataśreṣṭha śālvo dvāravatīṃ purīm // 3.16.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arundhat tāṃ suduṣṭātmā sarvataḥ pāṇḍunandana / śālvo vaihāyasaṃ cāpi tat puraṃ vyūhya viṣṭhitaḥ // 3.16.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrastho 'tha mahīpālo yodhayām āsa tāṃ purīm / abhisāreṇa sarveṇa tatra yuddham avartata // 3.16.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purī samantād vihitā sapatākā satoraṇā / sacakrā sahuḍā caiva sayantrakhanakā tathā // 3.16.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sopatalpapratolīkā sāṭṭāṭṭālakagopurā / sakacagrahaṇī caiva solkālātāvapothikā // 3.16.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) soṣṭrikā bharataśreṣṭha sabherīpaṇavānakā / samittṛṇakuśā rājan saśataghnīkalāṅgalā // 3.16.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhuśuṇḍyaśmalaguḍā sāyudhā saparaśvadhā / lohacarmavatī cāpi sāgniḥ sahuḍaśṛṅgikā // 3.16.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śāstradṛṣṭena vidhinā saṃyuktā bharatarṣabha / dravyair anekair vividhair gadasāmboddhavādibhiḥ // 3.16.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) puruṣaiḥ kuruśārdūla samarthaiḥ pratibādhane / abhikhyātakulair vīrair dṛṣṭavīryaiś ca saṃyuge // 3.16.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhyamena ca gulmena rakṣitā sārasaṃjñitā / utkṣiptagulmaiś ca tathā hayaiś caiva padātibhiḥ // 3.16.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āghoṣitaṃ ca nagare na pātavyā sureti ha / pramādaṃ parirakṣadbhir ugrasenoddhavādibhiḥ // 3.16.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pramatteṣv abhighātaṃ hi kuryāc chālvo narādhipaḥ / iti kṛtvāpramattās te sarve vṛṣṇyandhakāḥ sthitāḥ // 3.16.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānartāś ca tathā sarve naṭanartakagāyanāḥ / bahir vivāsitāḥ sarve rakṣadbhir vittasaṃcayān // 3.16.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkramā bheditāḥ sarve nāvaś ca pratiṣedhitāḥ / parikhāś cāpi kauravya kīlaiḥ sunicitāḥ kṛtāḥ // 3.16.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udapānāḥ kuruśreṣṭha tathaivāpy ambarīṣakāḥ / samantāt krośamātraṃ ca kāritā viṣamā ca bhūḥ // 3.16.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakṛtyā viṣamaṃ durgaṃ prakṛtyā ca surakṣitam / prakṛtyā cāyudhopetaṃ viśeṣeṇa tadānagha // 3.16.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surakṣitaṃ suguptaṃ ca sarvāyudhasamanvitam / tat puraṃ bharataśreṣṭha yathendrabhavanaṃ tathā // 3.16.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāmudro 'bhiniryāti na cāmudraḥ praveśyate / vṛṣṇyandhakapure rājaṃs tadā saubhasamāgame // 3.16.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anu rathyāsu sarvāsu catvareṣu ca kaurava / balaṃ babhūva rājendra prabhūtagajavājimat // 3.16.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dattavetanabhaktaṃ ca dattāyudhaparicchadam / kṛtāpadānaṃ ca tadā balam āsīn mahābhuja // 3.16.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na kupyavetanī kaś cin na cātikrāntavetanī / nānugrahabhṛtaḥ kaś cin na cādṛṣṭaparākramaḥ // 3.16.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ suvihitā rājan dvārakā bhūridakṣiṇaiḥ / āhukena suguptā ca rājñā rājīvalocana // 3.16.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ tūpayātvā rājendra śālvaḥ saubhapatis tadā / prabhūtanaranāgena balenopaviveśa ha // 3.17.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) same niviṣṭā sā senā prabhūtasalilāśaye / caturaṅgabalopetā śālvarājābhipālitā // 3.17.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) varjayitvā śmaśānāni devatāyatanāni ca / valmīkāṃś caiva caityāṃś ca tanniviṣṭam abhūd balam // 3.17.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anīkānāṃ vibhāgena panthānaḥ ṣaṭ kṛtābhavan / pravaṇā nava caivāsañ śālvasya śibire nṛpa // 3.17.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāyudhasamopetaṃ sarvaśastraviśāradam / rathanāgāśvakalilaṃ padātidhvajasaṃkulam // 3.17.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tuṣṭapuṣṭajanopetaṃ vīralakṣaṇalakṣitam / vicitradhvajasaṃnāhaṃ vicitrarathakārmukam // 3.17.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃniveśya ca kauravya dvārakāyāṃ nararṣabha / abhisārayām āsa tadā vegena patagendravat // 3.17.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tadāpatantaṃ saṃdṛśya balaṃ śālvapates tadā / niryāya yodhayām āsuḥ kumārā vṛṣṇinandanāḥ // 3.17.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asahanto 'bhiyānaṃ tac chālvarājasya kaurava / cārudeṣṇaś ca sāmbaś ca pradyumnaś ca mahārathaḥ // 3.17.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te rathair daṃśitāḥ sarve vicitrābharaṇadhvajāḥ / saṃsaktāḥ śālvarājasya bahubhir yodhapuṃgavaiḥ // 3.17.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītvā tu dhanuḥ sāmbaḥ śālvasya sacivaṃ raṇe / yodhayām āsa saṃhṛṣṭaḥ kṣemavṛddhiṃ camūpatim // 3.17.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya bāṇamayaṃ varṣaṃ jāmbavatyāḥ suto mahat / mumoca bharataśreṣṭha yathā varṣaṃ sahasradṛk // 3.17.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad bāṇavarṣaṃ tumulaṃ viṣehe sa camūpatiḥ / kṣemavṛddhir mahārāja himavān iva niścalaḥ // 3.17.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sāmbāya rājendra kṣemavṛddhir api sma ha / mumoca māyāvihitaṃ śarajālaṃ mahattaram // 3.17.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato māyāmayaṃ jālaṃ māyayaiva vidārya saḥ / sāmbaḥ śarasahasreṇa ratham asyābhyavarṣata // 3.17.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa viddhaḥ sāmbena kṣemavṛddhiś camūpatiḥ / apāyāj javanair aśvaiḥ sāmbabāṇaprapīḍitaḥ // 3.17.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasmin vipradrute krūre śālvasyātha camūpatau / vegavān nāma daiteyaḥ sutaṃ me 'bhyadravad balī // 3.17.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhipannas tu rājendra sāmbo vṛṣṇikulodvahaḥ / vegaṃ vegavato rājaṃs tasthau vīro vidhārayan // 3.17.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vegavati kaunteya sāmbo vegavatīṃ gadām / cikṣepa tarasā vīro vyāvidhya satyavikramaḥ // 3.17.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tayā tv abhihato rājan vegavān apatad bhuvi / vātarugṇa iva kṣuṇṇo jīrṇamūlo vanaspatiḥ // 3.17.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin nipatite vīre gadānunne mahāsure / praviśya mahatīṃ senāṃ yodhayām āsa me sutaḥ // 3.17.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cārudeṣṇena saṃsakto vivindhyo nāma dānavaḥ / mahārathaḥ samājñāto mahārāja mahādhanuḥ // 3.17.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ cārudeṣṇavivindhyayoḥ / vṛtravāsavayo rājan yathā pūrvaṃ tathābhavat // 3.17.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyonyasyābhisaṃkruddhāv anyonyaṃ jaghnatuḥ śaraiḥ / vinadantau mahārāja siṃhāv iva mahābalau // 3.17.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raukmiṇeyas tato bāṇam agnyarkopamavarcasam / abhimantrya mahāstreṇa saṃdadhe śatrunāśanam // 3.17.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vivindhyāya sakrodhaḥ samāhūya mahārathaḥ / cikṣepa me suto rājan sa gatāsur athāpatat // 3.17.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivindhyaṃ nihataṃ dṛṣṭvā tāṃ ca vikṣobhitāṃ camūm / kāmagena sa saubhena śālvaḥ punar upāgamat // 3.17.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vyākulitaṃ sarvaṃ dvārakāvāsi tad balam / dṛṣṭvā śālvaṃ mahābāho saubhasthaṃ pṛthivīgatam // 3.17.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato niryāya kaunteya vyavasthāpya ca tad balam / ānartānāṃ mahārāja pradyumno vākyam abravīt // 3.17.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve bhavantas tiṣṭhantu sarve paśyantu māṃ yudhi / nivārayantaṃ saṃgrāme balāt saubhaṃ sarājakam // 3.17.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ahaṃ saubhapateḥ senām āyasair bhujagair iva / dhanurbhujavinirmuktair nāśayāmy adya yādavāḥ // 3.17.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśvasadhvaṃ na bhīḥ kāryā saubharāḍ adya naśyati / mayābhipanno duṣṭātmā sasaubho vinaśiṣyati // 3.17.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ bruvati saṃhṛṣṭe pradyumne pāṇḍunandana / viṣṭhitaṃ tad balaṃ vīra yuyudhe ca yathāsukham // 3.17.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā raukmiṇeyo yādavān bharatarṣabha / daṃśitair haribhir yuktaṃ ratham āsthāya kāñcanam // 3.18.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ucchritya makaraṃ ketuṃ vyāttānanam alaṃkṛtam / utpatadbhir ivākāśaṃ tair hayair anvayāt parān // 3.18.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikṣipan nādayaṃś cāpi dhanuḥśreṣṭhaṃ mahābalaḥ / tūṇakhaḍgadharaḥ śūro baddhagodhāṅgulitravān // 3.18.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vidyuccalitaṃ cāpaṃ viharan vai talāt talam / mohayām āsa daiteyān sarvān saubhanivāsinaḥ // 3.18.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsya vikṣipataś cāpaṃ saṃdadhānasya cāsakṛt / antaraṃ dadṛśe kaś cin nighnataḥ śātravān raṇe // 3.18.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mukhasya varṇo na vikalpate 'sya; celuś ca gātrāṇi na cāpi tasya / siṃhonnataṃ cāpy abhigarjato 'sya; śuśrāva loko 'dbhutarūpam agryam // 3.18.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] jalecaraḥ kāñcanayaṣṭisaṃstho; vyāttānanaḥ sarvatimipramāthī / vitrāsayan rājati vāhamukhye; śālvasya senāpramukhe dhvajāgryaḥ // 3.18.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa tūrṇaṃ niṣpatya pradyumnaḥ śatrukarśanaḥ / śālvam evābhidudrāva vidhāsyan kalahaṃ nṛpa // 3.18.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) abhiyānaṃ tu vīreṇa pradyumnena mahāhave / nāmarṣayata saṃkruddhaḥ śālvaḥ kurukulodvaha // 3.18.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa roṣamadamatto vai kāmagād avaruhya ca / pradyumnaṃ yodhayām āsa śālvaḥ parapuraṃjayaḥ // 3.18.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ sutumulaṃ yuddhaṃ śālvavṛṣṇipravīrayoḥ / sametā dadṛśur lokā balivāsavayor iva // 3.18.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya māyāmayo vīra ratho hemapariṣkṛtaḥ / sadhvajaḥ sapatākaś ca sānukarṣaḥ satūṇavān // 3.18.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ rathavaraṃ śrīmān samāruhya kila prabho / mumoca bāṇān kauravya pradyumnāya mahābalaḥ // 3.18.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato bāṇamayaṃ varṣaṃ vyasṛjat tarasā raṇe / pradyumno bhujavegena śālvaṃ saṃmohayann iva // 3.18.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tair abhihataḥ saṃkhye nāmarṣayata saubharāṭ / śarān dīptāgnisaṃkāśān mumoca tanaye mama // 3.18.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śālvabāṇai rājendra viddho rukmiṇinandanaḥ / mumoca bāṇaṃ tvarito marmabhedinam āhave // 3.18.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) tasya varma vibhidyāśu sa bāṇo matsuteritaḥ / bibheda hṛdayaṃ patrī sa papāta mumoha ca // 3.18.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin nipatite vīre śālvarāje vicetasi / saṃprādravan dānavendrā dārayanto vasuṃdharām // 3.18.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) hāhākṛtam abhūt sainyaṃ śālvasya pṛthivīpate / naṣṭasaṃjñe nipatite tadā saubhapatau nṛpa // 3.18.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tata utthāya kauravya pratilabhya ca cetanām / mumoca bāṇaṃ tarasā pradyumnāya mahābalaḥ // 3.18.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tena viddho mahābāhuḥ pradyumnaḥ samare sthitaḥ / jatrudeśe bhṛśaṃ vīro vyavāsīdad rathe tadā // 3.18.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sa viddhvā mahārāja śālvo rukmiṇinandanam / nanāda siṃhanādaṃ vai nādenāpūrayan mahīm // 3.18.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mohaṃ samāpanne tanaye mama bhārata / mumoca bāṇāṃs tvaritaḥ punar anyān durāsadān // 3.18.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa tair abhihato bāṇair bahubhis tena mohitaḥ / niśceṣṭaḥ kauravaśreṣṭha pradyumno 'bhūd raṇājire // 3.18.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śālvabāṇārdite tasmin pradyumne balināṃ vare / vṛṣṇayo bhagnasaṃkalpā vivyathuḥ pṛtanāgatāḥ // 3.19.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hāhākṛtam abhūt sārvaṃ vṛṣṇyandhakabalaṃ tadā / pradyumne patite rājan pare ca muditābhavan // 3.19.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tathā mohitaṃ dṛṣṭvā sārathir javanair hayaiḥ / raṇād apāharat tūrṇaṃ śikṣito dārukis tataḥ // 3.19.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātidūrāpayāte tu rathe rathavarapraṇut / dhanur gṛhītvā yantāraṃ labdhasaṃjño 'bravīd idam // 3.19.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saute kiṃ te vyavasitaṃ kasmād yāsi parāṅmukhaḥ / naiṣa vṛṣṇipravīrāṇām āhave dharma ucyate // 3.19.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaccit saute na te mohaḥ śālvaṃ dṛṣṭvā mahāhave / viṣādo vā raṇaṃ dṛṣṭvā brūhi me tvaṃ yathātatham // 3.19.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānārdane na me moho nāpi me bhayam āviśat / atibhāraṃ tu te manye śālvaṃ keśavanandana // 3.19.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'payāmi śanair vīra balavān eṣa pāpakṛt / mohitaś ca raṇe śūro rakṣyaḥ sārathinā rathī // 3.19.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣmaṃs tvaṃ mayā nityaṃ rakṣitavyas tvayāpy aham / rakṣitavyo rathī nityam iti kṛtvāpayāmy aham // 3.19.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaś cāsi mahābāho bahavaś cāpi dānavāḥ / nasamaṃ raukmiṇeyāhaṃ raṇaṃ matvāpayāmy aham // 3.19.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvati sūte tu tadā makaraketumān / uvāca sūtaṃ kauravya nivartaya rathaṃ punaḥ // 3.19.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dārukātmaja maivaṃ tvaṃ punaḥ kārṣīḥ kathaṃ cana / vyapayānaṃ raṇāt saute jīvato mama karhi cit // 3.19.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa vṛṣṇikule jāto yo vai tyajati saṃgaram / yo vā nipatitaṃ hanti tavāsmīti ca vādinam // 3.19.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā striyaṃ vai yo hanti vṛddhaṃ bālaṃ tathaiva ca / virathaṃ viprakīrṇaṃ ca bhagnaśastrāyudhaṃ tathā // 3.19.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tvaṃ ca sūtakule jāto vinītaḥ sūtakarmaṇi / dharmajñaś cāsi vṛṣṇīnām āhaveṣv api dāruke // 3.19.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa jānaṃś caritaṃ kṛtsnaṃ vṛṣṇīnāṃ pṛtanāmukhe / apayānaṃ punaḥ saute maivaṃ kārṣīḥ kathaṃ cana // 3.19.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apayātaṃ hataṃ pṛṣṭhe bhītaṃ raṇapalāyinam / gadāgrajo durādharṣaḥ kiṃ māṃ vakṣyati mādhavaḥ // 3.19.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) keśavasyāgrajo vāpi nīlavāsā madotkaṭaḥ / kiṃ vakṣyati mahābāhur baladevaḥ samāgataḥ // 3.19.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ vakṣyati śiner naptā narasiṃho mahādhanuḥ / apayātaṃ raṇāt saute sāmbaś ca samitiṃjayaḥ // 3.19.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cārudeṣṇaś ca durdharṣas tathaiva gadasāraṇau / akrūraś ca mahābāhuḥ kiṃ māṃ vakṣyati sārathe // 3.19.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūraṃ saṃbhāvitaṃ santaṃ nityaṃ puruṣamāninam / striyaś ca vṛṣṇīvīrāṇāṃ kiṃ māṃ vakṣyanti saṃgatāḥ // 3.19.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pradyumno 'yam upāyāti bhītas tyaktvā mahāhavam / dhig enam iti vakṣyanti na tu vakṣyanti sādhv iti // 3.19.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhig vācā parihāso 'pi mama vā madvidhasya vā / mṛtyunābhyadhikaḥ saute sa tvaṃ mā vyapayāḥ punaḥ // 3.19.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāraṃ hi mayi saṃnyasya yāto madhunihā hariḥ / yajñaṃ bharatasiṃhasya pārthasyāmitatejasaḥ // 3.19.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtavarmā mayā vīro niryāsyann eva vāritaḥ / śālvaṃ nivārayiṣye 'haṃ tiṣṭha tvam iti sūtaja // 3.19.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ca saṃbhāvayan māṃ vai nivṛtto hṛdikātmajaḥ / taṃ sametya raṇaṃ tyaktvā kiṃ vakṣyāmi mahāratham // 3.19.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upayātaṃ durādharṣaṃ śaṅkhacakragadādharam / puruṣaṃ puṇḍarīkākṣaṃ kiṃ vakṣyāmi mahābhujam // 3.19.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sātyakiṃ baladevaṃ ca ye cānye 'ndhakavṛṣṇayaḥ / mayā spardhanti satataṃ kiṃ nu vakṣyāmi tān aham // 3.19.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tyaktvā raṇam imaṃ saute pṛṣṭhato 'bhyāhataḥ śaraiḥ / tvayāpanīto vivaśo na jīveyaṃ kathaṃ cana // 3.19.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa nivarta rathenāśu punar dārukanandana / na caitad evaṃ kartavyam athāpatsu kathaṃ cana // 3.19.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na jīvitam ahaṃ saute bahu manye kadā cana / apayāto raṇād bhītaḥ pṛṣṭhato 'bhyāhataḥ śaraiḥ // 3.19.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadā vā sūtaputra tvaṃ jānīṣe māṃ bhayārditam / apayātaṃ raṇaṃ hitvā yathā kāpuruṣaṃ tathā // 3.19.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na yuktaṃ bhavatā tyaktuṃ saṃgrāmaṃ dārukātmaja / mayi yuddhārthini bhṛśaṃ sa tvaṃ yāhi yato raṇam // 3.19.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktas tu kaunteya sūtaputras tadā mṛdhe / pradyumnam abravīc chlakṣṇaṃ madhuraṃ vākyam añjasā // 3.20.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me bhayaṃ raukmiṇeya saṃgrāme yacchato hayān / yuddhajñaś cāsmi vṛṣṇīnāṃ nātra kiṃ cid ato 'nyathā // 3.20.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) āyuṣmann upadeśas tu sārathye vartatāṃ smṛtaḥ / sarvārtheṣu rathī rakṣyas tvaṃ cāpi bhṛśapīḍitaḥ // 3.20.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi śālvaprayuktena patriṇābhihato bhṛśam / kaśmalābhihato vīra tato 'ham apayātavān // 3.20.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ sātvatamukhyādya labdhasaṃjño yadṛcchayā / paśya me hayasaṃyāne śikṣāṃ keśavanandana // 3.20.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dārukeṇāham utpanno yathāvac caiva śikṣitaḥ / vītabhīḥ praviśāmy etāṃ śālvasya mahatīṃ camūm // 3.20.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato vīra hayān saṃcodya saṃgare / raśmibhiś ca samudyamya javenābhyapatat tadā // 3.20.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṇḍalāni vicitrāṇi yamakānītarāṇi ca / savyāni ca vicitrāṇi dakṣiṇāni ca sarvaśaḥ // 3.20.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratodenāhatā rājan raśmibhiś ca samudyatāḥ / utpatanta ivākāśaṃ vibabhus te hayottamāḥ // 3.20.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te hastalāghavopetaṃ vijñāya nṛpa dārukim / dahyamānā iva tadā paspṛśuś caraṇair mahīm // 3.20.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) so 'pasavyāṃ camūṃ tasya śālvasya bharatarṣabha / cakāra nātiyatnena tad adbhutam ivābhavat // 3.20.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amṛṣyamāṇo 'pasavyaṃ pradyumnena sa saubharāṭ / yantāram asya sahasā tribhir bāṇaiḥ samarpayat // 3.20.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) dārukasya sutas taṃ tu bāṇavegam acintayan / bhūya eva mahābāho prayayau hayasaṃmataḥ // 3.20.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bāṇān bahuvidhān punar eva sa saubharāṭ / mumoca tanaye vīre mama rukmiṇinandane // 3.20.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tān aprāptāñ śitair bāṇaiś ciccheda paravīrahā / raukmiṇeyaḥ smitaṃ kṛtvā darśayan hastalāghavam // 3.20.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chinnān dṛṣṭvā tu tān bāṇān pradyumnena sa saubharāṭ / āsurīṃ dāruṇīṃ māyām āsthāya vyasṛjac charān // 3.20.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayujyamānam ājñāya daiteyāstraṃ mahābalaḥ / brahmāstreṇāntarā chittvā mumocānyān patatriṇaḥ // 3.20.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tad astraṃ vidhūyāśu vivyadhū rudhirāśanāḥ / śirasy urasi vaktre ca sa mumoha papāta ca // 3.20.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin nipatite kṣudre śālve bāṇaprapīḍite / raukmiṇeyo 'paraṃ bāṇaṃ saṃdadhe śatrunāśanam // 3.20.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam arcitaṃ sarvadāśārhapūgair; āśīrbhir arkajvalanaprakāśam / dṛṣṭvā śaraṃ jyām abhinīyamānaṃ; babhūva hāhākṛtam antarikṣam // 3.20.20 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tato devagaṇāḥ sarve sendrāḥ saha dhaneśvarāḥ / nāradaṃ preṣayām āsuḥ śvasanaṃ ca mahābalam // 3.20.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau raukmiṇeyam āgamya vaco 'brūtāṃ divaukasām / naiṣa vadhyas tvayā vīra śālvarājaḥ kathaṃ cana // 3.20.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃharasva punar bāṇam avadhyo 'yaṃ tvayā raṇe / etasya hi śarasyājau nāvadhyo 'sti pumān kva cit // 3.20.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛtyur asya mahābāho raṇe devakinandanaḥ / kṛṣṇaḥ saṃkalpito dhātrā tan na mithyā bhaved iti // 3.20.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paramasaṃhṛṣṭaḥ pradyumnaḥ śaram uttamam / saṃjahāra dhanuḥśreṣṭhāt tūṇe caiva nyaveśayat // 3.20.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata utthāya rājendra śālvaḥ paramadurmanāḥ / vyapāyāt sabalas tūrṇaṃ pradyumnaśarapīḍitaḥ // 3.20.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dvārakāṃ parityajya krūro vṛṣṇibhir arditaḥ / saubham āsthāya rājendra divam ācakrame tadā // 3.20.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānartanagaraṃ muktaṃ tato 'ham agamaṃ tadā / mahākratau rājasūye nivṛtte nṛpate tava // 3.21.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) apaśyaṃ dvārakāṃ cāhaṃ mahārāja hatatviṣam / niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāṃ nirbhūṣaṇavarastriyam // 3.21.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anabhijñeyarūpāṇi dvārakopavanāni ca / dṛṣṭvā śaṅkopapanno 'ham apṛcchaṃ hṛdikātmajam // 3.21.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asvasthanaranārīkam idaṃ vṛṣṇipuraṃ bhṛṣam / kim idaṃ naraśārdūla śrotum icchāmahe vayam // 3.21.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu sa mayā vistareṇedam abravīt / rodhaṃ mokṣaṃ ca śālvena hārdikyo rājasattama // 3.21.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ kauravaśreṣṭha śrutvā sarvam aśeṣataḥ / vināśe śālvarājasya tadaivākaravaṃ matim // 3.21.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ bharataśreṣṭha samāśvāsya pure janam / rājānam āhukaṃ caiva tathaivānakadundubhim // 3.21.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvavṛṣṇipravīrāṃś ca harṣayann abruvaṃ tadā // 3.21.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) apramādaḥ sadā kāryo nagare yādavarṣabhāḥ / śālvarājavināśāya prayātaṃ māṃ nibodhata // 3.21.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhatvā taṃ nivartiṣye purīṃ dvāravatīṃ prati / saśālvaṃ saubhanagaraṃ hatvā draṣṭāsmi vaḥ punaḥ // 3.21.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) trisāmā hanyatām eṣā dundubhiḥ śatrubhīṣaṇī // 3.21.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) te mayāśvāsitā vīrā yathāvad bharatarṣabha / sarve mām abruvan hṛṣṭāḥ prayāhi jahi śātravān // 3.21.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taiḥ prahṛṣṭātmabhir vīrair āśīrbhir abhinanditaḥ / vācayitvā dvijaśreṣṭhān praṇamya śirasāhukam // 3.21.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sainyasugrīvayuktena rathenānādayan diśaḥ / pradhmāpya śaṅkhapravaraṃ pāñcajanyam ahaṃ nṛpa // 3.21.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) prayāto 'smi naravyāghra balena mahatā vṛtaḥ / kḷptena caturaṅgeṇa balena jitakāśinā // 3.21.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samatītya bahūn deśān girīṃś ca bahupādapān / sarāṃsi saritaś caiva mārttikāvatam āsadam // 3.21.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāśrauṣaṃ naravyāghra śālvaṃ nagaram antikāt / prayātaṃ saubham āsthāya tam ahaṃ pṛṣṭhato 'nvayām // 3.21.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sāgaram āsādya kukṣau tasya mahormiṇaḥ / samudranābhyāṃ śālvo 'bhūt saubham āsthāya śatruhan // 3.21.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa samālokya dūrān māṃ smayann iva yudhiṣṭhira / āhvayām āsa duṣṭātmā yuddhāyaiva muhur muhuḥ // 3.21.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya śārṅgavinirmuktair bahubhir marmabhedibhiḥ / puraṃ nāsādyata śarais tato māṃ roṣa āviśat // 3.21.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa cāpi pāpaprakṛtir daiteyāpasado nṛpa / mayy avarṣata durdharṣaḥ śaradhārāḥ sahasraśaḥ // 3.21.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sainikān mama sūtaṃ ca hayāṃś ca samavākirat / acintayantas tu śarān vayaṃ yudhyāma bhārata // 3.21.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām / cikṣipuḥ samare vīrā mayi śālvapadānugāḥ // 3.21.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te hayān me rathaṃ caiva tadā dārukam eva ca / chādayām āsur asurā bāṇair marmavibhedibhiḥ // 3.21.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na hayā na ratho vīra na yantā mama dārukaḥ / adṛśyanta śaraiś channās tathāhaṃ sainikāś ca me // 3.21.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ham api kauravya śarāṇām ayutān bahūn / abhimantritānāṃ dhanuṣā divyena vidhinākṣipam // 3.21.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) na tatra viṣayas tv āsīn mama sainyasya bhārata / khe viṣaktaṃ hi tat saubhaṃ krośamātra ivābhavat // 3.21.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te prekṣakāḥ sarve raṅgavāṭa iva sthitāḥ / harṣayām āsur uccair māṃ siṃhanādatalasvanaiḥ // 3.21.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matkārmukavinirmuktā dānavānāṃ mahāraṇe / aṅgeṣu rudhirāktās te viviśuḥ śalabhā iva // 3.21.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato halahalāśabdaḥ saubhamadhye vyavardhata / vadhyatāṃ viśikhais tīkṣṇaiḥ patatāṃ ca mahārṇave // 3.21.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te nikṛttabhujaskandhāḥ kabandhākṛtidarśanāḥ / nadanto bhairavān nādan nipatanti sma dānavāḥ // 3.21.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gokṣīrakundendumṛṇālarajataprabham / jalajaṃ pāñcajanyaṃ vai prāṇenāham apūrayam // 3.21.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā patitāṃs tatra śālvaḥ saubhapatis tadā / māyāyuddhena mahatā yodhayām āsa māṃ yudhi // 3.21.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato huḍahuḍāḥ prāsāḥ śaktiśūlaparaśvadhāḥ / paṭṭiśāś ca bhuśuṇḍyaś ca prāpatann aniśaṃ mayi // 3.21.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān ahaṃ māyayaivāśu pratigṛhya vyanāśayam / tasyāṃ hatāyāṃ māyāyāṃ giriśṛṅgair ayodhayat // 3.21.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato 'bhavat tama iva prabhātam iva cābhavat / durdinaṃ sudinaṃ caiva śītam uṣṇaṃ ca bhārata // 3.21.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ māyāṃ vikurvāṇo yodhayām āsa māṃ ripuḥ / vijñāya tad ahaṃ sarvaṃ māyayaiva vyanāśayam // 3.21.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathākālaṃ tu yuddhena vyadhamaṃ sarvataḥ śaraiḥ // 3.21.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato vyoma mahārāja śatasūryam ivābhavat / śatacandraṃ ca kaunteya sahasrāyutatārakam // 3.21.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nājñāyata tadā divārātraṃ tathā diśaḥ / tato 'haṃ moham āpannaḥ prajñāstraṃ samayojayam // 3.21.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tad astram astreṇa vidhūtaṃ śaratūlavat // 3.21.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathā tad abhavad yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam / labdhālokaś ca rājendra punaḥ śatrum ayodhayam // 3.21.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa puruṣavyāghra śālvo rājñāṃ mahāripuḥ / yudhyamāno mayā saṃkhye viyad abhyāgamat punaḥ // 3.22.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śataghnīś ca mahāgadāś ca; dīptāṃś ca śūlān musalān asīṃś ca / cikṣepa roṣān mayi mandabuddhiḥ; śālvo mahārāja jayābhikāṅkṣī // 3.22.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tān āśugair āpatato 'ham āśu; nivārya tūrṇaṃ khagamān kha eva / dvidhā tridhā cācchinam āśu muktais; tato 'ntarikṣe ninado babhūva // 3.22.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ śatasahasreṇa śarāṇāṃ nataparvaṇām / dārukaṃ vājinaś caiva rathaṃ ca samavākirat // 3.22.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīd vīra dāruko vihvalann iva / sthātavyam iti tiṣṭhāmi śālvabāṇaprapīḍitaḥ // 3.22.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti tasya niśamyāhaṃ sāratheḥ karuṇaṃ vacaḥ / avekṣamāṇo yantāram apaśyaṃ śarapīḍitam // 3.22.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na tasyorasi no mūrdhni na kāye na bhujadvaye / antaraṃ pāṇḍavaśreṣṭha paśyāmi nahataṃ śaraiḥ // 3.22.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu bāṇavarotpīḍād visravaty asṛg ulbaṇam / abhivṛṣṭo yathā meghair girir gairikadhātumān // 3.22.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhīṣuhastaṃ taṃ dṛṣṭvā sīdantaṃ sārathiṃ raṇe / astambhayaṃ mahābāho śālvabāṇaprapīḍitam // 3.22.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha māṃ puruṣaḥ kaś cid dvārakānilayo 'bravīt / tvarito ratham abhyetya sauhṛdād iva bhārata // 3.22.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhukasya vaco vīra tasyaiva paricārakaḥ / viṣaṇṇaḥ sannakaṇṭho vai tan nibodha yudhiṣṭhira // 3.22.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvārakādhipatir vīra āha tvām āhuko vacaḥ / keśaveha vijānīṣva yat tvāṃ pitṛsakho 'bravīt // 3.22.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upayātvādya śālvena dvārakāṃ vṛṣṇinandana / viṣakte tvayi durdharṣa hataḥ śūrasuto balāt // 3.22.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad alaṃ sādhu yuddhena nivartasva janārdana / dvārakām eva rakṣasva kāryam etan mahat tava // 3.22.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ahaṃ tasya vacanaṃ śrutvā paramadurmanāḥ / niścayaṃ nādhigacchāmi kartavyasyetarasya vā // 3.22.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sātyakiṃ baladevaṃ ca pradyumnaṃ ca mahāratham / jagarhe manasā vīra tac chrutvā vipriyaṃ vacaḥ // 3.22.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi dvārakāyāś ca pituś ca kurunandana / teṣu rakṣāṃ samādhāya prayātaḥ saubhapātane // 3.22.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) baladevo mahābāhuḥ kaccij jīvati śatruhā / sātyakī raukmiṇeyaś ca cārudeṣṇaś ca vīryavān // 3.22.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāmbaprabhṛtayaś caivety aham āsaṃ sudurmanāḥ // 3.22.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) eteṣu hi naravyāghra jīvatsu na kathaṃ cana / śakyaḥ śūrasuto hantum api vajrabhṛtā svayam // 3.22.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hataḥ śūrasuto vyaktaṃ vyaktaṃ te ca parāsavaḥ / baladevamukhāḥ sarve iti me niścitā matiḥ // 3.22.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ sarvavināśaṃ taṃ cintayāno muhur muhuḥ / suvihvalo mahārāja punaḥ śālvam ayodhayam // 3.22.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'paśyaṃ mahārāja prapatantam ahaṃ tadā / saubhāc chūrasutaṃ vīra tato māṃ moha āviśat // 3.22.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya rūpaṃ prapatataḥ pitur mama narādhipa / yayāteḥ kṣīṇapuṇyasya svargād iva mahītalam // 3.22.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viśīrṇagalitoṣṇīṣaḥ prakīrṇāmbaramūrdhajaḥ / prapatan dṛśyate ha sma kṣīṇapuṇya iva grahaḥ // 3.22.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śārṅgaṃ dhanuḥśreṣṭhaṃ karāt prapatitaṃ mama / mohāt sannaś ca kaunteya rathopastha upāviśam // 3.22.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ sainyaṃ me gatacetanam / māṃ dṛṣṭvā rathanīḍasthaṃ gatāsum iva bhārata // 3.22.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasārya bāhū patataḥ prasārya caraṇāv api / rūpaṃ pitur apaśyaṃ tac chakuneḥ patato yathā // 3.22.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ patantaṃ mahābāho śūlapaṭṭiśapāṇayaḥ / abhighnanto bhṛśaṃ vīrā mama ceto vyakampayan // 3.22.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato muhūrtāt pratilabhya saṃjñām; ahaṃ tadā vīra mahāvimarde / na tatra saubhaṃ na ripuṃ na śālvaṃ; paśyāmi vṛddhaṃ pitaraṃ na cāpi // 3.22.29 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato mamāsīn manasi māyeyam iti niścitam / prabuddho 'smi tato bhūyaḥ śataśo vikirañ śarān // 3.22.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ bharataśreṣṭha pragṛhya ruciraṃ dhanuḥ / śarair apātayaṃ saubhāc chirāṃsi vibudhadviṣām // 3.23.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarāṃś cāśīviṣākārān ūrdhvagāṃs tigmatejasaḥ / apraiṣaṃ śālvarājāya śārṅgamuktān suvāsasaḥ // 3.23.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nādṛśyata tadā saubhaṃ kurukulodvaha / antarhitaṃ māyayābhūt tato 'haṃ vismito 'bhavam // 3.23.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) atha dānavasaṃghās te vikṛtānanamūrdhajāḥ / udakrośan mahārāja viṣṭhite mayi bhārata // 3.23.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'straṃ śabdasāhaṃ vai tvaramāṇo mahāhave / ayojayaṃ tadvadhāya tataḥ śabda upāramat // 3.23.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) hatās te dānavāḥ sarve yaiḥ sa śabda udīritaḥ / śarair ādityasaṃkāśair jvalitaiḥ śabdasādhanaiḥ // 3.23.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasminn uparate śabde punar evānyato 'bhavat / śabdo 'paro mahārāja tatrāpi prāharaṃ śarān // 3.23.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ daśa diśaḥ sarvās tiryag ūrdhvaṃ ca bhārata / nādayām āsur asurās te cāpi nihatā mayā // 3.23.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ prāgjyotiṣaṃ gatvā punar eva vyadṛśyata / saubhaṃ kāmagamaṃ vīra mohayan mama cakṣuṣī // 3.23.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato lokāntakaraṇo dānavo vānarākṛtiḥ / śilāvarṣeṇa sahasā mahatā māṃ samāvṛṇot // 3.23.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) so 'haṃ parvatavarṣeṇa vadhyamānaḥ samantataḥ / valmīka iva rājendra parvatopacito 'bhavam // 3.23.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ parvatacitaḥ sahayaḥ sahasārathiḥ / aprakhyātim iyāṃ rājan sadhvajaḥ parvataiś citaḥ // 3.23.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato vṛṣṇipravīrā ye mamāsan sainikās tadā / te bhayārtā diśaḥ sarvāḥ sahasā vipradudruvuḥ // 3.23.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hāhākṛtaṃ sarvam abhūt kila viśāṃ pate / dyauś ca bhūmiś ca khaṃ caivādṛśyamāne tathā mayi // 3.23.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato viṣaṇṇamanaso mama rājan suhṛjjanāḥ / ruruduś cukruśuś caiva duḥkhaśokasamanvitāḥ // 3.23.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dviṣatāṃ ca praharṣo 'bhūd ārtiś cādviṣatām api / evaṃ vijitavān vīra paścād aśrauṣam acyuta // 3.23.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ham astraṃ dayitaṃ sarvapāṣāṇabhedanam / vajram udyamya tān sarvān parvatān samaśātayam // 3.23.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ parvatabhārārtā mandaprāṇaviceṣṭitāḥ / hayā mama mahārāja vepamānā ivābhavan // 3.23.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) meghajālam ivākāśe vidāryābhyuditaṃ ravim / dṛṣṭvā māṃ bāndhavāḥ sarve harṣam āhārayan punaḥ // 3.23.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīt sūtaḥ prāñjaliḥ praṇato nṛpa / sādhu saṃpaśya vārṣṇeya śālvaṃ saubhapatiṃ sthitam // 3.23.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃ kṛṣṇāvamanyainaṃ sādhu yatnaṃ samācara / mārdavaṃ sakhitāṃ caiva śālvād adya vyapāhara // 3.23.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jahi śālvaṃ mahābāho mainaṃ jīvaya keśava / sarvaiḥ parākramair vīra vadhyaḥ śatrur amitrahan // 3.23.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śatrur avamantavyo durbalo 'pi balīyasā / yo 'pi syāt pīṭhagaḥ kaś cit kiṃ punaḥ samare sthitaḥ // 3.23.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ puruṣaśārdūla sarvayatnair imaṃ prabho / jahi vṛṣṇikulaśreṣṭha mā tvāṃ kālo 'tyagāt punaḥ // 3.23.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣa mārdavasādhyo vai mato nāpi sakhā tava / yena tvaṃ yodhito vīra dvārakā cāvamarditā // 3.23.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evamādi tu kaunteya śrutvāhaṃ sārather vacaḥ / tattvam etad iti jñātvā yuddhe matim adhārayam // 3.23.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhāya śālvarājasya saubhasya ca nipātane / dārukaṃ cābruvaṃ vīra muhūrtaṃ sthīyatām iti // 3.23.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'pratihataṃ divyam abhedyam ativīryavat / āgneyam astraṃ dayitaṃ sarvasāhaṃ mahāprabham // 3.23.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca dānavānāṃ ca saṃyuge / rājñāṃ ca pratilomānāṃ bhasmāntakaraṇaṃ mahat // 3.23.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣurāntam amalaṃ cakraṃ kālāntakayamopamam / abhimantryāham atulaṃ dviṣatāṃ ca nibarhaṇam // 3.23.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jahi saubhaṃ svavīryeṇa ye cātra ripavo mama / ity uktvā bhujavīryeṇa tasmai prāhiṇavaṃ ruṣā // 3.23.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rūpaṃ sudarśanasyāsīd ākāśe patatas tadā / dvitīyasyeva sūryasya yugānte pariviṣyataḥ // 3.23.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat samāsādya nagaraṃ saubhaṃ vyapagatatviṣam / madhyena pāṭayām āsa krakaco dārv ivocchritam // 3.23.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dvidhā kṛtaṃ tataḥ saubhaṃ sudarśanabalād dhatam / maheśvaraśaroddhūtaṃ papāta tripuraṃ yathā // 3.23.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin nipatite saubhe cakram āgāt karaṃ mama / punaś coddhūya vegena śālvāyety aham abruvam // 3.23.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śālvaṃ gadāṃ gurvīm āvidhyantaṃ mahāhave / dvidhā cakāra sahasā prajajvāla ca tejasā // 3.23.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasmin nipatite vīre dānavās trastacetasaḥ / hāhābhūtā diśo jagmur arditā mama sāyakaiḥ // 3.23.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ samavasthāpya rathaṃ saubhasamīpataḥ / śaṅkhaṃ pradhmāpya harṣeṇa suhṛdaḥ paryaharṣayam // 3.23.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tan meruśikharākāraṃ vidhvastāṭṭālagopuram / dahyamānam abhiprekṣya striyas tāḥ saṃpradudruvuḥ // 3.23.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ nihatya samare śālvaṃ saubhaṃ nipātya ca / ānartān punar āgamya suhṛdāṃ prītim āvaham // 3.23.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etasmāt kāraṇād rājan nāgamaṃ nāgasāhvayam / yady agāṃ paravīraghna na hi jīvet suyodhanaḥ // 3.23.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā mahābāhuḥ kauravaṃ puruṣottamaḥ / āmantrya prayayau dhīmān pāṇḍavān madhusūdanaḥ // 3.23.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādya mahābāhur dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram / rājñā mūrdhany upāghrāto bhīmena ca mahābhujaḥ // 3.23.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) subhadrām abhimanyuṃ ca ratham āropya kāñcanam / āruroha rathaṃ kṛṣṇaḥ pāṇḍavair abhipūjitaḥ // 3.23.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sainyasugrīvayuktena rathenādityavarcasā / dvārakāṃ prayayau kṛṣṇaḥ samāśvāsya yudhiṣṭhiram // 3.23.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prayāte dāśārhe dhṛṣṭadyumno 'pi pārṣataḥ / draupadeyān upādāya prayayau svapuraṃ tadā // 3.23.46 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭaketuḥ svasāraṃ ca samādāyātha cedirāṭ / jagāma pāṇḍavān dṛṣṭvā ramyāṃ śuktimatīṃ purīm // 3.23.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kekayāś cāpy anujñātāḥ kaunteyenāmitaujasā / āmantrya pāṇḍavān sarvān prayayus te 'pi bhārata // 3.23.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāś ca viśaś caiva tathā viṣayavāsinaḥ / visṛjyamānāḥ subhṛśaṃ na tyajanti sma pāṇḍavān // 3.23.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) samavāyaḥ sa rājendra sumahādbhutadarśanaḥ / āsīn mahātmanāṃ teṣāṃ kāmyake bharatarṣabha // 3.23.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tu viprāṃs tān anumānya mahāmanāḥ / śaśāsa puruṣān kāle rathān yojayateti ha // 3.23.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin daśārhādhipatau prayāte; yudhiṣṭhiro bhīmasenārjunau ca / yamau ca kṛṣṇā ca purohitaś ca; rathān mahārhān paramāśvayuktān // 3.24.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āsthāya vīrāḥ sahitā vanāya; pratasthire bhūtapatiprakāśāḥ / hiraṇyaniṣkān vasanāni gāś ca; pradāya śikṣākṣaramantravidbhyaḥ // 3.24.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] preṣyāḥ puro viṃśatir āttaśastrā; dhanūṃṣi varmāṇi śarāṃś ca pītān / maurvīś ca yantrāṇi ca sāyakāṃś ca; sarve samādāya jaghanyam īyuḥ // 3.24.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatas tu vāsāṃsi ca rājaputryā; dhātryaś ca dāsyaś ca vibhūṣaṇaṃ ca / tad indrasenas tvaritaṃ pragṛhya; jaghanyam evopayayau rathena // 3.24.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ kuruśreṣṭham upetya paurāḥ; pradakṣiṇaṃ cakrur adīnasattvāḥ / taṃ brāhmaṇāś cābhyavadan prasannā; mukhyāś ca sarve kurujāṅgalānām // 3.24.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa cāpi tān abhyavadat prasannaḥ; sahaiva tair bhrātṛbhir dharmarājaḥ / tasthau ca tatrādhipatir mahātmā; dṛṣṭvā janaughaṃ kurujāṅgalānām // 3.24.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] piteva putreṣu sa teṣu bhāvaṃ; cakre kurūṇām ṛṣabho mahātmā / te cāpi tasmin bharataprabarhe; tadā babhūvuḥ pitarīva putrāḥ // 3.24.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ samāsādya mahājanaughāḥ; kurupravīraṃ parivārya tasthuḥ / hā nātha hā dharma iti bruvanto; hriyā ca sarve 'śrumukhā babhūvuḥ // 3.24.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] varaḥ kurūṇām adhipaḥ prajānāṃ; piteva putrān apahāya cāsmān / paurān imāñ jānapadāṃś ca sarvān; hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ // 3.24.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dhig dhārtarāṣṭraṃ sunṛśaṃsabuddhiṃ; sasaubalaṃ pāpamatiṃ ca karṇam / anartham icchanti narendra pāpā; ye dharmanityasya satas tavogrāḥ // 3.24.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] svayaṃ niveśyāpratimaṃ mahātmā; puraṃ mahad devapuraprakāśam / śatakratuprastham amoghakarmā; hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ // 3.24.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] cakāra yām apratimāṃ mahātmā; sabhāṃ mayo devasabhāprakāśām / tāṃ devaguptām iva devamāyāṃ; hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ // 3.24.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tān dharmakāmārthavid uttamaujā; bībhatsur uccaiḥ sahitān uvāca / ādāsyate vāsam imaṃ niruṣya; vaneṣu rājā dviṣatāṃ yaśāṃsi // 3.24.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dvijātimukhyāḥ sahitāḥ pṛthak ca; bhavadbhir āsādya tapasvinaś ca / prasādya dharmārthavidaś ca vācyā; yathārthasiddhiḥ paramā bhaven naḥ // 3.24.14 upendravajrā [11: jtjgg] ity evam ukte vacane 'rjunena; te brāhmaṇāḥ sarvavarṇāś ca rājan / mudābhyanandan sahitāś ca cakruḥ; pradakṣiṇaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham // 3.24.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āmantrya pārthaṃ ca vṛkodaraṃ ca; dhanaṃjayaṃ yājñasenīṃ yamau ca / pratasthire rāṣṭram apetaharṣā; yudhiṣṭhireṇānumatā yathāsvam // 3.24.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatas teṣu prayāteṣu kaunteyaḥ satyasaṃgaraḥ / abhyabhāṣata dharmātmā bhrātṝn sarvān yudhiṣṭhiraḥ // 3.25.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvādaśemāḥ samāsmābhir vastavyaṃ nirjane vane / samīkṣadhvaṃ mahāraṇye deśaṃ bahumṛgadvijam // 3.25.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahupuṣpaphalaṃ ramyaṃ śivaṃ puṇyajanocitam / yatremāḥ śaradaḥ sarvāḥ sukhaṃ prativasemahi // 3.25.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte pratyuvāca dharmarājaṃ dhanaṃjayaḥ / guruvan mānavaguruṃ mānayitvā manasvinam // 3.25.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) bhavān eva maharṣīṇāṃ vṛddhānāṃ paryupāsitā / ajñātaṃ mānuṣe loke bhavato nāsti kiṃ cana // 3.25.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā hy upāsitā nityaṃ brāhmaṇā bharatarṣabha / dvaipāyanaprabhṛtayo nāradaś ca mahātapāḥ // 3.25.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yaḥ sarvalokadvārāṇi nityaṃ saṃcarate vaśī / devalokād brahmalokaṃ gandharvāpsarasām api // 3.25.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) sarvā gatīr vijānāsi brāhmaṇānāṃ na saṃśayaḥ / prabhāvāṃś caiva vettha tvaṃ sarveṣām eva pārthiva // 3.25.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva rājañ jānāsi śreyaḥkāraṇam eva ca / yatrecchasi mahārāja nivāsaṃ tatra kurmahe // 3.25.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ dvaitavanaṃ nāma saraḥ puṇyajanocitam / bahupuṣpaphalaṃ ramyaṃ nānādvijaniṣevitam // 3.25.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atremā dvādaśa samā viharemeti rocaye / yadi te 'numataṃ rājan kiṃ vānyan manyate bhavān // 3.25.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mamāpy etan mataṃ pārtha tvayā yat samudāhṛtam / gacchāma puṇyaṃ vikhyātaṃ mahad dvaitavanaṃ saraḥ // 3.25.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatas te prayayuḥ sarve pāṇḍavā dharmacāriṇaḥ / brāhmaṇair bahubhiḥ sārdhaṃ puṇyaṃ dvaitavanaṃ saraḥ // 3.25.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāḥ sāgnihotrāś ca tathaiva ca niragnayaḥ / svādhyāyino bhikṣavaś ca sajapā vanavāsinaḥ // 3.25.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) bahavo brāhmaṇās tatra parivavrur yudhiṣṭhiram / tapasvinaḥ satyaśīlāḥ śataśaḥ saṃśitavratāḥ // 3.25.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) te yātvā pāṇḍavās tatra bahubhir brāhmaṇaiḥ saha / puṇyaṃ dvaitavanaṃ ramyaṃ viviśur bharatarṣabhāḥ // 3.25.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chālatālāmramadhūkanīpa; kadambasarjārjunakarṇikāraiḥ / tapātyaye puṣpadharair upetaṃ; mahāvanaṃ rāṣṭrapatir dadarśa // 3.25.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mahādrumāṇāṃ śikhareṣu tasthur; manoramāṃ vācam udīrayantaḥ / mayūradātyūhacakorasaṃghās; tasmin vane kānanakokilāś ca // 3.25.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kareṇuyūthaiḥ saha yūthapānāṃ; madotkaṭānām acalaprabhāṇām / mahānti yūthāni mahādvipānāṃ; tasmin vane rāṣṭrapatir dadarśa // 3.25.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] manoramāṃ bhogavatīm upetya; dhṛtātmanāṃ cīrajaṭādharāṇām / tasmin vane dharmabhṛtāṃ nivāse; dadarśa siddharṣigaṇān anekān // 3.25.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa yānād avaruhya rājā; sabhrātṛkaḥ sajanaḥ kānanaṃ tat / viveśa dharmātmavatāṃ variṣṭhas; triviṣṭapaṃ śakra ivāmitaujāḥ // 3.25.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] taṃ satyasaṃdhaṃ sahitābhipetur; didṛkṣavaś cāraṇasiddhasaṃghāḥ / vanaukasaś cāpi narendrasiṃhaṃ; manasvinaṃ saṃparivārya tasthuḥ // 3.25.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tatra siddhān abhivādya sarvān; pratyarcito rājavad devavac ca / viveśa sarvaiḥ sahito dvijāgryaiḥ; kṛtāñjalir dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ // 3.25.23 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] sa puṇyaśīlaḥ pitṛvan mahātmā; tapasvibhir dharmaparair upetya / pratyarcitaḥ puṣpadharasya mūle; mahādrumasyopaviveśa rājā // 3.25.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhīmaś ca kṛṣṇā ca dhanaṃjayaś ca; yamau ca te cānucarā narendram / vimucya vāhān avaruhya sarve; tatropatasthur bharataprabarhāḥ // 3.25.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] latāvatānāvanataḥ sa pāṇḍavair; mahādrumaḥ pañcabhir ugradhanvibhiḥ / babhau nivāsopagatair mahātmabhir; mahāgirir vāraṇayūthapair iva // 3.25.26 vaṃśastha [12: jtjr] tat kānanaṃ prāpya narendraputrāḥ; sukhocitā vāsam upetya kṛcchram / vijahrur indrapratimāḥ śiveṣu; sarasvatīśālavaneṣu teṣu // 3.26.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yatīṃś ca sarvān sa munīṃś ca rājā; tasmin vane mūlaphalair udagraiḥ / dvijātimukhyān ṛṣabhaḥ kurūṇāṃ; saṃtarpayām āsa mahānubhāvaḥ // 3.26.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] iṣṭīś ca pitryāṇi tathāgriyāṇi; mahāvane vasatāṃ pāṇḍavānām / purohitaḥ sarvasamṛddhatejāś; cakāra dhaumyaḥ pitṛvat kurūṇām // 3.26.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] apetya rāṣṭrād vasatāṃ tu teṣām; ṛṣiḥ purāṇo 'tithir ājagāma / tam āśramaṃ tīvrasamṛddhatejā; mārkaṇḍeyaḥ śrīmatāṃ pāṇḍavānām // 3.26.4 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] sa sarvavid draupadīṃ prekṣya kṛṣṇāṃ; yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenārjunau ca / saṃsmṛtya rāmaṃ manasā mahātmā; tapasvimadhye 'smayatāmitaujāḥ // 3.26.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] taṃ dharmarājo vimanā ivābravīt; sarve hriyā santi tapasvino 'mī / bhavān idaṃ kiṃ smayatīva hṛṣṭas; tapasvināṃ paśyatāṃ mām udīkṣya // 3.26.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], indravaṃśā [12: ttjr], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na tāta hṛṣyāmi na ca smayāmi; praharṣajo māṃ bhajate na darpaḥ / tavāpadaṃ tv adya samīkṣya rāmaṃ; satyavrataṃ dāśarathiṃ smarāmi // 3.26.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa cāpi rājā saha lakṣmaṇena; vane nivāsaṃ pitur eva śāsanāt / dhanvī caran pārtha purā mayaiva; dṛṣṭo girer ṛṣyamūkasya sānau // 3.26.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], vaṃśastha [12: jtjr], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sahasranetrapratimo mahātmā; mayasya jeta namuceś ca hantā / pitur nideśād anaghaḥ svadharmaṃ; vane vāsaṃ dāśarathiś cakāra // 3.26.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBjgg], ajñātam [11: ytjgl], upendravajrā [11: jtjgg] sa cāpi śakrasya samaprabhāvo; mahānubhāvaḥ samareṣv ajeyaḥ / vihāya bhogān acarad vaneṣu; neśe balasyeti cared adharmam // 3.26.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nṛpāś ca nābhāgabhagīrathādayo; mahīm imāṃ sāgarāntāṃ vijitya / satyena te 'py ajayaṃs tāta lokān; neśe balasyeti cared adharmam // 3.26.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tBtgg], vaṃśastha [12: jtjr], indravajrā [11: ttjgg] alarkam āhur naravarya santaṃ; satyavrataṃ kāśikarūṣarājam / vihāya rāṣṭrāṇi vasūni caiva; neśe balasyeti cared adharmam // 3.26.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dhātrā vidhir yo vihitaḥ purāṇas; taṃ pūjayanto naravarya santaḥ / saptarṣayaḥ pārtha divi prabhānti; neśe balasyeti cared adharmam // 3.26.13 indravajrā [11: ttjgg] mahābalān parvatakūṭamātrān; viṣāṇinaḥ paśya gajān narendra / sthitān nideśe naravarya dhātur; neśe balasyeti cared adharmam // 3.26.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarvāṇi bhūtāni narendra paśya; yathā yathāvad vihitaṃ vidhātrā / svayonitas tat kurute prabhāvān; neśe balasyeti cared adharmam // 3.26.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] satyena dharmeṇa yathārhavṛttyā; hriyā tathā sarvabhūtāny atītya / yaśaś ca tejaś ca tavāpi dīptaṃ; vibhāvasor bhāskarasyeva pārtha // 3.26.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathāpratijñaṃ ca mahānubhāva; kṛcchraṃ vane vāsam imaṃ niruṣya / tataḥ śriyaṃ tejasā svena dīptām; ādāsyase pārthiva kauravebhyaḥ // 3.26.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tam evam uktvā vacanaṃ maharṣis; tapasvimadhye sahitaṃ suhṛdbhiḥ / āmantrya dhaumyaṃ sahitāṃś ca pārthāṃs; tataḥ pratasthe diśam uttarāṃ saḥ // 3.26.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vasatsv atha dvaitavane pāṇḍaveṣu mahātmasu / anukīrṇaṃ mahāraṇyaṃ brāhmaṇaiḥ samapadyata // 3.27.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) īryamāṇena satataṃ brahmaghoṣeṇa sarvataḥ / brahmalokasamaṃ puṇyam āsīd dvaitavanaṃ saraḥ // 3.27.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yajuṣām ṛcāṃ ca sāmnāṃ ca gadyānāṃ caiva sarvaśaḥ / āsīd uccāryamāṇānāṃ nisvano hṛdayaṃgamaḥ // 3.27.3 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) jyāghoṣaḥ pāṇḍaveyānāṃ brahmaghoṣaś ca dhīmatām / saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ bhūya eva vyarocata // 3.27.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīd bako dālbhyo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram / saṃdhyāṃ kaunteyam āsīnam ṛṣibhiḥ parivāritam // 3.27.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya dvaitavane pārtha brāhmaṇānāṃ tapasvinām / homavelāṃ kuruśreṣṭha saṃprajvalitapāvakām // 3.27.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caranti dharmaṃ puṇye 'smiṃs tvayā guptā dhṛtavratāḥ / bhṛgavo 'ṅgirasaś caiva vāsiṣṭhāḥ kāśyapaiḥ saha // 3.27.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āgastyāś ca mahābhāgā ātreyāś cottamavratāḥ / sarvasya jagataḥ śreṣṭhā brāhmaṇāḥ saṃgatās tvayā // 3.27.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tu vacanaṃ pārtha śṛṇv ekāgramanā mama / bhrātṛbhiḥ saha kaunteya yat tvāṃ vakṣyāmi kaurava // 3.27.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahma kṣatreṇa saṃsṛṣṭaṃ kṣatraṃ ca brahmaṇā saha / udīrṇau dahataḥ śatrūn vanānīvāgnimārutau // 3.27.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nābrāhmaṇas tāta ciraṃ bubhūṣed; icchann imaṃ lokam amuṃ ca jetum / vinītadharmārtham apetamohaṃ; labdhvā dvijaṃ nudati nṛpaḥ sapatnān // 3.27.11 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) caran naiḥśreyasaṃ dharmaṃ prajāpālanakāritam / nādhyagacchad balir loke tīrtham anyatra vai dvijāt // 3.27.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anūnam āsīd asurasya kāmair; vairocaneḥ śrīr api cākṣayāsīt / labdhvā mahīṃ brāhmaṇasaṃprayogāt; teṣv ācaran duṣṭam ato vyanaśyat // 3.27.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nābrāhmaṇaṃ bhūmir iyaṃ sabhūtir; varṇaṃ dvitīyaṃ bhajate cirāya / samudranemir namate tu tasmai; yaṃ brāhmaṇaḥ śāsti nayair vinītaḥ // 3.27.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kuñjarasyeva saṃgrāme 'parigṛhyāṅkuśagraham / brāhmaṇair viprahīṇasya kṣatrasya kṣīyate balam // 3.27.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇy anupamā dṛṣṭiḥ kṣātram apratimaṃ balam / tau yadā carataḥ sārdham atha lokaḥ prasīdati // 3.27.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā hi sumahān agniḥ kakṣaṃ dahati sānilaḥ / tathā dahati rājanyo brāhmaṇena samaṃ ripūn // 3.27.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇebhyo 'tha medhāvī buddhiparyeṣaṇaṃ caret / alabdhasya ca lābhāya labdhasya ca vivṛddhaye // 3.27.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alabdhalābhāya ca labdhavṛddhaye; yathārhatīrthapratipādanāya / yaśasvinaṃ vedavidaṃ vipaścitaṃ; bahuśrutaṃ brāhmaṇam eva vāsaya // 3.27.19 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) brāhmaṇeṣūttamā vṛttis tava nityaṃ yudhiṣṭhira / tena te sarvalokeṣu dīpyate prathitaṃ yaśaḥ // 3.27.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te brāhmaṇāḥ sarve bakaṃ dālbhyam apūjayan / yudhiṣṭhire stūyamāne bhūyaḥ sumanaso 'bhavan // 3.27.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dvaipāyano nāradaś ca jāmadagnyaḥ pṛthuśravāḥ / indradyumno bhālukiś ca kṛtacetāḥ sahasrapāt // 3.27.22 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) karṇaśravāś ca muñjaś ca lavaṇāśvaś ca kāśyapaḥ / hārītaḥ sthūṇakarṇaś ca agniveśyo 'tha śaunakaḥ // 3.27.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtavāk ca suvāk caiva bṛhadaśva ṛtāvasuḥ / ūrdhvaretā vṛṣāmitraḥ suhotro hotravāhanaḥ // 3.27.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ / ajātaśatrum ānarcuḥ puraṃdaram ivarṣayaḥ // 3.27.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato vanagatāḥ pārthāḥ sāyāhne saha kṛṣṇayā / upaviṣṭāḥ kathāś cakrur duḥkhaśokaparāyaṇāḥ // 3.28.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyā ca darśanīyā ca paṇḍitā ca pativratā / tataḥ kṛṣṇā dharmarājam idaṃ vacanam abravīt // 3.28.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) na nūnaṃ tasya pāpasya duḥkham asmāsu kiṃ cana / vidyate dhārtarāṣṭrasya nṛśaṃsasya durātmanaḥ // 3.28.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tvāṃ rājan mayā sārdham ajinaiḥ prativāsitam / bhrātṛbhiś ca tathā sarvair nābhyabhāṣata kiṃ cana // 3.28.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaṃ prasthāpya duṣṭātmā nānvatapyata durmatiḥ // 3.28.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āyasaṃ hṛdayaṃ nūnaṃ tasya duṣkṛtakarmaṇaḥ / yas tvāṃ dharmaparaṃ śreṣṭhaṃ rūkṣāṇy aśrāvayat tadā // 3.28.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhocitam aduḥkhārhaṃ durātmā sasuhṛdgaṇaḥ / īdṛśaṃ duḥkham ānīya modate pāpapūruṣaḥ // 3.28.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturṇām eva pāpānām aśru vai nāpatat tadā / tvayi bhārata niṣkrānte vanāyājinavāsasi // 3.28.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanasya karṇasya śakuneś ca durātmanaḥ / durbhrātus tasya cograsya tathā duḥśāsanasya ca // 3.28.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itareṣāṃ tu sarveṣāṃ kurūṇāṃ kurusattama / duḥkhenābhiparītānāṃ netrebhyaḥ prāpataj jalam // 3.28.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ ca śayanaṃ dṛṣṭvā yac cāsīt te purātanam / śocāmi tvāṃ mahārāja duḥkhānarhaṃ sukhocitam // 3.28.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāntaṃ yac ca sabhāmadhye āsanaṃ ratnabhūṣitam / dṛṣṭvā kuśabṛsīṃ cemāṃ śoko māṃ rundhayaty ayam // 3.28.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad apaśyaṃ sabhāyāṃ tvāṃ rājabhiḥ parivāritam / tac ca rājann apaśyantyāḥ kā śāntir hṛdayasya me // 3.28.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā tvāhaṃ candanādigdham apaśyaṃ sūryavarcasam / sā tvā paṅkamalādigdhaṃ dṛṣṭvā muhyāmi bhārata // 3.28.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā vai tvā kauśikair vastraiḥ śubhrair bahudhanaiḥ purā / dṛṣṭavaty asmi rājendra sā tvāṃ paśyāmi cīriṇam // 3.28.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca tad rukmapātrībhir brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ / hriyate te gṛhād annaṃ saṃskṛtaṃ sārvakāmikam // 3.28.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatīnām agṛhāṇāṃ te tathaiva gṛhamedhinām / dīyate bhojanaṃ rājann atīva guṇavat prabho // 3.28.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ca rājann apaśyantyāḥ kā śāntir hṛdayasya me // 3.28.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yāṃs te bhrātṝn mahārāja yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ / abhojayanta mṛṣṭānnaiḥ sūdāḥ paramasaṃskṛtaiḥ // 3.28.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāṃs tān adya paśyāmi vane vanyena jīvataḥ / aduḥkhārhān manuṣyendra nopaśāmyati me manaḥ // 3.28.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenam imaṃ cāpi duḥkhitaṃ vanavāsinam / dhyāyantaṃ kiṃ na manyus te prāpte kāle vivardhate // 3.28.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenaṃ hi karmāṇi svayaṃ kurvāṇam acyuta / sukhārhaṃ duḥkhitaṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate // 3.28.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtaṃ vividhair yānair vastrair uccāvacais tathā / taṃ te vanagataṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate // 3.28.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurūn api hi yaḥ sarvān hantum utsahate prabhuḥ / tvatprasādaṃ pratīkṣaṃs tu sahate 'yaṃ vṛkodaraḥ // 3.28.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'rjunenārjunas tulyo dvibāhur bahubāhunā / śarātisarge śīghratvāt kālāntakayamopamaḥ // 3.28.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yasya śastrapratāpena praṇatāḥ sarvapārthivāḥ / yajñe tava mahārāja brāhmaṇān upatasthire // 3.28.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam imaṃ puruṣavyāghraṃ pūjitaṃ devadānavaiḥ / dhyāyantam arjunaṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate // 3.28.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā vanagataṃ pārtham aduḥkhārhaṃ sukhocitam / na ca te vardhate manyus tena muhyāmi bhārata // 3.28.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo devāṃś ca manuṣyāṃś ca sarpāṃś caikaratho 'jayat / taṃ te vanagataṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate // 3.28.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo yānair adbhutākārair hayair nāgaiś ca saṃvṛtaḥ / prasahya vittāny ādatta pārthivebhyaḥ paraṃtapaḥ // 3.28.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṣipaty ekena vegena pañca bāṇaśatāni yaḥ / taṃ te vanagataṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate // 3.28.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śyāmaṃ bṛhantaṃ taruṇaṃ carmiṇām uttamaṃ raṇe / nakulaṃ te vane dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate // 3.28.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) darśanīyaṃ ca śūraṃ ca mādrīputraṃ yudhiṣṭhira / sahadevaṃ vane dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate // 3.28.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupadasya kule jātāṃ snuṣāṃ pāṇḍor mahātmanaḥ / māṃ te vanagatāṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate // 3.28.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nūnaṃ ca tava naivāsti manyur bharatasattama / yat te bhrātṝṃś ca māṃ caiva dṛṣṭvā na vyathate manaḥ // 3.28.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na nirmanyuḥ kṣatriyo 'sti loke nirvacanaṃ smṛtam / tad adya tvayi paśyāmi kṣatriye viparītavat // 3.28.34 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yo na darśayate tejaḥ kṣatriyaḥ kāla āgate / sarvabhūtāni taṃ pārtha sadā paribhavanty uta // 3.28.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat tvayā na kṣamā kāryā śatrūn prati kathaṃ cana / tejasaiva hi te śakyā nihantuṃ nātra saṃśayaḥ // 3.28.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva yaḥ kṣamākāle kṣatriyo nopaśāmyati / apriyaḥ sarvabhūtānāṃ so 'mutreha ca naśyati // 3.28.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam / prahlādasya ca saṃvādaṃ baler vairocanasya ca // 3.29.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asurendraṃ mahāprājñaṃ dharmāṇām āgatāgamam / baliḥ papraccha daityendraṃ prahlādaṃ pitaraṃ pituḥ // 3.29.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamā svic chreyasī tāta utāho teja ity uta / etan me saṃśayaṃ tāta yathāvad brūhi pṛcchate // 3.29.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyo yad atra dharmajña brūhi me tad asaṃśayam / kariṣyāmi hi tat sarvaṃ yathāvad anuśāsanam // 3.29.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai provāca tat sarvam evaṃ pṛṣṭaḥ pitāmahaḥ / sarvaniścayavit prājñaḥ saṃśayaṃ paripṛcchate // 3.29.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śreyaḥ satataṃ tejo na nityaṃ śreyasī kṣamā / iti tāta vijānīhi dvayam etad asaṃśayam // 3.29.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo nityaṃ kṣamate tāta bahūn doṣān sa vindati / bhṛtyāḥ paribhavanty enam udāsīnās tathaiva ca // 3.29.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvabhūtāni cāpy asya na namante kadā cana / tasmān nityaṃ kṣamā tāta paṇḍitair apavāditā // 3.29.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avajñāya hi taṃ bhṛtyā bhajante bahudoṣatām / ādātuṃ cāsya vittāni prārthayante 'lpacetasaḥ // 3.29.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yānaṃ vastrāṇy alaṃkārāñ śayanāny āsanāni ca / bhojanāny atha pānāni sarvopakaraṇāni ca // 3.29.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādadīrann adhikṛtā yathākāmam acetasaḥ / pradiṣṭāni ca deyāni na dadyur bhartṛśāsanāt // 3.29.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na cainaṃ bhartṛpūjābhiḥ pūjayanti kadā cana / avajñānaṃ hi loke 'smin maraṇād api garhitam // 3.29.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamiṇaṃ tādṛśaṃ tāta bruvanti kaṭukāny api / preṣyāḥ putrāś ca bhṛtyāś ca tathodāsīnavṛttayaḥ // 3.29.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apy asya dārān icchanti paribhūya kṣamāvataḥ / dārāś cāsya pravartante yathākāmam acetasaḥ // 3.29.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathā ca nityam uditā yadi svalpam apīśvarāt / daṇḍam arhanti duṣyanti duṣṭāś cāpy apakurvate // 3.29.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo nityaṃ doṣāḥ kṣamāvatām / atha vairocane doṣān imān viddhy akṣamāvatām // 3.29.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asthāne yadi vā sthāne satataṃ rajasāvṛtaḥ / kruddho daṇḍān praṇayati vividhān svena tejasā // 3.29.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mitraiḥ saha virodhaṃ ca prāpnute tejasāvṛtaḥ / prāpnoti dveṣyatāṃ caiva lokāt svajanatas tathā // 3.29.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'vamānād arthahānim upālambham anādaram / saṃtāpadveṣalobhāṃś ca śatrūṃś ca labhate naraḥ // 3.29.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) krodhād daṇḍān manuṣyeṣu vividhān puruṣo nayan / bhraśyate śīghram aiśvaryāt prāṇebhyaḥ svajanād api // 3.29.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'pakartṝṃś ca kartṝṃś ca tejasaivopagacchati / tasmād udvijate lokaḥ sarpād veśmagatād iva // 3.29.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmād udvijate lokaḥ kathaṃ tasya bhavo bhavet / antaraṃ hy asya dṛṣṭvaiva loko vikurute dhruvam // 3.29.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān nātyutsṛjet tejo na ca nityaṃ mṛdur bhavet // 3.29.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kāle mṛdur yo bhavati kāle bhavati dāruṇaḥ / sa vai sukham avāpnoti loke 'muṣminn ihaiva ca // 3.29.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṣamākālāṃs tu vakṣyāmi śṛṇu me vistareṇa tān / ye te nityam asaṃtyājyā yathā prāhur manīṣiṇaḥ // 3.29.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvopakārī yas tu syād aparādhe 'garīyasi / upakāreṇa tat tasya kṣantavyam aparādhinaḥ // 3.29.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) abuddhim āśritānāṃ ca kṣantavyam aparādhinām / na hi sarvatra pāṇḍityaṃ sulabhaṃ puruṣeṇa vai // 3.29.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha ced buddhijaṃ kṛtvā brūyus te tad abuddhijam / pāpān svalpe 'pi tān hanyād aparādhe tathānṛjūn // 3.29.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvasyaiko 'parādhas te kṣantavyaḥ prāṇino bhavet / dvitīye sati vadhyas tu svalpe 'py apakṛte bhavet // 3.29.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajānatā bhavet kaś cid aparādhaḥ kṛto yadi / kṣantavyam eva tasyāhuḥ suparīkṣya parīkṣayā // 3.29.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛdunā mārdavaṃ hanti mṛdunā hanti dāruṇam / nāsādhyaṃ mṛdunā kiṃ cit tasmāt tīkṣṇataro mṛduḥ // 3.29.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deśakālau tu saṃprekṣya balābalam athātmanaḥ / nādeśakāle kiṃ cit syād deśaḥ kālaḥ pratīkṣyate // 3.29.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathā lokabhayāc caiva kṣantavyam aparādhinaḥ // 3.29.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) eta evaṃvidhāḥ kālāḥ kṣamāyāḥ parikīrtitāḥ / ato 'nyathānuvartatsu tejasaḥ kāla ucyate // 3.29.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ahaṃ tejasaḥ kālaṃ tava manye narādhipa / dhārtarāṣṭreṣu lubdheṣu satataṃ cāpakāriṣu // 3.29.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi kaś cit kṣamākālo vidyate 'dya kurūn prati / tejasaś cāgate kāle teja utsraṣṭum arhasi // 3.29.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛdur bhavaty avajñātas tīkṣṇād udvijate janaḥ / kāle prāpte dvayaṃ hy etad yo veda sa mahīpatiḥ // 3.29.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodho hantā manuṣyāṇāṃ krodho bhāvayitā punaḥ / iti viddhi mahāprājñe krodhamūlau bhavābhavau // 3.30.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo hi saṃharate krodhaṃ bhāvas tasya suśobhane / yaḥ punaḥ puruṣaḥ krodhaṃ nityaṃ na sahate śubhe // 3.30.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyābhāvāya bhavati krodhaḥ paramadāruṇaḥ // 3.30.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) krodhamūlo vināśo hi prajānām iha dṛśyate / tat kathaṃ mādṛśaḥ krodham utsṛjel lokanāśanam // 3.30.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kruddhaḥ pāpaṃ naraḥ kuryāt kruddho hanyād gurūn api / kruddhaḥ paruṣayā vācā śreyaso 'py avamanyate // 3.30.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācyāvācye hi kupito na prajānāti karhi cit / nākāryam asti kruddhasya nāvācyaṃ vidyate tathā // 3.30.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) hiṃsyāt krodhād avadhyāṃś ca vadhyān saṃpūjayed api / ātmānam api ca kruddhaḥ preṣayed yamasādanam // 3.30.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etān doṣān prapaśyadbhir jitaḥ krodho manīṣibhiḥ / icchadbhiḥ paramaṃ śreya iha cāmutra cottamam // 3.30.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ krodhaṃ varjitaṃ dhīraiḥ katham asmadvidhaś caret / etad draupadi saṃdhāya na me manyuḥ pravardhate // 3.30.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānaṃ ca paraṃ caiva trāyate mahato bhayāt / krudhyantam apratikrudhyan dvayor eṣa cikitsakaḥ // 3.30.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūḍho yadi kliśyamānaḥ krudhyate 'śaktimān naraḥ / balīyasāṃ manuṣyāṇāṃ tyajaty ātmānam antataḥ // 3.30.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tasyātmānaṃ saṃtyajato lokā naśyanty anātmanaḥ / tasmād draupady aśaktasya manyor niyamanaṃ smṛtam // 3.30.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) vidvāṃs tathaiva yaḥ śaktaḥ kliśyamāno na kupyati / sa nāśayitvā kleṣṭāraṃ paraloke ca nandati // 3.30.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmād balavatā caiva durbalena ca nityadā / kṣantavyaṃ puruṣeṇāhur āpatsv api vijānatā // 3.30.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyor hi vijayaṃ kṛṣṇe praśaṃsantīha sādhavaḥ / kṣamāvato jayo nityaṃ sādhor iha satāṃ matam // 3.30.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyaṃ cānṛtataḥ śreyo nṛśaṃsāc cānṛśaṃsatā / tam evaṃ bahudoṣaṃ tu krodhaṃ sādhuvivarjitam // 3.30.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mādṛśaḥ prasṛjet kasmāt suyodhanavadhād api // 3.30.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tejasvīti yam āhur vai paṇḍitā dīrghadarśinaḥ / na krodho 'bhyantaras tasya bhavatīti viniścitam // 3.30.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu krodhaṃ samutpannaṃ prajñayā pratibādhate / tejasvinaṃ taṃ vidvāṃso manyante tattvadarśinaḥ // 3.30.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kruddho hi kāryaṃ suśroṇi na yathāvat prapaśyati / na kāryaṃ na ca maryādāṃ naraḥ kruddho 'nupaśyati // 3.30.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) hanty avadhyān api kruddho gurūn rūkṣais tudaty api / tasmāt tejasi kartavye krodho dūrāt pratiṣṭhitaḥ // 3.30.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dākṣyaṃ hy amarṣaḥ śauryaṃ ca śīghratvam iti tejasaḥ / guṇāḥ krodhābhibhūtena na śakyāḥ prāptum añjasā // 3.30.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) krodhaṃ tyaktvā tu puruṣaḥ samyak tejo 'bhipadyate / kālayuktaṃ mahāprājñe kruddhais tejaḥ suduḥsaham // 3.30.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) krodhas tv apaṇḍitaiḥ śaśvat teja ity abhidhīyate / rajas tal lokanāśāya vihitaṃ mānuṣān prati // 3.30.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāc chaśvat tyajet krodhaṃ puruṣaḥ samyag ācaran / śreyān svadharmānapago na kruddha iti niścitam // 3.30.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yadi sarvam abuddhīnām atikrāntam amedhasām / atikramo madvidhasya kathaṃ svit syād anindite // 3.30.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yadi na syur manuṣyeṣu kṣamiṇaḥ pṛthivīsamāḥ / na syāt saṃdhir manuṣyāṇāṃ krodhamūlo hi vigrahaḥ // 3.30.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiṣakto hy abhiṣajed āhanyād guruṇā hataḥ / evaṃ vināśo bhūtānām adharmaḥ prathito bhavet // 3.30.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ākruṣṭaḥ puruṣaḥ sarvaḥ pratyākrośed anantaram / pratihanyād dhataś caiva tathā hiṃsyāc ca hiṃsitaḥ // 3.30.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanyur hi pitaraḥ putrān putrāś cāpi tathā pitṝn / hanyuś ca patayo bhāryāḥ patīn bhāryās tathaiva ca // 3.30.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃkupite loke janma kṛṣṇe na vidyate / prajānāṃ saṃdhimūlaṃ hi janma viddhi śubhānane // 3.30.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāḥ kṣīyeran prajāḥ sarvāḥ kṣipraṃ draupadi tādṛśe / tasmān manyur vināśāya prajānām abhavāya ca // 3.30.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmāt tu loke dṛśyante kṣamiṇaḥ pṛthivīsamāḥ / tasmāj janma ca bhūtānāṃ bhavaś ca pratipadyate // 3.30.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kṣantavyaṃ puruṣeṇeha sarvāsv āpatsu śobhane / kṣamā bhavo hi bhūtānāṃ janma caiva prakīrtitam // 3.30.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākruṣṭas tāḍitaḥ kruddhaḥ kṣamate yo balīyasā / yaś ca nityaṃ jitakrodho vidvān uttamapūruṣaḥ // 3.30.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāvavān api naras tasya lokāḥ sanātanāḥ / krodhanas tv alpavijñānaḥ pretya ceha ca naśyati // 3.30.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atrāpy udāharantīmā gāthā nityaṃ kṣamāvatām / gītāḥ kṣamāvatā kṛṣṇe kāśyapena mahātmanā // 3.30.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamā dharmaḥ kṣamā yajñaḥ kṣamā vedāḥ kṣamā śrutam / yas tām evaṃ vijānāti sa sarvaṃ kṣantum arhati // 3.30.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamā brahma kṣamā satyaṃ kṣamā bhūtaṃ ca bhāvi ca / kṣamā tapaḥ kṣamā śaucaṃ kṣamayā coddhṛtaṃ jagat // 3.30.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ati brahmavidāṃ lokān ati cāpi tapasvinām / ati yajñavidāṃ caiva kṣamiṇaḥ prāpnuvanti tān // 3.30.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamā tejasvināṃ tejaḥ kṣamā brahma tapasvinām / kṣamā satyaṃ satyavatāṃ kṣamā dānaṃ kṣamā yaśaḥ // 3.30.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) tāṃ kṣamām īdṛśīṃ kṛṣṇe katham asmadvidhas tyajet / yasyāṃ brahma ca satyaṃ ca yajñā lokāś ca viṣṭhitāḥ // 3.30.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhujyante yajvanāṃ lokāḥ kṣamiṇām apare tathā // 3.30.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṣantavyam eva satataṃ puruṣeṇa vijānatā / yadā hi kṣamate sarvaṃ brahma saṃpadyate tadā // 3.30.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṣamāvatām ayaṃ lokaḥ paraś caiva kṣamāvatām / iha saṃmānam ṛcchanti paratra ca śubhāṃ gatim // 3.30.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ manyur manuṣyāṇāṃ kṣamayā nihataḥ sadā / teṣāṃ paratare lokās tasmāt kṣāntiḥ parā matā // 3.30.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti gītāḥ kāśyapena gāthā nityaṃ kṣamāvatām / śrutvā gāthāḥ kṣamāyās tvaṃ tuṣya draupadi mā krudhaḥ // 3.30.44 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pitāmahaḥ śāṃtanavaḥ śamaṃ saṃpūjayiṣyati / ācāryo viduraḥ kṣattā śamam eva vadiṣyataḥ // 3.30.45 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṛpaś ca saṃjayaś caiva śamam eva vadiṣyataḥ // 3.30.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) somadatto yuyutsuś ca droṇaputras tathaiva ca / pitāmahaś ca no vyāsaḥ śamaṃ vadati nityaśaḥ // 3.30.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etair hi rājā niyataṃ codyamānaḥ śamaṃ prati / rājyaṃ dāteti me buddhir na cel lobhān naśiṣyati // 3.30.47 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kālo 'yaṃ dāruṇaḥ prāpto bharatānām abhūtaye / niścitaṃ me sadaivaitat purastād api bhāmini // 3.30.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suyodhano nārhatīti kṣamām evaṃ na vindati / arhas tasyāham ity eva tasmān māṃ vindate kṣamā // 3.30.49 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) etad ātmavatāṃ vṛttam eṣa dharmaḥ sanātanaḥ / kṣamā caivānṛśaṃsyaṃ ca tat kartāsmy aham añjasā // 3.30.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) namo dhātre vidhātre ca yau mohaṃ cakratus tava / pitṛpaitāmahe vṛtte voḍhavye te 'nyathā matiḥ // 3.31.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) neha dharmānṛśaṃsyābhyāṃ na kṣāntyā nārjavena ca / puruṣaḥ śriyam āpnoti na ghṛṇitvena karhi cit // 3.31.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvāṃ ced vyasanam abhyāgād idaṃ bhārata duḥsaham / yat tvaṃ nārhasi nāpīme bhrātaras te mahaujasaḥ // 3.31.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi te 'dhyagamaj jātu tadānīṃ nādya bhārata / dharmāt priyataraṃ kiṃ cid api cej jīvitād iha // 3.31.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmārtham eva te rājyaṃ dharmārthaṃ jīvitaṃ ca te / brāhmaṇā guravaś caiva jānanty api ca devatāḥ // 3.31.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenārjunau caiva mādreyau ca mayā saha / tyajes tvam iti me buddhir na tu dharmaṃ parityajeḥ // 3.31.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānaṃ dharmagoptāraṃ dharmo rakṣati rakṣitaḥ / iti me śrutam āryāṇāṃ tvāṃ tu manye na rakṣati // 3.31.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ananyā hi naravyāghra nityadā dharmam eva te / buddhiḥ satatam anveti chāyeva puruṣaṃ nijā // 3.31.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvamaṃsthā hi sadṛśān nāvarāñ śreyasaḥ kutaḥ / avāpya pṛthivīṃ kṛtsnāṃ na te śṛṅgam avardhata // 3.31.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) svāhākāraiḥ svadhābhiś ca pūjābhir api ca dvijān / daivatāni pitṝṃś caiva satataṃ pārtha sevase // 3.31.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāḥ sarvakāmais te satataṃ pārtha tarpitāḥ / yatayo mokṣiṇaś caiva gṛhasthāś caiva bhārata // 3.31.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āraṇyakebhyo lauhāni bhājanāni prayacchasi / nādeyaṃ brāhmaṇebhyas te gṛhe kiṃ cana vidyate // 3.31.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yad idaṃ vaiśvadevānte sāyaṃprātaḥ pradīyate / tad dattvātithibhṛtyebhyo rājañ śeṣeṇa jīvasi // 3.31.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭayaḥ paśubandhāś ca kāmyanaimittikāś ca ye / vartante pākayajñāś ca yajñakarma ca nityadā // 3.31.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asminn api mahāraṇye vijane dasyusevite / rāṣṭrād apetya vasato dhārmas te nāvasīdati // 3.31.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aśvamedho rājasūyaḥ puṇḍarīko 'tha gosavaḥ / etair api mahāyajñair iṣṭaṃ te bhūridakṣiṇaiḥ // 3.31.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rājan parītayā buddhyā viṣame 'kṣaparājaye / rājyaṃ vasūny āyudhāni bhrātṝn māṃ cāsi nirjitaḥ // 3.31.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ṛjor mṛdor vadānyasya hrīmataḥ satyavādinaḥ / katham akṣavyasanajā buddhir āpatitā tava // 3.31.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atīva moham āyāti manaś ca paridūyate / niśāmya te duḥkham idam imāṃ cāpadam īdṛśīm // 3.31.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam / īśvarasya vaśe lokas tiṣṭhate nātmano yathā // 3.31.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhātaiva khalu bhūtānāṃ sukhaduḥkhe priyāpriye / dadhāti sarvam īśānaḥ purastāc chukram uccaran // 3.31.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā dārumayī yoṣā naravīra samāhitā / īrayaty aṅgam aṅgāni tathā rājann imāḥ prajāḥ // 3.31.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākāśa iva bhūtāni vyāpya sarvāṇi bhārata / īśvaro vidadhātīha kalyāṇaṃ yac ca pāpakam // 3.31.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakunis tantubaddho vā niyato 'yam anīśvaraḥ / īśvarasya vaśe tiṣṭhan nānyeṣāṃ nātmanaḥ prabhuḥ // 3.31.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṇiḥ sūtra iva proto nasyota iva govṛṣaḥ / dhātur ādeśam anveti tanmayo hi tadarpaṇaḥ // 3.31.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātmādhīno manuṣyo 'yaṃ kālaṃ bhavati kaṃ cana / srotaso madhyam āpannaḥ kūlād vṛkśa iva cyutaḥ // 3.31.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajño jantur anīśo 'yam ātmanaḥ sukhaduḥkhayoḥ / īśvaraprerito gacchet svargaṃ narakam eva ca // 3.31.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā vāyos tṛṇāgrāṇi vaśaṃ yānti balīyasaḥ / dhātur evaṃ vaśaṃ yānti sarvabhūtāni bhārata // 3.31.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryakarmaṇi yuñjānaḥ pāpe vā punar īśvaraḥ / vyāpya bhūtāni carate na cāyam iti lakṣyate // 3.31.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) hetumātram idaṃ dhātuḥ śarīraṃ kṣetrasaṃjñitam / yena kārayate karma śubhāśubhaphalaṃ vibhuḥ // 3.31.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya māyāprabhāvo 'yam īśvareṇa yathā kṛtaḥ / yo hanti bhūtair bhūtāni mohayitvātmamāyayā // 3.31.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anyathā paridṛṣṭāni munibhir vedadarśibhiḥ / anyathā parivartante vegā iva nabhasvataḥ // 3.31.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyathaiva hi manyante puruṣās tāni tāni ca / anyathaiva prabhus tāni karoti vikaroti ca // 3.31.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā kāṣṭhena vā kāṣṭham aśmānaṃ cāśmanā punaḥ / ayasā cāpy ayaś chindyān nirviceṣṭam acetanam // 3.31.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa bhagavān devaḥ svayambhūḥ prapitāmahaḥ / hinasti bhūtair bhūtāni chadma kṛtvā yudhiṣṭhira // 3.31.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃprayojya viyojyāyaṃ kāmakārakaraḥ prabhuḥ / krīḍate bhagavan bhūtair bālaḥ krīḍanakair iva // 3.31.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mātṛpitṛvad rājan dhātā bhūteṣu vartate / roṣād iva pravṛtto 'yaṃ yathāyam itaro janaḥ // 3.31.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryāñ śīlavato dṛṣṭvā hrīmato vṛttikarśitān / anāryān sukhinaś caiva vihvalāmīva cintayā // 3.31.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tavemām āpadaṃ dṛṣṭvā samṛddhiṃ ca suyodhane / dhātāraṃ garhaye pārtha viṣamaṃ yo 'nupaśyati // 3.31.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryaśāstrātige krūre lubdhe dharmāpacāyini / dhārtarāṣṭre śriyaṃ dattvā dhātā kiṃ phalam aśnute // 3.31.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karma cet kṛtam anveti kartāraṃ nānyam ṛcchati / karmaṇā tena pāpena lipyate nūnam īśvaraḥ // 3.31.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha karma kṛtaṃ pāpaṃ na cet kartāram ṛcchati / kāraṇaṃ balam eveha janāñ śocāmi durbalān // 3.31.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) valgu citrapadaṃ ślakṣṇaṃ yājñaseni tvayā vacaḥ / uktaṃ tac chrutam asmābhir nāstikyaṃ tu prabhāṣase // 3.32.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ dharmaphalānveṣī rājaputri carāmy uta / dadāmi deyam ity eva yaje yaṣṭavyam ity uta // 3.32.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astu vātra phalaṃ mā vā kartavyaṃ puruṣeṇa yat / gṛhān āvasatā kṛṣṇe yathāśakti karomi tat // 3.32.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmaṃ carāmi suśroṇi na dharmaphalakāraṇāt / āgamān anatikramya satāṃ vṛttam avekṣya ca // 3.32.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharma eva manaḥ kṛṣṇe svabhāvāc caiva me dhṛtam // 3.32.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na dharmaphalam āpnoti yo dharmaṃ dogdhum icchati / yaś cainaṃ śaṅkate kṛtvā nāstikyāt pāpacetanaḥ // 3.32.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ativādān madāc caiva mā dharmam atiśaṅkithāḥ / dharmātiśaṅkī puruṣas tiryaggatiparāyaṇaḥ // 3.32.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dharmo yasyātiśaṅkyaḥ syād ārṣaṃ vā durbalātmanaḥ / vedāc chūdra ivāpeyāt sa lokād ajarāmarāt // 3.32.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedādhyāyī dharmaparaḥ kule jāto yaśasvini / sthavireṣu sa yoktavyo rājabhir dharmacāribhiḥ // 3.32.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) pāpīyān hi sa śūdrebhyas taskarebhyo viśeṣataḥ / śāstrātigo mandabuddhir yo dharmam atiśaṅkate // 3.32.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) pratyakṣaṃ hi tvayā dṛṣṭa ṛṣir gacchan mahātapāḥ / mārkaṇḍeyo 'prameyātmā dharmeṇa cirajīvitām // 3.32.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyāso vasiṣṭho maitreyo nārado lomaśaḥ śukaḥ / anye ca ṛṣayaḥ siddhā dharmeṇaiva sucetasaḥ // 3.32.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pratyakṣaṃ paśyasi hy etān divyayogasamanvitān / śāpānugrahaṇe śaktān devair api garīyasaḥ // 3.32.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete hi dharmam evādau varṇayanti sadā mama / kartavyam amaraprakhyāḥ pratyakṣāgamabuddhayaḥ // 3.32.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ato nārhasi kalyāṇi dhātāraṃ dharmam eva ca / rajomūḍhena manasā kṣeptuṃ śaṅkitum eva ca // 3.32.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dharmātiśaṅkī nānyasmin pramāṇam adhigacchati / ātmapramāṇa unnaddhaḥ śreyaso hy avamanyakaḥ // 3.32.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) indriyaprītisaṃbaddhaṃ yad idaṃ lokasākṣikam / etāvān manyate bālo moham anyatra gacchati // 3.32.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāyaścittaṃ na tasyāsti yo dharmam atiśaṅkate / dhyāyan sa kṛpaṇaḥ pāpo na lokān pratipadyate // 3.32.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramāṇāny ativṛtto hi vedaśāstrārthanindakaḥ / kāmalobhānugo mūḍho narakaṃ pratipadyate // 3.32.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu nityaṃ kṛtamatir dharmam evābhipadyate / aśaṅkamānaḥ kalyāṇi so 'mutrānantyam aśnute // 3.32.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ārṣaṃ pramāṇam utkramya dharmān aparipālayan / sarvaśāstrātigo mūḍhaḥ śaṃ janmasu na vindati // 3.32.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiṣṭair ācaritaṃ dharmaṃ kṛṣṇe mā smātiśaṅkithāḥ / purāṇam ṛṣibhiḥ proktaṃ sarvajñaiḥ sarvadarśibhiḥ // 3.32.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharma eva plavo nānyaḥ svargaṃ draupadi gacchatām / saiva nauḥ sāgarasyeva vaṇijaḥ pāram ṛcchataḥ // 3.32.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aphālo yadi dharmaḥ syāc carito dharmacāribhiḥ / apratiṣṭhe tamasy etaj jagan majjed anindite // 3.32.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirvāṇaṃ nādhigaccheyur jīveyuḥ paśujīvikām / vighātenaiva yujyeyur na cārthaṃ kiṃ cid āpnuyuḥ // 3.32.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapaś ca brahmacaryaṃ ca yajñaḥ svādhyāya eva ca / dānam ārjavam etāni yadi syur aphalāni vai // 3.32.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nācariṣyan pare dharmaṃ pare paratare ca ye / vipralambho 'yam atyantaṃ yadi syur aphalāḥ kriyāḥ // 3.32.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayaś caiva devāś ca gandharvāsurarākṣasāḥ / īśvarāḥ kasya hetos te careyur dharmam ādṛtāḥ // 3.32.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phaladaṃ tv iha vijñāya dhātāraṃ śreyasi dhruve / dharmaṃ te hy ācaran kṛṣṇe tad dhi dharmasanātanam // 3.32.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cāyaṃ saphalo dharmo na dharmo 'phala ucyate / dṛśyante 'pi hi vidyānāṃ phalāni tapasāṃ tathā // 3.32.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayy etad vai vijānīhi janma kṛṣṇe yathā śrutam / vettha cāpi yathā jāto dhṛṣṭadyumnaḥ pratāpavān // 3.32.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāvad eva paryāptam upamānaṃ śucismite / karmaṇāṃ phalam astīti dhīro 'lpenāpi tuṣyati // 3.32.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahunāpi hy avidvāṃso naiva tuṣyanty abuddhayaḥ / teṣāṃ na dharmajaṃ kiṃ cit pretya śarmāsti karma vā // 3.32.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇām uta puṇyānāṃ pāpānāṃ ca phalodayaḥ / prabhavaś cāpyayaś caiva devaguhyāni bhāmini // 3.32.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitāni veda yaḥ kaś cin muhyanty atra prajā imāḥ / rakṣyāṇy etāni devānāṃ gūḍhamāyā hi devatāḥ // 3.32.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛśāṅgāḥ suvratāś caiva tapasā dagdhakilbiṣāḥ / prasannair mānasair yuktāḥ paśyanty etāni vai dvijāḥ // 3.32.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na phalādarśanād dharmaḥ śaṅkitavyo na devatāḥ / yaṣṭavyaṃ cāpramattena dātavyaṃ cānasūyatā // 3.32.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇāṃ phalam astīti tathaitad dharma śāśvatam / brahmā provāca putrāṇāṃ yad ṛṣir veda kaśyapaḥ // 3.32.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt te saṃśayaḥ kṛṣṇe nīhāra iva naśyatu / vyavasya sarvam astīti nāstikyaṃ bhāvam utsṛja // 3.32.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśvaraṃ cāpi bhūtānāṃ dhātāraṃ mā vicikṣipaḥ / śikṣasvainaṃ namasvainaṃ mā te bhūd buddhir īdṛśī // 3.32.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya prasādāt tadbhakto martyo gacchaty amartyatām / uttamaṃ daivataṃ kṛṣṇe mātivocaḥ kathaṃ cana // 3.32.40 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nāvamanye na garhe ca dharmaṃ pārtha kathaṃ cana / īśvaraṃ kuta evāham avamaṃsye prajāpatim // 3.33.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārtāhaṃ pralapāmīdam iti māṃ viddhi bhārata / bhūyaś ca vilapiṣyāmi sumanās tan nibodha me // 3.33.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karma khalv iha kartavyaṃ jātenāmitrakarśana / akarmāṇo hi jīvanti sthāvarā netare janāḥ // 3.33.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ā mātṛstanapānāc ca yāvac chayyopasarpaṇam / jaṅgamāḥ karmaṇā vṛttim āpnuvanti yudhiṣṭhira // 3.33.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaṅgameṣu viśeṣeṇa manuṣyā bharatarṣabha / icchanti karmaṇā vṛttim avāptuṃ pretya ceha ca // 3.33.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utthānam abhijānanti sarvabhūtāni bhārata / pratyakṣaṃ phalam aśnanti karmaṇāṃ lokasākṣikam // 3.33.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyāmi svaṃ samutthānam upajīvanti jantavaḥ / api dhātā vidhātā ca yathāyam udake bakaḥ // 3.33.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svakarma kuru mā glāsīḥ karmaṇā bhava daṃśitaḥ / kṛtyaṃ hi yo 'bhijānāti sahasre nāsti so 'sti vā // 3.33.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya cāpi bhavet kāryaṃ vivṛddhau rakṣaṇe tathā / bhakṣyamāṇo hy anāvāpaḥ kṣīyate himavān api // 3.33.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsīderan prajāḥ sarvā na kuryuḥ karma ced yadi / api cāpy aphalaṃ karma paśyāmaḥ kurvato janān // 3.33.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānyathā hy abhijānanti vṛttiṃ loke kathaṃ cana // 3.33.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yaś ca diṣṭaparo loke yaś cāyaṃ haṭhavādakaḥ / ubhāv apasadāv etau karmabuddhiḥ praśasyate // 3.33.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo hi diṣṭam upāsīno nirviceṣṭaḥ sukhaṃ svapet / avasīdet sudurbuddhir āmo ghaṭa ivāmbhasi // 3.33.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva haṭhabuddhir yaḥ śaktaḥ karmaṇy akarmakṛt / āsīta na ciraṃ jīved anātha iva durbalaḥ // 3.33.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akasmād api yaḥ kaś cid arthaṃ prāpnoti pūruṣaḥ / taṃ haṭheneti manyante sa hi yatno na kasya cit // 3.33.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cāpi kiṃ cit puruṣo diṣṭaṃ nāma labhaty uta / daivena vidhinā pārtha tad daivam iti niścitam // 3.33.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yat svayaṃ karmaṇā kiṃ cit phalam āpnoti pūruṣaḥ / pratyakṣaṃ cakṣuṣā dṛṣṭaṃ tat pauruṣam iti smṛtam // 3.33.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svabhāvataḥ pravṛtto 'nyaḥ prāpnoty arthān akāraṇāt / tat svabhāvātmakaṃ viddhi phalaṃ puruṣasattama // 3.33.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ haṭhāc ca daivāc ca svabhāvāt karmaṇas tathā / yāni prāpnoti puruṣas tat phalaṃ pūrvakarmaṇaḥ // 3.33.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhātāpi hi svakarmaiva tais tair hetubhir īśvaraḥ / vidadhāti vibhajyeha phalaṃ pūrvakṛtaṃ nṛṇām // 3.33.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad dhy ayaṃ puruṣaḥ kiṃ cit kurute vai śubhāśubham / tad dhātṛvihitaṃ viddhi pūrvakarmaphalodayam // 3.33.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāraṇaṃ tasya deho 'yaṃ dhātuḥ karmaṇi karmaṇi / sa yathā prerayaty enaṃ tathāyaṃ kurute 'vaśaḥ // 3.33.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu teṣu hi kṛtyeṣu viniyoktā maheśvaraḥ / sarvabhūtāni kaunteya kārayaty avaśāny api // 3.33.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasārthān viniścitya paścāt prāpnoti karmaṇā / buddhipūrvaṃ svayaṃ dhīraḥ puruṣas tatra kāraṇam // 3.33.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkhyātuṃ naiva śakyāni karmāṇi puruṣarṣabha / agāranagarāṇāṃ hi siddhiḥ puruṣahaitukī // 3.33.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tile tailaṃ gavi kṣīraṃ kāṣṭhe pāvakam antataḥ / dhiyā dhīro vijānīyād upāyaṃ cāsya siddhaye // 3.33.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pravartate paścāt karaṇeṣv asya siddhaye / tāṃ siddhim upajīvanti karmaṇām iha jantavaḥ // 3.33.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśalena kṛtaṃ karma kartrā sādhu viniścitam / idaṃ tv akuśaleneti viśeṣād upalabhyate // 3.33.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭāpūrtaphalaṃ na syān na śiṣyo na gurur bhavet / puruṣaḥ karmasādhyeṣu syāc ced ayam akāraṇam // 3.33.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kartṛtvād eva puruṣaḥ karmasiddhau praśasyate / asiddhau nindyate cāpi karmanāśaḥ kathaṃ tv iha // 3.33.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarvam eva haṭhenaike diṣṭenaike vadanty uta / puruṣaprayatnajaṃ ke cit traidham etan nirucyate // 3.33.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) na caivaitāvatā kāryaṃ manyanta iti cāpare / asti sarvam adṛśyaṃ tu diṣṭaṃ caiva tathā haṭhaḥ // 3.33.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛśyate hi haṭhāc caiva diṣṭāc cārthasya saṃtatiḥ // 3.33.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kiṃ cid daivād dhaṭhāt kiṃ cit kiṃ cid eva svakarmataḥ / puruṣaḥ phalam āpnoti caturthaṃ nātra kāraṇam // 3.33.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśalāḥ pratijānanti ye tattvaviduṣo janāḥ // 3.33.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathaiva dhātā bhūtānām iṣṭāniṣṭaphalapradaḥ / yadi na syān na bhūtānāṃ kṛpaṇo nāma kaś cana // 3.33.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yaṃ yam artham abhiprepsuḥ kurute karma pūruṣaḥ / tat tat saphalam eva syād yadi na syāt purākṛtam // 3.33.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tridvārām arthasiddhiṃ tu nānupaśyanti ye narāḥ / tathaivānarthasiddhiṃ ca yathā lokās tathaiva te // 3.33.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kartavyaṃ tv eva karmeti manor eṣa viniścayaḥ / ekāntena hy anīho 'yaṃ parābhavati pūruṣaḥ // 3.33.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurvato hi bhavaty eva prāyeṇeha yudhiṣṭhira / ekāntaphalasiddhiṃ tu na vindaty alasaḥ kva cit // 3.33.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃbhave tv asya hetuḥ prāyaścittaṃ tu lakṣyate / kṛte karmaṇi rājendra tathānṛṇyam avāpyate // 3.33.38 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) alakṣmīr āviśaty enaṃ śayānam alasaṃ naram / niḥsaṃśayaṃ phalaṃ labdhvā dakṣo bhūtim upāśnute // 3.33.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anarthaṃ saṃśayāvasthaṃ vṛṇvate muktasaṃśayāḥ / dhīrā narāḥ karmaratā na tu niḥsaṃśayaṃ kva cit // 3.33.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ekāntena hy anartho 'yaṃ vartate 'smāsu sāṃpratam / na tu niḥsaṃśayaṃ na syāt tvayi karmaṇy avasthite // 3.33.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā siddhir eva syān mahimā tu tathaiva te / vṛkodarasya bībhatsor bhrātroś ca yamayor api // 3.33.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyeṣāṃ karma saphalam asmākam api vā punaḥ / viprakarṣeṇa budhyeta kṛtakarmā yathā phalam // 3.33.43 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pṛthivīṃ lāṅgalenaiva bhittvā bījaṃ vapaty uta / āste 'tha karṣakas tūṣṇīṃ parjanyas tatra kāraṇam // 3.33.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṭiś cen nānugṛhṇīyād anenās tatra karṣakaḥ / yad anyaḥ puruṣaḥ kuryāt kṛtaṃ tat sakalaṃ mayā // 3.33.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ced aphalam asmākaṃ nāparādho 'sti naḥ kva cit / iti dhīro 'nvavekṣyaiva nātmānaṃ tatra garhayet // 3.33.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurvato nārthasiddhir me bhavatīti ha bhārata / nirvedo nātra gantavyo dvāv etau hy asya karmaṇaḥ // 3.33.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddhir vāpy atha vāsiddhir apravṛttir ato 'nyathā // 3.33.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bahūnāṃ samavāye hi bhāvānāṃ karma sidhyati / guṇābhāve phalaṃ nyūnaṃ bhavaty aphalam eva vā // 3.33.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anārambhe tu na phalaṃ na guṇo dṛśyate 'cyuta // 3.33.48.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) deśakālāv upāyāṃś ca maṅgalaṃ svasti vṛddhaye / yunakti medhayā dhīro yathāśakti yathābalam // 3.33.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apramattena tat kāryam upadeṣṭā parākramaḥ / bhūyiṣṭhaṃ karmayogeṣu sarva eva parākramaḥ // 3.33.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ tu dhīro 'nvavekṣeta śreyāṃsaṃ bahubhir guṇaiḥ / sāmnaivārthaṃ tato lipset karma cāsmai prayojayet // 3.33.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyasanaṃ vāsya kāṅkṣeta vināśaṃ vā yudhiṣṭhira / api sindhor girer vāpi kiṃ punar martyadharmiṇaḥ // 3.33.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utthānayuktaḥ satataṃ pareṣām antaraiṣaṇe / ānṛṇyam āpnoti naraḥ parasyātmana eva ca // 3.33.53 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) na caivātmāvamantavyaḥ puruṣeṇa kadā cana / na hy ātmaparibhūtasya bhūtir bhavati bhārata // 3.33.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃsthitikā siddhir iyaṃ lokasya bhārata / citrā siddhigatiḥ proktā kālāvasthāvibhāgataḥ // 3.33.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇaṃ me pitā pūrvaṃ vāsayām āsa paṇḍitam / so 'smā artham imaṃ prāha pitre me bharatarṣabha // 3.33.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nītiṃ bṛhaspatiproktāṃ bhrātṝn me 'grāhayat purā / teṣāṃ sāṃkathyam aśrauṣam aham etat tadā gṛhe // 3.33.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māṃ rājan karmavatīm āgatām āha sāntvayan / śuśrūṣamāṇām āsīnāṃ pitur aṅke yudhiṣṭhira // 3.33.58 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: ma-vipulā) yājñasenyā vacaḥ śrutvā bhīmaseno 'tyamarṣaṇaḥ / niḥśvasann upasaṃgamya kruddho rājānam abravīt // 3.34.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājyasya padavīṃ dharmyāṃ vraja satpuruṣocitām / dharmakāmārthahīnānāṃ kiṃ no vastuṃ tapovane // 3.34.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva dharmeṇa tad rājyaṃ nārjavena na caujasā / akṣakūṭam adhiṣṭhāya hṛtaṃ duryodhanena naḥ // 3.34.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gomāyuneva siṃhānāṃ durbalena balīyasām / āmiṣaṃ vighasāśena tadvad rājyaṃ hi no hṛtam // 3.34.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmaleśapraticchannaḥ prabhavaṃ dharmakāmayoḥ / artham utsṛjya kiṃ rājan durgeṣu paritapyase // 3.34.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavato 'nuvidhānena rājyaṃ naḥ paśyatāṃ hṛtam / ahāryam api śakreṇa guptaṃ gāṇḍīvadhanvanā // 3.34.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuṇīnām iva bilvāni paṅgūnām iva dhenavaḥ / hṛtam aiśvaryam asmākaṃ jīvatāṃ bhavataḥ kṛte // 3.34.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavataḥ priyam ity evaṃ mahad vyasanam īdṛśam / dharmakāme pratītasya pratipannāḥ sma bhārata // 3.34.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karśayāmaḥ svamitrāṇi nandayāmaś ca śātravān / ātmānaṃ bhavataḥ śāstre niyamya bharatarṣabha // 3.34.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad vayaṃ na tadaivaitān dhārtarāṣṭrān nihanmahi / bhavataḥ śāstram ādāya tan nas tapati duṣkṛtam // 3.34.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainām anvavekṣasva mṛgacaryām ivātmanaḥ / avīrācaritāṃ rājan na balasthair niṣevitām // 3.34.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāṃ na kṛṣṇo na bībhatsur nābhimanyur na sṛñjayaḥ / na cāham abhinandāmi na ca mādrīsutāv ubhau // 3.34.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān dharmo dharma iti satataṃ vratakarśitaḥ / kaccid rājan na nirvedād āpannaḥ klībajīvikām // 3.34.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) durmanuṣyā hi nirvedam aphalaṃ sarvaghātinam / aśaktāḥ śriyam āhartum ātmanaḥ kurvate priyam // 3.34.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān dṛṣṭimāñ śaktaḥ paśyann ātmani pauruṣam / ānṛśaṃsyaparo rājan nānartham avabudhyase // 3.34.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmān amī dhārtarāṣṭrāḥ kṣamamāṇān alaṃ sataḥ / aśaktān eva manyante tadduḥkhaṃ nāhave vadhaḥ // 3.34.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tatra ced yudhyamānānām ajihmam anivartinām / sarvaśo hi vadhaḥ śreyān pretya lokāṃl labhemahi // 3.34.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā vayam evaitān nihatya bharatarṣabha / ādadīmahi gāṃ sarvāṃ tathāpi śreya eva naḥ // 3.34.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā kāryam etan naḥ svadharmam anutiṣṭhatām / kāṅkṣatāṃ vipulāṃ kīrtiṃ vairaṃ praticikīrṣatām // 3.34.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmārthaṃ yudhyamānānāṃ vidite kṛtyalakṣaṇe / anyair apahṛte rājye praśaṃsaiva na garhaṇā // 3.34.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karśanārtho hi yo dharmo mitrāṇām ātmanas tathā / vyasanaṃ nāma tad rājan na sa dharmaḥ kudharma tat // 3.34.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā dharmanityaṃ tu puruṣaṃ dharmadurbalam / jahatas tāta dharmārthau pretaṃ duḥkhasukhe yathā // 3.34.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya dharmo hi dharmārthaṃ kleśabhāṅ na sa paṇḍitaḥ / na sa dharmasya vedārthaṃ sūryasyāndhaḥ prabhām iva // 3.34.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya cārthārtham evārthaḥ sa ca nārthasya kovidaḥ / rakṣate bhṛtako 'raṇyaṃ yathā syāt tādṛg eva saḥ // 3.34.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ativelaṃ hi yo 'rthārthī netarāv anutiṣṭhati / sa vadhyaḥ sarvabhūtānāṃ brahmaheva jugupsitaḥ // 3.34.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satataṃ yaś ca kāmārthī netarāv anutiṣṭhati / mitrāṇi tasya naśyanti dharmārthābhyāṃ ca hīyate // 3.34.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya dharmārthahīnasya kāmānte nidhanaṃ dhruvam / kāmato ramamāṇasya mīnasyevāmbhasaḥ kṣaye // 3.34.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād dharmārthayor nityaṃ na pramādyanti paṇḍitāḥ / prakṛtiḥ sā hi kāmasya pāvakasyāraṇir yathā // 3.34.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā dharmamūlo 'rtho dharmaś cārthaparigrahaḥ / itaretarayonī tau viddhi meghodadhī yathā // 3.34.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dravyārthasparśasaṃyoge yā prītir upajāyate / sa kāmaś cittasaṃkalpaḥ śarīraṃ nāsya vidyate // 3.34.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthārthī puruṣo rājan bṛhantaṃ dharmam ṛcchati / artham ṛcchati kāmārthī na kāmād anyam ṛcchatī // 3.34.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi kāmena kāmo 'nyaḥ sādhyate phalam eva tat / upayogāt phalasyeva kāṣṭhād bhasmeva paṇḍitaḥ // 3.34.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imāñ śakunikān rājan hanti vaitaṃsiko yathā / etad rūpam adharmasya bhūteṣu ca vihiṃsatām // 3.34.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmāl lobhāc ca dharmasya pravṛttiṃ yo na paśyati / sa vadhyaḥ sarvabhūtānāṃ pretya ceha ca durmatiḥ // 3.34.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyaktaṃ te vidito rājann artho dravyaparigrahaḥ / prakṛtiṃ cāpi vetthāsya vikṛtiṃ cāpi bhūyasīm // 3.34.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya nāśaṃ vināśaṃ vā jarayā maraṇena vā / anartham iti manyante so 'yam asmāsu vartate // 3.34.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇāṃ ca pañcānāṃ manaso hṛdayasya ca / viṣaye vartamānānāṃ yā prītir upajāyate // 3.34.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kāma iti me buddhiḥ karmaṇāṃ phalam uttamam // 3.34.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam eva pṛthag dṛṣṭvā dharmārthau kāmam eva ca / na dharmapara eva syān na cārthaparamo naraḥ // 3.34.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kāmaparamo vā syāt sarvān seveta sarvadā // 3.34.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dharmaṃ pūrvaṃ dhanaṃ madhye jaghanye kāmam ācaret / ahany anucared evam eṣa śāstrakṛto vidhiḥ // 3.34.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmaṃ pūrvaṃ dhanaṃ madhye jaghanye dharmam ācaret / vayasy anucared evam eṣa śāstrakṛto vidhiḥ // 3.34.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmaṃ cārthaṃ ca kāmaṃ ca yathāvad vadatāṃ vara / vibhajya kāle kālajñaḥ sarvān seveta paṇḍitaḥ // 3.34.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mokṣo vā paramaṃ śreya eṣa rājan sukhārthinām / prāptir vā buddhim āsthāya sopāyaṃ kurunandana // 3.34.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vāśu kriyatāṃ rājan prāptir vāpy adhigamyatām / jīvitaṃ hy āturasyeva duḥkham antaravartinaḥ // 3.34.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditaś caiva te dharmaḥ satataṃ caritaś ca te / jānate tvayi śaṃsanti suhṛdaḥ karmacodanām // 3.34.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānaṃ yajñaḥ satāṃ pūjā vedadhāraṇam ārjavam / eṣa dharmaḥ paro rājan phalavān pretya ceha ca // 3.34.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa nārthavihīnena śakyo rājan niṣevitum / akhilāḥ puruṣavyāghra guṇāḥ syur yady apītare // 3.34.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmamūlaṃ jagad rājan nānyad dharmād viśiṣyate / dharmaś cārthena mahatā śakyo rājan niṣevitum // 3.34.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na cārtho bhaikṣacaryeṇa nāpi klaibyena karhi cit / vettuṃ śakyaḥ sadā rājan kevalaṃ dharmabuddhinā // 3.34.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiṣiddhā hi te yācñā yayā sidhyati vai dvijaḥ / tejasaivārthalipsāyāṃ yatasva puruṣarṣabha // 3.34.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaikṣacaryā na vihitā na ca viṭśūdrajīvikā / kṣatriyasya viśeṣeṇa dharmas tu balam aurasam // 3.34.50 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) udāram eva vidvāṃso dharmaṃ prāhur manīṣiṇaḥ / udāraṃ pratipadyasva nāvare sthātum arhasi // 3.34.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anubudhyasva rājendra vettha dharmān sanātanān / krūrakarmābhijāto 'si yasmād udvijate janaḥ // 3.34.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajāpālanasaṃbhūtaṃ phalaṃ tava na garhitam / eṣa te vihito rājan dhātrā dharmaḥ sanātanaḥ // 3.34.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād vicalitaḥ pārtha loke hāsyaṃ gamiṣyasi / svadharmād dhi manuṣyāṇāṃ calanaṃ na praśasyate // 3.34.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kṣātraṃ hṛdayaṃ kṛtvā tyaktvedaṃ śithilaṃ manaḥ / vīryam āsthāya kaunteya dhuram udvaha dhuryavat // 3.34.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi kevaladharmātmā pṛthivīṃ jātu kaś cana / pārthivo vyajayad rājan na bhūtiṃ na punaḥ śriyam // 3.34.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jihvāṃ dattvā bahūnāṃ hi kṣudrāṇāṃ lubdhacetasām / nikṛtyā labhate rājyam āhāram iva śalyakaḥ // 3.34.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātaraḥ pūrvajātāś ca susamṛddhāś ca sarvaśaḥ / nikṛtyā nirjitā devair asurāḥ pāṇḍavarṣabha // 3.34.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ balavataḥ sarvam iti buddhvā mahīpate / jahi śatrūn mahābāho parāṃ nikṛtim āsthitaḥ // 3.34.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy arjunasamaḥ kaś cid yudhi yoddhā dhanurdharaḥ / bhavitā vā pumān kaś cin matsamo vā gadādharaḥ // 3.34.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sattvena kurute yuddhaṃ rājan subalavān api / na pramāṇena notsāhāt sattvastho bhava pāṇḍava // 3.34.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sattvaṃ hi mūlam arthasya vitathaṃ yad ato 'nyathā / na tu prasaktaṃ bhavati vṛkṣacchāyeva haimanī // 3.34.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) arthatyāgo hi kāryaḥ syād arthaṃ śreyāṃsam icchatā / bījaupamyena kaunteya mā te bhūd atra saṃśayaḥ // 3.34.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthena tu samo 'nartho yatra labhyeta nodayaḥ / na tatra vipaṇaḥ kāryaḥ kharakaṇḍūyitaṃ hi tat // 3.34.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eva manuṣyendra dharmaṃ tyaktvālpakaṃ naraḥ / bṛhantaṃ dharmam āpnoti sa buddha iti niścitaḥ // 3.34.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amitraṃ mitrasaṃpannaṃ mitrair bhindanti paṇḍitāḥ / bhinnair mitraiḥ parityaktaṃ durbalaṃ kurute vaśe // 3.34.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sattvena kurute yuddhaṃ rājan subalavān api / nodyamena na hotrābhiḥ sarvāḥ svīkurute prajāḥ // 3.34.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā saṃhatair eva durbalair balavān api / amitraḥ śakyate hantuṃ madhuhā bhramarair iva // 3.34.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā rājan prajāḥ sarvāḥ sūryaḥ pāti gabhastibhiḥ / atti caiva tathaiva tvaṃ savituḥ sadṛśo bhava // 3.34.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dhy api tapo rājan purāṇam iti naḥ śrutam / vidhinā pālanaṃ bhūmer yat kṛtaṃ naḥ pitāmahaiḥ // 3.34.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apeyāt kila bhāḥ sūryāl lakṣmīś candramasas tathā / iti loko vyavasito dṛṣṭvemāṃ bhavato vyathām // 3.34.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhavataś ca praśaṃsābhir nindābhir itarasya ca / kathāyuktāḥ pariṣadaḥ pṛthag rājan samāgatāḥ // 3.34.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) idam abhyadhikaṃ rājan brāhmaṇā guravaś ca te / sametāḥ kathayantīha muditāḥ satyasaṃdhatām // 3.34.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan na mohān na kārpaṇyān na lobhān na bhayād api / anṛtaṃ kiṃ cid uktaṃ te na kāmān nārthakāraṇāt // 3.34.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad enaḥ kurute kiṃ cid rājā bhūmim avāpnuvan / sarvaṃ tan nudate paścād yajñair vipuladakṣiṇaiḥ // 3.34.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇebhyo dadad grāmān gāś ca rājan sahasraśaḥ / mucyate sarvapāpebhyas tamobhya iva candramāḥ // 3.34.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurajānapadāḥ sarve prāyaśaḥ kurunandana / savṛddhabālāḥ sahitāḥ śaṃsanti tvāṃ yudhiṣṭhira // 3.34.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) śvadṛtau kṣīram āsaktaṃ brahma vā vṛṣale yathā / satyaṃ stene balaṃ nāryāṃ rājyaṃ duryodhane tathā // 3.34.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti nirvacanaṃ loke ciraṃ carati bhārata / api caitat striyo bālāḥ svādhyāyam iva kurvate // 3.34.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān ratham āsthāya sarvopakaraṇānvitam / tvaramāṇo 'bhiniryātu ciram arthopapādakam // 3.34.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācayitvā dvijaśreṣṭhān adyaiva gajasāhvayam / astravidbhiḥ parivṛto bhrātṛbhir dṛḍhadhanvibhiḥ // 3.34.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āśīviṣasamair vīrair marudbhir iva vṛtrahā // 3.34.81.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) amitrāṃs tejasā mṛdnann asurebhya ivārihā / śriyam ādatsva kaunteya dhārtarāṣṭrān mahābala // 3.34.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi gāṇḍīvamuktānāṃ śarāṇāṃ gārdhravāsasām / sparśam āśīviṣābhānāṃ martyaḥ kaś cana saṃsahet // 3.34.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa vīro na mātaṅgo na sadaśvo 'sti bhārata / yaḥ saheta gadāvegaṃ mama kruddhasya saṃyuge // 3.34.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sṛñjayaiḥ saha kaikeyair vṛṣṇīnām ṛṣabheṇa ca / kathaṃ svid yudhi kaunteya rājyaṃ na prāpnuyāmahe // 3.34.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃśayaṃ bhārata satyam etad; yan mā tudan vākyaśalyaiḥ kṣiṇoṣi / na tvā vigarhe pratikūlam etan; mamānayād dhi vyasanaṃ va āgāt // 3.35.1 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] ahaṃ hy akṣān anvapadyaṃ jihīrṣan; rājyaṃ sarāṣṭraṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāt / tan mā śaṭhaḥ kitavaḥ pratyadevīt; suyodhanārthaṃ subalasya putraḥ // 3.35.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] mahāmāyaḥ śakuniḥ pārvatīyaḥ; sadā sabhāyāṃ pravapann akṣapūgān / amāyinaṃ māyayā pratyadevīt; tato 'paśyaṃ vṛjinaṃ bhīmasena // 3.35.3 ajñātasamavṛtta [11: yBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) akṣān hi dṛṣṭvā śakuner yathāvat; kāmānulomān ayujo yujaś ca / śakyaṃ niyantum abhaviṣyad ātmā; manyus tu hanti puruṣasya dhairyam // 3.35.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], indravajrā [11: ttjgg] yantuṃ nātmā śakyate pauruṣeṇa; mānena vīryeṇa ca tāta naddhaḥ / na te vācaṃ bhīmasenābhyasūye; manye tathā tad bhavitavyam āsīt // 3.35.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] sa no rājā dhṛtarāṣṭrasya putro; nyapātayad vyasane rājyam icchan / dāsyaṃ ca no 'gamayad bhīmasena; yatrābhavac charaṇaṃ draupadī naḥ // 3.35.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: tBtgg] tvaṃ cāpi tad vettha dhanaṃjayaś ca; punardyūtāyāgatānāṃ sabhāṃ naḥ / yan mābravīd dhṛtarāṣṭrasya putra; ekaglahārthaṃ bharatānāṃ samakṣam // 3.35.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] vane samā dvādaśa rājaputra; yathākāmaṃ viditam ajātaśatro / athāparaṃ cāviditaṃ carethāḥ; sarvaiḥ saha bhrātṛbhiś chadmagūḍhaḥ // 3.35.8 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tvāṃ cec chrutvā tāta tathā carantam; avabhotsyante bhāratānāṃ carāḥ sma / anyāṃś carethās tāvato 'bdāṃs tatas tvaṃ; niścitya tat pratijānīhi pārtha // 3.35.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [12: smyj], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: mtjgg] caraiś cen no 'viditaḥ kālam etaṃ; yukto rājan mohayitvā madīyān / bravīmi satyaṃ kurusaṃsadīha; tavaiva tā bhārata pañca nadyaḥ // 3.35.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] vayaṃ caivaṃ bhrātaraḥ sarva eva; tvayā jitāḥ kālam apāsya bhogān / vasema ity āha purā sa rājā; madhye kurūṇāṃ sa mayoktas tatheti // 3.35.11 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tatra dyūtam abhavan no jaghanyaṃ; tasmiñ jitāḥ pravrajitāś ca sarve / itthaṃ ca deśān anusaṃcarāmo; vanāni kṛcchrāṇi ca kṛcchrarūpāḥ // 3.35.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mntgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] suyodhanaś cāpi na śāntim icchan; bhūyaḥ sa manyor vaśam anvagacchat / udyojayām āsa kurūṃś ca sarvān; ye cāsya ke cid vaśam anvagacchan // 3.35.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] taṃ saṃdhim āsthāya satāṃ sakāśe; ko nāma jahyād iha rājyahetoḥ / āryasya manye maraṇād garīyo; yad dharmam utkramya mahīṃ praśiṣyāt // 3.35.14 indravajrā [11: ttjgg] tadaiva ced vīrakarmākariṣyo; yadā dyūte parighaṃ paryamṛkṣaḥ / bāhū didhakṣan vāritaḥ phalgunena; kiṃ duṣkṛtaṃ bhīma tadābhaviṣyat // 3.35.15 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: tmyj], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] prāg eva caivaṃ samayakriyāyāḥ; kiṃ nābravīḥ pauruṣam āvidānaḥ / prāptaṃ tu kālaṃ tv abhipadya paścāt; kiṃ mām idānīm ativelam āttha // 3.35.16 indravajrā [11: ttjgg] bhūyo 'pi duḥkhaṃ mama bhīmasena; dūye viṣasyeva rasaṃ viditvā / yad yājñasenīṃ parikṛṣyamāṇāṃ; saṃdṛśya tat kṣāntam iti sma bhīma // 3.35.17 indravajrā [11: ttjgg] na tv adya śakyaṃ bharatapravīra; kṛtvā yad uktaṃ kuruvīramadhye / kālaṃ pratīkṣasva sukhodayasya; paktiṃ phalānām iva bījavāpaḥ // 3.35.18 indravajrā [11: ttjgg] yadā hi pūrvaṃ nikṛto nikṛtyā; vairaṃ sapuṣpaṃ saphalaṃ viditvā / mahāguṇaṃ harati hi pauruṣeṇa; tadā vīro jīvati jīvaloke // 3.35.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: jBsj], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śriyaṃ ca loke labhate samagrāṃ; manye cāsmai śatravaḥ saṃnamante / mitrāṇi cainam atirāgād bhajante; devā ivendram anujīvanti cainam // 3.35.20 ajñātasamavṛtta [12: tByy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) mama pratijñāṃ ca nibodha satyāṃ; vṛṇe dharmam amṛtāj jīvitāc ca / rājyaṃ ca putrāś ca yaśo dhanaṃ ca; sarvaṃ na satyasya kalām upaiti // 3.35.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yntgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃdhiṃ kṛtvaiva kālena antakena patatriṇā / anantenāprameyena srotasā sarvahāriṇā // 3.36.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣaṃ manyase kālaṃ martyaḥ san kālabandhanaḥ / phenadharmā mahārāja phaladharmā tathaiva ca // 3.36.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nimeṣād api kaunteya yasyāyur apacīyate / sūcyevāñjanacūrṇasya kim iti pratipālayet // 3.36.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo nūnam amitāyuḥ syād atha vāpi pramāṇavit / sa kālaṃ vai pratīkṣeta sarvapratyakṣadarśivān // 3.36.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratīkṣamāṇān kālo naḥ samā rājaṃs trayodaśa / āyuṣo 'pacayaṃ kṛtvā maraṇāyopaneṣyati // 3.36.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śarīriṇāṃ hi maraṇaṃ śarīre nityam āśritam / prāg eva maraṇāt tasmād rājyāyaiva ghaṭāmahe // 3.36.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yo na yāti prasaṃkhyānam aspaṣṭo bhūmivardhanaḥ / ayātayitvā vairāṇi so 'vasīdati gaur iva // 3.36.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yo na yātayate vairam alpasattvodyamaḥ pumān / aphalaṃ tasya janmāhaṃ manye durjātajāyinaḥ // 3.36.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hairaṇyau bhavato bāhū śrutir bhavati pārthiva / hatvā dviṣantaṃ saṃgrāme bhuktvā bāhvarjitaṃ vasu // 3.36.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) hatvā cet puruṣo rājan nikartāram ariṃdama / ahnāya narakaṃ gacchet svargeṇāsya sa saṃmitaḥ // 3.36.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣajo hi saṃtāpaḥ pāvakād dīptimattaraḥ / yenāham abhisaṃtapto na naktaṃ na divā śaye // 3.36.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ ca pārtho bībhatsur variṣṭho jyāvikarṣaṇe / āste paramasaṃtapto nūnaṃ siṃha ivāśaye // 3.36.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yo 'yam eko 'bhimanute sarvāṃl loke dhanurbhṛtaḥ / so 'yam ātmajam ūṣmāṇaṃ mahāhastīva yacchati // 3.36.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nakulaḥ sahadevaś ca vṛddhā mātā ca vīrasūḥ / tavaiva priyam icchanta āsate jaḍamūkavat // 3.36.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve te priyam icchanti bāndhavāḥ saha sṛñjayaiḥ / aham eko 'bhisaṃtapto mātā ca prativindhyataḥ // 3.36.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyam eva tu sarveṣāṃ yad bravīmy uta kiṃ cana / sarve hī vyasanaṃ prāptāḥ sarve yuddhābhinandinaḥ // 3.36.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) netaḥ pāpīyasī kā cid āpad rājan bhaviṣyati / yan no nīcair alpabalai rājyam ācchidya bhujyate // 3.36.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) śīladoṣād ghṛṇāviṣṭa ānṛśaṃsyāt paraṃtapa / kleśāṃs titikṣase rājan nānyaḥ kaś cit praśaṃsati // 3.36.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghṛṇī brāhmaṇarūpo 'si kathaṃ kṣatre ajāyathāḥ / asyāṃ hi yonau jāyante prāyaśaḥ krūrabuddhayaḥ // 3.36.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aśrauṣīs tvaṃ rājadharmān yathā vai manur abravīt / krūrān nikṛtisaṃyuktān vihitān aśamātmakān // 3.36.20 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kartavye puruṣavyāghra kim āsse pīṭhasarpavat / buddhyā vīryeṇa saṃyuktaḥ śrutenābhijanena ca // 3.36.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tṛṇānāṃ muṣṭinaikena himavantaṃ tu parvatam / channam icchasi kaunteya yo 'smān saṃvartum icchasi // 3.36.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajñātacaryā gūḍhena pṛthivyāṃ viśrutena ca / divīva pārtha sūryeṇa na śakyā carituṃ tvayā // 3.36.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bṛhacchāla ivānūpe śākhāpuṣpapalāśavān / hastī śveta ivājñātaḥ kathaṃ jiṣṇuś cariṣyati // 3.36.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imau ca siṃhasaṃkāśau bhrātarau sahitau śiśū / nakulaḥ sahadevaś ca kathaṃ pārtha cariṣyataḥ // 3.36.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyakīrtī rājaputrī draupadī vīrasūr iyam / viśrutā katham ajñātā kṛṣṇā pārtha cariṣyati // 3.36.26 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) māṃ cāpi rājañ jānanti ākumāram imāḥ prajāḥ / ajñātacaryāṃ paśyāmi meror iva nigūhanam // 3.36.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tathaiva bahavo 'smābhī rāṣṭrebhyo vipravāsitāḥ / rājāno rājaputrāś ca dhṛtarāṣṭram anuvratāḥ // 3.36.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi te 'py upaśāmyanti nikṛtānāṃ nirākṛtāḥ / avaśyaṃ tair nikartavyam asmākaṃ tatpriyaiṣibhiḥ // 3.36.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'py asmāsu prayuñjīran pracchannān subahūñ janān / ācakṣīraṃś ca no jñātvā tan naḥ syāt sumahad bhayam // 3.36.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmābhir uṣitāḥ samyag vane māsās trayodaśa / parimāṇena tān paśya tāvataḥ parivatsarān // 3.36.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asti māsaḥ pratinidhir yathā prāhur manīṣiṇaḥ / pūtikān iva somasya tathedaṃ kriyatām iti // 3.36.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha vānaḍuhe rājan sādhave sādhuvāhine / sauhityadānād ekasmād enasaḥ pratimucyate // 3.36.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmāc chatruvadhe rājan kriyatāṃ niścayas tvayā / kṣatriyasya tu sarvasya nānyo dharmo 'sti saṃyugāt // 3.36.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenavacaḥ śrutvā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / niḥśvasya puruṣavyāghraḥ saṃpradadhyau paraṃtapaḥ // 3.37.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa muhūrtam iva dhyātvā viniścityetikṛtyatām / bhīmasenam idaṃ vākyam apadāntaram abravīt // 3.37.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mahābāho yathā vadasi bhārata / idam anyat samādhatsva vākyaṃ me vākyakovida // 3.37.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāpāpāni karmāṇi yāni kevalasāhasāt / ārabhyante bhīmasena vyathante tāni bhārata // 3.37.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sumantrite suvikrānte sukṛte suvicārite / sidhyanty arthā mahābāho daivaṃ cātra pradakṣiṇam // 3.37.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ tu kevalacāpalyād baladarpocchritaḥ svayam / ārabdhavyam idaṃ karma manyase śṛṇu tatra me // 3.37.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūriśravāḥ śalaś caiva jalasaṃdhaś ca vīryavān / bhīṣmo droṇaś ca karṇaś ca droṇaputraś ca vīryavān // 3.37.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrā durādharṣā duryodhanapurogamāḥ / sarva eva kṛtāstrāś ca satataṃ cātatāyinaḥ // 3.37.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānaḥ pārthivāś caiva ye 'smābhir upatāpitāḥ / saṃśritāḥ kauravaṃ pakṣaṃ jātasnehāś ca sāṃpratam // 3.37.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanahite yuktā na tathāsmāsu bhārata / pūrṇakośā balopetāḥ prayatiṣyanti rakṣaṇe // 3.37.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve kauravasainyasya saputrāmātyasainikāḥ / saṃvibhaktā hi mātrābhir bhogair api ca sarvaśaḥ // 3.37.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanena te vīrā mānitāś ca viśeṣataḥ / prāṇāṃs tyakṣyanti saṃgrāme iti me niścitā matiḥ // 3.37.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samā yady api bhīṣmasya vṛttir asmāsu teṣu ca / droṇasya ca mahābāho kṛpasya ca mahātmanaḥ // 3.37.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaśyaṃ rājapiṇḍas tair nirveśya iti me matiḥ / tasmāt tyakṣyanti saṃgrāme prāṇān api sudustyajān // 3.37.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve divyāstravidvāṃsaḥ sarve dharmaparāyaṇāḥ / ajeyāś ceti me buddhir api devaiḥ savāsavaiḥ // 3.37.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣī nityasaṃhṛṣṭas tatra karṇo mahārathaḥ / sarvāstravid anādhṛṣya abhedyakavacāvṛtaḥ // 3.37.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anirjitya raṇe sarvān etān puruṣasattamān / aśakyo hy asahāyena hantuṃ duryodhanas tvayā // 3.37.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na nidrām adhigacchāmi cintayāno vṛkodara / ati sarvān dhanurgrāhān sūtaputrasya lāghavam // 3.37.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad vacanam ājñāya bhīmaseno 'tyamarṣaṇaḥ / babhūva vimanās trasto na caivovāca kiṃ cana // 3.37.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ saṃvadator evaṃ tadā pāṇḍavayor dvayoḥ / ājagāma mahāyogī vyāsaḥ satyavatīsutaḥ // 3.37.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhigamya yathānyāyaṃ pāṇḍavaiḥ pratipūjitaḥ / yudhiṣṭhiram idaṃ vākyam uvāca vadatāṃ varaḥ // 3.37.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhira mahābāho vedmi te hṛdi mānasam / manīṣayā tataḥ kṣipram āgato 'smi nararṣabha // 3.37.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmād droṇāt kṛpāt karṇād droṇaputrāc ca bhārata / yat te bhayam amitraghna hṛdi saṃparivartate // 3.37.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat te 'haṃ nāśayiṣyāmi vidhidṛṣṭena hetunā / tac chrutvā dhṛtim āsthāya karmaṇā pratipādaya // 3.37.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata ekāntam unnīya pārāśaryo yudhiṣṭhiram / abravīd upapannārtham idaṃ vākyaviśāradaḥ // 3.37.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyasas te paraḥ kālaḥ prāpto bharatasattama / yenābhibhavitā śatrūn raṇe pārtho dhanaṃjayaḥ // 3.37.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhāṇemāṃ mayā proktāṃ siddhiṃ mūrtimatīm iva / vidyāṃ pratismṛtiṃ nāma prapannāya bravīmi te // 3.37.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yām avāpya mahābāhur arjunaḥ sādhayiṣyati // 3.37.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) astrahetor mahendraṃ ca rudraṃ caivābhigacchatu / varuṇaṃ ca dhaneśaṃ ca dharmarājaṃ ca pāṇḍava // 3.37.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakto hy eṣa surān draṣṭuṃ tapasā vikrameṇa ca // 3.37.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ṛṣir eṣa mahātejā nārāyaṇasahāyavān / purāṇaḥ śāśvato devo viṣṇor aṃśaḥ sanātanaḥ // 3.37.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrāṇīndrāc ca rudrāc ca lokapālebhya eva ca / samādāya mahābāhur mahat karma kariṣyati // 3.37.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanād asmāc ca kaunteya vanam anyad vicintyatām / nivāsārthāya yad yuktaṃ bhaved vaḥ pṛthivīpate // 3.37.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekatra ciravāso hi na prītijanano bhavet / tāpasānāṃ ca śāntānāṃ bhaved udvegakārakaḥ // 3.37.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgāṇām upayogaś ca vīrudoṣadhisaṃkṣayaḥ / bibharṣi hi bahūn viprān vedavedāṅgapāragān // 3.37.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā prapannāya śucaye bhagavān prabhuḥ / provāca yogatattvajño yogavidyām anuttamām // 3.37.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmarājñe tadā dhīmān vyāsaḥ satyavatīsutaḥ / anujñāya ca kaunteyaṃ tatraivāntaradhīyata // 3.37.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tu dharmātmā tad brahma manasā yataḥ / dhārayām āsa medhāvī kāle kāle samabhyasan // 3.37.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vyāsavākyamudito vanād dvaitavanāt tataḥ / yayau sarasvatītīre kāmyakaṃ nāma kānanam // 3.37.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tam anvayur mahārāja śikṣākṣaravidas tathā / brāhmaṇās tapasā yuktā devendram ṛṣayo yathā // 3.37.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kāmyakam āsādya punas te bharatarṣabhāḥ / nyaviśanta mahātmānaḥ sāmātyāḥ sapadānugāḥ // 3.37.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te nyavasan rājan kaṃ cit kālaṃ manasvinaḥ / dhanurvedaparā vīrāḥ śṛṇvānā vedam uttamam // 3.37.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caranto mṛgayāṃ nityaṃ śuddhair bāṇair mṛgārthinaḥ / pitṛdaivataviprebhyo nirvapanto yathāvidhi // 3.37.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya cit tv atha kālasya dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / saṃsmṛtya munisaṃdeśam idaṃ vacanam abravīt // 3.38.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivikte viditaprajñam arjunaṃ bharatarṣabham / sāntvapūrvaṃ smitaṃ kṛtvā pāṇinā parisaṃspṛśan // 3.38.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa muhūrtam iva dhyātvā vanavāsam ariṃdamaḥ / dhanaṃjayaṃ dharmarājo rahasīdam uvāca ha // 3.38.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) bhīṣme droṇe kṛpe karṇe droṇaputre ca bhārata / dhanurvedaś catuṣpāda eteṣv adya pratiṣṭhitaḥ // 3.38.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṃ daivam āsuraṃ ca saprayogacikitsitam / sarvāstrāṇāṃ prayogaṃ ca te 'bhijānanti kṛtsnaśaḥ // 3.38.5 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) te sarve dhṛtarāṣṭrasya putreṇa parisāntvitāḥ / saṃvibhaktāś ca tuṣṭāś ca guruvat teṣu vartate // 3.38.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvayodheṣu caivāsya sadā vṛttir anuttamā / śaktiṃ na hāpayiṣyanti te kāle pratipūjitāḥ // 3.38.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya ceyaṃ mahī kṛtsnā duryodhanavaśānugā / tvayi vyapāśrayo 'smākaṃ tvayi bhāraḥ samāhitaḥ // 3.38.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra kṛtyaṃ prapaśyāmi prāptakālam ariṃdama // 3.38.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛṣṇadvaipāyanāt tāta gṛhītopaniṣan mayā / tayā prayuktayā samyag jagat sarvaṃ prakāśate // 3.38.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena tvaṃ brahmaṇā tāta saṃyuktaḥ susamāhitaḥ // 3.38.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) devatānāṃ yathākālaṃ prasādaṃ pratipālaya / tapasā yojayātmānam ugreṇa bharatarṣabha // 3.38.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanuṣmān kavacī khaḍgī muniḥ sārasamanvitaḥ / na kasya cid dadan mārgaṃ gaccha tātottarāṃ diśam // 3.38.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indre hy astrāṇi divyāni samastāni dhanaṃjaya // 3.38.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vṛtrād bhītais tadā devair balam indre samarpitam / tāny ekasthāni sarvāṇi tatas tvaṃ pratipatsyase // 3.38.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakram eva prapadyasva sa te 'strāṇi pradāsyati / dīkṣito 'dyaiva gaccha tvaṃ draṣṭuṃ devaṃ puraṃdaram // 3.38.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā dharmarājas tam adhyāpayata prabhuḥ / dīkṣitaṃ vidhinā tena yatavākkāyamānasam // 3.38.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) anujajñe tato vīraṃ bhrātā bhrātaram agrajaḥ // 3.38.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nideśād dharmarājasya draṣṭuṃ devaṃ puraṃdaram / dhanur gāṇḍīvam ādāya tathākṣayyau maheṣudhī // 3.38.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kavacī satalatrāṇo baddhagodhāṅgulitravān / hutvāgniṃ brāhmaṇān niṣkaiḥ svasti vācya mahābhujaḥ // 3.38.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prātiṣṭhata mahābāhuḥ pragṛhītaśarāsanaḥ / vadhāya dhārtarāṣṭrāṇāṃ niḥśvasyordhvam udīkṣya ca // 3.38.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā tatra kaunteyaṃ pragṛhītaśarāsanam / abruvan brāhmaṇāḥ siddhā bhūtāny antarhitāni ca // 3.38.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipraṃ prāpnuhi kaunteya manasā yad yad icchasi // 3.38.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ siṃham iva gacchantaṃ śālaskandhorum arjunam / manāṃsy ādāya sarveṣāṃ kṛṣṇā vacanam abravīt // 3.38.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat te kuntī mahābāho jātasyaicchad dhanaṃjaya / tat te 'stu sarvaṃ kaunteya yathā ca svayam icchasi // 3.38.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) māsmākaṃ kṣatriyakule janma kaś cid avāpnuyāt / brāhmaṇebhyo namo nityaṃ yeṣāṃ yuddhe na jīvikā // 3.38.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nūnaṃ te bhrātaraḥ sarve tvatkathābhiḥ prajāgare / raṃsyante vīrakarmāṇi kīrtayantaḥ punaḥ punaḥ // 3.38.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva naḥ pārtha bhogeṣu na dhane nota jīvite / tuṣṭir buddhir bhavitrī vā tvayi dīrghapravāsini // 3.38.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi naḥ pārtha sarveṣāṃ sukhaduḥkhe samāhite / jīvitaṃ maraṇaṃ caiva rājyam aiśvaryam eva ca // 3.38.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpṛṣṭo me 'si kaunteya svasti prāpnuhi pāṇḍava // 3.38.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) namo dhātre vidhātre ca svasti gaccha hy anāmayam / svasti te 'stv āntarikṣebhyaḥ pārthivebhyaś ca bhārata // 3.38.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyebhyaś caiva bhūtebhyo ye cānye paripanthinaḥ // 3.38.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā bhrātṝn dhaumyaṃ ca pāṇḍavaḥ / prātiṣṭhata mahābāhuḥ pragṛhya ruciraṃ dhanuḥ // 3.38.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya mārgād apākrāman sarvabhūtāni gacchataḥ / yuktasyaindreṇa yogena parākrāntasya śuṣmiṇaḥ // 3.38.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'gacchat parvataṃ puṇyam ekāhnaiva mahāmanāḥ / manojavagatir bhūtvā yogayukto yathānilaḥ // 3.38.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) himavantam atikramya gandhamādanam eva ca / atyakrāmat sa durgāṇi divārātram atandritaḥ // 3.38.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrakīlaṃ samāsādya tato 'tiṣṭhad dhanaṃjayaḥ / antarikṣe hi śuśrāva tiṣṭheti sa vacas tadā // 3.38.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'paśyat savyasācī vṛkṣamūle tapasvinam / brāhmyā śriyā dīpyamānaṃ piṅgalaṃ jaṭilaṃ kṛśam // 3.38.31 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) so 'bravīd arjunaṃ tatra sthitaṃ dṛṣṭvā mahātapāḥ / kas tvaṃ tāteha saṃprāpto dhanuṣmān kavacī śarī // 3.38.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nibaddhāsitalatrāṇaḥ kṣatradharmam anuvrataḥ // 3.38.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) neha śastreṇa kartavyaṃ śāntānām ayam ālayaḥ / vinītakrodhaharṣāṇāṃ brāhmaṇānāṃ tapasvinām // 3.38.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nehāsti dhanuṣā kāryaṃ na saṃgrāmeṇa karhi cit / nikṣipaitad dhanus tāta prāpto 'si paramāṃ gatim // 3.38.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity anantaujasaṃ vīraṃ yathā cānyaṃ pṛthagjanam / tathā vācam athābhīkṣṇaṃ brāhmaṇo 'rjunam abravīt // 3.38.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cainaṃ cālayām āsa dhairyāt sudṛḍhaniścayam // 3.38.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam uvāca tataḥ prītaḥ sa dvijaḥ prahasann iva / varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te śakro 'ham arisūdana // 3.38.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca sahasrākṣaṃ dhanaṃjayaḥ / prāñjaliḥ praṇato bhūtvā śūraḥ kurukulodvahaḥ // 3.38.37 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) īpsito hy eṣa me kāmo varaṃ cainaṃ prayaccha me / tvatto 'dya bhagavann astraṃ kṛtsnam icchāmi veditum // 3.38.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyuvāca mahendras taṃ prītātmā prahasann iva / iha prāptasya kiṃ kāryam astrais tava dhanaṃjaya // 3.38.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmān vṛṇīṣva lokāṃś ca prāpto 'si paramāṃ gatim // 3.38.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca sahasrākṣaṃ dhanaṃjayaḥ / na lokān na punaḥ kāmān na devatvaṃ kutaḥ sukham // 3.38.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na ca sarvāmaraiśvaryaṃ kāmaye tridaśādhipa / bhrātṝṃs tān vipine tyaktvā vairam apratiyātya ca // 3.38.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akīrtiṃ sarvalokeṣu gaccheyaṃ śāśvatīḥ samāḥ // 3.38.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca vṛtrahā pāṇḍunandanam / sāntvayañ ślakṣṇayā vācā sarvalokanamaskṛtaḥ // 3.38.42 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yadā drakṣyasi bhūteśaṃ tryakṣaṃ śūladharaṃ śivam / tadā dātāsmi te tāta divyāny astrāṇi sarvaśaḥ // 3.38.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kriyatāṃ darśane yatno devasya parameṣṭhinaḥ / darśanāt tasya kaunteya saṃsiddhaḥ svargam eṣyasi // 3.38.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā phalgunaṃ śakro jagāmādarśanaṃ tataḥ / arjuno 'py atha tatraiva tasthau yogasamanvitaḥ // 3.38.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavañ śrotum icchāmi pārthasyākliṣṭakarmaṇaḥ / vistareṇa kathām etāṃ yathāstrāṇy upalabdhavān // 3.39.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ sa puruṣavyāghro dīrghabāhur dhanaṃjayaḥ / vanaṃ praviṣṭas tejasvī nirmanuṣyam abhītavat // 3.39.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kiṃ ca tena kṛtaṃ tatra vasatā brahmavittama / kathaṃ ca bhagavān sthāṇur devarājaś ca toṣitaḥ // 3.39.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ tvatprasādād dvijottama / tvaṃ hi sarvajña divyaṃ ca mānuṣaṃ caiva vettha ha // 3.39.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atyadbhutaṃ mahāprājña romaharṣaṇam arjunaḥ / bhavena saha saṃgrāmaṃ cakārāpratimaṃ kila // 3.39.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā praharatāṃ śreṣṭhaḥ saṃgrāmeṣv aparājitaḥ // 3.39.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yac chrutvā narasiṃhānāṃ dainyaharṣātivismayāt / śūrāṇām api pārthānāṃ hṛdayāni cakampire // 3.39.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad yac ca kṛtavān anyat pārthas tad akhilaṃ vada / na hy asya ninditaṃ jiṣṇoḥ susūkṣmam api lakṣaye // 3.39.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caritaṃ tasya śūrasya tan me sarvaṃ prakīrtaya // 3.39.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kathayiṣyāmi te tāta kathām etāṃ mahātmanaḥ / divyāṃ kauravaśārdūla mahatīm adbhutopamām // 3.39.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gātrasaṃsparśasaṃbandhaṃ tryambakeṇa sahānagha / pārthasya devadevena śṛṇu samyak samāgamam // 3.39.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiraniyogāt sa jagāmāmitavikramaḥ / śakraṃ sureśvaraṃ draṣṭuṃ devadevaṃ ca śaṃkaram // 3.39.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyaṃ tad dhanur ādāya khaḍgaṃ ca puruṣarṣabhaḥ / mahābalo mahābāhur arjunaḥ kāryasiddhaye // 3.39.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diśaṃ hy udīcīṃ kauravyo himavacchikharaṃ prati // 3.39.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) aindriḥ sthiramanā rājan sarvalokamahārathaḥ / tvarayā parayā yuktas tapase dhṛtaniścayaḥ // 3.39.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaṃ kaṇṭakitaṃ ghoram eka evānvapadyata // 3.39.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nānāpuṣpaphalopetaṃ nānāpakṣiniṣevitam / nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam // 3.39.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prayāte kaunteye vanaṃ mānuṣavarjitam / śaṅkhānāṃ paṭahānāṃ ca śabdaḥ samabhavad divi // 3.39.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) puṣpavarṣaṃ ca sumahan nipapāta mahītale / meghajālaṃ ca vitataṃ chādayām āsa sarvataḥ // 3.39.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) atītya vanadurgāṇi saṃnikarṣe mahāgireḥ / śuśubhe himavatpṛṣṭhe vasamāno 'rjunas tadā // 3.39.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpaśyad drumān phullān vihagair valgu nāditān / nadīś ca bahulāvartā nīlavaiḍūryasaṃnibhāḥ // 3.39.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haṃsakāraṇḍavodgītāḥ sārasābhirutās tathā / puṃskokilarutāś caiva krauñcabarhiṇanāditāḥ // 3.39.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manoharavanopetās tasminn atiratho 'rjunaḥ / puṇyaśītāmalajalāḥ paśyan prītamanābhavat // 3.39.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ramaṇīye vanoddeśe ramamāṇo 'rjunas tadā / tapasy ugre vartamāna ugratejā mahāmanāḥ // 3.39.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) darbhacīraṃ nivasyātha daṇḍājinavibhūṣitaḥ / pūrṇe pūrṇe trirātre tu māsam ekaṃ phalāśanaḥ // 3.39.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dviguṇenaiva kālena dvitīyaṃ māsam atyagāt // 3.39.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tṛtīyam api māsaṃ sa pakṣeṇāhāram ācaran / śīrṇaṃ ca patitaṃ bhūmau parṇaṃ samupayuktavān // 3.39.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturthe tv atha saṃprāpte māsi pūrṇe tataḥ param / vāyubhakṣo mahābāhur abhavat pāṇḍunandanaḥ // 3.39.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrdhvabāhur nirālambaḥ pādāṅguṣṭhāgraviṣṭhitaḥ // 3.39.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sadopasparśanāc cāsya babhūvur amitaujasaḥ / vidyudambhoruhanibhā jaṭās tasya mahātmanaḥ // 3.39.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato maharṣayaḥ sarve jagmur devaṃ pinākinam / śitikaṇṭhaṃ mahābhāgaṃ praṇipatya prasādya ca // 3.39.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve nivedayām āsuḥ karma tat phalgunasya ha // 3.39.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) eṣa pārtho mahātejā himavatpṛṣṭham āśritaḥ / ugre tapasi duṣpāre sthito dhūmāyayan diśaḥ // 3.39.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya deveśa na vayaṃ vidmaḥ sarve cikīrṣitam / saṃtāpayati naḥ sarvān asau sādhu nivāryatām // 3.39.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śīghraṃ gacchata saṃhṛṣṭā yathāgatam atandritāḥ / aham asya vijānāmi saṃkalpaṃ manasi sthitam // 3.39.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsya svargaspṛhā kā cin naiśvaryasya na cāyuṣaḥ / yat tv asya kāṅkṣitaṃ sarvaṃ tat kariṣye 'ham adya vai // 3.39.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te śrutva śarvavacanam ṛṣayaḥ satyavādinaḥ / prahṛṣṭamanaso jagmur yathāsvaṃ punar āśramān // 3.39.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gateṣu teṣu sarveṣu tapasviṣu mahātmasu / pinākapāṇir bhagavān sarvapāpaharo haraḥ // 3.40.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kairātaṃ veṣam āsthāya kāñcanadrumasaṃnibham / vibhrājamāno vapuṣā girir merur ivāparaḥ // 3.40.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) śrīmad dhanur upādāya śarāṃś cāśīviṣopamān / niṣpapāta mahārciṣmān dahan kakṣam ivānalaḥ // 3.40.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devyā sahomayā śrīmān samānavrataveṣayā / nānāveṣadharair hṛṣṭair bhūtair anugatas tadā // 3.40.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kirātaveṣapracchannaḥ strībhiś cānu sahasraśaḥ / aśobhata tadā rājan sa devo 'tīva bhārata // 3.40.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kṣaṇena tad vanaṃ sarvaṃ niḥśabdam abhavat tadā / nādaḥ prasravaṇānāṃ ca pakṣiṇāṃ cāpy upāramat // 3.40.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saṃnikarṣam āgamya pārthasyākliṣṭakarmaṇaḥ / mūkaṃ nāma diteḥ putraṃ dadarśādbhutadarśanam // 3.40.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vārāhaṃ rūpam āsthāya tarkayantam ivārjunam / hantuṃ paramaduṣṭātmā tam uvācātha phalgunaḥ // 3.40.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāṇḍīvaṃ dhanur ādāya śarāṃś cāśīviṣopamān / sajyaṃ dhanurvaraṃ kṛtvā jyāghoṣeṇa ninādayan // 3.40.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan māṃ prārthayase hantum anāgasam ihāgatam / tasmāt tvāṃ pūrvam evāhaṃ neṣyāmi yamasādanam // 3.40.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā prahariṣyantaṃ phalgunaṃ dṛḍhadhanvinam / kirātarūpī sahasā vārayām āsa śaṃkaraḥ // 3.40.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mayaiṣa prārthitaḥ pūrvaṃ nīlameghasamaprabhaḥ / anādṛtyaiva tad vākyaṃ prajahārātha phalgunaḥ // 3.40.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kirātaś ca samaṃ tasminn ekalakṣye mahādyutiḥ / pramumocāśaniprakhyaṃ śaram agniśikhopamam // 3.40.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau muktau sāyakau tābhyāṃ samaṃ tatra nipetatuḥ / mūkasya gātre vistīrṇe śailasaṃhanane tadā // 3.40.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yathāśaniviniṣpeṣo vajrasyeva ca parvate / tathā tayoḥ saṃnipātaḥ śarayor abhavat tadā // 3.40.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sa viddho bahubhir bāṇair dīptāsyaiḥ pannagair iva / mamāra rākṣasaṃ rūpaṃ bhūyaḥ kṛtvā vibhīṣaṇam // 3.40.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśātha tato jiṣṇuḥ puruṣaṃ kāñcanaprabham / kirātaveṣapracchannaṃ strīsahāyam amitrahā // 3.40.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tam abravīt prītamanāḥ kaunteyaḥ prahasann iva // 3.40.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) ko bhavān aṭate śūnye vane strīgaṇasaṃvṛtaḥ / na tvam asmin vane ghore bibheṣi kanakaprabha // 3.40.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ ca tvayā viddho mṛgo 'yaṃ matparigrahaḥ / mayābhipannaḥ pūrvaṃ hi rākṣaso 'yam ihāgataḥ // 3.40.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kāmāt paribhavād vāpi na me jīvan vimokṣyase / na hy eṣa mṛgayādharmo yas tvayādya kṛto mayi // 3.40.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena tvāṃ bhraṃśayiṣyāmi jīvitāt parvatāśraya // 3.40.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity uktaḥ pāṇḍaveyena kirātaḥ prahasann iva / uvāca ślakṣṇayā vācā pāṇḍavaṃ savyasācinam // 3.40.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamaivāyaṃ lakṣyabhūtaḥ pūrvam eva parigrahaḥ / mamaiva ca prahāreṇa jīvitād vyavaropitaḥ // 3.40.22 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) doṣān svān nārhase 'nyasmai vaktuṃ svabaladarpitaḥ / abhiṣakto 'smi mandātman na me jīvan vimokṣyase // 3.40.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthiro bhavasva mokṣyāmi sāyakān aśanīn iva / ghaṭasva parayā śaktyā muñca tvam api sāyakān // 3.40.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tau tatra saṃrabdhau garjamānau muhur muhuḥ / śarair āśīviṣākārais tatakṣāte parasparam // 3.40.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjunaḥ śaravarṣaṃ kirāte samavāsṛjat / tat prasannena manasā pratijagrāha śaṃkaraḥ // 3.40.26 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: na-vipulā) muhūrtaṃ śaravarṣaṃ tat pratigṛhya pinākadhṛk / akṣatena śarīreṇa tasthau girir ivācalaḥ // 3.40.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā bāṇavarṣaṃ tan moghībhūtaṃ dhanaṃjayaḥ / paramaṃ vismayaṃ cakre sādhu sādhv iti cābravīt // 3.40.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho 'yaṃ sukumārāṅgo himavacchikharālayaḥ / gāṇḍīvamuktān nārācān pratigṛhṇāty avihvalaḥ // 3.40.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ko 'yaṃ devo bhavet sākṣād rudro yakṣaḥ sureśvaraḥ / vidyate hi giriśreṣṭhe tridaśānāṃ samāgamaḥ // 3.40.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi madbāṇajālānām utsṛṣṭānāṃ sahasraśaḥ / śakto 'nyaḥ sahituṃ vegam ṛte devaṃ pinākinam // 3.40.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devo vā yadi vā yakṣo rudrād anyo vyavasthitaḥ / aham enaṃ śarais tīkṣṇair nayāmi yamasādanam // 3.40.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hṛṣṭamanā jiṣṇur nārācān marmabhedinaḥ / vyasṛjac chatadhā rājan mayūkhān iva bhāskaraḥ // 3.40.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān prasannena manasā bhagavāṃl lokabhāvanaḥ / śūlapāṇiḥ pratyagṛhṇāc chilāvarṣam ivācalaḥ // 3.40.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) kṣaṇena kṣīṇabāṇo 'tha saṃvṛttaḥ phalgunas tadā / vitrāsaṃ ca jagāmātha taṃ dṛṣṭvā śarasaṃkṣayam // 3.40.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cintayām āsa jiṣṇus tu bhagavantaṃ hutāśanam / purastād akṣayau dattau tūṇau yenāsya khāṇḍave // 3.40.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu mokṣyāmi dhanuṣā yan me bāṇāḥ kṣayaṃ gatāḥ / ayaṃ ca puruṣaḥ ko 'pi bāṇān grasati sarvaśaḥ // 3.40.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) aham enaṃ dhanuṣkoṭyā śūlāgreṇeva kuñjaram / nayāmi daṇḍadhārasya yamasya sadanaṃ prati // 3.40.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprāyudhyad dhanuṣkoṭyā kaunteyaḥ paravīrahā / tad apy asya dhanur divyaṃ jagrāsa girigocaraḥ // 3.40.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjuno grastadhanuḥ khaḍgapāṇir atiṣṭhata / yuddhasyāntam abhīpsan vai vegenābhijagāma tam // 3.40.40 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasya mūrdhni śitaṃ khaḍgam asaktaṃ parvateṣv api / mumoca bhujavīryeṇa vikramya kurunandanaḥ // 3.40.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya mūrdhānam āsādya paphālāsivaro hi saḥ // 3.40.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato vṛkṣaiḥ śilābhiś ca yodhayām āsa phalgunaḥ / yathā vṛkṣān mahākāyaḥ pratyagṛhṇād atho śilāḥ // 3.40.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kirātarūpī bhagavāṃs tataḥ pārtho mahābalaḥ / muṣṭibhir vajrasaṃsparśair dhūmam utpādayan mukhe // 3.40.43 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) prajahāra durādharṣe kirātasamarūpiṇi // 3.40.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ śakrāśanisamair muṣṭibhir bhṛśadāruṇaiḥ / kirātarūpī bhagavān ardayām āsa phalgunam // 3.40.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) tataś caṭacaṭāśabdaḥ sughoraḥ samajāyata / pāṇḍavasya ca muṣṭīnāṃ kirātasya ca yudhyataḥ // 3.40.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sumuhūrtaṃ mahad yuddham āsīt tal lomaharṣaṇam / bhujaprahārasaṃyuktaṃ vṛtravāsavayor iva // 3.40.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jahārātha tato jiṣṇuḥ kirātam urasā balī / pāṇḍavaṃ ca viceṣṭantaṃ kirāto 'py ahanad balāt // 3.40.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor bhujaviniṣpeṣāt saṃgharṣeṇorasos tathā / samajāyata gātreṣu pāvako 'ṅgāradhūmavān // 3.40.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata enaṃ mahādevaḥ pīḍya gātraiḥ supīḍitam / tejasā vyākramad roṣāc cetas tasya vimohayan // 3.40.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nipīḍitair gātraiḥ piṇḍīkṛta ivābabhau / phalguno gātrasaṃruddho devadevena bhārata // 3.40.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirucchvāso 'bhavac caiva saṃniruddho mahātmanā / tataḥ papāta saṃmūḍhas tataḥ prīto 'bhavad bhavaḥ // 3.40.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bho bho phalguna tuṣṭo 'smi karmaṇāpratimena te / śauryeṇānena dhṛtyā ca kṣatriyo nāsti te samaḥ // 3.40.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaṃ tejaś ca vīryaṃ ca mamādya tava cānagha / prītas te 'haṃ mahābāho paśya māṃ puruṣarṣabha // 3.40.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāni te viśālākṣa cakṣuḥ pūrvaṛṣir bhavān / vijeṣyasi raṇe śatrūn api sarvān divaukasaḥ // 3.40.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devaṃ mahādevaṃ giriśaṃ śūlapāṇinam / dadarśa phalgunas tatra saha devyā mahādyutim // 3.40.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa jānubhyāṃ mahīṃ gatvā śirasā praṇipatya ca / prasādayām āsa haraṃ pārthaḥ parapuraṃjayaḥ // 3.40.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kapardin sarvabhūteśa bhaganetranipātana / vyatikramaṃ me bhagavan kṣantum arhasi śaṃkara // 3.40.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhavagaddarśanākāṅkṣī prāpto 'smīmaṃ mahāgirim / dayitaṃ tava deveśa tāpasālayam uttamam // 3.40.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādaye tvāṃ bhagavan sarvabhūtanamaskṛta / na me syād aparādho 'yaṃ mahādevātisāhasāt // 3.40.59 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṛto mayā yad ajñānād vimardo 'yaṃ tvayā saha / śaraṇaṃ saṃprapannāya tat kṣamasvādya śaṃkara // 3.40.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca mahātejāḥ prahasya vṛṣabhadhvajaḥ / pragṛhya ruciraṃ bāhuṃ kṣāntam ity eva phalgunam // 3.40.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naras tvaṃ pūrvadehe vai nārāyaṇasahāyavān / badaryāṃ taptavān ugraṃ tapo varṣāyutān bahūn // 3.41.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi vā paramaṃ tejo viṣṇau vā puruṣottame / yuvābhyāṃ puruṣāgryābhyāṃ tejasā dhāryate jagat // 3.41.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakrābhiṣeke sumahad dhanur jaladanisvanam / pragṛhya dānavāḥ śastās tvayā kṛṣṇena ca prabho // 3.41.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) etat tad eva gāṇḍīvaṃ tava pārtha karocitam / māyām āsthāya yad grastaṃ mayā puruṣasattama // 3.41.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tūṇau cāpy akṣayau bhūyas tava pārtha yathocitau // 3.41.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prītimān asmi vai pārtha tava satyaparākrama / gṛhāṇa varam asmattaḥ kāṅkṣitaṃ yan nararṣabha // 3.41.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tvayā sadṛśaḥ kaś cit pumān martyeṣu mānada / divi vā vidyate kṣatraṃ tvatpradhānam ariṃdama // 3.41.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavan dadāsi cen mahyaṃ kāmaṃ prītyā vṛṣadhvaja / kāmaye divyam astraṃ tad ghoraṃ pāśupataṃ prabho // 3.41.7 upagīti (12, 15, 12, 15) yat tad brahmaśiro nāma raudraṃ bhīmaparākramam / yugānte dāruṇe prāpte kṛtsnaṃ saṃharate jagat // 3.41.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daheyaṃ yena saṃgrāme dānavān rākṣasāṃs tathā / bhūtāni ca piśācāṃś ca gandharvān atha pannagān // 3.41.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yataḥ śūlasahasrāṇi gadāś cograpradarśanāḥ / śarāś cāśīviṣākārāḥ saṃbhavanty anumantritāḥ // 3.41.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhyeyaṃ yena bhīṣmeṇa droṇena ca kṛpeṇa ca / sūtaputreṇa ca raṇe nityaṃ kaṭukabhāṣiṇā // 3.41.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) eṣa me prathamaḥ kāmo bhagavan bhaganetrahan / tvatprasādād vinirvṛttaḥ samarthaḥ syām ahaṃ yathā // 3.41.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāni te 'straṃ dayitam ahaṃ pāśupataṃ mahat / samartho dhāraṇe mokṣe saṃhāre cāpi pāṇḍava // 3.41.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) naitad veda mahendro 'pi na yamo na ca yakṣarāṭ / varuṇo vātha vā vāyuḥ kuto vetsyanti mānavāḥ // 3.41.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv etat sahasā pārtha moktavyaṃ puruṣe kva cit / jagad vinirdahet sarvam alpatejasi pātitam // 3.41.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhyo nāma nāsty asya trailokye sacarācare / manasā cakṣuṣā vācā dhanuṣā ca nipātyate // 3.41.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā tvaritaḥ pārthaḥ śucir bhūtvā samāhitaḥ / upasaṃgṛhya viśveśam adhīṣveti ca so 'bravīt // 3.41.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tv adhyāpayām āsa sarahasya nivartanam / tad astraṃ pāṇḍavaśreṣṭhaṃ mūrtimantam ivāntakam // 3.41.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upatasthe mahātmānaṃ yathā tryakṣam umāpatim / pratijagrāha tac cāpi prītimān arjunas tadā // 3.41.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cacāla pṛthivī saparvatavanadrumā / sasāgaravanoddeśā sagrāmanagarākarā // 3.41.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śaṅkhadundubhighoṣāś ca bherīṇāṃ ca sahasraśaḥ / tasmin muhūrte saṃprāpte nirghātaś ca mahān abhūt // 3.41.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athāstraṃ jājvalad ghoraṃ pāṇḍavasyāmitaujasaḥ / mūrtimad viṣṭhitaṃ pārśve dadṛśur devadānavāḥ // 3.41.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) spṛṣṭasya ca tryambakena phalgunasyāmitaujasaḥ / yat kiṃ cid aśubhaṃ dehe tat sarvaṃ nāśam eyivat // 3.41.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) svargaṃ gacchety anujñātas tryambakena tadārjunaḥ / praṇamya śirasā pārthaḥ prāñjalir devam aikṣata // 3.41.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prabhus tridivanivāsināṃ vaśī; mahāmatir giriśa umāpatiḥ śivaḥ / dhanur mahad ditijapiśācasūdanaṃ; dadau bhavaḥ puruṣavarāya gāṇḍivam // 3.41.25 rucirā [13: jBsjg] tataḥ śubhaṃ girivaram īśvaras tadā; sahomayā sitataṭasānukandaram / vihāya taṃ patagamaharṣisevitaṃ; jagāma khaṃ puruṣavarasya paśyataḥ // 3.41.26 rucirā [13: jBsjg] tasya saṃpaśyatas tv eva pinākī vṛṣabhadhvajaḥ / jagāmādarśanaṃ bhānur lokasyevāstam eyivān // 3.42.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjunaḥ paraṃ cakre vismayaṃ paravīrahā / mayā sākṣān mahādevo dṛṣṭa ity eva bhārata // 3.42.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi yan mayā tryambako haraḥ / pinākī varado rūpī dṛṣṭaḥ spṛṣṭaś ca pāṇinā // 3.42.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtārthaṃ cāvagacchāmi param ātmānam ātmanā / śatrūṃś ca vijitān sarvān nirvṛttaṃ ca prayojanam // 3.42.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vaiḍūryavarṇābho bhāsayan sarvato diśaḥ / yādogaṇavṛtaḥ śrīmān ājagāma jaleśvaraḥ // 3.42.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgair nadair nadībhiś ca daityaiḥ sādhyaiś ca daivataiḥ / varuṇo yādasāṃ bhartā vaśī taṃ deśam āgamat // 3.42.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha jāmbūnadavapur vimānena mahārciṣā / kuberaḥ samanuprāpto yakṣair anugataḥ prabhuḥ // 3.42.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vidyotayann ivākāśam adbhutopamadarśanaḥ / dhanānām īśvaraḥ śrīmān arjunaṃ draṣṭum āgataḥ // 3.42.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā lokāntakṛc chrīmān yamaḥ sākṣāt pratāpavān / mūrty amūrtidharaiḥ sārdhaṃ pitṛbhir lokabhāvanaiḥ // 3.42.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daṇḍapāṇir acintyātmā sarvabhūtavināśakṛt / vaivasvato dharmarājo vimānenāvabhāsayan // 3.42.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) trīṃl lokān guhyakāṃś caiva gandharvāṃś ca sapannagān / dvitīya iva mārtaṇḍo yugānte samupasthite // 3.42.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhānumanti vicitrāṇi śikharāṇi mahāgireḥ / samāsthāyārjunaṃ tatra dadṛśus tapasānvitam // 3.42.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato muhūrtād bhagavān airāvataśirogataḥ / ājagāma sahendrāṇyā śakraḥ suragaṇair vṛtaḥ // 3.42.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani / śuśubhe tārakārājaḥ sitam abhram ivāsthitaḥ // 3.42.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃstūyamāno gandharvair ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ / śṛṅgaṃ gireḥ samāsādya tasthau sūrya ivoditaḥ // 3.42.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha meghasvano dhīmān vyājahāra śubhāṃ giram / yamaḥ paramadharmajño dakṣiṇāṃ diśam āsthitaḥ // 3.42.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunārjuna paśyāsmāṃl lokapālān samāgatān / dṛṣṭiṃ te vitarāmo 'dya bhavān arho hi darśanam // 3.42.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvarṣir amitātmā tvaṃ naro nāma mahābalaḥ / niyogād brahmaṇas tāta martyatāṃ samupāgataḥ // 3.42.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ vāsavasamudbhūto mahāvīryaparākramaḥ // 3.42.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṣatraṃ cāgnisamasparśaṃ bhāradvājena rakṣitam / dānavāś ca mahāvīryā ye manuṣyatvam āgatāḥ // 3.42.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivātakavacāś caiva saṃsādhyāḥ kurunandana // 3.42.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pitur mamāṃśo devasya sarvalokapratāpinaḥ / karṇaḥ sa sumahāvīryas tvayā vadhyo dhanaṃjaya // 3.42.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aṃśāś ca kṣitisaṃprāptā devagandharvarakṣasām / tayā nipātitā yuddhe svakarmaphalanirjitām // 3.42.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatiṃ prāpsyanti kaunteya yathāsvam arikarśana // 3.42.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) akṣayā tava kīrtiś ca loke sthāsyati phalguna / tvayā sākṣān mahādevas toṣito hi mahāmṛdhe // 3.42.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) laghvī vasumatī cāpi kartavyā viṣṇunā saha // 3.42.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gṛhāṇāstraṃ mahābāho daṇḍam aprativāraṇam / anenāstreṇa sumahat tvaṃ hi karma kariṣyasi // 3.42.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pratijagrāha tat pārtho vidhivat kurunandanaḥ / samantraṃ sopacāraṃ ca samokṣaṃ sanivartanam // 3.42.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jaladharaśyāmo varuṇo yādasāṃ patiḥ / paścimāṃ diśam āsthāya giram uccārayan prabhuḥ // 3.42.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārtha kṣatriyamukhyas tvaṃ kṣatradharme vyavasthitaḥ / paśya māṃ pṛthutāmrākṣa varuṇo 'smi jaleśvaraḥ // 3.42.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā samudyatān pāśān vāruṇān anivāraṇān / pratigṛhṇīṣva kaunteya sarahasyanivartanān // 3.42.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ebhis tadā mayā vīra saṃgrāme tārakāmaye / daiteyānāṃ sahasrāṇi saṃyatāni mahātmanām // 3.42.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād imān mahāsattva matprasādāt samutthitān / gṛhāṇa na hi te mucyed antako 'py ātatāyinaḥ // 3.42.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena tvaṃ yadāstreṇa saṃgrāme vicariṣyasi / tadā niḥkṣatriyā bhūmir bhaviṣyati na saṃśayaḥ // 3.42.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kailāsanilayo dhanādhyakṣo 'bhyabhāṣata / datteṣv astreṣu divyeṣu varuṇena yamena ca // 3.42.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) savyasācin mahābāho pūrvadeva sanātana / sahāsmābhir bhavāñ śrāntaḥ purākalpeṣu nityaśaḥ // 3.42.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matto 'pi tvaṃ gṛhāṇāstram antardhānaṃ priyaṃ mama / ojastejodyutiharaṃ prasvāpanam arātihan // 3.42.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'rjuno mahābāhur vidhivat kurunandanaḥ / kauberam api jagrāha divyam astraṃ mahābalaḥ // 3.42.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīd devarājaḥ pārtham akliṣṭakāriṇam / sāntvayañ ślakṣṇayā vācā meghadundubhinisvanaḥ // 3.42.35 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kuntīmātar mahābāho tvam īśānaḥ purātanaḥ / parāṃ siddhim anuprāptaḥ sākṣād devagatiṃ gataḥ // 3.42.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devakāryaṃ hi sumahat tvayā kāryam ariṃdama / āroḍhavyas tvayā svargaḥ sajjībhava mahādyute // 3.42.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ratho mātalisaṃyukta āgantā tvatkṛte mahīm / tatra te 'haṃ pradāsyāmi divyāny astrāṇi kaurava // 3.42.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā lokapālāṃs tu sametān girimūrdhani / jagāma vismayaṃ dhīmān kuntīputro dhanaṃjayaḥ // 3.42.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjuno mahātejā lokapālān samāgatān / pūjayām āsa vidhivad vāgbhir adbhiḥ phalair api // 3.42.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ pratiyayur devāḥ pratipūjya dhanaṃjayam / yathāgatena vibudhāḥ sarve kāmamanojavāḥ // 3.42.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'rjuno mudaṃ lebhe labdhāstraḥ puruṣarṣabhaḥ / kṛtārtham iva cātmānaṃ sa mene pūrṇamānasaḥ // 3.42.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gateṣu lokapāleṣu pārthaḥ śatrunibarhaṇaḥ / cintayām āsa rājendra devarājarathāgamam // 3.43.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cintayamānasya guḍākeśasya dhīmataḥ / ratho mātalisaṃyukta ājagāma mahāprabhaḥ // 3.43.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nabho vitimiraṃ kurvañ jaladān pāṭayann iva / diśaḥ saṃpūrayan nādair mahāmegharavopamaiḥ // 3.43.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asayaḥ śaktayo bhīmā gadāś cograpradarśanāḥ / divyaprabhāvāḥ prāsāś ca vidyutaś ca mahāprabhāḥ // 3.43.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathaivāśanayas tatra cakrayuktā huḍāguḍāḥ / vāyusphoṭāḥ sanirghātā barhimeghanibhasvanāḥ // 3.43.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra nāgā mahākāyā jvalitāsyāḥ sudāruṇāḥ / sitābhrakūṭapratimāḥ saṃhatāś ca yathopalāḥ // 3.43.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) daśa vājisahasrāṇi harīṇāṃ vātaraṃhasām / vahanti yaṃ netramuṣaṃ divyaṃ māyāmayaṃ ratham // 3.43.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatrāpaśyan mahānīlaṃ vaijayantaṃ mahāprabham / dhvajam indīvaraśyāmaṃ vaṃśaṃ kanakabhūṣaṇam // 3.43.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin rathe sthitaṃ sūtaṃ taptahemavibhūṣitam / dṛṣṭvā pārtho mahābāhur devam evānvatarkayat // 3.43.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tarkayatas tasya phalgunasyātha mātaliḥ / saṃnataḥ praśrito bhūtvā vākyam arjunam abravīt // 3.43.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bho bho śakrātmaja śrīmāñ śakras tvāṃ draṣṭum icchati / ārohatu bhavāñ śīghraṃ ratham indrasya saṃmatam // 3.43.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āha mām amaraśreṣṭhaḥ pitā tava śatakratuḥ / kuntīsutam iha prāptaṃ paśyantu tridaśālayāḥ // 3.43.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa śakraḥ parivṛto devair ṛṣigaṇais tathā / gandharvair apsarobhiś ca tvāṃ didṛkṣuḥ pratīkṣate // 3.43.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asmāl lokād devalokaṃ pākaśāsanaśāsanāt / āroha tvaṃ mayā sārdhaṃ labdhāstraḥ punar eṣyasi // 3.43.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) mātale gaccha śīghraṃ tvam ārohasva rathottamam / rājasūyāśvamedhānāṃ śatair api sudurlabham // 3.43.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthivaiḥ sumahābhāgair yajvabhir bhūridakṣiṇaiḥ / daivatair vā samāroḍhuṃ dānavair vā rathottamam // 3.43.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātaptatapasā śakya eṣa divyo mahārathaḥ / draṣṭuṃ vāpy atha vā spraṣṭum āroḍhuṃ kuta eva tu // 3.43.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi pratiṣṭhite sādho rathasthe sthiravājini / paścād aham athārokṣye sukṛtī satpathaṃ yathā // 3.43.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā mātaliḥ śakrasārathiḥ / āruroha rathaṃ śīghraṃ hayān yeme ca raśmibhiḥ // 3.43.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjuno hṛṣṭamanā gaṅgāyām āplutaḥ śuciḥ / jajāpa japyaṃ kaunteyo vidhivat kurunandanaḥ // 3.43.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ pitṝn yathānyāyaṃ tarpayitvā yathāvidhi / mandaraṃ śailarājaṃ tam āpraṣṭum upacakrame // 3.43.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhūnāṃ dharmaśīlānāṃ munīnāṃ puṇyakarmaṇām / tvaṃ sadā saṃśrayaḥ śaila svargamārgābhikāṅkṣiṇām // 3.43.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatprasādāt sadā śaila brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ / svargaṃ prāptāś caranti sma devaiḥ saha gatavyathāḥ // 3.43.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adrirāja mahāśaila munisaṃśraya tīrthavan / gacchāmy āmantrayāmi tvāṃ sukham asmy uṣitas tvayi // 3.43.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava sānūni kuñjāś ca nadyaḥ prasravaṇāni ca / tīrthāni ca supuṇyāni mayā dṛṣṭāny anekaśaḥ // 3.43.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvārjunaḥ śailam āmantrya paravīrahā / āruroha rathaṃ divyaṃ dyotayann iva bhāskaraḥ // 3.43.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tenādityarūpeṇa divyenādbhutakarmaṇā / ūrdhvam ācakrame dhīmān prahṛṣṭaḥ kurunandanaḥ // 3.43.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'darśanapathaṃ yātvā martyānāṃ bhūmicāriṇām / dadarśādbhutarūpāṇi vimānāni sahasraśaḥ // 3.43.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tatra sūryaḥ somo vā dyotate na ca pāvakaḥ / svayaiva prabhayā tatra dyotante puṇyalabdhayā // 3.43.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tārārūpāṇi yānīha dṛśyante dyutimanti vai / dīpavad viprakṛṣṭatvād aṇūni sumahānty api // 3.43.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāni tatra prabhāsvanti rūpavanti ca pāṇḍavaḥ / dadarśa sveṣu dhiṣṇyeṣu dīptimanti svayārciṣā // 3.43.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra rājarṣayaḥ siddhā vīrāś ca nihatā yudhi / tapasā ca jitasvargāḥ saṃpetuḥ śatasaṃghaśaḥ // 3.43.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvāṇāṃ sahasrāṇi sūryajvalanatejasām / guhyakānām ṛṣīṇāṃ ca tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ // 3.43.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokān ātmaprabhān paśyan phalguno vismayānvitaḥ / papraccha mātaliṃ prītyā sa cāpy enam uvāca ha // 3.43.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete sukṛtinaḥ pārtha sveṣu dhiṣṇyeṣv avasthitāḥ / yān dṛṣṭavān asi vibho tārārūpāṇi bhūtale // 3.43.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'paśyat sthitaṃ dvāri sitaṃ vaijayinaṃ gajam / airāvataṃ caturdantaṃ kailāsam iva śṛṅgiṇam // 3.43.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa siddhamārgam ākramya kurupāṇḍavasattamaḥ / vyarocata yathā pūrvaṃ māndhātā pārthivottamaḥ // 3.43.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aticakrāma lokān sa rājñāṃ rājīvalocanaḥ / tato dadarśa śakrasya purīṃ tām amarāvatīm // 3.43.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dadarśa purīṃ ramyāṃ siddhacāraṇasevitām / sarvartukusumaiḥ puṇyaiḥ pādapair upaśobhitām // 3.44.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra saugandhikānāṃ sa drumāṇāṃ puṇyagandhinām / upavījyamāno miśreṇa vāyunā puṇyagandhinā // 3.44.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) nandanaṃ ca vanaṃ divyam apsarogaṇasevitam / dadarśa divyakusumair āhvayadbhir iva drumaiḥ // 3.44.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nātaptatapasā śakyo draṣṭuṃ nānāhitāgninā / sa lokaḥ puṇyakartṝṇāṃ nāpi yuddhaparāṅmukhaiḥ // 3.44.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāyajvabhir nānṛtakair na vedaśrutivarjitaiḥ / nānāplutāṅgais tīrtheṣu yajñadānabahiṣkṛtaiḥ // 3.44.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) nāpi yajñahanaiḥ kṣudrair draṣṭuṃ śakyaḥ kathaṃ cana / pānapair gurutalpaiś ca māṃsādair vā durātmabhiḥ // 3.44.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tad divyaṃ vanaṃ paśyan divyagītanināditam / praviveśa mahābāhuḥ śakrasya dayitāṃ purīm // 3.44.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra devavimānāni kāmagāni sahasraśaḥ / saṃsthitāny abhiyātāni dadarśāyutaśas tadā // 3.44.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃstūyamāno gandharvair apsarobhiś ca pāṇḍavaḥ / puṣpagandhavahaiḥ puṇyair vāyubhiś cānuvījitaḥ // 3.44.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ / hṛṣṭāḥ saṃpūjayām āsuḥ pārtham akliṣṭakāriṇam // 3.44.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśīrvādaiḥ stūyamāno divyavāditranisvanaiḥ / pratipede mahābāhuḥ śaṅkhadundubhināditam // 3.44.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) nakṣatramārgaṃ vipulaṃ suravīthīti viśrutam / indrājñayā yayau pārthaḥ stūyamānaḥ samantataḥ // 3.44.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatra sādhyās tathā viśve maruto 'thāśvināv api / ādityā vasavo rudrās tathā brahmarṣayo 'malāḥ // 3.44.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣayaś ca bahavo dilīpapramukhā nṛpāḥ / tumburur nāradaś caiva gandharvau ca hahāhuhū // 3.44.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tān sarvān sa samāgamya vidhivat kurunandanaḥ / tato 'paśyad devarājaṃ śatakratum ariṃdamam // 3.44.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tataḥ pārtho mahābāhur avatīrya rathottamāt / dadarśa sākṣād devendraṃ pitaraṃ pākaśāsanam // 3.44.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pāṇḍureṇātapatreṇa hemadaṇḍena cāruṇā / divyagandhādhivāsena vyajanena vidhūyatā // 3.44.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvāvasuprabhṛtibhir gandharvaiḥ stutivandanaiḥ / stūyamānaṃ dvijāgryaiś ca ṛgyajuḥsāmasaṃstavaiḥ // 3.44.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'bhigamya kaunteyaḥ śirasābhyanamad balī / sa cainam anuvṛttābhyāṃ bhujābhyāṃ pratyagṛhṇata // 3.44.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śakrāsane puṇye devarājarṣipūjite / śakraḥ pāṇau gṛhītvainam upāveśayad antike // 3.44.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūrdhni cainam upāghrāya devendraḥ paravīrahā / aṅkam āropayām āsa praśrayāvanataṃ tadā // 3.44.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasrākṣaniyogāt sa pārthaḥ śakrāsanaṃ tadā / adhyakrāmad ameyātmā dvitīya iva vāsavaḥ // 3.44.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ premṇā vṛtraśatrur arjunasya śubhaṃ mukham / pasparśa puṇyagandhena kareṇa parisāntvayan // 3.44.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) parimārjamānaḥ śanakair bāhū cāsyāyatau śubhau / jyāśarakṣepakaṭhinau stambhāv iva hiraṇmayau // 3.44.24 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: na-vipulā) vajragrahaṇacihnena kareṇa balasūdanaḥ / muhur muhur vajradharo bāhū saṃsphālayañ śanaiḥ // 3.44.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) smayann iva guḍākeśaṃ prekṣamāṇaḥ sahasradṛk / harṣeṇotphullanayano na cātṛpyata vṛtrahā // 3.44.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ekāsanopaviṣṭau tau śobhayāṃ cakratuḥ sabhām / sūryācandramasau vyomni caturdaśyām ivoditau // 3.44.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra sma gāthā gāyanti sāmnā paramavalgunā / gandharvās tumburuśreṣṭhāḥ kuśalā gītasāmasu // 3.44.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ghṛtācī menakā rambhā pūrvacittiḥ svayaṃprabhā / urvaśī miśrakeśī ca ḍuṇḍur gaurī varūthinī // 3.44.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gopālī sahajanyā ca kumbhayoniḥ prajāgarā / citrasenā citralekhā sahā ca madhurasvarā // 3.44.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) etāś cānyāś ca nanṛtus tatra tatra varāṅganāḥ / cittapramathane yuktāḥ siddhānāṃ padmalocanāḥ // 3.44.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mahākaṭitaṭaśroṇyaḥ kampamānaiḥ payodharaiḥ / kaṭākṣahāvamādhuryaiś cetobuddhimanoharāḥ // 3.44.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devāḥ sagandharvāḥ samādāyārghyam uttamam / śakrasya matam ājñāya pārtham ānarcur añjasā // 3.45.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādyam ācamanīyaṃ ca pratigrāhya nṛpātmajam / praveśayām āsur atho puraṃdaraniveśanam // 3.45.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evaṃ saṃpūjito jiṣṇur uvāsa bhavane pituḥ / upaśikṣan mahāstrāṇi sasaṃhārāṇi pāṇḍavaḥ // 3.45.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakrasya hastād dayitaṃ vajram astraṃ durutsaham / aśanīś ca mahānādā meghabarhiṇalakṣaṇāḥ // 3.45.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gṛhītāstras tu kaunteyo bhrātṝn sasmāra pāṇḍavaḥ / puraṃdaraniyogāc ca pañcābdam avasat sukhī // 3.45.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śakro 'bravīt pārthaṃ kṛtāstraṃ kāla āgate / nṛttaṃ gītaṃ ca kaunteya citrasenād avāpnuhi // 3.45.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāditraṃ devavihitaṃ nṛloke yan na vidyate / tad arjayasva kaunteya śreyo vai te bhaviṣyati // 3.45.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sakhāyaṃ pradadau cāsya citrasenaṃ puraṃdaraḥ / sa tena saha saṃgamya reme pārtho nirāmayaḥ // 3.45.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadā cid aṭamānas tu maharṣir uta lomaśaḥ / jagāma śakrabhavanaṃ puraṃdaradidṛkṣayā // 3.45.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa sametya namaskṛtya devarājaṃ mahāmuniḥ / dadarśārdhāsanagataṃ pāṇḍavaṃ vāsavasya ha // 3.45.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ śakrābhyanujñāta āsane viṣṭarottare / niṣasāda dvijaśreṣṭhaḥ pūjyamāno maharṣibhiḥ // 3.45.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya dṛṣṭvābhavad buddhiḥ pārtham indrāsane sthitam / kathaṃ nu kṣatriyaḥ pārthaḥ śakrāsanam avāptavān // 3.45.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tv asya sukṛtaṃ karma lokā vā ke vinirjitāḥ / ya evam upasaṃprāptaḥ sthānaṃ devanamaskṛtam // 3.45.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya vijñāya saṃkalpaṃ śakro vṛtraniṣūdanaḥ / lomaśaṃ prahasan vākyam idam āha śacīpatiḥ // 3.45.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmarṣe śrūyatāṃ yat te manasaitad vivakṣitam / nāyaṃ kevalamartyo vai kṣatriyatvam upāgataḥ // 3.45.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣe mama putro 'yaṃ kuntyāṃ jāto mahābhujaḥ / astrahetor iha prāptaḥ kasmāc cit kāraṇāntarāt // 3.45.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho nainaṃ bhavān vetti purāṇam ṛṣisattamam / śṛṇu me vadato brahman yo 'yaṃ yac cāsya kāraṇam // 3.45.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naranārāyaṇau yau tau purāṇāv ṛṣisattamau / tāv imāv abhijānīhi hṛṣīkeśadhanaṃjayau // 3.45.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan na śakyaṃ surair draṣṭum ṛṣibhir vā mahātmabhiḥ / tad āśramapadaṃ puṇyaṃ badarī nāma viśrutam // 3.45.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nivāso 'bhavad vipra viṣṇor jiṣṇos tathaiva ca / yataḥ pravavṛte gaṅgā siddhacāraṇasevitā // 3.45.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau manniyogād brahmarṣe kṣitau jātau mahādyutī / bhūmer bhārāvataraṇaṃ mahāvīryau kariṣyataḥ // 3.45.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) udvṛttā hy asurāḥ ke cin nivātakavacā iti / vipriyeṣu sthitāsmākaṃ varadānena mohitāḥ // 3.45.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tarkayante surān hantuṃ baladarpasamanvitāḥ / devān na gaṇayante ca tathā dattavarā hi te // 3.45.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pātālavāsino raudrā danoḥ putrā mahābalāḥ / sarve devanikāyā hi nālaṃ yodhayituṃ sma tān // 3.45.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'sau bhūmigataḥ śrīmān viṣṇur madhuniṣūdanaḥ / kapilo nāma devo 'sau bhagavān ajito hariḥ // 3.45.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena pūrvaṃ mahātmānaḥ khanamānā rasātalam / darśanād eva nihatāḥ sagarasyātmajā vibho // 3.45.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tena kāryaṃ mahat kāryam asmākaṃ dvijasattama / pārthena ca mahāyuddhe sametābhyām asaṃśayam // 3.45.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ teṣāṃ samastānāṃ śaktaḥ pratisamāsane / tān nihatya raṇe śūraḥ punar yāsyati mānuṣān // 3.45.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavāṃś cāsmanniyogena yātu tāvan mahītalam / kāmyake drakṣyase vīraṃ nivasantaṃ yudhiṣṭhiram // 3.45.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vācyo mama saṃdeśād dharmātmā satyasaṃgaraḥ / notkaṇṭhā phalgune kāryā kṛtāstraḥ śīghram eṣyati // 3.45.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāśuddhabāhuvīryeṇa nākṛtāstreṇa vā raṇe / bhīṣmadroṇādayo yuddhe śakyāḥ pratisamāsitum // 3.45.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītāstro guḍākeśo mahābāhur mahāmanāḥ / nṛttavāditragītānāṃ divyānāṃ pāram eyivān // 3.45.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān api viviktāni tīrthāni manujeśvara / bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvair draṣṭum arhaty ariṃdama // 3.45.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrtheṣv āplutya puṇyeṣu vipāpmā vigatajvaraḥ / rājyaṃ bhokṣyasi rājendra sukhī vigatakalmaṣaḥ // 3.45.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavāṃś cainaṃ dvijaśreṣṭha paryaṭantaṃ mahītale / trātum arhati viprāgrya tapobalasamanvitaḥ // 3.45.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) giridurgeṣu hi sadā deśeṣu viṣameṣu ca / vasanti rākṣasā raudrās tebhyo rakṣet sadā bhavān // 3.45.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa tatheti pratijñāya lomaśaḥ sumahātapāḥ / kāmyakaṃ vanam uddiśya samupāyān mahītalam // 3.45.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa tatra kaunteyaṃ dharmarājam ariṃdamam / tāpasair bhrātṛbhiś caiva sarvataḥ parivāritam // 3.45.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atyadbhutam idaṃ karma pārthasyāmitatejasaḥ / dhṛtarāṣṭro mahātejāḥ śrutvā vipra kim abravīt // 3.46.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakralokagataṃ pārthaṃ śrutvā rājāmbikāsutaḥ / dvaipāyanād ṛṣiśreṣṭhāt saṃjayaṃ vākyam abravīt // 3.46.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ me sūta kārtsnyena karma pārthasya dhīmataḥ / kaccit tavāpi viditaṃ yathātathyena sārathe // 3.46.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pramatto grāmyadharmeṣu mandātmā pāpaniścayaḥ / mama putraḥ sudurbuddhiḥ pṛthivīṃ ghātayiṣyati // 3.46.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya nityam ṛtā vācaḥ svaireṣv api mahātmanaḥ / trailokyam api tasya syād yoddhā yasya dhanaṃjayaḥ // 3.46.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyataḥ karṇinārācāṃs tīkṣṇāgrāṃś ca śilāśitān / ko 'rjunasyāgratas tiṣṭhed api mṛtyur jarātigaḥ // 3.46.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama putrā durātmānaḥ sarve mṛtyuvaśaṃ gatāḥ / yeṣāṃ yuddhaṃ durādharṣaiḥ pāṇḍavaiḥ pratyupasthitam // 3.46.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyaiva ca na paśyāmi yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ / aniśaṃ cintayāno 'pi ya enam udiyād rathī // 3.46.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇakarṇau pratīyātāṃ yadi bhīṣmo 'pi vā raṇe / mahān syāt saṃśayo loke na tu paśyāmi no jayam // 3.46.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghṛṇī karṇaḥ pramādī ca ācāryaḥ sthaviro guruḥ / amarṣī balavān pārthaḥ saṃrambhī dṛḍhavikramaḥ // 3.46.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavet sutumulaṃ yuddhaṃ sarvaśo 'py aparājitam / sarve hy astravidaḥ śūrāḥ sarve prāptā mahad yaśaḥ // 3.46.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api sarveśvaratvaṃ hi na vāñcheran parājitāḥ / vadhe nūnaṃ bhavec chāntis teṣāṃ vā phalgunasya vā // 3.46.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu hantārjunasyāsti jetā vāsya na vidyate / manyus tasya kathaṃ śāmyen mandān prati samutthitaḥ // 3.46.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tridaśeśasamo vīraḥ khāṇḍave 'gnim atarpayat / jigāya pārthivān sarvān rājasūye mahākratau // 3.46.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śeṣaṃ kuryād girer vajraṃ nipatan mūrdhni saṃjaya / na tu kuryuḥ śarāḥ śeṣam astās tāta kirīṭinā // 3.46.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā hi kiraṇā bhānos tapantīha carācaram / tathā pārthabhujotsṛṣṭāḥ śarās tapsyanti me sutān // 3.46.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api vā rathaghoṣeṇa bhayārtā savyasācinaḥ / pratibhāti vidīrṇeva sarvato bhāratī camūḥ // 3.46.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad udvapan pravapaṃś caiva bāṇān; sthātātatāyī samare kirīṭī / sṛṣṭo 'ntakaḥ sarvaharo vidhātrā; bhaved yathā tadvad apāraṇīyaḥ // 3.46.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yad etat kathitaṃ rājaṃs tvayā duryodhanaṃ prati / sarvam etad yathāttha tvaṃ naitan mithyā mahīpate // 3.46.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyunā hi samāviṣṭāḥ pāṇḍavās te 'mitaujasaḥ / dṛṣṭvā kṛṣṇāṃ sabhāṃ nītāṃ dharmapatnīṃ yaśasvinīm // 3.46.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsanasya tā vācaḥ śrutvā te dāruṇodayāḥ / karṇasya ca mahārāja na svapsyantīti me matiḥ // 3.46.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ hi te mahārāja yathā pārthena saṃyuge / ekādaśatanuḥ sthāṇur dhanuṣā paritoṣitaḥ // 3.46.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kairātaṃ veṣam āsthāya yodhayām āsa phalgunam / jijñāsuḥ sarvadeveśaḥ kapardī bhagavān svayam // 3.46.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrainaṃ lokapālās te darśayām āsur arjunam / astrahetoḥ parākrāntaṃ tapasā kauravarṣabham // 3.46.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitad utsahate 'nyo hi labdhum anyatra phalgunāt / sākṣād darśanam eteṣām īśvarāṇāṃ naro bhuvi // 3.46.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maheśvareṇa yo rājan na jīrṇo grastamūrtimān / kas tam utsahate vīraṃ yuddhe jarayituṃ pumān // 3.46.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsāditam idaṃ ghoraṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam / draupadīṃ parikarṣadbhiḥ kopayadbhiś ca pāṇḍavān // 3.46.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra visphuramāṇoṣṭho bhīmaḥ prāha vaco mahat / dṛṣṭvā duryodhanenorū draupadyā darśitāv ubhau // 3.46.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrū bhetsyāmi te pāpa gadayā vajrakalpayā / trayodaśānāṃ varṣāṇām ante durdyūtadevinaḥ // 3.46.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sarve praharatāṃ śreṣṭhāḥ sarve cāmitatejasaḥ / sarve sarvāstravidvāṃso devair api sudurjayāḥ // 3.46.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manye manyusamuddhūtāḥ putrāṇāṃ tava saṃyuge / antaṃ pārthāḥ kariṣyanti vīryāmarṣasamanvitāḥ // 3.46.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ kṛtaṃ sūta karṇena vadatā paruṣaṃ vacaḥ / paryāptaṃ vairam etāvad yat kṛṣṇā sā sabhāṃ gatā // 3.46.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apīdānīṃ mama sutās tiṣṭheran mandacetasaḥ / yeṣāṃ bhrātā gurur jyeṣṭho vinaye nāvatiṣṭhate // 3.46.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mamāpi vacanaṃ sūta na śuśrūṣati mandabhāk / dṛṣṭvā māṃ cakṣuṣā hīnaṃ nirviceṣṭam acetanam // 3.46.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye cāsya sacivā mandāḥ karṇasaubalakādayaḥ / te 'py asya bhūyaso doṣān vardhayanti vicetasaḥ // 3.46.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svairamuktā api śarāḥ pārthenāmitatejasā / nirdaheyur mama sutān kiṃ punar manyuneritāḥ // 3.46.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) pārthabāhubalotsṛṣṭā mahācāpaviniḥsṛtāḥ / divyāstramantramuditāḥ sādayeyuḥ surān api // 3.46.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yasya mantrī ca goptā ca suhṛc caiva janārdanaḥ / haris trailokyanāthaḥ sa kiṃ nu tasya na nirjitam // 3.46.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ ca sumahac citram arjunasyeha saṃjaya / mahādevena bāhubhyāṃ yat sameta iti śrutiḥ // 3.46.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣaṃ sarvalokasya khāṇḍave yatkṛtaṃ purā / phalgunena sahāyārthe vahner dāmodareṇa ca // 3.46.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā nāsti me putraḥ sāmātyaḥ sahabāndhavaḥ / kruddhe pārthe ca bhīme ca vāsudeve ca sātvate // 3.46.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad idaṃ śocitaṃ rājñā dhṛtarāṣṭreṇa vai mune / pravrājya pāṇḍavān vīrān sarvam etan nirarthakam // 3.47.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi rājā putraṃ svam upekṣetālpacetasam / duryodhanaṃ pāṇḍuputrān kopayānaṃ mahārathān // 3.47.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) kim āsīt pāṇḍuputrāṇāṃ vane bhojanam ucyatām / vāneyam atha vā kṛṣṭam etad ākhyātu me bhavān // 3.47.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāneyaṃ ca mṛgāṃś caiva śuddhair bāṇair nipātitān / brāhmaṇānāṃ nivedyāgram abhuñjan puruṣarṣabhāḥ // 3.47.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tu śūrān maheṣvāsāṃs tadā nivasato vane / anvayur brāhmaṇā rājan sāgnayo 'nagnayas tathā // 3.47.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi snātakānāṃ mahātmanām / daśa mokṣavidāṃ tadvad yān bibharti yudhiṣṭhiraḥ // 3.47.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rurūn kṛṣṇamṛgāṃś caiva medhyāṃś cānyān vanecarān / bāṇair unmathya vidhivad brāhmaṇebhyo nyavedayat // 3.47.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na tatra kaś cid durvarṇo vyādhito vāpy adṛśyata / kṛśo vā durbalo vāpi dīno bhīto 'pi vā naraḥ // 3.47.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) putrān iva priyāñ jñātīn bhrātṝn iva sahodarān / pupoṣa kauravaśreṣṭho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 3.47.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patīṃś ca draupadī sarvān dvijāṃś caiva yaśasvinī / māteva bhojayitvāgre śiṣṭam āhārayat tadā // 3.47.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prācīṃ rājā dakṣiṇāṃ bhīmaseno; yamau pratīcīm atha vāpy udīcīm / dhanurdharā māṃsahetor mṛgāṇāṃ; kṣayaṃ cakrur nityam evopagamya // 3.47.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] tathā teṣāṃ vasatāṃ kāmyake vai; vihīnānām arjunenotsukānām / pañcaiva varṣāṇi tadā vyatīyur; adhīyatāṃ japatāṃ juhvatāṃ ca // 3.47.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] sudīrgham uṣṇaṃ niḥśvasya dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ / abravīt saṃjayaṃ sūtam āmantrya bharatarṣabha // 3.48.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) devaputrau mahābhāgau devarājasamadyutī / nakulaḥ sahadevaś ca pāṇḍavau yuddhadurmadau // 3.48.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛḍhāyudhau dūrapātau yuddhe ca kṛtaniścayau / śīghrahastau dṛḍhakrodhau nityayuktau tarasvinau // 3.48.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhīmārjunau purodhāya yadā tau raṇamūrdhani / sthāsyete siṃhavikrāntāv aśvināv iva duḥsahau // 3.48.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śeṣam iha paśyāmi tadā sainyasya saṃjaya // 3.48.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tau hy apratirathau yuddhe devaputrau mahārathau / draupadyās taṃ parikleśaṃ na kṣaṃsyete tv amarṣiṇau // 3.48.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṇayo vā maheṣvāsā pāñcālā vā mahaujasaḥ / yudhi satyābhisaṃdhena vāsudevena rakṣitāḥ // 3.48.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradhakṣyanti raṇe pārthāḥ putrāṇāṃ mama vāhinīm // 3.48.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rāmakṛṣṇapraṇītānāṃ vṛṣṇīnāṃ sūtanandana / na śakyaḥ sahituṃ vegaḥ parvatair api saṃyuge // 3.48.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ madhye maheṣvāso bhīmo bhīmaparākramaḥ / śaikyayā vīraghātinyā gadayā vicariṣyati // 3.48.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā gāṇḍīvanirghoṣaṃ visphūrjitam ivāśaneḥ / gadāvegaṃ ca bhīmasya nālaṃ soḍhuṃ narādhipāḥ // 3.48.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ suhṛdāṃ vāco duryodhanavaśānugaḥ / smaraṇīyāḥ smariṣyāmi mayā yā na kṛtāḥ purā // 3.48.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyatikramo 'yaṃ sumahāṃs tvayā rājann upekṣitaḥ / samarthenāpi yan mohāt putras te na nivāritaḥ // 3.48.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvā hi nirjitān dyūte pāṇḍavān madhusūdanaḥ / tvaritaḥ kāmyake pārthān samabhāvayad acyutaḥ // 3.48.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupadasya tathā putrā dhṛṣṭadyumnapurogamāḥ / virāṭo dhṛṣṭaketuś ca kekayāś ca mahārathāḥ // 3.48.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taiś ca yat kathitaṃ tatra dṛṣṭvā pārthān parājitān / cāreṇa viditaṃ sarvaṃ tan mayā veditaṃ ca te // 3.48.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgamya vṛtas tatra pāṇḍavair madhusūdanaḥ / sārathye phalgunasyājau tathety āha ca tān hariḥ // 3.48.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣito hi kṛṣṇo 'pi dṛṣṭvā pārthāṃs tathāgatān / kṛṣṇājinottarāsaṅgān abravīc ca yudhiṣṭhiram // 3.48.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā sā samṛddhiḥ pārthānām indraprasthe babhūva ha / rājasūye mayā dṛṣṭā nṛpair anyaiḥ sudurlabhā // 3.48.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yatra sarvān mahīpālāñ śastratejobhayārditān / savaṅgāṅgān sapauṇḍroḍrān sacoladraviḍāndhakān // 3.48.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāgarānūpagāṃś caiva ye ca pattanavāsinaḥ / siṃhalān barbarān mlecchān ye ca jāṅgalavāsinaḥ // 3.48.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paścimāni ca rājyāni śataśaḥ sāgarāntikān / pahlavān daradān sarvān kirātān yavanāñ śakān // 3.48.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hārahūṇāṃś ca cīnāṃś ca tukhārān saindhavāṃs tathā / jāguḍān ramaṭhān muṇḍān strīrājyān atha taṅgaṇān // 3.48.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo ye ca te bharatarṣabha / āgatān aham adrākṣaṃ yajñe te pariveṣakān // 3.48.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sā te samṛddhir yair āttā capalā pratisāriṇī / ādāya jīvitaṃ teṣām āhariṣyāmi tām aham // 3.48.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rāmeṇa saha kauravya bhīmārjunayamais tathā / akrūragadasāmbaiś ca pradyumnenāhukena ca // 3.48.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnena vīreṇa śiśupālātmajena ca // 3.48.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) duryodhanaṃ raṇe hatvā sadyaḥ karṇaṃ ca bhārata / duḥśāsanaṃ saubaleyaṃ yaś cānyaḥ pratiyotsyate // 3.48.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tatas tvaṃ hāstinapure bhrātṛbhiḥ sahito vasan / dhārtarāṣṭrīṃ śriyaṃ prāpya praśādhi pṛthivīm imām // 3.48.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) athainam abravīd rājā tasmin vīrasamāgame / śṛṇvatsu teṣu sarveṣu dhṛṣṭadyumnamukheṣu ca // 3.48.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhṇāmi te vācaṃ satyām etāṃ janārdana / amitrān me mahābāho sānubandhān haniṣyasi // 3.48.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varṣāt trayodaśād ūrdhvaṃ satyaṃ māṃ kuru keśava / pratijñāto vane vāso rājamadhye mayā hy ayam // 3.48.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad dharmarājavacanaṃ pratiśrutya sabhāsadaḥ / dhṛṣṭadyumnapurogās te śamayām āsur añjasā // 3.48.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) keśavaṃ madhurair vākyaiḥ kālayuktair amarṣitam // 3.48.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pāñcālīṃ cāhur akliṣṭāṃ vāsudevasya śṛṇvataḥ / duryodhanas tava krodhād devi tyakṣyati jīvitam // 3.48.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijānīma te satyaṃ mā śuco varavarṇini // 3.48.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ye sma te kupitāṃ kṛṣṇe dṛṣṭvā tvāṃ prāhasaṃs tadā / māṃsāni teṣāṃ khādanto hasiṣyanti mṛgadvijāḥ // 3.48.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pāsyanti rudhiraṃ teṣāṃ gṛdhrā gomāyavas tathā / uttamāṅgāni karṣanto yais tvaṃ kṛṣṭā sabhātale // 3.48.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ drakṣyasi pāñcāli gātrāṇi pṛthivītale / kravyādaiḥ kṛṣyamāṇāni bhakṣyamāṇāni cāsakṛt // 3.48.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parikliṣṭāsi yais tatra yaiś cāpi samupekṣitā / teṣām utkṛttaśirasāṃ bhūmiḥ pāsyati śoṇitam // 3.48.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ bahuvidhā vācas tadocuḥ puruṣarṣabhāḥ / sarve tejasvinaḥ śūrāḥ sarve cāhatalakṣaṇāḥ // 3.48.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te dharmarājena vṛtā varṣād ūrdhvaṃ trayodaśāt / puraskṛtyopayāsyanti vāsudevaṃ mahārathāḥ // 3.48.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rāmaś ca kṛṣṇaś ca dhanaṃjayaś ca; pradyumnasāmbau yuyudhānabhīmau / mādrīsutau kekayarājaputrāḥ; pāñcālaputrāḥ saha dharmarājñā // 3.48.38 indravajrā [11: ttjgg] etān sarvāṃl lokavīrān ajeyān; mahātmanaḥ sānubandhān sasainyān / ko jīvitārthī samare pratyudīyāt; kruddhān siṃhān kesariṇo yathaiva // 3.48.39 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [12: ttyy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] yan mābravīd viduro dyūtakāle; tvaṃ pāṇḍavāñ jeṣyasi cen narendra / dhruvaṃ kurūṇām ayam antakālo; mahābhayo bhavitā śoṇitaughaḥ // 3.48.40 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] manye tathā tad bhaviteti sūta; yathā kṣattā prāha vacaḥ purā mām / asaṃśayaṃ bhavitā yuddham etad; gate kāle pāṇḍavānāṃ yathoktam // 3.48.41 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] astrahetor gate pārthe śakralokaṃ mahātmani / yudhiṣṭhiraprabhṛtayaḥ kim akurvanta pāṇḍavāḥ // 3.49.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) astrahetor gate pārthe śakralokaṃ mahātmani / nyavasan kṛṣṇayā sārdhaṃ kāmyake puruṣarṣabhāḥ // 3.49.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kadā cid ekānte vivikta iva śādvale / duḥkhārtā bharataśreṣṭhā niṣeduḥ saha kṛṣṇayā // 3.49.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayaṃ śocamānāḥ sāśrukaṇṭhāḥ suduḥkhitāḥ // 3.49.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) tad viyogād dhi tān sarvāñ śokaḥ samabhipupluve / dhanaṃjayaviyogāc ca rājyanāśāc ca duḥkhitāḥ // 3.49.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha bhīmo mahābāhur yudhiṣṭhiram abhāṣata / nideśāt te mahārāja gato 'sau puruṣarṣabhaḥ // 3.49.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunaḥ pāṇḍuputrāṇāṃ yasmin prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ // 3.49.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yasmin vinaṣṭe pāñcālāḥ saha putrais tathā vayam / sātyakir vāsudevaś ca vinaśyeyur asaṃśayam // 3.49.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yo 'sau gacchati tejasvī bahūn kleśān acintayan / bhavanniyogād bībhatsus tato duḥkhataraṃ nu kim // 3.49.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yasya bāhū samāśritya vayaṃ sarve mahātmanaḥ / manyāmahe jitān ājau parān prāptāṃ ca medinīm // 3.49.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya prabhāvān na mayā sabhāmadhye dhanuṣmataḥ / nītā lokam amuṃ sarve dhārtarāṣṭrāḥ sasaubalāḥ // 3.49.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) te vayaṃ bāhubalinaḥ krodham utthitam ātmanaḥ / sahāmahe bhavanmūlaṃ vāsudevena pālitāḥ // 3.49.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vayaṃ hi saha kṛṣṇena hatvā karṇamukhān parān / svabāhuvijitāṃ kṛtsnāṃ praśāsema vasuṃdharām // 3.49.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavato dyūtadoṣeṇa sarve vayam upaplutāḥ / ahīnapauruṣā rājan balibhir balavattamāḥ // 3.49.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣātraṃ dharmaṃ mahārāja samavekṣitum arhasi / na hi dharmo mahārāja kṣatriyasya vanāśrayaḥ // 3.49.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājyam eva paraṃ dharmaṃ kṣatriyasya vidur budhāḥ // 3.49.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa kṣatradharmavid rājan mā dharmyān nīnaśaḥ pathaḥ / prāg dvādaśa samā rājan dhārtarāṣṭrān nihanmahi // 3.49.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivartya ca vanāt pārtham ānāyya ca janārdanam / vyūḍhānīkān mahārāja javenaiva mahāhave // 3.49.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrān amuṃ lokaṃ gamayāmi viśāṃ pate // 3.49.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarvān ahaṃ haniṣyāmi dhārtarāṣṭrān sasaubalān / duryodhanaṃ ca karṇaṃ ca yo vānyaḥ pratiyotsyate // 3.49.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā praśamite paścāt tvam eṣyasi vanāt punaḥ / evaṃ kṛte na te doṣo bhaviṣyati viśāṃ pate // 3.49.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñaiś ca vividhais tāta kṛtaṃ pāpam ariṃdama / avadhūya mahārāja gacchema svargam uttamam // 3.49.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etad bhaved rājan yadi rājā na bāliśaḥ / asmākaṃ dīrghasūtraḥ syād bhavān dharmaparāyaṇaḥ // 3.49.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikṛtyā nikṛtiprajñā hantavyā iti niścayaḥ / na hi naikṛtikaṃ hatvā nikṛtyā pāpam ucyate // 3.49.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhārata dharmeṣu dharmajñair iha dṛśyate / ahorātraṃ mahārāja tulyaṃ saṃvatsareṇa hi // 3.49.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva vedavacanaṃ śrūyate nityadā vibho / saṃvatsaro mahārāja pūrṇo bhavati kṛcchrataḥ // 3.49.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yadi vedāḥ pramāṇaṃ te divasād ūrdhvam acyuta / trayodaśa samāḥ kālo jñāyatāṃ pariniṣṭhitaḥ // 3.49.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālo duryodhanaṃ hantuṃ sānubandham ariṃdama / ekāgrāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ purā rājan karoti saḥ // 3.49.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvāṇaṃ bhīmaṃ tu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / uvāca sāntvayan rājā mūrdhny upāghrāya pāṇḍavam // 3.49.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asaṃśayaṃ mahābāho haniṣyasi suyodhanam / varṣāt trayodaśād ūrdhvaṃ saha gāṇḍīvadhanvanā // 3.49.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca mā bhāṣase pārtha prāptaḥ kāla iti prabho / anṛtaṃ notsahe vaktuṃ na hy etan mayi vidyate // 3.49.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antareṇāpi kaunteya nikṛtiṃ pāpaniścayam / hantā tvam asi durdharṣa sānubandhaṃ suyodhanam // 3.49.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvati bhīmaṃ tu dharmarāje yudhiṣṭhire / ājagāma mahābhāgo bṛhadaśvo mahān ṛṣiḥ // 3.49.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abhiprekṣya dharmātmā saṃprāptaṃ dharmacāriṇam / śāstravan madhuparkeṇa pūjayām āsa dharmarāṭ // 3.49.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśvastaṃ cainam āsīnam upāsīno yudhiṣṭhiraḥ / abhiprekṣya mahābāhuḥ kṛpaṇaṃ bahv abhāṣata // 3.49.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣadyūtena bhagavan dhanaṃ rājyaṃ ca me hṛtam / āhūya nikṛtiprajñaiḥ kitavair akṣakovidaiḥ // 3.49.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anakṣajñasya hi sato nikṛtyā pāpaniścayaiḥ / bhāryā ca me sabhāṃ nītā prāṇebhyo 'pi garīyasī // 3.49.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asti rājā mayā kaś cid alpabhāgyataro bhuvi / bhavatā dṛṣṭapūrvo vā śrutapūrvo 'pi vā bhavet // 3.49.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na matto duḥkhitataraḥ pumān astīti me matiḥ // 3.49.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) yad bravīṣi mahārāja na matto vidyate kva cit / alpabhāgyataraḥ kaś cit pumān astīti pāṇḍava // 3.49.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra te kathayiṣyāmi yadi śuśrūṣase 'nagha / yas tvatto duḥkhitataro rājāsīt pṛthivīpate // 3.49.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) athainam abravīd rājā bravītu bhagavān iti / imām avasthāṃ saṃprāptaṃ śrotum icchāmi pārthivam // 3.49.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śṛṇu rājann avahitaḥ saha bhrātṛbhir acyuta / yas tvatto duḥkhitataro rājāsīt pṛthivīpate // 3.49.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) niṣadheṣu mahīpālo vīrasena iti sma ha / tasya putro 'bhavan nāmnā nalo dharmārthadarśivān // 3.49.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nikṛtyā jito rājā puṣkareṇeti naḥ śrutam / vanavāsam aduḥkhārho bhāryayā nyavasat saha // 3.49.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tasyāśvo na ca ratho na bhrātā na ca bāndhavāḥ / vane nivasato rājañ śiṣyante sma kadā cana // 3.49.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhavān hi saṃvṛto vīrair bhrātṛbhir devasaṃmitaiḥ / brahmakalpair dvijāgryaiś ca tasmān nārhasi śocitum // 3.49.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vistareṇāham icchāmi nalasya sumahātmanaḥ / caritaṃ vadatāṃ śreṣṭha tan mamākhyātum arhasi // 3.49.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīd rājā nalo nāma vīrasenasuto balī / upapanno guṇair iṣṭai rūpavān aśvakovidaḥ // 3.50.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atiṣṭhan manujendrāṇāṃ mūrdhni devapatir yathā / upary upari sarveṣām āditya iva tejasā // 3.50.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇyo vedavic chūro niṣadheṣu mahīpatiḥ / akṣapriyaḥ satyavādī mahān akṣauhiṇīpatiḥ // 3.50.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) īpsito varanārīṇām udāraḥ saṃyatendriyaḥ / rakṣitā dhanvināṃ śreṣṭhaḥ sākṣād iva manuḥ svayam // 3.50.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivāsīd vidarbheṣu bhīmo bhīmaparākramaḥ / śūraḥ sarvaguṇair yuktaḥ prajākāmaḥ sa cāprajaḥ // 3.50.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa prajārthe paraṃ yatnam akarot susamāhitaḥ / tam abhyagacchad brahmarṣir damano nāma bhārata // 3.50.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) taṃ sa bhīmaḥ prajākāmas toṣayām āsa dharmavit / mahiṣyā saha rājendra satkāreṇa suvarcasam // 3.50.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai prasanno damanaḥ sabhāryāya varaṃ dadau / kanyāratnaṃ kumārāṃś ca trīn udārān mahāyaśāḥ // 3.50.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) damayantīṃ damaṃ dāntaṃ damanaṃ ca suvarcasam / upapannān guṇaiḥ sarvair bhīmān bhīmaparākramān // 3.50.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantī tu rūpeṇa tejasā yaśasā śriyā / saubhāgyena ca lokeṣu yaśaḥ prāpa sumadhyamā // 3.50.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tāṃ vayasi prāpte dāsīnāṃ samalaṃkṛtam / śataṃ sakhīnāṃ ca tathā paryupāste śacīm iva // 3.50.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatra sma bhrājate bhaimī sarvābharaṇabhūṣitā / sakhīmadhye 'navadyāṅgī vidyut saudāminī yathā // 3.50.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva rūpasaṃpannā śrīr ivāyatalocanā // 3.50.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na deveṣu na yakṣeṣu tādṛg rūpavatī kva cit / mānuṣeṣv api cānyeṣu dṛṣṭapūrvā na ca śrutā // 3.50.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cittapramāthinī bālā devānām api sundarī // 3.50.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nalaś ca naraśārdūlo rūpeṇāpratimo bhuvi / kandarpa iva rūpeṇa mūrtimān abhavat svayam // 3.50.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ samīpe tu nalaṃ praśaśaṃsuḥ kutūhalāt / naiṣadhasya samīpe tu damayantīṃ punaḥ punaḥ // 3.50.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tayor adṛṣṭakāmo 'bhūc chṛṇvatoḥ satataṃ guṇān / anyonyaṃ prati kaunteya sa vyavardhata hṛcchayaḥ // 3.50.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśaknuvan nalaḥ kāmaṃ tadā dhārayituṃ hṛdā / antaḥpurasamīpasthe vana āste rahogataḥ // 3.50.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dadarśa tadā haṃsāñ jātarūpaparicchadān / vane vicaratāṃ teṣām ekaṃ jagrāha pakṣiṇam // 3.50.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ntarikṣago vācaṃ vyājahāra tadā nalam / na hantavyo 'smi te rājan kariṣyāmi hi te priyam // 3.50.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantīsakāśe tvāṃ kathayiṣyāmi naiṣadha / yathā tvad anyaṃ puruṣaṃ na sā maṃsyati karhi cit // 3.50.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evam uktas tato haṃsam utsasarja mahīpatiḥ / te tu haṃsāḥ samutpatya vidarbhān agamaṃs tataḥ // 3.50.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidarbhanagarīṃ gatvā damayantyās tadāntike / nipetus te garutmantaḥ sā dadarśātha tān khagān // 3.50.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tān adbhutarūpān vai dṛṣṭvā sakhigaṇāvṛtā / hṛṣṭā grahītuṃ khagamāṃs tvaramāṇopacakrame // 3.50.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atha haṃsā visasṛpuḥ sarvataḥ pramadāvane / ekaikaśas tataḥ kanyās tān haṃsān samupādravan // 3.50.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) damayantī tu yaṃ haṃsaṃ samupādhāvad antike / sa mānuṣīṃ giraṃ kṛtvā damayantīm athābravīt // 3.50.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayanti nalo nāma niṣadheṣu mahīpatiḥ / aśvinoḥ sadṛśo rūpe na samās tasya mānuṣāḥ // 3.50.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya vai yadi bhāryā tvaṃ bhavethā varavarṇini / saphalaṃ te bhavej janma rūpaṃ cedaṃ sumadhyame // 3.50.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ hi devagandharvamanuṣyoragarākṣasān / dṛṣṭavanto na cāsmābhir dṛṣṭapūrvas tathāvidhaḥ // 3.50.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ cāpi ratnaṃ nārīṇāṃ nareṣu ca nalo varaḥ / viśiṣṭāyā viśiṣṭena saṃgamo guṇavān bhavet // 3.50.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktā tu haṃsena damayantī viśāṃ pate / abravīt tatra taṃ haṃsaṃ tam apy evaṃ nalaṃ vada // 3.50.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvāṇḍajaḥ kanyāṃ vaidarbhasya viśāṃ pate / punar āgamya niṣadhān nale sarvaṃ nyavedayat // 3.50.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) damayantī tu tac chrutvā vaco haṃsasya bhārata / tadā prabhṛti nasvasthā nalaṃ prati babhūva sā // 3.51.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cintāparā dīnā vivarṇavadanā kṛśā / babhūva damayantī tu niḥśvāsaparamā tadā // 3.51.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrdhvadṛṣṭir dhyānaparā babhūvonmattadarśanā / na śayyāsanabhogeṣu ratiṃ vindati karhi cit // 3.51.3 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) na naktaṃ na divā śete hā heti vadatī muhuḥ / tām asvasthāṃ tadākārāṃ sakhyas tā jajñur iṅgitaiḥ // 3.51.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vidarbhapataye damayantyāḥ sakhīgaṇaḥ / nyavedayata nasvasthāṃ damayantīṃ nareśvara // 3.51.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tac chrutvā nṛpatir bhīmo damayantīsakhīgaṇāt / cintayām āsa tat kāryaṃ sumahat svāṃ sutāṃ prati // 3.51.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samīkṣya mahīpālaḥ svāṃ sutāṃ prāptayauvanām / apaśyad ātmanaḥ kāryaṃ damayantyāḥ svayaṃvaram // 3.51.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saṃnipātayām āsa mahīpālān viśāṃ pate / anubhūyatām ayaṃ vīrāḥ svayaṃvara iti prabho // 3.51.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) śrutvā tu pārthivāḥ sarve damayantyāḥ svayaṃvaram / abhijagmus tadā bhīmaṃ rājāno bhīmaśāsanāt // 3.51.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hastyaśvarathaghoṣeṇa nādayanto vasuṃdharām / vicitramālyābharaṇair balair dṛśyaiḥ svalaṃkṛtaiḥ // 3.51.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) etasminn eva kāle tu purāṇāv ṛṣisattamau / aṭamānau mahātmānāv indralokam ito gatau // 3.51.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradaḥ parvataś caiva mahātmānau mahāvratau / devarājasya bhavanaṃ viviśāte supūjitau // 3.51.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tāv arcitvā sahasrākṣas tataḥ kuśalam avyayam / papracchānāmayaṃ cāpi tayoḥ sarvagataṃ vibhuḥ // 3.51.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvayoḥ kuśalaṃ deva sarvatragatam īśvara / loke ca maghavan kṛtsne nṛpāḥ kuśalino vibho // 3.51.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradasya vacaḥ śrutvā papraccha balavṛtrahā / dharmajñāḥ pṛthivīpālās tyaktajīvitayodhinaḥ // 3.51.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śastreṇa nidhanaṃ kāle ye gacchanty aparāṅmukhāḥ / ayaṃ loko 'kṣayas teṣāṃ yathaiva mama kāmadhuk // 3.51.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva nu te kṣatriyāḥ śūrā na hi paśyāmi tān aham / āgacchato mahīpālān atithīn dayitān mama // 3.51.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu śakreṇa nāradaḥ pratyabhāṣata / śṛṇu me bhagavan yena na dṛśyante mahīkṣitaḥ // 3.51.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidarbharājaduhitā damayantīti viśrutā / rūpeṇa samatikrāntā pṛthivyāṃ sarvayoṣitaḥ // 3.51.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyāḥ svayaṃvaraḥ śakra bhavitā nacirād iva / tatra gacchanti rājāno rājaputrāś ca sarvaśaḥ // 3.51.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ ratnabhūtāṃ lokasya prārthayanto mahīkṣitaḥ / kāṅkṣanti sma viśeṣeṇa balavṛtraniṣūdana // 3.51.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etasmin kathyamāne tu lokapālāś ca sāgnikāḥ / ājagmur devarājasya samīpam amarottamāḥ // 3.51.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tac chuśruvuḥ sarve nāradasya vaco mahat / śrutvā caivābruvan hṛṣṭā gacchāmo vayam apy uta // 3.51.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarve mahārāja sagaṇāḥ sahavāhanāḥ / vidarbhān abhito jagmur yatra sarve mahīkṣitaḥ // 3.51.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nalo 'pi rājā kaunteya śrutvā rājñāṃ samāgamam / abhyagacchad adīnātmā damayantīm anuvrataḥ // 3.51.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha devāḥ pathi nalaṃ dadṛśur bhūtale sthitam / sākṣād iva sthitaṃ mūrtyā manmathaṃ rūpasaṃpadā // 3.51.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā lokapālās te bhrājamānaṃ yathā ravim / tasthur vigatasaṃkalpā vismitā rūpasaṃpadā // 3.51.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ntarikṣe viṣṭabhya vimānāni divaukasaḥ / abruvan naiṣadhaṃ rājann avatīrya nabhastalāt // 3.51.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bho bho naiṣadha rājendra nala satyavrato bhavān / asmākaṃ kuru sāhāyyaṃ dūto bhava narottama // 3.51.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tebhyaḥ pratijñāya nalaḥ kariṣya iti bhārata / athainān paripapraccha kṛtāñjalir avasthitaḥ // 3.52.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ke vai bhavantaḥ kaś cāsau yasyāhaṃ dūta īpsitaḥ / kiṃ ca tatra mayā kāryaṃ kathayadhvaṃ yathātatham // 3.52.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam ukte naiṣadhena maghavān pratyabhāṣata / amarān vai nibodhāsmān damayantyartham āgatān // 3.52.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) aham indro 'yam agniś ca tathaivāyam apāṃpatiḥ / śarīrāntakaro nṝṇāṃ yamo 'yam api pārthiva // 3.52.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai tvam āgatān asmān damayantyai nivedaya / lokapālāḥ sahendrās tvāṃ samāyānti didṛkṣavaḥ // 3.52.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāptum icchanti devās tvāṃ śakro 'gnir varuṇo yamaḥ / teṣām anyatamaṃ devaṃ patitve varayasva ha // 3.52.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa śakreṇa nalaḥ prāñjalir abravīt / ekārthasamavetaṃ māṃ na preṣayitum arhatha // 3.52.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kariṣya iti saṃśrutya pūrvam asmāsu naiṣadha / na kariṣyasi kasmāt tvaṃ vraja naiṣadha māciram // 3.52.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa devais tair naiṣadhaḥ punar abravīt / surakṣitāni veśmāni praveṣṭuṃ katham utsahe // 3.52.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravekṣyasīti taṃ śakraḥ punar evābhyabhāṣata / jagāma sa tathety uktvā damayantyā niveśanam // 3.52.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa tatra vaidarbhīṃ sakhīgaṇasamāvṛtām / dedīpyamānāṃ vapuṣā śriyā ca varavarṇinīm // 3.52.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atīva sukumārāṅgīṃ tanumadhyāṃ sulocanām / ākṣipantīm iva ca bhāḥ śaśinaḥ svena tejasā // 3.52.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasya dṛṣṭvaiva vavṛdhe kāmas tāṃ cāruhāsinīm / satyaṃ cikīrṣamāṇas tu dhārayām āsa hṛcchayam // 3.52.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tā naiṣadhaṃ dṛṣṭvā saṃbhrāntāḥ paramāṅganāḥ / āsanebhyaḥ samutpetus tejasā tasya dharṣitāḥ // 3.52.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśaśaṃsuś ca suprītā nalaṃ tā vismayānvitāḥ / na cainam abhyabhāṣanta manobhis tv abhyacintayan // 3.52.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho rūpam aho kāntir aho dhairyaṃ mahātmanaḥ / ko 'yaṃ devo nu yakṣo nu gandharvo nu bhaviṣyati // 3.52.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv enaṃ śaknuvanti sma vyāhartum api kiṃ cana / tejasā dharṣitāḥ sarvā lajjāvatyo varāṅganāḥ // 3.52.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainaṃ smayamāneva smitapūrvābhibhāṣiṇī / damayantī nalaṃ vīram abhyabhāṣata vismitā // 3.52.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kas tvaṃ sarvānavadyāṅga mama hṛcchayavardhana / prāpto 'sy amaravad vīra jñātum icchāmi te 'nagha // 3.52.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham āgamanaṃ ceha kathaṃ cāsi na lakṣitaḥ / surakṣitaṃ hi me veśma rājā caivograśāsanaḥ // 3.52.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu vaidarbhyā nalas tāṃ pratyuvāca ha / nalaṃ māṃ viddhi kalyāṇi devadūtam ihāgatam // 3.52.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devās tvāṃ prāptum icchanti śakro 'gnir varuṇo yamaḥ / teṣām anyatamaṃ devaṃ patiṃ varaya śobhane // 3.52.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām eva prabhāvena praviṣṭo 'ham alakṣitaḥ / praviśantaṃ hi māṃ kaś cin nāpaśyan nāpy avārayat // 3.52.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etadartham ahaṃ bhadre preṣitaḥ surasattamaiḥ / etac chrutvā śubhe buddhiṃ prakuruṣva yathecchasi // 3.52.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā namaskṛtya devebhyaḥ prahasya nalam abravīt / praṇayasva yathāśraddhaṃ rājan kiṃ karavāṇi te // 3.53.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ caiva hi yac cānyan mamāsti vasu kiṃ cana / sarvaṃ tat tava viśrabdhaṃ kuru praṇayam īśvara // 3.53.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haṃsānāṃ vacanaṃ yat tat tan māṃ dahati pārthiva / tvatkṛte hi mayā vīra rājānaḥ saṃnipātitāḥ // 3.53.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi ced bhajamānāṃ māṃ pratyākhyāsyasi mānada / viṣam agniṃ jalaṃ rajjum āsthāsye tava kāraṇāt // 3.53.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu vaidarbhyā nalas tāṃ pratyuvāca ha / tiṣṭhatsu lokapāleṣu kathaṃ mānuṣam icchasi // 3.53.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣām ahaṃ lokakṛtām īśvarāṇāṃ mahātmanām / na pādarajasā tulyo manas te teṣu vartatām // 3.53.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vipriyaṃ hy ācaran martyo devānāṃ mṛtyum ṛcchati / trāhi mām anavadyāṅgi varayasva surottamān // 3.53.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bāṣpakalāṃ vācaṃ damayantī śucismitā / pravyāharantī śanakair nalaṃ rājānam abravīt // 3.53.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) asty upāyo mayā dṛṣṭo nirapāyo nareśvara / yena doṣo na bhavitā tava rājan kathaṃ cana // 3.53.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tvaṃ caiva hi naraśreṣṭha devāś cāgnipurogamāḥ / āyāntu sahitāḥ sarve mama yatra svayaṃvaraḥ // 3.53.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ lokapālānāṃ saṃnidhau tvāṃ nareśvara / varayiṣye naravyāghra naivaṃ doṣo bhaviṣyati // 3.53.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu vaidarbhyā nalo rājā viśāṃ pate / ājagāma punas tatra yatra devāḥ samāgatāḥ // 3.53.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam apaśyaṃs tathāyāntaṃ lokapālāḥ saheśvarāḥ / dṛṣṭvā cainaṃ tato 'pṛcchan vṛttāntaṃ sarvam eva tat // 3.53.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid dṛṣṭā tvayā rājan damayantī śucismitā / kim abravīc ca naḥ sarvān vada bhūmipate 'nagha // 3.53.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavadbhir aham ādiṣṭo damayantyā niveśanam / praviṣṭaḥ sumahākakṣyaṃ daṇḍibhiḥ sthavirair vṛtam // 3.53.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praviśantaṃ ca māṃ tatra na kaś cid dṛṣṭavān naraḥ / ṛte tāṃ pārthivasutāṃ bhavatām eva tejasā // 3.53.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sakhyaś cāsyā mayā dṛṣṭās tābhiś cāpy upalakṣitaḥ / vismitāś cābhavan dṛṣṭvā sarvā māṃ vibudheśvarāḥ // 3.53.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varṇyamāneṣu ca mayā bhavatsu rucirānanā / mām eva gatasaṃkalpā vṛṇīte surasattamāḥ // 3.53.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) abravīc caiva māṃ bālā āyāntu sahitāḥ surāḥ / tvayā saha naraśreṣṭha mama yatra svayaṃvaraḥ // 3.53.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām ahaṃ saṃnidhau tvāṃ varayiṣye narottama / evaṃ tava mahābāho doṣo na bhaviteti ha // 3.53.20 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) etāvad eva vibudhā yathāvṛttam udāhṛtam / mayāśeṣaṃ pramāṇaṃ tu bhavantas tridaśeśvarāḥ // 3.53.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha kāle śubhe prāpte tithau puṇye kṣaṇe tathā / ājuhāva mahīpālān bhīmo rājā svayaṃvare // 3.54.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā pṛthivīpālāḥ sarve hṛcchayapīḍitāḥ / tvaritāḥ samupājagmur damayantīm abhīpsavaḥ // 3.54.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanakastambharuciraṃ toraṇena virājitam / viviśus te mahāraṅgaṃ nṛpāḥ siṃhā ivācalam // 3.54.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatrāsaneṣu vividheṣv āsīnāḥ pṛthivīkṣitaḥ / surabhisragdharāḥ sarve sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ // 3.54.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃ rājasamitiṃ pūrṇāṃ nāgair bhogavatīm iva / saṃpūrṇāṃ puruṣavyāghrair vyāghrair giriguhām iva // 3.54.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra sma pīnā dṛśyante bāhavaḥ parighopamāḥ / ākāravantaḥ suślakṣṇāḥ pañcaśīrṣā ivoragāḥ // 3.54.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sukeśāntāni cārūṇi sunāsāni śubhāni ca / mukhāni rājñāṃ śobhante nakṣatrāṇi yathā divi // 3.54.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) damayantī tato raṅgaṃ praviveśa śubhānanā / muṣṇantī prabhayā rājñāṃ cakṣūṃṣi ca manāṃsi ca // 3.54.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā gātreṣu patitā teṣāṃ dṛṣṭir mahātmanām / tatra tatraiva saktābhūn na cacāla ca paśyatām // 3.54.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃkīrtyamāneṣu rājñāṃ nāmasu bhārata / dadarśa bhaimī puruṣān pañca tulyākṛtīn iva // 3.54.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tān samīkṣya tataḥ sarvān nirviśeṣākṛtīn sthitān / saṃdehād atha vaidarbhī nābhyajānān nalaṃ nṛpam // 3.54.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ yaṃ hi dadṛśe teṣāṃ taṃ taṃ mene nalaṃ nṛpam // 3.54.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā cintayantī buddhyātha tarkayām āsa bhāminī / kathaṃ nu devāñ jānīyāṃ kathaṃ vidyāṃ nalaṃ nṛpam // 3.54.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ saṃcintayantī sā vaidarbhī bhṛśaduḥkhitā / śrutāni devaliṅgāni cintayām āsa bhārata // 3.54.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānāṃ yāni liṅgāni sthavirebhyaḥ śrutāni me / tānīha tiṣṭhatāṃ bhūmāv ekasyāpi na lakṣaye // 3.54.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā viniścitya bahudhā vicārya ca punaḥ punaḥ / śaraṇaṃ prati devānāṃ prāptakālam amanyata // 3.54.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vācā ca manasā caiva namaskāraṃ prayujya sā / devebhyaḥ prāñjalir bhūtvā vepamānedam abravīt // 3.54.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haṃsānāṃ vacanaṃ śrutvā yathā me naiṣadho vṛtaḥ / patitve tena satyena devās taṃ pradiśantu me // 3.54.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācā ca manasā caiva yathā nābhicarāmy aham / tena satyena vibudhās tam eva pradiśantu me // 3.54.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yathā devaiḥ sa me bhartā vihito niṣadhādhipaḥ / tena satyena me devās tam eva pradiśantu me // 3.54.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svaṃ caiva rūpaṃ puṣyantu lokapālāḥ saheśvarāḥ / yathāham abhijānīyāṃ puṇyaślokaṃ narādhipam // 3.54.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) niśamya damayantyās tat karuṇaṃ paridevitam / niścayaṃ paramaṃ tathyam anurāgaṃ ca naiṣadhe // 3.54.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manoviśuddhiṃ buddhiṃ ca bhaktiṃ rāgaṃ ca bhārata / yathoktaṃ cakrire devāḥ sāmarthyaṃ liṅgadhāraṇe // 3.54.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sāpaśyad vibudhān sarvān asvedān stabdhalocanān / hṛṣitasragrajohīnān sthitān aspṛśataḥ kṣitim // 3.54.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chāyādvitīyo mlānasrag rajaḥsvedasamanvitaḥ / bhūmiṣṭho naiṣadhaś caiva nimeṣeṇa ca sūcitaḥ // 3.54.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sā samīkṣya tato devān puṇyaślokaṃ ca bhārata / naiṣadhaṃ varayām āsa bhaimī dharmeṇa bhārata // 3.54.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vilajjamānā vastrānte jagrāhāyatalocanā / skandhadeśe 'sṛjac cāsya srajaṃ paramaśobhanām // 3.54.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) varayām āsa caivainaṃ patitve varavarṇinī // 3.54.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato hā heti sahasā śabdo mukto narādhipaiḥ / devair maharṣibhiś caiva sādhu sādhv iti bhārata // 3.54.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vismitair īritaḥ śabdaḥ praśaṃsadbhir nalaṃ nṛpam // 3.54.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālā mahaujasaḥ / prahṛṣṭamanasaḥ sarve nalāyāṣṭau varān daduḥ // 3.54.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣadarśanaṃ yajñe gatiṃ cānuttamāṃ śubhām / naiṣadhāya dadau śakraḥ prīyamāṇaḥ śacīpatiḥ // 3.54.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnir ātmabhavaṃ prādād yatra vāñchati naiṣadhaḥ / lokān ātmaprabhāṃś caiva dadau tasmai hutāśanaḥ // 3.54.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamas tv annarasaṃ prādād dharme ca paramāṃ sthitim / apāṃpatir apāṃ bhāvaṃ yatra vāñchati naiṣadhaḥ // 3.54.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) srajaṃ cottamagandhāḍhyāṃ sarve ca mithunaṃ daduḥ / varān evaṃ pradāyāsya devās te tridivaṃ gatāḥ // 3.54.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthivāś cānubhūyāsyā vivāhaṃ vismayānvitāḥ / damayantyāḥ pramuditāḥ pratijagmur yathāgatam // 3.54.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) avāpya nārīratnaṃ tat puṇyaśloko 'pi pārthivaḥ / reme saha tayā rājā śacyeva balavṛtrahā // 3.54.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atīva mudito rājā bhrājamāno 'ṃśumān iva / arañjayat prajā vīro dharmeṇa paripālayan // 3.54.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īje cāpy aśvamedhena yayātir iva nāhuṣaḥ / anyaiś ca kratubhir dhīmān bahubhiś cāptadakṣiṇaiḥ // 3.54.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punaś ca ramaṇīyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca / damayantyā saha nalo vijahārāmaropamaḥ // 3.54.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ sa yajamānaś ca viharaṃś ca narādhipaḥ / rarakṣa vasusaṃpūrṇāṃ vasudhāṃ vasudhādhipaḥ // 3.54.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālā mahaujasaḥ / yānto dadṛśur āyāntaṃ dvāparaṃ kalinā saha // 3.55.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīt kaliṃ śakraḥ saṃprekṣya balavṛtrahā / dvāpareṇa sahāyena kale brūhi kva yāsyasi // 3.55.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīt kaliḥ śakraṃ damayantyāḥ svayaṃvaram / gatvāhaṃ varayiṣye tāṃ mano hi mama tadgatam // 3.55.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīt prahasyendro nirvṛttaḥ sa svayaṃvaraḥ / vṛtas tayā nalo rājā patir asmatsamīpataḥ // 3.55.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu śakreṇa kaliḥ kopasamanvitaḥ / devān āmantrya tān sarvān uvācedaṃ vacas tadā // 3.55.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānāṃ mānuṣaṃ madhye yat sā patim avindata / nanu tasyā bhaven nyāyyaṃ vipulaṃ daṇḍadhāraṇam // 3.55.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte tu kalinā pratyūcus te divaukasaḥ / asmābhiḥ samanujñāto damayantyā nalo vṛtaḥ // 3.55.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaś ca sarvaguṇopetaṃ nāśrayeta nalaṃ nṛpam / yo veda dharmān akhilān yathāvac caritavrataḥ // 3.55.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yasmin satyaṃ dhṛtir dānaṃ tapaḥ śaucaṃ damaḥ śamaḥ / dhruvāṇi puruṣavyāghre lokapālasame nṛpe // 3.55.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānaṃ sa śapen mūḍho hanyāc cātmānam ātmanā / evaṃguṇaṃ nalaṃ yo vai kāmayec chapituṃ kale // 3.55.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛcchre sa narake majjed agādhe vipule 'plave / evam uktvā kaliṃ devā dvāparaṃ ca divaṃ yayuḥ // 3.55.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gateṣu deveṣu kalir dvāparam abravīt / saṃhartuṃ notsahe kopaṃ nale vatsyāmi dvāpara // 3.55.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) bhraṃśayiṣyāmi taṃ rājyān na bhaimyā saha raṃsyate / tvam apy akṣān samāviśya kartuṃ sāhāyyam arhasi // 3.55.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa samayaṃ kṛtvā dvāpareṇa kaliḥ saha / ājagāma tatas tatra yatra rājā sa naiṣadhaḥ // 3.56.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nityam antaraprekṣī niṣadheṣv avasac ciram / athāsya dvādaśe varṣe dadarśa kalir antaram // 3.56.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā mūtram upaspṛśya saṃdhyām āste sma naiṣadhaḥ / akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ tatrainaṃ kalir āviśat // 3.56.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samāviśya tu nalaṃ samīpaṃ puṣkarasya ha / gatvā puṣkaram āhedam ehi dīvya nalena vai // 3.56.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) akṣadyūte nalaṃ jetā bhavān hi sahito mayā / niṣadhān pratipadyasva jitvā rājan nalaṃ nṛpam // 3.56.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu kalinā puṣkaro nalam abhyayāt / kaliś caiva vṛṣo bhūtvā gavāṃ puṣkaram abhyayāt // 3.56.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āsādya tu nalaṃ vīraṃ puṣkaraḥ paravīrahā / dīvyāvety abravīd bhrātā vṛṣeṇeti muhur muhuḥ // 3.56.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cakṣame tato rājā samāhvānaṃ mahāmanāḥ / vaidarbhyāḥ prekṣamāṇāyāḥ paṇakālam amanyata // 3.56.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyasya suvarṇasya yānayugyasya vāsasām / āviṣṭaḥ kalinā dyūte jīyate sma nalas tadā // 3.56.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam akṣamadasaṃmattaṃ suhṛdāṃ na tu kaś cana / nivāraṇe 'bhavac chakto dīvyamānam acetasam // 3.56.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paurajanaḥ sarvo mantribhiḥ saha bhārata / rājānaṃ draṣṭum āgacchan nivārayitum āturam // 3.56.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sūta upāgamya damayantyai nyavedayat / eṣa paurajanaḥ sarvo dvāri tiṣṭhati kāryavān // 3.56.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivedyatāṃ naiṣadhāya sarvāḥ prakṛtayaḥ sthitāḥ / amṛṣyamāṇā vyasanaṃ rājño dharmārthadarśinaḥ // 3.56.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ sā bāṣpakalayā vācā duḥkhena karśitā / uvāca naiṣadhaṃ bhaimī śokopahatacetanā // 3.56.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rājan paurajano dvāri tvāṃ didṛkṣur avasthitaḥ / mantribhiḥ sahitaḥ sarvai rājabhaktipuraskṛtaḥ // 3.56.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ draṣṭum arhasīty evaṃ punaḥ punar abhāṣata // 3.56.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tāṃ tathā rucirāpāṅgīṃ vilapantīṃ sumadhyamām / āviṣṭaḥ kalinā rājā nābhyabhāṣata kiṃ cana // 3.56.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te mantriṇaḥ sarve te caiva puravāsinaḥ / nāyam astīti duḥkhārtā vrīḍitā jagmur ālayān // 3.56.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tad abhavad dyūtaṃ puṣkarasya nalasya ca / yudhiṣṭhira bahūn māsān puṇyaślokas tv ajīyata // 3.56.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantī tato dṛṣṭvā puṇyaślokaṃ narādhipam / unmattavad anunmattā devane gatacetasam // 3.57.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhayaśokasamāviṣṭā rājan bhīmasutā tataḥ / cintayām āsa tat kāryaṃ sumahat pārthivaṃ prati // 3.57.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā śaṅkamānā tatpāpaṃ cikīrṣantī ca tatpriyam / nalaṃ ca hṛtasarvasvam upalabhyedam abravīt // 3.57.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bṛhatsene vrajāmātyān ānāyya nalaśāsanāt / ācakṣva yad dhṛtaṃ dravyam avaśiṣṭaṃ ca yad vasu // 3.57.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te mantriṇaḥ sarve vijñāya nalaśāsanam / api no bhāgadheyaṃ syād ity uktvā punar āvrajan // 3.57.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tās tu sarvāḥ prakṛtayo dvitīyaṃ samupasthitāḥ / nyavedayad bhīmasutā na ca tat pratyanandata // 3.57.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) vākyam apratinandantaṃ bhartāram abhivīkṣya sā / damayantī punar veśma vrīḍitā praviveśa ha // 3.57.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niśamya satataṃ cākṣān puṇyaślokaparāṅmukhān / nalaṃ ca hṛtasarvasvaṃ dhātrīṃ punar uvāca ha // 3.57.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhatsene punar gaccha vārṣṇeyaṃ nalaśāsanāt / sūtam ānaya kalyāṇi mahat kāryam upasthitam // 3.57.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhatsenā tu tac chrutvā damayantyāḥ prabhāṣitam / vārṣṇeyam ānayām āsa puruṣair āptakāribhiḥ // 3.57.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vārṣṇeyaṃ tu tato bhaimī sāntvayañ ślakṣṇayā girā / uvāca deśakālajñā prāptakālam aninditā // 3.57.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānīṣe tvaṃ yathā rājā samyagvṛttaḥ sadā tvayi / tasya tvaṃ viṣamasthasya sāhāyyaṃ kartum arhasi // 3.57.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā yathā hi nṛpatiḥ puṣkareṇeha jīyate / tathā tathāsya dyūte vai rāgo bhūyo 'bhivardhate // 3.57.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yathā ca puṣkarasyākṣā vartante vaśavartinaḥ / tathā viparyayaś cāpi nalasyākṣeṣu dṛśyate // 3.57.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhṛtsvajanavākyāni yathāvan na śṛṇoti ca / nūnaṃ manye na śeṣo 'sti naiṣadhasya mahātmanaḥ // 3.57.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra me vacanaṃ rājā nābhinandati mohitaḥ / śaraṇaṃ tvāṃ prapannāsmi sārathe kuru madvacaḥ // 3.57.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi me śudhyate bhāvaḥ kadā cid vinaśed iti // 3.57.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nalasya dayitān aśvān yojayitvā mahājavān / idam āropya mithunaṃ kuṇḍinaṃ yātum arhasi // 3.57.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mama jñātiṣu nikṣipya dārakau syandanaṃ tathā / aśvāṃś caitān yathākāmaṃ vasa vānyatra gaccha vā // 3.57.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantyās tu tad vākyaṃ vārṣṇeyo nalasārathiḥ / nyavedayad aśeṣeṇa nalāmātyeṣu mukhyaśaḥ // 3.57.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taiḥ sametya viniścitya so 'nujñāto mahīpate / yayau mithunam āropya vidarbhāṃs tena vāhinā // 3.57.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayāṃs tatra vinikṣipya sūto rathavaraṃ ca tam / indrasenāṃ ca tāṃ kanyām indrasenaṃ ca bālakam // 3.57.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmantrya bhīmaṃ rājānam ārtaḥ śocan nalaṃ nṛpam / aṭamānas tato 'yodhyāṃ jagāma nagarīṃ tadā // 3.57.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ṛtuparṇaṃ sa rājānam upatasthe suduḥkhitaḥ / bhṛtiṃ copayayau tasya sārathyena mahīpate // 3.57.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu yāte vārṣṇeye puṇyaślokasya dīvyataḥ / puṣkareṇa hṛtaṃ rājyaṃ yac cānyad vasu kiṃ cana // 3.58.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) hṛtarājyaṃ nalaṃ rājan prahasan puṣkaro 'bravīt / dyūtaṃ pravartatāṃ bhūyaḥ pratipāṇo 'sti kas tava // 3.58.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiṣṭā te damayanty ekā sarvam anyad dhṛtaṃ mayā / damayantyāḥ paṇaḥ sādhu vartatāṃ yadi manyase // 3.58.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣkareṇaivam uktasya puṇyaślokasya manyunā / vyadīryateva hṛdayaṃ na cainaṃ kiṃ cid abravīt // 3.58.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ puṣkaram ālokya nalaḥ paramamanyumān / utsṛjya sarvagātrebhyo bhūṣaṇāni mahāyaśāḥ // 3.58.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekavāsā asaṃvītaḥ suhṛcchokavivardhanaḥ / niścakrāma tadā rājā tyaktvā suvipulāṃ śriyam // 3.58.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayanty ekavastrā taṃ gacchantaṃ pṛṣṭhato 'nviyāt / sa tayā bāhyataḥ sārdhaṃ trirātraṃ naiṣadho 'vasat // 3.58.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣkaras tu mahārāja ghoṣayām āsa vai pure / nale yaḥ samyag ātiṣṭhet sa gacched vadhyatāṃ mama // 3.58.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣkarasya tu vākyena tasya vidveṣaṇena ca / paurā na tasmin satkāraṃ kṛtavanto yudhiṣṭhira // 3.58.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa tathā nagarābhyāśe satkārārho na satkṛtaḥ / trirātram uṣito rājā jalamātreṇa vartayan // 3.58.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣudhā saṃpīḍyamānas tu nalo bahutithe 'hani / apaśyac chakunān kāṃś cid dhiraṇyasadṛśacchadān // 3.58.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cintayām āsa tadā niṣadhādhipatir balī / asti bhakṣo mamādyāyaṃ vasu cedaṃ bhaviṣyati // 3.58.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tān antarīyeṇa vāsasā samavāstṛṇot / tasyāntarīyam ādāya jagmuḥ sarve vihāyasā // 3.58.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utpatantaḥ khagās te tu vākyam āhus tadā nalam / dṛṣṭvā digvāsasaṃ bhūmau sthitaṃ dīnam adhomukham // 3.58.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayam akṣāḥ sudurbuddhe tava vāso jihīrṣavaḥ / āgatā na hi naḥ prītiḥ savāsasi gate tvayi // 3.58.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān samīkṣya gatān akṣān ātmānaṃ ca vivāsasam / puṇyaślokas tato rājā damayantīm athābravīt // 3.58.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ prakopād aiśvaryāt pracyuto 'ham anindite / prāṇayātrāṃ na vinde ca duḥkhitaḥ kṣudhayārditaḥ // 3.58.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ kṛte na satkāram akurvan mayi naiṣadhāḥ / ta ime śakunā bhūtvā vāso 'py apaharanti me // 3.58.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiṣamyaṃ paramaṃ prāpto duḥkhito gatacetanaḥ / bhartā te 'haṃ nibodhedaṃ vacanaṃ hitam ātmanaḥ // 3.58.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete gacchanti bahavaḥ panthāno dakṣiṇāpatham / avantīm ṛkṣavantaṃ ca samatikramya parvatam // 3.58.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa vindhyo mahāśailaḥ payoṣṇī ca samudragā / āśramāś ca maharṣīṇām amī puṣpaphalānvitāḥ // 3.58.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa panthā vidarbhāṇām ayaṃ gacchati kosalān / ataḥ paraṃ ca deśo 'yaṃ dakṣiṇe dakṣiṇāpathaḥ // 3.58.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā bāṣpakalayā vācā duḥkhena karśitā / uvāca damayantī taṃ naiṣadhaṃ karuṇaṃ vacaḥ // 3.58.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) udvepate me hṛdayaṃ sīdanty aṅgāni sarvaśaḥ / tava pārthiva saṃkalpaṃ cintayantyāḥ punaḥ punaḥ // 3.58.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) hṛtarājyaṃ hṛtadhanaṃ vivastraṃ kṣucchramānvitam / katham utsṛjya gaccheyam ahaṃ tvāṃ vijane vane // 3.58.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrāntasya te kṣudhārtasya cintayānasya tat sukham / vane ghore mahārāja nāśayiṣyāmi te klamam // 3.58.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca bhāryāsamaṃ kiṃ cid vidyate bhiṣajāṃ matam / auṣadhaṃ sarvaduḥkheṣu satyam etad bravīmi te // 3.58.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etad yathāttha tvaṃ damayanti sumadhyame / nāsti bhāryāsamaṃ mitraṃ narasyārtasya bheṣajam // 3.58.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāhaṃ tyaktukāmas tvāṃ kimarthaṃ bhīru śaṅkase / tyajeyam aham ātmānaṃ na tv eva tvām anindite // 3.58.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi māṃ tvaṃ mahārāja na vihātum ihecchasi / tat kimarthaṃ vidarbhāṇāṃ panthāḥ samupadiśyate // 3.58.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaimi cāhaṃ nṛpate na tvaṃ māṃ tyaktum arhasi / cetasā tv apakṛṣṭena māṃ tyajethā mahāpate // 3.58.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) panthānaṃ hi mamābhīkṣṇam ākhyāsi narasattama / atonimittaṃ śokaṃ me vardhayasy amaraprabha // 3.58.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yadi cāyam abhiprāyas tava rājan vrajed iti / sahitāv eva gacchāvo vidarbhān yadi manyase // 3.58.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidarbharājas tatra tvāṃ pūjayiṣyati mānada / tena tvaṃ pūjito rājan sukhaṃ vatsyasi no gṛhe // 3.58.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathā rājyaṃ pitus te tat tathā mama na saṃśayaḥ / na tu tatra gamiṣyāmi viṣamasthaḥ kathaṃ cana // 3.59.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ samṛddho gatvāhaṃ tava harṣavivardhanaḥ / paridyūno gamiṣyāmi tava śokavivardhanaḥ // 3.59.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iti bruvan nalo rājā damayantīṃ punaḥ punaḥ / sāntvayām āsa kalyāṇīṃ vāsaso 'rdhena saṃvṛtām // 3.59.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv ekavastrasaṃvītāv aṭamānāv itas tataḥ / kṣutpipāsāpariśrāntau sabhāṃ kāṃ cid upeyatuḥ // 3.59.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ sabhām upasaṃprāpya tadā sa niṣadhādhipaḥ / vaidarbhyā sahito rājā niṣasāda mahītale // 3.59.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai vivastro malino vikacaḥ pāṃsuguṇṭhitaḥ / damayantyā saha śrāntaḥ suṣvāpa dharaṇītale // 3.59.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) damayanty api kalyāṇī nidrayāpahṛtā tataḥ / sahasā duḥkham āsādya sukumārī tapasvinī // 3.59.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suptāyāṃ damayantyāṃ tu nalo rājā viśāṃ pate / śokonmathitacittātmā na sma śete yathā purā // 3.59.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tad rājyāpaharaṇaṃ suhṛttyāgaṃ ca sarvaśaḥ / vane ca taṃ paridhvaṃsaṃ prekṣya cintām upeyivān // 3.59.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ nu me syād idaṃ kṛtvā kiṃ nu me syād akurvataḥ / kiṃ nu me maraṇaṃ śreyaḥ parityāgo janasya vā // 3.59.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mām iyaṃ hy anuraktedaṃ duḥkham āpnoti matkṛte / madvihīnā tv iyaṃ gacchet kadā cit svajanaṃ prati // 3.59.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā niḥsaṃśayaṃ duḥkham iyaṃ prāpsyaty anuttamā / utsarge saṃśayaḥ syāt tu vindetāpi sukhaṃ kva cit // 3.59.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa viniścitya bahudhā vicārya ca punaḥ punaḥ / utsarge 'manyata śreyo damayantyā narādhipaḥ // 3.59.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) so 'vastratām ātmanaś ca tasyāś cāpy ekavastratām / cintayitvādhyagād rājā vastrārdhasyāvakartanam // 3.59.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ vāso vikarteyaṃ na ca budhyeta me priyā / cintyaivaṃ naiṣadho rājā sabhāṃ paryacarat tadā // 3.59.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paridhāvann atha nala itaś cetaś ca bhārata / āsasāda sabhoddeśe vikośaṃ khaḍgam uttamam // 3.59.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tenārdhaṃ vāsasaś chittvā nivasya ca paraṃtapaḥ / suptām utsṛjya vaidarbhīṃ prādravad gatacetanaḥ // 3.59.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nibaddhahṛdayaḥ punar āgamya tāṃ sabhām / damayantīṃ tathā dṛṣṭvā ruroda niṣadhādhipaḥ // 3.59.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yāṃ na vāyur na cādityaḥ purā paśyati me priyām / seyam adya sabhāmadhye śete bhūmāv anāthavat // 3.59.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ vastrāvakartena saṃvītā cāruhāsinī / unmatteva varārohā kathaṃ buddhvā bhaviṣyati // 3.59.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham ekā satī bhaimī mayā virahitā śubhā / cariṣyati vane ghore mṛgavyālaniṣevite // 3.59.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatvā gatvā nalo rājā punar eti sabhāṃ muhuḥ / ākṛṣyamāṇaḥ kalinā sauhṛdenāpakṛṣyate // 3.59.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dvidheva hṛdayaṃ tasya duḥkhitasyābhavat tadā / doleva muhur āyāti yāti caiva sabhāṃ muhuḥ // 3.59.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'pakṛṣṭas tu kalinā mohitaḥ prādravan nalaḥ / suptām utsṛjya tāṃ bhāryāṃ vilapya karuṇaṃ bahu // 3.59.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) naṣṭātmā kalinā spṛṣṭas tat tad vigaṇayan nṛpaḥ / jagāmaiva vane śūnye bhāryām utsṛjya duḥkhitaḥ // 3.59.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apakrānte nale rājan damayantī gataklamā / abudhyata varārohā saṃtrastā vijane vane // 3.60.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāpaśyamānā bhartāraṃ duḥkhaśokasamanvitā / prākrośad uccaiḥ saṃtrastā mahārājeti naiṣadham // 3.60.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) hā nātha hā mahārāja hā svāmin kiṃ jahāsi mām / hā hatāsmi vinaṣṭāsmi bhītāsmi vijane vane // 3.60.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanu nāma mahārāja dharmajñaḥ satyavāg asi / katham uktvā tathāsatyaṃ suptām utsṛjya māṃ gataḥ // 3.60.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham utsṛjya gantāsi vaśyāṃ bhāryām anuvratām / viśeṣato 'napakṛte pareṇāpakṛte sati // 3.60.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śakṣyase tā giraḥ satyāḥ kartuṃ mayi nareśvara / yās tvayā lokapālānāṃ saṃnidhau kathitāḥ purā // 3.60.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paryāptaḥ parihāso 'yam etāvān puruṣarṣabha / bhītāham asmi durdharṣa darśayātmānam īśvara // 3.60.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛśyase dṛśyase rājann eṣa tiṣṭhasi naiṣadha / āvārya gulmair ātmānaṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase // 3.60.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nṛśaṃsaṃ bata rājendra yan mām evaṃgatām iha / vilapantīṃ samāliṅgya nāśvāsayasi pārthiva // 3.60.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śocāmy aham ātmānaṃ na cānyad api kiṃ cana / kathaṃ nu bhavitāsy eka iti tvāṃ nṛpa śocimi // 3.60.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu rājaṃs tṛṣitaḥ kṣudhitaḥ śramakarśitaḥ / sāyāhne vṛkṣamūleṣu mām apaśyan bhaviṣyasi // 3.60.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sā tīvraśokārtā pradīpteva ca manyunā / itaś cetaś ca rudatī paryadhāvata duḥkhitā // 3.60.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) muhur utpatate bālā muhuḥ patati vihvalā / muhur ālīyate bhītā muhuḥ krośati roditi // 3.60.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tīvraśokasaṃtaptā muhur niḥśvasya vihvalā / uvāca bhaimī niṣkramya rodamānā pativratā // 3.60.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yasyābhiśāpād duḥkhārto duḥkhaṃ vindati naiṣadhaḥ / tasya bhūtasya tad duḥkhād duḥkham abhyadhikaṃ bhavet // 3.60.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) apāpacetasaṃ pāpo ya evaṃ kṛtavān nalam / tasmād duḥkhataraṃ prāpya jīvatv asukhajīvikām // 3.60.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tu vilapantī sā rājño bhāryā mahātmanaḥ / anveṣati sma bhartāraṃ vane śvāpadasevite // 3.60.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) unmattavad bhīmasutā vilapantī tatas tataḥ / hā hā rājann iti muhur itaś cetaś ca dhāvati // 3.60.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) tāṃ śuṣyamāṇām atyarthaṃ kurarīm iva vāśatīm / karuṇaṃ bahu śocantīṃ vilapantīṃ muhur muhuḥ // 3.60.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sahasābhyāgatāṃ bhaimīm abhyāśaparivartinīm / jagrāhājagaro grāho mahākāyaḥ kṣudhānvitaḥ // 3.60.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā grasyamānā grāheṇa śokena ca parājitā / nātmānaṃ śocati tathā yathā śocati naiṣadham // 3.60.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) hā nātha mām iha vane grasyamānām anāthavat / grāheṇānena vipine kimarthaṃ nābhidhāvasi // 3.60.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) kathaṃ bhaviṣyasi punar mām anusmṛtya naiṣadha / pāpān muktaḥ punar labdhvā buddhiṃ ceto dhanāni ca // 3.60.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrāntasya te kṣudhārtasya pariglānasya naiṣadha / kaḥ śramaṃ rājaśārdūla nāśayiṣyati mānada // 3.60.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām akasmān mṛgavyādho vicaran gahane vane / ākrandatīm upaśrutya javenābhisasāra ha // 3.60.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ sa dṛṣṭvā tathā grastām urageṇāyatekṣaṇām / tvaramāṇo mṛgavyādhaḥ samabhikramya vegitaḥ // 3.60.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mukhataḥ pātayām āsa śastreṇa niśitena ha / nirviceṣṭaṃ bhujaṃgaṃ taṃ viśasya mṛgajīvanaḥ // 3.60.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mokṣayitvā ca tāṃ vyādhaḥ prakṣālya salilena ca / samāśvāsya kṛtāhārām atha papraccha bhārata // 3.60.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya tvaṃ mṛgaśāvākṣi kathaṃ cābhyāgatā vanam / kathaṃ cedaṃ mahat kṛcchraṃ prāptavaty asi bhāmini // 3.60.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantī tathā tena pṛcchyamānā viśāṃ pate / sarvam etad yathāvṛttam ācacakṣe 'sya bhārata // 3.60.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām ardhavastrasaṃvītāṃ pīnaśroṇipayodharām / sukumārānavadyāṅgīṃ pūrṇacandranibhānanām // 3.60.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arālapakṣmanayanāṃ tathā madhurabhāṣiṇīm / lakṣayitvā mṛgavyādhaḥ kāmasya vaśam eyivān // 3.60.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tām atha ślakṣṇayā vācā lubdhako mṛdupurvayā / sāntvayām āsa kāmārtas tad abudhyata bhāminī // 3.60.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantī tu taṃ duṣṭam upalabhya pativratā / tīvraroṣasamāviṣṭā prajajvāleva manyunā // 3.60.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu pāpamatiḥ kṣudraḥ pradharṣayitum āturaḥ / durdharṣāṃ tarkayām āsa dīptām agniśikhām iva // 3.60.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantī tu duḥkhārtā patirājyavinākṛtā / atītavākpathe kāle śaśāpainaṃ ruṣā kila // 3.60.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāhaṃ naiṣadhād anyaṃ manasāpi na cintaye / tathāyaṃ patatāṃ kṣudraḥ parāsur mṛgajīvanaḥ // 3.60.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktamātre tu vacane tayā sa mṛgajīvanaḥ / vyasuḥ papāta medinyām agnidagdha iva drumaḥ // 3.60.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sā nihatya mṛgavyādhaṃ pratasthe kamalekṣaṇā / vanaṃ pratibhayaṃ śūnyaṃ jhillikāgaṇanāditam // 3.61.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhavyāghravarāharkṣarurudvīpiniṣevitam / nānāpakṣigaṇākīrṇaṃ mlecchataskarasevitam // 3.61.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śālaveṇudhavāśvatthatindukeṅgudakiṃśukaiḥ / arjunāriṣṭasaṃchannaṃ candanaiś ca saśālmalaiḥ // 3.61.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jambvāmralodhrakhadiraśākavetrasamākulam / kāśmaryāmalakaplakṣakadambodumbarāvṛtam // 3.61.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) badarībilvasaṃchannaṃ nyagrodhaiś ca samākulam / priyālatālakharjūraharītakabibhītakaiḥ // 3.61.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānādhātuśatair naddhān vividhān api cācalān / nikuñjān pakṣisaṃghuṣṭān darīś cādbhutadarśanāḥ // 3.61.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadīḥ sarāṃsi vāpīś ca vividhāṃś ca mṛgadvijān // 3.61.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā bahūn bhīmarūpāṃś ca piśācoragarākṣasān / palvalāni taḍāgāni girikūṭāni sarvaśaḥ // 3.61.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saritaḥ sāgarāṃś caiva dadarśādbhutadarśanān // 3.61.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yūthaśo dadṛśe cātra vidarbhādhipanandinī / mahiṣān varāhān gomāyūn ṛkṣavānarapannagān // 3.61.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tejasā yaśasā sthityā śriyā ca parayā yutā / vaidarbhī vicaraty ekā nalam anveṣatī tadā // 3.61.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nābibhyat sā nṛpasutā bhaimī tatrātha kasya cit / dāruṇām aṭavīṃ prāpya bhartṛvyasanakarśitā // 3.61.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vidarbhatanayā rājan vilalāpa suduḥkhitā / bhartṛśokaparītāṅgī śilātalasamāśritā // 3.61.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhoraska mahābāho niṣadhānāṃ janādhipa / kva nu rājan gato 'sīha tyaktvā māṃ nirjane vane // 3.61.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvamedhādibhir vīra kratubhiḥ svāptadakṣiṇaiḥ / katham iṣṭvā naravyāghra mayi mithyā pravartase // 3.61.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tvayoktaṃ naravyāghra matsamakṣaṃ mahādyute / kartum arhasi kalyāṇa tad ṛtaṃ pārthivarṣabha // 3.61.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathoktaṃ vihagair haṃsaiḥ samīpe tava bhūmipa / matsakāśe ca tair uktaṃ tad avekṣitum arhasi // 3.61.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāra ekato vedāḥ sāṅgopāṅgāḥ savistarāḥ / svadhītā mānavaśreṣṭha satyam ekaṃ kilaikataḥ // 3.61.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād arhasi śatrughna satyaṃ kartuṃ nareśvara / uktavān asi yad vīra matsakāśe purā vacaḥ // 3.61.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hā vīra nanu nāmāham iṣṭā kila tavānagha / asyām aṭavyāṃ ghorāyāṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase // 3.61.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhartsayaty eṣa māṃ raudro vyāttāsyo dāruṇākṛtiḥ / araṇyarāṭ kṣudhāviṣṭaḥ kiṃ māṃ na trātum arhasi // 3.61.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me tvad anyā subhage priyā ity abravīs tadā / tām ṛtāṃ kuru kalyāṇa puroktāṃ bhāratīṃ nṛpa // 3.61.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) unmattāṃ vilapantīṃ māṃ bhāryām iṣṭāṃ narādhipa / īpsitām īpsito nātha kiṃ māṃ na pratibhāṣase // 3.61.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛśāṃ dīnāṃ vivarṇāṃ ca malināṃ vasudhādhipa / vastrārdhaprāvṛtām ekāṃ vilapantīm anāthavat // 3.61.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yūthabhraṣṭām ivaikāṃ māṃ hariṇīṃ pṛthulocana / na mānayasi mānārha rudatīm arikarśana // 3.61.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārāja mahāraṇye mām ihaikākinīṃ satīm / ābhāṣamāṇāṃ svāṃ patnīṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase // 3.61.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kulaśīlopasaṃpannaṃ cārusarvāṅgaśobhanam / nādya tvām anupaśyāmi girāv asmin narottama // 3.61.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vane cāsmin mahāghore siṃhavyāghraniṣevite // 3.61.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śayānam upaviṣṭaṃ vā sthitaṃ vā niṣadhādhipa / prasthitaṃ vā naraśreṣṭha mama śokavivardhana // 3.61.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaṃ nu pṛcchāmi duḥkhārtā tvadarthe śokakarśitā / kaccid dṛṣṭas tvayāraṇye saṃgatyeha nalo nṛpaḥ // 3.61.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko nu me kathayed adya vane 'smin viṣṭhitaṃ nalam / abhirūpaṃ mahātmānaṃ paravyūhavināśanam // 3.61.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yam anveṣasi rājānaṃ nalaṃ padmanibhekṣaṇam / ayaṃ sa iti kasyādya śroṣyāmi madhurāṃ giram // 3.61.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) araṇyarāḍ ayaṃ śrīmāṃś caturdaṃṣṭro mahāhanuḥ / śārdūlo 'bhimukhaḥ praiti pṛcchāmy enam aśaṅkitā // 3.61.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān mṛgāṇām adhipas tvam asmin kānane prabhuḥ / vidarbharājatanayāṃ damayantīti viddhi mām // 3.61.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) niṣadhādhipater bhāryāṃ nalasyāmitraghātinaḥ / patim anveṣatīm ekāṃ kṛpaṇāṃ śokakarśitām // 3.61.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśvāsaya mṛgendreha yadi dṛṣṭas tvayā nalaḥ // 3.61.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha vāraṇyanṛpate nalaṃ yadi na śaṃsasi / mām adasva mṛgaśreṣṭha viśokāṃ kuru duḥkhitām // 3.61.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvāraṇye vilapitaṃ mamaiṣa mṛgarāṭ svayam / yāty etāṃ mṛṣṭasalilām āpagāṃ sāgaraṃgamām // 3.61.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) imaṃ śiloccayaṃ puṇyaṃ śṛṅgair bahubhir ucchritaiḥ / virājadbhir divaspṛgbhir naikavarṇair manoramaiḥ // 3.61.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānādhātusamākīrṇaṃ vividhopalabhūṣitam / asyāraṇyasya mahataḥ ketubhūtam ivocchritam // 3.61.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) siṃhaśārdūlamātaṅgavarāharkṣamṛgāyutam / patatribhir bahuvidhaiḥ samantād anunāditam // 3.61.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kiṃśukāśokabakulapuṃnāgair upaśobhitam / saridbhiḥ savihaṃgābhiḥ śikharaiś copaśobhitam // 3.61.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) girirājam imaṃ tāvat pṛcchāmi nṛpatiṃ prati // 3.61.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhagavann acalaśreṣṭha divyadarśana viśruta / śaraṇya bahukalyāṇa namas te 'stu mahīdhara // 3.61.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praṇame tvābhigamyāhaṃ rājaputrīṃ nibodha mām / rājñaḥ snuṣāṃ rājabhāryāṃ damayantīti viśrutām // 3.61.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) rājā vidarbhādhipatiḥ pitā mama mahārathaḥ / bhīmo nāma kṣitipatiś cāturvarṇyasya rakṣitā // 3.61.41 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) rājasūyāśvamedhānāṃ kratūnāṃ dakṣiṇāvatām / āhartā pārthivaśreṣṭhaḥ pṛthucārvañcitekṣaṇaḥ // 3.61.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇyaḥ sādhuvṛttaś ca satyavāg anasūyakaḥ / śīlavān susamācāraḥ pṛthuśrīr dharmavic chuciḥ // 3.61.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samyag goptā vidarbhāṇāṃ nirjitārigaṇaḥ prabhuḥ / tasya māṃ viddhi tanayāṃ bhagavaṃs tvām upasthitām // 3.61.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) niṣadheṣu mahāśaila śvaśuro me nṛpottamaḥ / sugṛhītanāmā vikhyāto vīrasena iti sma ha // 3.61.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tasya rājñaḥ suto vīraḥ śrīmān satyaparākramaḥ / kramaprāptaṃ pituḥ svaṃ yo rājyaṃ samanuśāsti ha // 3.61.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nalo nāmāridamanaḥ puṇyaśloka iti śrutaḥ / brahmaṇyo vedavid vāgmī puṇyakṛt somapo 'gnicit // 3.61.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yaṣṭā dātā ca yoddhā ca samyak caiva praśāsitā / tasya mām acalaśreṣṭha viddhi bhāryām ihāgatām // 3.61.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyaktaśriyaṃ bhartṛhīnām anāthāṃ vyasanānvitām / anveṣamāṇāṃ bhartāraṃ taṃ vai naravarottamam // 3.61.49 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) kham ullikhadbhir etair hi tvayā śṛṅgaśatair nṛpaḥ / kaccid dṛṣṭo 'calaśreṣṭha vane 'smin dāruṇe nalaḥ // 3.61.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gajendravikramo dhīmān dīrghabāhur amarṣaṇaḥ / vikrāntaḥ satyavāg dhīro bhartā mama mahāyaśāḥ // 3.61.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣadhānām adhipatiḥ kaccid dṛṣṭas tvayā nalaḥ // 3.61.51.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) kiṃ māṃ vilapatīm ekāṃ parvataśreṣṭha duḥkhitām / girā nāśvāsayasy adya svāṃ sutām iva duḥkhitām // 3.61.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīra vikrānta dharmajña satyasaṃdha mahīpate / yady asy asmin vane rājan darśayātmānam ātmanā // 3.61.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadā nu snigdhagambhīrāṃ jīmūtasvanasaṃnibhām / śroṣyāmi naiṣadhasyāhaṃ vācaṃ tām amṛtopamām // 3.61.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaidarbhīty eva kathitāṃ śubhāṃ rājño mahātmanaḥ / āmnāyasāriṇīm ṛddhāṃ mama śokanibarhiṇīm // 3.61.55 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) iti sā taṃ giriśreṣṭham uktvā pārthivanandinī / damayantī tato bhūyo jagāma diśam uttarām // 3.61.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā gatvā trīn ahorātrān dadarśa paramāṅganā / tāpasāraṇyam atulaṃ divyakānanadarśanam // 3.61.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vasiṣṭhabhṛgvatrisamais tāpasair upaśobhitam / niyataiḥ saṃyatāhārair damaśaucasamanvitaiḥ // 3.61.58 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) abbhakṣair vāyubhakṣaiś ca patrāhārais tathaiva ca / jitendriyair mahābhāgaiḥ svargamārgadidṛkṣubhiḥ // 3.61.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) valkalājinasaṃvītair munibhiḥ saṃyatendriyaiḥ / tāpasādhyuṣitaṃ ramyaṃ dadarśāśramamaṇḍalam // 3.61.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā dṛṣṭvaivāśramapadaṃ nānāmṛganiṣevitam / śākhāmṛgagaṇaiś caiva tāpasaiś ca samanvitam // 3.61.61 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) subhrūḥ sukeśī suśroṇī sukucā sudvijānanā / varcasvinī supratiṣṭhā svañcitodyatagāminī // 3.61.62 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) sā viveśāśramapadaṃ vīrasenasutapriyā / yoṣidratnaṃ mahābhāgā damayantī manasvinī // 3.61.63 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sābhivādya tapovṛddhān vinayāvanatā sthitā / svāgataṃ ta iti proktā taiḥ sarvais tāpasaiś ca sā // 3.61.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjāṃ cāsyā yathānyāyaṃ kṛtvā tatra tapodhanāḥ / āsyatām ity athocus te brūhi kiṃ karavāmahe // 3.61.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān uvāca varārohā kaccid bhagavatām iha / tapasy agniṣu dharmeṣu mṛgapakṣiṣu cānaghāḥ // 3.61.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśalaṃ vo mahābhāgāḥ svadharmacaraṇeṣu ca // 3.61.66.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tair uktā kuśalaṃ bhadre sarvatreti yaśasvinī / brūhi sarvānavadyāṅgi kā tvaṃ kiṃ ca cikīrṣasi // 3.61.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvaiva te paraṃ rūpaṃ dyutiṃ ca paramām iha / vismayo naḥ samutpannaḥ samāśvasihi mā śucaḥ // 3.61.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāraṇyasya mahatī devatā vā mahībhṛtaḥ / asyā nu nadyāḥ kalyāṇi vada satyam anindite // 3.61.69 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sābravīt tān ṛṣīn nāham araṇyasyāsya devatā / na cāpy asya girer viprā na nadyā devatāpy aham // 3.61.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānuṣīṃ māṃ vijānīta yūyaṃ sarve tapodhanāḥ / vistareṇābhidhāsyāmi tan me śṛṇuta sarvaśaḥ // 3.61.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidarbheṣu mahīpālo bhīmo nāma mahādyutiḥ / tasya māṃ tanayāṃ sarve jānīta dvijasattamāḥ // 3.61.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣadhādhipatir dhīmān nalo nāma mahāyaśāḥ / vīraḥ saṃgrāmajid vidvān mama bhartā viśāṃ patiḥ // 3.61.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatābhyarcanaparo dvijātijanavatsalaḥ / goptā niṣadhavaṃśasya mahābhāgo mahādyutiḥ // 3.61.74 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) satyavāg dharmavit prājñaḥ satyasaṃdho 'rimardanaḥ / brahmaṇyo daivataparaḥ śrīmān parapuraṃjayaḥ // 3.61.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nalo nāma nṛpaśreṣṭho devarājasamadyutiḥ / mama bhartā viśālākṣaḥ pūrṇenduvadano 'rihā // 3.61.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhartā kratumukhyānāṃ vedavedāṅgapāragaḥ / sapatnānāṃ mṛdhe hantā ravisomasamaprabhaḥ // 3.61.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kaiś cin nikṛtiprajñair akalyāṇair narādhamaiḥ / āhūya pṛthivīpālaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ // 3.61.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devane kuśalair jihmair jito rājyaṃ vasūni ca // 3.61.78.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya mām avagacchadhvaṃ bhāryāṃ rājarṣabhasya vai / damayantīti vikhyātāṃ bhartṛdarśanalālasām // 3.61.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā vanāni girīṃś caiva sarāṃsi saritas tathā / palvalāni ca ramyāṇi tathāraṇyāni sarvaśaḥ // 3.61.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anveṣamāṇā bhartāraṃ nalaṃ raṇaviśāradam / mahātmānaṃ kṛtāstraṃ ca vicarāmīha duḥkhitā // 3.61.81 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kaccid bhagavatāṃ puṇyaṃ tapovanam idaṃ nṛpaḥ / bhavet prāpto nalo nāma niṣadhānāṃ janādhipaḥ // 3.61.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatkṛte 'ham idaṃ viprāḥ prapannā bhṛśadāruṇam / vanaṃ pratibhayaṃ ghoraṃ śārdūlamṛgasevitam // 3.61.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi kaiś cid ahorātrair na drakṣyāmi nalaṃ nṛpam / ātmānaṃ śreyasā yokṣye dehasyāsya vimocanāt // 3.61.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko nu me jīvitenārthas tam ṛte puruṣarṣabham / kathaṃ bhaviṣyāmy adyāhaṃ bhartṛśokābhipīḍitā // 3.61.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ vilapatīm ekām araṇye bhīmanandinīm / damayantīm athocus te tāpasāḥ satyavādinaḥ // 3.61.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udarkas tava kalyāṇi kalyāṇo bhavitā śubhe / vayaṃ paśyāma tapasā kṣipraṃ drakṣyasi naiṣadham // 3.61.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) niṣadhānām adhipatiṃ nalaṃ ripunighātinam / bhaimi dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ drakṣyase vigatajvaram // 3.61.88 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vimuktaṃ sarvapāpebhyaḥ sarvaratnasamanvitam / tad eva nagaraśreṣṭhaṃ praśāsantam ariṃdamam // 3.61.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dviṣatāṃ bhayakartāraṃ suhṛdāṃ śokanāśanam / patiṃ drakṣyasi kalyāṇi kalyāṇābhijanaṃ nṛpam // 3.61.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā nalasyeṣṭāṃ mahiṣīṃ pārthivātmajām / antarhitās tāpasās te sāgnihotrāśramās tadā // 3.61.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sā dṛṣṭvā mahad āścaryaṃ vismitā abhavat tadā / damayanty anavadyāṅgī vīrasenanṛpasnuṣā // 3.61.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu svapno mayā dṛṣṭaḥ ko 'yaṃ vidhir ihābhavat / kva nu te tāpasāḥ sarve kva tad āśramamaṇḍalam // 3.61.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva sā puṇyajalā ramyā nānādvijaniṣevitā / nadī te ca nagā hṛdyāḥ phalapuṣpopaśobhitāḥ // 3.61.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhyātvā ciraṃ bhīmasutā damayantī śucismitā / bhartṛśokaparā dīnā vivarṇavadanābhavat // 3.61.95 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sā gatvāthāparāṃ bhūmiṃ bāṣpasaṃdigdhayā girā / vilalāpāśrupūrṇākṣī dṛṣṭvāśokataruṃ tataḥ // 3.61.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upagamya taruśreṣṭham aśokaṃ puṣpitaṃ tadā / pallavāpīḍitaṃ hṛdyaṃ vihaṃgair anunāditam // 3.61.97 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho batāyam agamaḥ śrīmān asmin vanāntare / āpīḍair bahubhir bhāti śrīmān dramiḍarāḍ iva // 3.61.98 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viśokāṃ kuru māṃ kṣipram aśoka priyadarśana / vītaśokabhayābādhaṃ kaccit tvaṃ dṛṣṭavān nṛpam // 3.61.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nalaṃ nāmāridamanaṃ damayantyāḥ priyaṃ patim / niṣadhānām adhipatiṃ dṛṣṭavān asi me priyam // 3.61.100 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) ekavastrārdhasaṃvītaṃ sukumāratanutvacam / vyasanenārditaṃ vīram araṇyam idam āgatam // 3.61.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā viśokā gaccheyam aśokanaga tat kuru / satyanāmā bhavāśoka mama śokavināśanāt // 3.61.102 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ sāśokavṛkṣaṃ tam ārtā triḥ parigamya ha / jagāma dāruṇataraṃ deśaṃ bhaimī varāṅganā // 3.61.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sā dadarśa nagān naikān naikāś ca saritas tathā / naikāṃś ca parvatān ramyān naikāṃś ca mṛgapakṣiṇaḥ // 3.61.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kandarāṃś ca nitambāṃś ca nadāṃś cādbhutadarśanān / dadarśa sā bhīmasutā patim anveṣatī tadā // 3.61.105 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gatvā prakṛṣṭam adhvānaṃ damayantī śucismitā / dadarśātha mahāsārthaṃ hastyaśvarathasaṃkulam // 3.61.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttarantaṃ nadīṃ ramyāṃ prasannasalilāṃ śubhām / suśītatoyāṃ vistīrṇāṃ hradinīṃ vetasair vṛtām // 3.61.107 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prodghuṣṭāṃ krauñcakuraraiś cakravākopakūjitām / kūrmagrāhajhaṣākīrṇāṃ pulinadvīpaśobhitām // 3.61.108 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sā dṛṣṭvaiva mahāsārthaṃ nalapatnī yaśasvinī / upasarpya varārohā janamadhyaṃ viveśa ha // 3.61.109 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) unmattarūpā śokārtā tathā vastrārdhasaṃvṛtā / kṛśā vivarṇā malinā pāṃsudhvastaśiroruhā // 3.61.110 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) tāṃ dṛṣṭvā tatra manujāḥ ke cid bhītāḥ pradudruvuḥ / ke cic cintāparās tasthuḥ ke cit tatra vicukruśuḥ // 3.61.111 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prahasanti sma tāṃ ke cid abhyasūyanta cāpare / cakrus tasyāṃ dayāṃ ke cit papracchuś cāpi bhārata // 3.61.112 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāsi kasyāsi kalyāṇi kiṃ vā mṛgayase vane / tvāṃ dṛṣṭvā vyathitāḥ smeha kaccit tvam asi mānuṣī // 3.61.113 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vada satyaṃ vanasyāsya parvatasyātha vā diśaḥ / devatā tvaṃ hi kalyāṇi tvāṃ vayaṃ śaraṇaṃ gatāḥ // 3.61.114 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yakṣī vā rākṣasī vā tvam utāho 'si varāṅganā / sarvathā kuru naḥ svasti rakṣasvāsmān anindite // 3.61.115 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāyaṃ sarvathā sārthaḥ kṣemī śīghram ito vrajet / tathā vidhatsva kalyāṇi tvāṃ vayaṃ śaraṇaṃ gatāḥ // 3.61.116 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathoktā tena sārthena damayantī nṛpātmajā / pratyuvāca tataḥ sādhvī bhartṛvyasanaduḥkhitā // 3.61.117 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sārthavāhaṃ ca sārthaṃ ca janā ye cātra ke cana // 3.61.117.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yūnaḥ sthavirabālāś ca sārthasya ca purogamāḥ / mānuṣīṃ māṃ vijānīta manujādhipateḥ sutām // 3.61.118 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛpasnuṣāṃ rājabhāryāṃ bhartṛdarśanalālasām // 3.61.118.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) vidarbharāṇ mama pitā bhartā rājā ca naiṣadhaḥ / nalo nāma mahābhāgas taṃ mārgāmy aparājitam // 3.61.119 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yadi jānīta nṛpatiṃ kṣipraṃ śaṃsata me priyam / nalaṃ pārthivaśārdūlam amitragaṇasūdanam // 3.61.120 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tām uvācānavadyāṅgīṃ sārthasya mahataḥ prabhuḥ / sārthavāhaḥ śucir nāma śṛṇu kalyāṇi madvacaḥ // 3.61.121 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ sārthasya netā vai sārthavāhaḥ śucismite / manuṣyaṃ nalanāmānaṃ na paśyāmi yaśasvini // 3.61.122 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuñjaradvīpimahiṣaśārdūlarkṣamṛgān api / paśyāmy asmin vane kaṣṭe amanuṣyaniṣevite // 3.61.123 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathā no yakṣarāḍ adya maṇibhadraḥ prasīdatu // 3.61.123.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sābravīd vaṇijaḥ sarvān sārthavāhaṃ ca taṃ tataḥ / kva nu yāsyasi sārtho 'yam etad ākhyātum arhatha // 3.61.124 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sārtho 'yaṃ cedirājasya subāhoḥ satyavādinaḥ / kṣipraṃ janapadaṃ gantā lābhāya manujātmaje // 3.61.125 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tac chrutvānavadyāṅgī sārthavāhavacas tadā / agacchat tena vai sārdhaṃ bhartṛdarśanalālasā // 3.62.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha kāle bahutithe vane mahati dāruṇe / taḍāgaṃ sarvatobhadraṃ padmasaugandhikaṃ mahat // 3.62.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dadṛśur vaṇijo ramyaṃ prabhūtayavasendhanam / bahumūlaphalopetaṃ nānāpakṣigaṇair vṛtam // 3.62.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā mṛṣṭasalilaṃ manoharasukhāvaham / supariśrāntavāhās te niveśāya mano dadhuḥ // 3.62.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃmate sārthavāhasya viviśur vanam uttamam / uvāsa sārthaḥ sumahān velām āsādya paścimām // 3.62.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) athārdharātrasamaye niḥśabdastimite tadā / supte sārthe pariśrānte hastiyūtham upāgamat // 3.62.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pānīyārthaṃ girinadīṃ madaprasravaṇāvilām // 3.62.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) mārgaṃ saṃrudhya saṃsuptaṃ padminyāḥ sārtham uttamam / suptaṃ mamarda sahasā ceṣṭamānaṃ mahītale // 3.62.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) hāhāravaṃ pramuñcantaḥ sārthikāḥ śaraṇārthinaḥ / vanagulmāṃś ca dhāvanto nidrāndhā mahato bhayāt // 3.62.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cid dantaiḥ karaiḥ ke cit ke cit padbhyāṃ hatā narāḥ // 3.62.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gokharoṣṭrāśvabahulaṃ padātijanasaṃkulam / bhayārtaṃ dhāvamānaṃ tat parasparahataṃ tadā // 3.62.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ghorān nādān vimuñcanto nipetur dharaṇītale / vṛkṣeṣv āsajya saṃbhagnāḥ patitā viṣameṣu ca // 3.62.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tan nihataṃ sarvaṃ samṛddhaṃ sārthamaṇḍalam // 3.62.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athāparedyuḥ saṃprāpte hataśiṣṭā janās tadā / vanagulmād viniṣkramya śocanto vaiśasaṃ kṛtam // 3.62.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhrātaraṃ pitaraṃ putraṃ sakhāyaṃ ca janādhipa // 3.62.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aśocat tatra vaidarbhī kiṃ nu me duṣkṛtaṃ kṛtam / yo 'pi me nirjane 'raṇye saṃprāpto 'yaṃ janārṇavaḥ // 3.62.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hato 'yaṃ hastiyūthena mandabhāgyān mamaiva tu // 3.62.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prāptavyaṃ suciraṃ duḥkhaṃ mayā nūnam asaṃśayam / nāprāptakālo mriyate śrutaṃ vṛddhānuśāsanam // 3.62.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yan nāham adya mṛditā hastiyūthena duḥkhitā / na hy adaivakṛtaṃ kiṃ cin narāṇām iha vidyate // 3.62.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na ca me bālabhāve 'pi kiṃ cid vyapakṛtaṃ kṛtam / karmaṇā manasā vācā yad idaṃ duḥkham āgatam // 3.62.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manye svayaṃvarakṛte lokapālāḥ samāgatāḥ / pratyākhyātā mayā tatra nalasyārthāya devatāḥ // 3.62.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nūnaṃ teṣāṃ prabhāvena viyogaṃ prāptavaty aham // 3.62.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evamādīni duḥkhāni sā vilapya varāṅganā / hataśiṣṭaiḥ saha tadā brāhmaṇair vedapāragaiḥ // 3.62.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) agacchad rājaśārdūla duḥkhaśokaparāyaṇā // 3.62.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gacchantī sā cirāt kālāt puram āsādayan mahat / sāyāhne cedirājasya subāhoḥ satyavādinaḥ // 3.62.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vastrārdhakartasaṃvītā praviveśa purottamam // 3.62.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tāṃ vivarṇāṃ kṛśāṃ dīnāṃ muktakeśīm amārjanām / unmattām iva gacchantīṃ dadṛśuḥ puravāsinaḥ // 3.62.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praviśantīṃ tu tāṃ dṛṣṭvā cedirājapurīṃ tadā / anujagmus tato bālā grāmiputrāḥ kutūhalāt // 3.62.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā taiḥ parivṛtāgacchat samīpaṃ rājaveśmanaḥ / tāṃ prāsādagatāpaśyad rājamātā janair vṛtām // 3.62.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā janaṃ vārayitvā taṃ prāsādatalam uttamam / āropya vismitā rājan damayantīm apṛcchata // 3.62.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam apy asukhāviṣṭā bibharṣi paramaṃ vapuḥ / bhāsi vidyud ivābhreṣu śaṃsa me kāsi kasya vā // 3.62.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi te mānuṣaṃ rūpaṃ bhūṣaṇair api varjitam / asahāyā narebhyaś ca nodvijasy amaraprabhe // 3.62.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vacanaṃ tasyā bhaimī vacanam abravīt / mānuṣīṃ māṃ vijānīhi bhartāraṃ samanuvratām // 3.62.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sairandhrīṃ jātisaṃpannāṃ bhujiṣyāṃ kāmavāsinīm / phalamūlāśanām ekāṃ yatrasāyaṃpratiśrayām // 3.62.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃkhyeyaguṇo bhartā māṃ ca nityam anuvrataḥ / bhartāram api taṃ vīraṃ chāyevānapagā sadā // 3.62.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya daivāt prasaṅgo 'bhūd atimātraṃ sma devane / dyūte sa nirjitaś caiva vanam eko 'bhyupeyivān // 3.62.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ekavasanaṃ vīram unmattam iva vihvalam / āśvāsayantī bhartāram aham anvagamaṃ vanam // 3.62.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa kadā cid vane vīraḥ kasmiṃś cit kāraṇāntare / kṣutparītaḥ suvimanās tad apy ekaṃ vyasarjayat // 3.62.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam ekavasanaṃ nagnam unmattaṃ gatacetasam / anuvrajantī bahulā na svapāmi niśāḥ sadā // 3.62.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato bahutithe kāle suptām utsṛjya māṃ kva cit / vāsaso 'rdhaṃ paricchidya tyaktavān mām anāgasam // 3.62.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ mārgamāṇā bhartāraṃ dahyamānā dinakṣapāḥ / na vindāmy amaraprakhyaṃ priyaṃ prāṇadhaneśvaram // 3.62.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tām aśruparipūrṇākṣīṃ vilapantīṃ tathā bahu / rājamātābravīd ārtāṃ bhaimīm ārtatarā svayam // 3.62.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasasva mayi kalyāṇi prītir me tvayi vartate / mṛgayiṣyanti te bhadre bhartāraṃ puruṣā mama // 3.62.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā svayam āgacchet paridhāvann itas tataḥ / ihaiva vasatī bhadre bhartāram upalapsyase // 3.62.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājamātur vacaḥ śrutvā damayantī vaco 'bravīt / samayenotsahe vastuṃ tvayi vīraprajāyini // 3.62.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ucchiṣṭaṃ naiva bhuñjīyāṃ na kuryāṃ pādadhāvanam / na cāhaṃ puruṣān anyān saṃbhāṣeyaṃ kathaṃ cana // 3.62.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prārthayed yadi māṃ kaś cid daṇḍyas te sa pumān bhavet / bhartur anveṣaṇārthaṃ tu paśyeyaṃ brāhmaṇān aham // 3.62.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady evam iha kartavyaṃ vasāmy aham asaṃśayam / ato 'nyathā na me vāso vartate hṛdaye kva cit // 3.62.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ prahṛṣṭena manasā rājamātedam abravīt / sarvam etat kariṣyāmi diṣṭyā te vratam īdṛśam // 3.62.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato bhaimīṃ rājamātā viśāṃ pate / uvācedaṃ duhitaraṃ sunandāṃ nāma bhārata // 3.62.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sairandhrīm abhijānīṣva sunande devarūpiṇīm / etayā saha modasva nirudvignamanāḥ svayam // 3.62.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsṛjya damayantīṃ tu nalo rājā viśāṃ pate / dadarśa dāvaṃ dahyantaṃ mahāntaṃ gahane vane // 3.63.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra śuśrāva madhye 'gnau śabdaṃ bhūtasya kasya cit / abhidhāva nalety uccaiḥ puṇyaśloketi cāsakṛt // 3.63.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā bhair iti nalaś coktvā madhyam agneḥ praviśya tam / dadarśa nāgarājānaṃ śayānaṃ kuṇḍalīkṛtam // 3.63.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nāgaḥ prāñjalir bhūtvā vepamāno nalaṃ tadā / uvāca viddhi māṃ rājan nāgaṃ karkoṭakaṃ nṛpa // 3.63.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā pralabdho brahmarṣir anāgāḥ sumahātapāḥ / tena manyuparītena śapto 'smi manujādhipa // 3.63.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasya śāpān na śaknomi padād vicalituṃ padam / upadekṣyāmi te śreyas trātum arhati māṃ bhavān // 3.63.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakhā ca te bhaviṣyāmi matsamo nāsti pannagaḥ / laghuś ca te bhaviṣyāmi śīghram ādāya gaccha mām // 3.63.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā sa nāgendro babhūvāṅguṣṭhamātrakaḥ / taṃ gṛhītvā nalaḥ prāyād uddeśaṃ dāvavarjitam // 3.63.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākāśadeśam āsādya vimuktaṃ kṛṣṇavartmanā / utsraṣṭukāmaṃ taṃ nāgaḥ punaḥ karkoṭako 'bravīt // 3.63.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) padāni gaṇayan gaccha svāni naiṣadha kāni cit / tatra te 'haṃ mahārāja śreyo dhāsyāmi yat param // 3.63.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃkhyātum ārabdham adaśad daśame pade / tasya daṣṭasya tad rūpaṃ kṣipram antaradhīyata // 3.63.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā vismitas tasthāv ātmānaṃ vikṛtaṃ nalaḥ / svarūpadhāriṇaṃ nāgaṃ dadarśa ca mahīpatiḥ // 3.63.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ karkoṭako nāgaḥ sāntvayan nalam abravīt / mayā te 'ntarhitaṃ rūpaṃ na tvā vidyur janā iti // 3.63.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatkṛte cāsi vikṛto duḥkhena mahatā nala / viṣeṇa sa madīyena tvayi duḥkhaṃ nivatsyati // 3.63.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viṣeṇa saṃvṛtair gātrair yāvat tvāṃ na vimokṣyati / tāvat tvayi mahārāja duḥkhaṃ vai sa nivatsyati // 3.63.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāgā yena nikṛtas tvam anarho janādhipa / krodhād asūyayitvā taṃ rakṣā me bhavataḥ kṛtā // 3.63.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na te bhayaṃ naravyāghra daṃṣṭribhyaḥ śatruto 'pi vā / brahmavidbhyaś ca bhavitā matprasādān narādhipa // 3.63.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rājan viṣanimittā ca na te pīḍā bhaviṣyati / saṃgrāmeṣu ca rājendra śaśvaj jayam avāpsyasi // 3.63.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha rājann itaḥ sūto bāhuko 'ham iti bruvan / samīpam ṛtuparṇasya sa hi vedākṣanaipuṇam // 3.63.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayodhyāṃ nagarīṃ ramyām adyaiva niṣadheśvara // 3.63.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa te 'kṣahṛdayaṃ dātā rājāśvahṛdayena vai / ikṣvākukulajaḥ śrīmān mitraṃ caiva bhaviṣyati // 3.63.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaviṣyasi yadākṣajñaḥ śreyasā yokṣyase tadā / sameṣyasi ca dārais tvaṃ mā sma śoke manaḥ kṛthāḥ // 3.63.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājyena tanayābhyāṃ ca satyam etad bravīmi te // 3.63.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) svarūpaṃ ca yadā draṣṭum icchethās tvaṃ narādhipa / saṃsmartavyas tadā te 'haṃ vāsaś cedaṃ nivāsayeḥ // 3.63.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena vāsasācchannaḥ svarūpaṃ pratipatsyase / ity uktvā pradadāv asmai divyaṃ vāsoyugaṃ tadā // 3.63.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ nalaṃ samādiśya vāso dattvā ca kaurava / nāgarājas tato rājaṃs tatraivāntaradhīyata // 3.63.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasminn antarhite nāge prayayau naiṣadho nalaḥ / ṛtuparṇasya nagaraṃ prāviśad daśame 'hani // 3.64.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa rājānam upātiṣṭhad bāhuko 'ham iti bruvan / aśvānāṃ vāhane yuktaḥ pṛthivyāṃ nāsti matsamaḥ // 3.64.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthakṛcchreṣu caivāhaṃ praṣṭavyo naipuṇeṣu ca / annasaṃskāram api ca jānāmy anyair viśeṣataḥ // 3.64.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yāni śilpāni loke 'smin yac cāpy anyat suduṣkaram / sarvaṃ yatiṣye tat kartum ṛtuparṇa bharasva mām // 3.64.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vasa bāhuka bhadraṃ te sarvam etat kariṣyasi / śīghrayāne sadā buddhir dhīyate me viśeṣataḥ // 3.64.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvam ātiṣṭha yogaṃ taṃ yena śīghrā hayā mama / bhaveyur aśvādhyakṣo 'si vetanaṃ te śataṃ śatāḥ // 3.64.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tvām upasthāsyataś cemau nityaṃ vārṣṇeyajīvalau / etābhyāṃ raṃsyase sārdhaṃ vasa vai mayi bāhuka // 3.64.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto nalas tena nyavasat tatra pūjitaḥ / ṛtuparṇasya nagare sahavārṣṇeyajīvalaḥ // 3.64.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa tatra nivasan rājā vaidarbhīm anucintayan / sāyaṃ sāyaṃ sadā cemaṃ ślokam ekaṃ jagāda ha // 3.64.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva nu sā kṣutpipāsārtā śrāntā śete tapasvinī / smarantī tasya mandasya kaṃ vā sādyopatiṣṭhati // 3.64.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ niśāyāṃ jīvalo 'bravīt / kām enāṃ śocase nityaṃ śrotum icchāmi bāhuka // 3.64.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam uvāca nalo rājā mandaprajñasya kasya cit / āsīd bahumatā nārī tasyā dṛḍhataraṃ ca saḥ // 3.64.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai kena cid arthena tayā mando vyayujyata / viprayuktaś ca mandātmā bhramaty asukhapīḍitaḥ // 3.64.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahyamānaḥ sa śokena divārātram atandritaḥ / niśākāle smaraṃs tasyāḥ ślokam ekaṃ sma gāyati // 3.64.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai bhraman mahīṃ sarvāṃ kva cid āsādya kiṃ cana / vasaty anarhas tadduḥkhaṃ bhūya evānusaṃsmaran // 3.64.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sā tu taṃ puruṣaṃ nārī kṛcchre 'py anugatā vane / tyaktā tenālpapuṇyena duṣkaraṃ yadi jīvati // 3.64.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekā bālānabhijñā ca mārgāṇām atathocitā / kṣutpipāsāparītā ca duṣkaraṃ yadi jīvati // 3.64.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvāpadācarite nityaṃ vane mahati dāruṇe / tyaktā tenālpapuṇyena mandaprajñena māriṣa // 3.64.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ naiṣadho rājā damayantīm anusmaran / ajñātavāsam avasad rājñas tasya niveśane // 3.64.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) hṛtarājye nale bhīmaḥ sabhārye preṣyatāṃ gate / dvijān prasthāpayām āsa naladarśanakāṅkṣayā // 3.65.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdideśa ca tān bhīmo vasu dattvā ca puṣkalam / mṛgayadhvaṃ nalaṃ caiva damayantīṃ ca me sutām // 3.65.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmin karmaṇi niṣpanne vijñāte niṣadhādhipe / gavāṃ sahasraṃ dāsyāmi yo vas tāv ānayiṣyati // 3.65.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) agrahāraṃ ca dāsyāmi grāmaṃ nagarasaṃmitam // 3.65.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na cec chakyāv ihānetuṃ damayantī nalo 'pi vā / jñātamātre 'pi dāsyāmi gavāṃ daśaśataṃ dhanam // 3.65.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktās te yayur hṛṣṭā brāhmaṇāḥ sarvatodiśam / purarāṣṭrāṇi cinvanto naiṣadhaṃ saha bhāryayā // 3.65.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cedipurīṃ ramyāṃ sudevo nāma vai dvijaḥ / vicinvāno 'tha vaidarbhīm apaśyad rājaveśmani // 3.65.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyāhavācane rājñaḥ sunandāsahitāṃ sthitām // 3.65.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mandaprakhyāyamānena rūpeṇāpratimena tām / pinaddhāṃ dhūmajālena prabhām iva vibhāvasoḥ // 3.65.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ samīkṣya viśālākṣīm adhikaṃ malināṃ kṛśām / tarkayām āsa bhaimīti kāraṇair upapādayan // 3.65.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatheyaṃ me purā dṛṣṭā tathārūpeyam aṅganā / kṛtārtho 'smy adya dṛṣṭvemāṃ lokakāntām iva śriyam // 3.65.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇacandrānanāṃ śyāmāṃ cāruvṛttapayodharām / kurvantīṃ prabhayā devīṃ sarvā vitimirā diśaḥ // 3.65.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cārupadmapalāśākṣīṃ manmathasya ratīm iva / iṣṭāṃ sarvasya jagataḥ pūrṇacandraprabhām iva // 3.65.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vidarbhasarasas tasmād daivadoṣād ivoddhṛtām / malapaṅkānuliptāṅgīṃ mṛṇālīm iva tāṃ bhṛśam // 3.65.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurṇamāsīm iva niśāṃ rāhugrastaniśākarām / patiśokākulāṃ dīnāṃ śuṣkasrotāṃ nadīm iva // 3.65.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vidhvastaparṇakamalāṃ vitrāsitavihaṃgamām / hastihastaparikliṣṭāṃ vyākulām iva padminīm // 3.65.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sukumārīṃ sujātāṅgīṃ ratnagarbhagṛhocitām / dahyamānām ivoṣṇena mṛṇālīm aciroddhṛtām // 3.65.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rūpaudāryaguṇopetāṃ maṇḍanārhām amaṇḍitām / candralekhām iva navāṃ vyomni nīlābhrasaṃvṛtām // 3.65.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kāmabhogaiḥ priyair hīnāṃ hīnāṃ bandhujanena ca / dehaṃ dhārayatīṃ dīnāṃ bhartṛdarśanakāṅkṣayā // 3.65.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhartā nāma paraṃ nāryā bhūṣaṇaṃ bhūṣaṇair vinā / eṣā virahitā tena śobhanāpi na śobhate // 3.65.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duṣkaraṃ kurute 'tyarthaṃ hīno yad anayā nalaḥ / dhārayaty ātmano dehaṃ na śokenāvasīdati // 3.65.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imām asitakeśāntāṃ śatapatrāyatekṣaṇām / sukhārhāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā mamāpi vyathate manaḥ // 3.65.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadā nu khalu duḥkhasya pāraṃ yāsyati vai śubhā / bhartuḥ samāgamāt sādhvī rohiṇī śaśino yathā // 3.65.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyā nūnaṃ punar lābhān naiṣadhaḥ prītim eṣyati / rājā rājyaparibhraṣṭaḥ punar labdhveva medinīm // 3.65.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tulyaśīlavayoyuktāṃ tulyābhijanasaṃyutām / naiṣadho 'rhati vaidarbhīṃ taṃ ceyam asitekṣaṇā // 3.65.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuktaṃ tasyāprameyasya vīryasattvavato mayā / samāśvāsayituṃ bhāryāṃ patidarśanalālasām // 3.65.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam āśvāsayāmy enāṃ pūrṇacandranibhānanām / adṛṣṭapūrvāṃ duḥkhasya duḥkhārtāṃ dhyānatatparām // 3.65.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ vimṛśya vividhaiḥ kāraṇair lakṣaṇaiś ca tām / upagamya tato bhaimīṃ sudevo brāhmaṇo 'bravīt // 3.65.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ sudevo vaidarbhi bhrātus te dayitaḥ sakhā / bhīmasya vacanād rājñas tvām anveṣṭum ihāgataḥ // 3.65.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kuśalī te pitā rājñi janitrī bhrātaraś ca te / āyuṣmantau kuśalinau tatrasthau dārakau ca te // 3.65.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tvatkṛte bandhuvargāś ca gatasattvā ivāsate // 3.65.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhijñāya sudevaṃ tu damayantī yudhiṣṭhira / paryapṛcchat tataḥ sarvān krameṇa suhṛdaḥ svakān // 3.65.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ruroda ca bhṛśaṃ rājan vaidarbhī śokakarśitā / dṛṣṭvā sudevaṃ sahasā bhrātur iṣṭaṃ dvijottamam // 3.65.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato rudantīṃ tāṃ dṛṣṭvā sunandā śokakarśitām / sudevena sahaikānte kathayantīṃ ca bhārata // 3.65.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) janitryai preṣayām āsa sairandhrī rudate bhṛśam / brāhmaṇena samāgamya tāṃ veda yadi manyase // 3.65.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha cedipater mātā rājñaś cāntaḥpurāt tadā / jagāma yatra sā bālā brāhmaṇena sahābhavat // 3.65.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sudevam ānāyya rājamātā viśāṃ pate / papraccha bhāryā kasyeyaṃ sutā vā kasya bhāminī // 3.65.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kathaṃ ca naṣṭā jñātibhyo bhartur vā vāmalocanā / tvayā ca viditā vipra katham evaṃgatā satī // 3.65.35 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etad icchāmy ahaṃ tvatto jñātuṃ sarvam aśeṣataḥ / tattvena hi mamācakṣva pṛcchantyā devarūpiṇīm // 3.65.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tayā rājan sudevo dvijasattamaḥ / sukhopaviṣṭa ācaṣṭa damayantyā yathātatham // 3.65.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidarbharājo dharmātmā bhīmo bhīmaparākramaḥ / suteyaṃ tasya kalyāṇī damayantīti viśrutā // 3.66.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rājā tu naiṣadho nāma vīrasenasuto nalaḥ / bhāryeyaṃ tasya kalyāṇī puṇyaślokasya dhīmataḥ // 3.66.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai dyūte jito bhrātrā hṛtarājyo mahīpatiḥ / damayantyā gataḥ sārdhaṃ na prajñāyata karhi cit // 3.66.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ damayantyarthe carāmaḥ pṛthivīm imām / seyam āsāditā bālā tava putraniveśane // 3.66.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyā rūpeṇa sadṛśī mānuṣī neha vidyate / asyāś caiva bhruvor madhye sahajaḥ piplur uttamaḥ // 3.66.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śyāmāyāḥ padmasaṃkāśo lakṣito 'ntarhito mayā // 3.66.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) malena saṃvṛto hy asyās tanvabhreṇeva candramāḥ / cihnabhūto vibhūtyartham ayaṃ dhātrā vinirmitaḥ // 3.66.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratipatkaluṣevendor lekhā nāti virājate / na cāsyā naśyate rūpaṃ vapur malasamācitam // 3.66.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃskṛtam api vyaktaṃ bhāti kāñcanasaṃnibham // 3.66.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anena vapuṣā bālā piplunānena caiva ha / lakṣiteyaṃ mayā devī pihito 'gnir ivoṣmaṇā // 3.66.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vacanaṃ tasya sudevasya viśāṃ pate / sunandā śodhayām āsa piplupracchādanaṃ malam // 3.66.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa malenāpakṛṣṭena piplus tasyā vyarocata / damayantyās tadā vyabhre nabhasīva niśākaraḥ // 3.66.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pipluṃ dṛṣṭvā sunandā ca rājamātā ca bhārata / rudantyau tāṃ pariṣvajya muhūrtam iva tasthatuḥ // 3.66.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsṛjya bāṣpaṃ śanakai rājamātedam abravīt // 3.66.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) bhaginyā duhitā me 'si piplunānena sūcitā / ahaṃ ca tava mātā ca rājanyasya mahātmanaḥ // 3.66.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sute daśārṇādhipateḥ sudāmnaś cārudarśane // 3.66.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) bhīmasya rājñaḥ sā dattā vīrabāhor ahaṃ punaḥ / tvaṃ tu jātā mayā dṛṣṭā daśārṇeṣu pitur gṛhe // 3.66.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathaiva te pitur gehaṃ tathedam api bhāmini / yathaiva hi mamaiśvaryaṃ damayanti tathā tava // 3.66.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ prahṛṣṭena manasā damayantī viśāṃ pate / abhivādya mātur bhaginīm idaṃ vacanam abravīt // 3.66.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) ajñāyamānāpi satī sukham asmy uṣiteha vai / sarvakāmaiḥ suvihitā rakṣyamāṇā sadā tvayā // 3.66.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) sukhāt sukhataro vāso bhaviṣyati na saṃśayaḥ / ciraviproṣitāṃ mātar mām anujñātum arhasi // 3.66.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dārakau ca hi me nītau vasatas tatra bālakau / pitrā vihīnau śokārtau mayā caiva kathaṃ nu tau // 3.66.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yadi cāpi priyaṃ kiṃ cin mayi kartum ihecchasi / vidarbhān yātum icchāmi śīghraṃ me yānam ādiśa // 3.66.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāḍham ity eva tām uktvā hṛṣṭā mātṛṣvasā nṛpa / guptāṃ balena mahatā putrasyānumate tataḥ // 3.66.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prasthāpayad rājamātā śrīmatā naravāhinā / yānena bharataśreṣṭha svannapānaparicchadām // 3.66.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sā nacirād eva vidarbhān agamac chubhā / tāṃ tu bandhujanaḥ sarvaḥ prahṛṣṭaḥ pratyapūjayat // 3.66.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvān kuśalino dṛṣṭvā bāndhavān dārakau ca tau / mātaraṃ pitaraṃ caiva sarvaṃ caiva sakhījanam // 3.66.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatāḥ pūjayām āsa brāhmaṇāṃś ca yaśasvinī / vidhinā pareṇa kalyāṇī damayantī viśāṃ pate // 3.66.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) atarpayat sudevaṃ ca gosahasreṇa pārthivaḥ / prīto dṛṣṭvaiva tanayāṃ grāmeṇa draviṇena ca // 3.66.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sā vyuṣṭā rajanīṃ tatra pitur veśmani bhāminī / viśrāntā mātaraṃ rājann idaṃ vacanam abravīt // 3.66.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃ ced icchasi jīvantīṃ mātaḥ satyaṃ bravīmi te / naravīrasya vai tasya nalasyānayane yata // 3.67.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantyā tathoktā tu sā devī bhṛśaduḥkhitā / bāṣpeṇa pihitā rājan nottaraṃ kiṃ cid abravīt // 3.67.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadavasthāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā sarvam antaḥpuraṃ tadā / hāhābhūtam atīvāsīd bhṛśaṃ ca praruroda ha // 3.67.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīmaṃ mahārāja bhāryā vacanam abravīt / damayantī tava sutā bhartāram anuśocati // 3.67.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) apakṛṣya ca lajjāṃ māṃ svayam uktavatī nṛpa / prayatantu tava preṣyāḥ puṇyaślokasya darśane // 3.67.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayā pracodito rājā brāhmaṇān vaśavartinaḥ / prāsthāpayad diśaḥ sarvā yatadhvaṃ naladarśane // 3.67.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vidarbhādhipater niyogād brāhmaṇarṣabhāḥ / damayantīm atho dṛṣṭvā prasthitāḥ smety athābruvan // 3.67.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atha tān abravīd bhaimī sarvarāṣṭreṣv idaṃ vacaḥ / bruvadhvaṃ janasaṃsatsu tatra tatra punaḥ punaḥ // 3.67.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva nu tvaṃ kitava chittvā vastrārdhaṃ prasthito mama / utsṛjya vipine suptām anuraktāṃ priyāṃ priya // 3.67.9 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sā vai yathā samādiṣṭā tatrāste tvatpratīkṣiṇī / dahyamānā bhṛśaṃ bālā vastrārdhenābhisaṃvṛtā // 3.67.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā rudantyāḥ satataṃ tena śokena pārthiva / prasādaṃ kuru vai vīra prativākyaṃ dadasva ca // 3.67.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) etad anyac ca vaktavyaṃ kṛpāṃ kuryād yathā mayi / vāyunā dhūyamāno hi vanaṃ dahati pāvakaḥ // 3.67.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhartavyā rakṣaṇīyā ca patnī hi patinā sadā / tan naṣṭam ubhayaṃ kasmād dharmajñasya satas tava // 3.67.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khyātaḥ prājñaḥ kulīnaś ca sānukrośaś ca tvaṃ sadā / saṃvṛtto niranukrośaḥ śaṅke madbhāgyasaṃkṣayāt // 3.67.14 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sa kuruṣva maheṣvāsa dayāṃ mayi nararṣabha / ānṛśaṃsyaṃ paro dharmas tvatta eva hi me śrutam // 3.67.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvāṇān yadi vaḥ pratibrūyād dhi kaś cana / sa naraḥ sarvathā jñeyaḥ kaś cāsau kva ca vartate // 3.67.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yac ca vo vacanaṃ śrutvā brūyāt prativaco naraḥ / tad ādāya vacaḥ kṣipraṃ mamāvedyaṃ dvijottamāḥ // 3.67.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca vo na jānīyāc carato bhīmaśāsanāt / punarāgamanaṃ caiva tathā kāryam atandritaiḥ // 3.67.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi vāsau samṛddhaḥ syād yadi vāpy adhano bhavet / yadi vāpy arthakāmaḥ syāj jñeyam asya cikīrṣitam // 3.67.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tv agacchaṃs te brāhmaṇāḥ sarvatodiśam / nalaṃ mṛgayituṃ rājaṃs tathā vyasaninaṃ tadā // 3.67.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te purāṇi sarāṣṭrāṇi grāmān ghoṣāṃs tathāśramān / anveṣanto nalaṃ rājan nādhijagmur dvijātayaḥ // 3.67.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ca vākyaṃ tathā sarve tatra tatra viśāṃ pate / śrāvayāṃ cakrire viprā damayantyā yatheritam // 3.67.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dīrghasya kālasya parṇādo nāma vai dvijaḥ / pratyetya nagaraṃ bhaimīm idaṃ vacanam abravīt // 3.68.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣadhaṃ mṛgayānena damayanti divāniśam / ayodhyāṃ nagarīṃ gatvā bhāṅgasvarir upasthitaḥ // 3.68.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrāvitaś ca mayā vākyaṃ tvadīyaṃ sa mahājane / ṛtuparṇo mahābhāgo yathoktaṃ varavarṇini // 3.68.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā nābravīt kiṃ cid ṛtuparṇo narādhipaḥ / na ca pāriṣadaḥ kaś cid bhāṣyamāṇo mayāsakṛt // 3.68.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñātaṃ tu māṃ rājñā vijane kaś cid abravīt / ṛtuparṇasya puruṣo bāhuko nāma nāmataḥ // 3.68.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sūtas tasya narendrasya virūpo hrasvabāhukaḥ / śīghrayāne sukuśalo mṛṣṭakartā ca bhojane // 3.68.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa viniḥśvasya bahuśo ruditvā ca muhur muhuḥ / kuśalaṃ caiva māṃ pṛṣṭvā paścād idam abhāṣata // 3.68.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vaiṣamyam api saṃprāptā gopāyanti kulastriyaḥ / ātmānam ātmanā satyo jitasvargā na saṃśayaḥ // 3.68.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rahitā bhartṛbhiś caiva na krudhyanti kadā cana // 3.68.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viṣamasthena mūḍhena paribhraṣṭasukhena ca / yat sā tena parityaktā tatra na kroddhum arhati // 3.68.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṇayātrāṃ pariprepsoḥ śakunair hṛtavāsasaḥ / ādhibhir dahyamānasya śyāmā na kroddhum arhati // 3.68.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtāsatkṛtā vāpi patiṃ dṛṣṭvā tathāgatam / bhraṣṭarājyaṃ śriyā hīnaṃ śyāmā na kroddhum arhati // 3.68.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā tvarito 'ham ihāgataḥ / śrutvā pramāṇaṃ bhavatī rājñaś caiva nivedaya // 3.68.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) etac chrutvāśrupūrṇākṣī parṇādasya viśāṃ pate / damayantī raho 'bhyetya mātaraṃ pratyabhāṣata // 3.68.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam artho na saṃvedyo bhīme mātaḥ kathaṃ cana / tvatsaṃnidhau samādekṣye sudevaṃ dvijasattamam // 3.68.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā na nṛpatir bhīmaḥ pratipadyeta me matam / tathā tvayā prayattavyaṃ mama cet priyam icchasi // 3.68.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā cāhaṃ samānītā sudevenāśu bāndhavān / tenaiva maṅgalenāśu sudevo yātu māciram // 3.68.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samānetuṃ nalaṃ mātar ayodhyāṃ nagarīm itaḥ // 3.68.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viśrāntaṃ ca tataḥ paścāt parṇādaṃ dvijasattamam / arcayām āsa vaidarbhī dhanenātīva bhāminī // 3.68.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nale cehāgate vipra bhūyo dāsyāmi te vasu / tvayā hi me bahu kṛtaṃ yathā nānyaḥ kariṣyati // 3.68.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yad bhartrāhaṃ sameṣyāmi śīghram eva dvijottama // 3.68.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam ukto 'rcayitvā tām āśīrvādaiḥ sumaṅgalaiḥ / gṛhān upayayau cāpi kṛtārthaḥ sa mahāmanāḥ // 3.68.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cānāyya taṃ vipraṃ damayantī yudhiṣṭhira / abravīt saṃnidhau mātur duḥkhaśokasamanvitā // 3.68.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatvā sudeva nagarīm ayodhyāvāsinaṃ nṛpam / ṛtuparṇaṃ vaco brūhi patim anyaṃ cikīrṣatī // 3.68.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āsthāsyati punar bhaimī damayantī svayaṃvaram // 3.68.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra gacchanti rājāno rājaputrāś ca sarvaśaḥ / yathā ca gaṇitaḥ kālaḥ śvobhūte sa bhaviṣyati // 3.68.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi saṃbhāvanīyaṃ te gaccha śīghram ariṃdama / sūryodaye dvitīyaṃ sā bhartāraṃ varayiṣyati // 3.68.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi sa jñāyate vīro nalo jīvan mṛto 'pi vā // 3.68.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ tayā yathoktaṃ vai gatvā rājānam abravīt / ṛtuparṇaṃ mahārāja sudevo brāhmaṇas tadā // 3.68.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā vacaḥ sudevasya ṛtuparṇo narādhipaḥ / sāntvayañ ślakṣṇayā vācā bāhukaṃ pratyabhāṣata // 3.69.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidarbhān yātum icchāmi damadantyāḥ svayaṃvaram / ekāhnā hayatattvajña manyase yadi bāhuka // 3.69.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktasya kaunteya tena rājñā nalasya ha / vyadīryata mano duḥkhāt pradadhyau ca mahāmanāḥ // 3.69.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantī bhaved etat kuryād duḥkhena mohitā / asmadarthe bhaved vāyam upāyaś cintito mahān // 3.69.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛśaṃsaṃ bata vaidarbhī kartukāmā tapasvinī / mayā kṣudreṇa nikṛtā pāpenākṛtabuddhinā // 3.69.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) strīsvabhāvaś calo loke mama doṣaś ca dāruṇaḥ / syād evam api kuryāt sā vivaśā gatasauhṛdā // 3.69.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama śokena saṃvignā nairāśyāt tanumadhyamā // 3.69.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na caivaṃ karhi cit kuryāt sāpatyā ca viśeṣataḥ / yad atra tathyaṃ pathyaṃ ca gatvā vetsyāmi niścayam // 3.69.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ṛtuparṇasya vai kāmam ātmārthaṃ ca karomy aham // 3.69.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) iti niścitya manasā bāhuko dīnamānasaḥ / kṛtāñjalir uvācedam ṛtuparṇaṃ narādhipam // 3.69.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pratijānāmi te satyaṃ gamiṣyasi narādhipa / ekāhnā puruṣavyāghra vidarbhanagarīṃ nṛpa // 3.69.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ parīkṣām aśvānāṃ cakre rājan sa bāhukaḥ / aśvaśālām upāgamya bhāṅgasvarinṛpājñayā // 3.69.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa tvaryamāṇo bahuśa ṛtuparṇena bāhukaḥ / adhyagacchat kṛśān aśvān samarthān adhvani kṣamān // 3.69.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tejobalasamāyuktān kulaśīlasamanvitān / varjitāṃl lakṣaṇair hīnaiḥ pṛthuprothān mahāhanūn // 3.69.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuddhān daśabhir āvartaiḥ sindhujān vātaraṃhasaḥ // 3.69.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dṛṣṭvā tān abravīd rājā kiṃ cit kopasamanvitaḥ / kim idaṃ prārthitaṃ kartuṃ pralabdhavyā hi te vayam // 3.69.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham alpabalaprāṇā vakṣyantīme hayā mama / mahān adhvā ca turagair gantavyaḥ katham īdṛśaiḥ // 3.69.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ete hayā gamiṣyanti vidarbhān nātra saṃśayaḥ / athānyān manyase rājan brūhi kān yojayāmi te // 3.69.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva hayatattvajñaḥ kuśalaś cāsi bāhuka / yān manyase samarthāṃs tvaṃ kṣipraṃ tān eva yojaya // 3.69.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sadaśvāṃś caturaḥ kulaśīlasamanvitān / yojayām āsa kuśalo javayuktān rathe naraḥ // 3.69.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) tato yuktaṃ rathaṃ rājā samārohat tvarānvitaḥ / atha paryapatan bhūmau jānubhis te hayottamāḥ // 3.69.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato naravaraḥ śrīmān nalo rājā viśāṃ pate / sāntvayām āsa tān aśvāṃs tejobalasamanvitān // 3.69.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raśmibhiś ca samudyamya nalo yātum iyeṣa saḥ / sūtam āropya vārṣṇeyaṃ javam āsthāya vai param // 3.69.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te codyamānā vidhinā bāhukena hayottamāḥ / samutpetur ivākāśaṃ rathinaṃ mohayann iva // 3.69.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tathā tu dṛṣṭvā tān aśvān vahato vātaraṃhasaḥ / ayodhyādhipatir dhīmān vismayaṃ paramaṃ yayau // 3.69.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rathaghoṣaṃ tu taṃ śrutvā hayasaṃgrahaṇaṃ ca tat / vārṣṇeyaś cintayām āsa bāhukasya hayajñatām // 3.69.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu syān mātalir ayaṃ devarājasya sārathiḥ / tathā hi lakṣaṇaṃ vīre bāhuke dṛśyate mahat // 3.69.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śālihotro 'tha kiṃ nu syād dhayānāṃ kulatattvavit / mānuṣaṃ samanuprāpto vapuḥ paramaśobhanam // 3.69.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utāho svid bhaved rājā nalaḥ parapuraṃjayaḥ / so 'yaṃ nṛpatir āyāta ity evaṃ samacintayat // 3.69.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā yāṃ nalo veda vidyāṃ tām eva bāhukaḥ / tulyaṃ hi lakṣaye jñānaṃ bāhukasya nalasya ca // 3.69.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api cedaṃ vayas tulyam asya manye nalasya ca / nāyaṃ nalo mahāvīryas tadvidyas tu bhaviṣyati // 3.69.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pracchannā hi mahātmānaś caranti pṛthivīm imām / daivena vidhinā yuktāḥ śāstroktaiś ca virūpaṇaiḥ // 3.69.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavet tu matibhedo me gātravairūpyatāṃ prati / pramāṇāt parihīnas tu bhaved iti hi me matiḥ // 3.69.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaḥpramāṇaṃ tattulyaṃ rūpeṇa tu viparyayaḥ / nalaṃ sarvaguṇair yuktaṃ manye bāhukam antataḥ // 3.69.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ vicārya bahuśo vārṣṇeyaḥ paryacintayat / hṛdayena mahārāja puṇyaślokasya sārathiḥ // 3.69.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṛtuparṇas tu rājendra bāhukasya hayajñatām / cintayan mumude rājā sahavārṣṇeyasārathiḥ // 3.69.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balaṃ vīryaṃ tathotsāhaṃ hayasaṃgrahaṇaṃ ca tat / paraṃ yatnaṃ ca saṃprekṣya parāṃ mudam avāpa ha // 3.69.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nadīḥ parvatāṃś caiva vanāni ca sarāṃsi ca / acireṇāticakrāma khecaraḥ khe carann iva // 3.70.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā prayāte tu rathe tadā bhāṅgasvarir nṛpaḥ / uttarīyam athāpaśyad bhraṣṭaṃ parapuraṃjayaḥ // 3.70.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa tvaramāṇas tu paṭe nipatite tadā / grahīṣyāmīti taṃ rājā nalam āha mahāmanāḥ // 3.70.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigṛhṇīṣva mahābuddhe hayān etān mahājavān / vārṣṇeyo yāvad etaṃ me paṭam ānayatām iti // 3.70.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nalas taṃ pratyuvācātha dūre bhraṣṭaḥ paṭas tava / yojanaṃ samatikrānto na sa śakyas tvayā punaḥ // 3.70.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte nalenātha tadā bhāṅgasvarir nṛpaḥ / āsasāda vane rājan phalavantaṃ bibhītakam // 3.70.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā bāhukaṃ rājā tvaramāṇo 'bhyabhāṣata / mamāpi sūta paśya tvaṃ saṃkhyāne paramaṃ balam // 3.70.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvaḥ sarvaṃ na jānāti sarvajño nāsti kaś cana / naikatra pariniṣṭhāsti jñānasya puruṣe kva cit // 3.70.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛkṣe 'smin yāni parṇāni phalāny api ca bāhuka / patitāni ca yāny atra tatraikam adhikaṃ śatam // 3.70.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekapatrādhikaṃ patraṃ phalam ekaṃ ca bāhuka // 3.70.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pañca koṭyo 'tha patrāṇāṃ dvayor api ca śākhayoḥ / pracinuhy asya śākhe dve yāś cāpy anyāḥ praśākhikāḥ // 3.70.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ābhyāṃ phalasahasre dve pañconaṃ śatam eva ca // 3.70.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato rathād avaplutya rājānaṃ bāhuko 'bravīt / parokṣam iva me rājan katthase śatrukarśana // 3.70.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha te gaṇite rājan vidyate na parokṣatā / pratyakṣaṃ te mahārāja gaṇayiṣye bibhītakam // 3.70.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi nābhijānāmi bhaved evaṃ na veti ca / saṃkhyāsyāmi phalāny asya paśyatas te janādhipa // 3.70.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtam iva vārṣṇeyo raśmīn yacchatu vājinām // 3.70.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam abravīn nṛpaḥ sūtaṃ nāyaṃ kālo vilambitum / bāhukas tv abravīd enaṃ paraṃ yatnaṃ samāsthitaḥ // 3.70.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratīkṣasva muhūrtaṃ tvam atha vā tvarate bhavān / eṣa yāti śivaḥ panthā yāhi vārṣṇeyasārathiḥ // 3.70.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abravīd ṛtuparṇas taṃ sāntvayan kurunandana / tvam eva yantā nānyo 'sti pṛthivyām api bāhuka // 3.70.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tvatkṛte yātum icchāmi vidarbhān hayakovida / śaraṇaṃ tvāṃ prapanno 'smi na vighnaṃ kartum arhasi // 3.70.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmaṃ ca te kariṣyāmi yan māṃ vakṣyasi bāhuka / vidarbhān yadi yātvādya sūryaṃ darśayitāsi me // 3.70.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīd bāhukas taṃ saṃkhyāyemaṃ bibhītakam / tato vidarbhān yāsyāmi kuruṣvedaṃ vaco mama // 3.70.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) akāma iva taṃ rājā gaṇayasvety uvāca ha / so 'vatīrya rathāt tūrṇaṃ śātayām āsa taṃ drumam // 3.70.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa vismayāviṣṭo rājānam idam abravīt / gaṇayitvā yathoktāni tāvanty eva phalāni ca // 3.70.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atyadbhutam idaṃ rājan dṛṣṭavān asmi te balam / śrotum icchāmi tāṃ vidyāṃ yathaitaj jñāyate nṛpa // 3.70.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca tato rājā tvarito gamane tadā / viddhy akṣahṛdayajñaṃ māṃ saṃkhyāne ca viśāradam // 3.70.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhukas tam uvācātha dehi vidyām imāṃ mama / matto 'pi cāśvahṛdayaṃ gṛhāṇa puruṣarṣabha // 3.70.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṛtuparṇas tato rājā bāhukaṃ kāryagauravāt / hayajñānasya lobhāc ca tathety evābravīd vacaḥ // 3.70.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatheṣṭaṃ tvaṃ gṛhāṇedam akṣāṇāṃ hṛdayaṃ param / nikṣepo me 'śvahṛdayaṃ tvayi tiṣṭhatu bāhuka // 3.70.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktvā dadau vidyām ṛtuparṇo nalāya vai // 3.70.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasyākṣahṛdayajñasya śarīrān niḥsṛtaḥ kaliḥ / karkoṭakaviṣaṃ tīkṣṇaṃ mukhāt satatam udvaman // 3.70.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kales tasya tadārtasya śāpāgniḥ sa viniḥsṛtaḥ / sa tena karśito rājā dīrghakālam anātmavān // 3.70.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato viṣavimuktātmā svarūpam akarot kaliḥ / taṃ śaptum aicchat kupito niṣadhādhipatir nalaḥ // 3.70.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tam uvāca kalir bhīto vepamānaḥ kṛtāñjaliḥ / kopaṃ saṃyaccha nṛpate kīrtiṃ dāsyāmi te parām // 3.70.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) indrasenasya jananī kupitā māśapat purā / yadā tvayā parityaktā tato 'haṃ bhṛśapīḍitaḥ // 3.70.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) avasaṃ tvayi rājendra suduḥkham aparājita / viṣeṇa nāgarājasya dahyamāno divāniśam // 3.70.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye ca tvāṃ manujā loke kīrtayiṣyanty atandritāḥ / matprasūtaṃ bhayaṃ teṣāṃ na kadā cid bhaviṣyati // 3.70.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto nalo rājā nyayacchat kopam ātmanaḥ / tato bhītaḥ kaliḥ kṣipraṃ praviveśa bibhītakam // 3.70.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kalis tv anyena nādṛśyat kathayan naiṣadhena vai // 3.70.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gatajvaro rājā naiṣadhaḥ paravīrahā / saṃpranaṣṭe kalau rājan saṃkhyāyātha phalāny uta // 3.70.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mudā paramayā yuktas tejasā ca pareṇa ha / ratham āruhya tejasvī prayayau javanair hayaiḥ // 3.70.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bibhītakaś cāpraśastaḥ saṃvṛttaḥ kalisaṃśrayāt // 3.70.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) hayottamān utpatato dvijān iva punaḥ punaḥ / nalaḥ saṃcodayām āsa prahṛṣṭenāntarātmanā // 3.70.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vidarbhābhimukho rājā prayayau sa mahāmanāḥ / nale tu samatikrānte kalir apy agamad gṛhān // 3.70.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gatajvaro rājā nalo 'bhūt pṛthivīpate / vimuktaḥ kalinā rājan rūpamātraviyojitaḥ // 3.70.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vidarbhān saṃprāptaṃ sāyāhne satyavikramam / ṛtuparṇaṃ janā rājñe bhīmāya pratyavedayan // 3.71.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa bhīmavacanād rājā kuṇḍinaṃ prāviśat puram / nādayan rathaghoṣeṇa sarvāḥ sopadiśo daśa // 3.71.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ rathanirghoṣaṃ nalāśvās tatra śuśruvuḥ / śrutvā ca samahṛṣyanta pureva nalasaṃnidhau // 3.71.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantī ca śuśrāva rathaghoṣaṃ nalasya tam / yathā meghasya nadato gambhīraṃ jaladāgame // 3.71.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nalena saṃgṛhīteṣu pureva nalavājiṣu / sadṛśaṃ rathanirghoṣaṃ mene bhaimī tathā hayāḥ // 3.71.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāsādasthāś ca śikhinaḥ śālāsthāś caiva vāraṇāḥ / hayāś ca śuśruvus tatra rathaghoṣaṃ mahīpateḥ // 3.71.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) te śrutvā rathanirghoṣaṃ vāraṇāḥ śikhinas tathā / praṇedur unmukhā rājan meghodayam ivekṣya ha // 3.71.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāsau rathanirghoṣaḥ pūrayann iva medinīm / mama hlādayate ceto nala eṣa mahīpatiḥ // 3.71.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya candrābhavaktraṃ taṃ na paśyāmi nalaṃ yadi / asaṃkhyeyaguṇaṃ vīraṃ vinaśiṣyāmy asaṃśayam // 3.71.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi vai tasya vīrasya bāhvor nādyāham antaram / praviśāmi sukhasparśaṃ vinaśiṣyāmy asaṃśayam // 3.71.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi māṃ meghanirghoṣo nopagacchati naiṣadhaḥ / adya cāmīkaraprakhyo vinaśiṣyāmy asaṃśayam // 3.71.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi māṃ siṃhavikrānto mattavāraṇavāraṇaḥ / nābhigacchati rājendro vinaśiṣyāmy asaṃśayam // 3.71.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na smarāmy anṛtaṃ kiṃ cin na smarāmy anupākṛtam / na ca paryuṣitaṃ vākyaṃ svaireṣv api mahātmanaḥ // 3.71.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhuḥ kṣamāvān vīraś ca mṛdur dānto jitendriyaḥ / raho 'nīcānuvartī ca klībavan mama naiṣadhaḥ // 3.71.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) guṇāṃs tasya smarantyā me tatparāyā divāniśam / hṛdayaṃ dīryata idaṃ śokāt priyavinākṛtam // 3.71.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ vilapamānā sā naṣṭasaṃjñeva bhārata / āruroha mahad veśma puṇyaślokadidṛkṣayā // 3.71.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato madhyamakakṣāyāṃ dadarśa ratham āsthitam / ṛtuparṇaṃ mahīpālaṃ sahavārṣṇeyabāhukam // 3.71.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'vatīrya vārṣṇeyo bāhukaś ca rathottamāt / hayāṃs tān avamucyātha sthāpayām āsatū ratham // 3.71.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'vatīrya rathopasthād ṛtuparṇo narādhipaḥ / upatasthe mahārāja bhīmaṃ bhīmaparākramam // 3.71.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ bhīmaḥ pratijagrāha pūjayā parayā tataḥ / akasmāt sahasā prāptaṃ strīmantraṃ na sma vindati // 3.71.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ kāryaṃ svāgataṃ te 'stu rājñā pṛṣṭaś ca bhārata / nābhijajñe sa nṛpatir duhitrarthe samāgatam // 3.71.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṛtuparṇo 'pi rājā sa dhīmān satyaparākramaḥ / rājānaṃ rājaputraṃ vā na sma paśyati kaṃ cana // 3.71.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva svayaṃvarakathāṃ na ca viprasamāgamam // 3.71.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tato vigaṇayan rājā manasā kosalādhipaḥ / āgato 'smīty uvācainaṃ bhavantam abhivādakaḥ // 3.71.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājāpi ca smayan bhīmo manasābhivicintayat / adhikaṃ yojanaśataṃ tasyāgamanakāraṇam // 3.71.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) grāmān bahūn atikramya nādhyagacchad yathātatham / alpakāryaṃ vinirdiṣṭaṃ tasyāgamanakāraṇam // 3.71.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitad evaṃ sa nṛpatis taṃ satkṛtya vyasarjayat / viśrāmyatām iti vadan klānto 'sīti punaḥ punaḥ // 3.71.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) sa satkṛtaḥ prahṛṣṭātmā prītaḥ prītena pārthivaḥ / rājapreṣyair anugato diṣṭaṃ veśma samāviśat // 3.71.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṛtuparṇe gate rājan vārṣṇeyasahite nṛpe / bāhuko ratham āsthāya rathaśālām upāgamat // 3.71.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mocayitvā tān aśvān paricārya ca śāstrataḥ / svayaṃ caitān samāśvāsya rathopastha upāviśat // 3.71.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) damayantī tu śokārtā dṛṣṭvā bhāṅgasvariṃ nṛpam / sūtaputraṃ ca vārṣṇeyaṃ bāhukaṃ ca tathāvidham // 3.71.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cintayām āsa vaidarbhī kasyaiṣa rathanisvanaḥ / nalasyeva mahān āsīn na ca paśyāmi naiṣadham // 3.71.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vārṣṇeyena bhaven nūnaṃ vidyā saivopaśikṣitā / tenāsya rathanirghoṣo nalasyeva mahān abhūt // 3.71.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āho svid ṛtuparṇo 'pi yathā rājā nalas tathā / tato 'yaṃ rathanirghoṣo naiṣadhasyeva lakṣyate // 3.71.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vitarkayitvā tu damayantī viśāṃ pate / dūtīṃ prasthāpayām āsa naiṣadhānveṣaṇe nṛpa // 3.71.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha keśini jānīhi ka eṣa rathavāhakaḥ / upaviṣṭo rathopasthe vikṛto hrasvabāhukaḥ // 3.72.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyetya kuśalaṃ bhadre mṛdupūrvaṃ samāhitā / pṛcchethāḥ puruṣaṃ hy enaṃ yathātattvam anindite // 3.72.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra me mahatī śaṅkā bhaved eṣa nalo nṛpaḥ / tathā ca me manastuṣṭir hṛdayasya ca nirvṛtiḥ // 3.72.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūyāś cainaṃ kathānte tvaṃ parṇādavacanaṃ yathā / prativākyaṃ ca suśroṇi budhyethās tvam anindite // 3.72.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ samāhitā gatvā dūtī bāhukam abravīt / damayanty api kalyāṇī prāsādasthānvavaikṣata // 3.72.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svāgataṃ te manuṣyendra kuśalaṃ te bravīmy aham / damayantyā vacaḥ sādhu nibodha puruṣarṣabha // 3.72.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadā vai prasthitā yūyaṃ kimartham iha cāgatāḥ / tat tvaṃ brūhi yathānyāyaṃ vaidarbhī śrotum icchati // 3.72.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaḥ svayaṃvaro rājñā kausalyena yaśasvinā / dvitīyo damayantyā vai śvobhūta iti bhāmini // 3.72.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā taṃ prasthito rājā śatayojanayāyibhiḥ / hayair vātajavair mukhyair aham asya ca sārathiḥ // 3.72.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha yo 'sau tṛtīyo vaḥ sa kutaḥ kasya vā punaḥ / tvaṃ ca kasya kathaṃ cedaṃ tvayi karma samāhitam // 3.72.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyaślokasya vai sūto vārṣṇeya iti viśrutaḥ / sa nale vidrute bhadre bhāṅgasvarim upasthitaḥ // 3.72.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham apy aśvakuśalaḥ sūdatve ca suniṣṭhitaḥ / ṛtuparṇena sārathye bhojane ca vṛtaḥ svayam // 3.72.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha jānāti vārṣṇeyaḥ kva nu rājā nalo gataḥ / kathaṃ cit tvayi vaitena kathitaṃ syāt tu bāhuka // 3.72.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihaiva putrau nikṣipya nalasyāśubhakarmaṇaḥ / gatas tato yathākāmaṃ naiṣa jānāti naiṣadham // 3.72.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na cānyaḥ puruṣaḥ kaś cin nalaṃ vetti yaśasvini / gūḍhaś carati loke 'smin naṣṭarūpo mahīpatiḥ // 3.72.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmaiva hi nalaṃ vetti yā cāsya tadanantarā / na hi vai tāni liṅgāni nalaṃ śaṃsanti karhi cit // 3.72.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'sāv ayodhyāṃ prathamaṃ gatavān brāhmaṇas tadā / imāni nārīvākyāni kathayānaḥ punaḥ punaḥ // 3.72.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) kva nu tvaṃ kitava chittvā vastrārdhaṃ prasthito mama / utsṛjya vipine suptām anuraktāṃ priyāṃ priya // 3.72.18 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sā vai yathā samādiṣṭā tatrāste tvatpratīkṣiṇī / dahyamānā divārātraṃ vastrārdhenābhisaṃvṛtā // 3.72.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā rudantyāḥ satataṃ tena duḥkhena pārthiva / prasādaṃ kuru vai vīra prativākyaṃ prayaccha ca // 3.72.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasyās tat priyam ākhyānaṃ prabravīhi mahāmate / tad eva vākyaṃ vaidarbhī śrotum icchaty aninditā // 3.72.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etac chrutvā prativacas tasya dattaṃ tvayā kila / yat purā tat punas tvatto vaidarbhī śrotum icchati // 3.72.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktasya keśinyā nalasya kurunandana / hṛdayaṃ vyathitaṃ cāsīd aśrupūrṇe ca locane // 3.72.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nigṛhyātmano duḥkhaṃ dahyamāno mahīpatiḥ / bāṣpasaṃdigdhayā vācā punar evedam abravīt // 3.72.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiṣamyam api saṃprāptā gopāyanti kulastriyaḥ / ātmānam ātmanā satyo jitasvargā na saṃśayaḥ // 3.72.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rahitā bhartṛbhiś caiva na krudhyanti kadā cana / prāṇāṃś cāritrakavacā dhārayantīha satstriyaḥ // 3.72.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prāṇayātrāṃ pariprepsoḥ śakunair hṛtavāsasaḥ / ādhibhir dahyamānasya śyāmā na kroddhum arhati // 3.72.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtāsatkṛtā vāpi patiṃ dṛṣṭvā tathāgatam / bhraṣṭarājyaṃ śriyā hīnaṃ kṣudhitaṃ vyasanāplutam // 3.72.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvāṇas tad vākyaṃ nalaḥ paramaduḥkhitaḥ / na bāṣpam aśakat soḍhuṃ praruroda ca bhārata // 3.72.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sā keśinī gatvā damayantyai nyavedayat / tat sarvaṃ kathitaṃ caiva vikāraṃ caiva tasya tam // 3.72.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantī tu tac chrutvā bhṛśaṃ śokaparāyaṇā / śaṅkamānā nalaṃ taṃ vai keśinīm idam abravīt // 3.73.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha keśini bhūyas tvaṃ parīkṣāṃ kuru bāhuke / ābruvāṇā samīpasthā caritāny asya lakṣaya // 3.73.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā ca kiṃ cit kuryāt sa kāraṇaṃ tatra bhāmini / tatra saṃceṣṭamānasya saṃlakṣyaṃ te viceṣṭitam // 3.73.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na cāsya pratibandhena deyo 'gnir api bhāmini / yācate na jalaṃ deyaṃ samyag atvaramāṇayā // 3.73.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat sarvaṃ samīkṣya tvaṃ caritaṃ me nivedaya / yac cānyad api paśyethās tac cākhyeyaṃ tvayā mama // 3.73.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantyaivam uktā sā jagāmāthāśu keśinī / niśāmya ca hayajñasya liṅgāni punar āgamat // 3.73.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tat sarvaṃ yathāvṛttaṃ damayantyai nyavedayat / nimittaṃ yat tadā dṛṣṭaṃ bāhuke divyamānuṣam // 3.73.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛḍhaṃ śucyupacāro 'sau na mayā mānuṣaḥ kva cit / dṛṣṭapūrvaḥ śruto vāpi damayanti tathāvidhaḥ // 3.73.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hrasvam āsādya saṃcāraṃ nāsau vinamate kva cit / taṃ tu dṛṣṭvā yathāsaṅgam utsarpati yathāsukham // 3.73.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkaṭe 'py asya sumahad vivaraṃ jāyate 'dhikam // 3.73.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) ṛtuparṇasya cārthāya bhojanīyam anekaśaḥ / preṣitaṃ tatra rājñā ca māṃsaṃ subahu pāśavam // 3.73.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya prakṣālanārthāya kumbhas tatropakalpitaḥ / sa tenāvekṣitaḥ kumbhaḥ pūrṇa evābhavat tadā // 3.73.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prakṣālanaṃ kṛtvā samadhiśritya bāhukaḥ / tṛṇamuṣṭiṃ samādāya āvidhyainaṃ samādadhat // 3.73.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha prajvalitas tatra sahasā havyavāhanaḥ / tad adbhutatamaṃ dṛṣṭvā vismitāham ihāgatā // 3.73.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyac ca tasmin sumahad āścaryaṃ lakṣitaṃ mayā / yad agnim api saṃspṛśya naiva dahyaty asau śubhe // 3.73.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) chandena codakaṃ tasya vahaty āvarjitaṃ drutam / atīva cānyat sumahad āścaryaṃ dṛṣṭavaty aham // 3.73.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yat sa puṣpāṇy upādāya hastābhyāṃ mamṛde śanaiḥ / mṛdyamānāni pāṇibhyāṃ tena puṣpāṇi tāny atha // 3.73.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūya eva sugandhīni hṛṣitāni bhavanti ca / etāny adbhutakalpāni dṛṣṭvāhaṃ drutam āgatā // 3.73.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantī tu tac chrutvā puṇyaślokasya ceṣṭitam / amanyata nalaṃ prāptaṃ karmaceṣṭābhisūcitam // 3.73.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā śaṅkamānā bhartāraṃ nalaṃ bāhukarūpiṇam / keśinīṃ ślakṣṇayā vācā rudatī punar abravīt // 3.73.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) punar gaccha pramattasya bāhukasyopasaṃskṛtam / mahānasāc chṛtaṃ māṃsaṃ samādāyaihi bhāmini // 3.73.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā gatvā bāhuke vyagre tan māṃsam apakṛṣya ca / atyuṣṇam eva tvaritā tatkṣaṇaṃ priyakāriṇī // 3.73.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) damayantyai tataḥ prādāt keśinī kurunandana // 3.73.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) socitā nalasiddhasya māṃsasya bahuśaḥ purā / prāśya matvā nalaṃ sūdaṃ prākrośad bhṛśaduḥkhitā // 3.73.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiklavyaṃ ca paraṃ gatvā prakṣālya ca mukhaṃ tataḥ / mithunaṃ preṣayām āsa keśinyā saha bhārata // 3.73.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasenāṃ saha bhrātrā samabhijñāya bāhukaḥ / abhidrutya tato rājā pariṣvajyāṅkam ānayat // 3.73.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhukas tu samāsādya sutau surasutopamau / bhṛśaṃ duḥkhaparītātmā sasvaraṃ prarudoda ha // 3.73.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣadho darśayitvā tu vikāram asakṛt tadā / utsṛjya sahasā putrau keśinīm idam abravīt // 3.73.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ susadṛśaṃ bhadre mithunaṃ mama putrayoḥ / tato dṛṣṭvaiva sahasā bāṣpam utsṛṣṭavān aham // 3.73.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bahuśaḥ saṃpatantīṃ tvāṃ janaḥ śaṅketa doṣataḥ / vayaṃ ca deśātithayo gaccha bhadre namo 'stu te // 3.73.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarvaṃ vikāraṃ dṛṣṭvā tu puṇyaślokasya dhīmataḥ / āgatya keśinī kṣipraṃ damayantyai nyavedayat // 3.74.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) damayantī tato bhūyaḥ preṣayām āsa keśinīm / mātuḥ sakāśaṃ duḥkhārtā nalaśaṅkāsamutsukā // 3.74.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) parīkṣito me bahuśo bāhuko nalaśaṅkayā / rūpe me saṃśayas tv ekaḥ svayam icchāmi veditum // 3.74.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa vā praveśyatāṃ mātar māṃ vānujñātum arhasi / viditaṃ vātha vājñātaṃ pitur me saṃvidhīyatām // 3.74.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā tu vaidarbhyā sā devī bhīmam abravīt / duhitus tam abhiprāyam anvajānāc ca pārthivaḥ // 3.74.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā vai pitrābhyanujñātā mātrā ca bharatarṣabha / nalaṃ praveśayām āsa yatra tasyāḥ pratiśrayaḥ // 3.74.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tu dṛṣṭvā tathāyuktaṃ damayantī nalaṃ tadā / tīvraśokasamāviṣṭā babhūva varavarṇinī // 3.74.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kāṣāyavasanā jaṭilā malapaṅkinī / damayantī mahārāja bāhukaṃ vākyam abravīt // 3.74.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dṛṣṭapūrvas tvayā kaś cid dharmajño nāma bāhuka / suptām utsṛjya vipine gato yaḥ puruṣaḥ striyam // 3.74.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anāgasaṃ priyāṃ bhāryāṃ vijane śramamohitām / apahāya tu ko gacchet puṇyaślokam ṛte nalam // 3.74.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu tasya mayā kāryam aparāddhaṃ mahīpateḥ / yo mām utsṛjya vipine gatavān nidrayā hṛtām // 3.74.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sākṣād devān apāhāya vṛto yaḥ sa mayā purā / anuvratāṃ sābhikāmāṃ putriṇīṃ tyaktavān katham // 3.74.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) agnau pāṇigṛhītāṃ ca haṃsānāṃ vacane sthitām / bhariṣyāmīti satyaṃ ca pratiśrutya kva tad gatam // 3.74.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantyā bruvantyās tu sarvam etad ariṃdama / śokajaṃ vāri netrābhyām asukhaṃ prāsravad bahu // 3.74.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva kṛṣṇatārābhyāṃ raktāntābhyāṃ jalaṃ tu tat / parisravan nalo dṛṣṭvā śokārta idam abravīt // 3.74.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama rājyaṃ pranaṣṭaṃ yan nāhaṃ tat kṛtavān svayam / kalinā tat kṛtaṃ bhīru yac ca tvām aham atyajam // 3.74.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā tu dharmabhṛcchreṣṭhe śāpenābhihataḥ purā / vanasthayā duḥkhitayā śocantyā māṃ vivāsasam // 3.74.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa maccharīre tvacchāpād dahyamāno 'vasat kaliḥ / tvacchāpadagdhaḥ satataṃ so 'gnāv iva samāhitaḥ // 3.74.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) mama ca vyavasāyena tapasā caiva nirjitaḥ / duḥkhasyāntena cānena bhavitavyaṃ hi nau śubhe // 3.74.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vimucya māṃ gataḥ pāpaḥ sa tato 'ham ihāgataḥ / tvadarthaṃ vipulaśroṇi na hi me 'nyat prayojanam // 3.74.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu nārī bhartāram anuraktam anuvratam / utsṛjya varayed anyaṃ yathā tvaṃ bhīru karhi cit // 3.74.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dūtāś caranti pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nṛpatiśāsanāt / bhaimī kila sma bhartāraṃ dvitīyaṃ varayiṣyati // 3.74.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) svairavṛttā yathākāmam anurūpam ivātmanaḥ / śrutvaiva caivaṃ tvarito bhāṅgasvarir upasthitaḥ // 3.74.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) damayantī tu tac chrutvā nalasya paridevitam / prāñjalir vepamānā ca bhītā vacanam abravīt // 3.74.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mām arhasi kalyāṇa pāpena pariśaṅkitum / mayā hi devān utsṛjya vṛtas tvaṃ niṣadhādhipa // 3.75.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tavābhigamanārthaṃ tu sarvato brāhmaṇā gatāḥ / vākyāni mama gāthābhir gāyamānā diśo daśa // 3.75.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tvāṃ brāhmaṇo vidvān parṇādo nāma pārthiva / abhyagacchat kosalāyām ṛtuparṇaniveśane // 3.75.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tena vākye hṛte samyak prativākye tathāhṛte / upāyo 'yaṃ mayā dṛṣṭo naiṣadhānayane tava // 3.75.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvām ṛte na hi loke 'nya ekāhnā pṛthivīpate / samartho yojanaśataṃ gantum aśvair narādhipa // 3.75.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tathā cemau mahīpāla bhaje 'haṃ caraṇau tava / yathā nāsatkṛtaṃ kiṃ cin manasāpi carāmy aham // 3.75.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ carati loke 'smin bhūtasākṣī sadāgatiḥ / eṣa muñcatu me prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham // 3.75.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā carati tigmāṃśuḥ pareṇa bhuvanaṃ sadā / sa vimuñcatu me prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham // 3.75.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) candramāḥ sarvabhūtānām antaś carati sākṣivat / sa vimuñcatu me prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham // 3.75.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete devās trayaḥ kṛtsnaṃ trailokyaṃ dhārayanti vai / vibruvantu yathāsatyam ete vādya tyajantu mām // 3.75.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte tato vāyur antarikṣād abhāṣata / naiṣā kṛtavatī pāpaṃ nala satyaṃ bravīmi te // 3.75.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājañ śīlanidhiḥ sphīto damayantyā surakṣitaḥ / sākṣiṇo rakṣiṇaś cāsyā vayaṃ trīn parivatsarān // 3.75.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāyo vihitaś cāyaṃ tvadartham atulo 'nayā / na hy ekāhnā śataṃ gantā tvad ṛte 'nyaḥ pumān iha // 3.75.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapannā tvayā bhaimī tvaṃ ca bhaimyā mahīpate / nātra śaṅkā tvayā kāryā saṃgaccha saha bhāryayā // 3.75.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bruvati vāyau tu puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha / devadundubhayo nedur vavau ca pavanaḥ śivaḥ // 3.75.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad adbhutatamaṃ dṛṣṭvā nalo rājātha bhārata / damayantyāṃ viśaṅkāṃ tāṃ vyapākarṣad ariṃdamaḥ // 3.75.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tad vastram arajaḥ prāvṛṇod vasudhādhipaḥ / saṃsmṛtya nāgarājānaṃ tato lebhe vapuḥ svakam // 3.75.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) svarūpiṇaṃ tu bhartāraṃ dṛṣṭvā bhīmasutā tadā / prākrośad uccair āliṅgya puṇyaślokam aninditā // 3.75.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhaimīm api nalo rājā bhrājamāno yathā purā / sasvaje svasutau cāpi yathāvat pratyanandata // 3.75.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ svorasi vinyasya vaktraṃ tasya śubhānanā / parītā tena duḥkhena niśaśvāsāyatekṣaṇā // 3.75.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva maladigdhāṅgī pariṣvajya śucismitā / suciraṃ puruṣavyāghraṃ tasthau sāśrupariplutā // 3.75.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvaṃ yathāvṛttaṃ damayantyā nalasya ca / bhīmāyākathayat prītyā vaidarbhyā jananī nṛpa // 3.75.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīn mahārājaḥ kṛtaśaucam ahaṃ nalam / damayantyā sahopetaṃ kālyaṃ draṣṭā sukhoṣitam // 3.75.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tau sahitau rātriṃ kathayantau purātanam / vane vicaritaṃ sarvam ūṣatur muditau nṛpa // 3.75.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa caturthe tato varṣe saṃgamya saha bhāryayā / sarvakāmaiḥ susiddhārtho labdhavān paramāṃ mudam // 3.75.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayanty api bhartāram avāpyāpyāyitā bhṛśam / ardhasaṃjātasasyeva toyaṃ prāpya vasuṃdharā // 3.75.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saivaṃ sametya vyapanītatandrī; śāntajvarā harṣavivṛddhasattvā / rarāja bhaimī samavāptakāmā; śītāṃśunā rātrir ivoditena // 3.75.27 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] atha tāṃ vyuṣito rātriṃ nalo rājā svalaṃkṛtaḥ / vaidarbhyā sahitaḥ kālyaṃ dadarśa vasudhādhipam // 3.76.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhivādayām āsa prayataḥ śvaśuraṃ nalaḥ / tasyānu damayantī ca vavande pitaraṃ śubhā // 3.76.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ bhīmaḥ pratijagrāha putravat parayā mudā / yathārhaṃ pūjayitvā tu samāśvāsayata prabhuḥ // 3.76.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nalena sahitāṃ tatra damayantīṃ pativratām // 3.76.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tām arhaṇāṃ nalo rājā pratigṛhya yathāvidhi / paricaryāṃ svakāṃ tasmai yathāvat pratyavedayat // 3.76.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato babhūva nagare sumahān harṣanisvanaḥ / janasya saṃprahṛṣṭasya nalaṃ dṛṣṭvā tathāgatam // 3.76.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) aśobhayac ca nagaraṃ patākādhvajamālinam / siktasaṃmṛṣṭapuṣpāḍhyā rājamārgāḥ kṛtās tadā // 3.76.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dvāri dvāri ca paurāṇāṃ puṣpabhaṅgaḥ prakalpitaḥ / arcitāni ca sarvāṇi devatāyatanāni ca // 3.76.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtuparṇo 'pi śuśrāva bāhukacchadminaṃ nalam / damayantyā samāyuktaṃ jahṛṣe ca narādhipaḥ // 3.76.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ānāyya nalo rājā kṣamayām āsa pārthivam / sa ca taṃ kṣamayām āsa hetubhir buddhisaṃmataḥ // 3.76.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa satkṛto mahīpālo naiṣadhaṃ vismayānvitaḥ / diṣṭyā sameto dāraiḥ svair bhavān ity abhyanandata // 3.76.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kaccit tu nāparādhaṃ te kṛtavān asmi naiṣadha / ajñātavāsaṃ vasato madgṛhe niṣadhādhipa // 3.76.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yadi vā buddhipūrvāṇi yady abuddhāni kāni cit / mayā kṛtāny akāryāṇi tāni me kṣantum arhasi // 3.76.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me 'parādhaṃ kṛtavāṃs tvaṃ svalpam api pārthiva / kṛte 'pi ca na me kopaḥ kṣantavyaṃ hi mayā tava // 3.76.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pūrvaṃ hy asi sakhā me 'si saṃbandhī ca narādhipa / ata ūrdhvaṃ tu bhūyas tvaṃ prītim āhartum arhasi // 3.76.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvakāmaiḥ suvihitaḥ sukham asmy uṣitas tvayi / na tathā svagṛhe rājan yathā tava gṛhe sadā // 3.76.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ caiva hayajñānaṃ tvadīyaṃ mayi tiṣṭhati / tad upākartum icchāmi manyase yadi pārthiva // 3.76.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā dadau vidyām ṛtuparṇāya naiṣadhaḥ / sa ca tāṃ pratijagrāha vidhidṛṣṭena karmaṇā // 3.76.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gṛhyāśvahṛdayaṃ tadā bhāṅgasvarir nṛpaḥ / sūtam anyam upādāya yayau svapuram eva hi // 3.76.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṛtuparṇe pratigate nalo rājā viśāṃ pate / nagare kuṇḍine kālaṃ nātidīrgham ivāvasat // 3.76.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa māsam uṣya kaunteya bhīmam āmantrya naiṣadhaḥ / purād alpaparīvāro jagāma niṣadhān prati // 3.77.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathenaikena śubhreṇa dantibhiḥ pariṣoḍaśaiḥ / pañcāśadbhir hayaiś caiva ṣaṭśataiś ca padātibhiḥ // 3.77.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kampayann iva mahīṃ tvaramāṇo mahīpatiḥ / praviveśātisaṃrabdhas tarasaiva mahāmanāḥ // 3.77.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ puṣkaram āsādya vīrasenasuto nalaḥ / uvāca dīvyāva punar bahu vittaṃ mayārjitam // 3.77.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) damayantī ca yac cānyan mayā vasu samarjitam / eṣa vai mama saṃnyāsas tava rājyaṃ tu puṣkara // 3.77.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punaḥ pravartatāṃ dyūtam iti me niścitā matiḥ / ekapāṇena bhadraṃ te prāṇayoś ca paṇāvahe // 3.77.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jitvā parasvam āhṛtya rājyaṃ vā yadi vā vasu / pratipāṇaḥ pradātavyaḥ paraṃ hi dhanam ucyate // 3.77.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ced vāñchasi tad dyūtaṃ yuddhadyūtaṃ pravartatām / dvairathenāstu vai śāntis tava vā mama vā nṛpa // 3.77.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaṃśabhojyam idaṃ rājyaṃ mārgitavyaṃ yathā tathā / yena tenāpy upāyena vṛddhānām iti śāsanam // 3.77.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvayor ekatare buddhiḥ kriyatām adya puṣkara / kaitavenākṣavatyāṃ vā yuddhe vā namyatāṃ dhanuḥ // 3.77.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣadhenaivam uktas tu puṣkaraḥ prahasann iva / dhruvam ātmajayaṃ matvā pratyāha pṛthivīpatim // 3.77.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā tvayārjitaṃ vittaṃ pratipāṇāya naiṣadha / diṣṭyā ca duṣkṛtaṃ karma damayantyāḥ kṣayaṃ gatam // 3.77.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā ca dhriyase rājan sadāro 'rinibarhaṇa // 3.77.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dhanenānena vaidarbhī jitena samalaṃkṛtā / mām upasthāsyati vyaktaṃ divi śakram ivāpsarāḥ // 3.77.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaśo hi smarāmi tvāṃ pratīkṣāmi ca naiṣadha / devane ca mama prītir na bhavaty asuhṛdgaṇaiḥ // 3.77.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jitvā tv adya varārohāṃ damayantīm aninditām / kṛtakṛtyo bhaviṣyāmi sā hi me nityaśo hṛdi // 3.77.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tu tasya tā vāco bahvabaddhapralāpinaḥ / iyeṣa sa śiraś chettuṃ khaḍgena kupito nalaḥ // 3.77.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) smayaṃs tu roṣatāmrākṣas tam uvāca tato nṛpaḥ / paṇāvaḥ kiṃ vyāharase jitvā vai vyāhariṣyasi // 3.77.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) tataḥ prāvartata dyūtaṃ puṣkarasya nalasya ca / ekapāṇena bhadraṃ te nalena sa parājitaḥ // 3.77.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saratnakośanicayaḥ prāṇena paṇito 'pi ca // 3.77.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) jitvā ca puṣkaraṃ rājā prahasann idam abravīt / mama sarvam idaṃ rājyam avyagraṃ hatakaṇṭakam // 3.77.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaidarbhī na tvayā śakyā rājāpasada vīkṣitum / tasyās tvaṃ saparīvāro mūḍha dāsatvam āgataḥ // 3.77.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tat tvayā kṛtaṃ karma yenāhaṃ nirjitaḥ purā / kalinā tat kṛtaṃ karma tvaṃ tu mūḍha na budhyase // 3.77.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ parakṛtaṃ doṣaṃ tvayy ādhāsye kathaṃ cana // 3.77.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yathāsukhaṃ tvaṃ jīvasva prāṇān abhyutsṛjāmi te / tathaiva ca mama prītis tvayi vīra na saṃśayaḥ // 3.77.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) saubhrātraṃ caiva me tvatto na kadā cit prahāsyati / puṣkara tvaṃ hi me bhrātā saṃjīvasva śataṃ samāḥ // 3.77.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ nalaḥ sāntvayitvā bhrātaraṃ satyavikramaḥ / svapuraṃ preṣayām āsa pariṣvajya punaḥ punaḥ // 3.77.24 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sāntvito naiṣadhenaivaṃ puṣkaraḥ pratyuvāca tam / puṇyaślokaṃ tadā rājann abhivādya kṛtāñjaliḥ // 3.77.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīrtir astu tavākṣayyā jīva varṣāyutaṃ sukhī / yo me vitarasi prāṇān adhiṣṭhānaṃ ca pārthiva // 3.77.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tathā satkṛto rājñā māsam uṣya tadā nṛpaḥ / prayayau svapuraṃ hṛṣṭaḥ puṣkaraḥ svajanāvṛtaḥ // 3.77.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahatyā senayā rājan vinītaiḥ paricārakaiḥ / bhrājamāna ivādityo vapuṣā puruṣarṣabha // 3.77.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasthāpya puṣkaraṃ rājā vittavantam anāmayam / praviveśa puraṃ śrīmān atyartham upaśobhitam // 3.77.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praviśya sāntvayām āsa paurāṃś ca niṣadhādhipaḥ // 3.77.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) praśānte tu pure hṛṣṭe saṃpravṛtte mahotsave / mahatyā senayā rājā damayantīm upānayat // 3.78.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damayantīm api pitā satkṛtya paravīrahā / prasthāpayad ameyātmā bhīmo bhīmaparākramaḥ // 3.78.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āgatāyāṃ tu vaidarbhyāṃ saputrāyāṃ nalo nṛpaḥ / vartayām āsa mudito devarāḍ iva nandane // 3.78.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tathā prakāśatāṃ yāto jambūdvīpe 'tha rājasu / punaḥ sve cāvasad rājye pratyāhṛtya mahāyaśāḥ // 3.78.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īje ca vividhair yajñair vidhivat svāptadakṣiṇaiḥ / tathā tvam api rājendra sasuhṛd vakṣyase 'cirāt // 3.78.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkham etādṛśaṃ prāpto nalaḥ parapuraṃjayaḥ / devanena naraśreṣṭha sabhāryo bharatarṣabha // 3.78.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekākinaiva sumahan nalena pṛthivīpate / duḥkham āsāditaṃ ghoraṃ prāptaś cābhyudayaḥ punaḥ // 3.78.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tvaṃ punar bhrātṛsahitaḥ kṛṣṇayā caiva pāṇḍava / ramase 'smin mahāraṇye dharmam evānucintayan // 3.78.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmaṇaiś ca mahābhāgair vedavedāṅgapāragaiḥ / nityam anvāsyase rājaṃs tatra kā paridevanā // 3.78.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itihāsam imaṃ cāpi kalināśanam ucyate / śakyam āśvāsituṃ śrutvā tvadvidhena viśāṃ pate // 3.78.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asthiratvaṃ ca saṃcintya puruṣārthasya nityadā / tasyāye ca vyaye caiva samāśvasihi mā śucaḥ // 3.78.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye cedaṃ kathayiṣyanti nalasya caritaṃ mahat / śroṣyanti cāpy abhīkṣṇaṃ vai nālakṣmīs tān bhajiṣyati // 3.78.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthās tasyopapatsyante dhanyatāṃ ca gamiṣyati // 3.78.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) itihāsam imaṃ śrutvā purāṇaṃ śaśvad uttamam / putrān pautrān paśūṃś caiva vetsyate nṛṣu cāgryatām // 3.78.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arogaḥ prītimāṃś caiva bhaviṣyati na saṃśayaḥ // 3.78.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhayaṃ paśyasi yac ca tvam āhvayiṣyati māṃ punaḥ / akṣajña iti tat te 'haṃ nāśayiṣyāmi pārthiva // 3.78.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedākṣahṛdayaṃ kṛtsnam ahaṃ satyaparākrama / upapadyasva kaunteya prasanno 'haṃ bravīmi te // 3.78.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hṛṣṭamanā rājā bṛhadaśvam uvāca ha / bhagavann akṣahṛdayaṃ jñātum icchāmi tattvataḥ // 3.78.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'kṣahṛdayaṃ prādāt pāṇḍavāya mahātmane / dattvā cāśvaśiro 'gacchad upaspraṣṭuṃ mahātapāḥ // 3.78.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhadaśve gate pārtham aśrauṣīt savyasācinam / vartamānaṃ tapasy ugre vāyubhakṣaṃ manīṣiṇam // 3.78.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇebhyas tapasvibhyaḥ saṃpatadbhyas tatas tataḥ / tīrthaśailavarebhyaś ca sametebhyo dṛḍhavrataḥ // 3.78.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti pārtho mahābāhur durāpaṃ tapa āsthitaḥ / na tathā dṛṣṭapūrvo 'nyaḥ kaś cid ugratapā iti // 3.78.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā dhanaṃjayaḥ pārthas tapasvī niyatavrataḥ / munir ekacaraḥ śrīmān dharmo vigrahavān iva // 3.78.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ śrutvā pāṇḍavo rājaṃs tapyamānaṃ mahāvane / anvaśocata kaunteyaḥ priyaṃ vai bhrātaraṃ jayam // 3.78.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahyamānena tu hṛdā śaraṇārthī mahāvane / brāhmaṇān vividhajñānān paryapṛcchad yudhiṣṭhiraḥ // 3.78.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhagavan kāmyakāt pārthe gate me prapitāmahe / pāṇḍavāḥ kim akurvanta tam ṛte savyasācinam // 3.79.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi teṣāṃ maheṣvāso gatir āsīd anīkajit / ādityānāṃ yathā viṣṇus tathaiva pratibhāti me // 3.79.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenendrasamavīryeṇa saṃgrāmeṣv anivartinā / vinābhūtā vane vīrāḥ katham āsan pitāmahāḥ // 3.79.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate tu kāmyakāt tāta pāṇḍave savyasācini / babhūvuḥ kauraveyās te duḥkhaśokaparāyaṇāḥ // 3.79.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākṣiptasūtrā maṇayaś chinnapakṣā iva dvijāḥ / aprītamanasaḥ sarve babhūvur atha pāṇḍavāḥ // 3.79.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vanaṃ ca tad abhūt tena hīnam akliṣṭakarmaṇā / kubereṇa yathā hīnaṃ vanaṃ caitrarathaṃ tathā // 3.79.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ṛte puruṣavyāghraṃ pāṇḍavā janamejaya / mudam aprāpnuvanto vai kāmyake nyavasaṃs tadā // 3.79.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇārthe parākrāntāḥ śuddhair bāṇair mahārathāḥ / nighnanto bharataśreṣṭha medhyān bahuvidhān mṛgān // 3.79.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaṃ hi puruṣavyāghrā vanyāhāram ariṃdamāḥ / viprasṛtya samāhṛtya brāhmaṇebhyo nyavedayan // 3.79.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ te nyavasaṃs tatra sotkaṇṭhāḥ puruṣarṣabhāḥ / ahṛṣṭamanasaḥ sarve gate rājan dhanaṃjaye // 3.79.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha viproṣitaṃ vīraṃ pāñcālī madhyamaṃ patim / smarantī pāṇḍavaśreṣṭham idaṃ vacanam abravīt // 3.79.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'rjunenārjunas tulyo dvibāhur bahubāhunā / tam ṛte pāṇḍavaśreṣṭhaṃ vanaṃ na pratibhāti me // 3.79.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūnyām iva ca paśyāmi tatra tatra mahīm imām // 3.79.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bahvāścaryam idaṃ cāpi vanaṃ kusumitadrumam / na tathā ramaṇīyaṃ me tam ṛte savyasācinam // 3.79.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nīlāmbudasamaprakhyaṃ mattamātaṅgavikramam / tam ṛte puṇḍarīkākṣaṃ kāmyakaṃ nātibhāti me // 3.79.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya sma dhanuṣo ghoṣaḥ śrūyate 'śaninisvanaḥ / na labhe śarma taṃ rājan smarantī savyasācinam // 3.79.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā lālapyamānāṃ tāṃ niśamya paravīrahā / bhīmaseno mahārāja draupadīm idam abravīt // 3.79.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manaḥprītikaraṃ bhadre yad bravīṣi sumadhyame / tan me prīṇāti hṛdayam amṛtaprāśanopamam // 3.79.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yasya dīrghau samau pīnau bhujau parighasaṃnibhau / maurvīkṛtakiṇau vṛttau khaḍgāyudhagadādharau // 3.79.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣkāṅgadakṛtāpīḍau pañcaśīrṣāv ivoragau / tam ṛte puruṣavyāghraṃ naṣṭasūryam idaṃ vanam // 3.79.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yam āśritya mahābāhuṃ pāñcālāḥ kuravas tathā / surāṇām api yattānāṃ pṛtanāsu na bibhyati // 3.79.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya bāhū samāśritya vayaṃ sarve mahātmanaḥ / manyāmahe jitān ājau parān prāptāṃ ca medinīm // 3.79.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ṛte phalgunaṃ vīraṃ na labhe kāmyake dhṛtim / śūnyām iva ca paśyāmi tatra tatra mahīm imām // 3.79.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya udīcīṃ diśaṃ gatvā jitvā yudhi mahābalān / gandharvamukhyāñ śataśo hayāṃl lebhe sa vāsaviḥ // 3.79.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) rājaṃs tittirikalmāṣāñ śrīmān anilaraṃhasaḥ / prādād bhrātre priyaḥ premṇā rājasūye mahākratau // 3.79.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ṛte bhīmadhanvānaṃ bhīmād avarajaṃ vane / kāmaye kāmyake vāsaṃ nedānīm amaropamam // 3.79.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo dhanāni ca kanyāś ca yudhi jitvā mahārathān / ājahāra purā rājñe rājasūye mahākratau // 3.79.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sametān mṛdhe jitvā yādavān amitadyutiḥ / subhadrām ājahāraiko vāsudevasya saṃmate // 3.79.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya jiṣṇor bṛsīṃ dṛṣṭvā śūnyām upaniveśane / hṛdayaṃ me mahārāja na śāmyati kadā cana // 3.79.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanād asmād vivāsaṃ tu rocaye 'ham ariṃdama / na hi nas tam ṛte vīraṃ ramaṇīyam idaṃ vanam // 3.79.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayotsukās te tu vane tasmin mahārathāḥ / nyavasanta mahābhāgā draupadyā saha pāṇḍavāḥ // 3.80.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāpaśyan mahātmānaṃ devarṣiṃ tatra nāradam / dīpyamānaṃ śriyā brāhmyā dīptāgnisamatejasam // 3.80.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taiḥ parivṛtaḥ śrīmān bhrātṛbhiḥ kurusattamaḥ / vibabhāv atidīptaujā devair iva śatakratuḥ // 3.80.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca vedān sāvitrī yājñasenī tathā satī / na jahau dharmataḥ pārthān merum arkaprabhā yathā // 3.80.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ nārado bhagavān ṛṣiḥ / āśvāsayad dharmasutaṃ yuktarūpam ivānagha // 3.80.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) uvāca ca mahātmānaṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram / brūhi dharmabhṛtāṃ śreṣṭha kenārthaḥ kiṃ dadāmi te // 3.80.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dharmasuto rājā praṇamya bhrātṛbhiḥ saha / uvāca prāñjalir vākyaṃ nāradaṃ devasaṃmitam // 3.80.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi tuṣṭe mahābhāga sarvalokābhipūjite / kṛtam ity eva manye 'haṃ prasādāt tava suvrata // 3.80.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tv aham anugrāhyo bhrātṛbhiḥ sahito 'nagha / saṃdehaṃ me muniśreṣṭha hṛdisthaṃ chettum arhasi // 3.80.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradakṣiṇaṃ yaḥ kurute pṛthivīṃ tīrthatatparaḥ / kiṃ phalaṃ tasya kārtsnyena tad brahman vaktum arhasi // 3.80.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājann avahito yathā bhīṣmeṇa bhārata / pulastyasya sakāśād vai sarvam etad upaśrutam // 3.80.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) purā bhāgīrathītīre bhīṣmo dharmabhṛtāṃ varaḥ / pitryaṃ vrataṃ samāsthāya nyavasan munivat tadā // 3.80.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śubhe deśe mahārāja puṇye devarṣisevite / gaṅgādvāre mahātejā devagandharvasevite // 3.80.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pitṝṃs tarpayām āsa devāṃś ca paramadyutiḥ / ṛṣīṃś ca toṣayām āsa vidhidṛṣṭena karmaṇā // 3.80.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya cit tv atha kālasya japann eva mahātapāḥ / dadarśādbhutasaṃkāśaṃ pulastyam ṛṣisattamam // 3.80.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ dṛṣṭvogratapasaṃ dīpyamānam iva śriyā / praharṣam atulaṃ lebhe vismayaṃ ca paraṃ yayau // 3.80.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) upasthitaṃ mahārāja pūjayām āsa bhārata / bhīṣmo dharmabhṛtāṃ śreṣṭho vidhidṛṣṭena karmaṇā // 3.80.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śirasā cārghyam ādāya śuciḥ prayatamānasaḥ / nāma saṃkīrtayām āsa tasmin brahmarṣisattame // 3.80.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmo 'ham asmi bhadraṃ te dāso 'smi tava suvrata / tava saṃdarśanād eva mukto 'haṃ sarvakilbiṣaiḥ // 3.80.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā mahārāja bhīṣmo dharmabhṛtāṃ varaḥ / vāgyataḥ prāñjalir bhūtvā tūṣṇīm āsīd yudhiṣṭhira // 3.80.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā niyamenātha svādhyāyāmnāyakarśitam / bhīṣmaṃ kurukulaśreṣṭhaṃ muniḥ prītamanābhavat // 3.80.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena tava dharmajña praśrayeṇa damena ca / satyena ca mahābhāga tuṣṭo 'smi tava sarvaśaḥ // 3.80.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyedṛśas te dharmo 'yaṃ pitṛbhaktyāśrito 'nagha / tena paśyasi māṃ putra prītiś cāpi mama tvayi // 3.80.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) amoghadarśī bhīṣmāhaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te / yad vakṣyasi kuruśreṣṭha tasya dātāsmi te 'nagha // 3.80.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) prīte tvayi mahābhāga sarvalokābhipūjite / kṛtam ity eva manye 'haṃ yad ahaṃ dṛṣṭavān prabhum // 3.80.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tv aham anugrāhyas tava dharmabhṛtāṃ vara / vakṣyāmi hṛtsthaṃ saṃdehaṃ tan me tvaṃ vaktum arhasi // 3.80.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) asti me bhagavan kaś cit tīrthebhyo dharmasaṃśayaḥ / tam ahaṃ śrotum icchāmi pṛthak saṃkīrtitaṃ tvayā // 3.80.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradakṣiṇaṃ yaḥ pṛthivīṃ karoty amitavikrama / kiṃ phalaṃ tasya viprarṣe tan me brūhi tapodhana // 3.80.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) hanta te 'haṃ pravakṣyāmi yad ṛṣīṇāṃ parāyaṇam / tad ekāgramanās tāta śṛṇu tīrtheṣu yat phalam // 3.80.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya hastau ca pādau ca manaś caiva susaṃyatam / vidyā tapaś ca kīrtiś ca sa tīrthaphalam aśnute // 3.80.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigrahād upāvṛttaḥ saṃtuṣṭo niyataḥ śuciḥ / ahaṃkāranivṛttaś ca sa tīrthaphalam aśnute // 3.80.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akalkako nirārambho laghv āhāro jitendriyaḥ / vimuktaḥ sarvadoṣair yaḥ sa tīrthaphalam aśnute // 3.80.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akrodhanaś ca rājendra satyaśīlo dṛḍhavrataḥ / ātmopamaś ca bhūteṣu sa tīrthaphalam aśnute // 3.80.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣibhiḥ kratavaḥ proktā vedeṣv iha yathākramam / phalaṃ caiva yathātattvaṃ pretya ceha ca sarvaśaḥ // 3.80.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te śakyā daridreṇa yajñāḥ prāptuṃ mahīpate / bahūpakaraṇā yajñā nānāsaṃbhāravistarāḥ // 3.80.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpyante pārthivair ete samṛddhair vā naraiḥ kva cit / nārthanyūnopakaraṇair ekātmabhir asaṃhataiḥ // 3.80.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yo daridrair api vidhiḥ śakyaḥ prāptuṃ nareśvara / tulyo yajñaphalaiḥ puṇyais taṃ nibodha yudhāṃ vara // 3.80.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṛṣīṇāṃ paramaṃ guhyam idaṃ bharatasattama / tīrthābhigamanaṃ puṇyaṃ yajñair api viśiṣyate // 3.80.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anupoṣya trirātrāṇi tīrthāny anabhigamya ca / adattvā kāñcanaṃ gāś ca daridro nāma jāyate // 3.80.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniṣṭomādibhir yajñair iṣṭvā vipuladakṣiṇaiḥ / na tat phalam avāpnoti tīrthābhigamanena yat // 3.80.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛloke devadevasya tīrthaṃ trailokyaviśrutam / puṣkaraṃ nāma vikhyātaṃ mahābhāgaḥ samāviśet // 3.80.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa koṭisahasrāṇi tīrthānāṃ vai mahīpate / sāṃnidhyaṃ puṣkare yeṣāṃ trisaṃdhyaṃ kurunandana // 3.80.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityā vasavo rudrāḥ sādhyāś ca samarudgaṇāḥ / gandharvāpsarasaś caiva nityaṃ saṃnihitā vibho // 3.80.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra devās tapas taptvā daityā brahmarṣayas tathā / divyayogā mahārāja puṇyena mahatānvitāḥ // 3.80.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasāpy abhikāmasya puṣkarāṇi manasvinaḥ / pūyante sarvapāpāni nākapṛṣṭhe ca pūjyate // 3.80.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃs tīrthe mahābhāga nityam eva pitāmahaḥ / uvāsa paramaprīto devadānavasaṃmataḥ // 3.80.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣkareṣu mahābhāga devāḥ sarṣipurogamāḥ / siddhiṃ samabhisaṃprāptāḥ puṇyena mahatānvitāḥ // 3.80.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ yaḥ kuryāt pitṛdevārcane rataḥ / aśvamedhaṃ daśaguṇaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ // 3.80.48 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) apy ekaṃ bhojayed vipraṃ puṣkarāraṇyam āśritaḥ / tenāsau karmaṇā bhīṣma pretya ceha ca modate // 3.80.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śākamūlaphalair vāpi yena vartayate svayam / tad vai dadyād brāhmaṇāya śraddhāvān anasūyakaḥ // 3.80.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tenaiva prāpnuyāt prājño hayamedhaphalaṃ naraḥ // 3.80.50.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vā rājasattama / na viyoniṃ vrajanty ete snātās tīrthe mahātmanaḥ // 3.80.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārttikyāṃ tu viśeṣeṇa yo 'bhigaccheta puṣkaram / phalaṃ tatrākṣayaṃ tasya vardhate bharatarṣabha // 3.80.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāyaṃ prātaḥ smared yas tu puṣkarāṇi kṛtāñjaliḥ / upaspṛṣṭaṃ bhavet tena sarvatīrtheṣu bhārata // 3.80.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpnuyāc ca naro lokān brahmaṇaḥ sadane 'kṣayān // 3.80.53.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) janmaprabhṛti yat pāpaṃ striyo vā puruṣasya vā / puṣkare snātamātrasya sarvam eva praṇaśyati // 3.80.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā surāṇāṃ sarveṣām ādis tu madhusūdanaḥ / tathaiva puṣkaraṃ rājaṃs tīrthānām ādir ucyate // 3.80.55 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) uṣya dvādaśa varṣāṇi puṣkare niyataḥ śuciḥ / kratūn sarvān avāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati // 3.80.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu varṣaśataṃ pūrṇam agnihotram upāsate / kārttikīṃ vā vased ekāṃ puṣkare samam eva tat // 3.80.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duṣkaraṃ puṣkaraṃ gantuṃ duṣkaraṃ puṣkare tapaḥ / duṣkaraṃ puṣkare dānaṃ vastuṃ caiva suduṣkaram // 3.80.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣya dvādaśarātraṃ tu niyato niyatāśanaḥ / pradakṣiṇam upāvṛtto jambūmārgaṃ samāviśet // 3.80.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jambūmārgaṃ samāviśya devarṣipitṛsevitam / aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati // 3.80.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatroṣya rajanīḥ pañca ṣaṣṭhakālakṣamī naraḥ / na durgatim avāpnoti siddhiṃ prāpnoti cottamām // 3.80.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jambūmārgād upāvṛtto gacchet taṇḍulikāśramam / na durgatim avāpnoti svargaloke ca pūjyate // 3.80.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyasara āsādya pitṛdevārcane rataḥ / trirātropoṣito rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.80.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śākavṛttiḥ phalair vāpi kaumāraṃ vindate padam / kaṇvāśramaṃ samāsādya śrījuṣṭaṃ lokapūjitam // 3.80.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmāraṇyaṃ hi tat puṇyam ādyaṃ ca bharatarṣabha / yatra praviṣṭamātro vai pāpebhyo vipramucyate // 3.80.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arcayitvā pitṝn devān niyato niyatāśanaḥ / sarvakāmasamṛddhasya yajñasya phalam aśnute // 3.80.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā yayātipatanaṃ vrajet / hayamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti tatra vai // 3.80.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahākālaṃ tato gacchen niyato niyatāśanaḥ / koṭitīrtham upaspṛśya hayamedhaphalaṃ labhet // 3.80.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña puṇyasthānam umāpateḥ / nāmnā bhadravaṭaṃ nāma triṣu lokeṣu viśrutam // 3.80.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhigamya ceśānaṃ gosahasraphalaṃ labhet / mahādevaprasādāc ca gāṇapatyam avāpnuyāt // 3.80.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) narmadām atha cāsādya nadīṃ trailokyaviśrutām / tarpayitvā pitṝn devān agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.80.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇaṃ sindhum āsādya brahmacārī jitendriyaḥ / agniṣṭomam avāpnoti vimānaṃ cādhirohati // 3.80.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) carmaṇvatīṃ samāsādya niyato niyatāśanaḥ / rantidevābhyanujñāto agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.80.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña himavatsutam arbudam / pṛthivyāṃ yatra vai chidraṃ pūrvam āsīd yudhiṣṭhira // 3.80.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāśramo vasiṣṭhasya triṣu lokeṣu viśrutaḥ / tatroṣya rajanīm ekāṃ gosahasraphalaṃ labhet // 3.80.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) piṅgātīrtham upaspṛśya brahmacārī jitendriyaḥ / kapilānāṃ naravyāghra śatasya phalam aśnute // 3.80.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña prabhāsaṃ lokaviśrutam / yatra saṃnihito nityaṃ svayam eva hutāśanaḥ // 3.80.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatānāṃ mukhaṃ vīra analo 'nilasārathiḥ // 3.80.77.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasmiṃs tīrthavare snātvā śuciḥ prayatamānasaḥ / agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.80.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gatvā sarasvatyāḥ sāgarasya ca saṃgame / gosahasraphalaṃ prāpya svargaloke mahīyate // 3.80.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīpyamāno 'gnivan nityaṃ prabhayā bharatarṣabha // 3.80.79.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) trirātram uṣitas tatra tarpayet pitṛdevatāḥ / prabhāsate yathā somo aśvamedhaṃ ca vindati // 3.80.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varadānaṃ tato gacchet tīrthaṃ bharatasattama / viṣṇor durvāsasā yatra varo datto yudhiṣṭhira // 3.80.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varadāne naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet / tato dvāravatīṃ gacchen niyato niyatāśanaḥ // 3.80.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) piṇḍārake naraḥ snātvā labhed bahu suvarṇakam // 3.80.82.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasmiṃs tīrthe mahābhāga padmalakṣaṇalakṣitāḥ / adyāpi mudrā dṛśyante tad adbhutam ariṃdama // 3.80.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) triśūlāṅkāni padmāni dṛśyante kurunandana / mahādevasya sāṃnidhyaṃ tatraiva bharatarṣabha // 3.80.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāgarasya ca sindhoś ca saṃgamaṃ prāpya bhārata / tīrthe salilarājasya snātvā prayatamānasaḥ // 3.80.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tarpayitvā pitṝn devān ṛṣīṃś ca bharatarṣabha / prāpnoti vāruṇaṃ lokaṃ dīpyamānaḥ svatejasā // 3.80.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṅkukarṇeśvaraṃ devam arcayitvā yudhiṣṭhira / aśvamedhaṃ daśaguṇaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ // 3.80.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pradakṣiṇam upāvṛtya gaccheta bharatarṣabha / tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha triṣu lokeṣu viśrutam // 3.80.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛmīti nāmnā vikhyātaṃ sarvapāpapramocanam // 3.80.88.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) yatra brahmādayo devā upāsante maheśvaram / tatra snātvārcayitvā ca rudraṃ devagaṇair vṛtam // 3.80.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janmaprabhṛti pāpāni kṛtāni nudate naraḥ // 3.80.89.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dṛmī cātra naraśreṣṭha sarvadevair abhiṣṭutā / tatra snātvā naravyāghra hayamedham avāpnuyāt // 3.80.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jitvā yatra mahāprājña viṣṇunā prabhaviṣṇunā / purā śaucaṃ kṛtaṃ rājan hatvā daivatakaṇṭakān // 3.80.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña vasor dhārām abhiṣṭutām / gamanād eva tasyāṃ hi hayamedham avāpnuyāt // 3.80.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snātvā kuruvaraśreṣṭha prayatātmā tu mānavaḥ / tarpya devān pitṝṃś caiva viṣṇuloke mahīyate // 3.80.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthaṃ cātra paraṃ puṇyaṃ vasūnāṃ bharatarṣabha / tatra snātvā ca pītvā ca vasūnāṃ saṃmato bhavet // 3.80.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sindhūttamam iti khyātaṃ sarvapāpapraṇāśanam / tatra snātvā naraśreṣṭha labhed bahu suvarṇakam // 3.80.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmatuṅgaṃ samāsādya śuciḥ prayatamānasaḥ / brahmalokam avāpnoti sukṛtī virajā naraḥ // 3.80.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumārikāṇāṃ śakrasya tīrthaṃ siddhaniṣevitam / tatra snātvā naraḥ kṣipraṃ śakralokam avāpnuyāt // 3.80.97 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) reṇukāyāś ca tatraiva tīrthaṃ devaniṣevitam / tatra snātvā bhaved vipro vimalaś candramā yathā // 3.80.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha pañcanadaṃ gatvā niyato niyatāśanaḥ / pañca yajñān avāpnoti kramaśo ye 'nukīrtitāḥ // 3.80.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña bhīmāyāḥ sthānam uttamam / tatra snātvā tu yonyāṃ vai naro bharatasattama // 3.80.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devyāḥ putro bhaved rājaṃs taptakuṇḍalavigrahaḥ / gavāṃ śatasahasrasya phalaṃ caivāpnuyān mahat // 3.80.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) girimuñjaṃ samāsādya triṣu lokeṣu viśrutam / pitāmahaṃ namaskṛtya gosahasraphalaṃ labhet // 3.80.102 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña vimalaṃ tīrtham uttamam / adyāpi yatra dṛśyante matsyāḥ sauvarṇarājatāḥ // 3.80.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvā naraśreṣṭha vājapeyam avāpnuyāt / sarvapāpaviśuddhātmā gacchec ca paramāṃ gatim // 3.80.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta maladāṃ triṣu lokeṣu viśrutām / paścimāyāṃ tu saṃdhyāyām upaspṛśya yathāvidhi // 3.80.105 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) caruṃ narendra saptārcer yathāśakti nivedayet / pitṝṇām akṣayaṃ dānaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ // 3.80.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gavāṃ śatasahasreṇa rājasūyaśatena ca / aśvamedhasahasreṇa śreyān saptārciṣaś caruḥ // 3.80.107 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nivṛtto rājendra vastrāpadam athāviśet / abhigamya mahādevam aśvamedhaphalaṃ labhet // 3.80.108 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) maṇimantaṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ / ekarātroṣito rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.80.109 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha gaccheta rājendra devikāṃ lokaviśrutām / prasūtir yatra viprāṇāṃ śrūyate bharatarṣabha // 3.80.110 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triśūlapāṇeḥ sthānaṃ ca triṣu lokeṣu viśrutam / devikāyāṃ naraḥ snātvā samabhyarcya maheśvaram // 3.80.111 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathāśakti caruṃ tatra nivedya bharatarṣabha / sarvakāmasamṛddhasya yajñasya labhate phalam // 3.80.112 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmākhyaṃ tatra rudrasya tīrthaṃ devarṣisevitam / tatra snātvā naraḥ kṣipraṃ siddhim āpnoti bhārata // 3.80.113 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajanaṃ yājanaṃ gatvā tathaiva brahmavālukām / puṣpanyāsa upaspṛśya na śocen maraṇaṃ tataḥ // 3.80.114 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ardhayojanavistārāṃ pañcayojanam āyatām / etāvad devikām āhuḥ puṇyāṃ devarṣisevitām // 3.80.115 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña dīrghasatraṃ yathākramam / yatra brahmādayo devāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ // 3.80.116 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīrghasatram upāsante dakṣiṇābhir yatavratāḥ // 3.80.116.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gamanād eva rājendra dīrghasatram ariṃdama / rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.80.117 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vinaśanaṃ gacchen niyato niyatāśanaḥ / gacchaty antarhitā yatra marupṛṣṭhe sarasvatī // 3.80.118 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) camase ca śivodbhede nāgodbhede ca dṛśyate // 3.80.118.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) snātvā ca camasodbhede agniṣṭomaphalaṃ labhet / śivodbhede naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet // 3.80.119 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgodbhede naraḥ snātvā nāgalokam avāpnuyāt / śaśayānaṃ ca rājendra tīrtham āsādya durlabham // 3.80.120 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśarūpapraticchannāḥ puṣkarā yatra bhārata // 3.80.120.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarasvatyāṃ mahārāja anu saṃvatsaraṃ hi te / snāyante bharataśreṣṭha vṛttāṃ vai kārttikīṃ sadā // 3.80.121 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvā naravyāghra dyotate śaśivat sadā / gosahasraphalaṃ caiva prāpnuyād bharatarṣabha // 3.80.122 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumārakoṭim āsādya niyataḥ kurunandana / tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ // 3.80.123 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gavāmayam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet // 3.80.123.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta dharmajña rudrakoṭiṃ samāhitaḥ / purā yatra mahārāja ṛṣikoṭiḥ samāhitā // 3.80.124 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praharṣeṇa ca saṃviṣṭā devadarśanakāṅkṣayā // 3.80.124.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ahaṃ pūrvam ahaṃ pūrvaṃ drakṣyāmi vṛṣabhadhvajam / evaṃ saṃprasthitā rājann ṛṣayaḥ kila bhārata // 3.80.125 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yogeṣvareṇāpi yogam āsthāya bhūpate / teṣāṃ manyupraṇāśārtham ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām // 3.80.126 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sṛṣṭā koṭis tu rudrāṇām ṛṣīṇām agrataḥ sthitā / mayā pūrvataraṃ dṛṣṭa iti te menire pṛthak // 3.80.127 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tuṣṭo mahādeva ṛṣīṇām ugratejasām / bhaktyā paramayā rājan varaṃ teṣāṃ pradiṣṭavān // 3.80.128 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya prabhṛti yuṣmākaṃ dharmavṛddhir bhaviṣyati // 3.80.128.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra snātvā naravyāghra rudrakoṭyāṃ naraḥ śuciḥ / aśvamedham avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet // 3.80.129 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra saṃgamaṃ lokaviśrutam / sarasvatyā mahāpuṇyam upāsante janārdanam // 3.80.130 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra brahmādayo devā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ / abhigacchanti rājendra caitraśuklacaturdaśīm // 3.80.131 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvā naravyāghra vinded bahu suvarṇakam / sarvapāpaviśuddhātmā brahmalokaṃ ca gacchati // 3.80.132 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣīṇāṃ yatra satrāṇi samāptāni narādhipa / satrāvasānam āsādya gosahasraphalaṃ labhet // 3.80.133 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra kurukṣetram abhiṣṭutam / pāpebhyo vipramucyante tadgatāḥ sarvajantavaḥ // 3.81.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurukṣetraṃ gamiṣyāmi kurukṣetre vasāmy aham / ya evaṃ satataṃ brūyāt so 'pi pāpaiḥ pramucyate // 3.81.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra māsaṃ vased vīra sarasvatyāṃ yudhiṣṭhira / yatra brahmādayo devā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ // 3.81.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvāpsaraso yakṣāḥ pannagāś ca mahīpate / brahmakṣetraṃ mahāpuṇyam abhigacchanti bhārata // 3.81.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasāpy abhikāmasya kurukṣetraṃ yudhiṣṭhira / pāpāni vipraṇaśyanti brahmalokaṃ ca gacchati // 3.81.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatvā hi śraddhayā yuktaḥ kurukṣetraṃ kurūdvaha / rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.81.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato macakrukaṃ rājan dvārapālaṃ mahābalam / yakṣaṃ samabhivādyaiva gosahasraphalaṃ labhet // 3.81.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña viṣṇoḥ sthānam anuttamam / satataṃ nāma rājendra yatra saṃnihito hariḥ // 3.81.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvārcayitvā ca trilokaprabhavaṃ harim / aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati // 3.81.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pāriplavaṃ gacchet tīrthaṃ trailokyaviśrutam / agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.81.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivyās tīrtham āsādya gosahasraphalaṃ labhet / tataḥ śālūkinīṃ gatvā tīrthasevī narādhipa // 3.81.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśāśvamedhike snātvā tad eva labhate phalam // 3.81.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarpadarvīṃ samāsādya nāgānāṃ tīrtham uttamam / agniṣṭomam avāpnoti nāgalokaṃ ca vindati // 3.81.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña dvārapālaṃ tarantukam / tatroṣya rajanīm ekāṃ gosahasraphalaṃ labhet // 3.81.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pañcanadaṃ gatvā niyato niyatāśanaḥ / koṭitīrtham upaspṛśya hayamedhaphalaṃ labhet // 3.81.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvinos tīrtham āsādya rūpavān abhijāyate // 3.81.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta dharmajña vārāhaṃ tīrtham uttamam / viṣṇur vārāharūpeṇa pūrvaṃ yatra sthito 'bhavat // 3.81.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvā naravyāghra agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.81.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato jayantyā rājendra somatīrthaṃ samāviśet / snātvā phalam avāpnoti rājasūyasya mānavaḥ // 3.81.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ekahaṃse naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet / kṛtaśaucaṃ samāsādya tīrthasevī kurūdvaha // 3.81.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇḍarīkam avāpnoti kṛtaśauco bhaven naraḥ // 3.81.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato muñjavaṭaṃ nāma mahādevasya dhīmataḥ / tatroṣya rajanīm ekāṃ gāṇapatyam avāpnuyāt // 3.81.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraiva ca mahārāja yakṣī lokapariśrutā / tāṃ cābhigamya rājendra puṇyāṃl lokān avāpnuyāt // 3.81.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurukṣetrasya tad dvāraṃ viśrutaṃ bharatarṣabha / pradakṣiṇam upāvṛtya tīrthasevī samāhitaḥ // 3.81.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃmite puṣkarāṇāṃ ca snātvārcya pitṛdevatāḥ / jāmadagnyena rāmeṇa āhṛte vai mahātmanā // 3.81.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtakṛtyo bhaved rājann aśvamedhaṃ ca vindati // 3.81.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato rāmahradān gacchet tīrthasevī narādhipa / yatra rāmeṇa rājendra tarasā dīptatejasā // 3.81.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatram utsādya vīryeṇa hradāḥ pañca niveśitāḥ // 3.81.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pūrayitvā naravyāghra rudhireṇeti naḥ śrutam / pitaras tarpitāḥ sarve tathaiva ca pitāmahāḥ // 3.81.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pitaraḥ prītā rāmam ūcur mahīpate // 3.81.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rāma rāma mahābhāga prītāḥ sma tava bhārgava / anayā pitṛbhaktyā ca vikrameṇa ca te vibho // 3.81.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te kim icchasi mahādyute // 3.81.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktaḥ sa rājendra rāmaḥ praharatāṃ varaḥ / abravīt prāñjalir vākyaṃ pitṝn sa gagane sthitān // 3.81.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavanto yadi me prītā yady anugrāhyatā mayi / pitṛprasādād iccheyaṃ tapasāpyāyanaṃ punaḥ // 3.81.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yac ca roṣābhibhūtena kṣatram utsāditaṃ mayā / tataś ca pāpān mucyeyaṃ yuṣmākaṃ tejasā hy aham // 3.81.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) hradāś ca tīrthabhūtā me bhaveyur bhuvi viśrutāḥ // 3.81.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā śubhaṃ vākyaṃ rāmasya pitaras tadā / pratyūcuḥ paramaprītā rāmaṃ harṣasamanvitāḥ // 3.81.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapas te vardhatāṃ bhūyaḥ pitṛbhaktyā viśeṣataḥ / yac ca roṣābhibhūtena kṣatram utsāditaṃ tvayā // 3.81.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś ca pāpān muktas tvaṃ karmabhis te ca pātitāḥ / hradāś ca tava tīrthatvaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ // 3.81.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) hradeṣv eteṣu yaḥ snātvā pitṝn saṃtarpayiṣyati / pitaras tasya vai prītā dāsyanti bhuvi durlabham // 3.81.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īpsitaṃ manasaḥ kāmaṃ svargalokaṃ ca śāśvatam // 3.81.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ dattvā varān rājan rāmasya pitaras tadā / āmantrya bhārgavaṃ prītās tatraivāntardadhus tadā // 3.81.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ rāmahradāḥ puṇyā bhārgavasya mahātmanaḥ / snātvā hradeṣu rāmasya brahmacārī śubhavrataḥ // 3.81.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmam abhyarcya rājendra labhed bahu suvarṇakam // 3.81.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vaṃśamūlakam āsādya tīrthasevī kurūdvaha / svavaṃśam uddhared rājan snātvā vai vaṃśamūlake // 3.81.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāyaśodhanam āsādya tīrthaṃ bharatasattama / śarīraśuddhiḥ snātasya tasmiṃs tīrthe na saṃśayaḥ // 3.81.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śuddhadehaś ca saṃyāti śubhāṃl lokān anuttamān // 3.81.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam / lokā yatroddhṛtāḥ pūrvaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā // 3.81.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokoddhāraṃ samāsādya tīrthaṃ trailokyaviśrutam / snātvā tīrthavare rājaṃl lokān uddharate svakān // 3.81.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrītīrthaṃ ca samāsādya vindate śriyam uttamām // 3.81.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kapilātīrtham āsādya brahmacārī samāhitaḥ / tatra snātvārcayitvā ca daivatāni pitṝṃs tathā // 3.81.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kapilānāṃ sahasrasya phalaṃ vindati mānavaḥ // 3.81.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sūryatīrthaṃ samāsādya snātvā niyatamānasaḥ / arcayitvā pitṝn devān upavāsaparāyaṇaḥ // 3.81.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniṣṭomam avāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati // 3.81.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gavāṃbhavanam āsādya tīrthasevī yathākramam / tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo gosahasraphalaṃ labhet // 3.81.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śaṅkhinīṃ tatra āsādya tīrthasevī kurūdvaha / devyās tīrthe naraḥ snātvā labhate rūpam uttamam // 3.81.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra dvārapālam arantukam / tasya tīrthaṃ sarasvatyāṃ yakṣendrasya mahātmanaḥ // 3.81.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvā naro rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.81.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta dharmajña brahmāvartaṃ narādhipa / brahmāvarte naraḥ snātvā brahmalokam avāpnuyāt // 3.81.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña sutīrthakam anuttamam / yatra saṃnihitā nityaṃ pitaro daivataiḥ saha // 3.81.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ / aśvamedham avāpnoti pitṛlokaṃ ca gacchati // 3.81.45 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'mbuvaśyaṃ dharmajña samāsādya yathākramam / kośeśvarasya tīrtheṣu snātvā bharatasattama // 3.81.46 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarvavyādhivinirmukto brahmaloke mahīyate // 3.81.46.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mātṛtīrthaṃ ca tatraiva yatra snātasya bhārata / prajā vivardhate rājann anantāṃ cāśnute śriyam // 3.81.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śītavanaṃ gacchen niyato niyatāśanaḥ / tīrthaṃ tatra mahārāja mahad anyatra durlabham // 3.81.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punāti darśanād eva daṇḍenaikaṃ narādhipa / keśān abhyukṣya vai tasmin pūto bhavati bhārata // 3.81.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthaṃ tatra mahārāja śvānalomāpahaṃ smṛtam / yatra viprā naravyāghra vidvāṃsas tīrthatatparāḥ // 3.81.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvānalomāpanayane tīrthe bharatasattama / prāṇāyāmair nirharanti śvalomāni dvijottamāḥ // 3.81.51 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) pūtātmānaś ca rājendra prayānti paramāṃ gatim / daśāśvamedhikaṃ caiva tasmiṃs tīrthe mahīpate // 3.81.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvā naravyāghra gaccheta paramāṃ gatim // 3.81.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta rājendra mānuṣaṃ lokaviśrutam / yatra kṛṣṇamṛgā rājan vyādhena paripīḍitāḥ // 3.81.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avagāhya tasmin sarasi mānuṣatvam upāgatāḥ // 3.81.53.2 ajñātasamavṛtta [5: sll] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā brahmacārī jitendriyaḥ / sarvapāpaviśuddhātmā svargaloke mahīyate // 3.81.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānuṣasya tu pūrveṇa krośamātre mahīpate / āpagā nāma vikhyātā nadī siddhaniṣevitā // 3.81.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śyāmākabhojanaṃ tatra yaḥ prayacchati mānavaḥ / devān pitṝṃś ca uddiśya tasya dharmaphalaṃ mahat // 3.81.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekasmin bhojite vipre koṭir bhavati bhojitā // 3.81.56.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra snātvārcayitvā ca daivatāni pitṝṃs tathā / uṣitvā rajanīm ekām agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.81.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra brahmaṇaḥ sthānam uttamam / brahmodumbaram ity eva prakāśaṃ bhuvi bhārata // 3.81.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra saptarṣikuṇḍeṣu snātasya kurupuṃgava / kedāre caiva rājendra kapiṣṭhalamahātmanaḥ // 3.81.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmāṇam abhigamyātha śuciḥ prayatamānasaḥ / sarvapāpaviśuddhātmā brahmalokaṃ prapadyate // 3.81.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kapiṣṭhalasya kedāraṃ samāsādya sudurlabham / antardhānam avāpnoti tapasā dagdhakilbiṣaḥ // 3.81.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra sarakaṃ lokaviśrutam / kṛṣṇapakṣe caturdaśyām abhigamya vṛṣadhvajam // 3.81.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labhate sarvakāmān hi svargalokaṃ ca gacchati // 3.81.62.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tisraḥ koṭyas tu tīrthānāṃ sarake kurunandana / rudrakoṭis tathā kūpe hradeṣu ca mahīpate // 3.81.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ilāspadaṃ ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama // 3.81.63.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra snātvārcayitvā ca pitṝn devāṃś ca bhārata / na durgatim avāpnoti vājapeyaṃ ca vindati // 3.81.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃdāne ca naraḥ snātvā kiṃjapye ca mahīpate / aprameyam avāpnoti dānaṃ japyaṃ ca bhārata // 3.81.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kalaśyāṃ cāpy upaspṛśya śraddadhāno jitendriyaḥ / agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.81.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarakasya tu pūrveṇa nāradasya mahātmanaḥ / tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha anājanmeti viśrutam // 3.81.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tīrthe naraḥ snātvā prāṇāṃś cotsṛjya bhārata / nāradenābhyanujñāto lokān prāpnoti durlabhān // 3.81.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuklapakṣe daśamyāṃ tu puṇḍarīkaṃ samāviśet / tatra snātvā naro rājan puṇḍarīkaphalaṃ labhet // 3.81.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas triviṣṭapaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam / tatra vaitaraṇī puṇyā nadī pāpapramocanī // 3.81.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvārcayitvā ca śūlapāṇiṃ vṛṣadhvajam / sarvapāpaviśuddhātmā gaccheta paramāṃ gatim // 3.81.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra phalakīvanam uttamam / yatra devāḥ sadā rājan phalakīvanam āśritāḥ // 3.81.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapaś caranti vipulaṃ bahuvarṣasahasrakam // 3.81.72.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) dṛṣadvatyāṃ naraḥ snātvā tarpayitvā ca devatāḥ / agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati bhārata // 3.81.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthe ca sarvadevānāṃ snātvā bharatasattama / gosahasrasya rājendra phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.81.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇikhāte naraḥ snātvā tarpayitvā ca devatāḥ / rājasūyam avāpnoti ṛṣilokaṃ ca gacchati // 3.81.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra miśrakaṃ tīrtham uttamam / tatra tīrthāni rājendra miśritāni mahātmanā // 3.81.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyāsena nṛpaśārdūla dvijārtham iti naḥ śrutam / sarvatīrtheṣu sa snāti miśrake snāti yo naraḥ // 3.81.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vyāsavanaṃ gacchen niyato niyatāśanaḥ / manojave naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet // 3.81.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatvā madhuvaṭīṃ cāpi devyās tīrthaṃ naraḥ śuciḥ / tatra snātvārcayed devān pitṝṃś ca prayataḥ śuciḥ // 3.81.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa devyā samanujñāto gosahasraphalaṃ labhet // 3.81.79.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kauśikyāḥ saṃgame yas tu dṛṣadvatyāś ca bhārata / snāti vai niyatāhāraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.81.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vyāsasthalī nāma yatra vyāsena dhīmatā / putraśokābhitaptena dehatyāgārthaniścayaḥ // 3.81.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛto devaiś ca rājendra punar utthāpitas tadā / abhigamya sthalīṃ tasya gosahasraphalaṃ labhet // 3.81.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃdattaṃ kūpam āsādya tilaprasthaṃ pradāya ca / gaccheta paramāṃ siddhim ṛṇair muktaḥ kurūdvaha // 3.81.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaś ca sudinaṃ caiva dve tīrthe ca sudurlabhe / tayoḥ snātvā naravyāghra sūryalokam avāpnuyāt // 3.81.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgadhūmaṃ tato gacchet triṣu lokeṣu viśrutam / tatra gaṅgāhrade snātvā samabhyarcya ca mānavaḥ // 3.81.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūlapāṇiṃ mahādevam aśvamedhaphalaṃ labhet // 3.81.85.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) devatīrthe naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet / atha vāmanakaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam // 3.81.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra viṣṇupade snātvā arcayitvā ca vāmanam / sarvapāpaviśuddhātmā viṣṇulokam avāpnuyāt // 3.81.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulaṃpune naraḥ snātvā punāti svakulaṃ naraḥ / pavanasya hradaṃ gatvā marutāṃ tīrtham uttamam // 3.81.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvā naravyāghra vāyuloke mahīyate // 3.81.88.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) amarāṇāṃ hrade snātvā amareṣu narādhipa / amarāṇāṃ prabhāvena svargaloke mahīyate // 3.81.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śālihotrasya rājendra śāliśūrpe yathāvidhi / snātvā naravaraśreṣṭha gosahasraphalaṃ labhet // 3.81.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrīkuñjaṃ ca sarasvatyāṃ tīrthaṃ bharatasattama / tatra snātvā naro rājann agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.81.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato naimiṣakuñjaṃ ca samāsādya kurūdvaha / ṛṣayaḥ kila rājendra naimiṣeyās tapodhanāḥ // 3.81.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthayātrāṃ puraskṛtya kurukṣetraṃ gatāḥ purā // 3.81.92.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ kuñjaḥ sarasvatyāṃ kṛto bharatasattama / ṛṣīṇām avakāśaḥ syād yathā tuṣṭikaro mahān // 3.81.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin kuñje naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet / kanyātīrthe naraḥ snātvā agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.81.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gacchen naravyāghra brahmaṇaḥ sthānam uttamam / tatra varṇāvaraḥ snātvā brāhmaṇyaṃ labhate naraḥ // 3.81.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇaś ca viśuddhātmā gaccheta paramāṃ gatim // 3.81.95.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gacchen naraśreṣṭha somatīrtham anuttamam / tatra snātvā naro rājan somalokam avāpnuyāt // 3.81.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptasārasvataṃ tīrthaṃ tato gacchen narādhipa / yatra maṅkaṇakaḥ siddho maharṣir lokaviśrutaḥ // 3.81.97 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā maṅkaṇako rājan kuśāgreṇeti naḥ śrutam / kṣataḥ kila kare rājaṃs tasya śākaraso 'sravat // 3.81.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai śākarasaṃ dṛṣṭvā harṣāviṣṭo mahātapāḥ / pranṛttaḥ kila viprarṣir vismayotphullalocanaḥ // 3.81.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasmin pranṛtte vai sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat / pranṛttam ubhayaṃ vīra tejasā tasya mohitam // 3.81.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmādibhiḥ surai rājann ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ / vijñapto vai mahādeva ṛṣer arthe narādhipa // 3.81.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāyaṃ nṛtyed yathā deva tathā tvaṃ kartum arhasi // 3.81.101.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ pranṛttam āsādya harṣāviṣṭena cetasā / surāṇāṃ hitakāmārtham ṛṣiṃ devo 'bhyabhāṣata // 3.81.102 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho maharṣe dharmajña kimarthaṃ nṛtyate bhavān / harṣasthānaṃ kimarthaṃ vā tavādya munipuṃgava // 3.81.103 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ na paśyasi me deva karāc chākarasaṃ srutam / yaṃ dṛṣṭvāhaṃ pranṛtto vai harṣeṇa mahatānvitaḥ // 3.81.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ prahasyābravīd devo muniṃ rāgeṇa mohitam / ahaṃ vai vismayaṃ vipra na gacchāmīti paśya mām // 3.81.105 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā naraśreṣṭha mahādevena dhīmatā / aṅgulyagreṇa rājendra svāṅguṣṭhas tāḍito 'nagha // 3.81.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhasma kṣatād rājan nirgataṃ himasaṃnibham / tad dṛṣṭvā vrīḍito rājan sa muniḥ pādayor gataḥ // 3.81.107 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānyaṃ devam ahaṃ manye rudrāt parataraṃ mahat / surāsurasya jagato gatis tvam asi śūladhṛk // 3.81.108 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tvayā sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ trailokyaṃ sacarācaram / tvām eva bhagavan sarve praviśanti yugakṣaye // 3.81.109 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devair api na śakyas tvaṃ parijñātuṃ kuto mayā / tvayi sarve ca dṛśyante surā brahmādayo 'nagha // 3.81.110 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvas tvam asi lokānāṃ kartā kārayitā ca ha / tvatprasādāt surāḥ sarve modantīhākutobhayāḥ // 3.81.111 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ stutvā mahādevaṃ sa ṛṣiḥ praṇato 'bhavat // 3.81.111.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) [03.81.112atvatprasādān mahādeva tapo me na kṣareta vai / na kiṃcid adhyavasitam tato devaḥ prahṛṣṭātmā brahmarṣim idam abravīt / tapas te vardhatāṃ vipra matprasādāt sahasradhā // 3.81.113 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśrame ceha vatsyāmi tvayā sārdhaṃ mahāmune / saptasārasvate snātvā arcayiṣyanti ye tu mām // 3.81.114 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃ cid iha loke paratra ca / sārasvataṃ ca te lokaṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ // 3.81.115 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tv auśanasaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam / yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ // 3.81.116 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārttikeyaś ca bhagavāṃs trisaṃdhyaṃ kila bhārata / sāṃnidhyam akarot tatra bhārgavapriyakāmyayā // 3.81.117 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kapālamocanaṃ tīrthaṃ sarvapāpapramocanam / tatra snātvā naravyāghra sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.81.118 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnitīrthaṃ tato gacchet tatra snātvā nararṣabha / agnilokam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet // 3.81.119 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvāmitrasya tatraiva tīrthaṃ bharatasattama / tatra snātvā mahārāja brāhmaṇyam abhijāyate // 3.81.120 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmayoniṃ samāsādya śuciḥ prayatamānasaḥ / tatra snātvā naravyāghra brahmalokaṃ prapadyate // 3.81.121 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punāty āsaptamaṃ caiva kulaṃ nāsty atra saṃśayaḥ // 3.81.121.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta rājendra tīrthaṃ trailokyaviśrutam / pṛthūdakam iti khyātaṃ kārttikeyasya vai nṛpa // 3.81.122 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ // 3.81.122.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) ajñānāj jñānato vāpi striyā vā puruṣeṇa vā / yat kiṃ cid aśubhaṃ karma kṛtaṃ mānuṣabuddhinā // 3.81.123 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat sarvaṃ naśyate tasya snātamātrasya bhārata / aśvamedhaphalaṃ cāpi svargalokaṃ ca gacchati // 3.81.124 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyam āhuḥ kurukṣetraṃ kurukṣetrāt sarasvatīm / sarasvatyāś ca tīrthāni tīrthebhyaś ca pṛthūdakam // 3.81.125 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttame sarvatīrthānāṃ yas tyajed ātmanas tanum / pṛthūdake japyaparo nainaṃ śvomaraṇaṃ tapet // 3.81.126 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gītaṃ sanatkumāreṇa vyāsena ca mahātmanā / vede ca niyataṃ rājan abhigacchet pṛthūdakam // 3.81.127 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthūdakāt puṇyatamaṃ nānyat tīrthaṃ narottama / etan medhyaṃ pavitraṃ ca pāvanaṃ ca na saṃśayaḥ // 3.81.128 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatra snātvā divaṃ yānti api pāpakṛto janāḥ / pṛthūdake naraśreṣṭha prāhur evaṃ manīṣiṇaḥ // 3.81.129 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhusravaṃ ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama / tatra snātvā naro rājan gosahasraphalaṃ labhet // 3.81.130 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gacchen naraśreṣṭha tīrthaṃ devyā yathākramam / sarasvatyāruṇāyāś ca saṃgamaṃ lokaviśrutam // 3.81.131 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trirātropoṣitaḥ snātvā mucyate brahmahatyayā / agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ vindati mānavaḥ // 3.81.132 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsaptamaṃ kulaṃ caiva punāti bharatarṣabha / avatīrṇaṃ ca tatraiva tīrthaṃ kurukulodvaha // 3.81.133 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viprāṇām anukampārthaṃ darbhiṇā nirmitaṃ purā // 3.81.133.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vratopanayanābhyāṃ vā upavāsena vā dvijaḥ / kriyāmantraiś ca saṃyukto brāhmaṇaḥ syān na saṃśayaḥ // 3.81.134 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kriyāmantravihīno 'pi tatra snātvā nararṣabha / cīrṇavrato bhaved vipro dṛṣṭam etat purātane // 3.81.135 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudrāś cāpi catvāraḥ samānītāś ca darbhiṇā / yeṣu snāto naravyāghra na durgatim avāpnuyāt // 3.81.136 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalāni gosahasrāṇāṃ caturṇāṃ vindate ca saḥ // 3.81.136.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta rājendra tīrthaṃ śatasahasrakam / sāhasrakaṃ ca tatraiva dve tīrthe lokaviśrute // 3.81.137 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhayor hi naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet / dānaṃ vāpy upavāso vā sahasraguṇitaṃ bhavet // 3.81.138 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra reṇukātīrtham uttamam / tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ // 3.81.139 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sravapāpaviśuddhātmā agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.81.139.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vimocanam upaspṛśya jitamanyur jitendriyaḥ / pratigrahakṛtair doṣaiḥ sarvaiḥ sa parimucyate // 3.81.140 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pañcavaṭaṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥ / puṇyena mahatā yuktaḥ satāṃ loke mahīyate // 3.81.141 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra yogeśvaraḥ sthāṇuḥ svayam eva vṛṣadhvajaḥ / tam arcayitvā deveśaṃ gamanād eva sidhyati // 3.81.142 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aujasaṃ varuṇaṃ tīrthaṃ dīpyate svena tejasā / yatra brahmādibhir devair ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ // 3.81.143 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senāpatyena devānām abhiṣikto guhas tadā // 3.81.143.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aujasasya tu pūrveṇa kurutīrthaṃ kurūdvaha / kurutīrthe naraḥ snātvā brahmacārī jitendriyaḥ // 3.81.144 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvapāpaviśuddhātmā kurulokaṃ prapadyate // 3.81.144.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) svargadvāraṃ tato gacchen niyato niyatāśanaḥ / svargalokam avāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati // 3.81.145 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gacched anarakaṃ tīrthasevī narādhipa / tatra snātvā naro rājan na durgatim avāpnuyāt // 3.81.146 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatra brahmā svayaṃ nityaṃ devaiḥ saha mahīpate / anvāsyate naraśreṣṭha nārāyaṇapurogamaiḥ // 3.81.147 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāṃnidhyaṃ caiva rājendra rudrapatnyāḥ kurūdvaha / abhigamya ca tāṃ devīṃ na durgatim avāpnuyāt // 3.81.148 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraiva ca mahārāja viśveśvaram umāpatim / abhigamya mahādevaṃ mucyate sarvakilbiṣaiḥ // 3.81.149 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nārāyaṇaṃ cābhigamya padmanābham ariṃdamam / śobhamāno mahārāja viṣṇulokaṃ prapadyate // 3.81.150 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tīrthe tu sarvadevānāṃ snātaḥ sa puruṣarṣabha / sarvaduḥkhaiḥ parityakto dyotate śaśivat sadā // 3.81.151 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ svastipuraṃ gacchet tīrthasevī narādhipa / pāvanaṃ tīrtham āsādya tarpayet pitṛdevatāḥ // 3.81.152 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.81.152.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gaṅgāhradaś ca tatraiva kūpaś ca bharatarṣabha / tisraḥ koṭyas tu tīrthānāṃ tasmin kūpe mahīpate // 3.81.153 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvā naro rājan svargalokaṃ prapadyate // 3.81.153.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āpagāyāṃ naraḥ snātvā arcayitvā maheśvaram / gāṇapatyam avāpnoti kulaṃ coddharate svakam // 3.81.154 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sthāṇuvaṭaṃ gacchet triṣu lokeṣu viśrutam / tatra snātvā sthito rātriṃ rudralokam avāpnuyāt // 3.81.155 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) badarīpācanaṃ gacched vasiṣṭhasyāśramaṃ tataḥ / badaraṃ bhakṣayet tatra trirātropoṣito naraḥ // 3.81.156 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samyag dvādaśa varṣāṇi badarān bhakṣayet tu yaḥ / trirātropoṣitaś caiva bhavet tulyo narādhipa // 3.81.157 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indramārgaṃ samāsādya tīrthasevī narādhipa / ahorātropavāsena śakraloke mahīyate // 3.81.158 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekarātraṃ samāsādya ekarātroṣito naraḥ / niyataḥ satyavādī ca brahmaloke mahīyate // 3.81.159 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña tīrthaṃ trailokyaviśrutam / ādityasyāśramo yatra tejorāśer mahātmanaḥ // 3.81.160 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā pūjayitvā vibhāvasum / ādityalokaṃ vrajati kulaṃ caiva samuddharet // 3.81.161 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) somatīrthe naraḥ snātvā tīrthasevī kurūdvaha / somalokam avāpnoti naro nāsty atra saṃśayaḥ // 3.81.162 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta dharmajña dadhīcasya mahātmanaḥ / tīrthaṃ puṇyatamaṃ rājan pāvanaṃ lokaviśrutam // 3.81.163 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra sārasvato rājan so 'ṅgirās tapaso nidhiḥ / tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā vājapeyaphalaṃ labhet // 3.81.164 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sārasvatīṃ gatiṃ caiva labhate nātra saṃśayaḥ // 3.81.164.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ kanyāśramaṃ gacchen niyato brahmacaryavān / trirātropoṣito rājann upavāsaparāyaṇaḥ // 3.81.165 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labhet kanyāśataṃ divyaṃ brahmalokaṃ ca gacchati // 3.81.165.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta dharmajña tīrthaṃ saṃnihitīm api / yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ // 3.81.166 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māsi māsi samāyānti puṇyena mahatānvitāḥ // 3.81.166.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saṃnihityām upaspṛśya rāhugraste divākare / aśvamedhaśataṃ tena iṣṭaṃ bhavati śāśvatam // 3.81.167 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivyāṃ yāni tīrthāni antarikṣacarāṇi ca / nadyo nadās taḍāgāś ca sarvaprasravaṇāni ca // 3.81.168 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udapānāś ca vaprāś ca puṇyāny āyatanāni ca / māsi māsi samāyānti saṃnihityāṃ na saṃśayaḥ // 3.81.169 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat kiṃ cid duṣkṛtaṃ karma striyā vā puruṣasya vā / snātamātrasya tat sarvaṃ naśyate nātra saṃśayaḥ // 3.81.170 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padmavarṇena yānena brahmalokaṃ sa gacchati // 3.81.170.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhivādya tato yakṣaṃ dvārapālam arantukam / koṭirūpam upaspṛśya labhed bahu suvarṇakam // 3.81.171 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgāhradaś ca tatraiva tīrthaṃ bharatasattama / tatra snātas tu dharmajña brahmacārī samāhitaḥ // 3.81.172 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ vindati śāśvatam // 3.81.172.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pṛthivyāṃ naimiṣaṃ puṇyam antarikṣe ca puṣkaram / trayāṇām api lokānāṃ kurukṣetraṃ viśiṣyate // 3.81.173 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṃsavo 'pi kurukṣetre vāyunā samudīritāḥ / api duṣkṛtakarmāṇaṃ nayanti paramāṃ gatim // 3.81.174 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇena sarasvatyā uttareṇa dṛṣadvatīm / ye vasanti kurukṣetre te vasanti triviṣṭape // 3.81.175 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurukṣetraṃ gamiṣyāmi kurukṣetre vasāmy aham / apy ekāṃ vācam utsṛjya sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.81.176 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmavedī kurukṣetraṃ puṇyaṃ brahmarṣisevitam / tadāvasanti ye rājan na te śocyāḥ kathaṃ cana // 3.81.177 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tarantukārantukayor yad antaraṃ; rāmahradānāṃ ca macakrukasya / etat kurukṣetrasamantapañcakaṃ; pitāmahasyottaravedir ucyate // 3.81.178 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tato gaccheta dharmajña dharmatīrthaṃ purātanam / tatra snātvā naro rājan dharmaśīlaḥ samāhitaḥ // 3.82.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsaptamaṃ kulaṃ rājan punīte nātra saṃśayaḥ // 3.82.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta dharmajña kārāpatanam uttamam / agniṣṭomam avāpnoti munilokaṃ ca gacchati // 3.82.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saugandhikaṃ vanaṃ rājaṃs tato gaccheta mānavaḥ / yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ // 3.82.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddhacāraṇagandharvāḥ kiṃnarāḥ samahoragāḥ / tad vanaṃ praviśann eva sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.82.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hi sā saricchreṣṭhā nadīnām uttamā nadī / plakṣād devī srutā rājan mahāpuṇyā sarasvatī // 3.82.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ kurvīta valmīkān niḥsṛte jale / arcayitvā pitṝn devān aśvamedhaphalaṃ labhet // 3.82.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) īśānādhyuṣitaṃ nāma tatra tīrthaṃ sudurlabham / ṣaṭsu śamyānipāteṣu valmīkād iti niścayaḥ // 3.82.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kapilānāṃ sahasraṃ ca vājimedhaṃ ca vindati / tatra snātvā naravyāghra dṛṣṭam etat purātane // 3.82.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sugandhāṃ śatakumbhāṃ ca pañcayajñāṃ ca bhārata / abhigamya naraśreṣṭha svargaloke mahīyate // 3.82.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triśūlakhātaṃ tatraiva tīrtham āsādya bhārata / tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ // 3.82.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) gāṇapatyaṃ sa labhate dehaṃ tyaktvā na saṃśayaḥ // 3.82.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tato gaccheta rājendra devyāḥ sthānaṃ sudurlabham / śākaṃbharīti vikhyātā triṣu lokeṣu viśrutā // 3.82.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyaṃ varṣasahasraṃ hi śākena kila suvrata / āhāraṃ sā kṛtavatī māsi māsi narādhipa // 3.82.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṛṣayo 'bhyāgatās tatra devyā bhaktyā tapodhanāḥ / ātithyaṃ ca kṛtaṃ teṣāṃ śākena kila bhārata // 3.82.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śākambharīty eva nāma tasyāḥ pratiṣṭhitam // 3.82.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śākaṃbharīṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ / trirātram uṣitaḥ śākaṃ bhakṣayen niyataḥ śuciḥ // 3.82.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śākāhārasya yat samyag varṣair dvādaśabhiḥ phalam / tat phalaṃ tasya bhavati devyāś chandena bhārata // 3.82.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato gacchet suvarṇākṣaṃ triṣu lokeṣu viśrutam / yatra viṣṇuḥ prasādārthaṃ rudram ārādhayat purā // 3.82.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varāṃś ca subahūṃl lebhe daivateṣu sudurlabhān / uktaś ca tripuraghnena parituṣṭena bhārata // 3.82.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api cāsmat priyataro loke kṛṣṇa bhaviṣyasi / tvan mukhaṃ ca jagat kṛtsnaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ // 3.82.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatrābhigamya rājendra pūjayitvā vṛṣadhvajam / aśvamedham avāpnoti gāṇapatyaṃ ca vindati // 3.82.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhūmāvatīṃ tato gacchet triratropoṣito naraḥ / manasā prārthitān kāmāṃl labhate nātra saṃśayaḥ // 3.82.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devyās tu dakṣiṇārdhena rathāvarto narādhipa / tatrāroheta dharmajña śraddadhāno jitendriyaḥ // 3.82.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahādevaprasādād dhi gaccheta paramāṃ gatim // 3.82.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pradakṣiṇam upāvṛtya gaccheta bharatarṣabha / dhārāṃ nāma mahāprājña sarvapāpapraṇāśinīm // 3.82.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra snātvā naravyāghra na śocati narādhipa // 3.82.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta dharmajña namaskṛtya mahāgirim / svargadvāreṇa yat tulyaṃ gaṅgādvāraṃ na saṃśayaḥ // 3.82.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ kurvīta koṭitīrthe samāhitaḥ / puṇḍarīkam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet // 3.82.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) saptagaṅge trigaṅge ca śakrāvarte ca tarpayan / devān pitṝṃś ca vidhivat puṇyaloke mahīyate // 3.82.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ kanakhale snātvā trirātropoṣito naraḥ / aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati // 3.82.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kapilāvaṭaṃ ca gaccheta tīrthasevī narādhipa / uṣyaikāṃ rajanīṃ tatra gosahasraphalaṃ labhet // 3.82.27 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) nāgarājasya rājendra kapilasya mahātmanāḥ / tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha sarvalokeṣu viśrutam // 3.82.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ kurvīta nāgatīrthe narādhipa / kapilānāṃ sahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.82.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato lalitikāṃ gacchec chaṃtanos tīrtham uttamam / tatra snātvā naro rājan na durgatim avāpnuyāt // 3.82.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgāsaṃgamayoś caiva snāti yaḥ saṃgame naraḥ / daśāśvamedhān āpnoti kulaṃ caiva samuddharet // 3.82.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato gaccheta rājendra sugandhāṃ lokaviśrutām / sarvapāpaviśuddhātmā brahmaloke mahīyate // 3.82.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudrāvartaṃ tato gacchet tīrthasevī narādhipa / tatra snātvā naro rājan svargaloke mahīyate // 3.82.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgāyāś ca naraśreṣṭha sarasvatyāś ca saṃgame / snāto 'śvamedham āpnoti svargalokaṃ ca gacchati // 3.82.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhadrakarṇeśvaraṃ gatvā devam arcya yathāvidhi / na durgatim avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati // 3.82.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kubjāmrakaṃ gacchet tīrthasevī yathākramam / gosahasram avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati // 3.82.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arundhatīvaṭaṃ gacchet tīrthasevī narādhipa / sāmudrakam upaspṛśya trirātropoṣito naraḥ // 3.82.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gosahasraphalaṃ vindet kulaṃ caiva samuddharet // 3.82.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) brahmāvartaṃ tato gacched brahmacārī samāhitaḥ / aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati // 3.82.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamunāprabhavaṃ gatvā upaspṛśya ca yāmune / aśvamedhaphalaṃ labdhvā svargaloke mahīyate // 3.82.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darvīsaṃkramaṇaṃ prāpya tīrthaṃ trailokyaviśrutam / aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati // 3.82.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sindhoś ca prabhavaṃ gatvā siddhagandharvasevitam / tatroṣya rajanīḥ pañca vindyād bahu suvarṇakam // 3.82.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vedīṃ samāsādya naraḥ paramadurgamām / aśvamedham avāpnoti gacchec cauśanasīṃ gatim // 3.82.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣikulyāṃ samāsādya vāsiṣṭhaṃ caiva bhārata / vāsiṣṭhaṃ samatikramya sarve varṇā dvijātayaḥ // 3.82.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣikulyāṃ naraḥ snātvā ṛṣilokaṃ prapadyate / yadi tatra vasen māsaṃ śākāhāro narādhipa // 3.82.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛgutuṅgaṃ samāsādya vājimedhaphalaṃ labhet / gatvā vīrapramokṣaṃ ca sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.82.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛttikāmaghayoś caiva tīrtham āsādya bhārata / agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti puṇyakṛt // 3.82.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃdhyāṃ samāsādya vidyātīrtham anuttamam / upaspṛśya ca vidyānāṃ sarvāsāṃ pārago bhavet // 3.82.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāśrame vased rātriṃ sarvapāpapramocane / ekakālaṃ nirāhāro lokān āvasate śubhān // 3.82.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭhakālopavāsena māsam uṣya mahālaye / sarvapāpaviśuddhātmā vindyād bahu suvarṇakam // 3.82.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vetasikāṃ gatvā pitāmahaniṣevitām / aśvamedham avāpnoti gacchec cauśanasīṃ gatim // 3.82.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha sundarikātīrthaṃ prāpya siddhaniṣevitam / rūpasya bhāgī bhavati dṛṣṭam etat purātane // 3.82.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato vai brāhmaṇīṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥ / padmavarṇena yānena brahmalokaṃ prapadyate // 3.82.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś ca naimiṣaṃ gacchet puṇyaṃ siddhaniṣevitam / tatra nityaṃ nivasati brahmā devagaṇair vṛtaḥ // 3.82.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) naimiṣaṃ prārthayānasya pāpasyārdhaṃ praṇaśyati / praviṣṭamātras tu naraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.82.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatra māsaṃ vased dhīro naimiṣe tīrthatatparaḥ / pṛthivyāṃ yāni tīrthāni naimiṣe tāni bhārata // 3.82.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiṣekakṛtas tatra niyato niyatāśanaḥ / gavāmayasya yajñasya phalaṃ prāpnoti bhārata // 3.82.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punāty āsaptamaṃ caiva kulaṃ bharatasattama // 3.82.56.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yas tyajen naimiṣe prāṇān upavāsaparāyaṇaḥ / sa modet svargalokastha evam āhur manīṣiṇaḥ // 3.82.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaṃ puṇyaṃ ca medhyaṃ ca naimiṣaṃ nṛpasattama // 3.82.57.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gaṅgodbhedaṃ samāsādya trirātropoṣito naraḥ / vājapeyam avāpnoti brahmabhūtaś ca jāyate // 3.82.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarasvatīṃ samāsādya tarpayet pitṛdevatāḥ / sārasvateṣu lokeṣu modate nātra saṃśayaḥ // 3.82.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś ca bāhudāṃ gacched brahmacārī samāhitaḥ / devasatrasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.82.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cīravatīṃ gacchet puṇyāṃ puṇyatamair vṛtām / pitṛdevārcanarato vājapeyam avāpnuyāt // 3.82.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vimalāśokam āsādya virājati yathā śaśī / tatroṣya rajanīm ekāṃ svargaloke mahīyate // 3.82.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gopratāraṃ tato gacchet sarayvās tīrtham uttamam / yatra rāmo gataḥ svargaṃ sabhṛtyabalavāhanaḥ // 3.82.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dehaṃ tyaktvā divaṃ yātas tasya tīrthasya tejasā / rāmasya ca prasādena vyavasāyāc ca bhārata // 3.82.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā gopratāre narādhipa / sarvapāpaviśuddhātmā svargaloke mahīyate // 3.82.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmatīrthe naraḥ snātvā gomatyāṃ kurunandana / aśvamedham avāpnoti punāti ca kulaṃ naraḥ // 3.82.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatasāhasrikaṃ tatra tīrthaṃ bharatasattama / tatropasparśanaṃ kṛtvā niyato niyatāśanaḥ // 3.82.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gosahasraphalaṃ puṇyaṃ prāpnoti bharatarṣabha // 3.82.67.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta rājendra bhartṛsthānam anuttamam / koṭitīrthe naraḥ snātvā arcayitvā guhaṃ nṛpa // 3.82.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gosahasraphalaṃ vindet tejasvī ca bhaven naraḥ // 3.82.68.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato vārāṇasīṃ gatvā arcayitvā vṛṣadhvajam / kapilāhrade naraḥ snātvā rājasūyaphalaṃ labhet // 3.82.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) mārkaṇḍeyasya rājendra tīrtham āsādya durlabham / gomatīgaṅgayoś caiva saṃgame lokaviśrute // 3.82.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniṣṭomam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet // 3.82.70.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gayāṃ samāsādya brahmacārī jitendriyaḥ / aśvamedham avāpnoti gamanād eva bhārata // 3.82.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrākṣayavaṭo nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ / pitṝṇāṃ tatra vai dattam akṣayaṃ bhavati prabho // 3.82.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahānadyām upaspṛśya tarpayet pitṛdevatāḥ / akṣayān prāpnuyāl lokān kulaṃ caiva samuddharet // 3.82.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato brahmasaro gacched dharmāraṇyopaśobhitam / pauṇḍarīkam avāpnoti prabhātām eva śarvarīm // 3.82.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin sarasi rājendra brahmaṇo yūpa ucchritaḥ / yūpaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā vājapeyaphalaṃ labhet // 3.82.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra dhenukāṃ lokaviśrutām / ekarātroṣito rājan prayacchet tiladhenukām // 3.82.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvapāpaviśuddhātmā somalokaṃ vrajed dhruvam // 3.82.76.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra cihnaṃ mahārāja adyāpi hi na saṃśayaḥ / kapilā saha vatsena parvate vicaraty uta // 3.82.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savatsāyāḥ padāni sma dṛśyante 'dyāpi bhārata // 3.82.77.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) teṣūpaspṛśya rājendra padeṣu nṛpasattama / yat kiṃ cid aśubhaṃ karma tat praṇaśyati bhārata // 3.82.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gṛdhravaṭaṃ gacchet sthānaṃ devasya dhīmataḥ / snāyīta bhasmanā tatra abhigamya vṛṣadhvajam // 3.82.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇena bhavec cīrṇaṃ vrataṃ dvādaśavārṣikam / itareṣāṃ tu varṇānāṃ sarvapāpaṃ praṇaśyati // 3.82.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccheta tata udyantaṃ parvataṃ gītanāditam / sāvitraṃ tu padaṃ tatra dṛśyate bharatarṣabha // 3.82.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra saṃdhyām upāsīta brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ / upāstā ca bhavet saṃdhyā tena dvādaśavārṣikī // 3.82.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yonidvāraṃ ca tatraiva viśrutaṃ bharatarṣabha / tatrābhigamya mucyeta puruṣo yonisaṃkarāt // 3.82.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇaśuklāv ubhau pakṣau gayāyāṃ yo vasen naraḥ / punāty āsaptamaṃ rājan kulaṃ nāsty atra saṃśayaḥ // 3.82.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣṭavyā bahavaḥ putrā yady eko 'pi gayāṃ vrajet / yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣam utsṛjet // 3.82.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ phalguṃ vrajed rājaṃs tīrthasevī narādhipa / aśvamedham avāpnoti siddhiṃ ca mahatīṃ vrajet // 3.82.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra dharmapṛṣṭhaṃ samāhitaḥ / yatra dharmo mahārāja nityam āste yudhiṣṭhira // 3.82.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhigamya tatas tatra vājimedhaphalaṃ labhet // 3.82.87.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta rājendra brahmaṇas tīrtham uttamam / tatrārcayitvā rājendra brahmāṇam amitaujasam // 3.82.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.82.88.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato rājagṛhaṃ gacchet tīrthasevī narādhipa / upaspṛśya tapodeṣu kākṣīvān iva modate // 3.82.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yakṣiṇyā naityakaṃ tatra prāśnīta puruṣaḥ śuciḥ / yakṣiṇyās tu prasādena mucyate bhrūṇahatyayā // 3.82.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṇināgaṃ tato gatvā gosahasraphalaṃ labhet / naityakaṃ bhuñjate yas tu maṇināgasya mānavaḥ // 3.82.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daṣṭasyāśīviṣeṇāpi na tasya kramate viṣam / tatroṣya rajanīm ekāṃ sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.82.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta brahmarṣer gautamasya vanaṃ nṛpa / ahalyāyā hrade snātvā vrajeta paramāṃ gatim // 3.82.93 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) abhigamya śriyaṃ rājan vindate śriyam uttamām // 3.82.93.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatrodapāno dharmajña triṣu lokeṣu viśrutaḥ / tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu vājimedham avāpnuyāt // 3.82.94 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) janakasya tu rājarṣeḥ kūpas tridaśapūjitaḥ / tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu viṣṇulokam avāpnuyāt // 3.82.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato vinaśanaṃ gacchet sarvapāpapramocanam / vājapeyam avāpnoti somalokaṃ ca gacchati // 3.82.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṇḍakīṃ tu samāsādya sarvatīrthajalodbhavām / vājapeyam avāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati // 3.82.97 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'dhivaṃśyaṃ dharmajña samāviśya tapovanam / guhyakeṣu mahārāja modate nātra saṃśayaḥ // 3.82.98 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kampanāṃ tu samāsādya nadīṃ siddhaniṣevitām / puṇḍarīkam avāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati // 3.82.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato viśālām āsādya nadīṃ trailokyaviśrutām / agniṣṭomam avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati // 3.82.100 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha māheśvarīṃ dhārāṃ samāsādya narādhipa / aśvamedham avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet // 3.82.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divaukasāṃ puṣkariṇīṃ samāsādya naraḥ śuciḥ / na durgatim avāpnoti vājapeyaṃ ca vindati // 3.82.102 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) maheśvarapadaṃ gacched brahmacārī samāhitaḥ / maheśvarapade snātvā vājimedhaphalaṃ labhet // 3.82.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra koṭis tu tīrthānāṃ viśrutā bharatarṣabha / kūrmarūpeṇa rājendra asureṇa durātmanā // 3.82.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hriyamāṇāhṛtā rājan viṣṇunā prabhaviṣṇunā // 3.82.104.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatrābhiṣekaṃ kurvāṇas tīrthakoṭyāṃ yudhiṣṭhira / puṇḍarīkam avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati // 3.82.105 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra sthānaṃ nārāyaṇasya tu / sadā saṃnihito yatra harir vasati bhārata // 3.82.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śālagrāma iti khyāto viṣṇor adbhutakarmaṇaḥ // 3.82.106.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhigamya trilokeśaṃ varadaṃ viṣṇum avyayam / aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati // 3.82.107 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrodapāno dharmajña sarvapāpapramocanaḥ / samudrās tatra catvāraḥ kūpe saṃnihitāḥ sadā // 3.82.108 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatropaspṛśya rājendra na durgatim avāpnuyāt // 3.82.108.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhigamya mahādevaṃ varadaṃ viṣṇum avyayam / virājati yathā soma ṛṇair mukto yudhiṣṭhira // 3.82.109 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātismara upaspṛśya śuciḥ prayatamānasaḥ / jātismaratvaṃ prāpnoti snātvā tatra na saṃśayaḥ // 3.82.110 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vaṭeśvarapuraṃ gatvā arcayitvā tu keśavam / īpsitāṃl labhate kāmān upavāsān na saṃśayaḥ // 3.82.111 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu vāmanaṃ gatvā sarvapāpapramocanam / abhivādya hariṃ devaṃ na durgatim avāpnuyāt // 3.82.112 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharatasyāśramaṃ gatvā sarvapāpapramocanam / kauśikīṃ tatra seveta mahāpātakanāśinīm // 3.82.113 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājasūyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // 3.82.113.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato gaccheta dharmajña campakāraṇyam uttamam / tatroṣya rajanīm ekāṃ gosahasraphalaṃ labhet // 3.82.114 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha jyeṣṭhilam āsādya tīrthaṃ paramasaṃmatam / upoṣya rajanīm ekām agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.82.115 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra viśveśvaraṃ dṛṣṭvā devyā saha mahādyutim / mitrāvaruṇayor lokān āpnoti puruṣarṣabha // 3.82.116 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyāsaṃvedyam āsādya niyato niyatāśanaḥ / manoḥ prajāpater lokān āpnoti bharatarṣabha // 3.82.117 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyāyāṃ ye prayacchanti pānam annaṃ ca bhārata / tad akṣayam iti prāhur ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ // 3.82.118 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niścīrāṃ ca samāsādya triṣu lokeṣu viśrutām / aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati // 3.82.119 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tu dānaṃ prayacchanti niścīrāsaṃgame narāḥ / te yānti naraśārdūla brahmalokaṃ na saṃśayaḥ // 3.82.120 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāśramo vasiṣṭhasya triṣu lokeṣu viśrutaḥ / tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo vājapeyam avāpnuyāt // 3.82.121 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) devakūṭaṃ samāsādya brahmarṣigaṇasevitam / aśvamedham avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet // 3.82.122 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra kauśikasya muner hradam / yatra siddhiṃ parāṃ prāpto viśvāmitro 'tha kauśikaḥ // 3.82.123 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra māsaṃ vased vīra kauśikyāṃ bharatarṣabha / aśvamedhasya yat puṇyaṃ tan māsenādhigacchati // 3.82.124 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvatīrthavare caiva yo vaseta mahāhrade / na durgatim avāpnoti vinded bahu suvarṇakam // 3.82.125 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumāram abhigatvā ca vīrāśramanivāsinam / aśvamedham avāpnoti naro nāsty atra saṃśayaḥ // 3.82.126 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnidhārāṃ samāsādya triṣu lokeṣu viśrutām / agniṣṭomam avāpnoti na ca svargān nivartate // 3.82.127 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahasaro gatvā śailarājapratiṣṭhitam / tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.82.128 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pitāmahasya sarasaḥ prasrutā lokapāvanī / kumāradhārā tatraiva triṣu lokeṣu viśrutā // 3.82.129 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yatra snātvā kṛtārtho 'smīty ātmānam avagacchati / ṣaṣṭhakālopavāsena mucyate brahmahatyayā // 3.82.130 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śikharaṃ vai mahādevyā gauryās trailokyaviśrutam / samāruhya naraḥ śrāddhaḥ stanakuṇḍeṣu saṃviśet // 3.82.131 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ kurvāṇaḥ pitṛdevārcane rataḥ / hayamedham avāpnoti śakralokaṃ ca gacchati // 3.82.132 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāmrāruṇaṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ / aśvamedham avāpnoti śakralokaṃ ca gacchati // 3.82.133 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nandinyāṃ ca samāsādya kūpaṃ tridaśasevitam / naramedhasya yat puṇyaṃ tat prāpnoti kurūdvaha // 3.82.134 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālikāsaṃgame snātvā kauśikyāruṇayor yataḥ / trirātropoṣito vidvān sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.82.135 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) urvaśītīrtham āsādya tataḥ somāśramaṃ budhaḥ / kumbhakarṇāśrame snātvā pūjyate bhuvi mānavaḥ // 3.82.136 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snātvā kokāmukhe puṇye brahmacārī yatavrataḥ / jātismaratvaṃ prāpnoti dṛṣṭam etat purātane // 3.82.137 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sakṛn nandāṃ samāsādya kṛtātmā bhavati dvijaḥ / sarvapāpaviśuddhātmā śakralokaṃ ca gacchati // 3.82.138 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣabhadvīpam āsādya sevyaṃ krauñcaniṣūdanam / sarasvatyām upaspṛśya vimānastho virājate // 3.82.139 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) auddālakaṃ mahārāja tīrthaṃ muniniṣevitam / tatrābhiṣekaṃ kurvīta sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.82.140 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dharmatīrthaṃ samāsādya puṇyaṃ brahmarṣisevitam / vājapeyam avāpnoti naro nāsty atra saṃśayaḥ // 3.82.141 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā campāṃ samāsādya bhāgīrathyāṃ kṛtodakaḥ / daṇḍārkam abhigamyaiva gosahasraphalaṃ labhet // 3.82.142 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) laveḍikāṃ tato gacchet puṇyāṃ puṇyopasevitām / vājapeyam avāpnoti vimānasthaś ca pūjyate // 3.82.143 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha saṃdhyāṃ samāsādya saṃvedyaṃ tīrtham uttamam / upaspṛśya naro vidvān bhaven nāsty atra saṃśayaḥ // 3.83.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmasya ca prasādena tīrthaṃ rājan kṛtaṃ purā / tal lohityaṃ samāsādya vindyād bahu suvarṇakam // 3.83.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karatoyāṃ samāsādya trirātropoṣito naraḥ / aśvamedham avāpnoti kṛte paitāmahe vidhau // 3.83.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgāyās tv atha rājendra sāgarasya ca saṃgame / aśvamedhaṃ daśaguṇaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ // 3.83.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gaṅgāyās tv aparaṃ dvīpaṃ prāpya yaḥ snāti bhārata / trirātropoṣito rājan sarvakāmān avāpnuyāt // 3.83.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vaitaraṇīṃ gatvā nadīṃ pāpapramocanīm / virajaṃ tīrtham āsādya virājati yathā śaśī // 3.83.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhavec ca kule puṇye sarvapāpaṃ vyapohati / gosahasraphalaṃ labdhvā punāti ca kulaṃ naraḥ // 3.83.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śoṇasya jyotirathyāś ca saṃgame nivasañ śuciḥ / tarpayitvā pitṝn devān agniṣṭomaphalaṃ labhet // 3.83.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śoṇasya narmadāyāś ca prabhave kurunandana / vaṃśagulma upaspṛśya vājimedhaphalaṃ labhet // 3.83.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣabhaṃ tīrtham āsādya kośalāyāṃ narādhipa / vājapeyam avāpnoti trirātropoṣito naraḥ // 3.83.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kośalāyāṃ samāsādya kālatīrtha upaspṛśet / vṛśabhaikādaśaphalaṃ labhate nātra saṃśayaḥ // 3.83.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) puṣpavatyām upaspṛśya trirātropoṣito naraḥ / gosahasraphalaṃ vindyāt kulaṃ caiva samuddharet // 3.83.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato badarikātīrthe snātvā prayatamānasaḥ / dīrgham āyur avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati // 3.83.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mahendram āsādya jāmadagnyaniṣevitam / rāmatīrthe naraḥ snātvā vājimedhaphalaṃ labhet // 3.83.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mataṅgasya tu kedāras tatraiva kurunandana / tatra snātvā naro rājan gosahasraphalaṃ labhet // 3.83.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrīparvataṃ samāsādya nadītīra upaspṛśet / aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati // 3.83.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrīparvate mahādevo devyā saha mahādyutiḥ / nyavasat paramaprīto brahmā ca tridaśair vṛtaḥ // 3.83.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra devahrade snātvā śuciḥ prayatamānasaḥ / aśvamedham avāpnoti parāṃ siddhiṃ ca gacchati // 3.83.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣabhaṃ parvataṃ gatvā pāṇḍyeṣu surapūjitam / vājapeyam avāpnoti nākapṛṣṭhe ca modate // 3.83.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta kāverīṃ vṛtām apsarasāṃ gaṇaiḥ / tatra snātvā naro rājan gosahasraphalaṃ labhet // 3.83.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tīre samudrasya kanyātīrtha upaspṛśet / tatropaspṛśya rājendra sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.83.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha gokarṇam āsādya triṣu lokeṣu viśrutam / samudramadhye rājendra sarvalokanamaskṛtam // 3.83.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ / bhūtayakṣapiśācāś ca kiṃnarāḥ samahoragāḥ // 3.83.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddhacāraṇagandharvā mānuṣāḥ pannagās tathā / saritaḥ sāgarāḥ śailā upāsanta umāpatim // 3.83.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatreśānaṃ samabhyarcya trirātropoṣito naraḥ / daśāśvamedham āpnoti gāṇapatyaṃ ca vindati // 3.83.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣya dvādaśarātraṃ tu kṛtātmā bhavate naraḥ // 3.83.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tata eva tu gāyatryāḥ sthānaṃ trailokyaviśrutam / trirātram uṣitas tatra gosahasraphalaṃ labhet // 3.83.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nidarśanaṃ ca pratyakṣaṃ brāhmaṇānāṃ narādhipa / gāyatrīṃ paṭhate yas tu yonisaṃkarajas tathā // 3.83.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gāthā vā gītikā vāpi tasya saṃpadyate nṛpa // 3.83.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saṃvartasya tu viprarṣer vāpīm āsādya durlabhām / rūpasya bhāgī bhavati subhagaś caiva jāyate // 3.83.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato veṇṇāṃ samāsādya tarpayet pitṛdevatāḥ / mayūrahaṃsasaṃyuktaṃ vimānaṃ labhate naraḥ // 3.83.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato godāvarīṃ prāpya nityaṃ siddhaniṣevitām / gavāmayam avāpnoti vāsuker lokam āpnuyāt // 3.83.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) veṇṇāyāḥ saṃgame snātvā vājapeyaphalaṃ labhet / varadāsaṃgame snātvā gosahasraphalaṃ labhet // 3.83.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmasthānaṃ samāsādya trirātram uṣito naraḥ / gosahasraphalaṃ vindet svargalokaṃ ca gacchati // 3.83.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśaplavanam āsādya brahmacārī samāhitaḥ / trirātram uṣitaḥ snātvā aśvamedhaphalaṃ labhet // 3.83.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devahrade ramye kṛṣṇaveṇṇājalodbhave / jātimātrahrade caiva tathā kanyāśrame nṛpa // 3.83.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra kratuśatair iṣṭvā devarājo divaṃ gataḥ / agniṣṭomaśataṃ vinded gamanād eva bhārata // 3.83.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvadevahrade snātvā gosahasraphalaṃ labhet / jātimātrahrade snātvā bhavej jātismaro naraḥ // 3.83.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'vāpya mahāpuṇyāṃ payoṣṇīṃ saritāṃ varām / pitṛdevārcanarato gosahasraphalaṃ labhet // 3.83.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) daṇḍakāraṇyam āsādya mahārāja upaspṛśet / gosahasraphalaṃ tatra snātamātrasya bhārata // 3.83.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarabhaṅgāśramaṃ gatvā śukasya ca mahātmanaḥ / na durgatim avāpnoti punāti ca kulaṃ naraḥ // 3.83.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śūrpārakaṃ gacchej jāmadagnyaniṣevitam / rāmatīrthe naraḥ snātvā vindyād bahu suvarṇakam // 3.83.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptagodāvare snātvā niyato niyatāśanaḥ / mahat puṇyam avāpnoti devalokaṃ ca gacchati // 3.83.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devapathaṃ gacchen niyato niyatāśanaḥ / devasatrasya yat puṇyaṃ tad avāpnoti mānavaḥ // 3.83.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tuṅgakāraṇyam āsādya brahmacārī jitendriyaḥ / vedān adhyāpayat tatra ṛṣiḥ sārasvataḥ purā // 3.83.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vedān pranaṣṭāṃs tu muner aṅgirasaḥ sutaḥ / upaviṣṭo maharṣīṇām uttarīyeṣu bhārata // 3.83.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) oṃkāreṇa yathānyāyaṃ samyag uccāritena ca / yena yat pūrvam abhyastaṃ tat tasya samupasthitam // 3.83.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayas tatra devāś ca varuṇo 'gniḥ prajāpatiḥ / harir nārāyaṇo devo mahādevas tathaiva ca // 3.83.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahaś ca bhagavān devaiḥ saha mahādyutiḥ / bhṛguṃ niyojayām āsa yājanārthe mahādyutim // 3.83.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa cakre bhagavān ṛṣīṇāṃ vidhivat tadā / sarveṣāṃ punar ādhānaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā // 3.83.48 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ājyabhāgena vai tatra tarpitās tu yathāvidhi / devās tribhuvaṇaṃ yātā ṛṣayaś ca yathāsukham // 3.83.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad araṇyaṃ praviṣṭasya tuṅgakaṃ rājasattama / pāpaṃ praṇaśyate sarvaṃ striyo vā puruṣasya vā // 3.83.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra māsaṃ vased dhīro niyato niyatāśanaḥ / brahmalokaṃ vrajed rājan punīte ca kulaṃ naraḥ // 3.83.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) medhāvikaṃ samāsādya pitṝn devāṃś ca tarpayet / agniṣṭomam avāpnoti smṛtiṃ medhāṃ ca vindati // 3.83.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kālaṃjaraṃ gatvā parvataṃ lokaviśrutam / tatra devahrade snātvā gosahasraphalaṃ labhet // 3.83.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānaṃ sādhayet tatra girau kālaṃjare nṛpa / svargaloke mahīyeta naro nāsty atra saṃśayaḥ // 3.83.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato girivaraśreṣṭhe citrakūṭe viśāṃ pate / mandākinīṃ samāsādya nadīṃ pāpapramocanīm // 3.83.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ kurvāṇaḥ pitṛdevārcane rataḥ / aśvamedham avāpnoti gatiṃ ca paramāṃ vrajet // 3.83.56 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra bhartṛsthānam anuttamam / yatra devo mahāseno nityaṃ saṃnihito nṛpaḥ // 3.83.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pumāṃs tatra naraśreṣṭha gamanād eva sidhyati / koṭitīrthe naraḥ snātvā gosahasraphalaṃ labhet // 3.83.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradakṣiṇam upāvṛtya jyeṣṭhasthānaṃ vrajen naraḥ / abhigamya mahādevaṃ virājati yathā śaśī // 3.83.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra kūpo mahārāja viśruto bharatarṣabha / samudrās tatra catvāro nivasanti yudhiṣṭhira // 3.83.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatropaspṛśya rājendra kṛtvā cāpi pradakṣiṇam / niyatātmā naraḥ pūto gaccheta paramāṃ gatim // 3.83.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gacchet kuruśreṣṭha śṛṅgaverapuraṃ mahat / yatra tīrṇo mahārāja rāmo dāśarathiḥ purā // 3.83.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgāyāṃ tu naraḥ snātvā brahmacārī samāhitaḥ / vidhūtapāpmā bhavati vājapeyaṃ ca vindati // 3.83.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) abhigamya mahādevam abhyarcya ca narādhipa / pradakṣiṇam upāvṛtya gāṇapatyam avāpnuyāt // 3.83.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaccheta rājendra prayāgam ṛṣisaṃstutam / yatra brahmādayo devā diśaś ca sadigīśvarāḥ // 3.83.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokapālāś ca sādhyāś ca nairṛtāḥ pitaras tathā / sanatkumārapramukhās tathaiva paramarṣayaḥ // 3.83.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aṅgiraḥpramukhāś caiva tathā brahmarṣayo 'pare / tathā nāgāḥ suparṇāś ca siddhāś cakracarās tathā // 3.83.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saritaḥ sāgarāś caiva gandharvāpsarasas tathā / hariś ca bhagavān āste prajāpatipuraskṛtaḥ // 3.83.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra trīṇy agnikuṇḍāni yeṣāṃ madhye ca jāhnavī / prayāgād abhiniṣkrāntā sarvatīrthapuraskṛtā // 3.83.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapanasya sutā tatra triṣu lokeṣu viśrutā / yamunā gaṅgayā sārdhaṃ saṃgatā lokapāvanī // 3.83.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgāyamunayor madhyaṃ pṛthivyā jaghanaṃ smṛtam / prayāgaṃ jaghanasyāntam upastham ṛṣayo viduḥ // 3.83.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayāgaṃ sapratiṣṭhānaṃ kambalāśvatarau tathā / tīrthaṃ bhogavatī caiva vedī proktā prajāpateḥ // 3.83.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vedāś ca yajñāś ca mūrtimanto yudhiṣṭhira / prajāpatim upāsante ṛṣayaś ca mahāvratāḥ // 3.83.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajante kratubhir devās tathā cakracarā nṛpa // 3.83.73.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ puṇyatamaṃ nāsti triṣu lokeṣu bhārata / prayāgaḥ sarvatīrthebhyaḥ prabhavaty adhikaṃ vibho // 3.83.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śravaṇāt tasya tīrthasya nāmasaṃkīrtanād api / mṛttikālambhanād vāpi naraḥ pāpāt pramucyate // 3.83.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhiṣekaṃ yaḥ kuryāt saṃgame saṃśitavrataḥ / puṇyaṃ sa phalam āpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ // 3.83.76 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) eṣā yajanabhūmir hi devānām api satkṛtā / tatra dattaṃ sūkṣmam api mahad bhavati bhārata // 3.83.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) na vedavacanāt tāta na lokavacanād api / matir utkramaṇīyā te prayāgamaraṇaṃ prati // 3.83.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa tīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭtyas tathāparāḥ / yeṣāṃ sāṃnidhyam atraiva kīrtitaṃ kurunandana // 3.83.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cāturvede ca yat puṇyaṃ satyavādiṣu caiva yat / snāta eva tadāpnoti gaṅgāyamunasaṃgame // 3.83.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra bhogavatī nāma vāsukes tīrtham uttamam / tatrābhiṣekaṃ yaḥ kuryāt so 'śvamedham avāpnuyāt // 3.83.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra haṃsaprapatanaṃ tīrthaṃ trailokyaviśrutam / daśāśvamedhikaṃ caiva gaṅgāyāṃ kurunandana // 3.83.82 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yatra gaṅgā mahārāja sa deśas tat tapovanam / siddhakṣetraṃ tu taj jñeyaṃ gaṅgātīrasamāśritam // 3.83.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ satyaṃ dvijātīnāṃ sādhūnām ātmajasya ca / suhṛdāṃ ca japet karṇe śiṣyasyānugatasya ca // 3.83.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ dharmyam idaṃ puṇyam idaṃ medhyam idaṃ sukham / idaṃ svargyam idaṃ ramyam idaṃ pāvanam uttamam // 3.83.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣīṇām idaṃ guhyaṃ sarvapāpapramocanam / adhītya dvijamadhye ca nirmalatvam avāpnuyāt // 3.83.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś cedaṃ śṛṇuyān nityaṃ tīrthapuṇyaṃ sadā śuciḥ / jātīḥ sa smarate bahvīr nākapṛṣṭhe ca modate // 3.83.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gamyāny api ca tīrthāni kīrtitāny agamāni ca / manasā tāni gaccheta sarvatīrthasamīkṣayā // 3.83.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāni vasubhiḥ sādhyair ādityair marudaśvibhiḥ / ṛṣibhir devakalpaiś ca śritāni sukṛtaiṣibhiḥ // 3.83.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tvam api kauravya vidhinānena suvrata / vraja tīrthāni niyataḥ puṇyaṃ puṇyena vardhate // 3.83.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhāvitaiḥ kāraṇaiḥ pūrvam āstikyāc chrutidarśanāt / prāpyante tāni tīrthāni sadbhiḥ śiṣṭānudarśibhiḥ // 3.83.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvrato nākṛtātmā ca nāśucir na ca taskaraḥ / snāti tīrtheṣu kauravya na ca vakramatir naraḥ // 3.83.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā tu samyagvṛttena nityaṃ dharmārthadarśinā / pitaras tāritās tāta sarve ca prapitāmahāḥ // 3.83.93 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pitāmahapurogāś ca devāḥ sarṣigaṇā nṛpa / tava dharmeṇa dharmajña nityam evābhitoṣitāḥ // 3.83.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avāpsyasi ca lokān vai vasūnāṃ vāsavopama / kīrtiṃ ca mahatīṃ bhīṣma prāpsyase bhuvi śāśvatīm // 3.83.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvābhyanujñāpya pulastyo bhagavān ṛṣiḥ / prītaḥ prītena manasā tatraivāntaradhīyata // 3.83.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhīṣmaś ca kuruśārdūla śāstratattvārthadarśivān / pulastyavacanāc caiva pṛthivīm anucakrame // 3.83.97 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena vidhinā yas tu pṛthivīṃ saṃcariṣyati / aśvamedhaśatasyāgryaṃ phalaṃ pretya sa bhokṣyate // 3.83.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataś cāṣṭaguṇaṃ pārtha prāpsyase dharmam uttamam / netā ca tvam ṛṣīn yasmāt tena te 'ṣṭaguṇaṃ phalam // 3.83.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣogaṇāvakīrṇāni tīrthāny etāni bhārata / na gatir vidyate 'nyasya tvām ṛte kurunandana // 3.83.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ devarṣicaritaṃ sarvatīrthārthasaṃśritam / yaḥ paṭhet kalyam utthāya sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.83.101 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṛṣimukhyāḥ sadā yatra vālmīkis tv atha kāśyapaḥ / ātreyas tv atha kauṇḍinyo viśvāmitro 'tha gautamaḥ // 3.83.102 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asito devalaś caiva mārkaṇḍeyo 'tha gālavaḥ / bharadvājo vasiṣṭhaś ca munir uddālakas tathā // 3.83.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaunakaḥ saha putreṇa vyāsaś ca japatāṃ varaḥ / durvāsāś ca muniśreṣṭho gālavaś ca mahātapāḥ // 3.83.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete ṛṣivarāḥ sarve tvatpratīkṣās tapodhanāḥ / ebhiḥ saha mahārāja tīrthāny etāny anuvraja // 3.83.105 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vai lomaśo nāma devarṣir amitadyutiḥ / sameṣyati tvayā caiva tena sārdham anuvraja // 3.83.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā ca saha dharmajña tīrthāny etāny anuvraja / prāpsyase mahatīṃ kīrtiṃ yathā rājā mahābhiṣaḥ // 3.83.107 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā yayātir dharmātmā yathā rājā purūravāḥ / tathā tvaṃ kuruśārdūla svena dharmeṇa śobhase // 3.83.108 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathā bhagīratho rājā yathā rāmaś ca viśrutaḥ / tathā tvaṃ sarvarājabhyo bhrājase raśmivān iva // 3.83.109 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā manur yathekṣvākur yathā pūrur mahāyaśāḥ / yathā vainyo mahātejās tathā tvam api viśrutaḥ // 3.83.110 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca vṛtrahā sarvān sapatnān nirdahat purā / tathā śatrukṣayaṃ kṛtvā prajās tvaṃ pālayiṣyasi // 3.83.111 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svadharmavijitām urvīṃ prāpya rājīvalocana / khyātiṃ yāsyasi dharmeṇa kārtavīryārjuno yathā // 3.83.112 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āśvāsya rājānaṃ nārado bhagavān ṛṣiḥ / anujñāpya mahātmānaṃ tatraivāntaradhīyata // 3.83.113 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiro 'pi dharmātmā tam evārthaṃ vicintayan / tīrthayātrāśrayaṃ puṇyam ṛṣīṇāṃ pratyavedayat // 3.83.114 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṝṇāṃ matam ājñāya nāradasya ca dhīmataḥ / pitāmahasamaṃ dhaumyaṃ prāha rājā yudhiṣṭhiraḥ // 3.84.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā sa puruṣavyāghro jiṣṇuḥ satyaparākramaḥ / astrahetor mahābāhur amitātmā vivāsitaḥ // 3.84.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi vīro 'nuraktaś ca samarthaś ca tapodhana / kṛtī ca bhṛśam apy astre vāsudeva iva prabhuḥ // 3.84.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hy etāv ubhau brahman kṛṣṇāv arinighātinau / abhijānāmi vikrāntau tathā vyāsaḥ pratāpavān // 3.84.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triyugau puṇḍarīkākṣau vāsudevadhanaṃjayau // 3.84.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nārado 'pi tathā veda so 'py aśaṃsat sadā mama / tathāham api jānāmi naranārāyaṇāv ṛṣī // 3.84.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakto 'yam ity ato matvā mayā saṃpreṣito 'rjunaḥ / indrād anavaraḥ śaktaḥ surasūnuḥ surādhipam // 3.84.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draṣṭum astrāṇi cādātum indrād iti vivāsitaḥ // 3.84.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhīṣmadroṇāv atirathau kṛpo drauṇiś ca durjayaḥ / dhṛtarāṣṭrasya putreṇa vṛtā yudhi mahābalāḥ // 3.84.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve 'strakuśalās tathā // 3.84.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yoddhukāmaś ca pārthena satataṃ yo mahābalaḥ / sa ca divyāstravit karṇaḥ sūtaputro mahārathaḥ // 3.84.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'śvavegānilabalaḥ śarārcis talanisvanaḥ / rajodhūmo 'strasaṃtāpo dhārtarāṣṭrāniloddhataḥ // 3.84.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nisṛṣṭa iva kālena yugāntajvalano yathā / mama sainyamayaṃ kakṣaṃ pradhakṣyati na saṃśayaḥ // 3.84.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sa kṛṣṇāniloddhūto divyāstrajalado mahān / śvetavājibalākābhṛd gāṇḍīvendrāyudhojjvalaḥ // 3.84.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satataṃ śaradhārābhiḥ pradīptaṃ karṇapāvakam / udīrṇo 'rjunamegho 'yaṃ śamayiṣyati saṃyuge // 3.84.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sākṣād eva sarvāṇi śakrāt parapuraṃjayaḥ / divyāny astrāṇi bībhatsus tattvataḥ pratipatsyate // 3.84.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃ sa teṣāṃ sarveṣām iti me dhīyate matiḥ / nāsti tv atikriyā tasya raṇe 'rīṇāṃ pratikriyā // 3.84.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ vayaṃ pāṇḍavaṃ sarve gṛhītāstraṃ dhanaṃjayam / draṣṭāro na hi bībhatsur bhāram udyamya sīdati // 3.84.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ tu tam ṛte vīraṃ vane 'smin dvipadāṃ vara / avadhānaṃ na gacchāmaḥ kāmyake saha kṛṣṇayā // 3.84.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān anyad vanaṃ sādhu bahvannaṃ phalavac chuci / ākhyātu ramaṇīyaṃ ca sevitaṃ puṇyakarmabhiḥ // 3.84.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra kaṃ cid vayaṃ kālaṃ vasantaḥ satyavikramam / pratīkṣāmo 'rjunaṃ vīraṃ varṣakāmā ivāmbudam // 3.84.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vividhān āśramān kāṃś cid dvijātibhyaḥ pariśrutān / sarāṃsi saritaś caiva ramaṇīyāṃś ca parvatān // 3.84.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācakṣva na hi no brahman rocate tam ṛte 'rjunam / vane 'smin kāmyake vāso gacchāmo 'nyāṃ diśaṃ prati // 3.84.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān sarvān utsukān dṛṣṭvā pāṇḍavān dīnacetasaḥ / āśvāsayaṃs tadā dhaumyo bṛhaspatisamo 'bravīt // 3.85.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇānumatān puṇyān āśramān bharatarṣabha / diśas tīrthāni śailāṃś ca śṛṇu me gadato nṛpa // 3.85.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvaṃ prācīṃ diśaṃ rājan rājarṣigaṇasevitām / ramyāṃ te kīrtayiṣyāmi yudhiṣṭhira yathāsmṛti // 3.85.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ devarṣijuṣṭāyāṃ naimiṣaṃ nāma bhārata / yatra tīrthāni devānāṃ supuṇyāni pṛthak pṛthak // 3.85.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra sā gomatī puṇyā ramyā devarṣisevitā / yajñabhūmiś ca devānāṃ śāmitraṃ ca vivasvataḥ // 3.85.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ girivaraḥ puṇyo gayo rājarṣisatkṛtaḥ / śivaṃ brahmasaro yatra sevitaṃ tridaśarṣibhiḥ // 3.85.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadarthaṃ puruṣavyāghra kīrtayanti purātanāḥ / eṣṭavyā bahavaḥ putrā yady eko 'pi gayāṃ vrajet // 3.85.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahānadī ca tatraiva tathā gayaśiro 'nagha / yatrāsau kīrtyate viprair akṣayyakaraṇo vaṭaḥ // 3.85.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra dattaṃ pitṛbhyo 'nnam akṣayyaṃ bhavati prabho // 3.85.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā ca puṇyajalā yatra phalgunāmā mahānadī / bahumūlaphalā cāpi kauśikī bharatarṣabha // 3.85.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvāmitro 'bhyagād yatra brāhmaṇatvaṃ tapodhanaḥ // 3.85.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gaṅgā yatra nadī puṇyā yasyās tīre bhagīrathaḥ / ayajat tāta bahubhiḥ kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ // 3.85.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pāñcāleṣu ca kauravya kathayanty utpalāvatam / viśvāmitro 'yajad yatra śakreṇa saha kauśikaḥ // 3.85.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatrānuvaṃśaṃ bhagavāñ jāmadagnyas tathā jagau // 3.85.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) viśvāmitrasya tāṃ dṛṣṭvā vibhūtim atimānuṣīm / kanyakubje 'pibat somam indreṇa saha kauśikaḥ // 3.85.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṣatrād apākrāmad brāhmaṇo 'smīti cābravīt // 3.85.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pavitram ṛṣibhir juṣṭaṃ puṇyaṃ pāvanam uttamam / gaṅgāyamunayor vīra saṃgamaṃ lokaviśrutam // 3.85.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatrāyajata bhūtātmā pūrvam eva pitāmahaḥ / prayāgam iti vikhyātaṃ tasmād bharatasattama // 3.85.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyasya ca rājendra tatrāśramavaro mahān / hiraṇyabinduḥ kathito girau kālaṃjare nṛpa // 3.85.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atyanyān parvatān rājan puṇyo girivaraḥ śivaḥ / mahendro nāma kauravya bhārgavasya mahātmanaḥ // 3.85.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayajad yatra kaunteya pūrvam eva pitāmahaḥ / yatra bhāgīrathī puṇyā sadasyāsīd yudhiṣṭhira // 3.85.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatrāsau brahmaśāleti puṇyā khyātā viśāṃ pate / dhūtapāpmabhir ākīrṇā puṇyaṃ tasyāś ca darśanam // 3.85.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pavitro maṅgalīyaś ca khyāto loke sanātanaḥ / kedāraś ca mataṅgasya mahān āśrama uttamaḥ // 3.85.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuṇḍodaḥ parvato ramyo bahumūlaphalodakaḥ / naiṣadhas tṛṣito yatra jalaṃ śarma ca labdhavān // 3.85.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra devavanaṃ ramyaṃ tāpasair upaśobhitam / bāhudā ca nadī yatra nandā ca girimūrdhani // 3.85.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthāni saritaḥ śailāḥ puṇyāny āyatanāni ca / prācyāṃ diśi mahārāja kīrtitāni mayā tava // 3.85.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tisṛṣv anyāsu puṇyāni dikṣu tīrthāni me śṛṇu / saritaḥ parvatāṃś caiva puṇyāny āyatanāni ca // 3.85.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇasyāṃ tu puṇyāni śṛṇu tīrthāni bhārata / vistareṇa yathābuddhi kīrtyamānāni bhārata // 3.86.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyām ākhyāyate puṇyā diśi godāvarī nadī / bahvārāmā bahujalā tāpasācaritā śubhā // 3.86.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) veṇṇā bhīmarathī cobhe nadyau pāpabhayāpahe / mṛgadvijasamākīrṇe tāpasālayabhūṣite // 3.86.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣes tatra ca sarin nṛgasya bharatarṣabha / ramyatīrthā bahujalā payoṣṇī dvijasevitā // 3.86.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) api cātra mahāyogī mārkaṇḍeyo mahātapāḥ / anuvaṃṣyāṃ jagau gāthāṃ nṛgasya dharaṇīpateḥ // 3.86.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛgasya yajamānasya pratyakṣam iti naḥ śrutam / amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dvijātayaḥ // 3.86.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) māṭharasya vanaṃ puṇyaṃ bahumūlaphalaṃ śivam / yūpaś ca bharataśreṣṭha varuṇasrotase girau // 3.86.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praveṇyuttarapārśve tu puṇye kaṇvāśrame tathā / tāpasānām araṇyāni kīrtitāni yathāśruti // 3.86.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedī śūrpārake tāta jamadagner mahātmanaḥ / ramyā pāṣāṇatīrthā ca puraścandrā ca bhārata // 3.86.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśokatīrthaṃ martyeṣu kaunteya bahulāśramam / agastyatīrthaṃ pāṇḍyeṣu vāruṇaṃ ca yudhiṣṭhira // 3.86.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) kumāryaḥ kathitāḥ puṇyāḥ pāṇḍyeṣv eva nararṣabha / tāmraparṇīṃ tu kaunteya kīrtayiṣyāmi tāṃ śṛṇu // 3.86.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra devais tapas taptaṃ mahad icchadbhir āśrame / gokarṇam iti vikhyātaṃ triṣu lokeṣu bhārata // 3.86.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śītatoyo bahujalaḥ puṇyas tāta śivaś ca saḥ / hradaḥ paramaduṣprāpo mānuṣair akṛtātmabhiḥ // 3.86.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatraiva tṛṇasomāgneḥ saṃpannaphalamūlavān / āśramo 'gastyaśiṣyasya puṇyo devasabhe girau // 3.86.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiḍūryaparvatas tatra śrīmān maṇimayaḥ śivaḥ / agastyasyāśramaś caiva bahumūlaphalodakaḥ // 3.86.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surāṣṭreṣv api vakṣyāmi puṇyāny āyatanāni ca / āśramān saritaḥ śailān sarāṃsi ca narādhipa // 3.86.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) camasonmajjanaṃ viprās tatrāpi kathayanty uta / prabhāsaṃ codadhau tīrthaṃ tridaśānāṃ yudhiṣṭhira // 3.86.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra piṇḍārakaṃ nāma tāpasācaritaṃ śubham / ujjayantaś ca śikharī kṣipraṃ siddhikaro mahān // 3.86.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatra devarṣivaryeṇa nāradenānukīrtitaḥ / purāṇaḥ śrūyate ślokas taṃ nibodha yudhiṣṭhira // 3.86.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇye girau surāṣṭreṣu mṛgapakṣiniṣevite / ujjayante sma taptāṅgo nākapṛṣṭhe mahīyate // 3.86.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyā dvāravatī tatra yatrāste madhusūdanaḥ / sākṣād devaḥ purāṇo 'sau sa hi dharmaḥ sanātanaḥ // 3.86.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye ca vedavido viprā ye cādhyātmavido janāḥ / te vadanti mahātmānaṃ kṛṣṇaṃ dharmaṃ sanātanam // 3.86.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pavitrāṇāṃ hi govindaḥ pavitraṃ param ucyate / puṇyānām api puṇyo 'sau maṅgalānāṃ ca maṅgalam // 3.86.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trailokyaṃ puṇḍarīkākṣo devadevaḥ sanātanaḥ / āste harir acintyātmā tatraiva madhusūdanaḥ // 3.86.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avantiṣu pratīcyāṃ vai kīrtayiṣyāmi te diśi / yāni tatra pavitrāṇi puṇyāny āyatanāni ca // 3.87.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyaṅgvāmravanopetā vānīravanamālinī / pratyaksrotā nadī puṇyā narmadā tatra bhārata // 3.87.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niketaḥ khyāyate puṇyo yatra viśravaso muneḥ / jajñe dhanapatir yatra kubero naravāhanaḥ // 3.87.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiḍūryaśikharo nāma puṇyo girivaraḥ śubhaḥ / divyapuṣpaphalās tatra pādapā haritacchadāḥ // 3.87.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya śailasya śikhare saras tatra ca dhīmataḥ / praphullanalinaṃ rājan devagandharvasevitam // 3.87.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bahvāścaryaṃ mahārāja dṛśyate tatra parvate / puṇye svargopame divye nityaṃ devarṣisevite // 3.87.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hradinī puṇyatīrthā ca rājarṣes tatra vai sarit / viśvāmitranadī pārā puṇyā parapuraṃjaya // 3.87.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyās tīre satāṃ madhye yayātir nahuṣātmajaḥ / papāta sa punar lokāṃl lebhe dharmān sanātanān // 3.87.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra puṇyahradas tāta mainākaś caiva parvataḥ / bahumūlaphalo vīra asito nāma parvataḥ // 3.87.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśramaḥ kakṣasenasya puṇyas tatra yudhiṣṭhira / cyavanasyāśramaś caiva khyātaḥ sarvatra pāṇḍava // 3.87.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrālpenaiva sidhyanti mānavās tapasā vibho // 3.87.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jambūmārgo mahārāja ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām / āśramaḥ śāmyatāṃ śreṣṭha mṛgadvijagaṇāyutaḥ // 3.87.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ puṇyatamā rājan satataṃ tāpasāyutā / ketumālā ca medhyā ca gaṅgāraṇyaṃ ca bhūmipa // 3.87.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khyātaṃ ca saindhavāraṇyaṃ puṇyaṃ dvijaniṣevitam // 3.87.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pitāmahasaraḥ puṇyaṃ puṣkaraṃ nāma bhārata / vaikhānasānāṃ siddhānām ṛṣīṇām āśramaḥ priyaḥ // 3.87.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) apy atra saṃstavārthāya prajāpatir atho jagau / puṣkareṣu kuruśreṣṭha gāthāṃ sukṛtināṃ vara // 3.87.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasāpy abhikāmasya puṣkarāṇi manasvinaḥ / pāpāṇi vipraṇaśyanti nākapṛṣṭhe ca modate // 3.87.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udīcyāṃ rājaśārdūla diśi puṇyāni yāni vai / tāni te kīrtayiṣyāmi puṇyāny āyatanāni ca // 3.88.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarasvatī puṇyavahā hradinī vanamālinī / samudragā mahāvegā yamunā yatra pāṇḍava // 3.88.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatra puṇyatamaṃ tīrthaṃ plakṣāvataraṇaṃ śivam / yatra sārasvatair iṣṭvā gacchanty avabhṛthaṃ dvijāḥ // 3.88.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyaṃ cākhyāyate divyaṃ śivam agniśiro 'nagha / sahadevo 'yajad yatra śamyākṣepeṇa bhārata // 3.88.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva cārtheyam indragītā yudhiṣṭhira / gāthā carati loke 'smin gīyamānā dvijātibhiḥ // 3.88.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnayaḥ sahadevena ye citā yamunām anu / śataṃ śatasahasrāṇi sahasraśatadakṣiṇāḥ // 3.88.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraiva bharato rājā cakravartī mahāyaśāḥ / viṃśatiṃ sapta cāṣṭau ca hayamedhān upāharat // 3.88.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmakṛd yo dvijātīnāṃ śrutas tāta mayā purā / atyantam āśramaḥ puṇyaḥ sarakas tasya viśrutaḥ // 3.88.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarasvatī nadī sadbhiḥ satataṃ pārtha pūjitā / vālakhilyair mahārāja yatreṣṭam ṛṣibhiḥ purā // 3.88.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣadvatī puṇyatamā tatra khyātā yudhiṣṭhira / tatra vaivarṇyavarṇau ca supuṇyau manujādhipa // 3.88.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vedajñau vedaviditau vidyāvedavidāv ubhau / yajantau kratubhir nityaṃ puṇyair bharatasattama // 3.88.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sametya bahuśo devāḥ sendrāḥ savaruṇāḥ purā / viśākhayūpe 'tapyanta tasmāt puṇyatamaḥ sa vai // 3.88.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ṛṣir mahān mahābhāgo jamadagnir mahāyaśāḥ / palāśakeṣu puṇyeṣu ramyeṣv ayajatābhibhūḥ // 3.88.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra sarvāḥ saricchreṣṭhāḥ sākṣāt tam ṛṣisattamam / svaṃ svaṃ toyam upādāya parivāryopatasthire // 3.88.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api cātra mahārāja svayaṃ viśvāvasur jagau / imaṃ ślokaṃ tadā vīra prekṣya vīryaṃ mahātmanaḥ // 3.88.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajamānasya vai devāñ jamadagner mahātmanaḥ / āgamya saritaḥ sarvā madhunā samatarpayan // 3.88.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvayakṣarakṣobhir apsarobhiś ca śobhitam / kirātakiṃnarāvāsaṃ śailaṃ śikhariṇāṃ varam // 3.88.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bibheda tarasā gaṅgā gaṅgādvāre yudhiṣṭhira / puṇyaṃ tat khyāyate rājan brahmarṣigaṇasevitam // 3.88.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sanatkumāraḥ kauravya puṇyaṃ kanakhalaṃ tathā / parvataś ca purur nāma yatra jātaḥ purūravāḥ // 3.88.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhṛgur yatra tapas tepe maharṣigaṇasevitaḥ / sa rājann āśramaḥ khyāto bhṛgutuṅgo mahāgiriḥ // 3.88.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca bhūtaṃ bhaviṣyac ca bhavac ca puruṣarṣabha / nārāyaṇaḥ prabhur viṣṇuḥ śāśvataḥ puruṣottamaḥ // 3.88.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyātiyaśasaḥ puṇyāṃ viśālāṃ badarīm anu / āśramaḥ khyāyate puṇyas triṣu lokeṣu viśrutaḥ // 3.88.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣṇatoyavahā gaṅga śītatoyavahāparā / suvarṇasikatā rājan viśālāṃ badarīm anu // 3.88.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayo yatra devāś ca mahābhāgā mahaujasaḥ / prāpya nityaṃ namasyanti devaṃ nārāyaṇaṃ vibhum // 3.88.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra nārāyaṇo devaḥ paramātmā sanātanaḥ / tatra kṛtsnaṃ jagat pārtha tīrthāny āyatanāni ca // 3.88.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat puṇyaṃ tat paraṃ brahma tat tīrthaṃ tat tapovanam / tatra devarṣayaḥ siddhāḥ sarve caiva tapodhanāḥ // 3.88.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādidevo mahāyogī yatrāste madhusūdanaḥ / puṇyānām api tat puṇyaṃ tatra te saṃśayo 'stu mā // 3.88.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāni rājan puṇyāni pṛthivyāṃ pṛthivīpate / kīrtitāni naraśreṣṭha tīrthāny āyatanāni ca // 3.88.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etāni vasubhiḥ sādhyair ādityair marudaśvibhiḥ / ṛṣibhir brahmakalpaiś ca sevitāni mahātmabhiḥ // 3.88.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caran etāni kaunteya sahito brāhmaṇarṣabhaiḥ / bhrātṛbhiś ca mahābhāgair utkaṇṭhāṃ vijahiṣyasi // 3.88.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃbhāṣamāṇe tu dhaumye kauravanandana / lomaśaḥ sumahātejā ṛṣis tatrājagāma ha // 3.89.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ pāṇḍavāgrajo rājā sagaṇo brāhmaṇāś ca te / udatiṣṭhan mahābhāgaṃ divi śakram ivāmarāḥ // 3.89.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abhyarcya yathānyāyaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / papracchāgamane hetum aṭane ca prayojanam // 3.89.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pṛṣṭaḥ pāṇḍuputreṇa prīyamāṇo mahāmanāḥ / uvāca ślakṣṇayā vācā harṣayann iva pāṇḍavān // 3.89.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃcarann asmi kaunteya sarvalokān yadṛcchayā / gataḥ śakrasya sadanaṃ tatrāpaśyaṃ sureśvaram // 3.89.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tava ca bhrātaraṃ vīram apaśyaṃ savyasācinam / śakrasyārdhāsanagataṃ tatra me vismayo mahān // 3.89.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āsīt puruṣaśārdūla dṛṣṭvā pārthaṃ tathāgatam // 3.89.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āha māṃ tatra deveśo gaccha pāṇḍusutān iti / so 'ham abhyāgataḥ kṣipraṃ didṛkṣus tvāṃ sahānujam // 3.89.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vacanāt puruhūtasya pārthasya ca mahātmanaḥ / ākhyāsye te priyaṃ tāta mahat pāṇḍavanandana // 3.89.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṛbhiḥ sahito rājan kṛṣṇayā caiva tac chṛṇu / yat tvayokto mahābāhur astrārthaṃ pāṇḍavarṣabha // 3.89.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad astram āptaṃ pārthena rudrād apratimaṃ mahat / yat tad brahmaśiro nāma tapasā rudram āgatam // 3.89.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) amṛtād utthitaṃ raudraṃ tal labdhaṃ savyasācinā / tat samantraṃ sasaṃhāraṃ saprāyaścittamaṅgalam // 3.89.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vajraṃ cānyāni cāstrāṇi daṇḍādīni yudhiṣṭhira / yamāt kuberād varuṇād indrāc ca kurunandana // 3.89.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) astrāṇy adhītavān pārtho divyāny amitavikramaḥ // 3.89.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viśvāvasoś ca tanayād gītaṃ nṛttaṃ ca sāma ca / vāditraṃ ca yathānyāyaṃ pratyavindad yathāvidhi // 3.89.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ kṛtāstraḥ kaunteyo gāndharvaṃ vedam āptavān / sukhaṃ vasati bībhatsur anujasyānujas tava // 3.89.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadarthaṃ māṃ suraśreṣṭha idaṃ vacanam abravīt / tac ca te kathayiṣyāmi yudhiṣṭhira nibodha me // 3.89.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān manuṣyalokāya gamiṣyati na saṃśayaḥ / brūyād yudhiṣṭhiraṃ tatra vacanān me dvijottama // 3.89.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgamiṣyati te bhrātā kṛtāstraḥ kṣipram arjunaḥ / surakāryaṃ mahat kṛtvā yad āśakyaṃ divaukasaiḥ // 3.89.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā tu tvam ātmānaṃ bhrātṛbhiḥ saha yojaya / tapaso hi paraṃ nāsti tapasā vindate mahat // 3.89.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca karṇaṃ jānāmi yathāvad bharatarṣabha / na sa pārthasya saṃgrāme kalām arhati ṣoḍaśīm // 3.89.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yac cāpi te bhayaṃ tasmān manasistham ariṃdama / tac cāpy apahariṣyāmi savyasācāv ihāgate // 3.89.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca te mānasaṃ vīra tīrthayātrām imāṃ prati / tac ca te lomaśaḥ sarvaṃ kathayiṣyaty asaṃśayam // 3.89.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca kiṃ cit tapoyuktaṃ phalaṃ tīrtheṣu bhārata / maharṣir eṣa yad brūyāt tac chraddheyam ananyathā // 3.89.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayena cāpy uktaṃ yat tac chṛṇu yudhiṣṭhira / yudhiṣṭhiraṃ bhrātaraṃ me yojayer dharmyayā śriyā // 3.90.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tvaṃ hi dharmān parān vettha tapāṃsi ca tapodhana / śrīmatāṃ cāpi jānāsi rājñāṃ dharmaṃ sanātanam // 3.90.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān yat paraṃ veda pāvanaṃ puruṣān prati / tena saṃyojayethās tvaṃ tīrthapuṇyena pāṇḍavam // 3.90.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā tīrthāni gaccheta gāś ca dadyāt sa pārthivaḥ / tathā sarvātmanā kāryam iti māṃ vijayo 'bravīt // 3.90.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatā cānugupto 'sau caret tīrthāni sarvaśaḥ / rakṣobhyo rakṣitavyaś ca durgeṣu viṣameṣu ca // 3.90.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadhīca iva devendraṃ yathā cāpy aṅgirā ravim / tathā rakṣasva kaunteyaṃ rākṣasebhyo dvijottama // 3.90.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yātudhānā hi bahavo rākṣasāḥ parvatopamāḥ / tvayābhiguptān kaunteyān nātivarteyur antikāt // 3.90.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) so 'ham indrasya vacanān niyogād arjunasya ca / rakṣamāṇo bhayebhyas tvāṃ cariṣyāmi tvayā saha // 3.90.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dvis tīrthāni mayā pūrvaṃ dṛṣṭāni kurunandana / idaṃ tṛtīyaṃ drakṣyāmi tāny eva bhavatā saha // 3.90.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) iyaṃ rājarṣibhir yātā puṇyakṛdbhir yudhiṣṭhira / manvādibhir mahārāja tīrthayātrā bhayāpahā // 3.90.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānṛjur nākṛtātmā ca nāvaidyo na ca pāpakṛt / snāti tīrtheṣu kauravya na ca vakramatir naraḥ // 3.90.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ tu dharmamatir nityaṃ dharmajñaḥ satyasaṃgaraḥ / vimuktaḥ sarvapāpebhyo bhūya eva bhaviṣyasi // 3.90.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā bhagīratho rājā rājānaś ca gayādayaḥ / yathā yayātiḥ kaunteya tathā tvam api pāṇḍava // 3.90.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na harṣāt saṃprapaśyāmi vākyasyāsyottaraṃ kva cit / smared dhi devarājo yaṃ kiṃ nāmābhyadhikaṃ tataḥ // 3.90.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatā saṃgamo yasya bhrātā yasya dhanaṃjayaḥ / vāsavaḥ smarate yasya ko nāmābhyadhikas tataḥ // 3.90.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca māṃ bhagavān āha tīrthānāṃ darśanaṃ prati / dhaumyasya vacanād eṣā buddhiḥ pūrvaṃ kṛtaiva me // 3.90.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad yadā manyase brahman gamanaṃ tīrthadarśane / tadaiva gantāsmi dṛḍham eṣa me niścayaḥ paraḥ // 3.90.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gamane kṛtabuddhiṃ taṃ pāṇḍavaṃ lomaśo 'bravīt / laghur bhava mahārāja laghuḥ svairaṃ gamiṣyasi // 3.90.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bikṣābhujo nivartantāṃ brāhmaṇā yatayaś ca ye / ye cāpy anugatāḥ paurā rājabhaktipuraskṛtāḥ // 3.90.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraṃ mahārājam abhigacchantu caiva te / sa dāsyati yathākālam ucitā yasya yā bhṛtiḥ // 3.90.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ced yathocitāṃ vṛttiṃ na dadyān manujeśvaraḥ / asmatpriyahitārthāya pāñcālyo vaḥ pradāsyati // 3.90.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhūyiṣṭhaśaḥ paurā gurubhārasamāhitāḥ / viprāś ca yatayo yuktā jagmur nāgapuraṃ prati // 3.90.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān sarvān dharmarājasya premṇā rājāmbikāsutaḥ / pratijagrāha vidhivad dhanaiś ca samatarpayat // 3.90.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ kuntīsuto rājā laghubhir brāhmaṇaiḥ saha / lomaśena ca suprītas trirātraṃ kāmyake 'vasat // 3.90.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prayāntaṃ kaunteyaṃ brāhmaṇā vanavāsinaḥ / abhigamya tadā rājann idaṃ vacanam abruvan // 3.91.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rājaṃs tīrthāni gantāsi puṇyāni bhrātṛbhiḥ saha / devarṣiṇā ca sahito lomaśena mahātmanā // 3.91.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asmān api mahārāja netum arhasi pāṇḍava / asmābhir hi na śakyāni tvad ṛte tāni kaurava // 3.91.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvāpadair upasṛṣṭāni durgāṇi viṣamāṇi ca / agamyāni narair alpais tīrthāni manujeśvara // 3.91.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavanto bhrātaraḥ śūrā dhanurdharavarāḥ sadā / bhavadbhiḥ pālitāḥ śūrair gacchema vayam apy uta // 3.91.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatprasādād dhi vayaṃ prāpnuyāma phalaṃ śubham / tīrthānāṃ pṛthivīpāla vratānāṃ ca viśāṃ pate // 3.91.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tava vīryaparitrātāḥ śuddhās tīrthapariplutāḥ / bhavema dhūtapāpmānas tīrthasaṃdarśanān nṛpa // 3.91.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān api narendrasya kārtavīryasya bhārata / aṣṭakasya ca rājarṣer lomapādasya caiva ha // 3.91.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharatasya ca vīrasya sārvabhaumasya pārthiva / dhruvaṃ prāpsyasi duṣprāpāṃl lokāṃs tīrthapariplutaḥ // 3.91.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāsādīni tīrthāni mahendrādīṃś ca parvatān / gaṅgādyāḥ saritaś caiva plakṣādīṃś ca vanaspatīn // 3.91.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā saha mahīpāla draṣṭum icchāmahe vayam // 3.91.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadi te brāhmaṇeṣv asti kā cit prītir janādhipa / kuru kṣipraṃ vaco 'smākaṃ tataḥ śreyo 'bhipatsyase // 3.91.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthāni hi mahābāho tapovighnakaraiḥ sadā / anukīrṇāni rakṣobhis tebhyo nas trātum arhasi // 3.91.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthāny uktāni dhaumyena nāradena ca dhīmatā / yāny uvāca ca devarṣir lomaśaḥ sumahātapāḥ // 3.91.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhivat tāni sarvāṇi paryaṭasva narādhipa / dhūtapāpmā sahāsmābhir lomaśena ca pālitaḥ // 3.91.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tathā pūjyamānas tair harṣād aśrupariplutaḥ / bhīmasenādibhir vīrair bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ // 3.91.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāḍham ity abravīt sarvāṃs tān ṛṣīn pāṇḍavarṣabhaḥ // 3.91.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) lomaśaṃ samanujñāpya dhaumyaṃ caiva purohitam / tataḥ sa pāṇḍavaśreṣṭho bhrātṛbhiḥ sahito vaśī // 3.91.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadyā cānavadyāṅgyā gamanāya mano dadhe // 3.91.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha vyāso mahābhāgas tathā nāradaparvatau / kāmyake pāṇḍavaṃ draṣṭuṃ samājagmur manīṣiṇaḥ // 3.91.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ yudhiṣṭhiro rājā pūjāṃ cakre yathāvidhi / satkṛtās te mahābhāgā yudhiṣṭhiram athābruvan // 3.91.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhira yamau bhīma manasā kurutārjavam / manasā kṛtaśaucā vai śuddhās tīrthāni gacchata // 3.91.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarīraniyamaṃ hy āhur brāhmaṇā mānuṣaṃ vratam / manoviśuddhāṃ buddhiṃ ca daivam āhur vrataṃ dvijāḥ // 3.91.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mano hy aduṣṭaṃ śūrāṇāṃ paryāptaṃ vai narādhipa / maitrīṃ buddhiṃ samāsthāya śuddhās tīrthāni gacchata // 3.91.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te yūyaṃ mānasaiḥ śuddhāḥ śarīraniyamavrataiḥ / daivaṃ vrataṃ samāsthāya yathoktaṃ phalam āpsyatha // 3.91.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tatheti pratijñāya kṛṣṇayā saha pāṇḍavāḥ / kṛtasvastyayanāḥ sarve munibhir divyamānuṣaiḥ // 3.91.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lomaśasyopasaṃgṛhya pādau dvaipāyanasya ca / nāradasya ca rājendra devarṣeḥ parvatasya ca // 3.91.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhaumyena sahitā vīrās tathānyair vanavāsibhiḥ / mārgaśīrṣyām atītāyāṃ puṣyeṇa prayayus tataḥ // 3.91.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaṭhināni samādāya cīrājinajaṭādharāḥ / abhedyaiḥ kavacair yuktās tīrthāny anvacaraṃs tadā // 3.91.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasenādibhir bhṛtyai rathaiḥ paricaturdaśaiḥ / mahānasavyāpṛtaiś ca tathānyaiḥ paricārakaiḥ // 3.91.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sāyudhā baddhaniṣṭriṃśās tūṇavantaḥ samārgaṇāḥ / prāṅmukhāḥ prayayur vīrāḥ pāṇḍavā janamejaya // 3.91.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vai nirguṇam ātmānaṃ manye devarṣisattama / tathāsmi duḥkhasaṃtapto yathā nānyo mahīpatiḥ // 3.92.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parāṃś ca nirguṇān manye na ca dharmaratān api / te ca lomaśa loke 'sminn ṛdhyante kena ketunā // 3.92.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātra duḥkhaṃ tvayā rājan kāryaṃ pārtha kathaṃ cana / yad adharmeṇa vardherann adharmarucayo janāḥ // 3.92.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vardhaty adharmeṇa naras tato bhadrāṇi paśyati / tataḥ sapatnāñ jayati samūlas tu vinaśyati // 3.92.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) mayā hi dṛṣṭā daiteyā dānavāś ca mahīpate / vardhamānā hy adharmeṇa kṣayaṃ copagatāḥ punaḥ // 3.92.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) purā devayuge caiva dṛṣṭaṃ sarvaṃ mayā vibho / arocayan surā dharmaṃ dharmaṃ tatyajire 'surāḥ // 3.92.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthāni devā viviśur nāviśan bhāratāsurāḥ / tān adharmakṛto darpaḥ pūrvam eva samāviśat // 3.92.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) darpān mānaḥ samabhavan mānāt krodho vyajāyata / krodhād ahrīs tato 'lajjā vṛttaṃ teṣāṃ tato 'naśat // 3.92.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tān alajjān gatahrīkān hīnavṛttān vṛthāvratān / kṣamā lakṣmīś ca dharmaś ca nacirāt prajahus tataḥ // 3.92.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lakṣmīs tu devān agamad alakṣmīr asurān nṛpa // 3.92.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tān alakṣmīsamāviṣṭān darpopahatacetasaḥ / daiteyān dānavāṃś caiva kalir apy āviśat tataḥ // 3.92.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān alakṣmīsamāviṣṭān dānavān kalinā tathā / darpābhibhūtān kaunteya kriyāhīnān acetasaḥ // 3.92.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mānābhibhūtān acirād vināśaḥ pratyapadyata / niryaśasyās tato daityāḥ kṛtsnaśo vilayaṃ gatāḥ // 3.92.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) devās tu sāgarāṃś caiva saritaś ca sarāṃsi ca / abhyagacchan dharmaśīlāḥ puṇyāny āyatanāni ca // 3.92.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tapobhiḥ kratubhir dānair āśīrvādaiś ca pāṇḍava / prajahuḥ sarvapāpāni śreyaś ca pratipedire // 3.92.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ hi dānavantaś ca kriyāvantaś ca sarvaśaḥ / tīrthāny agacchan vibudhās tenāpur bhūtim uttamām // 3.92.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tathā tvam api rājendra snātvā tīrtheṣu sānujaḥ / punar vetsyasi tāṃ lakṣmīm eṣa panthāḥ sanātanaḥ // 3.92.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaiva hi nṛgo rājā śibir auśīnaro yathā / bhagīratho vasumanā gayaḥ pūruḥ purūravāḥ // 3.92.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) caramāṇās tapo nityaṃ sparśanād ambhasaś ca te / tīrthābhigamanāt pūtā darśanāc ca mahātmanām // 3.92.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alabhanta yaśaḥ puṇyaṃ dhanāni ca viśāṃ pate / tathā tvam api rājendra labdhāsi vipulāṃ śriyam // 3.92.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā cekṣvākur acarat saputrajanabāndhavaḥ / mucukundo 'tha māndhātā maruttaś ca mahīpatiḥ // 3.92.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kīrtiṃ puṇyām avindanta yathā devās tapobalāt / devarṣayaś ca kārtsnyena tathā tvam api vetsyase // 3.92.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrās tu darpeṇa mohena ca vaśīkṛtāḥ / nacirād vinaśiṣyanti daityā iva na saṃśayaḥ // 3.92.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tathā sahitā vīrā vasantas tatra tatra ha / krameṇa pṛthivīpāla naimiṣāraṇyam āgatāḥ // 3.93.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tīrtheṣu puṇyeṣu gomatyāḥ pāṇḍavā nṛpa / kṛtābhiṣekāḥ pradadur gāś ca vittaṃ ca bhārata // 3.93.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatra devān pitṝn viprāṃs tarpayitvā punaḥ punaḥ / kanyātīrthe 'śvatīrthe ca gavāṃ tīrthe ca kauravāḥ // 3.93.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vālakoṭyāṃ vṛṣaprasthe girāv uṣya ca pāṇḍavāḥ / bāhudāyāṃ mahīpāla cakruḥ sarve 'bhiṣecanam // 3.93.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayāge devayajane devānāṃ pṛthivīpate / ūṣur āplutya gātrāṇi tapaś cātasthur uttamam // 3.93.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gaṅgāyamunayoś caiva saṃgame satyasaṃgarāḥ / vipāpmāno mahātmāno viprebhyaḥ pradadur vasu // 3.93.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasvijanajuṣṭāṃ ca tato vedīṃ prajāpateḥ / jagmuḥ pāṇḍusutā rājan brāhmaṇaiḥ saha bhārata // 3.93.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te nyavasan vīrās tapaś cātasthur uttamam / saṃtarpayantaḥ satataṃ vanyena haviṣā dvijān // 3.93.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato mahīdharaṃ jagmur dharmajñenābhisatkṛtam / rājarṣiṇā puṇyakṛtā gayenānupamadyute // 3.93.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) saro gayaśiro yatra puṇyā caiva mahānadī / ṛṣijuṣṭaṃ supuṇyaṃ tat tīrthaṃ brahmasarottamam // 3.93.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyo bhagavān yatra gato vaivasvataṃ prati / uvāsa ca svayaṃ yatra dharmo rājan sanātanaḥ // 3.93.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāsāṃ saritāṃ caiva samudbhedo viśāṃ pate / yatra saṃnihito nityaṃ mahādevaḥ pinākadhṛk // 3.93.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te pāṇḍavā vīrāś cāturmāsyais tadejire / ṛṣiyajñena mahatā yatrākṣayavaṭo mahān // 3.93.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) brāhmaṇās tatra śataśaḥ samājagmus tapodhanāḥ / cāturmāsyenāyajanta ārṣeṇa vidhinā tadā // 3.93.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tatra vidyātaponityā brāhmaṇā vedapāragāḥ / kathāḥ pracakrire puṇyāḥ sadasisthā mahātmanām // 3.93.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vidyāvratasnātaḥ kaumāraṃ vratam āsthitaḥ / śamaṭho 'kathayad rājann āmūrtarayasaṃ gayam // 3.93.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amūrtarayasaḥ putro gayo rājarṣisattamaḥ / puṇyāni yasya karmāṇi tāni me śṛṇu bhārata // 3.93.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya yajño babhūveha bahvanno bahudakṣiṇaḥ / yatrānnaparvatā rājañ śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.93.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghṛtakulyāś ca dadhnaś ca nadyo bahuśatās tathā / vyañjanānāṃ pravāhāś ca mahārhāṇāṃ sahasraśaḥ // 3.93.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahany ahani cāpy etad yācatāṃ saṃpradīyate / anyat tu brāhmaṇā rājan bhuñjate 'nnaṃ susaṃskṛtam // 3.93.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vai dakṣiṇākāle brahmaghoṣo divaṃ gataḥ / na sma prajñāyate kiṃ cid brahmaśabdena bhārata // 3.93.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyena caratā rājan bhūr diśaḥ khaṃ nabhas tathā / āpūrṇam āsīc chabdena tad apy āsīn mahādbhutam // 3.93.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra sma gāthā gāyanti manuṣyā bharatarṣabha / annapānaiḥ śubhais tṛptā deśe deśe suvarcasaḥ // 3.93.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gayasya yajñe ke tv adya prāṇino bhoktum īpsavaḥ / yatra bhojanaśiṣṭasya parvatāḥ pañcaviṃśatiḥ // 3.93.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na sma pūrve janāś cakrur na kariṣyanti cāpare / gayo yad akarod yajñe rājarṣir amitadyutiḥ // 3.93.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu devā haviṣā gayena paritarpitāḥ / punaḥ śakṣyanty upādātum anyair dattāni kāni cit // 3.93.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃvidhāḥ subahavas tasya yajñe mahātmanaḥ / babhūvur asya sarasaḥ samīpe kurunandana // 3.93.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tataḥ saṃprasthito rājā kaunteyo bhūridakṣiṇaḥ / agastyāśramam āsādya durjayāyām uvāsa ha // 3.94.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vai lomaśaṃ rājā papraccha vadatāṃ varaḥ / agastyeneha vātāpiḥ kimartham upaśāmitaḥ // 3.94.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīd vā kiṃprabhāvaś ca sa daityo mānavāntakaḥ / kimarthaṃ codgato manyur agastyasya mahātmanaḥ // 3.94.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ilvalo nāma daiteya āsīt kauravanandana / maṇimatyāṃ puri purā vātāpis tasya cānujaḥ // 3.94.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa brāhmaṇaṃ tapoyuktam uvāca ditinandanaḥ / putraṃ me bhagavān ekam indratulyaṃ prayacchatu // 3.94.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai sa brāhmaṇo nādāt putraṃ vāsavasaṃmitam / cukrodha so 'suras tasya brāhmaṇasya tato bhṛśam // 3.94.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāhvayati yaṃ vācā gataṃ vaivasvatakṣayam / sa punar deham āsthāya jīvan sma pratidṛśyate // 3.94.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vātāpim asuraṃ chāgaṃ kṛtvā susaṃskṛtam / taṃ brāhmaṇaṃ bhojayitvā punar eva samāhvayat // 3.94.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tasya pārśvaṃ vinirbhidya brāhmaṇasya mahāsuraḥ / vātāpiḥ prahasan rājan niścakrāma viśāṃ pate // 3.94.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa brāhmaṇān rājan bhojayitvā punaḥ punaḥ / hiṃsayām āsa daiteya ilvalo duṣṭacetanaḥ // 3.94.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyaś cāpi bhagavān etasmin kāla eva tu / pitṝn dadarśa garte vai lambamānān adhomukhān // 3.94.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) so 'pṛcchal lambamānāṃs tān bhavanta iha kiṃparāḥ / saṃtānahetor iti te tam ūcur brahmavādinaḥ // 3.94.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) te tasmai kathayām āsur vayaṃ te pitaraḥ svakāḥ / gartam etam anuprāptā lambāmaḥ prasavārthinaḥ // 3.94.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi no janayethās tvam agastyāpatyam uttamam / syān no 'smān nirayān mokṣas tvaṃ ca putrāpnuyā gatim // 3.94.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tān uvāca tejasvī satyadharmaparāyaṇaḥ / kariṣye pitaraḥ kāmaṃ vyetu vo mānaso jvaraḥ // 3.94.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prasavasaṃtānaṃ cintayan bhagavān ṛṣiḥ / ātmanaḥ prasavasyārthe nāpaśyat sadṛśīṃ striyam // 3.94.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasya tasya sattvasya tat tad aṅgam anuttamam / saṃbhṛtya tatsamair aṅgair nirmame striyam uttamām // 3.94.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāṃ vidarbharājāya putrakāmāya tāmyate / nirmitām ātmano 'rthāya muniḥ prādān mahātapāḥ // 3.94.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tatra jajñe subhagā vidyutsaudāminī yathā / vibhrājamānā vapusā vyavardhata śubhānanā // 3.94.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) jātamātrāṃ ca tāṃ dṛṣṭvā vaidarbhaḥ pṛthivīpatiḥ / praharṣeṇa dvijātibhyo nyavedayata bhārata // 3.94.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyanandanta tāṃ sarve brāhmaṇā vasudhādhipa / lopāmudreti tasyāś ca cakrire nāma te dvijāḥ // 3.94.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavṛdhe sā mahārāja bibhratī rūpam uttamam / apsv ivotpalinī śīghram agner iva śikhā śubhā // 3.94.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ yauvanasthāṃ rājendra śataṃ kanyāḥ svalaṃkṛtāḥ / dāśīśataṃ ca kalyāṇīm upatasthur vaśānugāḥ // 3.94.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sā sma dāsīśatavṛtā madhye kanyāśatasya ca / āste tejasvinī kanyā rohiṇīva divi prabho // 3.94.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yauvanasthām api ca tāṃ śīlācārasamanvitām / na vavre puruṣaḥ kaś cid bhayāt tasya mahātmanaḥ // 3.94.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sā tu satyavatī kanyā rūpeṇāpsaraso 'py ati / toṣayām āsa pitaraṃ śīlena svajanaṃ tathā // 3.94.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vaidarbhīṃ tu tathāyuktāṃ yuvatīṃ prekṣya vai pitā / manasā cintayām āsa kasmai dadyāṃ sutām iti // 3.94.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tv amanyatāgastyo gārhasthye tāṃ kṣamām iti / tadābhigamya provāca vaidarbhaṃ pṛthivīpatim // 3.95.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rājan niveśe buddhir me vartate putrakāraṇāt / varaye tvāṃ mahīpāla lopāmudrāṃ prayaccha me // 3.95.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa muninā mahīpālo vicetanaḥ / pratyākhyānāya cāśaktaḥ pradātum api naicchata // 3.95.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa bhāryām abhyetya provāca pṛthivīpatiḥ / maharṣir vīryavān eṣa kruddhaḥ śāpāgninā dahet // 3.95.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ tathā duḥkhitaṃ dṛṣṭvā sabhāryaṃ pṛthivīpatim / lopāmudrābhigamyedaṃ kāle vacanam abravīt // 3.95.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na matkṛte mahīpāla pīḍām abhyetum arhasi / prayaccha mām agastyāya trāhy ātmānaṃ mayā pitaḥ // 3.95.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duhitur vacanād rājā so 'gastyāya mahātmane / lopāmudrāṃ tataḥ prādād vidhipūrvaṃ viśāṃ pate // 3.95.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpya bhāryām agastyas tu lopāmudrām abhāṣata / mahārhāṇy utsṛjaitāni vāsāṃsy ābharaṇāni ca // 3.95.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā darśanīyāni mahārhāṇi tanūni ca / samutsasarja rambhorūr vasanāny āyatekṣaṇā // 3.95.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cīrāṇi jagrāha valkalāny ajināni ca / samānavratacaryā ca babhūvāyatalocanā // 3.95.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgādvāram athāgamya bhagavān ṛṣisattamaḥ / ugram ātiṣṭhata tapaḥ saha patnyānukūlayā // 3.95.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sā prītyā bahumānāc ca patiṃ paryacarat tadā / agastyaś ca parāṃ prītiṃ bhāryāyām akarot prabhuḥ // 3.95.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bahutithe kāle lopāmudrāṃ viśāṃ pate / tapasā dyotitāṃ snātāṃ dadarśa bhagavān ṛṣiḥ // 3.95.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasyāḥ paricāreṇa śaucena ca damena ca / śriyā rūpeṇa ca prīto maithunāyājuhāva tām // 3.95.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā prāñjalir bhūtvā lajjamāneva bhāminī / tadā sapraṇayaṃ vākyaṃ bhagavantam athābravīt // 3.95.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃśayaṃ prajāhetor bhāryāṃ patir avindata / yā tu tvayi mama prītis tām ṛṣe kartum arhasi // 3.95.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā pitur gṛhe vipra prāsāde śayanaṃ mama / tathāvidhe tvaṃ śayane mām upaitum ihārhasi // 3.95.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) icchāmi tvāṃ sragviṇaṃ ca bhūṣaṇaiś ca vibhūṣitam / upasartuṃ yathākāmaṃ divyābharaṇabhūṣitā // 3.95.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na vai dhanāni vidyante lopāmudre tathā mama / yathāvidhāni kalyāṇi pitus tava sumadhyame // 3.95.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśo 'si tapasā sarvaṃ samāhartum iheśvara / kṣaṇena jīvaloke yad vasu kiṃ cana vidyate // 3.95.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etad yathāttha tvaṃ tapovyayakaraṃ tu me / yathā tu me na naśyeta tapas tan māṃ pracodaya // 3.95.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alpāvaśiṣṭaḥ kālo 'yam ṛtau mama tapodhana / na cānyathāham icchāmi tvām upaituṃ kathaṃ cana // 3.95.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na cāpi dharmam icchāmi viloptuṃ te tapodhana / etat tu me yathākāmaṃ saṃpādayitum arhasi // 3.95.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady eṣa kāmaḥ subhage tava buddhyā viniścitaḥ / hanta gacchāmy ahaṃ bhadre cara kāmam iha sthitā // 3.95.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato jagāma kauravya so 'gastyo bhikṣituṃ vasu / śrutarvāṇaṃ mahīpālaṃ yaṃ vedābhyadhikaṃ nṛpaiḥ // 3.96.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa viditvā tu nṛpatiḥ kumbhayonim upāgamat / viṣayānte sahāmātyaḥ pratyagṛhṇāt susatkṛtam // 3.96.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmai cārghyaṃ yathānyāyam ānīya pṛthivīpatiḥ / prāñjaliḥ prayato bhūtvā papracchāgamane 'rthitām // 3.96.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vittārthinam anuprāptaṃ viddhi māṃ pṛthivīpate / yathāśakty avihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha me // 3.96.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āyavyayau pūrṇau tasmai rājā nyavedayat / ato vidvann upādatsva yad atra vasu manyase // 3.96.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatir dvijaḥ / sarvathā prāṇināṃ pīḍām upādānād amanyata // 3.96.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śrutarvāṇam ādāya vadhryaśvam agamat tataḥ / sa ca tau viṣayasyānte pratyagṛhṇād yathāvidhi // 3.96.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor arghyaṃ ca pādyaṃ ca vadhryaśvaḥ pratyavedayat / anujñāpya ca papraccha prayojanam upakrame // 3.96.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vittakāmāv iha prāptau viddhy āvāṃ pṛthivīpate / yathāśakty avihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha nau // 3.96.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āyavyayau pūrṇau tābhyāṃ rājā nyavedayat / tato jñātvā samādattāṃ yad atra vyatiricyate // 3.96.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatir dvijaḥ / sarvathā prāṇināṃ pīḍām upādānād amanyata // 3.96.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurukutsaṃ tato jagmus trasadasyuṃ mahādhanam / agastyaś ca śrutarvā ca vadhryaśvaś ca mahīpatiḥ // 3.96.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trasadasyuś ca tān sarvān pratyagṛhṇād yathāvidhi / abhigamya mahārāja viṣayānte savāhanaḥ // 3.96.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arcayitvā yathānyāyam ikṣvākū rājasattamaḥ / samāśvastāṃs tato 'pṛcchat prayojanam upakrame // 3.96.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vittakāmān iha prāptān viddhi naḥ pṛthivīpate / yathāśakty avihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha naḥ // 3.96.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āyavyayau pūrṇau teṣāṃ rājā nyavedayat / ato jñātvā samādaddhvaṃ yad atra vyatiricyate // 3.96.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatir dvijaḥ / sarvathā prāṇināṃ pīḍām upādānād amanyata // 3.96.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarve sametyātha te nṛpās taṃ mahāmunim / idam ūcur mahārāja samavekṣya parasparam // 3.96.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ vai dānavo brahmann ilvalo vasumān bhuvi / tam abhikramya sarve 'dya vayaṃ yācāmahe vasu // 3.96.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tadāsīd rucitam ilvalasyopabhikṣaṇam / tatas te sahitā rājann ilvalaṃ samupādravan // 3.96.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ilvalas tān viditvā tu maharṣisahitān nṛpān / upasthitān sahāmātyo viṣayānte 'bhyapūjayat // 3.97.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tato 'suraśreṣṭha ātithyam akarot tadā / sa saṃskṛtena kauravya bhrātrā vātāpinā kila // 3.97.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājarṣayaḥ sarve viṣaṇṇā gatacetasaḥ / vātāpiṃ saṃskṛtaṃ dṛṣṭvā meṣabhūtaṃ mahāsuram // 3.97.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīd agastyas tān rājarṣīn ṛṣisattamaḥ / viṣādo vo na kartavyo ahaṃ bhokṣye mahāsuram // 3.97.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhuryāsanam athāsādya niṣasāda mahāmuniḥ / taṃ paryaveṣad daityendra ilvalaḥ prahasann iva // 3.97.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) agastya eva kṛtsnaṃ tu vātāpiṃ bubhuje tataḥ / bhuktavaty asuro ''hvānam akarot tasya ilvalaḥ // 3.97.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vāyuḥ prādurabhūd agastyasya mahātmanaḥ / ilvalaś ca viṣaṇṇo 'bhūd dṛṣṭvā jīrṇaṃ mahāsuram // 3.97.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) prāñjaliś ca sahāmātyair idaṃ vacanam abravīt / kimartham upayātāḥ stha brūta kiṃ karavāṇi vaḥ // 3.97.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyuvāca tato 'gastyaḥ prahasann ilvalaṃ tadā / īśaṃ hy asura vidmas tvāṃ vayaṃ sarve dhaneśvaram // 3.97.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ime ca nātidhanino dhanārthaś ca mahān mama / yathāśakty avihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha naḥ // 3.97.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'bhivādya tam ṛṣim ilvalo vākyam abravīt / ditsitaṃ yadi vetsi tvaṃ tato dāsyāmi te vasu // 3.97.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gavāṃ daśa sahasrāṇi rājñām ekaikaśo 'sura / tāvad eva suvarṇasya ditsitaṃ te mahāsura // 3.97.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahyaṃ tato vai dviguṇaṃ rathaś caiva hiraṇmayaḥ / manojavau vājinau ca ditsitaṃ te mahāsura // 3.97.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) jijñāsyatāṃ rathaḥ sadyo vyaktam eṣa hiraṇmayaḥ // 3.97.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jijñāsyamānaḥ sa rathaḥ kaunteyāsīd dhiraṇmayaḥ / tataḥ pravyathito daityo dadāv abhyadhikaṃ vasu // 3.97.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vivājaś ca suvājaś ca tasmin yuktau rathe hayau / ūhatus tau vasūny āśu tāny agastyāśramaṃ prati // 3.97.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvān rājñaḥ sahāgastyān nimeṣād iva bhārata // 3.97.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) agastyenābhyanujñātā jagmū rājarṣayas tadā / kṛtavāṃś ca muniḥ sarvaṃ lopāmudrācikīrṣitam // 3.97.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtavān asi tat sarvaṃ bhagavan mama kāṅkṣitam / utpādaya sakṛn mahyam apatyaṃ vīryavattaram // 3.97.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tuṣṭo 'ham asmi kalyāṇi tava vṛttena śobhane / vicāraṇām apatye tu tava vakṣyāmi tāṃ śṛṇu // 3.97.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasraṃ te 'stu putrāṇāṃ śataṃ vā daśasaṃmitam / daśa vā śatatulyāḥ syur eko vāpi sahasravat // 3.97.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasrasaṃmitaḥ putra eko me 'stu tapodhana / eko hi bahubhiḥ śreyān vidvān sādhur asādhubhiḥ // 3.97.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatheti pratijñāya tayā samabhavan muniḥ / samaye samaśīlinyā śraddhāvāñ śraddadhānayā // 3.97.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata ādhāya garbhaṃ tam agamad vanam eva saḥ / tasmin vanagate garbho vavṛdhe sapta śāradān // 3.97.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptame 'bde gate cāpi prācyavat sa mahākaviḥ / jvalann iva prabhāvena dṛḍhasyur nāma bhārata // 3.97.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāṅgopaniṣadān vedāñ japann eva mahāyaśāḥ // 3.97.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya putro 'bhavad ṛṣeḥ sa tejasvī mahān ṛṣiḥ / sa bāla eva tejasvī pitus tasya niveśane // 3.97.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) idhmānāṃ bhāram ājahre idhmavāhas tato 'bhavat // 3.97.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathāyuktaṃ ca taṃ dṛṣṭvā mumude sa munis tadā / lebhire pitaraś cāsya lokān rājan yathepsitān // 3.97.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyasyāśramaḥ khyātaḥ sarvartukusumānvitaḥ / prāhrādir evaṃ vātāpir agastyena vināśitaḥ // 3.97.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasyāyam āśramo rājan ramaṇīyo guṇair yutaḥ / eṣā bhāgīrathī puṇyā yatheṣṭam avagāhyatām // 3.97.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūya evāham icchāmi maharṣes tasya dhīmataḥ / karmaṇāṃ vistaraṃ śrotum agastyasya dvijottama // 3.98.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājan kathāṃ divyām adbhutām atimānuṣīm / agastyasya mahārāja prabhāvam amitātmanaḥ // 3.98.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsan kṛtayuge ghorā dānavā yuddhadurmadāḥ / kāleyā iti vikhyātā gaṇāḥ paramadāruṇāḥ // 3.98.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tu vṛtraṃ samāśritya nānāpraharaṇodyatāḥ / samantāt paryadhāvanta mahendrapramukhān surān // 3.98.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vṛtravadhe yatnam akurvaṃs tridaśāḥ purā / puraṃdaraṃ puraskṛtya brahmāṇam upatasthire // 3.98.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtāñjalīṃs tu tān sarvān parameṣṭhī uvāca ha / viditaṃ me surāḥ sarvaṃ yad vaḥ kāryaṃ cikīrṣitam // 3.98.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam upāyaṃ pravakṣyāmi yathā vṛtraṃ vadhiṣyatha / dadhīca iti vikhyāto mahān ṛṣir udāradhīḥ // 3.98.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ gatvā sahitāḥ sarve varaṃ vai saṃprayācata / sa vo dāsyati dharmātmā suprītenāntarātmanā // 3.98.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vācyaḥ sahitaiḥ sarvair bhavadbhir jayakāṅkṣibhiḥ / svāny asthīni prayaccheti trailokyasya hitāya vai // 3.98.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śarīraṃ samutsṛjya svāny asthīni pradāsyati // 3.98.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasyāsthibhir mahāghoraṃ vajraṃ saṃbhriyatāṃ dṛḍham / mahac chatruhaṇaṃ tīkṣṇaṃ ṣaḍaśraṃ bhīmanisvanam // 3.98.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena vajreṇa vai vṛtraṃ vadhiṣyati śatakratuḥ / etad vaḥ sarvam ākhyātaṃ tasmāc chīghraṃ vidhīyatām // 3.98.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tato devā anujñāpya pitāmaham / nārāyaṇaṃ puraskṛtya dadhīcasyāśramaṃ yayuḥ // 3.98.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarasvatyāḥ pare pāre nānādrumalatāvṛtam / ṣaṭpadodgītaninadair vighuṣṭaṃ sāmagair iva // 3.98.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) puṃskokilaravonmiśraṃ jīvaṃjīvakanāditam // 3.98.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mahiṣaiś ca varāhaiś ca sṛmaraiś camarair api / tatra tatrānucaritaṃ śārdūlabhayavarjitaiḥ // 3.98.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kareṇubhir vāraṇaiś ca prabhinnakaraṭāmukhaiḥ / saro 'vagāḍhaiḥ krīḍadbhiḥ samantād anunāditam // 3.98.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) siṃhavyāghrair mahānādān nadadbhir anunāditam / aparaiś cāpi saṃlīnair guhākandaravāsibhiḥ // 3.98.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu teṣv avakāśeṣu śobhitaṃ sumanoramam / triviṣṭapasamaprakhyaṃ dadhīcāśramam āgaman // 3.98.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpaśyan dadhīcaṃ te divākarasamadyutim / jājvalyamānaṃ vapuṣā yathā lakṣmyā pitāmaham // 3.98.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasya pādau surā rājann abhivādya praṇamya ca / ayācanta varaṃ sarve yathoktaṃ parameṣṭhinā // 3.98.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dadhīcaḥ paramapratītaḥ; surottamāṃs tān idam abhyuvāca / karomi yad vo hitam adya devāḥ; svaṃ cāpi dehaṃ tv aham utsṛjāmi // 3.98.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa evam uktvā dvipadāṃ variṣṭhaḥ; prāṇān vaśī svān sahasotsasarja / tataḥ surās te jagṛhuḥ parāsor; asthīni tasyātha yathopadeśam // 3.98.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prahṛṣṭarūpāś ca jayāya devās; tvaṣṭāram āgamya tam artham ūcuḥ / tvaṣṭā tu teṣāṃ vacanaṃ niśamya; prahṛṣṭarūpaḥ prayataḥ prayatnāt // 3.98.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] cakāra vajraṃ bhṛśam ugrarūpaṃ; kṛtvā ca śakraṃ sa uvāca hṛṣṭaḥ / anena vajrapravareṇa deva; bhasmīkuruṣvādya surārim ugram // 3.98.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato hatāriḥ sagaṇaḥ sukhaṃ vai; praśādhi kṛtsnaṃ tridivaṃ diviṣṭhaḥ / tvaṣṭrā tathoktaḥ sa puraṃdaras tu; vajraṃ prahṛṣṭaḥ prayato 'bhyagṛhṇāt // 3.98.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa vajrī balibhir daivatair abhirakṣitaḥ / āsasāda tato vṛtraṃ sthitam āvṛtya rodasī // 3.99.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kālakeyair mahākāyaiḥ samantād abhirakṣitam / samudyatapraharaṇaiḥ saśṛṅgair iva parvataiḥ // 3.99.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato yuddhaṃ samabhavad devānāṃ saha dānavaiḥ / muhūrtaṃ bharataśreṣṭha lokatrāsakaraṃ mahat // 3.99.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) udyatapratipiṣṭānāṃ khaḍgānāṃ vīrabāhubhiḥ / āsīt sutumulaḥ śabdaḥ śarīreṣv abhipātyatām // 3.99.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śirobhiḥ prapatadbhiś ca antarikṣān mahītalam / tālair iva mahīpāla vṛntād bhraṣṭair adṛśyata // 3.99.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te hemakavacā bhūtvā kāleyāḥ parighāyudhāḥ / tridaśān abhyavartanta dāvadagdhā ivādrayaḥ // 3.99.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ vegavatāṃ vegaṃ sahitānāṃ pradhāvatām / na śekus tridaśāḥ soḍhuṃ te bhagnāḥ prādravan bhayāt // 3.99.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā dravato bhītān sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ / vṛtre vivardhamāne ca kaśmalaṃ mahad āviśat // 3.99.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ śakraṃ kaśmalāviṣṭaṃ dṛṣṭvā viṣṇuḥ sanātanaḥ / svatejo vyadadhāc chakre balam asya vivardhayan // 3.99.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣṇunāpyāyitaṃ śakraṃ dṛṣṭvā devagaṇās tataḥ / svaṃ svaṃ tejaḥ samādadhyus tathā brahmarṣayo 'malāḥ // 3.99.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samāpyāyitaḥ śakro viṣṇunā daivataiḥ saha / ṛṣibhiś ca mahābhāgair balavān samapadyata // 3.99.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātvā balasthaṃ tridaśādhipaṃ tu; nanāda vṛtro mahato ninādān / tasya praṇādena dharā diśaś ca; khaṃ dyaur nagāś cāpi cacāla sarvam // 3.99.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato mahendraḥ paramābhitaptaḥ; śrutvā ravaṃ ghorarūpaṃ mahāntam / bhaye nimagnas tvaritaṃ mumoca; vajraṃ mahat tasya vadhāya rājan // 3.99.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa śakravajrābhihataḥ papāta; mahāsuraḥ kāñcanamālyadhārī / yathā mahāñ śailavaraḥ purastāt; sa mandaro viṣṇukarāt pramuktaḥ // 3.99.14 upendravajrā [11: jtjgg] tasmin hate daityavare bhayārtaḥ; śakraḥ pradudrāva saraḥ praveṣṭum / vajraṃ na mene svakarāt pramuktaṃ; vṛtraṃ hataṃ cāpi bhayān na mene // 3.99.15 indravajrā [11: ttjgg] sarve ca devā muditāḥ prahṛṣṭā; maharṣayaś cendram abhiṣṭuvantaḥ / sarvāṃś ca daityāṃs tvaritāḥ sametya; jaghnuḥ surā vṛtravadhābhitaptān // 3.99.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te vadhyamānās tridaśais tadānīṃ; samudram evāviviśur bhayārtāḥ / praviśya caivodadhim aprameyaṃ; jhaṣākulaṃ ratnasamākulaṃ ca // 3.99.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tadā sma mantraṃ sahitāḥ pracakrus; trailokyanāśārtham abhismayantaḥ / tatra sma ke cin matiniścayajñās; tāṃs tān upāyān anuvarṇayanti // 3.99.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ tu tatra kramakālayogād; ghorā matiś cintayatāṃ babhūva / ye santi vidyātapasopapannās; teṣāṃ vināśaḥ prathamaṃ tu kāryaḥ // 3.99.19 indravajrā [11: ttjgg] lokā hi sarve tapasā dhriyante; tasmāt tvaradhvaṃ tapasaḥ kṣayāya / ye santi ke cid dhi vasuṃdharāyāṃ; tapasvino dharmavidaś ca tajjñāḥ // 3.99.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ vadhaḥ kriyatāṃ kṣipram eva; teṣu pranaṣṭeṣu jagat pranaṣṭam // 3.99.20.2 ajñātasamavṛtta [5: tgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) evaṃ hi sarve gatabuddhibhāvā; jagadvināśe paramaprahṛṣṭāḥ / durgaṃ samāśritya mahormimantaṃ; ratnākaraṃ varuṇasyālayaṃ sma // 3.99.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samudraṃ te samāśritya vāruṇaṃ nidhim ambhasām / kāleyāḥ saṃpravartanta trailokyasya vināśane // 3.100.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te rātrau samabhikruddhā bhakṣayanti sadā munīn / āśrameṣu ca ye santi punyeṣv āyataneṣu ca // 3.100.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasiṣṭhasyāśrame viprā bhakṣitās tair durātmabhiḥ / aśītiśatam aṣṭau ca nava cānye tapasvinaḥ // 3.100.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cyavanasyāśramaṃ gatvā puṇyaṃ dvijaniṣevitam / phalamūlāśanānāṃ hi munīnāṃ bhakṣitaṃ śatam // 3.100.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ rātrau sma kurvanti viviśuś cārṇavaṃ divā / bharadvājāśrame caiva niyatā brahmacāriṇaḥ // 3.100.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāyvāhārāmbubhakṣāś ca viṃśatiḥ saṃnipātitāḥ // 3.100.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ krameṇa sarvāṃs tān āśramān dānavās tadā / niśāyāṃ paridhāvanti mattā bhujabalāśrayāt // 3.100.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālopasṛṣṭāḥ kāleyā ghnanto dvijagaṇān bahūn // 3.100.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) na cainān anvabudhyanta manujā manujottama / evaṃ pravṛttān daityāṃs tāṃs tāpaseṣu tapasviṣu // 3.100.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prabhāte samadṛśyanta niyatāhārakarśitāḥ / mahītalasthā munayaḥ śarīrair gatajīvitaiḥ // 3.100.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kṣīṇamāṃsair virudhirair vimajjāntrair visaṃdhibhiḥ / ākīrṇair ācitā bhūmiḥ śaṅkhānām iva rāśibhiḥ // 3.100.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kalaśair vipraviddhaiś ca sruvair bhagnais tathaiva ca / vikīrṇair agnihotraiś ca bhūr babhūva samāvṛtā // 3.100.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ naṣṭayajñotsavakriyam / jagad āsīn nirutsāhaṃ kāleyabhayapīḍitam // 3.100.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ prakṣīyamāṇāś ca mānavā manujeśvara / ātmatrāṇaparā bhītāḥ prādravanta diśo bhayāt // 3.100.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cid guhāḥ praviviśur nirjharāṃś cāpare śritāḥ / apare maraṇodvignā bhayāt prānān samutsṛjan // 3.100.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ke cid atra maheṣvāsāḥ śūrāḥ paramadarpitāḥ / mārgamāṇāḥ paraṃ yatnaṃ dānavānāṃ pracakrire // 3.100.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caitān adhijagmus te samudraṃ samupāśritān / śramaṃ jagmuś ca paramam ājagmuḥ kṣayam eva ca // 3.100.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jagaty upaśamaṃ yāte naṣṭayajñotsavakriye / ājagmuḥ paramām ārtiṃ tridaśā manujeśvara // 3.100.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametya samahendrāś ca bhayān mantraṃ pracakrire / nārāyaṇaṃ puraskṛtya vaikuṇṭham aparājitam // 3.100.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devāḥ sametās te tadocur madhusūdanam / tvaṃ naḥ sraṣṭā ca pātā ca bhartā ca jagataḥ prabho // 3.100.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā sṛṣṭam idaṃ sarvaṃ yac ceṅgaṃ yac ca neṅgati // 3.100.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvayā bhūmiḥ purā naṣṭā samudrāt puṣkarekṣaṇa / vārāhaṃ rūpam āsthāya jagadarthe samuddhṛtā // 3.100.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādidaityo mahāvīryo hiraṇyakaśipus tvayā / nārasiṃhaṃ vapuḥ kṛtvā sūditaḥ puruṣottama // 3.100.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ baliś cāpi mahāsuraḥ / vāmanaṃ vapur āśritya trailokyād bhraṃśitas tvayā // 3.100.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asuraś ca maheṣvāso jambha ity abhiviśrutaḥ / yajñakṣobhakaraḥ krūras tvayaiva vinipātitaḥ // 3.100.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evamādīni karmāṇi yeṣāṃ saṃkhyā na vidyate / asmākaṃ bhayabhītānāṃ tvaṃ gatir madhusūdana // 3.100.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tvāṃ deva deveśa lokārthaṃ jñāpayāmahe / rakṣa lokāṃś ca devāṃś ca śakraṃ ca mahato bhayāt // 3.100.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itaḥ pradānād vartante prajāḥ sarvāś caturvidhāḥ / tā bhāvitā bhāvayanti havyakavyair divaukasaḥ // 3.101.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) lokā hy evaṃ vartayanti anyonyaṃ samupāśritāḥ / tvatprasādān nirudvignās tvayaiva parirakṣitāḥ // 3.101.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ ca samanuprāptaṃ lokānāṃ bhayam uttamam / na ca jānīma keneme rātrau vadhyanti brāhmaṇāḥ // 3.101.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) kṣīṇeṣu ca brāhmaṇeṣu pṛthivī kṣayam eṣyati / tataḥ pṛthivyāṃ kṣīṇāyāṃ tridivaṃ kṣayam eṣyati // 3.101.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tvatprasādān mahābāho lokāḥ sarve jagatpate / vināśaṃ nādhigaccheyus tvayā vai parirakṣitāḥ // 3.101.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditaṃ me surāḥ sarvaṃ prajānāṃ kṣayakāraṇam / bhavatāṃ cāpi vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ vigatajvarāḥ // 3.101.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāleya iti vikhyāto gaṇaḥ paramadāruṇaḥ / taiś ca vṛtraṃ samāśritya jagat sarvaṃ prabādhitam // 3.101.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vṛtraṃ nihataṃ dṛṣṭvā sahasrākṣeṇa dhīmatā / jīvitaṃ parirakṣantaḥ praviṣṭā varuṇālayam // 3.101.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te praviśyodadhiṃ ghoraṃ nakragrāhasamākulam / utsādanārthaṃ lokānāṃ rātrau ghnanti munīn iha // 3.101.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na tu śakyāḥ kṣayaṃ netuṃ samudrāśrayagā hi te / samudrasya kṣaye buddhir bhavadbhiḥ saṃpradhāryatām // 3.101.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyena vinā ko hi śakto 'nyo 'rṇavaśoṣaṇe // 3.101.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vaco devā viṣṇunā samudāhṛtam / parameṣṭhinam ājñāpya agastyasyāśramaṃ yayuḥ // 3.101.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpaśyan mahātmānaṃ vāruṇiṃ dīptatejasam / upāsyamānam ṛṣibhir devair iva pitāmaham // 3.101.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te 'bhigamya mahātmānaṃ maitrāvaruṇim acyutam / āśramasthaṃ taporāśiṃ karmabhiḥ svair abhiṣṭuvan // 3.101.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nahuṣeṇābhitaptānāṃ tvaṃ lokānāṃ gatiḥ purā / bhraṃśitaś ca suraiśvaryāl lokārthaṃ lokakaṇṭakaḥ // 3.101.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhāt pravṛddhaḥ sahasā bhāskarasya nagottamaḥ / vacas tavānatikrāman vindhyaḥ śailo na vardhate // 3.101.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tamasā cāvṛte loke mṛtyunābhyarditāḥ prajāḥ / tvām eva nātham āsādya nirvṛtiṃ paramāṃ gatāḥ // 3.101.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmākaṃ bhayabhītānāṃ nityaśo bhagavān gatiḥ / tatas tv ārtāḥ prayācāmas tvāṃ varaṃ varado hy asi // 3.101.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ sahasā vindhyaḥ pravṛddhaḥ krodhamūrchitaḥ / etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa mahāmune // 3.102.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adrirājaṃ mahāśailaṃ maruṃ kanakaparvatam / udayāstamaye bhānuḥ pradakṣiṇam avartata // 3.102.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tu dṛṣṭvā tathā vindhyaḥ śailaḥ sūryam athābravīt / yathā hi merur bhavatā nityaśaḥ parigamyate // 3.102.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) pradakṣiṇaṃ ca kriyate mām evaṃ kuru bhāskara // 3.102.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) evam uktas tataḥ sūryaḥ śailendraṃ pratyabhāṣata / nāham ātmecchayā śaila karomy enaṃ pradakṣiṇam // 3.102.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa mārgaḥ pradiṣṭo me yenedaṃ nirmitaṃ jagat // 3.102.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktas tataḥ krodhāt pravṛddhaḥ sahasācalaḥ / sūryācandramasor mārgaṃ roddhum icchan paraṃtapa // 3.102.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devāḥ sahitāḥ sarva eva; sendrāḥ samāgamya mahādrirājam / nivārayām āsur upāyatas taṃ; na ca sma teṣāṃ vacanaṃ cakāra // 3.102.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athābhijagmur munim āśramasthaṃ; tapasvinaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham / agastyam atyadbhutavīryadīptaṃ; taṃ cārtham ūcuḥ sahitāḥ surās te // 3.102.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sūryācandramasor mārgaṃ nakṣatrāṇāṃ gatiṃ tathā / śailarājo vṛṇoty eṣa vindhyaḥ krodhavaśānugaḥ // 3.102.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ nivārayituṃ śakto nānyaḥ kaś cid dvijottama / ṛte tvāṃ hi mahābhāga tasmād enaṃ nivāraya // 3.102.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vacanaṃ vipraḥ surāṇāṃ śailam abhyagāt / so 'bhigamyābravīd vindhyaṃ sadāraḥ samupasthitaḥ // 3.102.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mārgam icchāmy ahaṃ dattaṃ bhavatā parvatottama / dakṣiṇām abhigantāsmi diśaṃ kāryeṇa kena cit // 3.102.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvadāgamanaṃ mahyaṃ tāvat tvaṃ pratipālaya / nivṛtte mayi śailendra tato vardhasva kāmataḥ // 3.102.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa samayaṃ kṛtvā vindhyenāmitrakarśana / adyāpi dakṣiṇād deśād vāruṇir na nivartate // 3.102.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ yathā vindhyo na vardhate / agastyasya prabhāvena yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi // 3.102.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāleyās tu yathā rājan suraiḥ sarvair niṣūditāḥ / agastyād varam āsādya tan me nigadataḥ śṛṇu // 3.102.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā maitrāvaruṇir abravīt / kimartham abhiyātāḥ stha varaṃ mattaḥ kim icchatha // 3.102.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tatas tena devās taṃ munim abruvan // 3.102.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ tvayecchāma kṛtaṃ maharṣe; mahārṇavaṃ pīyamānaṃ mahātman / tato vadhiṣyāma sahānubandhān; kāleyasaṃjñān suravidviṣas tān // 3.102.17 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā tatheti munir abravīt / kariṣye bhavatāṃ kāmaṃ lokānāṃ ca mahat sukham // 3.102.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato 'gacchat samudraṃ saritāṃ patim / ṛṣibhiś ca tapaḥsiddhaiḥ sārdhaṃ devaiś ca suvrataḥ // 3.102.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manuṣyoragagandharvayakṣakiṃpuruṣās tathā / anujagmur mahātmānaṃ draṣṭukāmās tad adbhutam // 3.102.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhyagacchan sahitāḥ samudraṃ bhīmanisvanam / nṛtyantam iva cormībhir valgantam iva vāyunā // 3.102.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) hasantam iva phenaughaiḥ skhalantaṃ kandareṣu ca / nānāgrāhasamākīrṇaṃ nānādvijagaṇāyutam // 3.102.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyasahitā devāḥ sagandharvamahoragāḥ / ṛṣayaś ca mahābhāgāḥ samāsedur mahodadhim // 3.102.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudraṃ sa samāsādya vāruṇir bhagavān ṛṣiḥ / uvāca sahitān devān ṛṣīṃś caiva samāgatān // 3.103.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa lokahitārthaṃ vai pibāmi varuṇālayam / bhavadbhir yad anuṣṭheyaṃ tac chīghraṃ saṃvidhīyatām // 3.103.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāvad uktvā vacanaṃ maitrāvaruṇir acyutaḥ / samudram apibat kruddhaḥ sarvalokasya paśyataḥ // 3.103.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pīyamānaṃ samudraṃ tu dṛṣṭvā devāḥ savāsavāḥ / vismayaṃ paramaṃ jagmuḥ stutibhiś cāpy apūjayan // 3.103.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ nas trātā vidhātā ca lokānāṃ lokabhāvanaḥ / tvatprasādāt samucchedaṃ na gacchet sāmaraṃ jagat // 3.103.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpūjyamānas tridaśair mahātmā; gandharvatūryeṣu nadatsu sarvaśaḥ / divyaiś ca puṣpair avakīryamāṇo; mahārṇavaṃ niḥsalilaṃ cakāra // 3.103.6 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) dṛṣṭvā kṛtaṃ niḥsalilaṃ mahārṇavaṃ; surāḥ samastāḥ paramaprahṛṣṭāḥ / pragṛhya divyāni varāyudhāni; tān dānavāñ jaghnur adīnasattvāḥ // 3.103.7 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) te vadhyamānās tridaśair mahātmabhir; mahābalair vegibhir unnadadbhiḥ / na sehire vegavatāṃ mahātmanāṃ; vegaṃ tadā dhārayituṃ divaukasām // 3.103.8 indravaṃśā [12: ttjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) te vadhyamānās tridaśair dānavā bhīmanisvanāḥ / cakruḥ sutumulaṃ yuddhaṃ muhūrtam iva bhārata // 3.103.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) te pūrvaṃ tapasā dagdhā munibhir bhāvitātmabhiḥ / yatamānāḥ paraṃ śaktyā tridaśair viniṣūditāḥ // 3.103.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te hemaniṣkābharaṇāḥ kuṇḍalāṅgadadhāriṇaḥ / nihatya bahv aśobhanta puṣpitā iva kiṃśukāḥ // 3.103.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) hataśeṣās tataḥ ke cit kāleyā manujottama / vidārya vasudhāṃ devīṃ pātālatalam āśritāḥ // 3.103.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nihatān dānavān dṛṣṭvā tridaśā munipuṃgavam / tuṣṭuvur vividhair vākyair idaṃ caivābruvan vacaḥ // 3.103.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatprasādān mahābhāga lokaiḥ prāptaṃ mahat sukham / tvattejasā ca nihatāḥ kāleyāḥ krūravikramāḥ // 3.103.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pūrayasva mahābāho samudraṃ lokabhāvana / yat tvayā salilaṃ pītaṃ tad asmin punar utsṛja // 3.103.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca bhagavān munipuṃgavaḥ / jīrṇaṃ tad dhi mayā toyam upāyo 'nyaḥ pracintyatām // 3.103.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pūraṇārthaṃ samudrasya bhavadbhir yatnam āsthitaiḥ // 3.103.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā tu vacanaṃ maharṣer bhāvitātmanaḥ / vismitāś ca viṣaṇṇāś ca babhūvuḥ sahitāḥ surāḥ // 3.103.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) parasparam anujñāpya praṇamya munipuṃgavam / prajāḥ sarvā mahārāja viprajagmur yathāgatam // 3.103.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tridaśā viṣṇunā sārdham upajagmuḥ pitāmaham / pūraṇārthaṃ samudrasya mantrayitvā punaḥ punaḥ // 3.103.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve sāgarasyābhipūraṇam // 3.103.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tān uvāca sametāṃs tu brahmā lokapitāmahaḥ / gacchadhvaṃ vibudhāḥ sarve yathākāmaṃ yathepsitam // 3.104.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahatā kālayogena prakṛtiṃ yāsyate 'rṇavaḥ / jñātīn vai kāraṇaṃ kṛtvā mahārājño bhagīrathāt // 3.104.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ vai jñātayo brahman kāraṇaṃ cātra kiṃ mune / kathaṃ samudraḥ pūrṇaś ca bhagīrathapariśramāt // 3.104.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana / kathyamānaṃ tvayā vipra rājñāṃ caritam uttamam // 3.104.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu viprendro dharmarājñā mahātmanā / kathayām āsa māhātmyaṃ sagarasya mahātmanaḥ // 3.104.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ikṣvākūṇāṃ kule jātaḥ sagaro nāma pārthivaḥ / rūpasattvabalopetaḥ sa cāputraḥ pratāpavān // 3.104.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa haihayān samutsādya tālajaṅghāṃś ca bhārata / vaśe ca kṛtvā rājño 'nyān svarājyam anvaśāsata // 3.104.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tasya bhārye tv abhavatāṃ rūpayauvanadarpite / vaidarbhī bharataśreṣṭha śaibyā ca bharatarṣabha // 3.104.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa putrakāmo nṛpatis tatāpa sumahat tapaḥ / patnībhyāṃ saha rājendra kailāsaṃ girim āśritaḥ // 3.104.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa tapyamānaḥ sumahat tapo yogasamanvitaḥ / āsasāda mahātmānaṃ tryakṣaṃ tripuramardanam // 3.104.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śaṃkaraṃ bhavam īśānaṃ śūlapāniṃ pinākinam / tryambakaṃ śivam ugreśaṃ bahurūpam umāpatim // 3.104.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ dṛṣṭvaiva varadaṃ patnībhyāṃ sahito nṛpaḥ / praṇipatya mahābāhuḥ putrārthaṃ samayācata // 3.104.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ prītimān haraḥ prāha sabhāryaṃ nṛpasattamam / yasmin vṛto muhūrte 'haṃ tvayeha nṛpate varam // 3.104.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi śūrāḥ samaradarpitāḥ / ekasyāṃ saṃbhaviṣyanti patnyāṃ tava narottama // 3.104.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te caiva sarve sahitāḥ kṣayaṃ yāsyanti pārthiva / eko vaṃśadharaḥ śūra ekasyāṃ saṃbhaviṣyati // 3.104.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu taṃ rudras tatraivāntaradhīyata // 3.104.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa cāpi sagaro rājā jagāma svaṃ niveśanam / patnībhyāṃ sahitas tāta so 'tihṛṣṭamanās tadā // 3.104.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyātha manujaśreṣṭha te bhārye kamalekṣaṇe / vaidarbhī caiva śaibyā ca garbhiṇyau saṃbabhūvatuḥ // 3.104.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kālena vaidarbhī garbhālābuṃ vyajāyata / śaibyā ca suṣuve putraṃ kumāraṃ devarūpiṇam // 3.104.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadālābuṃ samutsraṣṭuṃ manaś cakre sa pārthivaḥ / athāntarikṣāc chuśrāva vācaṃ gambhīranisvanām // 3.104.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rājan mā sāhasaṃ kārṣīḥ putrān na tyaktum arhasi / alābumadhyān niṣkṛṣya bījaṃ yatnena gopyatām // 3.104.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sopasvedeṣu pātreṣu ghṛtapūrṇeṣu bhāgaśaḥ / tataḥ putrasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ prāpsyasi pārthiva // 3.104.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahādevena diṣṭaṃ te putrajanma narādhipa / anena kramayogena mā te buddhir ato 'nyathā // 3.104.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvāntarikṣāc ca sa rājā rājasattama / yathoktaṃ tac cakārātha śraddadhad bharatarṣabha // 3.105.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi tasyāpratimatejasaḥ / rudraprasādād rājarṣeḥ samajāyanta pārthiva // 3.105.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te ghorāḥ krūrakarmāṇa ākāśaparisarpiṇaḥ / bahutvāc cāvajānantaḥ sarvāṃl lokān sahāmarān // 3.105.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tridaśāṃś cāpy abādhanta tathā gandharvarākṣasān / sarvāṇi caiva bhūtāni śūrāḥ samaraśālinaḥ // 3.105.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhyamānās tato lokāḥ sāgarair mandabuddhibhiḥ / brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmuḥ sahitāḥ sarvadaivataiḥ // 3.105.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān uvāca mahābhāgaḥ sarvalokapitāmahaḥ / gacchadhvaṃ tridaśāḥ sarve lokaiḥ sārdhaṃ yathāgatam // 3.105.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātidīrgheṇa kālena sāgarāṇāṃ kṣayo mahān / bhaviṣyati mahāghoraḥ svakṛtaiḥ karmabhiḥ surāḥ // 3.105.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tato devā lokāś ca manujeśvara / pitāmaham anujñāpya viprajagmur yathāgatam // 3.105.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kāle bahutithe vyatīte bharatarṣabha / dīkṣitaḥ sagaro rājā hayamedhena vīryavān // 3.105.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyāśvo vyacarad bhūmiṃ putraiḥ suparirakṣitaḥ // 3.105.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) samudraṃ sa samāsādya nistoyaṃ bhīmadarśanam / rakṣyamāṇaḥ prayatnena tatraivāntaradhīyata // 3.105.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te sāgarās tāta hṛtaṃ matvā hayottamam / āgamya pitur ācakhyur adṛśyaṃ turagaṃ hṛtam // 3.105.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenoktā dikṣu sarvāsu sarve mārgata vājinam // 3.105.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas te pitur ājñāya dikṣu sarvāsu taṃ hayam / amārganta mahārāja sarvaṃ ca pṛthivītalam // 3.105.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te sāgarāḥ sarve samupetya parasparam / nādhyagacchanta turagam aśvahartāram eva ca // 3.105.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āgamya pitaraṃ cocus tataḥ prāñjalayo 'grataḥ / sasamudravanadvīpā sanadīnadakandarā // 3.105.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saparvatavanoddeśā nikhilena mahī nṛpa // 3.105.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asmābhir vicitā rājañ śāsanāt tava pārthiva / na cāśvam adhigacchāmo nāśvahartāram eva ca // 3.105.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ sa rājā krodhamūrchitaḥ / uvāca vacanaṃ sarvāṃs tadā daivavaśān nṛpa // 3.105.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāgamāya gacchadhvaṃ bhūyo mārgata vājinam / yajñiyaṃ taṃ vinā hy aśvaṃ nāgantavyaṃ hi putrakāḥ // 3.105.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya tu saṃdeśaṃ tatas te sagarātmajāḥ / bhūya eva mahīṃ kṛtsnāṃ vicetum upacakramuḥ // 3.105.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāpaśyanta te vīrāḥ pṛthivīm avadāritām / samāsādya bilaṃ tac ca khanantaḥ sagarātmajāḥ // 3.105.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuddālair hreṣukaiś caiva samudram akhanaṃs tadā // 3.105.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa khanyamānaḥ sahitaiḥ sāgarair varuṇālayaḥ / agacchat paramām ārtiṃ dāryamāṇaḥ samantataḥ // 3.105.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) asuroragarakṣāṃsi sattvāni vividhāni ca / ārtanādam akurvanta vadhyamānāni sāgaraiḥ // 3.105.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chinnaśīrṣā videhāś ca bhinnajānvasthimastakāḥ / prāṇinaḥ samadṛśyanta śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.105.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ hi khanatāṃ teṣāṃ samudraṃ makarālayam / vyatītaḥ sumahān kālo na cāśvaḥ samadṛśyata // 3.105.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pūrvottare deśe samudrasya mahīpate / vidārya pātālam atha saṃkruddhāḥ sagarātmajāḥ // 3.105.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) apaśyanta hayaṃ tatra vicarantaṃ mahītale // 3.105.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kapilaṃ ca mahātmānaṃ tejorāśim anuttamam / tapasā dīpyamānaṃ taṃ jvālābhir iva pāvakam // 3.105.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te taṃ dṛṣṭvā hayaṃ rājan saṃprahṛṣṭatanūruhāḥ / anādṛtya mahātmānaṃ kapilaṃ kālacoditāḥ // 3.106.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkruddhāḥ samadhāvanta aśvagrahaṇakāṅkṣiṇaḥ // 3.106.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ kruddho mahārāja kapilo munisattamaḥ / vāsudeveti yaṃ prāhuḥ kapilaṃ munisattamam // 3.106.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cakṣur vivṛtaṃ kṛtvā tejas teṣu samutsṛjan / dadāha sumahātejā mandabuddhīn sa sāgarān // 3.106.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā bhasmasād bhūtān nāradaḥ sumahātapāḥ / sagarāntikam āgacchat tac ca tasmai nyavedayat // 3.106.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tac chrutvā vaco ghoraṃ rājā munimukhodgatam / muhūrtaṃ vimanā bhūtvā sthāṇor vākyam acintayat // 3.106.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānam ātmanāśvāsya hayam evānvacintayat // 3.106.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aṃśumantaṃ samāhūya asamajñaḥsutaṃ tadā / pautraṃ bharataśārdūla idaṃ vacanam abravīt // 3.106.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭis tāni sahasrāṇi putrāṇām amitaujasām / kāpilaṃ teja āsādya matkṛte nidhanaṃ gatāḥ // 3.106.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava cāpi pitā tāta parityakto mayānagha / dharmaṃ saṃrakṣamāṇena paurāṇāṃ hitam icchatā // 3.106.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ rājaśārdūlaḥ sagaraḥ putram ātmajam / tyaktavān dustyajaṃ vīraṃ tan me brūhi tapodhana // 3.106.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asamañjā iti khyātaḥ sagarasya suto hy abhūt / yaṃ śaibyā janayām āsa paurāṇāṃ sa hi dārakān // 3.106.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khureṣu krośato gṛhya nadyāṃ cikṣepa durbalān // 3.106.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ paurāḥ samājagmur bhayaśokapariplutāḥ / sagaraṃ cābhyayācanta sarve prāñjalayaḥ sthitāḥ // 3.106.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ nas trātā mahārāja paracakrādibhir bhayaiḥ / asamañjobhayād ghorāt tato nas trātum arhasi // 3.106.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurāṇāṃ vacanaṃ śrutvā ghoraṃ nṛpatisattamaḥ / muhūrtaṃ vimanā bhūtvā sacivān idam abravīt // 3.106.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asamañjāḥ purād adya suto me vipravāsyatām / yadi vo matpriyaṃ kāryam etac chīghraṃ vidhīyatām // 3.106.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā narendreṇa sacivās te narādhipa / yathoktaṃ tvaritāś cakrur yathājñāpitavān nṛpaḥ // 3.106.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ yathā putro mahātmanā / paurāṇāṃ hitakāmena sagareṇa vivāsitaḥ // 3.106.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṃśumāṃs tu maheṣvāso yad uktaḥ sagareṇa ha / tat te sarvaṃ pravakṣyāmi kīrtyamānaṃ nibodha me // 3.106.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pituś ca te 'haṃ tyāgena putrāṇāṃ nidhanena ca / alābhena tathāśvasya paritapyāmi putraka // 3.106.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasmād duḥkhābhisaṃtaptaṃ yajñavighnāc ca mohitam / hayasyānayanāt pautra narakān māṃ samuddhara // 3.106.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṃśumān evam uktas tu sagareṇa mahātmanā / jagāma duḥkhāt taṃ deśaṃ yatra vai dāritā mahī // 3.106.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa tu tenaiva mārgeṇa samudraṃ praviveśa ha / apaśyac ca mahātmānaṃ kapilaṃ turagaṃ ca tam // 3.106.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā tejaso rāśiṃ purāṇam ṛṣisattamam / praṇamya śirasā bhūmau kāryam asmai nyavedayat // 3.106.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prīto mahātejāḥ kalipo 'ṃśumato 'bhavat / uvāca cainaṃ dharmātmā varado 'smīti bhārata // 3.106.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa vavre turagaṃ tatra prathamaṃ yajñakāraṇāt / dvitīyam udakaṃ vavre pitṝṇāṃ pāvanepsayā // 3.106.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca mahātejāḥ kapilo munipuṃgavaḥ / dadāni tava bhadraṃ te yad yat prārthayase 'nagha // 3.106.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi kṣamā ca dharmaś ca satyaṃ cāpi pratiṣṭhitam / tvayā kṛtārthaḥ sagaraḥ putravāṃś ca tvayā pitā // 3.106.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tava caiva prabhāvena svargaṃ yāsyanti sāgarāḥ / pautraś ca te tripathagāṃ tridivād ānayiṣyati // 3.106.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pāvanārthaṃ sāgarāṇāṃ toṣayitvā maheśvaram // 3.106.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) hayaṃ nayasva bhadraṃ te yajñiyaṃ narapuṃgava / yajñaḥ samāpyatāṃ tāta sagarasya mahātmanaḥ // 3.106.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṃśumān evam uktas tu kapilena mahātmanā / ājagāma hayaṃ gṛhya yajñavāṭaṃ mahātmanaḥ // 3.106.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhivādya tataḥ pādau sagarasya mahātmanaḥ / mūrdhni tenāpy upāghrātas tasmai sarvaṃ nyavedayat // 3.106.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā dṛṣṭaṃ śrutaṃ cāpi sāgarāṇāṃ kṣayaṃ tathā / taṃ cāsmai hayam ācaṣṭa yajñavāṭam upāgatam // 3.106.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā sagaro rājā putrajaṃ duḥkham atyajat / aṃśumantaṃ ca saṃpūjya samāpayata taṃ kratum // 3.106.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāptayajñaḥ sagaro devaiḥ sarvaiḥ sabhājitaḥ / putratve kalpayām āsa samudraṃ varuṇālayam // 3.106.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) praśāsya suciraṃ kālaṃ rājyaṃ rājīvalocanaḥ / pautre bhāraṃ samāveśya jagāma tridivaṃ tadā // 3.106.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṃśumān api dharmātmā mahīṃ sāgaramekhalām / praśaśāsa mahārāja yathaivāsya pitāmahaḥ // 3.106.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya putraḥ samabhavad dilīpo nāma dharmavit / tasmai rājyaṃ samādhāya aṃśumān api saṃsthitaḥ // 3.106.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dilīpas tu tataḥ śrutvā pitṝṇāṃ nidhanaṃ mahat / paryatapyata duḥkhena teṣāṃ gatim acintayat // 3.106.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgāvataraṇe yatnaṃ sumahac cākaron nṛpaḥ / na cāvatārayām āsa ceṣṭamāno yathābalam // 3.106.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya putraḥ samabhavac chrīmān dharmaparāyaṇaḥ / bhagīratha iti khyātaḥ satyavāg anasūyakaḥ // 3.106.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) abhiṣicya tu taṃ rājye dilīpo vanam āśritaḥ / tapaḥsiddhisamāyogāt sa rājā bharatarṣabha // 3.106.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanāj jagāma tridivaṃ kālayogena bhārata // 3.106.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) sa tu rājā maheṣvāsaś cakravartī mahārathaḥ / babhūva sarvalokasya manonayananandanaḥ // 3.107.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śuśrāva mahābāhuḥ kapilena mahātmanā / pitṝṇāṃ nidhanaṃ ghoram aprāptiṃ tridivasya ca // 3.107.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājyaṃ sacive nyasya hṛdayena vidūyatā / jagāma himavatpārśvaṃ tapas taptuṃ nareśvaraḥ // 3.107.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārirādhayiṣur gaṅgāṃ tapasā dagdhakilbiṣaḥ / so 'paśyata naraśreṣṭha himavantaṃ nagottamam // 3.107.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṅgair bahuvidhākārair dhātumadbhir alaṃkṛtam / pavanālambibhir meghaiḥ pariṣvaktaṃ samantataḥ // 3.107.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadīkuñjanitambaiś ca sodakair upaśobhitam / guhākandarasaṃlīnaiḥ siṃhavyāghrair niṣevitam // 3.107.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakunaiś ca vicitrāṅgaiḥ kūjadbhir vividhā giraḥ / bhṛṅgarājais tathā haṃsair dātyūhair jalakukkuṭaiḥ // 3.107.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayūraiḥ śatapatraiś ca kokilair jīvajīvakaiḥ / cakorair asitāpāṅgais tathā putrapriyair api // 3.107.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jalasthāneṣu ramyeṣu padminībhiś ca saṃkulam / sārasānāṃ ca madhurair vyāhṛtaiḥ samalaṃkṛtam // 3.107.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kiṃnarair apsarobhiś ca niṣevitaśilātalam / diśāgajaviṣāṇāgraiḥ samantād ghṛṣṭapādapam // 3.107.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyādharānucaritaṃ nānāratnasamākulam / viṣolbaṇair bhujaṃgaiś ca dīptajihvair niṣevitam // 3.107.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kva cit kanakasaṃkāśaṃ kva cid rajatasaṃnibham / kva cid añjanapuñjābhaṃ himavantam upāgamat // 3.107.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu tatra naraśreṣṭhas tapo ghoraṃ samāśritaḥ / phalamūlāmbubhakṣo 'bhūt sahasraṃ parivatsarān // 3.107.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvatsarasahasre tu gate divye mahānadī / darśayām āsa taṃ gaṅgā tadā mūrtimatī svayam // 3.107.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim icchasi mahārāja mattaḥ kiṃ ca dadāni te / tad bravīhi naraśreṣṭha kariṣyāmi vacas tava // 3.107.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca rājā haimavatīṃ tadā / pitāmahā me varade kapilena mahānadi // 3.107.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) anveṣamāṇās turagaṃ nītā vaivasvatakṣayam // 3.107.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) ṣaṣṭis tāni sahasrāṇi sāgarāṇāṃ mahātmanām / kāpilaṃ teja āsādya kṣaṇena nidhanaṃ gatāḥ // 3.107.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām evaṃ vinaṣṭānāṃ svarge vāso na vidyate / yāvat tāni śarīrāṇi tvaṃ jalair nābhiṣiñcasi // 3.107.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargaṃ naya mahābhāge matpitṝn sagarātmajān / teṣām arthe 'bhiyācāmi tvām ahaṃ vai mahānadi // 3.107.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā vaco rājño gaṅgā lokanamaskṛtā / bhagīratham idaṃ vākyaṃ suprītā samabhāṣata // 3.107.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kariṣyāmi mahārāja vacas te nātra saṃśayaḥ / vegaṃ tu mama durdhāryaṃ patantyā gaganāc cyutam // 3.107.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śaktas triṣu lokeṣu kaś cid dhārayituṃ nṛpa / anyatra vibudhaśreṣṭhān nīlakaṇṭhān maheśvarāt // 3.107.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ toṣaya mahābāho tapasā varadaṃ haram / sa tu māṃ pracyutāṃ devaḥ śirasā dhārayiṣyati // 3.107.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kariṣyati ca te kāmaṃ pitṝṇāṃ hitakāmyayā // 3.107.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vaco rājan mahārājo bhagīrathaḥ / kailāsaṃ parvataṃ gatvā toṣayām āsa śaṃkaram // 3.107.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tena samāgamya kālayogena kena cit / agṛhṇāc ca varaṃ tasmād gaṅgāyā dhāraṇaṃ nṛpa // 3.107.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargavāsaṃ samuddiśya pitṝṇāṃ sa narottamaḥ // 3.107.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhagīrathavacaḥ śrutvā priyārthaṃ ca divaukasām / evam astv iti rājānaṃ bhagavān pratyabhāṣata // 3.108.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārayiṣye mahābāho gaganāt pracyutāṃ śivām / divyāṃ devanadīṃ puṇyāṃ tvatkṛte nṛpasattama // 3.108.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā mahābāho himavantam upāgamat / saṃvṛtaḥ pārṣadair ghorair nānāpraharaṇodyataiḥ // 3.108.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sthitvā naraśreṣṭhaṃ bhagīratham uvāca ha / prayācasva mahābāho śailarājasutāṃ nadīm // 3.108.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patamānāṃ saricchreṣṭhāṃ dhārayiṣye triviṣṭapāt // 3.108.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā vaco rājā śarveṇa samudāhṛtam / prayataḥ praṇato bhūtvā gaṅgāṃ samanucintayat // 3.108.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ puṇyajalā ramyā rājñā samanucintitā / īśānaṃ ca sthitaṃ dṛṣṭvā gaganāt sahasā cyutā // 3.108.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ pracyutāṃ tato dṛṣṭvā devāḥ sārdhaṃ maharṣibhiḥ / gandharvoragarakṣāṃsi samājagmur didṛkṣayā // 3.108.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ papāta gaganād gaṅgā himavataḥ sutā / samudbhrāntamahāvartā mīnagrāhasamākulā // 3.108.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃ dadhāra haro rājan gaṅgāṃ gaganamekhalām / lalāṭadeśe patitāṃ mālāṃ muktāmayīm iva // 3.108.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sā babhūva visarpantī tridhā rājan samudragā / phenapuñjākulajalā haṃsānām iva paṅktayaḥ // 3.108.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kva cid ābhogakuṭilā praskhalantī kva cit kva cit / svaphenapaṭasaṃvītā matteva pramadāvrajat // 3.108.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kva cit sā toyaninadair nadantī nādam uttamam // 3.108.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) evaṃ prakārān subahūn kurvantī gaganāc cyutā / pṛthivītalam āsādya bhagīratham athābravīt // 3.108.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) darśayasva mahārāja mārgaṃ kena vrajāmy aham / tvadartham avatīrṇāsmi pṛthivīṃ pṛthivīpate // 3.108.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā vaco rājā prātiṣṭhata bhagīrathaḥ / yatra tāni śarīrāṇi sāgarāṇāṃ mahātmanām // 3.108.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāvanārthaṃ naraśreṣṭha puṇyena salilena ha // 3.108.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gaṅgāyā dhāraṇaṃ kṛtvā haro lokanamaskṛtaḥ / kailāsaṃ parvataśreṣṭhaṃ jagāma tridaśaiḥ saha // 3.108.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudraṃ ca samāsādya gaṅgayā sahito nṛpaḥ / pūrayām āsa vegena samudraṃ varuṇālayam // 3.108.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duhitṛtve ca nṛpatir gaṅgāṃ samanukalpayat / pitṝṇāṃ codakaṃ tatra dadau pūrṇamanorathaḥ // 3.108.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ gaṅgā tripathagā yathā / pūraṇārthaṃ samudrasya pṛthivīm avatāritā // 3.108.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudraś ca yathā pītaḥ kāraṇārthe mahātmanā / vātāpiś ca yathā nītaḥ kṣayaṃ sa brahmahā prabho // 3.108.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyena mahārāja yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi // 3.108.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ prayātaḥ kaunteyaḥ krameṇa bharatarṣabha / nandām aparanandāṃ ca nadyau pāpabhayāpahe // 3.109.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa parvataṃ samāsādya hemakūṭam anāmayam / acintyān adbhutān bhāvān dadarśa subahūn nṛpaḥ // 3.109.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāco yatrābhavan meghā upalāś ca sahasraśaḥ / nāśaknuvaṃs tam āroḍhuṃ viṣaṇṇamanaso janāḥ // 3.109.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāyur nityaṃ vavau yatra nityaṃ devaś ca varṣati / sāyaṃ prātaś ca bhagavān dṛśyate havyavāhanaḥ // 3.109.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ bahuvidhān bhāvān adbhutān vīkṣya pāṇḍavaḥ / lomaśaṃ punar eva sma paryapṛcchat tad adbhutam // 3.109.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāśrutam idaṃ pūrvam asmābhir arikarśana / tad ekāgramanā rājan nibodha gadato mama // 3.109.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asminn ṛṣabhakūṭe 'bhūd ṛṣabho nāma tāpasaḥ / anekaśatavarṣāyus tapasvī kopano bhṛśam // 3.109.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai saṃbhāṣyamāṇo 'nyaiḥ kopād girim uvāca ha / ya iha vyāharet kaś cid upalān utsṛjes tadā // 3.109.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vātaṃ cāhūya mā śabdam ity uvāca sa tāpasaḥ / vyāharaṃś caiva puruṣo meghena vinivāryate // 3.109.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam etāni karmāṇi rājaṃs tena maharṣiṇā / kṛtāni kāni cit kopāt pratiṣiddhāni kāni cit // 3.109.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nandām abhigatān devān purā rājann iti śrutiḥ / anvapadyanta sahasā puruṣā devadarśinaḥ // 3.109.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te darśanam anicchanto devāḥ śakrapurogamāḥ / durgaṃ cakrur imaṃ deśaṃ giripratyūharūpakam // 3.109.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadā prabhṛti kaunteya narā girim imaṃ sadā / nāśaknuvan abhidraṣṭuṃ kuta evādhirohitum // 3.109.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātaptatapasā śakyo draṣṭum eṣa mahāgiriḥ / āroḍhuṃ vāpi kaunteya tasmān niyatavāg bhava // 3.109.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha devāḥ sadā sarve yajñān ājahrur uttamān / teṣām etāni liṅgāni dṛśyante 'dyāpi bhārata // 3.109.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśākāreva dūrveyaṃ saṃstīrṇeva ca bhūr iyam / yūpaprakārā bahavo vṛkṣāś ceme viśāṃ pate // 3.109.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) devāś ca ṛṣayaś caiva vasanty adyāpi bhārata / teṣāṃ sāyaṃ tathā prātar dṛśyate havyavāhanaḥ // 3.109.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihāplutānāṃ kaunteya sadyaḥ pāpmā vihanyate / kuruśreṣṭhābhiṣekaṃ vai tasmāt kuru sahānujaḥ // 3.109.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato nandāplutāṅgas tvaṃ kauśikīm abhiyāsyasi / viśvāmitreṇa yatrograṃ tapas taptam anuttamam // 3.109.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tatra samāplutya gātrāṇi sagaṇo nṛpaḥ / jagāma kauśikīṃ puṇyāṃ ramyāṃ śivajalāṃ nadīm // 3.109.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā devanadī puṇyā kauśikī bharatarṣabha / viśvāmitrāśramo ramya eṣa cātra prakāśate // 3.110.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśramaś caiva puṇyākhyaḥ kāśyapasya mahātmanaḥ / ṛśyaśṛṅgaḥ suto yasya tapasvī saṃyatendriyaḥ // 3.110.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapaso yaḥ prabhāvena varṣayām āsa vāsavam / anāvṛṣṭyāṃ bhayād yasya vavarṣa balavṛtrahā // 3.110.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgyāṃ jātaḥ sa tejasvī kāśyapasya sutaḥ prabhuḥ / viṣaye lomapādasya yaś cakārādbhutaṃ mahat // 3.110.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivartiteṣu sasyeṣu yasmai śāntāṃ dadau nṛpaḥ / lomapādo duhitaraṃ sāvitrīṃ savitā yathā // 3.110.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṛśyaśṛṅgaḥ kathaṃ mṛgyām utpannaḥ kāśyapātmajaḥ / viruddhe yonisaṃsarge kathaṃ ca tapasā yutaḥ // 3.110.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ ca bhayāc chakras tasya bālasya dhīmataḥ / anāvṛṣṭyāṃ pravṛttāyāṃ vavarṣa balavṛtrahā // 3.110.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃrūpā ca śāntābhūd rājaputrī yatavratā / lobhayām āsa yā ceto mṛgabhūtasya tasya vai // 3.110.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lomapādaś ca rājarṣir yadāśrūyata dhārmikaḥ / kathaṃ vai viṣaye tasya nāvarṣat pākaśāsanaḥ // 3.110.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etan me bhagavan sarvaṃ vistareṇa yathātatham / vaktum arhasi śuśrūṣor ṛṣyaśṛṅgasya ceṣṭitam // 3.110.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhāṇḍakasya brahmarṣes tapasā bhāvitātmanaḥ / amoghavīryasya sataḥ prajāpatisamadyuteḥ // 3.110.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) śṛṇu putro yathā jāta ṛśyaśṛṅgaḥ pratāpavān / mahāhrade mahātejā bālaḥ sthavirasaṃmataḥ // 3.110.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāhradaṃ samāsādya kāśyapas tapasi sthitaḥ / dīrghakālaṃ pariśrānta ṛṣir devarṣisaṃmataḥ // 3.110.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya retaḥ pracaskanda dṛṣṭvāpsarasam urvaśīm / apsūpaspṛśato rājan mṛgī tac cāpibat tadā // 3.110.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saha toyena tṛṣitā sā garbhiṇy abhavan nṛpa / amoghatvād vidheś caiva bhāvitvād daivanirmitāt // 3.110.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyāṃ mṛgyāṃ samabhavat tasya putro mahān ṛṣiḥ / ṛśyaśṛṅgas taponityo vana eva vyavardhata // 3.110.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyarśyaśṛṅgaṃ śirasi rājann āsīn mahātmanaḥ / tenarśyaśṛṅga ity evaṃ tadā sa prathito 'bhavat // 3.110.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na tena dṛṣṭapūrvo 'nyaḥ pitur anyatra mānuṣaḥ / tasmāt tasya mano nityaṃ brahmacarye 'bhavan nṛpa // 3.110.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu sakhā daśarathasya vai / lomapāda iti khyāto aṅgānām īśvaro 'bhavat // 3.110.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena kāmaḥ kṛto mithyā brāhmaṇebhya iti śrutiḥ / sa brāhmaṇaiḥ parityaktas tadā vai jagatīpatiḥ // 3.110.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purohitāpacārāc ca tasya rājño yadṛcchayā / na vavarṣa sahasrākṣas tato 'pīḍyanta vai prajāḥ // 3.110.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa brāhmaṇān paryapṛcchat tapoyuktān manīṣiṇaḥ / pravarṣaṇe surendrasya samarthān pṛthivīpatiḥ // 3.110.22 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ pravarṣet parjanya upāyaḥ paridṛśyatām / tam ūcuś coditās tena svamatāni manīṣiṇaḥ // 3.110.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatra tv eko munivaras taṃ rājānam uvāca ha / kupitās tava rājendra brāhmaṇā niskṛtiṃ cara // 3.110.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṛśyaśṛṅgaṃ munisutam ānayasva ca pārthiva / vāneyam anabhijñaṃ ca nārīṇām ārjave ratam // 3.110.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa ced avatared rājan viṣayaṃ te mahātapāḥ / sadyaḥ pravarṣet parjanya iti me nātra saṃśayaḥ // 3.110.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etac chrutvā vaco rājan kṛtvā niskṛtim ātmanaḥ / sa gatvā punar āgacchat prasanneṣu dvijātiṣu // 3.110.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānam āgataṃ dṛṣṭvā pratisaṃjagṛhuḥ prajāḥ // 3.110.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'ṅgapatir āhūya sacivān mantrakovidān / ṛśyaśṛṅgāgame yatnam akaron mantraniścaye // 3.110.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'dhyagacchad upāyaṃ tu tair amātyaiḥ sahācyutaḥ / śāstrajñair alam arthajñair nītyāṃ ca pariniṣṭhitaiḥ // 3.110.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata ānāyayām āsa vāramukhyā mahīpatiḥ / veśyāḥ sarvatra niṣṇātās tā uvāca sa pārthivaḥ // 3.110.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛśyaśṛṅgam ṛṣeḥ putram ānayadhvam upāyataḥ / lobhayitvābhiviśvāsya viṣayaṃ mama śobhanāḥ // 3.110.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tā rājabhayabhītāś ca śāpabhītāś ca yoṣitaḥ / aśakyam ūcus tat kāryaṃ vivarṇā gatacetasaḥ // 3.110.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra tv ekā jaradyoṣā rājānam idam abravīt / prayatiṣye mahārāja tam ānetuṃ tapodhanam // 3.110.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhipretāṃs tu me kāmān samanujñātum arhasi / tataḥ śakṣye lobhayitum ṛśyaśṛṅgam ṛṣeḥ sutam // 3.110.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) tasyāḥ sarvam abhiprāyam anvajānāt sa pārthivaḥ / dhanaṃ ca pradadau bhūri ratnāni vividhāni ca // 3.110.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rūpeṇa saṃpannā vayasā ca mahīpate / striya ādāya kāś cit sā jagāma vanam añjasā // 3.110.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tu nāvyāśramaṃ cakre rājakāryārthasiddhaye / saṃdeśāc caiva nṛpateḥ svabuddhyā caiva bhārata // 3.111.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nānāpuṣpaphalair vṛkṣaiḥ kṛtrimair upaśobhitam / nānāgulmalatopetaiḥ svādukāmaphalapradaiḥ // 3.111.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva ramaṇīyaṃ tad atīva ca manoharam / cakre nāvyāśramaṃ ramyam adbhutopamadarśanam // 3.111.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nibadhya tāṃ nāvam adūre kāśyapāśramāt / cārayām āsa puruṣair vihāraṃ tasya vai muneḥ // 3.111.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato duhitaraṃ veśyā samādhāyetikṛtyatām / dṛṣṭvāntaraṃ kāśyapasya prāhiṇod buddhisaṃmatām // 3.111.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sā tatra gatvā kuśalā taponityasya saṃnidhau / āśramaṃ taṃ samāsādya dadarśa tam ṛṣeḥ sutam // 3.111.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kaccin mune kuśalaṃ tāpasānāṃ; kaccic ca vo mūlaphalaṃ prabhūtam / kaccid bhavān ramate cāśrame 'smiṃs; tvāṃ vai draṣṭuṃ sāṃpratam āgato 'smi // 3.111.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] kaccit tapo vardhate tāpasānāṃ; pitā ca te kaccid ahīnatejāḥ / kaccit tvayā prīyate caiva vipra; kaccit svādhyāyaḥ kriyate ṛśyaśṛṅga // 3.111.8 ajñātasamavṛtta [11: tttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ṛddho bhavāñ jyotir iva prakāśate; manye cāhaṃ tvām abhivādanīyam / pādyaṃ vai te saṃpradāsyāmi kāmād; yathādharmaṃ phalamūlāni caiva // 3.111.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg] kauśyāṃ bṛsyām āssva yathopajoṣaṃ; kṛṣṇājinenāvṛtāyāṃ sukhāyām / kva cāśramas tava kiṃ nāma cedaṃ; vrataṃ brahmaṃś carasi hi devavat tvam // 3.111.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [12: yBsy] mamāśramaḥ kāśyapaputra ramyas; triyojanaṃ śailam imaṃ pareṇa / tatra svadharmo 'nabhivādanaṃ no; na codakaṃ pādyam upaspṛśāmaḥ // 3.111.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] phalāni pakvāni dadāni te 'haṃ; bhallātakāny āmalakāni caiva / parūṣakānīṅgudadhanvanāni; priyālānāṃ kāmakāraṃ kuruṣva // 3.111.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sā tāni sarvāṇi visarjayitvā; bhakṣān mahārhān pradadau tato 'smai / tāny ṛśyaśṛṅgasya mahārasāni; bhṛśaṃ surūpāṇi ruciṃ dadur hi // 3.111.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dadau ca mālyāni sugandhavanti; citrāṇi vāsāṃsi ca bhānumanti / pānāni cāgryāṇi tato mumoda; cikrīḍa caiva prajahāsa caiva // 3.111.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sā kandukenāramatāsya mūle; vibhajyamānā phalitā lateva / gātraiś ca gātrāṇi niṣevamāṇā; samāśliṣac cāsakṛd ṛśyaśṛṅgam // 3.111.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarjān aśokāṃs tilakāṃś ca vṛkṣān; prapuṣpitān avanāmyāvabhajya / vilajjamāneva madābhibhūtā; pralobhayām āsa sutaṃ maharṣeḥ // 3.111.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] atharśyaśṛṅgaṃ vikṛtaṃ samīkṣya; punaḥ punaḥ pīḍya ca kāyam asya / avekṣamāṇā śanakair jagāma; kṛtvāgnihotrasya tadāpadeśam // 3.111.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasyāṃ gatāyāṃ madanena matto; vicetanaś cābhavad ṛśyaśṛṅgaḥ / tām eva bhāvena gatena śūnyo; viniḥśvasann ārtarūpo babhūva // 3.111.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato muhūrtād dharipiṅgalākṣaḥ; praveṣṭito romabhirā nakhāgrāt / svādhyāyavān vṛttasamādhiyukto; vibhāṇḍakaḥ kāśyapaḥ prādurāsīt // 3.111.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] so 'paśyad āsīnam upetya putraṃ; dhyāyantam ekaṃ viparītacittam / viniḥśvasantaṃ muhur ūrdhvadṛṣṭiṃ; vibhāṇḍakaḥ putram uvāca dīnam // 3.111.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na kalpyante samidhaḥ kiṃ nu tāta; kaccid dhutaṃ cāgnihotraṃ tvayādya / sunirṇiktaṃ sruksruvaṃ homadhenuḥ; kaccit savatsā ca kṛtā tvayādya // 3.111.21 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tttgl] na vai yathāpūrvam ivāsi putra; cintāparaś cāsi vicetanaś ca / dīno 'timātraṃ tvam ihādya kiṃ nu; pṛcchāmi tvāṃ ka ihādyāgato 'bhūt // 3.111.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ihāgato jaṭilo brahmacārī; na vai hrasvo nātidīrgho manasvī / suvarṇavarṇaḥ kamalāyatākṣaḥ; sutaḥ surāṇām iva śobhamānaḥ // 3.112.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] samṛddharūpaḥ saviteva dīptaḥ; suśuklakṛṣṇākṣataraś cakoraiḥ / nīlāḥ prasannāś ca jaṭāḥ sugandhā; hiraṇyarajjugrathitāḥ sudīrghāḥ // 3.112.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ādhārarūpā punar asya kaṇṭhe; vibhrājate vidyud ivāntarikṣe / dvau cāsya piṇḍāv adhareṇa kaṇṭham; ajātaromau sumanoharau ca // 3.112.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vilagnamadhyaś ca sa nābhideśe; kaṭiś ca tasyātikṛtapramāṇā / tathāsya cīrāntaritā prabhāti; hiraṇmayī mekhalā me yatheyam // 3.112.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] anyac ca tasyādbhutadarśanīyaṃ; vikūjitaṃ pādayoḥ saṃprabhāti / pāṇyoś ca tadvat svanavan nibaddhau; kalāpakāv akṣamālā yatheyam // 3.112.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] viceṣṭamānasya ca tasya tāni; kūjanti haṃsā sarasīva mattāḥ / cīrāṇi tasyādbhutadarśanāni; nemāni tadvan mama rūpavanti // 3.112.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vaktraṃ ca tasyādbhutadarśanīyaṃ; pravyāhṛtaṃ hlādayatīva cetaḥ / puṃskokilasyeva ca tasya vāṇī; tāṃ śṛṇvato me vyathito 'ntarātmā // 3.112.7 indravajrā [11: ttjgg] yathā vanaṃ mādhavamāsi madhye; samīritaṃ śvasanenābhivāti / tathā sa vāty uttamapuṇyagandhī; niṣevyamāṇaḥ pavanena tāta // 3.112.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], upendravajrā [11: jtjgg] susaṃyatāś cāpi jaṭā vibhaktā; dvaidhīkṛtā bhānti samā lalāṭe / karṇau ca citrair iva cakravālaiḥ; samāvṛtau tasya surūpavadbhiḥ // 3.112.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathā phalaṃ vṛttam atho vicitraṃ; samāhanat pāṇinā dakṣiṇena / tad bhūmim āsādya punaḥ punaś ca; samutpataty adbhutarūpam uccaiḥ // 3.112.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tac cāpi hatvā parivartate 'sau; vāterito vṛkṣa ivāvaghūrṇaḥ / taṃ prekṣya me putram ivāmarāṇāṃ; prītiḥ parā tāta ratiś ca jātā // 3.112.11 indravajrā [11: ttjgg] sa me samāśliṣya punaḥ śarīraṃ; jaṭāsu gṛhyābhyavanāmya vaktram / vaktreṇa vaktraṃ praṇidhāya śabdaṃ; cakāra tan me 'janayat praharṣam // 3.112.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na cāpi pādyaṃ bahu manyate 'sau; phalāni cemāni mayāhṛtāni / evaṃvrato 'smīti ca mām avocat; phalāni cānyāni navāny adān me // 3.112.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mayopayuktāni phalāni tāni; nemāni tulyāni rasena teṣām / na cāpi teṣāṃ tvag iyaṃ yathaiṣāṃ; sārāṇi naiṣām iva santi teṣām // 3.112.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] toyāni caivātirasāni mahyaṃ; prādāt sa vai pātum udārarūpaḥ / pītvaiva yāny abhyadhikaḥ praharṣo; mamābhavad bhūś caliteva cāsīt // 3.112.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] imāni citrāṇi ca gandhavanti; mālyāni tasyodgrathitāni paṭṭaiḥ / yāni prakīryeha gataḥ svam eva; sa āśramaṃ tapasā dyotamānaḥ // 3.112.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] gatena tenāsmi kṛto vicetā; gātraṃ ca me saṃparitapyatīva / icchāmi tasyāntikam āśu gantuṃ; taṃ ceha nityaṃ parivartamānam // 3.112.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] gacchāmi tasyāntikam eva tāta; kā nāma sā vratacaryā ca tasya / icchāmy ahaṃ carituṃ tena sārdhaṃ; yathā tapaḥ sa caraty ugrakarmā // 3.112.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] rakṣāṃsi caitāni caranti putra; rūpeṇa tenādbhutadarśanena / atulyarūpāṇy atighoravanti; vighnaṃ sadā tapasaś cintayanti // 3.113.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] surūparūpāṇi ca tāni tāta; pralobhayante vividhair upāyaiḥ / sukhāc ca lokāc ca nipātayanti; tāny ugrakarmāṇi munīn vaneṣu // 3.113.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na tāni seveta munir yatātmā; satāṃ lokān prārthayānaḥ kathaṃ cit / kṛtvā vighnaṃ tāpasānāṃ ramante; pāpācārās tapasas tāny apāpa // 3.113.3 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] asajjanenācaritāni putra; pāpāny apeyāni madhūni tāni / mālyāni caitāni na vai munīnāṃ; smṛtāni citrojjvalagandhavanti // 3.113.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] rakṣāṃsi tānīti nivārya putraṃ; vibhāṇḍakas tāṃ mṛgayāṃ babhūva / nāsādayām āsa yadā tryaheṇa; tadā sa paryāvavṛte ''śramāya // 3.113.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā punaḥ kāśyapo vai jagāma; phalāny āhartuṃ vidhinā śrāmaṇena / tadā punar lobhayituṃ jagāma; sā veśayoṣā munim ṛśyaśṛṅgam // 3.113.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [12: ytyj], upendravajrā [11: jtjgg] dṛṣṭvaiva tām ṛśyaśṛṅgaḥ prahṛṣṭaḥ; saṃbhrāntarūpo 'bhyapatat tadānīm / provāca caināṃ bhavato ''śramāya; gacchāva yāvan na pitā mamaiti // 3.113.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] tato rājan kāśyapasyaikaputraṃ; praveśya yogena vimucya nāvam / pralobhayantyo vividhair upāyair; ājagmur aṅgādhipateḥ samīpam // 3.113.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃsthāpya tām āśramadarśane tu; saṃtāritāṃ nāvam atīva śubhrām / tīrād upādāya tathaiva cakre; rājāśramaṃ nāma vanaṃ vicitram // 3.113.9 indravajrā [11: ttjgg] antaḥpure taṃ tu niveśya rājā; vibhāṇḍakasyātmajam ekaputram / dadarśa devaṃ sahasā pravṛṣṭam; āpūryamāṇaṃ ca jagaj jalena // 3.113.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa lomapādaḥ paripūrṇakāmaḥ; sutāṃ dadāv ṛśyaśṛṅgāya śāntām / krodhapratīkārakaraṃ ca cakre; gobhiś ca mārgeṣv abhikarṣaṇaṃ ca // 3.113.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vibhāṇḍakasyāvrajataḥ sa rājā; paśūn prabhūtān paśupāṃś ca vīrān / samādiśat putragṛddhī maharṣir; vibhāṇḍakaḥ paripṛcched yadā vaḥ // 3.113.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jBtgg] sa vaktavyaḥ prāñjalibhir bhavadbhiḥ; putrasya te paśavaḥ karṣaṇaṃ ca / kiṃ te priyaṃ vai kriyatāṃ maharṣe; dāsāḥ sma sarve tava vāci baddhāḥ // 3.113.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tBtgl], indravajrā [11: ttjgg] athopāyāt sa muniś caṇḍakopaḥ; svam āśramaṃ mūlaphalāni gṛhya / anveṣamāṇaś ca na tatra putraṃ; dadarśa cukrodha tato bhṛśaṃ saḥ // 3.113.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa kopena vidīryamāṇa; āśaṅkamāno nṛpater vidhānam / jagāma campāṃ pradidhakṣamāṇas; tam aṅgarājaṃ viṣayaṃ ca tasya // 3.113.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa vai śrāntaḥ kṣudhitaḥ kāśyapas tān; ghoṣān samāsāditavān samṛddhān / gopaiś ca tair vidhivat pūjyamāno; rājeva tāṃ rātrim uvāsa tatra // 3.113.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃprāpya satkāram atīva tebhyaḥ; provāca kasya prathitāḥ stha saumyāḥ / ūcus tatas te 'bhyupagamya sarve; dhanaṃ tavedaṃ vihitaṃ sutasya // 3.113.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] deśe tu deśe tu sa pūjyamānas; tāṃś caiva śṛṇvan madhurān pralāpān / praśāntabhūyiṣṭharajāḥ prahṛṣṭaḥ; samāsasādāṅgapatiṃ purastham // 3.113.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃpūjitas tena nararṣabheṇa; dadarśa putraṃ divi devaṃ yathendram / śāntāṃ snuṣāṃ caiva dadarśa tatra; saudāminīm uccarantīṃ yathaiva // 3.113.19 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) grāmāṃś ca ghoṣāṃś ca sutaṃ ca dṛṣṭvā; śāntāṃ ca śānto 'sya paraḥ sa kopaḥ / cakāra tasmai paramaṃ prasādaṃ; vibhāṇḍako bhūmipater narendra // 3.113.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tatra nikṣipya sutaṃ maharṣir; uvāca sūryāgnisamaprabhāvam / jāte putre vanam evāvrajethā; rājñaḥ priyāṇy asya sarvāṇi kṛtvā // 3.113.21 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg] sa tadvacaḥ kṛtavān ṛśyaśṛṅgo; yayau ca yatrāsya pitā babhūva / śāntā cainaṃ paryacarad yathāvat; khe rohiṇī somam ivānukūlā // 3.113.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] arundhatī vā subhagā vasiṣṭhaṃ; lopāmudrā vāpi yathā hy agastyam / nalasya vā damayantī yathābhūd; yathā śacī vajradharasya caiva // 3.113.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] nāḍāyanī cendrasenā yathaiva; vaśyā nityaṃ mudgalasyājamīḍha / tathā śāntā ṛśyaśṛṅgaṃ vanasthaṃ; prītyā yuktā paryacaran narendra // 3.113.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] tasyāśramaḥ puṇya eṣo vibhāti; mahāhradaṃ śobhayan puṇyakīrteḥ / atra snātaḥ kṛtakṛtyo viśuddhas; tīrthāny anyāny anusaṃyāhi rājan // 3.113.25 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: tttgl] tataḥ prayātaḥ kauśikyāḥ pāṇḍavo janamejaya / ānupūrvyeṇa sarvāṇi jagāmāyatanāny uta // 3.114.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa sāgaraṃ samāsādya gaṅgāyāḥ saṃgame nṛpa / nadīśatānāṃ pañcānāṃ madhye cakre samāplavam // 3.114.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ samudratīreṇa jagāma vasudhādhipaḥ / bhrātṛbhiḥ sahito vīraḥ kaliṅgān prati bhārata // 3.114.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete kaliṅgāḥ kaunteya yatra vaitaraṇī nadī / yatrāyajata dharmo 'pi devāñ śaraṇam etya vai // 3.114.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ṛṣibhiḥ samupāyuktaṃ yajñiyaṃ giriśobhitam / uttaraṃ tīram etad dhi satataṃ dvijasevitam // 3.114.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samena devayānena pathā svargam upeyuṣaḥ / atra vai ṛṣayo 'nye 'pi purā kratubhir ījire // 3.114.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atraiva rudro rājendra paśum ādattavān makhe / rudraḥ paśuṃ mānavendra bhāgo 'yam iti cābravīt // 3.114.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) hṛte paśau tadā devās tam ūcur bharatarṣabha / mā parasvam abhidrogdhā mā dharmān sakalānn aśīḥ // 3.114.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kalyāṇarūpābhir vāgbhis te rudram astuvan / iṣṭyā cainaṃ tarpayitvā mānayāṃ cakrire tadā // 3.114.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tataḥ sa paśum utsṛjya devayānena jagmivān / atrānuvaṃśo rudrasya taṃ nibodha yudhiṣṭhira // 3.114.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ayātayāmaṃ sarvebhyo bhāgebhyo bhāgam uttamam / devāḥ saṃkalpayām āsur bhayād rudrasya śāśvatam // 3.114.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) imāṃ gāthām atra gāyann apaḥ spṛśati yo naraḥ / devayānas tasya panthāś cakṣuś caiva prakāśate // 3.114.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tato vaitaraṇīṃ sarve pāṇḍavā draupadī tathā / avatīrya mahābhāgā tarpayāṃ cakrire pitṝn // 3.114.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaspṛśyaiva bhagavann asyāṃ nadyāṃ tapodhana / mānuṣād asmi viṣayād apetaḥ paśya lomaśa // 3.114.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) sarvāṃl lokān prapaśyāmi prasādāt tava suvrata / vaikhānasānāṃ japatām eṣa śabdo mahātmanām // 3.114.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) triśataṃ vai sahasrāṇi yojanānāṃ yudhiṣṭhira / yatra dhvaniṃ śṛṇoṣy enaṃ tūṣṇīm āssva viśāṃ pate // 3.114.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat svayaṃbhuvo rājan vanaṃ ramyaṃ prakāśate / yatrāyajata kaunteya viśvakarmā pratāpavān // 3.114.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmin yajñe hi bhūr dattā kaśyapāya mahātmane / saparvatavanoddeśā dakṣiṇā vai svayaṃbhuvā // 3.114.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avāsīdac ca kaunteya dattamātrā mahī tadā / uvāca cāpi kupitā lokeśvaram idaṃ prabhum // 3.114.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na māṃ martyāya bhagavan kasmai cid dātum arhasi / pradānaṃ mogham etat te yāsyāmy eṣā rasātalam // 3.114.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viṣīdantīṃ tu tāṃ dṛṣṭvā kaśyapo bhagavān ṛṣiḥ / prasādayāṃ babhūvātha tato bhūmiṃ viśāṃ pate // 3.114.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prasannā pṛthivī tapasā tasya pāṇḍava / punar unmajjya salilād vedīrūpā sthitā babhau // 3.114.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) saiṣā prakāśate rājan vedī saṃsthānalakṣaṇā / āruhyātra mahārāja vīryavān vai bhaviṣyasi // 3.114.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca te svastyayanaṃ prayokṣye; yathā tvam enām adhirokṣyase 'dya / spṛṣṭā hi martyena tataḥ samudram; eṣā vedī praviśaty ājamīḍha // 3.114.24 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] agnir mitro yonir āpo 'tha devyo; viṣṇo retas tvam amṛtasya nābhiḥ / evaṃ bruvan pāṇḍava satyavākyaṃ; vedīm imāṃ tvaṃ tarasādhiroha // 3.114.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mBjgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ kṛtasvastyayano mahātmā; yudhiṣṭhiraḥ sāgaragām agacchat / kṛtvā ca tacchāsanam asya sarvaṃ; mahendram āsādya niśām uvāsa // 3.114.26 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tatra tām uṣitvaikāṃ rajanīṃ pṛthivīpatiḥ / tāpasānāṃ paraṃ cakre satkāraṃ bhrātṛbhiḥ saha // 3.115.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lomaśaś cāsya tān sarvān ācakhyau tatra tāpasān / bhṛgūn aṅgirasaś caiva vāsiṣṭhān atha kāśyapān // 3.115.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān sametya sa rājarṣir abhivādya kṛtāñjaliḥ / rāmasyānucaraṃ vīram apṛcchad akṛtavraṇam // 3.115.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadā nu rāmo bhagavāṃs tāpasān darśayiṣyati / tenaivāhaṃ prasaṅgena draṣṭum icchāmi bhārgavam // 3.115.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) āyān evāsi vidito rāmasya viditātmanaḥ / prītis tvayi ca rāmasya kṣipraṃ tvāṃ darśayiṣyati // 3.115.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) caturdaśīm aṣṭamīṃ ca rāmaṃ paśyanti tāpasāḥ / asyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ bhavitrī ca caturdaśī // 3.115.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhavān anugato vīraṃ jāmadagnyaṃ mahābalam / pratyakṣadarśī sarvasya pūrvavṛttasya karmaṇaḥ // 3.115.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa bhavān kathayatv etad yathā rāmeṇa nirjitāḥ / āhave kṣatriyāḥ sarve kathaṃ kena ca hetunā // 3.115.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyakubje mahān āsīt pārthivaḥ sumahābalaḥ / gādhīti viśruto loke vanavāsaṃ jagāma saḥ // 3.115.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vane tu tasya vasataḥ kanyā jajñe 'psaraḥsamā / ṛcīko bhārgavas tāṃ ca varayām āsa bhārata // 3.115.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tam uvāca tato rājā brāhmaṇaṃ saṃśitavratam / ucitaṃ naḥ kule kiṃ cit pūrvair yat saṃpravartitam // 3.115.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekataḥ śyāmakarṇānāṃ pāṇḍurāṇāṃ tarasvinām / sahasraṃ vājināṃ śulkam iti viddhi dvijottama // 3.115.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi bhagavān vācyo dīyatām iti bhārgava / deyā me duhitā ceyaṃ tvadvidhāya mahātmane // 3.115.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekataḥśyāmakarṇānāṃ pāṇḍurāṇāṃ tarasvinām / dāsyāmy aśvasahasraṃ te mama bhāryā sutāstu te // 3.115.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatheti pratijñāya rājan varuṇam abravīt / ekataḥśyāmakarṇānāṃ pāṇḍurāṇāṃ tarasvinām // 3.115.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasraṃ vājinām ekaṃ śulkārthaṃ me pradīyatām // 3.115.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasmai prādāt sahasraṃ vai vājināṃ varuṇas tadā / tad aśvatīrthaṃ vikhyātam utthitā yatra te hayāḥ // 3.115.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gaṅgāyāṃ kanyakubje vai dadau satyavatīṃ tadā / tato gādhiḥ sutāṃ tasmai janyāś cāsan surās tadā // 3.115.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhvā hayasahasraṃ tu tāṃś ca dṛṣṭvā divaukasaḥ // 3.115.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dharmeṇa labdhvā tāṃ bhāryām ṛcīko dvijasattamaḥ / yathākāmaṃ yathājoṣaṃ tayā reme sumadhyayā // 3.115.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ vivāhe kṛte rājan sabhāryam avalokakaḥ / ājagāma bhṛguśreṣṭhaḥ putraṃ dṛṣṭvā nananda ca // 3.115.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāryāpatī tam āsīnaṃ guruṃ suragaṇārcitam / arcitvā paryupāsīnau prāñjalī tasthatus tadā // 3.115.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ snuṣāṃ sa bhagavān prahṛṣṭo bhṛgur abravīt / varaṃ vṛṇīṣva subhage dātā hy asmi tavepsitam // 3.115.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) sā vai prasādayām āsa taṃ guruṃ putrakāraṇāt / ātmanaś caiva mātuś ca prasādaṃ ca cakāra saḥ // 3.115.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtau tvaṃ caiva mātā ca snāte puṃsavanāya vai / āliṅgetāṃ pṛthag vṛkṣau sāśvatthaṃ tvam udumbaram // 3.115.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āliṅgane tu te rājaṃś cakratuḥ sma viparyayam / kadā cid bhṛgur āgacchat taṃ ca veda viparyayam // 3.115.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athovāca mahātejā bhṛguḥ satyavatīṃ snuṣām / brāhmaṇaḥ kṣatravṛttir vai tava putro bhaviṣyati // 3.115.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyo brāhmaṇācāro mātus tava suto mahān / bhaviṣyati mahāvīryaḥ sādhūnāṃ mārgam āsthitaḥ // 3.115.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prasādayām āsa śvaśuraṃ sā punaḥ punaḥ / na me putro bhaved īdṛk kāmaṃ pautro bhaved iti // 3.115.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam astv iti sā tena pāṇḍava pratinanditā / jamadagniṃ tataḥ putraṃ sā jajñe kāla āgate // 3.115.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejasā varcasā caiva yuktaṃ bhārgavanandanam // 3.115.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa vardhamānas tejasvī vedasyādhyayanena vai / bahūn ṛṣīn mahātejāḥ pāṇḍaveyātyavartata // 3.115.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ tu kṛtsno dhanurvedaḥ pratyabhād bharatarṣabha / caturvidhāni cāstrāṇi bhāskaropamavarcasam // 3.115.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vedādhyayane yukto jamadagnir mahātapāḥ / tapas tepe tato devān niyamād vaśam ānayat // 3.116.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa prasenajitaṃ rājann adhigamya narādhipam / reṇukāṃ varayām āsa sa ca tasmai dadau nṛpaḥ // 3.116.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) reṇukāṃ tv atha saṃprāpya bhāryāṃ bhārgavanandanaḥ / āśramasthas tayā sārdhaṃ tapas tepe 'nukūlayā // 3.116.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ kumārāś catvāro jajñire rāmapañcamāḥ / sarveṣām ajaghanyas tu rāma āsīj jaghanyajaḥ // 3.116.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) phalāhāreṣu sarveṣu gateṣv atha suteṣu vai / reṇukā snātum agamat kadā cin niyatavratā // 3.116.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sā tu citrarathaṃ nāma mārttikāvatakaṃ nṛpam / dadarśa reṇukā rājann āgacchantī yadṛcchayā // 3.116.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krīḍantaṃ salile dṛṣṭvā sabhāryaṃ padmamālinam / ṛddhimantaṃ tatas tasya spṛhayām āsa reṇukā // 3.116.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyabhicārāt tu sā tasmāt klinnāmbhasi vicetanā / praviveśāśramaṃ trastā tāṃ vai bhartānvabudhyata // 3.116.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāṃ dṛṣṭvā cyutāṃ dhairyād brāhmyā lakṣmyā vivarjitām / dhikśabdena mahātejā garhayām āsa vīryavān // 3.116.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jyeṣṭho jāmadagnyo rumaṇvān nāma nāmataḥ / ājagāma suṣeṇaś ca vasur viśvāvasus tathā // 3.116.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tān ānupūrvyād bhagavān vadhe mātur acodayat / na ca te jātasaṃmohāḥ kiṃ cid ūcur vicetasaḥ // 3.116.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śaśāpa tān kopāt te śaptāś cetanāṃ jahuḥ / mṛgapakṣisadharmāṇaḥ kṣipram āsañ jaḍopamāḥ // 3.116.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rāmo 'bhyagāt paścād āśramaṃ paravīrahā / tam uvāca mahāmanyur jamadagnir mahātapāḥ // 3.116.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jahīmāṃ mātaraṃ pāpāṃ mā ca putra vyathāṃ kṛthāḥ / tata ādāya paraśuṃ rāmo mātuḥ śiro 'harat // 3.116.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas tasya mahārāja jamadagner mahātmanaḥ / kopo agacchat sahasā prasannaś cābravīd idam // 3.116.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mamedaṃ vacanāt tāta kṛtaṃ te karma duṣkaram / vṛṇīṣva kāmān dharmajña yāvato vāñchase hṛdā // 3.116.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa vavre mātur utthānam asmṛtiṃ ca vadhasya vai / pāpena tena cāsparśaṃ bhrātṝṇāṃ prakṛtiṃ tathā // 3.116.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apratidvandvatāṃ yuddhe dīrgham āyuś ca bhārata / dadau ca sarvān kāmāṃs tāñ jamadagnir mahātapāḥ // 3.116.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kadā cit tu tathaivāsya viniṣkrāntāḥ sutāḥ prabho / athānūpapatir vīraḥ kārtavīryo 'bhyavartata // 3.116.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āśramapadaṃ prāptam ṛṣer bhāryā samarcayat / sa yuddhamadasaṃmatto nābhyanandat tathārcanam // 3.116.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramathya cāśramāt tasmād dhomadhenvās tadā balāt / jahāra vatsaṃ krośantyā babhañja ca mahādrumān // 3.116.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) āgatāya ca rāmāya tadācaṣṭa pitā svayam / gāṃ ca rorūyatīṃ dṛṣṭvā kopo rāmaṃ samāviśat // 3.116.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa manyuvaśam āpannaḥ kārtavīryam upādravat / tasyātha yudhi vikramya bhārgavaḥ paravīrahā // 3.116.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ciccheda niśitair bhallair bāhūn parighasaṃnibhān / sahasrasaṃmitān rājan pragṛhya ruciraṃ dhanuḥ // 3.116.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunasyātha dāyādā rāmeṇa kṛtamanyavaḥ / āśramasthaṃ vinā rāmaṃ jamadagnim upādravan // 3.116.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te taṃ jaghnur mahāvīryam ayudhyantaṃ tapasvinam / asakṛd rāma rāmeti vikrośantam anāthavat // 3.116.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārtavīryasya putrās tu jamadagniṃ yudhiṣṭhira / ghātayitvā śarair jagmur yathāgatam ariṃdamāḥ // 3.116.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apakrānteṣu caiteṣu jamadagnau tathāgate / samitpāṇir upāgacchad āśramaṃ bhṛgunandanaḥ // 3.116.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā pitaraṃ vīras tathā mṛtyuvaśaṃ gatam / anarhantaṃ tathābhūtaṃ vilalāpa suduḥkhitaḥ // 3.116.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāparādhāt taiḥ kṣudrair hatas tvaṃ tāta bāliśaiḥ / kārtavīryasya dāyādair vane mṛga iveṣubhiḥ // 3.117.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dharmajñasya kathaṃ tāta vartamānasya satpathe / mṛtyur evaṃvidho yuktaḥ sarvabhūteṣv anāgasaḥ // 3.117.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu tair na kṛtaṃ pāpaṃ yair bhavāṃs tapasi sthitaḥ / ayudhyamāno vṛddhaḥ san hataḥ śaraśataiḥ śitaiḥ // 3.117.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kiṃ nu te tatra vakṣyanti saciveṣu suhṛtsu ca / ayudhyamānaṃ dharmajñam ekaṃ hatvānapatrapāḥ // 3.117.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vilapyaivaṃ sa karuṇaṃ bahu nānāvidhaṃ nṛpa / pretakāryāṇi sarvāṇi pituś cakre mahātapāḥ // 3.117.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dadāha pitaraṃ cāgnau rāmaḥ parapuraṃjayaḥ / pratijajñe vadhaṃ cāpi sarvakṣatrasya bhārata // 3.117.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkruddho 'tibalaḥ śūraḥ śastram ādāya vīryavān / jaghnivān kārtavīryasya sutān eko 'ntakopamaḥ // 3.117.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ cānugatā ye ca kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabha / tāṃś ca sarvān avāmṛdnād rāmaḥ praharatāṃ varaḥ // 3.117.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ prabhuḥ / samantapañcake pañca cakāra rudhirahradān // 3.117.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa teṣu tarpayām āsa pitṝn bhṛgukulodvahaḥ / sākṣād dadarśa carcīkaṃ sa ca rāmaṃ nyavārayat // 3.117.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yajñena mahatā jāmadagnyaḥ pratāpavān / tarpayām āsa devendram ṛtvigbhyaś ca mahīṃ dadau // 3.117.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vedīṃ cāpy adadad dhaimīṃ kaśyapāya mahātmane / daśavyāmāyatāṃ kṛtvā navotsedhāṃ viśāṃ pate // 3.117.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ kaśyapasyānumate brāhmaṇāḥ khaṇḍaśas tadā / vyabhajaṃs tena te rājan prakhyātāḥ khāṇḍavāyanāḥ // 3.117.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa pradāya mahīṃ tasmai kaśyapāya mahātmane / asmin mahendre śailendre vasaty amitavikramaḥ // 3.117.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ vairam abhūt tasya kṣatriyair lokavāsibhiḥ / pṛthivī cāpi vijitā rāmeṇāmitatejasā // 3.117.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataś caturdaśīṃ rāmaḥ samayena mahāmanāḥ / darśayām āsa tān viprān dharmarājaṃ ca sānujam // 3.117.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tam ānarca rājendro bhrātṛbhiḥ sahitaḥ prabhuḥ / dvijānāṃ ca parāṃ pūjāṃ cakre nṛpatisattamaḥ // 3.117.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arcayitvā jāmadagnyaṃ pūjitas tena cābhibhūḥ / mahendra uṣya tāṃ rātriṃ prayayau dakṣiṇāmukhaḥ // 3.117.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) gacchan sa tīrthāni mahānubhāvaḥ; puṇyāni ramyāṇi dadarśa rājā / sarvāṇi viprair upaśobhitāni; kva cit kva cid bhārata sāgarasya // 3.118.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa vṛttavāṃs teṣu kṛtābhiṣekaḥ; sahānujaḥ pārthivaputrapautraḥ / samudragāṃ puṇyatamāṃ praśastāṃ; jagāma pārikṣita pāṇḍuputraḥ // 3.118.2 upendravajrā [11: jtjgg] tatrāpi cāplutya mahānubhāvaḥ; saṃtarpayām āsa pitṝn surāṃś ca / dvijātimukhyeṣu dhanaṃ visṛjya; godāvariṃ sāgaragām agacchat // 3.118.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato vipāpmā draviḍeṣu rājan; samudram āsādya ca lokapuṇyam / agastyatīrthaṃ ca pavitrapuṇyaṃ; nārītīrthāny atha vīro dadarśa // 3.118.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] tatrārjunasyāgryadhanurdharasya; niśamya tat karma parair asahyam / saṃpūjyamānaḥ paramarṣisaṃghaiḥ; parāṃ mudaṃ pāṇḍusutaḥ sa lebhe // 3.118.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa teṣu tīrtheṣv abhiṣiktagātraḥ; kṛṣṇāsahāyaḥ sahito 'nujaiś ca / saṃpūjayan vikramam arjunasya; reme mahīpālapatiḥ pṛthivyām // 3.118.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sahasrāṇi gavāṃ pradāya; tīrtheṣu teṣv ambudharottamasya / hṛṣṭaḥ saha bhrātṛbhir arjunasya; saṃkīrtayām āsa gavāṃ pradānam // 3.118.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tāni tīrthāni ca sāgarasya; puṇyāni cānyāni bahūni rājan / krameṇa gacchan paripūrṇakāmaḥ; śūrpārakaṃ puṇyatamaṃ dadarśa // 3.118.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatrodadheḥ kaṃ cid atītya deśaṃ; khyātaṃ pṛthivyāṃ vanam āsasāda / taptaṃ surair yatra tapaḥ purastād; iṣṭaṃ tathā puṇyatamair narendraiḥ // 3.118.9 indravajrā [11: ttjgg] sa tatra tām agryadhanurdharasya; vedīṃ dadarśāyatapīnabāhuḥ / ṛcīkaputrasya tapasvisaṃghaiḥ; samāvṛtāṃ puṇyakṛd arcanīyām // 3.118.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato vasūnāṃ vasudhādhipaḥ sa; marudgaṇānāṃ ca tathāśvinoś ca / vaivasvatādityadhaneśvarāṇām; indrasya viṣṇoḥ savitur vibhoś ca // 3.118.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhagasya candrasya divākarasya; pater apāṃ sādhyagaṇasya caiva / dhātuḥ pitṝṇāṃ ca tathā mahātmā; rudrasya rājan sagaṇasya caiva // 3.118.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarasvatyāḥ siddhagaṇasya caiva; pūṣṇaś ca ye cāpy amarās tathānye / puṇyāni cāpy āyatanāni teṣāṃ; dadarśa rājā sumanoharāṇi // 3.118.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣūpavāsān vividhān upoṣya; dattvā ca ratnāni mahādhanāni / tīrtheṣu sarveṣu pariplutāṅgaḥ; punaḥ sa śūrpārakam ājagāma // 3.118.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tena tīrthena tu sāgarasya; punaḥ prayātaḥ saha sodarīyaiḥ / dvijaiḥ pṛthivyāṃ prathitaṃ mahadbhis; tīrthaṃ prabhāsaṃ samupājagāma // 3.118.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatrābhiṣiktaḥ pṛthulohitākṣaḥ; sahānujair devagaṇān pitṝṃś ca / saṃtarpayām āsa tathaiva kṛṣṇā; te cāpi viprāḥ saha lomaśena // 3.118.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa dvādaśāhaṃ jalavāyubhakṣaḥ; kurvan kṣapāhaḥsu tadābhiṣekam / samantato 'gnīn upadīpayitvā; tepe tapo dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ // 3.118.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tam ugram āsthāya tapaś carantaṃ; śuśrāva rāmaś ca janārdanaś ca / tau sarvavṛṣṇipravarau sasainyau; yudhiṣṭhiraṃ jagmatur ājamīḍham // 3.118.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te vṛṣṇayaḥ pāṇḍusutān samīkṣya; bhūmau śayānān maladigdhagātrān / anarhatīṃ draupadīṃ cāpi dṛṣṭvā; suduḥkhitāś cukruśur ārtanādam // 3.118.19 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa rāmaṃ ca janārdanaṃ ca; kārṣṇiṃ ca sāmbaṃ ca śineś ca pautram / anyāṃś ca vṛṣṇīn upagamya pūjāṃ; cakre yathādharmam adīnasattvaḥ // 3.118.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te cāpi sarvān pratipūjya pārthāṃs; taiḥ satkṛtāḥ pāṇḍusutais tathaiva / yudhiṣṭhiraṃ saṃparivārya rājann; upāviśan devagaṇā yathendram // 3.118.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ sa sarvaṃ caritaṃ pareṣāṃ; vane ca vāsaṃ paramapratītaḥ / astrārtham indrasya gataṃ ca pārthaṃ; kṛṣṇe śaśaṃsāmararājaputram // 3.118.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śrutvā tu te tasya vacaḥ pratītās; tāṃś cāpi dṛṣṭvā sukṛśān atīva / netrodbhavaṃ saṃmumucur daśārhā; duḥkhārtijaṃ vāri mahānubhāvāḥ // 3.118.23 indravajrā [11: ttjgg] prabhāsatīrthaṃ saṃprāpya vṛṣṇayaḥ pāṇḍavās tathā / kim akurvan kathāś caiṣāṃ kās tatrāsaṃs tapodhana // 3.119.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te hi sarve mahātmānaḥ sarvaśāstraviśāradāḥ / vṛṣṇayaḥ pāṇḍavāś caiva suhṛdaś ca parasparam // 3.119.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāsatīrthaṃ saṃprāpya puṇyaṃ tīrthaṃ mahodadheḥ / vṛṣṇayaḥ pāṇḍavān vīrān parivāryopatasthire // 3.119.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato gokṣīrakundendumṛṇālarajataprabhaḥ / vanamālī halī rāmo babhāṣe puṣkarekṣaṇam // 3.119.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kṛṣṇa dharmaś carito bhavāya; jantor adharmaś ca parābhavāya / yudhiṣṭhiro yatra jaṭī mahātmā; vanāśrayaḥ kliśyati cīravāsāḥ // 3.119.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duryodhanaś cāpi mahīṃ praśāsti; na cāsya bhūmir vivaraṃ dadāti / dharmād adharmaś carito garīyān; itīva manyeta naro 'lpabuddhiḥ // 3.119.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duryodhane cāpi vivardhamāne; yudhiṣṭhire cāsukha āttarājye / kiṃ nv adya kartavyam iti prajābhiḥ; śaṅkā mithaḥ saṃjanitā narāṇām // 3.119.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ayaṃ hi dharmaprabhavo narendro; dharme rataḥ satyadhṛtiḥ pradātā / caled dhi rājyāc ca sukhāc ca pārtho; dharmād apetaś ca kathaṃ vivardhet // 3.119.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kathaṃ nu bhīṣmaś ca kṛpaś ca vipro; droṇaś ca rājā ca kulasya vṛddhaḥ / pravrājya pārthān sukham āpnuvanti; dhik pāpabuddhīn bharatapradhānān // 3.119.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kiṃ nāma vakṣyaty avanipradhānaḥ; pitṝn samāgamya paratra pāpaḥ / putreṣu samyak caritaṃ mayeti; putrān apāpān avaropya rājyāt // 3.119.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nāsau dhiyā saṃpratipaśyati sma; kiṃ nāma kṛtvāham acakṣur evam / jātaḥ pṛthivyām iti pārthiveṣu; pravrājya kaunteyam athāpi rājyāt // 3.119.11 indravajrā [11: ttjgg] nūnaṃ samṛddhān pitṛlokabhūmau; cāmīkarābhān kṣitijān praphullān / vicitravīryasya sutaḥ saputraḥ; kṛtvā nṛśaṃsaṃ bata paśyati sma // 3.119.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vyūḍhottarāṃsān pṛthulohitākṣān; nemān sma pṛcchan sa śṛṇoti nūnam / prasthāpayad yat sa vanaṃ hy aśaṅko; yudhiṣṭhiraṃ sānujam āttaśastram // 3.119.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yo 'yaṃ pareṣāṃ pṛtanāṃ samṛddhāṃ; nirāyudho dīrghabhujo nihanyāt / śrutvaiva śabdaṃ hi vṛkodarasya; muñcanti sainyāni śakṛt samūtram // 3.119.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa kṣutpipāsādhvakṛśas tarasvī; sametya nānāyudhabāṇapāṇiḥ / vane smaran vāsam imaṃ sughoraṃ; śeṣaṃ na kuryād iti niścitaṃ me // 3.119.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na hy asya vīryeṇa balena kaś cit; samaḥ pṛthivyāṃ bhavitā nareṣu / śītoṣṇavātātapakarśitāṅgo; na śeṣam ājāv asuhṛtsu kuryāt // 3.119.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prācyāṃ nṛpān ekarathena jitvā; vṛkodaraḥ sānucarān raṇeṣu / svastyāgamad yo 'tirathas tarasvī; so 'yaṃ vane kliśyati cīravāsāḥ // 3.119.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yo dantakūre vyajayan nṛdevān; samāgatān dākṣiṇātyān mahīpān / taṃ paśyatemaṃ sahadevam adya; tapasvinaṃ tāpasaveṣarūpam // 3.119.18 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yaḥ pārthivān ekarathena vīro; diśaṃ pratīcīṃ prati yuddhaśauṇḍaḥ / so 'yaṃ vane mūlaphalena jīvañ; jaṭī caraty adya malācitāṅgaḥ // 3.119.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] satre samṛddhe 'ti rathasya rājño; vedītalād utpatitā sutā yā / seyaṃ vane vāsam imaṃ suduḥkhaṃ; kathaṃ sahaty adya satī sukhārhā // 3.119.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] trivargamukhyasya samīraṇasya; deveśvarasyāpy atha vāśvinoś ca / eṣāṃ surāṇāṃ tanayāḥ kathaṃ nu; vane caranty alpasukhāḥ sukhārhāḥ // 3.119.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] jite hi dharmasya sute sabhārye; sabhrātṛke sānucare niraste / duryodhane cāpi vivardhamāne; kathaṃ na sīdaty avaniḥ saśailā // 3.119.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na rāma kālaḥ paridevanāya; yad uttaraṃ tatra tad eva sarve / samācarāmo hy anatītakālaṃ; yudhiṣṭhiro yady api nāha kiṃ cit // 3.120.1 upendravajrā [11: jtjgg] ye nāthavanto hi bhavanti loke; te nātmanā karma samārabhante / teṣāṃ tu kāryeṣu bhavanti nāthāḥ; śaibyādayo rāma yathā yayāteḥ // 3.120.2 indravajrā [11: ttjgg] yeṣāṃ tathā rāma samārabhante; kāryāṇi nāthāḥ svamatena loke / te nāthavantaḥ puruṣapravīrā; nānāthavat kṛcchram avāpnuvanti // 3.120.3 indravajrā [11: ttjgg] kasmād ayaṃ rāmajanārdanau ca; pradyumnasāmbau ca mayā sametau / vasaty araṇye saha sodarīyais; trailokyanāthān adhigamya nāthān // 3.120.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] niryātu sādhv adya daśārhasenā; prabhūtanānāyudhacitravarmā / yamakṣayaṃ gacchatu dhārtarāṣṭraḥ; sabāndhavo vṛṣṇibalābhibhūtaḥ // 3.120.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tvaṃ hy eva kopāt pṛthivīm apīmāṃ; saṃveṣṭayes tiṣṭhatu śārṅgadhanvā / sa dhārtarāṣṭraṃ jahi sānubandhaṃ; vṛtraṃ yathā devapatir mahendraḥ // 3.120.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhrātā ca me yaś ca sakhā guruś ca; janārdanasyātmasamaś ca pārthaḥ / yadartham abhyudyatam uttamaṃ tat; karoti karmāgryam apāraṇīyam // 3.120.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasyāstravarṣāṇy aham uttamāstrair; vihatya sarvāṇi raṇe 'bhibhūya / kāyāc chiraḥ sarpaviṣāgnikalpaiḥ; śarottamair unmathitāsmi rāma // 3.120.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] khaḍgena cāhaṃ niśitena saṃkhye; kāyāc chiras tasya balāt pramathya / tato 'sya sarvān anugān haniṣye; duryodhanaṃ cāpi kurūṃś ca sarvān // 3.120.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āttāyudhaṃ mām iha rauhiṇeya; paśyantu bhaumā yudhi jātaharṣāḥ / nighnantam ekaṃ kuruyodhamukhyān; kāle mahākakṣam ivāntakāgniḥ // 3.120.10 indravajrā [11: ttjgg] pradyumnamuktān niśitān na śaktāḥ; soḍhuṃ kṛpadroṇavikarṇakarṇāḥ / jānāmi vīryaṃ ca tavātmajasya; kārṣṇir bhavaty eṣa yathā raṇasthaḥ // 3.120.11 indravajrā [11: ttjgg] sāmbaḥ sasūtaṃ sarathaṃ bhujābhyāṃ; duḥśāsanaṃ śāstu balāt pramathya / na vidyate jāmbavatīsutasya; raṇe 'viṣahyaṃ hi raṇotkaṭasya // 3.120.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] etena bālena hi śambarasya; daityasya sainyaṃ sahasā praṇunnam / vṛttorur atyāyatapīnabāhur; etena saṃkhye nihato 'śvacakraḥ // 3.120.13 indravajrā [11: ttjgg] ko nāma sāmbasya raṇe manuṣyo; gatvāntaraṃ vai bhujayor dhareta // 3.120.13.2 ajñātārdhasamavṛtta [tgl, sy] yathā praviśyāntaram antakasya; kāle manuṣyo na viniṣkrameta / tathā praviśyāntaram asya saṃkhye; ko nāma jīvan punar āvrajeta // 3.120.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca mahārathau tau; sutair vṛtaṃ cāpy atha somadattam / sarvāṇi sainyāni ca vāsudevaḥ; pradhakṣyate sāyakavahnijālaiḥ // 3.120.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kiṃ nāma lokeṣv aviṣahyam asti; kṛṣṇasya sarveṣu sadaivateṣu / āttāyudhasyottamabāṇapāṇeś; cakrāyudhasyāpratimasya yuddhe // 3.120.16 indravajrā [11: ttjgg] tato 'niruddho 'py asicarmapāṇir; mahīm imāṃ dhārtarāṣṭrair visaṃjñaiḥ / hṛtottamāṅgair nihataiḥ karotu; kīrṇāṃ kuśair vedim ivādhvareṣu // 3.120.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] gadolmukau bāhukabhānunīthāḥ; śūraś ca saṃkhye niśaṭhaḥ kumāraḥ / raṇotkaṭau sāraṇacārudeṣṇau; kulocitaṃ viprathayantu karma // 3.120.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] savṛṣṇibhojāndhakayodhamukhyā; samāgatā kṣatriyaśūrasenā / hatvā raṇe tān dhṛtarāṣṭraputrāṃl; loke yaśaḥ sphītam upākarotu // 3.120.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'bhimanyuḥ pṛthivīṃ praśāstu; yāvad vrataṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ / yudhiṣṭhiraḥ pārayate mahātmā; dyūte yathoktaṃ kurusattamena // 3.120.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] asmatpramuktair viśikhair jitāris; tato mahīṃ bhokṣyati dharmarājaḥ / nirdhārtarāṣṭrāṃ hatasūtaputrām; etad dhi naḥ kṛtyatamaṃ yaśaśyam // 3.120.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] asaṃśayaṃ mādhava satyam etad; gṛhṇīma te vākyam adīnasattva / svābhyāṃ bhujābhyām ajitāṃ tu bhūmiṃ; necchet kurūṇām ṛṣabhaḥ kathaṃ cit // 3.120.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na hy eṣa kāmān na bhayān na lobhād; yudhiṣṭhiro jātu jahyāt svadharmam / bhīmārjunau cātirathau yamau vā; tathaiva kṛṣṇā drupadātmajeyam // 3.120.23 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] ubhau hi yuddhe 'pratimau pṛthivyāṃ; vṛkodaraś caiva dhanaṃjayaś ca / kasmān na kṛtsnāṃ pṛthivīṃ praśāsen; mādrīsutābhyāṃ ca puraskṛto 'yam // 3.120.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā tu pāñcālapatir mahātmā; sakekayaś cedipatir vayaṃ ca / yotsyāma vikramya parāṃs tadā vai; suyodhanas tyakṣyati jīvalokam // 3.120.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] naitac citraṃ mādhava yad bravīṣi; satyaṃ tu me rakṣyatamaṃ na rājyam / kṛṣṇas tu māṃ veda yathāvad ekaḥ; kṛṣṇaṃ ca vedāham atho yathāvat // 3.120.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], indravajrā [11: ttjgg] yadaiva kālaṃ puruṣapravīro; vetsyaty ayaṃ mādhava vikramasya / tadā raṇe tvaṃ ca śinipravīra; suyodhanaṃ jeṣyasi keśavaś ca // 3.120.27 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pratiprayāntv adya daśārhavīrā; dṛḍho 'smi nāthair naralokanāthaiḥ / dharme 'pramādaṃ kurutāprameyā; draṣṭāsmi bhūyaḥ sukhinaḥ sametān // 3.120.28 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te 'nyonyam āmantrya tathābhivādya; vṛddhān parisvajya śiśūṃś ca sarvān / yadupravīrāḥ svagṛhāṇi jagmū; rājāpi tīrthāny anusaṃcacāra // 3.120.29 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] visṛjya kṛṣṇaṃ tv atha dharmarājo; vidarbharājopacitāṃ sutīrthām / sutena somena vimiśritodāṃ; tataḥ payoṣṇīṃ prati sa hy uvāsa // 3.120.30 upendravajrā [11: jtjgg] nṛgeṇa yajamānena someneha puraṃdaraḥ / tarpitaḥ śrūyate rājan sa tṛpto madam abhyagāt // 3.121.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha devaiḥ sahendrair hi prajāpatibhir eva ca / iṣṭaṃ bahuvidhair yajñair mahadbhir bhūridakṣiṇaiḥ // 3.121.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmūrtarayasaś ceha rājā vajradharaṃ prabhum / tarpayām āsa somena hayamedheṣu saptasu // 3.121.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya saptasu yajñeṣu sarvam āsīd dhiraṇmayam / vānaspatyaṃ ca bhaumaṃ ca yad dravyaṃ niyataṃ makhe // 3.121.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣv eva cāsya yajñeṣu prayogāḥ sapta viśrutāḥ / saptaikaikasya yūpasya caṣālāś copari sthitāḥ // 3.121.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya sma yūpān yajñeṣu bhrājamānān hiraṇmayān / svayam utthāpayām āsur devāḥ sendrā yudhiṣṭhira // 3.121.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) teṣu tasya makhāgryeṣu gayasya pṛthivīpateḥ / amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dvijātayaḥ // 3.121.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sikatā vā yathā loke yathā vā divi tārakāḥ / yathā vā varṣato dhārā asaṃkhyeyāś ca kena cit // 3.121.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva tad asaṃkhyeyaṃ dhanaṃ yat pradadau gayaḥ / sadasyebhyo mahārāja teṣu yajñeṣu saptasu // 3.121.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavet saṃkhyeyam etad vai yad etat parikīrtitam / na sā śakyā tu saṃkhyātuṃ dakṣiṇā dakṣiṇāvataḥ // 3.121.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇmayībhir gobhiś ca kṛtābhir viśvakarmaṇā / brāhmaṇāṃs tarpayām āsa nānādigbhyaḥ samāgatān // 3.121.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) alpāvaśeṣā pṛthivī caityair āsīn mahātmanaḥ / gayasya yajamānasya tatra tatra viśāṃ pate // 3.121.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa lokān prāptavān aindrān karmaṇā tena bhārata / salokatāṃ tasya gacchet payoṣṇyāṃ ya upaspṛśet // 3.121.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tasmāt tvam atra rājendra bhrātṛbhiḥ sahito 'nagha / upaspṛśya mahīpāla dhūtapāpmā bhaviṣyasi // 3.121.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa payoṣṇyāṃ naraśreṣṭhaḥ snātvā vai bhrātṛbhiḥ saha / vaiḍūryaparvataṃ caiva narmadāṃ ca mahānadīm // 3.121.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samājagāma tejasvī bhrātṛbhiḥ sahito 'naghaḥ // 3.121.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'sya sarvāṇy ācakhyau lomaśo bhagavān ṛṣiḥ / tīrthāni ramaṇīyāni tatra tatra viśāṃ pate // 3.121.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathāyogaṃ yathāprīti prayayau bhrātṛbhiḥ saha / dadamāno 'sakṛd vittaṃ brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ // 3.121.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānām eti kaunteya tathā rājñāṃ salokatām / vaiḍūryaparvataṃ dṛṣṭvā narmadām avatīrya ca // 3.121.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdhir eṣa naraśreṣṭha tretāyā dvāparasya ca / etam āsādya kaunteya sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.121.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa śaryātiyajñasya deśas tāta prakāśate / sākṣād yatrāpibat somam aśvibhyāṃ saha kauśikaḥ // 3.121.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cukopa bhārgavaś cāpi mahendrasya mahātapāḥ / saṃstambhayām āsa ca taṃ vāsavaṃ cyavanaḥ prabhuḥ // 3.121.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sukanyāṃ cāpi bhāryāṃ sa rājaputrīm ivāptavān // 3.121.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kathaṃ viṣṭambhitas tena bhagavān pākaśāsanaḥ / kimarthaṃ bhārgavaś cāpi kopaṃ cakre mahātapāḥ // 3.121.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsatyau ca kathaṃ brahman kṛtavān somapīthinau / etat sarvaṃ yathāvṛttam ākhyātu bhagavān mama // 3.121.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛgor maharṣeḥ putro 'bhūc cyavano nāma bhārgavaḥ / samīpe sarasaḥ so 'sya tapas tepe mahādyutiḥ // 3.122.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sthāṇubhūto mahātejā vīrasthānena pāṇḍava / atiṣṭhat subahūn kālān ekadeśe viśāṃ pate // 3.122.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa valmīko 'bhavad ṛṣir latābhir abhisaṃvṛtaḥ / kālena mahatā rājan samākīrṇaḥ pipīlikaiḥ // 3.122.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathā sa saṃvṛto dhīmān mṛtpiṇḍa iva sarvaśaḥ / tapyati sma tapo rājan valmīkena samāvṛtaḥ // 3.122.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dīrghasya kālasya śaryātir nāma pārthivaḥ / ājagāma saro ramyaṃ vihartum idam uttamam // 3.122.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya strīṇāṃ sahasrāṇi catvāry āsan parigrahaḥ / ekaiva ca sutā śubhrā sukanyā nāma bhārata // 3.122.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā sakhībhiḥ parivṛtā sarvābharaṇabhūṣitā / caṅkramyamāṇā valmīkaṃ bhārgavasya samāsadat // 3.122.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sā caiva sudatī tatra paśyamānā manoramān / vanaspatīn vicinvantī vijahāra sakhīvṛtā // 3.122.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rūpeṇa vayasā caiva madanena madena ca / babhañja vanavṛkṣāṇāṃ śākhāḥ paramapuṣpitāḥ // 3.122.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ sakhīrahitām ekām ekavastrām alaṃkṛtām / dadarśa bhārgavo dhīmāṃś carantīm iva vidyutam // 3.122.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ paśyamāno vijane sa reme paramadyutiḥ / kṣāmakaṇṭhaś ca brahmarṣis tapobalasamanvitaḥ // 3.122.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) tām ābabhāṣe kalyāṇīṃ sā cāsya na śṛṇoti vai // 3.122.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tataḥ sukanyā valmīke dṛṣṭvā bhārgavacakṣuṣī / kautūhalāt kaṇṭakena buddhimohabalātkṛtā // 3.122.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) kiṃ nu khalv idam ity uktvā nirbibhedāsya locane / akrudhyat sa tayā viddhe netre paramamanyumān // 3.122.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śaryātisainyasya śakṛnmūtraṃ samāvṛṇot // 3.122.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato ruddhe śakṛnmūtre sainyam ānāhaduḥkhitam / tathāgatam abhiprekṣya paryapṛcchat sa pārthivaḥ // 3.122.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taponityasya vṛddhasya roṣaṇasya viśeṣataḥ / kenāpakṛtam adyeha bhārgavasya mahātmanaḥ // 3.122.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātaṃ vā yadi vājñātaṃ tad ṛtaṃ brūta māciram // 3.122.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam ūcuḥ sainikāḥ sarve na vidmo 'pakṛtaṃ vayam / sarvopāyair yathākāmaṃ bhavāṃs tad adhigacchatu // 3.122.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa pṛthivīpālaḥ sāmnā cogreṇa ca svayam / paryapṛcchat suhṛdvargaṃ pratyajānan na caiva te // 3.122.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānāhārtaṃ tato dṛṣṭvā tat sainyam asukhārditam / pitaraṃ duḥkhitaṃ cāpi sukanyedam athābravīt // 3.122.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayāṭantyeha valmīke dṛṣṭaṃ sattvam abhijvalat / khadyotavad abhijñātaṃ tan mayā viddham antikāt // 3.122.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu śaryātir valmīkaṃ tūrṇam ādravat / tatrāpaśyat tapovṛddhaṃ vayovṛddhaṃ ca bhārgavam // 3.122.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayācad atha sainyārthaṃ prāñjaliḥ pṛthivīpatiḥ / ajñānād bālayā yat te kṛtaṃ tat kṣantum arhasi // 3.122.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīn mahīpālaṃ cyavano bhārgavas tadā / rūpaudāryasamāyuktāṃ lobhamohabalātkṛtām // 3.122.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām eva pratigṛhyāhaṃ rājan duhitaraṃ tava / kṣamiṣyāmi mahīpāla satyam etad bravīmi te // 3.122.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣer vacanam ājñāya śaryātir avicārayan / dadau duhitaraṃ tasmai cyavanāya mahātmane // 3.122.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya ca tāṃ kanyāṃ cyavanaḥ prasasāda ha / prāptaprasādo rājā sa sasainyaḥ punar āvrajat // 3.122.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sukanyāpi patiṃ labdhvā tapasvinam aninditā / nityaṃ paryacarat prītyā tapasā niyamena ca // 3.122.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnīnām atithīnāṃ ca śuśrūṣur anasūyikā / samārādhayata kṣipraṃ cyavanaṃ sā śubhānanā // 3.122.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya cit tv atha kālasya surāṇām aśvinau nṛpa / kṛtābhiṣekāṃ vivṛtāṃ sukanyāṃ tām apaśyatām // 3.123.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tāṃ dṛṣṭvā darśanīyāṅgīṃ devarājasutām iva / ūcatuḥ samabhidrutya nāsatyāv aśvināv idam // 3.123.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya tvam asi vāmoru kiṃ vane vai karoṣi ca / icchāva bhadre jñātuṃ tvāṃ tat tvam ākhyāhi śobhane // 3.123.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ sukanyā saṃvītā tāv uvāca surottamau / śaryātitanayāṃ vittaṃ bhāryāṃ ca cyavanasya mām // 3.123.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) athāśvinau prahasyaitām abrūtāṃ punar eva tu / kathaṃ tvam asi kalyāṇi pitrā dattā gatādhvane // 3.123.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrājase vanamadhye tvaṃ vidyut saudāminī yathā / na deveṣv api tulyāṃ hi tvayā paśyāva bhāmini // 3.123.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvābharaṇasaṃpannā paramāmbaradhāriṇī / śobhethās tv anavadyāṅgi na tv evaṃ malapaṅkinī // 3.123.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasmād evaṃvidhā bhūtvā jarājarjaritaṃ patim / tvam upāsse ha kalyāṇi kāmabhogabahiṣkṛtam // 3.123.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asamarthaṃ paritrāṇe poṣaṇe ca śucismite / sādhu cyavanam utsṛjya varayasvaikam āvayoḥ // 3.123.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patyarthaṃ devagarbhābhe mā vṛthā yauvanaṃ kṛthāḥ // 3.123.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktā sukanyā tu surau tāv idam abravīt / ratāhaṃ cyavane patyau maivaṃ mā paryaśaṅkithāḥ // 3.123.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv abrūtāṃ punas tv enām āvāṃ devabhiṣagvarau / yuvānaṃ rūpasaṃpannaṃ kariṣyāvaḥ patiṃ tava // 3.123.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasyāvayoś caiva patim ekatamaṃ vṛṇu / etena samayenainam āmantraya varānane // 3.123.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tayor vacanād rājann upasaṃgamya bhārgavam / uvāca vākyaṃ yat tābhyām uktaṃ bhṛgusutaṃ prati // 3.123.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tac chrutvā cyavano bhāryām uvāca kriyatām iti / bhartrā sā samanujñātā kriyatām ity athābravīt // 3.123.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tad aśvinau vākyaṃ tat tasyāḥ kriyatām iti / ūcatū rājaputrīṃ tāṃ patis tava viśatv apaḥ // 3.123.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'mbhaś cyavanaḥ śīghraṃ rūpārthī praviveśa ha / aśvināv api tad rājan saraḥ praviśatāṃ prabho // 3.123.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato muhūrtād uttīrṇāḥ sarve te sarasas tataḥ / divyarūpadharāḥ sarve yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ // 3.123.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tulyarūpadharāś caiva manasaḥ prītivardhanāḥ // 3.123.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) te 'bruvan sahitāḥ sarve vṛṇīṣvānyatamaṃ śubhe / asmākam īpsitaṃ bhadre patitve varavarṇini // 3.123.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra vāpy abhikāmāsi taṃ vṛṇīṣva suśobhane // 3.123.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā samīkṣya tu tān sarvāṃs tulyarūpadharān sthitān / niścitya manasā buddhyā devī vavre svakaṃ patim // 3.123.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhvā tu cyavano bhāryāṃ vayorūpaṃ ca vāñchitam / hṛṣṭo 'bravīn mahātejās tau nāsatyāv idaṃ vacaḥ // 3.123.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāhaṃ rūpasaṃpanno vayasā ca samanvitaḥ / kṛto bhavadbhyāṃ vṛddhaḥ san bhāryāṃ ca prāptavān imām // 3.123.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmād yuvāṃ kariṣyāmi prītyāhaṃ somapīthinau / miṣato devarājasya satyam etad bravīmi vām // 3.123.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā hṛṣṭamanasau divaṃ tau pratijagmatuḥ / cyavano 'pi sukanyā ca surāv iva vijahratuḥ // 3.123.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śrutvā tu śaryātir vayaḥsthaṃ cyavanaṃ kṛtam / saṃhṛṣṭaḥ senayā sārdham upāyād bhārgavāśramam // 3.124.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cyavanaṃ ca sukanyāṃ ca dṛṣṭvā devasutāv iva / reme mahīpaḥ śaryātiḥ kṛtsnāṃ prāpya mahīm iva // 3.124.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ṛṣiṇā satkṛtas tena sabhāryaḥ pṛthivīpatiḥ / upopaviṣṭaḥ kalyāṇīḥ kathāś cakre mahāmanāḥ // 3.124.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athainaṃ bhārgavo rājann uvāca parisāntvayan / yājayiṣyāmi rājaṃs tvāṃ saṃbhārān upakalpaya // 3.124.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paramasaṃhṛṣṭaḥ śaryātiḥ pṛthivīpatiḥ / cyavanasya mahārāja tad vākyaṃ pratyapūjayat // 3.124.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśaste 'hani yajñīye sarvakāmasamṛddhimat / kārayām āsa śaryātir yajñāyatanam uttamam // 3.124.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrainaṃ cyavano rājan yājayām āsa bhārgavaḥ / adbhutāni ca tatrāsan yāni tāni nibodha me // 3.124.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agṛhṇāc cyavanaḥ somam aśvinor devayos tadā / tam indro vārayām āsa gṛhyamāṇaṃ tayor graham // 3.124.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhāv etau na somārhau nāsatyāv iti me matiḥ / bhiṣajau devaputrāṇāṃ karmaṇā naivam arhataḥ // 3.124.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māvamaṃsthā mahātmānau rūpadraviṇavattarau / yau cakratur māṃ maghavan vṛndārakam ivājaram // 3.124.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ṛte tvāṃ vibudhāṃś cānyān kathaṃ vai nārhataḥ savam / aśvināv api devendra devau viddhi puraṃdara // 3.124.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cikitsakau karmakarau kāmarūpasamanvitau / loke carantau martyānāṃ kathaṃ somam ihārhataḥ // 3.124.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) etad eva yadā vākyam āmreḍayati vāsavaḥ / anādṛtya tataḥ śakraṃ grahaṃ jagrāha bhārgavaḥ // 3.124.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) grahīṣyantaṃ tu taṃ somam aśvinor uttamaṃ tadā / samīkṣya balabhid deva idaṃ vacanam abravīt // 3.124.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ābhyām arthāya somaṃ tvaṃ grahīṣyasi yadi svayam / vajraṃ te prahariṣyāmi ghorarūpam anuttamam // 3.124.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ smayann indram abhivīkṣya sa bhārgavaḥ / jagrāha vidhivat somam aśvibhyām uttamaṃ graham // 3.124.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'smai prāharad vajraṃ ghorarūpaṃ śacīpatiḥ / tasya praharato bāhuṃ stambhayām āsa bhārgavaḥ // 3.124.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃstambhayitvā cyavano juhuve mantrato 'nalam / kṛtyārthī sumahātejā devaṃ hiṃsitum udyataḥ // 3.124.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛtyā samabhavad ṛṣes tasya tapobalāt / mado nāma mahāvīryo bṛhatkāyo mahāsuraḥ // 3.124.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śarīraṃ yasya nirdeṣṭum aśakyaṃ tu surāsuraiḥ // 3.124.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasyāsyam abhavad ghoraṃ tīkṣṇāgradaśanaṃ mahat / hanur ekā sthitā tasya bhūmāv ekā divaṃ gatā // 3.124.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catasra āyatā daṃṣṭrā yojanānāṃ śataṃ śatam / itare tv asya daśanā babhūvur daśayojanāḥ // 3.124.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prākārasadṛśākārāḥ śūlāgrasamadarśanāḥ // 3.124.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bāhū parvatasaṃkāśāv āyatāv ayutaṃ samau / netre raviśaśiprakhye vaktram antakasaṃnibham // 3.124.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lelihañ jihvayā vaktraṃ vidyuccapalalolayā / vyāttānano ghoradṛṣṭir grasann iva jagad balāt // 3.124.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sa bhakṣayiṣyan saṃkruddhaḥ śatakratum upādravat / mahatā ghorarūpeṇa lokāñ śabdena nādayan // 3.124.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā ghoravadanaṃ madaṃ devaḥ śatakratuḥ / āyāntaṃ bhakṣayiṣyantaṃ vyāttānanam ivāntakam // 3.125.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhayāt saṃstambhitabhujaḥ sṛkkiṇī lelihan muhuḥ / tato 'bravīd devarājaś cyavanaṃ bhayapīḍitaḥ // 3.125.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) somārhāv aśvināv etāv adya prabhṛti bhārgava / bhaviṣyataḥ satyam etad vaco brahman bravīmi te // 3.125.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) na te mithyā samārambho bhavatv eṣa paro vidhiḥ / jānāmi cāhaṃ viprarṣe na mithyā tvaṃ kariṣyasi // 3.125.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) somārhāv aśvināv etau yathaivādya kṛtau tvayā / bhūya eva tu te vīryaṃ prakāśed iti bhārgava // 3.125.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukanyāyāḥ pituś cāsya loke kīrtiḥ prathed iti / ato mayaitad vihitaṃ tava vīryaprakāśanam // 3.125.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasmāt prasādaṃ kuru me bhavatv etad yathecchasi // 3.125.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) evam uktasya śakreṇa cyavanasya mahātmanaḥ / sa manyur vyagamac chīghraṃ mumoca ca puraṃdaram // 3.125.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madaṃ ca vyabhajad rājan pāne strīṣu ca vīryavān / akṣeṣu mṛgayāyāṃ ca pūrvasṛṣṭaṃ punaḥ punaḥ // 3.125.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā madaṃ viniṣkṣipya śakraṃ saṃtarpya cendunā / aśvibhyāṃ sahitān devān yājayitvā ca taṃ nṛpam // 3.125.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikhyāpya vīryaṃ sarveṣu lokeṣu vadatāṃ varaḥ / sukanyayā sahāraṇye vijahārānuraktayā // 3.125.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasyaitad dvijasaṃghuṣṭaṃ saro rājan prakāśate / atra tvaṃ saha sodaryaiḥ pitṝn devāṃś ca tarpaya // 3.125.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dṛṣṭvā mahīpāla sikatākṣaṃ ca bhārata / saindhavāraṇyam āsādya kulyānāṃ kuru darśanam // 3.125.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣkareṣu mahārāja sarveṣu ca jalaṃ spṛśa // 3.125.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ārcīkaparvataś caiva nivāso vai manīṣiṇām / sadāphalaḥ sadāsroto marutāṃ sthānam uttamam // 3.125.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caityāś caite bahuśatās tridaśānāṃ yudhiṣṭhira // 3.125.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) etac candramasas tīrtham ṛṣayaḥ paryupāsate / vaikhānasāś ca ṛṣayo vālakhilyās tathaiva ca // 3.125.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śṛṅgāṇi trīṇi puṇyāṇi trīṇi prasravaṇāni ca / sarvāṇy anuparikramya yathākāmam upaspṛśa // 3.125.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṃtanuś cātra kaunteya śunakaś ca narādhipa / naranārāyaṇau cobhau sthānaṃ prāptāḥ sanātanam // 3.125.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha nityaśayā devāḥ pitaraś ca maharṣibhiḥ / ārcīkaparvate tepus tān yajasva yudhiṣṭhira // 3.125.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha te vai carūn prāśnann ṛṣayaś ca viśāṃ pate / yamunā cākṣayasrotāḥ kṛṣṇaś ceha taporataḥ // 3.125.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamau ca bhīmasenaś ca kṛṣṇā cāmitrakarśana / sarve cātra gamiṣyāmaḥ sukṛśāḥ sutapasvinaḥ // 3.125.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat prasravaṇaṃ puṇyam indrasya manujādhipa / yatra dhātā vidhātā ca varuṇaś cordhvam āgatāḥ // 3.125.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha te nyavasan rājan kṣāntāḥ paramadharmiṇaḥ / maitrāṇām ṛjubuddhīnām ayaṃ girivaraḥ śubhaḥ // 3.125.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā sā yamunā rājan rājarṣigaṇasevitā / nānāyajñacitā rājan puṇyā pāpabhayāpahā // 3.125.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra rājā maheṣvāso māndhātāyajata svayam / sahadevaś ca kaunteya somako dadatāṃ varaḥ // 3.125.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māndhātā rājaśārdūlas triṣu lokeṣu viśrutaḥ / kathaṃ jāto mahābrahman yauvanāśvo nṛpottamaḥ // 3.126.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ caitāṃ parāṃ kāṣṭhāṃ prāptavān amitadyutiḥ // 3.126.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yasya lokās trayo vaśyā viṣṇor iva mahātmanaḥ / etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ caritaṃ tasya dhīmataḥ // 3.126.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā māndhātṛśabdaś ca tasya śakrasamadyuteḥ / janma cāprativīryasya kuśalo hy asi bhāṣitum // 3.126.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇuṣvāvahito rājan rājñas tasya mahātmanaḥ / yathā māndhātṛśabdo vai lokeṣu parigīyate // 3.126.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ikṣvākuvaṃśaprabhavo yuvanāśvo mahīpatiḥ / so 'yajat pṛthivīpāla kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ // 3.126.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) aśvamedhasahasraṃ ca prāpya dharmabhṛtāṃ varaḥ / anyaiś ca kratubhir mukhyair vividhair āptadakṣiṇaiḥ // 3.126.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anapatyas tu rājarṣiḥ sa mahātmā dṛḍhavrataḥ / mantriṣv ādhāya tad rājyaṃ vananityo babhūva ha // 3.126.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāstradṛṣṭena vidhinā saṃyojyātmānam ātmanā / pipāsāśuṣkahṛdayaḥ praviveśāśramaṃ bhṛgoḥ // 3.126.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tām eva rātriṃ rājendra mahātmā bhṛgunandanaḥ / iṣṭiṃ cakāra saudyumner maharṣiḥ putrakāraṇāt // 3.126.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) saṃbhṛto mantrapūtena vāriṇā kalaśo mahān / tatrātiṣṭhata rājendra pūrvam eva samāhitaḥ // 3.126.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat prāśya prasavet tasya patnī śakrasamaṃ sutam // 3.126.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ nyasya vedyāṃ kalaśaṃ suṣupus te maharṣayaḥ / rātrijāgaraṇaśrāntāḥ saudyumniḥ samatītya tān // 3.126.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śuṣkakaṇṭhaḥ pipāsārtaḥ pāṇīyārthī bhṛśaṃ nṛpaḥ / taṃ praviśyāśramaṃ śrāntaḥ pāṇīyaṃ so 'bhyayācata // 3.126.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya śrāntasya śuṣkeṇa kaṇṭhena krośatas tadā / nāśrauṣīt kaś cana tadā śakuner iva vāśitam // 3.126.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas taṃ kalaśaṃ dṛṣṭvā jalapūrṇaṃ sa pārthivaḥ / abhyadravata vegena pītvā cāmbho vyavāsṛjat // 3.126.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pītvā śītalaṃ toyaṃ pipāsārto mahīpatiḥ / nirvāṇam agamad dhīmān susukhī cābhavat tadā // 3.126.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pratyabudhyanta ṛṣayaḥ sanarādhipāḥ / nistoyaṃ taṃ ca kalaśaṃ dadṛśuḥ sarva eva te // 3.126.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kasya karmedam iti ca paryapṛcchan samāgatāḥ / yuvanāśvo mayety eva satyaṃ samabhipadyata // 3.126.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na yuktam iti taṃ prāha bhagavān bhārgavas tadā / sutārthaṃ sthāpitā hy āpas tapasā caiva saṃbhṛtāḥ // 3.126.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā hy atrāhitaṃ brahma tapa āsthāya dāruṇam / putrārthaṃ tava rājarṣe mahābalaparākrama // 3.126.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābalo mahāvīryas tapobalasamanvitaḥ / yaḥ śakram api vīryeṇa gamayed yamasādanam // 3.126.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena vidhinā rājan mayaitad upapāditam / abbhakṣaṇaṃ tvayā rājann ayuktaṃ kṛtam adya vai // 3.126.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv adya śakyam asmābhir etat kartum ato 'nyathā / nūnaṃ daivakṛtaṃ hy etad yad evaṃ kṛtavān asi // 3.126.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pipāsitena yāḥ pītā vidhimantrapuraskṛtāḥ / āpas tvayā mahārāja mattapovīryasaṃbhṛtāḥ // 3.126.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tābhyas tvam ātmanā putram evaṃvīryaṃ janiṣyasi // 3.126.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vidhāsyāmo vayaṃ tatra taveṣṭiṃ paramādbhutām / yathā śakrasamaṃ putraṃ janayiṣyasi vīryavān // 3.126.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato varṣaśate pūrṇe tasya rājño mahātmanaḥ / vāmaṃ pārśvaṃ vinirbhidya sutaḥ sūrya ivāparaḥ // 3.126.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niścakrāma mahātejā na ca taṃ mṛtyur āviśat / yuvanāśvaṃ narapatiṃ tad adbhutam ivābhavat // 3.126.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ śakro mahātejās taṃ didṛkṣur upāgamat / pradeśinīṃ tato 'syāsye śakraḥ samabhisaṃdadhe // 3.126.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mām ayaṃ dhāsyatīty evaṃ paribhāṣṭaḥ sa vajriṇā / māndhāteti ca nāmāsya cakruḥ sendrā divaukasaḥ // 3.126.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradeśinīṃ śakradattām āsvādya sa śiśus tadā / avardhata mahīpāla kiṣkūṇāṃ ca trayodaśa // 3.126.29 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vedās taṃ sadhanurvedā divyāny astrāṇi ceśvaram / upatasthur mahārāja dhyātamātrāṇi sarvaśaḥ // 3.126.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanur ājagavaṃ nāma śarāḥ śṛṅgodbhavāś ca ye / abhedyaṃ kavacaṃ caiva sadyas tam upasaṃśrayan // 3.126.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhiṣikto maghavatā svayaṃ śakreṇa bhārata / dharmeṇa vyajayal lokāṃs trīn viṣṇur iva vikramaiḥ // 3.126.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyāpratihataṃ cakraṃ prāvartata mahātmanaḥ / ratnāni caiva rājarṣiṃ svayam evopatasthire // 3.126.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyeyaṃ vasusaṃpūrṇā vasudhā vasudhādhipa / teneṣṭaṃ vividhair yajñair bahubhiḥ svāptadakṣiṇaiḥ // 3.126.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citacaityo mahātejā dharmaṃ prāpya ca puṣkalam / śakrasyārdhāsanaṃ rājaṃl labdhavān amitadyutiḥ // 3.126.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekāhnā pṛthivī tena dharmanityena dhīmatā / nirjitā śāsanād eva saratnākarapattanā // 3.126.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya cityair mahārāja kratūnāṃ dakṣiṇāvatām / caturantā mahī vyāptā nāsīt kiṃ cid anāvṛtam // 3.126.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena padmasahasrāṇi gavāṃ daśa mahātmanā / brāhmaṇebhyo mahārāja dattānīti pracakṣate // 3.126.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena dvādaśavārṣikyām anāvṛṣṭyāṃ mahātmanā / vṛṣṭaṃ sasyavivṛddhyarthaṃ miṣato vajrapāṇinaḥ // 3.126.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena somakulotpanno gāndhārādhipatir mahān / garjann iva mahāmeghaḥ pramathya nihataḥ śaraiḥ // 3.126.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajāś caturvidhās tena jitā rājan mahātmanā / tenātmatapasā lokāḥ sthāpitāś cāpi tejasā // 3.126.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyaitad devayajanaṃ sthānam ādityavarcasaḥ / paśya puṇyatame deśe kurukṣetrasya madhyataḥ // 3.126.42 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ māndhātuś caritaṃ mahat / janma cāgryaṃ mahīpāla yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi // 3.126.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃvīryaḥ sa rājābhūt somako vadatāṃ vara / karmāṇy asya prabhāvaṃ ca śrotum icchāmi tattvataḥ // 3.127.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhirāsīn nṛpatiḥ somako nāma dhārmikaḥ / tasya bhāryāśataṃ rājan sadṛśīnām abhūt tadā // 3.127.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa vai yatnena mahatā tāsu putraṃ mahīpatiḥ / kaṃ cin nāsādayām āsa kālena mahatā api // 3.127.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kadā cit tasya vṛddhasya yatamānasya yatnataḥ / jantur nāma sutas tasmin strīśate samajāyata // 3.127.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ jātaṃ mātaraḥ sarvāḥ parivārya samāsate / satataṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā kāmabhogān viśāṃ pate // 3.127.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pipīlikā jantuṃ kadā cid adaśat sphiji / sa daṣṭo vyanadad rājaṃs tena duḥkhena bālakaḥ // 3.127.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tā mātaraḥ sarvāḥ prākrośan bhṛśaduḥkhitāḥ / parivārya jantuṃ sahitāḥ sa śabdas tumulo 'bhavat // 3.127.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tam ārtanādaṃ sahasā śuśrāva sa mahīpatiḥ / amātyapariṣanmadhye upaviṣṭaḥ sahartvijaiḥ // 3.127.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ prasthāpayām āsa kim etad iti pārthivaḥ / tasmai kṣattā yathāvṛttam ācacakṣe sutaṃ prati // 3.127.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaramāṇaḥ sa cotthāya somakaḥ saha mantribhiḥ / praviśyāntaḥpuraṃ putram āśvāsayad ariṃdamaḥ // 3.127.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāntvayitvā tu taṃ putraṃ niṣkramyāntaḥpurān nṛpaḥ / ṛtvijaiḥ sahito rājan sahāmātya upāviśat // 3.127.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhig astv ihaikaputratvam aputratvaṃ varaṃ bhavet / nityāturatvād bhūtānāṃ śoka evaikaputratā // 3.127.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) idaṃ bhāryāśataṃ brahman parīkṣyopacitaṃ prabho / putrārthinā mayā voḍhaṃ na cāsāṃ vidyate prajā // 3.127.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaḥ kathaṃ cid utpannaḥ putro jantur ayaṃ mama / yatamānasya sarvāsu kiṃ nu duḥkham ataḥ param // 3.127.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaś ca samatītaṃ me sabhāryasya dvijottama / āsāṃ prāṇāḥ samāyattā mama cātraikaputrake // 3.127.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) syān nu karma tathā yuktaṃ yena putraśataṃ bhavet / mahatā laghunā vāpi karmaṇā duṣkareṇa vā // 3.127.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asti vai tādṛśaṃ karma yena putraśataṃ bhavet / yadi śaknoṣi tat kartum atha vakṣyāmi somaka // 3.127.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāryaṃ vā yadi vākāryaṃ yena putraśataṃ bhavet / kṛtam eva hi tad viddhi bhagavān prabravītu me // 3.127.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajasva jantunā rājaṃs tvaṃ mayā vitate kratau / tataḥ putraśataṃ śrīmad bhaviṣyaty acireṇa te // 3.127.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vapāyāṃ hūyamānāyāṃ dhūmam āghrāya mātaraḥ / tatas tāḥ sumahāvīryāñ janayiṣyanti te sutān // 3.127.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyām eva tu te jantur bhavitā punar ātmajaḥ / uttare cāsya sauvarṇaṃ lakṣma pārśve bhaviṣyati // 3.127.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahman yad yad yathā kāryaṃ tat tat kuru tathā tathā / putrakāmatayā sarvaṃ kariṣyāmi vacas tava // 3.128.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa yājayām āsa somakaṃ tena jantunā / mātaras tu balāt putram apākarṣuḥ kṛpānvitāḥ // 3.128.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hā hatāḥ smeti vāśantyas tīvraśokasamanvitāḥ / taṃ mātaraḥ pratyakarṣan gṛhītvā dakṣiṇe kare // 3.128.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) savye pāṇau gṛhītvā tu yājako 'pi sma karṣati // 3.128.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kurarīṇām ivārtānām apākṛṣya tu taṃ sutam / viśasya cainaṃ vidhinā vapām asya juhāva saḥ // 3.128.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vapāyāṃ hūyamānāyāṃ gandham āghrāya mātaraḥ / ārtā nipetuḥ sahasā pṛthivyāṃ kurunandana // 3.128.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarvāś ca garbhān alabhaṃs tatas tāḥ pārthivāṅganāḥ // 3.128.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tato daśasu māseṣu somakasya viśāṃ pate / jajñe putraśataṃ pūrṇaṃ tāsu sarvāsu bhārata // 3.128.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jantur jyeṣṭhaḥ samabhavaj janitryām eva bhārata / sa tāsām iṣṭa evāsīn na tathānye nijāḥ sutāḥ // 3.128.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tac ca lakṣaṇam asyāsīt sauvarṇaṃ pārśva uttare / tasmin putraśate cāgryaḥ sa babhūva guṇair yutaḥ // 3.128.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa lokam agamat somakasya guruḥ param / atha kāle vyatīte tu somako 'py agamat param // 3.128.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha taṃ narake ghore pacyamānaṃ dadarśa saḥ / tam apṛcchat kimarthaṃ tvaṃ narake pacyase dvija // 3.128.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīd guruḥ so 'tha pacyamāno 'gninā bhṛśam / tvaṃ mayā yājito rājaṃs tasyedaṃ karmaṇaḥ phalam // 3.128.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā sa rājarṣir dharmarājānam abravīt / aham atra pravekṣyāmi mucyatāṃ mama yājakaḥ // 3.128.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matkṛte hi mahābhāgaḥ pacyate narakāgninā // 3.128.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nānyaḥ kartuḥ phalaṃ rājann upabhuṅkte kadā cana / imāni tava dṛśyante phalāni dadatāṃ vara // 3.128.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyān na kāmaye lokān ṛte 'haṃ brahmavādinam / icchāmy aham anenaiva saha vastuṃ surālaye // 3.128.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) narake vā dharmarāja karmaṇāsya samo hy aham / puṇyāpuṇyaphalaṃ deva samam astv āvayor idam // 3.128.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yady evam īpsitaṃ rājan bhuṅkṣvāsya sahitaḥ phalam / tulyakālaṃ sahānena paścāt prāpsyasi sadgatim // 3.128.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cakāra tathā sarvaṃ rājā rājīvalocanaḥ / punaś ca lebhe lokān svān karmaṇā nirjitāñ śubhān // 3.128.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saha tenaiva vipreṇa guruṇā sa gurupriyaḥ // 3.128.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) eṣa tasyāśramaḥ puṇyo ya eṣo 'gre virājate / kṣānta uṣyātra ṣaḍrātraṃ prāpnoti sugatiṃ naraḥ // 3.128.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn api rājendra vatsyāmo vigatajvarāḥ / ṣaḍrātraṃ niyatātmānaḥ sajjībhava kurūdvaha // 3.128.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmin kila svayaṃ rājann iṣṭavān vai prajāpatiḥ / satram iṣṭīkṛtaṃ nāma purā varṣasahasrikam // 3.129.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ambarīṣaś ca nābhāga iṣṭavān yamunām anu / yajñaiś ca tapasā caiva parāṃ siddhim avāpa saḥ // 3.129.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deśo nāhuṣayajñānām ayaṃ puṇyatamo nṛpa / yatreṣṭvā daśa padmāni sadasyebhyo nisṛṣṭavān // 3.129.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sārvabhaumasya kaunteya yayāter amitaujasaḥ / spardhamānasya śakreṇa paśyedaṃ yajñavāstv iha // 3.129.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya nānāvidhākārair agnibhir nicitāṃ mahīm / majjantīm iva cākrāntāṃ yayāter yajñakarmabhiḥ // 3.129.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā śamy ekapatrā sā śarakaṃ caitad uttamam / paśya rāmahradān etān paśya nārāyaṇāśramam // 3.129.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad ārcīkaputrasya yogair vicarato mahīm / apasarpaṇaṃ mahīpāla raupyāyām amitaujasaḥ // 3.129.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) atrānuvaṃśaṃ paṭhataḥ śṛṇu me kurunandana / ulūkhalair ābharaṇaiḥ piśācī yad abhāṣata // 3.129.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) yugaṃdhare dadhi prāśya uṣitvā cācyutasthale / tadvad bhūtilaye snātvā saputrā vastum icchasi // 3.129.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekarātram uṣitveha dvitīyaṃ yadi vatsyasi / etad vai te divā vṛttaṃ rātrau vṛttam ato 'nyathā // 3.129.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrādyāho nivatsyāmaḥ kṣapāṃ bharatasattama / dvāram etad dhi kaunteya kurukṣetrasya bhārata // 3.129.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atraiva nāhuṣo rājā rājan kratubhir iṣṭavān / yayātir bahuratnāḍhyair yatrendro mudam abhyagāt // 3.129.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat plakṣāvataraṇaṃ yamunātīrtham ucyate / etad vai nākapṛṣṭhasya dvāram āhur manīṣiṇaḥ // 3.129.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atra sārasvatair yajñair ījānāḥ paramarṣayaḥ / yūpolūkhalinas tāta gacchanty avabhṛthāplavam // 3.129.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atraiva bharato rājā medhyam aśvam avāsṛjat / asakṛt kṛṣṇasāraṅgaṃ dharmeṇāvāpya medinīm // 3.129.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atraiva puruṣavyāghra maruttaḥ satram uttamam / āste devarṣimukhyena saṃvartenābhipālitaḥ // 3.129.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atropaspṛśya rājendra sarvāṃl lokān prapaśyati / pūyate duṣkṛtāc caiva samupaspṛśya bhārata // 3.129.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra sabhrātṛkaḥ snātvā stūyamāno maharṣibhiḥ / lomaśaṃ pāṇḍavaśreṣṭha idaṃ vacanam abravīt // 3.129.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāṃl lokān prapaśyāmi tapasā satyavikrama / ihasthaḥ pāṇḍavaśreṣṭhaṃ paśyāmi śvetavāhanam // 3.129.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mahābāho paśyanti paramarṣayaḥ / sarasvatīm imāṃ puṇyāṃ paśyaikaśaraṇāvṛtām // 3.129.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra snātvā naraśreṣṭha dhūtapāpmā bhaviṣyati / iha sārasvatair yajñair iṣṭavantaḥ surarṣayaḥ // 3.129.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayaś caiva kaunteya tathā rājarṣayo 'pi ca // 3.129.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vedī prajāpater eṣā samantāt pañcayojanā / kuror vai yajñaśīlasya kṣetram etan mahātmanaḥ // 3.129.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha martyās tapas taptvā svargaṃ gacchanti bhārata / martukāmā narā rājann ihāyānti sahasraśaḥ // 3.130.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āśīḥ prayuktā hi dakṣeṇa yajatā purā / iha ye vai mariṣyanti te vai svargajito narāḥ // 3.130.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā sarasvatī puṇyā divyā coghavatī nadī / etad vinaśanaṃ nāma sarasvatyā viśāṃ pate // 3.130.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvāraṃ niṣādarāṣṭrasya yeṣāṃ dveṣāt sarasvatī / praviṣṭā pṛthivīṃ vīra mā niṣādā hi māṃ viduḥ // 3.130.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vai camasodbhedo yatra dṛśyā sarasvatī / yatrainām abhyavartanta divyāḥ puṇyāḥ samudragāḥ // 3.130.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat sindhor mahat tīrthaṃ yatrāgastyam ariṃdama / lopāmudrā samāgamya bhartāram avṛṇīta vai // 3.130.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat prabhāsate tīrthaṃ prabhāsaṃ bhāskaradyute / indrasya dayitaṃ puṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam // 3.130.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad viṣṇupadaṃ nāma dṛśyate tīrtham uttamam / eṣā ramyā vipāśā ca nadī paramapāvanī // 3.130.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atraiva putraśokena vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ / baddhvātmānaṃ nipatito vipāśaḥ punar utthitaḥ // 3.130.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kāśmīramaṇḍalaṃ caitat sarvapuṇyam ariṃdama / maharṣibhiś cādhyuṣitaṃ paśyedaṃ bhrātṛbhiḥ saha // 3.130.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atrottarāṇāṃ sarveṣām ṛṣīṇāṃ nāhuṣasya ca / agneś cātraiva saṃvādaḥ kāśyapasya ca bhārata // 3.130.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etad dvāraṃ mahārāja mānasasya prakāśate / varṣam asya girer madhye rāmeṇa śrīmatā kṛtam // 3.130.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vātikaṣaṇḍo vai prakhyātaḥ satyavikramaḥ / nābhyavartata yad dvāraṃ videhān uttaraṃ ca yaḥ // 3.130.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa ujjānako nāma yavakrīr yatra śāntavān / arundhatīsahāyaś ca vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ // 3.130.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hradaś ca kuśavān eṣa yatra padmaṃ kuśeśayam / āśramaś caiva rukmiṇyā yatrāśāmyad akopanā // 3.130.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samādhīnāṃ samāsas tu pāṇḍaveya śrutas tvayā / taṃ drakṣyasi mahārāja bhṛgutuṅgaṃ mahāgirim // 3.130.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jalāṃ copajalāṃ caiva yamunām abhito nadīm / uśīnaro vai yatreṣṭvā vāsavād atyaricyata // 3.130.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tāṃ devasamitiṃ tasya vāsavaś ca viśāṃ pate / abhyagacchata rājānaṃ jñātum agniś ca bhārata // 3.130.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jijñāsamānau varadau mahātmānam uśīnaram / indraḥ śyenaḥ kapoto 'gnir bhūtvā yajñe 'bhijagmatuḥ // 3.130.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ūruṃ rājñaḥ samāsādya kapotaḥ śyenajād bhayāt / śaraṇārthī tadā rājan nililye bhayapīḍitaḥ // 3.130.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmātmānaṃ tv āhur ekaṃ sarve rājan mahīkṣitaḥ / sa vai dharmaviruddhaṃ tvaṃ kasmāt karma cikīrṣasi // 3.131.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vihitaṃ bhakṣaṇaṃ rājan pīḍyamānasya me kṣudhā / mā bhāṅkṣīr dharmalobhena dharmam utsṛṣṭavān asi // 3.131.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃtrastarūpas trāṇārthī tvatto bhīto mahādvija / matsakāśam anuprāptaḥ prāṇagṛdhnur ayaṃ dvijaḥ // 3.131.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam abhyāgatasyeha kapotasyābhayārthinaḥ / apradāne paro 'dharmaḥ kiṃ tvaṃ śyena prapaśyasi // 3.131.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praspandamānaḥ saṃbhrāntaḥ kapotaḥ śyena lakṣyate / matsakāśaṃ jīvitārthī tasya tyāgo vigarhitaḥ // 3.131.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) āhārāt sarvabhūtāni saṃbhavanti mahīpate / āhāreṇa vivardhante tena jīvanti jantavaḥ // 3.131.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakyate dustyaje 'py arthe cirarātrāya jīvitum / na tu bhojanam utsṛjya śakyaṃ vartayituṃ ciram // 3.131.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhakṣyād vilopitasyādya mama prāṇā viśāṃ pate / visṛjya kāyam eṣyanti panthānam apunarbhavam // 3.131.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramṛte mayi dharmātman putradāraṃ naśiṣyati / rakṣamāṇaḥ kapotaṃ tvaṃ bahūn prāṇān naśiṣyasi // 3.131.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmaṃ yo bādhate dharmo na sa dharmaḥ kudharma tat / avirodhī tu yo dharmaḥ sa dharmaḥ satyavikrama // 3.131.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virodhiṣu mahīpāla niścitya gurulāghavam / na bādhā vidyate yatra taṃ dharmaṃ samudācaret // 3.131.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurulāghavam ājñāya dharmādharmaviniścaye / yato bhūyāṃs tato rājan kuru dharmaviniścayam // 3.131.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahukalyāṇasaṃyuktaṃ bhāṣase vihagottama / suparṇaḥ pakṣirāṭ kiṃ tvaṃ dharmajñaś cāsy asaṃśayam // 3.131.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā hi dharmasaṃyuktaṃ bahu citraṃ prabhāṣase // 3.131.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na te 'sty aviditaṃ kiṃ cid iti tvā lakṣayāmy aham / śaraṇaiṣiṇaḥ parityāgaṃ kathaṃ sādhv iti manyase // 3.131.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) āhārārthaṃ samārambhas tava cāyaṃ vihaṃgama / śakyaś cāpy anyathā kartum āhāro 'py adhikas tvayā // 3.131.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) govṛṣo vā varāho vā mṛgo vā mahiṣo 'pi vā / tvadartham adya kriyatāṃ yad vānyad abhikāṅkṣase // 3.131.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na varāhaṃ na cokṣāṇaṃ na mṛgān vividhāṃs tathā / bhakṣayāmi mahārāja kim annādyena tena me // 3.131.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu me daivavihito bhakṣaḥ kṣatriyapuṃgava / tam utsṛja mahīpāla kapotam imam eva me // 3.131.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śyenāḥ kapotān khādanti sthitir eṣā sanātanī / mā rājan mārgam ājñāya kadalīskandham āruha // 3.131.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rājyaṃ śibīnām ṛddhaṃ vai śādhi pakṣigaṇārcita / yad vā kāmayase kiṃ cic chyena sarvaṃ dadāni te // 3.131.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vinemaṃ pakṣiṇaṃ śyena śaraṇārthinam āgatam // 3.131.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yenemaṃ varjayethās tvaṃ karmaṇā pakṣisattama / tad ācakṣva kariṣyāmi na hi dāsye kapotakam // 3.131.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uśīnara kapote te yadi sneho narādhipa / ātmano māṃsam utkṛtya kapotatulayā dhṛtam // 3.131.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā samaṃ kapotena tava māṃsaṃ bhaven nṛpa / tadā pradeyaṃ tan mahyaṃ sā me tuṣṭir bhaviṣyati // 3.131.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anugraham imaṃ manye śyena yan mābhiyācase / tasmāt te 'dya pradāsyāmi svamāṃsaṃ tulayā dhṛtam // 3.131.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athotkṛtya svamāṃsaṃ tu rājā paramadharmavit / tulayām āsa kaunteya kapotena sahābhibho // 3.131.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhriyamāṇas tu tulayā kapoto vyatiricyate / punaś cotkṛtya māṃsāni rājā prādād uśīnaraḥ // 3.131.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na vidyate yadā māṃsaṃ kapotena samaṃ dhṛtam / tata utkṛttamāṃso 'sāv āruroha svayaṃ tulām // 3.131.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indro 'ham asmi dharmajña kapoto havyavāḍ ayam / jijñāsamānau dharme tvāṃ yajñavāṭam upāgatau // 3.131.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yat te māṃsāni gātrebhya utkṛttāni viśāṃ pate / eṣā te bhāsvarī kīrtir lokān abhibhaviṣyati // 3.131.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāval loke manuṣyās tvāṃ kathayiṣyanti pārthiva / tāvat kīrtiś ca lokāś ca sthāsyanti tava śāśvatāḥ // 3.131.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat pāṇḍaveya sadanaṃ rājñas tasya mahātmanaḥ / paśyasvaitan mayā sārdhaṃ puṇyaṃ pāpapramocanam // 3.131.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atra vai satataṃ devā munayaś ca sanātanāḥ / dṛśyante brāhmaṇai rājan puṇyavadbhir mahātmabhiḥ // 3.131.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ kathyate mantravid agryabuddhir; auddālakiḥ śvetaketuḥ pṛthivyām / tasyāśramaṃ paśya narendra puṇyaṃ; sadāphalair upapannaṃ mahījaiḥ // 3.132.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] sākṣād atra śvetaketur dadarśa; sarasvatīṃ mānuṣadeharūpām / vetsyāmi vāṇīm iti saṃpravṛttāṃ; sarasvatīṃ śvetaketur babhāṣe // 3.132.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmin kāle brahmavidāṃ variṣṭhāv; āstāṃ tadā mātulabhāgineyau / aṣṭāvakraś caiva kahoḍasūnur; auddālakiḥ śvetaketuś ca rājan // 3.132.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] videharājasya mahīpates tau; viprāv ubhau mātulabhāgineyau / praviśya yajñāyatanaṃ vivāde; bandiṃ nijagrāhatur aprameyam // 3.132.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kathaṃprabhāvaḥ sa babhūva vipras; tathāyuktaṃ yo nijagrāha bandim / aṣṭāvakraḥ kena cāsau babhūva; tat sarvaṃ me lomaśa śaṃsa tattvam // 3.132.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] uddālakasya niyataḥ śiṣya eko; nāmnā kahoḍeti babhūva rājan / śuśrūṣur ācāryavaśānuvartī; dīrghaṃ kālaṃ so 'dhyayanaṃ cakāra // 3.132.6 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) taṃ vai viprāḥ paryabhavaṃś ca śiṣyās; taṃ ca jñātvā viprakāraṃ guruḥ saḥ / tasmai prādāt sadya eva śrutaṃ ca; bhāryāṃ ca vai duhitaraṃ svāṃ sujātām // 3.132.7 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tasyā garbhaḥ samabhavad agnikalpaḥ; so 'dhīyānaṃ pitaram athābhyuvāca / sarvāṃ rātrim adhyayanaṃ karoṣi; nedaṃ pitaḥ samyag ivopavartate // 3.132.8 ajñātasamavṛtta [12: mBsy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) upālabdhaḥ śiṣyamadhye maharṣiḥ; sa taṃ kopād udarasthaṃ śaśāpa / yasmāt kukṣau vartamāno bravīṣi; tasmād vakro bhavitāsy aṣṭakṛtvaḥ // 3.132.9 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] sa vai tathā vakra evābhyajāyad; aṣṭāvakraḥ prathito vai maharṣiḥ / tasyāsīd vai mātulaḥ śvetaketuḥ; sa tena tulyo vayasā babhūva // 3.132.10 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] saṃpīḍyamānā tu tadā sujātā; vivardhamānena sutena kukṣau / uvāca bhartāram idaṃ rahogatā; prasādya hīnaṃ vasunā dhanārthinī // 3.132.11 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kathaṃ kariṣyāmy adhanā maharṣe; māsaś cāyaṃ daśamo vartate me / na cāsti te vasu kiṃ cit prajātā; yenāham etām āpadaṃ nistareyam // 3.132.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] uktas tv evaṃ bhāryayā vai kahoḍo; vittasyārthe janakam athābhyagacchat / sa vai tadā vādavidā nigṛhya; nimajjito bandinehāpsu vipraḥ // 3.132.13 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [12: mBsy] uddālakas taṃ tu tadā niśamya; sūtena vāde 'psu tathā nimajjitam / uvāca tāṃ tatra tataḥ sujātām; aṣṭāvakre gūhitavyo 'yam arthaḥ // 3.132.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] rarakṣa sā cāpy ati taṃ sumantraṃ; jāto 'py evaṃ na sa śuśrāva vipraḥ / uddālakaṃ pitṛvac cāpi mene; aṣṭāvakro bhrātṛvac chvetaketum // 3.132.15 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tato varṣe dvādaśe śvetaketur; aṣṭāvakraṃ pitur aṅke nisannam / apākarṣad gṛhya pāṇau rudantaṃ; nāyaṃ tavāṅkaḥ pitur ity uktavāṃś ca // 3.132.16 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yat tenoktaṃ duruktaṃ tat tadānīṃ; hṛdi sthitaṃ tasya suduḥkham āsīt / gṛhaṃ gatvā mātaraṃ rodamānaḥ; papracchedaṃ kva nu tāto mameti // 3.132.17 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mrtgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tataḥ sujātā paramārtarūpā; śāpād bhītā sarvam evācacakṣe / tad vai tattvaṃ sarvam ājñāya mātur; ity abravīc chvetaketuṃ sa vipraḥ // 3.132.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] gacchāva yajñaṃ janakasya rājño; bahvāścaryaḥ śrūyate tasya yajñaḥ / śroṣyāvo 'tra brāhmaṇānāṃ vivādam; annaṃ cāgryaṃ tatra bhokṣyāvahe ca // 3.132.19 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] vicakṣaṇatvaṃ ca bhaviṣyate nau; śivaś ca saumyaś ca hi brahmaghoṣaḥ // 3.132.19.2 ajñātasamavṛtta [5: jgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tau jagmatur mātulabhāgineyau; yajñaṃ samṛddhaṃ janakasya rājñaḥ / aṣṭāvakraḥ pathi rājñā sametya; utsāryamāṇo vākyam idaṃ jagāda // 3.132.20 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) andhasya panthā badhirasya panthāḥ; striyaḥ panthā vaivadhikasya panthāḥ / rājñaḥ panthā brāhmaṇenāsametya; sametya tu brāhmaṇasyaiva panthāḥ // 3.133.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] panthā ayaṃ te 'dya mayā nisṛṣṭo; yenecchase tena kāmaṃ vrajasva / na pāvako vidyate vai laghīyān; indro 'pi nityaṃ namate brāhmaṇānām // 3.133.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tttgl], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yajñaṃ draṣṭuṃ prāptavantau sva tāta; kautūhalaṃ nau balavad vai vivṛddham / āvāṃ prāptāv atithī saṃpraveśaṃ; kāṅkṣāvahe dvārapate tavājñām // 3.133.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: ttyy], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] aindradyumner yajñadṛśāv ihāvāṃ; vivakṣū vai janakendraṃ didṛkṣū / na vai krodhād vyādhinaivottamena; saṃyojaya dvārapāla kṣaṇena // 3.133.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgl] bandeḥ samādeśakarā vayaṃ sma; nibodha vākyaṃ ca mayeryamāṇam / na vai bālāḥ praviśanty atra viprā; vṛddhā vidvāṃsaḥ praviśanti dvijāgryāḥ // 3.133.5 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtyy], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yady atra vṛddheṣu kṛtaḥ praveśo; yuktaṃ mama dvārapāla praveṣṭum / vayaṃ hi vṛddhāś caritavratāś ca; vedaprabhāvena praveśanārhāḥ // 3.133.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tmjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śuśrūṣavaś cāpi jitendriyāś ca; jñānāgame cāpi gatāḥ sma niṣṭhām / na bāla ity avamantavyam āhur; bālo 'py agnir dahati spṛśyamānaḥ // 3.133.7 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] sarasvatīm īraya vedajuṣṭām; ekākṣarāṃ bahurūpāṃ virājam / aṅgātmānaṃ samavekṣasva bālaṃ; kiṃ ślāghase durlabhā vādasiddhiḥ // 3.133.8 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] na jñāyate kāyavṛddhyā vivṛddhir; yathāṣṭhīlā śālmaleḥ saṃpravṛddhā / hrasvo 'lpakāyaḥ phalito vivṛddho; yaś cāphalas tasya na vṛddhabhāvaḥ // 3.133.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] vṛddhebhya eveha matiṃ sma bālā; gṛhṇanti kālena bhavanti vṛddhāḥ / na hi jñānam alpakālena śakyaṃ; kasmād bālo vṛddha ivāvabhāṣase // 3.133.10 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) na tena sthaviro bhavati yenāsya palitaṃ śiraḥ / bālo 'pi yaḥ prajānāti taṃ devāḥ sthaviraṃ viduḥ // 3.133.11 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) na hāyanair na palitair na vittena na bandhubhiḥ / ṛṣayaś cakrire dharmaṃ yo 'nūcānaḥ sa no mahān // 3.133.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) didṛkṣur asmi saṃprāpto bandinaṃ rājasaṃsadi / nivedayasva māṃ dvāḥstha rājñe puṣkaramāline // 3.133.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draṣṭāsy adya vadato dvārapāla; manīṣibhiḥ saha vāde vivṛddhe / utāho vāpy uccatāṃ nīcatāṃ vā; tūṣṇīṃ bhūteṣv atha sarveṣu cādya // 3.133.14 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mntgl] kathaṃ yajñaṃ daśavarṣo viśes tvaṃ; vinītānāṃ viduṣāṃ saṃpraveśyam / upāyataḥ prayatiṣye tavāhaṃ; praveśane kuru yatnaṃ yathāvat // 3.133.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg] bho bho rājañ janakānāṃ variṣṭha; sabhājyas tvaṃ tvayi sarvaṃ samṛddham / tvaṃ vā kartā karmaṇāṃ yajñiyānāṃ; yayātir eko nṛpatir vā purastāt // 3.133.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jtyy] vidvān bandī vedavido nigṛhya; vāde bhagnān apratiśaṅkamānaḥ / tvayā nisṛṣṭaiḥ puruṣair āptakṛdbhir; jale sarvān majjayatīti naḥ śrutam // 3.133.17 ajñātasamavṛtta [11: mtjgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sa tac chrutvā brāhmaṇānāṃ sakāśād; brahmodyaṃ vai kathayitum āgato 'smi / kvāsau bandī yāvad enaṃ sametya; nakṣatrāṇīva savitā nāśayāmi // 3.133.18 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mByj], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: mBsj] āśaṃsase bandinaṃ tvaṃ vijetum; avijñātvā vākyabalaṃ parasya / vijñātavīryaiḥ śakyam evaṃ pravaktuṃ; dṛṣṭaś cāsau brāhmaṇair vādaśīlaiḥ // 3.133.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg] vivādito 'sau na hi mādṛśair hi; siṃhīkṛtas tena vadaty abhītaḥ / sametya māṃ nihataḥ śeṣyate 'dya; mārge bhagnaṃ śakaṭam ivābalākṣam // 3.133.20 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mBsy], ajñātam [11: jBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ṣaṇṇābher dvādaśākṣasya caturviṃśatiparvaṇaḥ / yas triṣaṣṭiśatārasya vedārthaṃ sa paraḥ kaviḥ // 3.133.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturviṃśatiparva tvāṃ ṣaṇṇābhi dvādaśapradhi / tat triṣaṣṭiśatāraṃ vai cakraṃ pātu sadāgati // 3.133.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaḍave iva saṃyukte śyenapāte divaukasām / kas tayor garbham ādhatte garbhaṃ suṣuvatuś ca kam // 3.133.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā sma te te gṛhe rājañ śātravāṇām api dhruvam / vātasārathir ādhatte garbhaṃ suṣuvatuś ca tam // 3.133.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ svit suptaṃ na nimiṣati kiṃ svij jātaṃ na copati / kasya svid dhṛdayaṃ nāsti kiṃ svid vegena vardhate // 3.133.25 upagīti (12, 15, 12, 15) matsyaḥ supto na nimiṣaty aṇḍaṃ jātaṃ na copati / aśmano hṛdayaṃ nāsti nadī vegena vardhate // 3.133.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na tvā manye mānuṣaṃ devasattvaṃ; na tvaṃ bālaḥ sthaviras tvaṃ mato me / na te tulyo vidyate vākpralāpe; tasmād dvāraṃ vitarāmy eṣa bandī // 3.133.27 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] atrograsenasamiteṣu rājan; samāgateṣv apratimeṣu rājasu / na vai vivitsāntaram asti vādināṃ; mahājale haṃsaninādinām iva // 3.134.1 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) na me 'dya vakṣyasy ativādimānin; glahaṃ prapannaḥ saritām ivāgamaḥ / hutāśanasyeva samiddhatejasaḥ; sthiro bhavasveha mamādya bandin // 3.134.2 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vyāghraṃ śayānaṃ prati mā prabodhaya; āśīviṣaṃ sṛkkiṇī lelihānam / padāhatasyeva śiro 'bhihatya; nādaṣṭo vai mokṣyase tan nibodha // 3.134.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yo vai darpāt saṃhananopapannaḥ; sudurbalaḥ parvatam āvihanti / tasyaiva pāṇiḥ sanakho viśīryate; na caiva śailasya hi dṛśyate vraṇaḥ // 3.134.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] sarve rājño maithilasya mainākasyeva parvatāḥ / nikṛṣṭabhūtā rājāno vatsā anaduho yathā // 3.134.5 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) aṣṭāvakraḥ samitau garjamāno; jātakrodho bandinam āha rājan / ukte vākye cottaraṃ me bravīhi; vākyasya cāpy uttaraṃ te bravīmi // 3.134.6 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: tttgl] eka evāgnir bahudhā samidhyate; ekaḥ sūryaḥ sarvam idaṃ prabhāsate / eko vīro devarājo nihantā; yamaḥ pitṝṇām īśvaraś caika eva // 3.134.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyj], ajñātam [12: mtjr], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: rtjr] dvāv indrāgnī carato vai sakhāyau; dvau devarṣī nāradaḥ parvataś ca / dvāv aśvinau dve ca rathasya cakre; bhāryāpatī dvau vihitau vidhātrā // 3.134.8 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] triḥ sūyate karmaṇā vai prajeyaṃ; trayo yuktā vājapeyaṃ vahanti / adhvaryavas triṣavaṇāni tanvate; trayo lokās trīṇi jyotīṃṣi cāhuḥ // 3.134.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: tBjr], ajñātam [11: ymtgg], ajñātam [11: yttgl] catuṣṭayaṃ brāhmaṇānāṃ niketaṃ; catvāro yuktā yajñam imaṃ vahanti / diśaś catasraś caturaś ca varṇāś; catuṣpadā gaur api śaśvad uktā // 3.134.10 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) pañcāgnayaḥ pañcapadā ca paṅktir; yajñāḥ pañcaivāpy atha pañcendriyāṇi / dṛṣṭā vede pañcacūḍāś ca pañca; loke khyātaṃ pañcanadaṃ ca puṇyam // 3.134.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtyj], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] ṣaḍādhāne dakṣiṇām āhur eke; ṣaḍ eveme ṛtavaḥ kālacakram / ṣaḍ indriyāṇy uta ṣaṭ kṛttikāś ca; ṣaṭ sādyaskāḥ sarvavedeṣu dṛṣṭāḥ // 3.134.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] sapta grāmyāḥ paśavaḥ sapta vanyāḥ; sapta chandāṃsi kratum ekaṃ vahanti / saptarṣayaḥ sapta cāpy arhaṇāni; saptatantrī prathitā caiva vīṇā // 3.134.13 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: rBtgg], ajñātam [12: rtyj], ajñātam [11: tttgl] aṣṭau śāṇāḥ śatamānaṃ vahanti; tathāṣṭapādaḥ śarabhaḥ siṃhaghātī / aṣṭau vasūñ śuśruma devatāsu; yūpaś cāṣṭāsrir vihitaḥ sarvayajñaḥ // 3.134.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: mtyy], ajñātam [12: jtyy], indravajrā [11: ttjgg] navaivoktāḥ sāmidhenyaḥ pitṝṇāṃ; tathā prāhur navayogaṃ viṣargam / navākṣarā bṛhatī saṃpradiṣṭā; navayogo gaṇanām eti śaśvat // 3.134.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: sBtgg], ajñātam [11: jBtgg] daśā daśoktāḥ puruṣasya loke; sahasram āhur daśa pūrṇaṃ śatāni / daśaiva māsān bibhrati garbhavatyo; daśerakā daśa dāśā daśārṇāḥ // 3.134.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmsy], ajñātam [12: jtyj], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jBtgg] ekādaśaikādaśinaḥ paśūnām; ekādaśaivātra bhavanti yūpāḥ / ekādaśa prāṇabhṛtāṃ vikārā; ekādaśoktā divi deveṣu rudrāḥ // 3.134.17 indravajrā [11: ttjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) saṃvatsaraṃ dvādaśa māsam āhur; jagatyāḥ pādo dvādaśaivākṣarāṇi / dvādaśāhaḥ prākṛto yajña ukto; dvādaśādityān kathayantīha viprāḥ // 3.134.18 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: rtyy], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [12: ymyj], indravajrā [11: ttjgg] [03.134.19atrayodaśī tithir uktā mahogrā; trayodaśadvīpavatī mahī ca / na kiṃcid adhyavasitam etāvad uktvā virarāma bandī; ślokasyārdhaṃ vyājahārāṣṭavakraḥ / trayodaśāhāni sasāra keśī; trayodaśādīny aticchandāṃsi cāhuḥ // 3.134.20 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jtmy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato mahān udatiṣṭhan ninādas; tūṣṇīṃbhūtaṃ sūtaputraṃ niśamya / adhomukhaṃ dhyānaparaṃ tadānīm; aṣṭāvakraṃ cāpy udīryantam eva // 3.134.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tasmiṃs tathā saṃkule vartamāne; sphīte yajñe janakasyātha rājñaḥ / aṣṭāvakraṃ pūjayanto 'bhyupeyur; viprāḥ sarve prāñjalayaḥ pratītāḥ // 3.134.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg] anena vai brāhmaṇāḥ śuśruvāṃso; vāde jitvā salile majjitāḥ kila / tān eva dharmān ayam adya bandī; prāpnotu gṛhyāpsu nimajjayainam // 3.134.23 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ahaṃ putro varuṇasyota rājñas; tatrāsa satraṃ dvādaśavārṣikaṃ vai / satreṇa te janaka tulyakālaṃ; tadarthaṃ te prahitā me dvijāgryāḥ // 3.134.24 ajñātasamavṛtta [11: yBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ete sarve varuṇasyota yajñaṃ; draṣṭuṃ gatā iha āyānti bhūyaḥ / aṣṭāvakraṃ pūjaye pūjanīyaṃ; yasya hetor janitāraṃ sameṣye // 3.134.25 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: rBtgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg] viprāḥ samudrāmbhasi majjitās te; vācā jitā medhayā āvidānāḥ / tāṃ medhayā vācam athojjahāra; yathā vācam avacinvanti santaḥ // 3.134.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yntgg], indravajrā [11: ttjgg] agnir dahañ jātavedāḥ satāṃ gṛhān; visarjayaṃs tejasā na sma dhākṣīt / bāleṣu putreṣu kṛpaṇaṃ vadatsu; tathā vācam avacinvanti santaḥ // 3.134.27 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yntgg], ajñātam [12: ttsj], ajñātam [12: tttr], ajñātam [11: jttgg] śleṣmātakī kṣīṇavarcāḥ śṛṇoṣi; utāho tvāṃ stutayo mādayanti / hastīva tvaṃ janaka vitudyamāno; na māmikāṃ vācam imāṃ śṛṇoṣi // 3.134.28 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mBsy], ajñātam [11: yBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] śṛṇomi vācaṃ tava divyarūpām; amānuṣīṃ divyarūpo 'si sākṣāt / ajaiṣīr yad bandinaṃ tvaṃ vivāde; nisṛṣṭa eṣa tava kāmo 'dya bandī // 3.134.29 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jByy], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] nānena jīvatā kaś cid artho me bandinā nṛpa / pitā yady asya varuṇo majjayainaṃ jalāśaye // 3.134.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ahaṃ putro varuṇasyota rājño; na me bhayaṃ salile majjitasya / imaṃ muhūrtaṃ pitaraṃ drakṣyate 'yam; aṣṭāvakraś ciranaṣṭaṃ kahoḍam // 3.134.31 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: jtyy] tatas te pūjitā viprā varuṇena mahātmanā / udatiṣṭhanta te sarve janakasya samīpataḥ // 3.134.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ityartham icchanti sutāñ janā janaka karmaṇā / yad ahaṃ nāśakaṃ kartuṃ tat putraḥ kṛtavān mama // 3.134.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) utābalasya balavān uta bālasya paṇḍitaḥ / uta vāviduṣo vidvān putro janaka jāyate // 3.134.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śitena te paraśunā svayam evāntako nṛpa / śirāṃsy apāharatv ājau ripūṇāṃ bhadram astu te // 3.134.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mahad ukthyaṃ gīyate sāma cāgryaṃ; samyak somaḥ pīyate cātra satre / śucīn bhāgān pratijagṛhuś ca hṛṣṭāḥ; sākṣād devā janakasyeha yajñe // 3.134.36 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: sttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: yBsy] samutthiteṣv atha sarveṣu rājan; vipreṣu teṣv adhikaṃ suprabheṣu / anujñāto janakenātha rājñā; viveśa toyaṃ sāgarasyota bandī // 3.134.37 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [12: jmyy], ajñātam [11: yBtgg] aṣṭāvakraḥ pitaraṃ pūjayitvā; saṃpūjito brāhmaṇais tair yathāvat / pratyājagāmāśramam eva cāgryaṃ; jitvā bandiṃ sahito mātulena // 3.134.38 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] atra kaunteya sahito bhrātṛbhis tvaṃ; sukhoṣitaḥ saha vipraiḥ pratītaḥ / puṇyāny anyāni śucikarmaikabhaktir; mayā sārdhaṃ caritāsy ājamīḍha // 3.134.39 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mByy], ajñātam [12: rByy], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: jBtgg] eṣā madhuvilā rājan samaṅgā saṃprakāśate / etat kardamilaṃ nāma bharatasyābhiṣecanam // 3.135.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alakṣmyā kila saṃyukto vṛtraṃ hatvā śacīpatiḥ / āplutaḥ sarvapāpebhyaḥ samaṅgāyāṃ vyamucyata // 3.135.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad vinaśanaṃ kukṣau mainākasya nararṣabha / aditir yatra putrārthaṃ tadannam apacat purā // 3.135.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) enaṃ parvatarājānam āruhya puruṣarṣabha / ayaśasyām asaṃśabdyām alakṣmīṃ vyapanotsyatha // 3.135.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete kanakhalā rājan ṛṣīṇāṃ dayitā nagāḥ / eṣā prakāśate gaṅgā yudhiṣṭhira mahānadī // 3.135.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sanatkumāro bhagavān atra siddhim agāt parām / ājamīḍhāvagāhyaināṃ sarvapāpaiḥ pramokṣyase // 3.135.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) apāṃ hradaṃ ca puṇyākhyaṃ bhṛgutuṅgaṃ ca parvatam / tūṣṇīṃ gaṅgāṃ ca kaunteya sāmātyaḥ samupaspṛśa // 3.135.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśramaḥ sthūlaśiraso ramaṇīyaḥ prakāśate / atra mānaṃ ca kaunteya krodhaṃ caiva vivarjaya // 3.135.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa raibhyāśramaḥ śrīmān pāṇḍaveya prakāśate / bhāradvājo yatra kavir yavakrīto vyanaśyata // 3.135.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) kathaṃyukto 'bhavad ṛṣir bharadvājaḥ pratāpavān / kimarthaṃ ca yavakrīta ṛṣiputro vyanaśyata // 3.135.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etat sarvaṃ yathāvṛttaṃ śrotum icchāmi lomaśa / karmabhir devakalpānāṃ kīrtyamānair bhṛśaṃ rame // 3.135.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharadvājaś ca raibhyaś ca sakhāyau saṃbabhūvatuḥ / tāv ūṣatur ihātyantaṃ prīyamāṇau vanāntare // 3.135.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raibhyasya tu sutāv āstām arvāvasuparāvasū / āsīd yavakrīḥ putras tu bharadvājasya bhārata // 3.135.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) raibhyo vidvān sahāpatyas tapasvī cetaro 'bhavat / tayoś cāpy atulā prītir bālyāt prabhṛti bhārata // 3.135.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yavakrīḥ pitaraṃ dṛṣṭvā tapasvinam asatkṛtam / dṛṣṭvā ca satkṛtaṃ viprai raibhyaṃ putraiḥ sahānagha // 3.135.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paryatapyata tejasvī manyunābhipariplutaḥ / tapas tepe tato ghoraṃ vedajñānāya pāṇḍava // 3.135.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) susamiddhe mahaty agnau śarīram upatāpayan / janayām āsa saṃtāpam indrasya sumahātapāḥ // 3.135.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata indro yavakrītam upagamya yudhiṣṭhira / abravīt kasya hetos tvam āsthitas tapa uttamam // 3.135.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvijānām anadhītā vai vedāḥ suragaṇārcita / pratibhāntv iti tapye 'ham idaṃ paramakaṃ tapaḥ // 3.135.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svādhyāyārthe samārambho mamāyaṃ pākaśāsana / tapasā jñātum icchāmi sarvajñānāni kauśika // 3.135.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālena mahatā vedāḥ śakyā gurumukhād vibho / prāptuṃ tasmād ayaṃ yatnaḥ paramo me samāsthitaḥ // 3.135.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amārga eṣa viprarṣe yena tvaṃ yātum icchasi / kiṃ vighātena te vipra gacchādhīhi guror mukhāt // 3.135.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā gataḥ śakro yavakrīr api bhārata / bhūya evākarod yatnaṃ tapasy amitavikrama // 3.135.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghoreṇa tapasā rājaṃs tapyamāno mahātapāḥ / saṃtāpayām āsa bhṛśaṃ devendram iti naḥ śrutam // 3.135.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) taṃ tathā tapyamānaṃ tu tapas tīvraṃ mahāmunim / upetya balabhid devo vārayām āsa vai punaḥ // 3.135.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśakyo 'rthaḥ samārabdho naitad buddhikṛtaṃ tava / pratibhāsyanti vai vedās tava caiva pituś ca te // 3.135.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caitad evaṃ kriyate devarāja mamepsitam / mahatā niyamenāhaṃ tapsye ghorataraṃ tapaḥ // 3.135.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) samiddhe 'gnāv upakṛtyāṅgam aṅgaṃ; hoṣyāmi vā maghavaṃs tan nibodha / yady etad evaṃ na karoṣi kāmaṃ; mamepsitaṃ devarājeha sarvam // 3.135.28 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] niścayaṃ tam abhijñāya munes tasya mahātmanaḥ / prativāraṇahetvarthaṃ buddhyā saṃcintya buddhimān // 3.135.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata indro 'karod rūpaṃ brāhmaṇasya tapasvinaḥ / anekaśatavarṣasya durbalasya sayakṣmaṇaḥ // 3.135.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yavakrītasya yat tīrtham ucitaṃ śaucakarmaṇi / bhāgīrathyāṃ tatra setuṃ vālukābhiś cakāra saḥ // 3.135.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yadāsya vadato vākyaṃ na sa cakre dvijottamaḥ / vālukābhis tataḥ śakro gaṅgāṃ samabhipūrayan // 3.135.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vālukāmuṣṭim aniśaṃ bhāgīrathyāṃ vyasarjayat / setum abhyārabhac chakro yavakrītaṃ nidarśayan // 3.135.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ dadarśa yavakrīs tu yatnavantaṃ nibandhane / prahasaṃś cābravīd vākyam idaṃ sa munipuṃgavaḥ // 3.135.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim idaṃ vartate brahman kiṃ ca te ha cikīrṣitam / atīva hi mahān yatnaḥ kriyate 'yaṃ nirarthakaḥ // 3.135.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bandhiṣye setunā gaṅgāṃ sukhaḥ panthā bhaviṣyati / kliśyate hi janas tāta taramāṇaḥ punaḥ punaḥ // 3.135.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāyaṃ śakyas tvayā baddhuṃ mahān oghaḥ kathaṃ cana / aśakyād vinivartasva śakyam arthaṃ samārabha // 3.135.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaiva bhavatā cedaṃ tapo vedārtham udyatam / aśakyaṃ tadvad asmābhir ayaṃ bhāraḥ samudyataḥ // 3.135.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā tava nirartho 'yam ārambhas tridaśeśvara / tathā yadi mamāpīdaṃ manyase pākaśāsana // 3.135.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kriyatāṃ yad bhavec chakyaṃ mayā suragaṇeśvara / varāṃś ca me prayacchānyān yair anyān bhavitāsmy ati // 3.135.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai prādād varān indra uktavān yān mahātapāḥ / pratibhāsyanti te vedāḥ pitrā saha yathepsitāḥ // 3.135.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cānyat kāṅkṣase kāmaṃ yavakrīr gamyatām iti / sa labdhakāmaḥ pitaram upetyātha tato 'bravīt // 3.135.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) pratibhāsyanti vai vedā mama tātasya cobhayoḥ / ati cānyān bhaviṣyāvo varā labdhās tathā mayā // 3.136.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darpas te bhavitā tāta varāṃl labdhvā yathepsitān / sa darpapūrṇaḥ kṛpaṇaḥ kṣipram eva vinaśyasi // 3.136.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atrāpy udāharantīmā gāthā devair udāhṛtāḥ / ṛṣir āsīt purā putra bāladhir nāma vīryavān // 3.136.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa putraśokād udvignas tapas tepe suduścaram / bhaven mama suto 'martya iti taṃ labdhavāṃś ca saḥ // 3.136.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasya prasādo devaiś ca kṛto na tv amaraiḥ samaḥ / nāmartyo vidyate martyo nimittāyur bhaviṣyati // 3.136.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yatheme parvatāḥ śaśvat tiṣṭhanti surasattamāḥ / akṣayās tan nimittaṃ me sutasyāyur bhaved iti // 3.136.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya putras tadā jajñe medhāvī krodhanaḥ sadā / sa tac chrutvākarod darpam ṛṣīṃś caivāvamanyata // 3.136.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikurvāṇo munīnāṃ tu caramāṇo mahīm imām / āsasāda mahāvīryaṃ dhanuṣākṣaṃ manīṣiṇam // 3.136.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāpacakre medhāvī taṃ śaśāpa sa vīryavān / bhava bhasmeti coktaḥ sa na bhasma samapadyata // 3.136.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dhanuṣākṣas tu taṃ dṛṣṭvā medhāvinam anāmayam / nimittam asya mahiṣair bhedayām āsa vīryavān // 3.136.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa nimitte vinaṣṭe tu mamāra sahasā śiśuḥ / taṃ mṛtaṃ putram ādāya vilalāpa tataḥ pitā // 3.136.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lālapyamānaṃ taṃ dṛṣṭvā munayaḥ punar ārtavat / ūcur vedoktayā pūrvaṃ gāthayā tan nibodha me // 3.136.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na diṣṭam artham atyetum īśo martyaḥ kathaṃ cana / mahiṣair bhedayām āsa dhanuṣākṣo mahīdharān // 3.136.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ labdhvā varān bālā darpapūrṇās tarasvinaḥ / kṣipram eva vinaśyanti yathā na syāt tathā bhavān // 3.136.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa raibhyo mahāvīryaḥ putrau cāsya tathāvidhau / taṃ yathā putra nābhyeṣi tathā kuryās tv atandritaḥ // 3.136.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi kruddhaḥ samarthas tvāṃ putra pīḍayituṃ ruṣā / vaidyaś cāpi tapasvī ca kopanaś ca mahān ṛṣiḥ // 3.136.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kariṣye mā tāpaṃ tāta kārṣīḥ kathaṃ cana / yathā hi me bhavān mānyas tathā raibhyaḥ pitā mama // 3.136.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) uktvā sa pitaraṃ ślakṣṇaṃ yavakrīr akutobhayaḥ / viprakurvann ṛṣīn anyān atuṣyat parayā mudā // 3.136.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caṅkramyamāṇaḥ sa tadā yavakrīr akutobhayaḥ / jagāma mādhave māsi raibhyāśramapadaṃ prati // 3.137.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa dadarśāśrame puṇye puṣpitadrumabhūṣite / vicarantīṃ snuṣāṃ tasya kiṃnarīm iva bhārata // 3.137.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yavakrīs tām uvācedam upatiṣṭhasva mām iti / nirlajjo lajjayā yuktāṃ kāmena hṛtacetanaḥ // 3.137.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tasya śīlam ājñāya tasmāc chāpāc ca bibhyatī / tejasvitāṃ ca raibhyasya tathety uktvā jagāma sā // 3.137.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata ekāntam unnīya majjayām āsa bhārata / ājagāma tadā raibhyaḥ svam āśramam ariṃdama // 3.137.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudantīṃ ca snuṣāṃ dṛṣṭvā bhāryām ārtāṃ parāvasoḥ / sāntvayañ ślakṣṇayā vācā paryapṛcchad yudhiṣṭhira // 3.137.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tasmai sarvam ācaṣṭa yavakrībhāṣitaṃ śubhā / pratyuktaṃ ca yavakrītaṃ prekṣāpūrvaṃ tadātmanā // 3.137.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇvānasyaiva raibhyasya yavakrītaviceṣṭitam / dahann iva tadā cetaḥ krodhaḥ samabhavan mahān // 3.137.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tadā manyunāviṣṭas tapasvī bhṛśakopanaḥ / avalupya jaṭām ekāṃ juhāvāgnau susaṃskṛte // 3.137.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samabhavan nārī tasyā rūpeṇa saṃmitā / avalupyāparāṃ cātha juhāvāgnau jaṭāṃ punaḥ // 3.137.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samabhavad rakṣo ghorākṣaṃ bhīmadarśanam / abrūtāṃ tau tadā raibhyaṃ kiṃ kāryaṃ karavāmahe // 3.137.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv abravīd ṛṣiḥ kruddho yavakrīr vadhyatām iti / jagmatus tau tathety uktvā yavakrītajighāṃsayā // 3.137.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ samupāsthāya kṛtyā sṛṣṭā mahātmanā / kamaṇḍaluṃ jahārāsya mohayitvā tu bhārata // 3.137.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ucchiṣṭaṃ tu yavakrītam apakṛṣṭakamaṇḍalum / tata udyataśūlaḥ sa rākṣasaḥ samupādravat // 3.137.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āpatantaṃ saṃprekṣya śūlahastaṃ jighāṃsayā / yavakrīḥ sahasotthāya prādravad yena vai saraḥ // 3.137.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) jalahīnaṃ saro dṛṣṭvā yavakrīs tvaritaḥ punaḥ / jagāma saritaḥ sarvās tāś cāpy āsan viśoṣitāḥ // 3.137.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kālyamāno ghoreṇa śūlahastena rakṣasā / agnihotraṃ pitur bhītaḥ sahasā samupādravat // 3.137.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa vai praviśamānas tu śūdreṇāndhena rakṣiṇā / nigṛhīto balād dvāri so 'vātiṣṭhata pārthiva // 3.137.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigṛhītaṃ tu śūdreṇa yavakrītaṃ sa rākṣasaḥ / tāḍayām āsa śūlena sa bhinnahṛdayo 'patat // 3.137.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yavakrītaṃ sa hatvā tu rākṣaso raibhyam āgamat / anujñātas tu raibhyeṇa tayā nāryā sahācarat // 3.137.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharadvājas tu kaunteya kṛtvā svādhyāyam āhnikam / samitkalāpam ādāya praviveśa svam āśramam // 3.138.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sma dṛṣṭvā purā sarve pratyuttiṣṭhanti pāvakāḥ / na tv enam upatiṣṭhanti hataputraṃ tadāgnayaḥ // 3.138.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaikṛtaṃ tv agnihotre sa lakṣayitvā mahātapāḥ / tam andhaṃ śūdram āsīnaṃ gṛhapālam athābravīt // 3.138.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu me nāgnayaḥ śūdra pratinandanti darśanam / tvaṃ cāpi na yathāpūrvaṃ kaccit kṣemam ihāśrame // 3.138.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin na raibhyaṃ putro me gatavān alpacetanaḥ / etad ācakṣva me śīghraṃ na hi me śudhyate manaḥ // 3.138.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) raibhyaṃ gato nūnam asau sutas te mandacetanaḥ / tathā hi nihataḥ śete rākṣasena balīyasā // 3.138.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) prakālyamānas tenāyaṃ śūlahastena rakṣasā / agnyāgāraṃ prati dvāri mayā dorbhyāṃ nivāritaḥ // 3.138.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa nihato hy atra jalakāmo 'śucir dhruvam / saṃbhāvito hi tūrṇena śūlahastena rakṣasā // 3.138.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharadvājas tu śūdrasya tac chrutvā vipriyaṃ vacaḥ / gatāsuṃ putram ādāya vilalāpa suduḥkhitaḥ // 3.138.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇānāṃ kilārthāya nanu tvaṃ taptavāṃs tapaḥ / dvijānām anadhītā vai vedāḥ saṃpratibhāntv iti // 3.138.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā kalyāṇaśīlas tvaṃ brāhmaṇeṣu mahātmasu / anāgāḥ sarvabhūteṣu karkaśatvam upeyivān // 3.138.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiṣiddho mayā tāta raibhyāvasathadarśanāt / gatavān eva taṃ kṣudraṃ kālāntakayamopamam // 3.138.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa jānan mahātejā vṛddhasyaikaṃ mamātmajam / gatavān eva kopasya vaśaṃ paramadurmatiḥ // 3.138.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putraśokam anuprāpya eṣa raibhyasya karmaṇā / tyakṣyāmi tvām ṛte putra prāṇān iṣṭatamān bhuvi // 3.138.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāhaṃ putraśokena dehaṃ tyakṣyāmi kilbiṣī / tathā jyeṣṭhaḥ suto raibhyaṃ hiṃsyāc chīghram anāgasam // 3.138.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhino vai narā yeṣāṃ jātyā putro na vidyate / te putraśokam aprāpya vicaranti yathāsukham // 3.138.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tu putrakṛtāc chokād bhṛśaṃ vyākulacetasaḥ / śapantīṣṭān sakhīn ārtās tebhyaḥ pāpataro nu kaḥ // 3.138.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parāsuś ca suto dṛṣṭaḥ śaptaś ceṣṭaḥ sakhā mayā / īdṛśīm āpadaṃ ko nu dvitīyo 'nubhaviṣyati // 3.138.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vilapyaivaṃ bahuvidhaṃ bharadvājo 'dahat sutam / susamiddhaṃ tataḥ paścāt praviveśa hutāśanam // 3.138.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu bṛhaddyumno mahīpatiḥ / satram āste mahābhāgo raibhyayājyaḥ pratāpavān // 3.139.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena raibhyasya vai putrāv arvāvasuparāvasū / vṛtau sahāyau satrārthe bṛhaddyumnena dhīmatā // 3.139.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra tau samanujñātau pitrā kaunteya jagmatuḥ / āśrame tv abhavad raibhyo bhāryā caiva parāvasoḥ // 3.139.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāvalokako 'gacchad gṛhān ekaḥ parāvasuḥ / kṛṣṇājinena saṃvītaṃ dadarśa pitaraṃ vane // 3.139.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaghanyarātre nidrāndhaḥ sāvaśeṣe tamasy api / carantaṃ gahane 'raṇye mene sa pitaraṃ mṛgam // 3.139.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mṛgaṃ tu manyamānena pitā vai tena hiṃsitaḥ / akāmayānena tadā śarīratrāṇam icchatā // 3.139.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa tasya pretakāryāṇi kṛtvā sarvāṇi bhārata / punar āgamya tat satram abravīd bhrātaraṃ vacaḥ // 3.139.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ karma na śaktas tvaṃ voḍhum ekaḥ kathaṃ cana / mayā tu hiṃsitas tāto manyamānena taṃ mṛgam // 3.139.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'smadarthe vrataṃ sādhu cara tvaṃ brahmahiṃsanam / samartho hy aham ekākī karma kartum idaṃ mune // 3.139.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karotu vai bhavān satraṃ bṛhaddyumnasya dhīmataḥ / brahmahatyāṃ cariṣye 'haṃ tvadarthaṃ niyatendriyaḥ // 3.139.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasyā brahmahatyāyāḥ pāraṃ gatvā yudhiṣṭhira / arvāvasus tadā satram ājagāma punar muniḥ // 3.139.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ parāvasur dṛṣṭvā bhrātaraṃ samupasthitam / bṛhaddyumnam uvācedaṃ vacanaṃ pariṣadgatam // 3.139.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa te brahmahā yajñaṃ mā draṣṭuṃ praviśed iti / brahmahā prekṣitenāpi pīḍayet tvāṃ na saṃśayaḥ // 3.139.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) preṣyair utsāryamāṇas tu rājann arvāvasus tadā / na mayā brahmahatyeyaṃ kṛtety āha punaḥ punaḥ // 3.139.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ucyamāno 'sakṛt preṣyair brahmahann iti bhārata / naiva sa pratijānāti brahmahatyāṃ svayaṃ kṛtām // 3.139.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama bhrātrā kṛtam idaṃ mayā tu parirakṣitam // 3.139.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) prītās tasyābhavan devāḥ karmaṇārvāvasor nṛpa / taṃ te pravarayām āsur nirāsuś ca parāvasum // 3.139.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devā varaṃ tasmai dadur agnipurogamāḥ / sa cāpi varayām āsa pitur utthānam ātmanaḥ // 3.139.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāgastvaṃ tathā bhrātuḥ pituś cāsmaraṇaṃ vadhe / bharadvājasya cotthānaṃ yavakrītasya cobhayoḥ // 3.139.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prādurbabhūvus te sarva eva yudhiṣṭhira / athābravīd yavakrīto devān agnipurogamān // 3.139.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samadhītaṃ mayā brahma vratāni caritāni ca / kathaṃ nu raibhyaḥ śakto mām adhīyānaṃ tapasvinam // 3.139.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathāyuktena vidhinā nihantum amarottamāḥ // 3.139.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) maivaṃ kṛthā yavakrīta yathā vadasi vai mune / ṛte gurum adhītā hi sukhaṃ vedās tvayā purā // 3.139.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena tu gurūn duḥkhāt toṣayitvā svakarmaṇā / kālena mahatā kleśād brahmādhigatam uttamam // 3.139.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yavakrītam athoktvaivaṃ devāḥ sāgnipurogamāḥ / saṃjīvayitvā tān sarvān punar jagmus triviṣṭapam // 3.139.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) āśramas tasya puṇyo 'yaṃ sadāpuṣpaphaladrumaḥ / atroṣya rājaśārdūla sarvapāpaiḥ pramokṣyase // 3.139.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uśīrabījaṃ mainākaṃ giriṃ śvetaṃ ca bhārata / samatīto 'si kaunteya kālaśailaṃ ca pārthiva // 3.140.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) eṣā gaṅgā saptavidhā rājate bharatarṣabha / sthānaṃ virajasaṃ ramyaṃ yatrāgnir nityam idhyate // 3.140.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) etad vai mānuṣeṇādya na śakyaṃ draṣṭum apy uta / samādhiṃ kurutāvyagrās tīrthāny etāni drakṣyatha // 3.140.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) śvetaṃ giriṃ pravekṣyāmo mandaraṃ caiva parvatam / yatra māṇicaro yakṣaḥ kuberaś cāpi yakṣarāṭ // 3.140.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭāśītisahasrāṇi gandharvāḥ śīghracāriṇaḥ / tathā kiṃpuruṣā rājan yakṣāś caiva caturguṇāḥ // 3.140.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anekarūpasaṃsthānā nānāpraharaṇāś ca te / yakṣendraṃ manujaśreṣṭha māṇibhadram upāsate // 3.140.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām ṛddhir atīvāgryā gatau vāyusamāś ca te / sthānāt pracyāvayeyur ye devarājam api dhruvam // 3.140.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tais tāta balibhir guptā yātudhānaiś ca rakṣitāḥ / durgamāḥ parvatāḥ pārtha samādhiṃ paramaṃ kuru // 3.140.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuberasacivāś cānye raudrā maitrāś ca rākṣasāḥ / taiḥ sameṣyāma kaunteya yatto vikramaṇe bhava // 3.140.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kailāsaḥ parvato rājan ṣaḍyojanaśatāny uta / yatra devāḥ samāyānti viśālā yatra bhārata // 3.140.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃkhyeyās tu kaunteya yakṣarākṣasakiṃnarāḥ / nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ kuberasadanaṃ prati // 3.140.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tān vigāhasva pārthādya tapasā ca damena ca / rakṣyamāṇo mayā rājan bhīmasenabalena ca // 3.140.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svasti te varuṇo rājā yamaś ca samitiṃjayaḥ / gaṅgā ca yamunā caiva parvataś ca dadhātu te // 3.140.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasya jāmbūnadaparvatāgre; śṛṇomi ghoṣaṃ tava devi gaṅge / gopāyayemaṃ subhage giribhyaḥ; sarvājamīḍhāpacitaṃ narendram // 3.140.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhavasva śarma pravivikṣato 'sya; śailān imāñ śailasute nṛpasya // 3.140.14.2 ajñātasamavṛtta [6: sj] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) apūrvo 'yaṃ saṃbhramo lomaśasya; kṛṣṇāṃ sarve rakṣata mā pramādam / deśo hy ayaṃ durgatamo mato 'sya; tasmāt paraṃ śaucam ihācaradhvam // 3.140.15 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgl] tato 'bravīd bhīmam udāravīryaṃ; kṛṣṇāṃ yattaḥ pālaya bhīmasena / śūnye 'rjune 'saṃnihite ca tāta; tvam eva kṛṣṇāṃ bhajase 'sukheṣu // 3.140.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato mahātmā yamajau sametya; mūrdhany upāghrāya vimṛjya gātre / uvāca tau bāṣpakalaṃ sa rājā; mā bhaiṣṭam āgacchatam apramattau // 3.140.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] antarhitāni bhūtāni rakṣāṃsi balavanti ca / agninā tapasā caiva śakyaṃ gantuṃ vṛkodara // 3.141.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃnivartaya kaunteya kṣutpipāse balānvayāt / tato balaṃ ca dākṣyaṃ ca saṃśrayasva kurūdvaha // 3.141.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣes tvayā śrutaṃ vākyaṃ kailāsaṃ parvataṃ prati / buddhyā prapaśya kaunteya kathaṃ kṛṣṇā gamiṣyati // 3.141.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā sahadevena dhaumyena ca sahābhibho / sūdaiḥ paurogavaiś caiva sarvaiś ca paricārakaiḥ // 3.141.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathair aśvaiś ca ye cānye viprāḥ kleśāsahāḥ pathi / sarvais tvaṃ sahito bhīma nivartasvāyatekṣaṇa // 3.141.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayo vayaṃ gamiṣyāmo laghvāhārā yatavratāḥ / ahaṃ ca nakulaś caiva lomaśaś ca mahātapāḥ // 3.141.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāgamanam ākāṅkṣan gaṅgādvāre samāhitaḥ / vaseha draupadīṃ rakṣan yāvadāgamanaṃ mama // 3.141.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājaputrī śrameṇārtā duḥkhārtā caiva bhārata / vrajaty eva hi kalyāṇī śvetavāhadidṛkṣayā // 3.141.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava cāpy aratis tīvrā vardhate tam apaśyataḥ / kiṃ punaḥ sahadevaṃ ca māṃ ca kṛṣṇāṃ ca bhārata // 3.141.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathāḥ kāmaṃ nivartantāṃ sarve ca paricārakāḥ / sūdāḥ paurogavāś caiva manyate yatra no bhavān // 3.141.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy ahaṃ hātum icchāmi bhavantam iha karhi cit / śaile 'smin rākṣasākīrṇe durgeṣu viṣameṣu ca // 3.141.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ cāpi mahābhāgā rājaputrī yatavratā / tvām ṛte puruṣavyāghra notsahed vinivartitum // 3.141.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva sahadevo 'yaṃ satataṃ tvām anuvrataḥ / na jātu vinivarteta matajño hy aham asya vai // 3.141.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api cātra mahārāja savyasācididṛkṣayā / sarve lālasabhūtāḥ sma tasmād yāsyāmahe saha // 3.141.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady aśakyo rathair gantuṃ śailo 'yaṃ bahukandaraḥ / padbhir eva gamiṣyāmo mā rājan vimanā bhava // 3.141.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ vahiṣye pāñcālīṃ yatra yatra na śakṣyati / iti me vartate buddhir mā rājan vimanā bhava // 3.141.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sukumārau tathā vīrau mādrīnandikarāv ubhau / durge saṃtārayiṣyāmi yady aśaktau bhaviṣyataḥ // 3.141.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ te bhāṣamāṇasya balaṃ bhīmābhivardhatām / yas tvam utsahase voḍhuṃ draupadīṃ vipule 'dhvani // 3.141.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamajau cāpi bhadraṃ te naitad anyatra vidyate / balaṃ ca te yaśaś caiva dharmaḥ kīrtiś ca vardhatām // 3.141.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tvam utsahase netuṃ bhrātarau saha kṛṣṇayā / mā te glānir mahābāho mā ca te 'stu parābhavaḥ // 3.141.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛṣṇābravīd vākyaṃ prahasantī manoramā / gamiṣyāmi na saṃtāpaḥ kāryo māṃ prati bhārata // 3.141.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā śakyate gantuṃ parvato gandhamādanaḥ / tapasā caiva kaunteya sarve yokṣyāmahe vayam // 3.141.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulaḥ sahadevaś ca bhīmasenaś ca pārthiva / ahaṃ ca tvaṃ ca kaunteya drakṣyāmaḥ śvetavāhanam // 3.141.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃbhāṣamāṇās te subāhor viṣayaṃ mahat / dadṛśur muditā rājan prabhūtagajavājimat // 3.141.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kirātataṅgaṇākīrṇaṃ kuṇindaśatasaṃkulam / himavaty amarair juṣṭaṃ bahvāścaryasamākulam // 3.141.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) subāhuś cāpi tān dṛṣṭvā pūjayā pratyagṛhṇata / viṣayānte kuṇindānām īśvaraḥ prītipūrvakam // 3.141.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te pūjitās tena sarva eva sukhoṣitāḥ / pratasthur vimale sūrye himavantaṃ giriṃ prati // 3.141.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasenamukhāṃś caiva bhṛtyān paurogavāṃs tathā / sūdāṃś ca paribarhaṃ ca draupadyāḥ sarvaśo nṛpa // 3.141.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñaḥ kuṇindādhipateḥ paridāya mahārathāḥ / padbhir eva mahāvīryā yayuḥ kauravanandanāḥ // 3.141.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) te śanaiḥ prādravan sarve kṛṣṇayā saha pāṇḍavāḥ / tasmād deśāt susaṃhṛṣṭā draṣṭukāmā dhanaṃjayam // 3.141.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasena yamau cobhau pāñcāli ca nibodhata / nāsti bhūtasya nāśo vai paśyatāsmān vanecarān // 3.142.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durbalāḥ kleśitāḥ smeti yad bravīthetaretaram / aśakye 'pi vrajāmeti dhanaṃjayadidṛkṣayā // 3.142.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tan me dahati gātrāṇi tūlarāśim ivānalaḥ / yac ca vīraṃ na paśyāmi dhanaṃjayam upāntike // 3.142.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya darśanatṛṣṇaṃ māṃ sānujaṃ vanam āsthitam / yājñasenyāḥ parāmarśaḥ sa ca vīra dahaty uta // 3.142.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulāt pūrvajaṃ pārthaṃ na paśyāmy amitaujasam / ajeyam ugradhanvānaṃ tena tapye vṛkodara // 3.142.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tīrthāni caiva ramyāṇi vanāni ca sarāṃsi ca / carāmi saha yuṣmābhis tasya darśanakāṅkṣayā // 3.142.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañca varṣāṇy ahaṃ vīraṃ satyasaṃdhaṃ dhanaṃjayam / yan na paśyāmi bībhatsuṃ tena tapye vṛkodara // 3.142.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vai śyāmaṃ guḍākeśaṃ siṃhavikrāntagāminam / na paśyāmi mahābāhuṃ tena tapye vṛkodara // 3.142.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtāstraṃ nipuṇaṃ yuddhe pratimānaṃ dhanuṣmatām / na paśyāmi naraśreṣṭhaṃ tena tapye vṛkodara // 3.142.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) carantam arisaṃgheṣu kālaṃ kruddham ivāntakam / prabhinnam iva mātaṅgaṃ siṃhaskandhaṃ dhanaṃjayam // 3.142.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa śakrād anavaro vīryeṇa draviṇena ca / yamayoḥ pūrvajaḥ pārthaḥ śvetāśvo 'mitavikramaḥ // 3.142.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) duḥkhena mahatāviṣṭaḥ svakṛtenānivartinā / ajeyam ugradhanvānaṃ taṃ na paśyāmi phalgunam // 3.142.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satataṃ yaḥ kṣamāśīlaḥ kṣipyamāṇo 'py aṇīyasā / ṛjumārgaprapannasya śarmadātābhayasya ca // 3.142.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu jihmapravṛttasya māyayābhijighāṃsataḥ / api vajradharasyāpi bhavet kālaviṣopamaḥ // 3.142.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatror api prapannasya so 'nṛśaṃsaḥ pratāpavān / dātābhayasya bībhatsur amitātmā mahābalaḥ // 3.142.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣām āśrayo 'smākaṃ raṇe 'rīṇāṃ pramarditā / āhartā sarvaratnānāṃ sarveṣāṃ naḥ sukhāvahaḥ // 3.142.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratnāni yasya vīryeṇa divyāny āsan purā mama / bahūni bahujātāni yāni prāptaḥ suyodhanaḥ // 3.142.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya bāhubalād vīra sabhā cāsīt purā mama / sarvaratnamayī khyātā triṣu lokeṣu pāṇḍava // 3.142.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevasamaṃ vīrye kārtavīryasamaṃ yudhi / ajeyam ajitaṃ yuddhe taṃ na paśyāmi phalgunam // 3.142.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkarṣaṇaṃ mahāvīryaṃ tvāṃ ca bhīmāparājitam / anujātaḥ sa vīryeṇa vāsudevaṃ ca śatruhā // 3.142.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya bāhubale tulyaḥ prabhāve ca puraṃdaraḥ / jave vāyur mukhe somaḥ krodhe mṛtyuḥ sanātanaḥ // 3.142.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ taṃ naravyāghraṃ sarve vīra didṛkṣavaḥ / pravekṣyāmo mahābāho parvataṃ gandhamādanam // 3.142.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśālā badarī yatra naranārāyaṇāśramaḥ / taṃ sadādhyuṣitaṃ yakṣair drakṣyāmo girim uttamam // 3.142.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuberanalinīṃ ramyāṃ rākṣasair abhirakṣitām / padbhir eva gamiṣyāmas tapyamānā mahat tapaḥ // 3.142.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātaptatapasā śakyo deśo gantuṃ vṛkodara / na nṛśaṃsena lubdhena nāpraśāntena bhārata // 3.142.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra sarve gamiṣyāmo bhīmārjunapadaiṣiṇaḥ / sāyudhā baddhanistriṃśāḥ saha viprair mahāvrataiḥ // 3.142.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) makṣikān maśakān daṃśān vyāghrān siṃhān sarīsṛpān / prāpnoty aniyataḥ pārtha niyatas tān na paśyati // 3.142.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ niyatātmānaḥ parvataṃ gandhamādanam / pravekṣyāmo mitāhārā dhanaṃjayadidṛkṣavaḥ // 3.142.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te śūrās tatadhanvānas tūṇavantaḥ samārgaṇāḥ / baddhagodhāṅgulitrāṇāḥ khadgavanto 'mitaujasaḥ // 3.143.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parigṛhya dvijaśreṣṭhāñ śreṣṭhāḥ sarvadhanuṣmatām / pāñcālīsahitā rājan prayayur gandhamādanam // 3.143.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarāṃsi saritaś caiva parvatāṃś ca vanāni ca / vṛkṣāṃś ca bahulacchāyān dadṛśur girimūrdhani // 3.143.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityapuṣpaphalān deśān devarṣigaṇasevitān // 3.143.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ātmany ātmānam ādhāya vīrā mūlaphalāśanāḥ / cerur uccāvacākārān deśān viṣamasaṃkaṭān // 3.143.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyanto mṛgajātāni bahūni vividhāni ca // 3.143.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ṛṣisiddhāmarayutaṃ gandharvāpsarasāṃ priyam / viviśus te mahātmānaḥ kiṃnarācaritaṃ girim // 3.143.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) praviśatsv atha vīreṣu parvataṃ gandhamādanam / caṇḍavātaṃ mahad varṣaṃ prādurāsīd viśāṃ pate // 3.143.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato reṇuḥ samudbhūtaḥ sapatrabahulo mahān / pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca dyāṃ caiva tamasāvṛṇot // 3.143.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sma prajñāyate kiṃ cid āvṛte vyomni reṇunā / na cāpi śekus te kartum anyonyasyābhibhāṣaṇam // 3.143.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na cāpaśyanta te 'nyonyaṃ tamasā hatacakṣuṣaḥ / ākṛṣyamāṇā vātena sāśmacūrṇena bhārata // 3.143.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) drumāṇāṃ vātabhagnānāṃ patatāṃ bhūtale bhṛśam / anyeṣāṃ ca mahījānāṃ śabdaḥ samabhavan mahān // 3.143.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyauḥ svit patati kiṃ bhūmau dīryante parvatā nu kim / iti te menire sarve pavanena vimohitāḥ // 3.143.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te yathānantarān vṛkṣān valmīkān viṣamāṇi ca / pāṇibhiḥ parimārganto bhītā vāyor nililyire // 3.143.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kārmukam udyamya bhīmaseno mahābalaḥ / kṛṣṇām ādāya saṃgatyā tasthāv āśritya pādapam // 3.143.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmarājaś ca dhaumyaś ca nililyāte mahāvane / agnihotrāṇy upādāya sahadevas tu parvate // 3.143.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulo brāhmaṇāś cānye lomaśaś ca mahātapāḥ / vṛkṣān āsādya saṃtrastās tatra tatra nililyire // 3.143.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mandībhūte ca pavane tasmin rajasi śāmyati / mahadbhiḥ pṛṣatais tūrṇaṃ varṣam abhyājagāma ha // 3.143.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'śmasahitā dhārāḥ saṃvṛṇvantyaḥ samantataḥ / prapetur aniśaṃ tatra śīghravātasamīritāḥ // 3.143.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sāgaragā āpaḥ kīryamāṇāḥ samantataḥ / prādurāsan sakalusāḥ phenavatyo viśāṃ pate // 3.143.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vahantyo vāri bahulaṃ phenoḍupapariplutam / parisasrur mahāśabdāḥ prakarṣantyo mahīruhān // 3.143.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasminn uparate varṣe vāte ca samatāṃ gate / gate hy ambhasi nimnāni prādurbhūte divākare // 3.143.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirjagmus te śanaiḥ sarve samājagmuś ca bhārata / pratasthuś ca punar vīrāḥ parvataṃ gandhamādanam // 3.143.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prayātamātreṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu / padbhyām anucitā gantuṃ draupadī samupāviśat // 3.144.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrāntā duḥkhaparītā ca vātavarṣeṇa tena ca / saukumāryāc ca pāñcālī saṃmumoha yaśasvinī // 3.144.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā pātyamānā mohena bāhubhyām asitekṣaṇā / vṛttābhyām anurūpābhyām ūrū samavalambata // 3.144.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ālambamānā sahitāv ūrū gajakaropamau / papāta sahasā bhūmau vepantī kadalī yathā // 3.144.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃ patantīṃ varārohāṃ sajjamānāṃ latām iva / nakulaḥ samabhidrutya parijagrāha vīryavān // 3.144.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan pāñcālarājasya suteyam asitekṣaṇā / śrāntā nipatitā bhūmau tām avekṣasva bhārata // 3.144.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aduḥkhārhā paraṃ duḥkhaṃ prāpteyaṃ mṛdugāminī / āśvāsaya mahārāja tām imāṃ śramakarśitām // 3.144.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā tu vacanāt tasya bhṛśaṃ duḥkhasamanvitaḥ / bhīmaś ca sahadevaś ca sahasā samupādravan // 3.144.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām avekṣya tu kaunteyo vivarṇavadanāṃ kṛśām / aṅkam ānīya dharmātmā paryadevayad āturaḥ // 3.144.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ veśmasu gupteṣu svāstīrṇaśayanocitā / śete nipatitā bhūmau sukhārhā varavarṇinī // 3.144.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukumārau kathaṃ pādau mukhaṃ ca kamalaprabham / matkṛte 'dya varārhāyāḥ śyāmatāṃ samupāgatam // 3.144.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim idaṃ dyūtakāmena mayā kṛtam abuddhinā / ādāya kṛṣṇāṃ caratā vane mṛgagaṇāyute // 3.144.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sukhaṃ prāpsyati pāñcālī pāṇḍavān prāpya vai patīn / iti drupadarājena pitrā dattāyatekṣaṇā // 3.144.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat sarvam anavāpyaiva śramaśokād dhi karśitā / śete nipatitā bhūmau pāpasya mama karmabhiḥ // 3.144.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā lālapyamāne tu dharmarāje yudhiṣṭhire / dhaumyaprabhṛtayaḥ sarve tatrājagmur dvijottamāḥ // 3.144.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te samāśvāsayām āsur āśīrbhiś cāpy apūjayan / rakṣoghnāṃś ca tathā mantrāñ jepuś cakruś ca te kriyāḥ // 3.144.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paṭhyamāneṣu mantreṣu śāntyarthaṃ paramarṣibhiḥ / spṛśyamānā karaiḥ śītaiḥ pāṇḍavaiś ca muhur muhuḥ // 3.144.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sevyamānā ca śītena jalamiśreṇa vāyunā / pāñcālī sukham āsādya lebhe cetaḥ śanaiḥ śanaiḥ // 3.144.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parigṛhya ca tāṃ dīnāṃ kṛṣṇām ajinasaṃstare / tadā viśrāmayām āsur labdhasaṃjñāṃ tapasvinīm // 3.144.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā yamau raktatalau pādau pūjitalakṣaṇau / karābhyāṃ kiṇajātābhyāṃ śanakaiḥ saṃvavāhatuḥ // 3.144.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) paryāśvāsayad apy enāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / uvāca ca kuruśreṣṭho bhīmasenam idaṃ vacaḥ // 3.144.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahavaḥ parvatā bhīma viṣamā himadurgamāḥ / teṣu kṛṣṇā mahābāho kathaṃ nu vicariṣyati // 3.144.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvāṃ rājan rājaputrīṃ ca yamau ca puruṣarṣabhau / svayaṃ neṣyāmi rājendra mā viṣāde manaḥ kṛthāḥ // 3.144.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vāsau mayā jāto vihago madbalopamaḥ / vahed anagha sarvān no vacanāt te ghatotkacaḥ // 3.144.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñāto dharmarājñā putraṃ sasmāra rākṣasam / ghaṭotkacaś ca dharmātmā smṛtamātraḥ pitus tadā // 3.144.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtāñjalir upātiṣṭhad abhivādyātha pāṇḍavān // 3.144.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) brāhmaṇāṃś ca mahābāhuḥ sa ca tair abhinanditaḥ / uvāca bhīmasenaṃ sa pitaraṃ satyavikramaḥ // 3.144.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) smṛto 'smi bhavatā śīghraṃ śuśrūṣur aham āgataḥ / ājñāpaya mahābāho sarvaṃ kartāsmy asaṃśayam // 3.144.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā bhīmasenas tu rākṣasaṃ pariṣasvaje // 3.144.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dharmajño balavāñ śūraḥ sadyo rākṣasapuṃgavaḥ / bhakto 'smān aurasaḥ putro bhīma gṛhṇātu mātaram // 3.145.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava bhīma balenāham atibhīmaparākrama / akṣataḥ saha pāñcālyā gaccheyaṃ gandhamādanam // 3.145.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātur vacanam ājñāya bhīmaseno ghaṭotkacam / ādideśa naravyāghras tanayaṃ śatrukarśanam // 3.145.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haiḍimbeya pariśrāntā tava mātāparājitā / tvaṃ ca kāmagamas tāta balavān vaha tāṃ khaga // 3.145.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) skandham āropya bhadraṃ te madhye 'smākaṃ vihāyasā / gaccha nīcikayā gatyā yathā caināṃ na pīḍayeḥ // 3.145.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmarājaṃ ca dhaumyaṃ ca rājaputrīṃ yamau tathā / eko 'py aham alaṃ voḍhuṃ kim utādya sahāyavān // 3.145.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tataḥ kṛṣṇām uvāha sa ghaṭotkacaḥ / pāṇḍūnāṃ madhyago vīraḥ pāṇḍavān api cāpare // 3.145.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lomaśaḥ siddhamārgeṇa jagāmānupamadyutiḥ / svenaivātmaprabhāvena dvitīya iva bhāskaraḥ // 3.145.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāṃś cāpi tān sarvān samupādāya rākṣasāḥ / niyogād rākṣasendrasya jagmur bhīmaparākramāḥ // 3.145.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ suramaṇīyāni vanāny upavanāni ca / ālokayantas te jagmur viśālāṃ badarīṃ prati // 3.145.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te tv āśugatibhir vīrā rākṣasais tair mahābalaiḥ / uhyamānā yayuḥ śīghraṃ mahad adhvānam alpavat // 3.145.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deśān mlecchagaṇākīrṇān nānāratnākarāyutān / dadṛśur giripādāṃś ca nānādhātusamācitān // 3.145.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyādharagaṇākīrṇān yutān vānarakiṃnaraiḥ / tathā kiṃpuruṣaiś caiva gandharvaiś ca samantataḥ // 3.145.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadījālasamākīrṇān nānāpakṣirutākulān / nānāvidhair mṛgair juṣṭān vānaraiś copaśobhitān // 3.145.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vyatītya bahūn deśān uttarāṃś ca kurūn api / dadṛśur vividhāścaryaṃ kailāsaṃ parvatottamam // 3.145.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyābhyāśe tu dadṛśur naranārāyaṇāśramam / upetaṃ pādapair divyaiḥ sadāpuṣpaphalopagaiḥ // 3.145.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dadṛśus tāṃ ca badarīṃ vṛttaskandhāṃ manoramām / snigdhām aviralacchāyāṃ śriyā paramayā yutām // 3.145.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) patraiḥ snigdhair aviralair upetāṃ mṛdubhiḥ śubhām / viśālaśākhāṃ vistīrṇām atidyutisamanvitām // 3.145.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) phalair upacitair divyair ācitāṃ svādubhir bhṛśam / madhusravaiḥ sadā divyāṃ maharṣigaṇasevitām // 3.145.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madapramuditair nityaṃ nānādvijagaṇair yutām // 3.145.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adaṃśamaśake deśe bahumūlaphalodake / nīlaśādvalasaṃchanne devagandharvasevite // 3.145.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) susamīkṛtabhūbhāge svabhāvavihite śubhe / jātāṃ himamṛdusparśe deśe 'pahatakaṇṭake // 3.145.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām upetya mahātmānaḥ saha tair brāhmaṇarṣabhaiḥ / avaterus tataḥ sarve rākṣasaskandhataḥ śanaiḥ // 3.145.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tam āśramaṃ puṇyaṃ naranārāyaṇāśritam / dadṛśuḥ pāṇḍavā rājan sahitā dvijapuṃgavaiḥ // 3.145.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tamasā rahitaṃ puṇyam anāmṛṣṭaṃ raveḥ karaiḥ / kṣuttṛṭśītoṣṇadoṣaiś ca varjitaṃ śokanāśanam // 3.145.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣigaṇasaṃbādhaṃ brāhmyā lakṣmyā samanvitam / duṣpraveśaṃ mahārāja narair dharmabahiṣkṛtaiḥ // 3.145.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balihomārcitaṃ divyaṃ susaṃmṛṣṭānulepanam / divyapuṣpopahāraiś ca sarvato 'bhivirājitam // 3.145.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśālair agniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍair ācitaṃ śubhaiḥ / mahadbhis toyakalaśaiḥ kaṭhinaiś copaśobhitam // 3.145.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ brahmaghoṣanināditam // 3.145.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) divyam āśrayaṇīyaṃ tam āśramaṃ śramanāśanam / śriyā yutam anirdeśyaṃ devacaryopaśobhitam // 3.145.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalamūlāśanair dāntaiś cīrakṛṣṇājināmbaraiḥ / sūryavaiśvānarasamais tapasā bhāvitātmabhiḥ // 3.145.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) maharṣibhir mokṣaparair yatibhir niyatendriyaiḥ / brahmabhūtair mahābhāgair upetaṃ brahmavādibhiḥ // 3.145.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) so 'bhyagacchan mahātejās tān ṛṣīn niyataḥ śuciḥ / bhrātṛbhiḥ sahito dhīmān dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ // 3.145.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyajñānopapannās te dṛṣṭvā prāptaṃ yudhiṣṭhiram / abhyagacchanta suprītāḥ sarva eva maharṣayaḥ // 3.145.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśīrvādān prayuñjānāḥ svādhyāyaniratā bhṛśam // 3.145.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prītās te tasya satkāraṃ vidhinā pāvakopamāḥ / upājahruś ca salilaṃ puṣpamūlaphalaṃ śuci // 3.145.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa taiḥ prītyātha satkāram upanītaṃ maharṣibhiḥ / prayataḥ pratigṛhyātha dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ // 3.145.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ śakrasadanaprakhyaṃ divyagandhaṃ manoramam / prītaḥ svargopamaṃ puṇyaṃ pāṇḍavaḥ saha kṛṣṇayā // 3.145.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viveśa śobhayā yuktaṃ bhrātṛbhiś ca sahānagha / brāhmaṇair vedavedāṅgapāragaiś ca sahācyutaḥ // 3.145.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpaśyat sa dharmātmā devadevarṣipūjitam / naranārāyaṇasthānaṃ bhāgīrathyopaśobhitam // 3.145.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhusravaphalāṃ divyāṃ maharṣigaṇasevitām / tām upetya mahātmānas te 'vasan brāhmaṇaiḥ saha // 3.145.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ālokayanto mainākaṃ nānādvijagaṇāyutam / hiraṇyaśikharaṃ caiva tac ca bindusaraḥ śivam // 3.145.39 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhāgīrathīṃ sutīrthāṃ ca śītāmalajalāṃ śivām / maṇipravālaprastārāṃ pādapair upaśobhitām // 3.145.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) divyapuṣpasamākīrṇāṃ manasaḥ prītivardhanīm / vīkṣamāṇā mahātmāno vijahrus tatra pāṇḍavāḥ // 3.145.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra devān pitṝṃś caiva tarpayantaḥ punaḥ punaḥ / brāhmaṇaiḥ sahitā vīrā nyavasan puruṣarṣabhāḥ // 3.145.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇāyās tatra paśyantaḥ krīḍitāny amaraprabhāḥ / vicitrāṇi naravyāghrā remire tatra pāṇḍavāḥ // 3.145.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te puruṣavyāghrāḥ paramaṃ śaucam āsthitāḥ / ṣaḍrātram avasan vīrā dhanaṃjayadidṛkṣayā // 3.146.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin viharamāṇāś ca ramamāṇāś ca pāṇḍavāḥ // 3.146.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) manojñe kānanavare sarvabhūtamanorame / pādapaiḥ puṣpavikacaiḥ phalabhārāvanāmitaiḥ // 3.146.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) śobhitaṃ sarvatoramyaiḥ puṃskokilakulākulaiḥ / snigdhapatrair aviralaiḥ śītacchāyair manoramaiḥ // 3.146.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sarāṃsi ca vicitrāṇi prasannasalilāni ca / kamalaiḥ sotpalais tatra bhrājamānāni sarvaśaḥ // 3.146.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyantaś cārurūpāṇi remire tatra pāṇḍavāḥ // 3.146.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) puṇyagandhaḥ sukhasparśo vavau tatra samīraṇaḥ / hlādayan pāṇḍavān sarvān sakṛṣṇān sadvijarṣabhān // 3.146.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pūrvottaro vāyuḥ pavamāno yadṛcchayā / sahasrapatram arkābhaṃ divyaṃ padmam udāvahat // 3.146.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad apaśyata pāñcālī divyagandhaṃ manoramam / anilenāhṛtaṃ bhūmau patitaṃ jalajaṃ śuci // 3.146.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chubhā śubham āsādya saugandhikam anuttamam / atīva muditā rājan bhīmasenam athābravīt // 3.146.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya divyaṃ suruciraṃ bhīma puṣpam anuttamam / gandhasaṃsthānasaṃpannaṃ manaso mama nandanam // 3.146.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etat tu dharmarājāya pradāsyāmi paraṃtapa / harer idaṃ me kāmāya kāmyake punar āśrame // 3.146.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yadi te 'haṃ priyā pārtha bahūnīmāny upāhara / tāny ahaṃ netum icchāmi kāmyakaṃ punar āśramam // 3.146.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu pāñcālī bhīmasenam aninditā / jagāma dharmarājāya puṣpam ādāya tat tadā // 3.146.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiprāyaṃ tu vijñāya mahiṣyāḥ puruṣarṣabhaḥ / priyāyāḥ priyakāmaḥ sa bhīmo bhīmaparākramaḥ // 3.146.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vātaṃ tam evābhimukho yatas tat puṣpam āgatam / ājihīrṣur jagāmāśu sa puṣpāṇy aparāṇy api // 3.146.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rukmapṛṣṭhaṃ dhanur gṛhya śarāṃś cāśīviṣopamān / mṛgarāḍ iva saṃkruddhaḥ prabhinna iva kuñjaraḥ // 3.146.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadyāḥ priyam anvicchan svabāhubalam āśritaḥ / vyapetabhayasaṃmohaḥ śailam abhyapatad balī // 3.146.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ drumalatāgulmacchannaṃ nīlaśilātalam / giriṃ cacārāriharaḥ kiṃnarācaritaṃ śubham // 3.146.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nānāvarṇadharaiś citraṃ dhātudrumamṛgāṇḍajaiḥ / sarvabhūṣaṇasaṃpūrṇaṃ bhūmer bhujam ivocchritam // 3.146.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvarturamaṇīyeṣu gandhamādanasānuṣu / saktacakṣur abhiprāyaṃ hṛdayenānucintayan // 3.146.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṃskokilaninādeṣu ṣaṭpadābhiruteṣu ca / baddhaśrotramanaścakṣur jagāmāmitavikramaḥ // 3.146.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jighramāṇo mahātejāḥ sarvartukusumodbhavam / gandham uddāmam uddāmo vane matta iva dvipaḥ // 3.146.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hriyamāṇaśramaḥ pitrā saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ / pituḥ saṃsparśaśītena gandhamādanavāyunā // 3.146.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa yakṣagandharvasurabrahmarṣigaṇasevitam / viloḍayām āsa tadā puṣpahetor ariṃdamaḥ // 3.146.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) viṣamacchedaracitair anuliptam ivāṅgulaiḥ / vimalair dhātuvicchedaiḥ kāñcanāñjanarājataiḥ // 3.146.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sapakṣam iva nṛtyantaṃ pārśvalagnaiḥ payodharaiḥ / muktāhārair iva citaṃ cyutaiḥ prasravaṇodakaiḥ // 3.146.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) abhirāmanadīkuñjanirjharodarakandaram / apsaronūpuraravaiḥ pranṛttabahubarhiṇam // 3.146.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) digvāraṇaviṣāṇāgrair ghṛṣṭopalaśilātalam / srastāṃśukam ivākṣobhyair nimnagāniḥsṛtair jalaiḥ // 3.146.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saśaṣpakavalaiḥ svasthair adūraparivartibhiḥ / bhayasyājñaiś ca hariṇaiḥ kautūhalanirīkṣitaḥ // 3.146.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) cālayann ūruvegena latājālāny anekaśaḥ / ākrīḍamānaḥ kaunteyaḥ śrīmān vāyusuto yayau // 3.146.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) priyāmanorathaṃ kartum udyataś cārulocanaḥ / prāṃśuḥ kanakatālābhaḥ siṃhasaṃhanano yuvā // 3.146.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mattavāraṇavikrānto mattavāraṇavegavān / mattavāraṇatāmrākṣo mattavāraṇavāraṇaḥ // 3.146.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyapārśvopaviṣṭābhir vyāvṛttābhir viceṣṭitaiḥ / yakṣagandharvayoṣābhir adṛśyābhir nirīkṣitaḥ // 3.146.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) navāvatāraṃ rūpasya vikrīṇann iva pāṇḍavaḥ / cacāra ramaṇīyeṣu gandhamādanasānuṣu // 3.146.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) saṃsmaran vividhān kleśān duryodhanakṛtān bahūn / draupadyā vanavāsinyāḥ priyaṃ kartuṃ samudyataḥ // 3.146.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'cintayad gate svargam arjune mayi cāgate / puṣpahetoḥ kathaṃ nv āryaḥ kariṣyati yudhiṣṭhiraḥ // 3.146.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snehān naravaro nūnam aviśvāsād vanasya ca / nakulaṃ sahadevaṃ ca na mokṣyati yudhiṣṭhiraḥ // 3.146.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu kusumāvāptiḥ syāc chīghram iti cintayan / pratasthe naraśārdūlaḥ pakṣirāḍ iva vegitaḥ // 3.146.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kampayan medinīṃ padbhyāṃ nirghāta iva parvasu / trāsayan gajayūthāni vātaraṃhā vṛkodaraḥ // 3.146.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhavyāghragaṇāṃś caiva mardamāno mahābalaḥ / unmūlayan mahāvṛkṣān pothayaṃś corasā balī // 3.146.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) latāvallīś ca vegena vikarṣan pāṇḍunandanaḥ / upary upari śailāgram ārurukṣur iva dvipaḥ // 3.146.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinardamāno 'tibhṛśaṃ savidyud iva toyadaḥ // 3.146.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tasya śabdena ghoreṇa dhanurghoṣeṇa cābhibho / trastāni mṛgayūthāni samantād vipradudruvuḥ // 3.146.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāpaśyan mahābāhur gandhamādanasānuṣu / suramyaṃ kadalīṣaṇḍaṃ bahuyojanavistṛtam // 3.146.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abhyagacchad vegena kṣobhayiṣyan mahābalaḥ / mahāgaja ivāsrāvī prabhañjan vividhān drumān // 3.146.43 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) utpāṭya kadalīskandhān bahutālasamucchrayān / cikṣepa tarasā bhīmaḥ samantād balināṃ varaḥ // 3.146.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sattvāny upākrāman bahūni ca mahānti ca / ruruvāraṇasaṃghāś ca mahiṣāś ca jalāśrayāḥ // 3.146.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhavyāghrāś ca saṃkruddhā bhīmasenam abhidravan / vyāditāsyā mahāraudrā vinadanto 'tibhīṣaṇāḥ // 3.146.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vāyusutaḥ krodhāt svabāhubalam āśritaḥ / gajenāghnan gajaṃ bhīmaḥ siṃhaṃ siṃhena cābhibhūḥ // 3.146.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) talaprahārair anyāṃś ca vyahanat pāṇḍavo balī // 3.146.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) te hanyamānā bhīmena siṃhavyāghratarakṣavaḥ / bhayād visasṛpuḥ sarve śakṛnmūtraṃ ca susruvuḥ // 3.146.48 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) praviveśa tataḥ kṣipraṃ tān apāsya mahābalaḥ / vanaṃ pāṇḍusutaḥ śrīmāñ śabdenāpūrayan diśaḥ // 3.146.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena śabdena cogreṇa bhīmasenaraveṇa ca / vanāntaragatāḥ sarve vitresur mṛgapakṣiṇaḥ // 3.146.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ śabdaṃ sahasā śrutvā mṛgapakṣisamīritam / jalārdrapakṣā vihagāḥ samutpetuḥ sahasraśaḥ // 3.146.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tān audakān pakṣigaṇān nirīkṣya bharatarṣabhaḥ / tān evānusaran ramyaṃ dadarśa sumahat saraḥ // 3.146.52 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kāñcanaiḥ kadalīṣaṇḍair mandamārutakampitaiḥ / vījyamānam ivākṣobhyaṃ tīrāntaravisarpibhiḥ // 3.146.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat saro 'thāvatīryāśu prabhūtakamalotpalam / mahāgaja ivoddāmaś cikrīḍa balavad balī // 3.146.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikrīḍya tasmin suciram uttatārāmitadyutiḥ // 3.146.54.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tato 'vagāhya vegena tad vanaṃ bahupādapam / dadhmau ca śaṅkhaṃ svanavat sarvaprāṇena pāṇḍavaḥ // 3.146.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasya śaṅkhasya śabdena bhīmasenaraveṇa ca / bāhuśabdena cogreṇa nardantīva girer guhāḥ // 3.146.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vajraniṣpeṣasamam āsphoṭitaravaṃ bhṛśam / śrutvā śailaguhāsuptaiḥ siṃhair mukto mahāsvanaḥ // 3.146.57 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) siṃhanādabhayatrastaiḥ kuñjarair api bhārata / mukto virāvaḥ sumahān parvato yena pūritaḥ // 3.146.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) taṃ tu nādaṃ tataḥ śrutvā supto vānarapuṃgavaḥ / prājṛmbhata mahākāyo hanūmān nāma vānaraḥ // 3.146.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadalīṣaṇḍamadhyastho nidrāvaśagatas tadā / jṛmbhamāṇaḥ suvipulaṃ śakradhvajam ivocchritam // 3.146.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āsphoṭayata lāṅgūlam indrāśanisamasvanam // 3.146.60.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya lāṅgūlaninadaṃ parvataḥ sa guhāmukhaiḥ / udgāram iva gaur nardam utsasarja samantataḥ // 3.146.61 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa lāṅgūlaravas tasya mattavāraṇanisvanam / antardhāya vicitreṣu cacāra girisānuṣu // 3.146.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhīmasenas taṃ śrutvā saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ / śabdaprabhavam anvicchaṃś cacāra kadalīvanam // 3.146.63 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kadalīvanamadhyastham atha pīne śilātale / sa dadarśa mahābāhur vānarādhipatiṃ sthitam // 3.146.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyutsaṃghātaduṣprekṣyaṃ vidyutsaṃghātapiṅgalam / vidyutsaṃghātasadṛśaṃ vidyutsaṃghātacañcalam // 3.146.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bāhusvastikavinyastapīnahrasvaśirodharam / skandhabhūyiṣṭhakāyatvāt tanumadhyakaṭītaṭam // 3.146.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ cic cābhugnaśīrṣeṇa dīrgharomāñcitena ca / lāṅgūlenordhvagatinā dhvajeneva virājitam // 3.146.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) raktoṣṭhaṃ tāmrajihvāsyaṃ raktakarṇaṃ caladbhruvam / vadanaṃ vṛttadaṃṣṭrāgraṃ raśmivantam ivoḍupam // 3.146.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadanābhyantaragataiḥ śuklabhāsair alaṃkṛtam / kesarotkarasaṃmiśram aśokānām ivotkaram // 3.146.69 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hiraṇmayīnāṃ madhyasthaṃ kadalīnāṃ mahādyutim / dīpyamānaṃ svavapuṣā arciṣmantam ivānalam // 3.146.70 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) nirīkṣantam avitrastaṃ locanair madhupiṅgalaiḥ / taṃ vānaravaraṃ vīram atikāyaṃ mahābalam // 3.146.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athopasṛtya tarasā bhīmo bhīmaparākramaḥ / siṃhanādaṃ samakarod bodhayiṣyan kapiṃ tadā // 3.146.72 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tena śabdena bhīmasya vitresur mṛgapakṣiṇaḥ / hanūmāṃś ca mahāsattva īṣad unmīlya locane // 3.146.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaikṣad atha sāvajñaṃ locanair madhupiṅgalaiḥ // 3.146.73.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) smitenābhāṣya kaunteyaṃ vānaro naram abravīt / kimarthaṃ sarujas te 'haṃ sukhasuptaḥ prabodhitaḥ // 3.146.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanu nāma tvayā kāryā dayā bhūteṣu jānatā / vayaṃ dharmaṃ na jānīmas tiryagyoniṃ samāśritāḥ // 3.146.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manuṣyā buddhisaṃpannā dayāṃ kurvanti jantuṣu / krūreṣu karmasu kathaṃ dehavākcittadūṣiṣu // 3.146.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dharmaghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ // 3.146.76.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na tvaṃ dharmaṃ vijānāsi vṛddhā nopāsitās tvayā / alpabuddhitayā vanyān utsādayasi yan mṛgān // 3.146.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūhi kas tvaṃ kimarthaṃ vā vanaṃ tvam idam āgataḥ / varjitaṃ mānuṣair bhāvais tathaiva puruṣair api // 3.146.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataḥ paramagamyo 'yaṃ parvataḥ sudurāruhaḥ / vinā siddhagatiṃ vīra gatir atra na vidyate // 3.146.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāruṇyāt sauhṛdāc caiva vāraye tvāṃ mahābala / nātaḥ paraṃ tvayā śakyaṃ gantum āśvasihi prabho // 3.146.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imāny amṛtakalpāni mūlāni ca phalāni ca / bhakṣayitvā nivartasva grāhyaṃ yadi vaco mama // 3.146.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā vacas tasya vānarendrasya dhīmataḥ / bhīmasenas tadā vīraḥ provācāmitrakarśanaḥ // 3.147.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko bhavān kiṃnimittaṃ vā vānaraṃ vapur āśritaḥ / brāhmaṇānantaro varṇaḥ kṣatriyas tvānupṛcchati // 3.147.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kauravaḥ somavaṃśīyaḥ kuntyā garbheṇa dhāritaḥ / pāṇḍavo vāyutanayo bhīmasena iti śrutaḥ // 3.147.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa vākyaṃ bhīmasenasya smitena pratigṛhya tat / hanūmān vāyutanayo vāyuputram abhāṣata // 3.147.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vānaro 'haṃ na te mārgaṃ pradāsyāmi yathepsitam / sādhu gaccha nivartasva mā tvaṃ prāpsyasi vaiśasam // 3.147.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiśasaṃ vāstu yad vānyan na tvā pṛcchāmi vānara / prayacchottiṣṭha mārgaṃ me mā tvaṃ prāpsyasi vaiśasam // 3.147.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsti śaktir mamotthātuṃ vyādhinā kleśito hy aham / yady avaśyaṃ prayātavyaṃ laṅghayitvā prayāhi mām // 3.147.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirguṇaḥ paramātmeti dehaṃ te vyāpya tiṣṭhati / tam ahaṃ jñānavijñeyaṃ nāvamanye na laṅghaye // 3.147.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady āgamair na vindeyaṃ tam ahaṃ bhūtabhāvanam / krameyaṃ tvāṃ giriṃ cemaṃ hanūmān iva sāgaram // 3.147.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ka eṣa hanumān nāma sāgaro yena laṅghitaḥ / pṛcchāmi tvā kuruśreṣṭha kathyatāṃ yadi śakyate // 3.147.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātā mama guṇaślāghyo buddhisattvabalānvitaḥ / rāmāyaṇe 'tivikhyātaḥ śūro vānarapuṃgavaḥ // 3.147.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmapatnīkṛte yena śatayojanam āyataḥ / sāgaraḥ plavagendreṇa krameṇaikena laṅghitaḥ // 3.147.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa me bhrātā mahāvīryas tulyo 'haṃ tasya tejasā / bale parākrame yuddhe śakto 'haṃ tava nigrahe // 3.147.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭha dehi me mārgaṃ paśya vā me 'dya pauruṣam / macchāsanam akurvāṇaṃ mā tvā neṣye yamakṣayam // 3.147.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijñāya taṃ balonmattaṃ bāhuvīryeṇa garvitam / hṛdayenāvahasyainaṃ hanūmān vākyam abravīt // 3.147.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasīda nāsti me śaktir utthātuṃ jarayānagha / mamānukampayā tv etat puccham utsārya gamyatām // 3.147.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāvajñam atha vāmena smayañ jagrāha pāṇinā / na cāśakac cālayituṃ bhīmaḥ pucchaṃ mahākapeḥ // 3.147.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) uccikṣepa punar dorbhyām indrāyudham ivocchritam / noddhartum aśakad bhīmo dorbhyām api mahābalaḥ // 3.147.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utkṣiptabhrūr vivṛttākṣaḥ saṃhatabhrukuṭīmukhaḥ / svinnagātro 'bhavad bhīmo na coddhartuṃ śaśāka ha // 3.147.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatnavān api tu śrīmāṃl lāṅgūloddharaṇoddhutaḥ / kapeḥ pārśvagato bhīmas tasthau vrīḍād adhomukhaḥ // 3.147.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praṇipatya ca kaunteyaḥ prāñjalir vākyam abravīt / prasīda kapiśārdūla duruktaṃ kṣamyatāṃ mama // 3.147.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddho vā yadi vā devo gandharvo vātha guhyakaḥ / pṛṣṭaḥ san kāmayā brūhi kas tvaṃ vānararūpadhṛk // 3.147.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat te mama parijñāne kautūhalam ariṃdama / tat sarvam akhilena tvaṃ śṛṇu pāṇḍavanandana // 3.147.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ kesariṇaḥ kṣetre vāyunā jagadāyuṣā / jātaḥ kamalapatrākṣa hanūmān nāma vānaraḥ // 3.147.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūryaputraṃ ca sugrīvaṃ śakraputraṃ ca vālinam / sarvavānararājānau sarvavānarayūthapāḥ // 3.147.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upatasthur mahāvīryā mama cāmitrakarśana / sugrīveṇābhavat prītir anilasyāgninā yathā // 3.147.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikṛtaḥ sa tato bhrātrā kasmiṃś cit kāraṇāntare / ṛśyamūke mayā sārdhaṃ sugrīvo nyavasac ciram // 3.147.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha dāśarathir vīro rāmo nāma mahābalaḥ / viṣṇur mānuṣarūpeṇa cacāra vasudhām imām // 3.147.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pituḥ priyam anvicchan sahabhāryaḥ sahānujaḥ / sadhanur dhanvināṃ śreṣṭho daṇḍakāraṇyam āśritaḥ // 3.147.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya bhāryā janasthānād rāvaṇena hṛtā balāt / vañcayitvā mahābuddhiṃ mṛgarūpeṇa rāghavam // 3.147.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛtadāraḥ saha bhrātrā patnīṃ mārgan sa rāghavaḥ / dṛṣṭavāñ śailaśikhare sugrīvaṃ vānararṣabham // 3.147.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tena tasyābhavat sakhyaṃ rāghavasya mahātmanaḥ / sa hatvā vālinaṃ rājye sugrīvaṃ pratyapādayat // 3.147.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa harīn preṣayām āsa sītāyāḥ parimārgaṇe // 3.147.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato vānarakoṭībhir yāṃ vayaṃ prasthitā diśam / tatra pravṛttiḥ sītāyā gṛdhreṇa pratipāditā // 3.147.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato 'haṃ kāryasiddhyarthaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ / śatayojanavistīrṇam arṇavaṃ sahasāplutaḥ // 3.147.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭā sā ca mayā devī rāvaṇasya niveśane / pratyāgataś cāpi punar nāma tatra prakāśya vai // 3.147.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato rāmeṇa vīreṇa hatvā tān sarvarākṣasān / punaḥ pratyāhṛtā bhāryā naṣṭā vedaśrutir yathā // 3.147.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pratiṣṭhite rāme vīro 'yaṃ yācito mayā / yāvad rāmakathā vīra bhavel lokeṣu śatruhan // 3.147.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāvaj jīveyam ity evaṃ tathāstv iti ca so 'bravīt // 3.147.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca / rājyaṃ kāritavān rāmas tatas tu tridivaṃ gataḥ // 3.147.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ihāpsarasas tāta gandharvāś ca sadānagha / tasya vīrasya caritaṃ gāyantyo ramayanti mām // 3.147.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ayaṃ ca mārgo martyānām agamyaḥ kurunandana / tato 'haṃ ruddhavān mārgaṃ tavemaṃ devasevitam // 3.147.40 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dharṣayed vā śaped vāpi mā kaś cid iti bhārata // 3.147.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) divyo devapatho hy eṣa nātra gacchanti mānuṣāḥ / yadartham āgataś cāsi tat saro 'bhyarṇa eva hi // 3.147.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto mahābāhur bhīmasenaḥ pratāpavān / praṇipatya tataḥ prītyā bhrātaraṃ hṛṣṭamānasaḥ // 3.148.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca ślakṣṇayā vācā hanūmantaṃ kapīśvaram // 3.148.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mayā dhanyataro nāsti yad āryaṃ dṛṣṭavān aham / anugraho me sumahāṃs tṛptiś ca tava darśanāt // 3.148.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evaṃ tu kṛtam icchāmi tvayāryādya priyaṃ mama / yat te tadāsīt plavataḥ sāgaraṃ makarālayam // 3.148.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) rūpam apratimaṃ vīra tad icchāmi nirīkṣitum // 3.148.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ tuṣṭo bhaviṣyāmi śraddhāsyāmi ca te vacaḥ / evam uktaḥ sa tejasvī prahasya harir abravīt // 3.148.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tac chakyaṃ tvayā draṣṭuṃ rūpaṃ nānyena kena cit / kālāvasthā tadā hy anyā vartate sā na sāṃpratam // 3.148.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyaḥ kṛtayuge kālas tretāyāṃ dvāpare 'paraḥ / ayaṃ pradhvaṃsanaḥ kālo nādya tad rūpam asti me // 3.148.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūmir nadyo nagāḥ śailāḥ siddhā devā maharṣayaḥ / kālaṃ samanuvartante yathā bhāvā yuge yuge // 3.148.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balavarṣmaprabhāvā hi prahīyanty udbhavanti ca // 3.148.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad alaṃ tava tad rūpaṃ draṣṭuṃ kurukulodvaha / yugaṃ samanuvartāmi kālo hi duratikramaḥ // 3.148.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yugasaṃkhyāṃ samācakṣva ācāraṃ ca yuge yuge / dharmakāmārthabhāvāṃś ca varṣma vīryaṃ bhavābhavau // 3.148.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaṃ nāma yugaṃ tāta yatra dharmaḥ sanātanaḥ / kṛtam eva na kartavyaṃ tasmin kāle yugottame // 3.148.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tatra dharmāḥ sīdanti na kṣīyante ca vai prajāḥ / tataḥ kṛtayugaṃ nāma kālena guṇatāṃ gatam // 3.148.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) devadānavagandharvayakṣarākṣasapannagāḥ / nāsan kṛtayuge tāta tadā na krayavikrayāḥ // 3.148.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sāmayajuṛgvarṇāḥ kriyā nāsīc ca mānavī / abhidhyāya phalaṃ tatra dharmaḥ saṃnyāsa eva ca // 3.148.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tasmin yugasaṃsarge vyādhayo nendriyakṣayaḥ / nāsūyā nāpi ruditaṃ na darpo nāpi paiśunam // 3.148.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na vigrahaḥ kutas tandrī na dveṣo nāpi vaikṛtam / na bhayaṃ na ca saṃtāpo na cerṣyā na ca matsaraḥ // 3.148.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paramakaṃ brahma yā gatir yogināṃ parā / ātmā ca sarvabhūtānāṃ śuklo nārāyaṇas tadā // 3.148.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca kṛtalakṣaṇāḥ / kṛte yuge samabhavan svakarmaniratāḥ prajāḥ // 3.148.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) samāśramaṃ samācāraṃ samajñānamatībalam / tadā hi samakarmāṇo varṇā dharmān avāpnuvan // 3.148.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekavedasamāyuktā ekamantravidhikriyāḥ / pṛthagdharmās tv ekavedā dharmam ekam anuvratāḥ // 3.148.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) cāturāśramyayuktena karmaṇā kālayoginā / akāmaphalasaṃyogāt prāpnuvanti parāṃ gatim // 3.148.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmayogasamāyukto dharmo 'yaṃ kṛtalakṣaṇaḥ / kṛte yuge catuṣpādaś cāturvarṇyasya śāśvataḥ // 3.148.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat kṛtayugaṃ nāma traiguṇyaparivarjitam / tretām api nibodha tvaṃ yasmin satraṃ pravartate // 3.148.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādena hrasate dharmo raktatāṃ yāti cācyutaḥ / satyapravṛttāś ca narāḥ kriyādharmaparāyaṇāḥ // 3.148.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato yajñāḥ pravartante dharmāś ca vividhāḥ kriyāḥ / tretāyāṃ bhāvasaṃkalpāḥ kriyādānaphalodayāḥ // 3.148.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pracalanti na vai dharmāt tapodānaparāyaṇāḥ / svadharmasthāḥ kriyāvanto janās tretāyuge 'bhavan // 3.148.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvāpare 'pi yuge dharmo dvibhāgonaḥ pravartate / viṣṇur vai pītatāṃ yāti caturdhā veda eva ca // 3.148.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'nye ca caturvedās trivedāś ca tathāpare / dvivedāś caikavedāś cāpy anṛcaś ca tathāpare // 3.148.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ śāstreṣu bhinneṣu bahudhā nīyate kriyā / tapodānapravṛttā ca rājasī bhavati prajā // 3.148.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekavedasya cājñānād vedās te bahavaḥ kṛtāḥ / satyasya ceha vibhraṃśāt satye kaś cid avasthitaḥ // 3.148.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyāt pracyavamānānāṃ vyādhayo bahavo 'bhavan / kāmāś copadravāś caiva tadā daivatakāritāḥ // 3.148.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yair ardyamānāḥ subhṛśaṃ tapas tapyanti mānavāḥ / kāmakāmāḥ svargakāmā yajñāṃs tanvanti cāpare // 3.148.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) evaṃ dvāparam āsādya prajāḥ kṣīyanty adharmataḥ / pādenaikena kaunteya dharmaḥ kaliyuge sthitaḥ // 3.148.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāmasaṃ yugam āsādya kṛṣṇo bhavati keśavaḥ / vedācārāḥ praśāmyanti dharmayajñakriyās tathā // 3.148.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ītayo vyādhayas tandrī doṣāḥ krodhādayas tathā / upadravāś ca vartante ādhayo vyādhayas tathā // 3.148.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yugeṣv āvartamāneṣu dharmo vyāvartate punaḥ / dharme vyāvartamāne tu loko vyāvartate punaḥ // 3.148.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) loke kṣīṇe kṣayaṃ yānti bhāvā lokapravartakāḥ / yugakṣayakṛtā dharmāḥ prārthanāni vikurvate // 3.148.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat kaliyugaṃ nāma acirād yat pravartate / yugānuvartanaṃ tv etat kurvanti cirajīvinaḥ // 3.148.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca te matparijñāne kautūhalam ariṃdama / anarthakeṣu ko bhāvaḥ puruṣasya vijānataḥ // 3.148.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi / yugasaṃkhyāṃ mahābāho svasti prāpnuhi gamyatām // 3.148.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvarūpam adṛṣṭvā te na yāsyāmi kathaṃ cana / yadi te 'ham anugrāhyo darśayātmānam ātmanā // 3.149.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu bhīmena smitaṃ kṛtvā plavaṃgamaḥ / tad rūpaṃ darśayām āsa yad vai sāgaralaṅghane // 3.149.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātuḥ priyam abhīpsan vai cakāra sumahad vapuḥ / dehas tasya tato 'tīva vardhaty āyāmavistaraiḥ // 3.149.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad rūpaṃ kadalīṣaṇḍaṃ chādayann amitadyutiḥ / gireś cocchrayam āgamya tasthau tatra sa vānaraḥ // 3.149.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samucchritamahākāyo dvitīya iva parvataḥ / tāmrekṣaṇas tīkṣṇadaṃṣṭro bhṛkuṭīkṛtalocanaḥ // 3.149.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dīrghalāṅgūlam āvidhya diśo vyāpya sthitaḥ kapiḥ // 3.149.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad rūpaṃ mahad ālakṣya bhrātuḥ kauravanandanaḥ / visismiye tadā bhīmo jahṛṣe ca punaḥ punaḥ // 3.149.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam arkam iva tejobhiḥ sauvarṇam iva parvatam / pradīptam iva cākāśaṃ dṛṣṭvā bhīmo nyamīlayat // 3.149.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ābabhāṣe ca hanumān bhīmasenaṃ smayann iva / etāvad iha śaktas tvaṃ rūpaṃ draṣṭuṃ mamānagha // 3.149.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vardhe 'haṃ cāpy ato bhūyo yāvan me manasepsitam / bhīma śatruṣu cātyarthaṃ vardhate mūrtir ojasā // 3.149.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad adbhutaṃ mahāraudraṃ vindhyamandarasaṃnibham / dṛṣṭvā hanūmato varṣma saṃbhrāntaḥ pavanātmajaḥ // 3.149.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyuvāca tato bhīmaḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ / kṛtāñjalir adīnātmā hanūmantam avasthitam // 3.149.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭaṃ pramāṇaṃ vipulaṃ śarīrasyāsya te vibho / saṃharasva mahāvīrya svayam ātmānam ātmanā // 3.149.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na hi śaknomi tvāṃ draṣṭuṃ divākaram ivoditam / aprameyam anādhṛṣyaṃ mainākam iva parvatam // 3.149.13 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) vismayaś caiva me vīra sumahān manaso 'dya vai / yad rāmas tvayi pārśvasthe svayaṃ rāvaṇam abhyagāt // 3.149.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva śaktas tāṃ laṅkāṃ sayodhāṃ sahavāhanām / svabāhubalam āśritya vināśayitum ojasā // 3.149.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na hi te kiṃ cid aprāpyaṃ mārutātmaja vidyate / tava naikasya paryāpto rāvaṇaḥ sagaṇo yudhi // 3.149.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu bhīmena hanūmān plavagarṣabhaḥ / pratyuvāca tato vākyaṃ snigdhagambhīrayā girā // 3.149.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mahābāho yathā vadasi bhārata / bhīmasena na paryāpto mamāsau rākṣasādhamaḥ // 3.149.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā tu tasmin nihate rāvaṇe lokakaṇṭake / kīrtir naśyed rāghavasya tata etad upekṣitam // 3.149.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tena vīreṇa hatvā tu sagaṇaṃ rākṣasādhipam / ānītā svapuraṃ sītā loke kīrtiś ca sthāpitā // 3.149.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tad gaccha vipulaprajña bhrātuḥ priyahite rataḥ / ariṣṭaṃ kṣemam adhvānaṃ vāyunā parirakṣitaḥ // 3.149.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa panthāḥ kuruśreṣṭha saugandhikavanāya te / drakṣyase dhanadodyānaṃ rakṣitaṃ yakṣarākṣasaiḥ // 3.149.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca te tarasā kāryaḥ kusumāvacayaḥ svayam / daivatāni hi mānyāni puruṣeṇa viśeṣataḥ // 3.149.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balihomanamaskārair mantraiś ca bharatarṣabha / daivatāni prasādaṃ hi bhaktyā kurvanti bhārata // 3.149.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā tāta sāhasaṃ kārṣīḥ svadharmam anupālaya / svadharmasthaḥ paraṃ dharmaṃ budhyasvāgamayasva ca // 3.149.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi dharmam avijñāya vṛddhān anupasevya ca / dharmo vai vedituṃ śakyo bṛhaspatisamair api // 3.149.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmo yatra dharmākhyo dharmaś cādharmasaṃjñitaḥ / vijñātavyo vibhāgena yatra muhyanty abuddhayaḥ // 3.149.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācārasaṃbhavo dharmo dharmād vedāḥ samutthitāḥ / vedair yajñāḥ samutpannā yajñair devāḥ pratiṣṭhitāḥ // 3.149.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedācāravidhānoktair yajñair dhāryanti devatāḥ / bṛhaspatyuśanoktaiś ca nayair dhāryanti mānavāḥ // 3.149.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paṇyākaravaṇijyābhiḥ kṛṣyātho yonipoṣaṇaiḥ / vārtayā dhāryate sarvaṃ dharmair etair dvijātibhiḥ // 3.149.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayī vārtā daṇḍanītis tisro vidyā vijānatām / tābhiḥ samyakprayuktābhir lokayātrā vidhīyate // 3.149.31 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sā ced dharmakriyā na syāt trayīdharmam ṛte bhuvi / daṇḍanītim ṛte cāpi nirmaryādam idaṃ bhavet // 3.149.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vārtādharme hy avartantyo vinaśyeyur imāḥ prajāḥ / supravṛttais tribhir hy etair dharmaiḥ sūyanti vai prajāḥ // 3.149.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvijānām amṛtaṃ dharmo hy ekaś caivaikavarṇikaḥ / yajñādhyayanadānāni trayaḥ sādhāraṇāḥ smṛtāḥ // 3.149.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājanādhyāpane cobhe brāhmaṇānāṃ pratigrahaḥ / pālanaṃ kṣatriyāṇāṃ vai vaiśyadharmaś ca poṣaṇam // 3.149.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśrūṣā tu dvijātīnāṃ śūdrāṇāṃ dharma ucyate / bhaikṣahomavratair hīnās tathaiva guruvāsinām // 3.149.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatradharmo 'tra kaunteya tava dharmābhirakṣaṇam / svadharmaṃ pratipadyasva vinīto niyatendriyaḥ // 3.149.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛddhaiḥ saṃmantrya sadbhiś ca buddhimadbhiḥ śrutānvitaiḥ / susthitaḥ śāsti daṇḍena vyasanī paribhūyate // 3.149.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigrahānugrahaiḥ samyag yadā rājā pravartate / tadā bhavati lokasya maryādā suvyavasthitā // 3.149.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād deśe ca durge ca śatrumitrabaleṣu ca / nityaṃ cāreṇa boddhavyaṃ sthānaṃ vṛddhiḥ kṣayas tathā // 3.149.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñām upāyāś catvāro buddhimantraḥ parākramaḥ / nigrahānugrahau caiva dākṣyaṃ tatkāryasādhanam // 3.149.41 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sāmnā dānena bhedena daṇḍenopekṣaṇena ca / sādhanīyāni kāryāṇi samāsavyāsayogataḥ // 3.149.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantramūlā nayāḥ sarve cārāś ca bharatarṣabha / sumantritair nayaiḥ siddhis tadvidaiḥ saha mantrayet // 3.149.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) striyā mūḍhena lubdhena bālena laghunā tathā / na mantrayeta guhyāni yeṣu conmādalakṣaṇam // 3.149.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantrayet saha vidvadbhiḥ śaktaiḥ karmāṇi kārayet / snigdhaiś ca nītivinyāsān mūrkhān sarvatra varjayet // 3.149.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārmikān dharmakāryeṣu arthakāryeṣu paṇḍitān / strīṣu klībān niyuñjīta krūrān krūreṣu karmasu // 3.149.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svebhyaś caiva parebhyaś ca kāryākāryasamudbhavā / buddhiḥ karmasu vijñeyā ripūṇāṃ ca balābalam // 3.149.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhyā supratipanneṣu kuryāt sādhuparigraham / nigrahaṃ cāpy aśiṣṭeṣu nirmaryādeṣu kārayet // 3.149.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigrahe pragrahe samyag yadā rājā pravartate / tadā bhavati lokasya maryādā suvyavasthitā // 3.149.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa te vihitaḥ pārtha ghoro dharmo duranvayaḥ / taṃ svadharmavibhāgena vinayastho 'nupālaya // 3.149.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapodharmadamejyābhir viprā yānti yathā divam / dānātithyakriyādharmair yānti vaiśyāś ca sadgatim // 3.149.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatraṃ yāti tathā svargaṃ bhuvi nigrahapālanaiḥ / samyak praṇīya daṇḍaṃ hi kāmadveṣavivarjitāḥ // 3.149.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alubdhā vigatakrodhāḥ satāṃ yānti salokatām // 3.149.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ saṃhṛtya vipulaṃ tad vapuḥ kāmavardhitam / bhīmasenaṃ punar dorbhyāṃ paryaṣvajata vānaraḥ // 3.150.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pariṣvaktasya tasyāśu bhrātrā bhīmasya bhārata / śramo nāśam upāgacchat sarvaṃ cāsīt pradakṣiṇam // 3.150.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ punar athovāca paryaśrunayano hariḥ / bhīmam ābhāṣya sauhārdād bāṣpagadgadayā girā // 3.150.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha vīra svam āvāsaṃ smartavyo 'smi kathāntare / ihasthaś ca kuruśreṣṭha na nivedyo 'smi kasya cit // 3.150.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanadasyālayāc cāpi visṛṣṭānāṃ mahābala / deśakāla ihāyātuṃ devagandharvayoṣitām // 3.150.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpi saphalaṃ cakṣuḥ smāritaś cāsmi rāghavam / mānuṣaṃ gātrasaṃsparśaṃ gatvā bhīma tvayā saha // 3.150.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad asmaddarśanaṃ vīra kaunteyāmogham astu te / bhrātṛtvaṃ tvaṃ puraskṛtya varaṃ varaya bhārata // 3.150.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tāvan mayā kṣudrā gatvā vāraṇasāhvayam / dhārtarāṣṭrā nihantavyā yāvad etat karomy aham // 3.150.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śilayā nagaraṃ vā tan marditavyaṃ mayā yadi / yāvad adya karomy etat kāmaṃ tava mahābala // 3.150.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenas tu tad vākyaṃ śrutvā tasya mahātmanaḥ / pratyuvāca hanūmantaṃ prahṛṣṭenāntarātmanā // 3.150.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtam eva tvayā sarvaṃ mama vānarapuṃgava / svasti te 'stu mahābāho kṣāmaye tvāṃ prasīda me // 3.150.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sanāthāḥ pāṇḍavāḥ sarve tvayā nāthena vīryavan / tavaiva tejasā sarvān vijeṣyāmo vayaṃ ripūn // 3.150.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu hanumān bhīmasenam abhāṣata / bhrātṛtvāt sauhṛdāc cāpi kariṣyāmi tava priyam // 3.150.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) camūṃ vigāhya śatrūṇāṃ śaraśaktisamākulām / yadā siṃharavaṃ vīra kariṣyasi mahābala // 3.150.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadāhaṃ bṛṃhayiṣyāmi svaraveṇa ravaṃ tava // 3.150.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vijayasya dhvajasthaś ca nādān mokṣyāmi dāruṇān / śatrūṇāṃ te prāṇaharān ity uktvāntaradhīyata // 3.150.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) gate tasmin harivare bhīmo 'pi balināṃ varaḥ / tena mārgeṇa vipulaṃ vyacarad gandhamādanam // 3.150.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) anusmaran vapus tasya śriyaṃ cāpratimāṃ bhuvi / māhātmyam anubhāvaṃ ca smaran dāśarather yayau // 3.150.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāni ramaṇīyāni vanāny upavanāni ca / viloḍayām āsa tadā saugandhikavanepsayā // 3.150.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) phullapadmavicitrāṇi puṣpitāni vanāni ca / mattavāraṇayūthāni paṅkaklinnāni bhārata // 3.150.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varṣatām iva meghānāṃ vṛndāni dadṛśe tadā // 3.150.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) hariṇaiś cañcalāpāṅgair hariṇīsahitair vane / saśaṣpakavalaiḥ śrīmān pathi dṛṣṭo drutaṃ yayau // 3.150.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahiṣaiś ca varāhaiś ca śārdūlaiś ca niṣevitam / vyapetabhīr giriṃ śauryād bhīmaseno vyagāhata // 3.150.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kusumānataśākhaiś ca tāmprapallavakomalaiḥ / yācyamāna ivāraṇye drumair mārutakampitaiḥ // 3.150.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtapadmāñjalipuṭā mattaṣaṭpadasevitāḥ / priyatīrthavanā mārge padminīḥ samatikraman // 3.150.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sajjamānamanodṛṣṭiḥ phulleṣu girisānuṣu / draupadīvākyapātheyo bhīmaḥ śīghrataraṃ yayau // 3.150.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parivṛtte 'hani tataḥ prakīrṇahariṇe vane / kāñcanair vimalaiḥ padmair dadarśa vipulāṃ nadīm // 3.150.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mattakāraṇḍavayutāṃ cakravākopaśobhitām / racitām iva tasyādrer mālāṃ vimalapaṅkajām // 3.150.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyāṃ nadyāṃ mahāsattvaḥ saugandhikavanaṃ mahat / apaśyat prītijananaṃ bālārkasadṛśadyuti // 3.150.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tad dṛṣṭvā labdhakāmaḥ sa manasā pāṇḍunandanaḥ / vanavāsaparikliṣṭāṃ jagāma manasā priyām // 3.150.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gatvā nalinīṃ ramyāṃ rākṣasair abhirakṣitām / kailāsaśikhare ramye dadarśa śubhakānane // 3.151.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuberabhavanābhyāśe jātāṃ parvatanirjhare / suramyāṃ vipulacchāyāṃ nānādrumalatāvṛtām // 3.151.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haritāmbujasaṃchannāṃ divyāṃ kanakapuṣkarām / pavitrabhūtāṃ lokasya śubhām adbhutadarśanām // 3.151.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatrāmṛtarasaṃ śītaṃ laghu kuntīsutaḥ śubham / dadarśa vimalaṃ toyaṃ śivaṃ bahu ca pāṇḍavaḥ // 3.151.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ tu puṣkariṇīṃ ramyāṃ padmasaugandhikāyutām / jātarūpamayaiḥ padmaiś channāṃ paramagandhibhiḥ // 3.151.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiḍūryavaranālaiś ca bahucitrair manoharaiḥ / haṃsakāraṇḍavoddhūtaiḥ sṛjadbhir amalaṃ rajaḥ // 3.151.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākrīḍaṃ yakṣarājasya kuberasya mahātmanaḥ / gandharvair apsarobhiś ca devaiś ca paramārcitām // 3.151.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sevitām ṛṣibhir divyāṃ yakṣaiḥ kiṃpuruṣais tathā / rākṣasaiḥ kiṃnaraiś caiva guptāṃ vaiśravaṇena ca // 3.151.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ ca dṛṣṭvaiva kaunteyo bhīmaseno mahābalaḥ / babhūva paramaprīto divyaṃ saṃprekṣya tat saraḥ // 3.151.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ca krodhavaśā nāma rākṣasā rājaśāsanāt / rakṣanti śatasāhasrāś citrāyudhaparicchadāḥ // 3.151.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tu dṛṣṭvaiva kaunteyam ajinaiḥ parivāritam / rukmāṅgadadharaṃ vīraṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam // 3.151.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāyudhaṃ baddhanistriṃśam aśaṅkitam ariṃdamam / puṣkarepsum upāyāntam anyonyam abhicukruśuḥ // 3.151.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ puruṣaśārdūlaḥ sāyudho 'jinasaṃvṛtaḥ / yac cikīrṣur iha prāptas tat saṃpraṣṭum ihārhatha // 3.151.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarve mahābāhuṃ samāsādya vṛkodaram / tejoyuktam apṛcchanta kas tvam ākhyātum arhasi // 3.151.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muniveṣadharaś cāsi cīravāsāś ca lakṣyase / yadartham asi saṃprāptas tad ācakṣva mahādyute // 3.151.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavo bhīmaseno 'haṃ dharmaputrād anantaraḥ / viśālāṃ badarīṃ prāpto bhrātṛbhiḥ saha rākṣasāḥ // 3.152.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apaśyat tatra pañcālī saugandhikam anuttamam / aniloḍham ito nūnaṃ sā bahūni parīpsati // 3.152.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā mām anavadyāṅgyā dharmapatnyāḥ priye sthitam / puṣpāhāram iha prāptaṃ nibodhata niśācarāḥ // 3.152.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākrīḍo 'yaṃ kuberasya dayitaḥ puruṣarṣabha / neha śakyaṃ manuṣyeṇa vihartuṃ martyadharmiṇā // 3.152.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarṣayas tathā yakṣā devāś cātra vṛkodara / āmantrya yakṣapravaraṃ pibanti viharanti ca // 3.152.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gandharvāpsarasaś caiva viharanty atra pāṇḍava // 3.152.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anyāyeneha yaḥ kaś cid avamanya dhaneśvaram / vihartum icched durvṛttaḥ sa vinaśyed asaṃśayam // 3.152.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tam anādṛtya padmāni jihīrṣasi balād itaḥ / dharmarājasya cātmānaṃ bravīṣi bhrātaraṃ katham // 3.152.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasās taṃ na paśyāmi dhaneśvaram ihāntike / dṛṣṭvāpi ca mahārājaṃ nāhaṃ yācitum utsahe // 3.152.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi yācanti rājāna eṣa dharmaḥ sanātanaḥ / na cāhaṃ hātum icchāmi kṣātradharmaṃ kathaṃ cana // 3.152.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ ca nalinī ramyā jātā parvatanirjhare / neyaṃ bhavanam āsādya kuberasya mahātmanaḥ // 3.152.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tulyā hi sarvabhūtānām iyaṃ vaiśravaṇasya ca / evaṃgateṣu dravyeṣu kaḥ kaṃ yācitum arhati // 3.152.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ity uktvā rākṣasān sarvān bhīmaseno vyagāhata / tataḥ sa rākṣasair vācā pratiṣiddhaḥ pratāpavān // 3.152.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā maivam iti sakrodhair bhartsayadbhiḥ samantataḥ // 3.152.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kadarthīkṛtya tu sa tān rākṣasān bhīmavikramaḥ / vyagāhata mahātejās te taṃ sarve nyavārayan // 3.152.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gṛhṇīta badhnīta nikṛntatemaṃ; pacāma khādāma ca bhīmasenam / kruddhā bruvanto 'nuyayur drutaṃ te; śastrāṇi codyamya vivṛttanetrāḥ // 3.152.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa gurvīṃ yamadaṇḍakalpāṃ; mahāgadāṃ kāñcanapaṭṭanaddhām / pragṛhya tān abhyapatat tarasvī; tato 'bravīt tiṣṭhata tiṣṭhateti // 3.152.15 upendravajrā [11: jtjgg] te taṃ tadā tomarapaṭṭiśādyair; vyāvidhya śastraiḥ sahasābhipetuḥ / jighāṃsavaḥ krodhavaśāḥ subhīmā; bhīmaṃ samantāt parivavrur ugrāḥ // 3.152.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vātena kuntyāṃ balavān sa jātaḥ; śūras tarasvī dviṣatāṃ nihantā / satye ca dharme ca rataḥ sadaiva; parākrame śatrubhir apradhṛṣyaḥ // 3.152.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ sa mārgān vividhān mahātmā; nihatya śastrāṇi ca śātravāṇām / yathāpravīrān nijaghāna vīraḥ; paraḥśatān puṣkariṇīsamīpe // 3.152.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te tasya vīryaṃ ca balaṃ ca dṛṣṭvā; vidyābalaṃ bāhubalaṃ tathaiva / aśaknuvantaḥ sahitāḥ samantād; dhatapravīrāḥ sahasā nivṛttāḥ // 3.152.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vidīryamāṇās tata eva tūrṇam; ākāśam āsthāya vimūḍhasaṃjñāḥ / kailāsaśṛṅgāṇy abhidudruvus te; bhīmārditāḥ krodhavaśāḥ prabhagnāḥ // 3.152.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa śakravad dānavadaityasaṃghān; vikramya jitvā ca raṇe 'risaṃghān / vigāhya tāṃ puṣkariṇīṃ jitāriḥ; kāmāya jagrāha tato 'mbujāni // 3.152.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa pītvāmṛtakalpam ambho; bhūyo babhūvottamavīryatejāḥ / utpāṭya jagrāha tato 'mbujāni; saugandhikāny uttamagandhavanti // 3.152.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatas tu te krodhavaśāḥ sametya; dhaneśvaraṃ bhīmabalapraṇunnāḥ / bhīmasya vīryaṃ ca balaṃ ca saṃkhye; yathāvad ācakhyur atīva dīnāḥ // 3.152.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ vacas tat tu niśamya devaḥ; prahasya rakṣāṃśi tato 'bhyuvāca / gṛhṇātu bhīmo jalajāni kāmaṃ; kṛṣṇānimittaṃ viditaṃ mamaitat // 3.152.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'bhyanujñāya dhaneśvaraṃ te; jagmuḥ kurūṇāṃ pravaraṃ viroṣāḥ / bhīmaṃ ca tasyāṃ dadṛśur nalinyāṃ; yathopajoṣaṃ viharantam ekam // 3.152.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatas tāni mahārhāṇi divyāni bharatarṣabha / bahūni bahurūpāṇi virajāṃsi samādade // 3.153.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vāyur mahāñ śīghro nīcaiḥ śarkarakarṣaṇaḥ / prādurāsīt kharasparśaḥ saṃgrāmam abhicodayan // 3.153.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) papāta mahatī colkā sanirghātā mahāprabhā / niṣprabhaś cābhavat sūryaś channaraśmis tamovṛtaḥ // 3.153.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirghātaś cābhavad bhīmo bhīme vikramam āsthite / cacāla pṛthivī cāpi pāṃsuvarṣaṃ papāta ca // 3.153.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) salohitā diśaś cāsan kharavāco mṛgadvijāḥ / tamovṛtam abhūt sarvaṃ na prajñāyata kiṃ cana // 3.153.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad adbhutam abhiprekṣya dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / uvāca vadatāṃ śreṣṭhaḥ ko 'smān abhibhaviṣyati // 3.153.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sajjībhavata bhadraṃ vaḥ pāṇḍavā yuddhadurmadāḥ / yathārūpāṇi paśyāmi svabhyagro naḥ parākramaḥ // 3.153.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato rājā vīkṣāṃ cakre samantataḥ / apaśyamāno bhīmaṃ ca dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 3.153.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra kṛṣṇāṃ yamau caiva samīpasthān ariṃdamaḥ / papraccha bhrātaraṃ bhīmaṃ bhīmakarmāṇam āhave // 3.153.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin na bhīmaḥ pāñcāli kiṃ cit kṛtyaṃ cikīrṣati / kṛtavān api vā vīraḥ sāhasaṃ sāhasapriyaḥ // 3.153.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ime hy akasmād utpātā mahāsamaradarśinaḥ / darśayanto bhayaṃ tīvraṃ prādurbhūtāḥ samantataḥ // 3.153.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ tathā vādinaṃ kṛṣṇā pratyuvāca manasvinī / priyā priyaṃ cikīrṣantī mahiṣī cāruhāsinī // 3.153.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tat saugandhikaṃ rājann āhṛtaṃ mātariśvanā / tan mayā bhīmasenasya prītayādyopapāditam // 3.153.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api cokto mayā vīro yadi paśyed bahūny api / tāni sarvāṇy upādāya śīghram āgamyatām iti // 3.153.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu nūnaṃ mahābāhuḥ priyārthaṃ mama pāṇḍavaḥ / prāgudīcīṃ diśaṃ rājaṃs tāny āhartum ito gataḥ // 3.153.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktas tv evaṃ tayā rājā yamāv idam athābravīt / gacchāma sahitās tūrṇaṃ yena yāto vṛkodaraḥ // 3.153.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vahantu rākṣasā viprān yathāśrāntān yathākṛśān / tvam apy amarasaṃkāśa vaha kṛṣṇāṃ ghaṭotkaca // 3.153.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyaktaṃ dūram ito bhīmaḥ praviṣṭa iti me matiḥ / ciraṃ ca tasya kālo 'yaṃ sa ca vāyusamo jave // 3.153.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tarasvī vainateyasya sadṛśo bhuvi laṅghane / utpated api cākāśaṃ nipatec ca yathecchakam // 3.153.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam anviyāma bhavatāṃ prabhāvād rajanīcarāḥ / purā sa nāparādhnoti siddhānāṃ brahmavādinām // 3.153.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu te sarve haiḍimbapramukhās tadā / uddeśajñāḥ kuberasya nalinyā bharatarṣabha // 3.153.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādāya pāṇḍavāṃś caiva tāṃś ca viprān anekaśaḥ / lomaśenaiva sahitāḥ prayayuḥ prītamānasāḥ // 3.153.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te gatvā sahitāḥ sarve dadṛśus tatra kānane / praphullapaṅkajavatīṃ nalinīṃ sumanoharām // 3.153.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ ca bhīmaṃ mahātmānaṃ tasyās tīre vyavasthitam / dadṛśur nihatāṃś caiva yakṣān suvipulekṣaṇān // 3.153.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udyamya ca gadāṃ dorbhyāṃ nadītīre vyavasthitam / prajāsaṃkṣepasamaye daṇḍahastam ivāntakam // 3.153.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ dṛṣṭvā dharmarājas tu pariṣvajya punaḥ punaḥ / uvāca ślakṣṇayā vācā kaunteya kim idaṃ kṛtam // 3.153.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhasaṃ bata bhadraṃ te devānām api cāpriyam / punar evaṃ na kartavyaṃ mama ced icchasi priyam // 3.153.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuśāsya ca kaunteyaṃ padmāni pratigṛhya ca / tasyām eva nalinyāṃ te vijahrur amaropamāḥ // 3.153.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu pragṛhītaśilāyudhāḥ / prādurāsan mahākāyās tasyodyānasya rakṣiṇaḥ // 3.153.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te dṛṣṭvā dharmarājānaṃ devarṣiṃ cāpi lomaśam / nakulaṃ sahadevaṃ ca tathānyān brāhmaṇarṣabhān // 3.153.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinayenānatāḥ sarve praṇipetuś ca bhārata // 3.153.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sāntvitā dharmarājena praseduḥ kṣaṇadācarāḥ / viditāś ca kuberasya tatas te narapuṃgavāḥ // 3.153.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūṣur nāticiraṃ kālaṃ ramamāṇāḥ kurūdvahāḥ // 3.153.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas tān pariviśvastān vasatas tatra pāṇḍavān / gateṣu teṣu rakṣaḥsu bhīmasenātmaje 'pi ca // 3.154.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rahitān bhīmasenena kadā cit tān yadṛcchayā / jahāra dharmarājānaṃ yamau kṛṣṇāṃ ca rākṣasaḥ // 3.154.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇo mantrakuśalaḥ sarvāstreṣv astravittamaḥ / iti bruvan pāṇḍaveyān paryupāste sma nityadā // 3.154.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) parīkṣamāṇaḥ pārthānāṃ kalāpāni dhanūṃṣi ca / antaraṃ samabhiprepsur nāmnā khyāto jaṭāsuraḥ // 3.154.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa bhīmasene niṣkrānte mṛgayārtham ariṃdame / anyad rūpaṃ samāsthāya vikṛtaṃ bhairavaṃ mahat // 3.154.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gṛhītvā sarvaśastrāṇi draupadīṃ parigṛhya ca / prātiṣṭhata sa duṣṭātmā trīn gṛhītvā ca pāṇḍavān // 3.154.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevas tu yatnena tato 'pakramya pāṇḍavaḥ / ākrandad bhīmasenaṃ vai yena yāto mahābalaḥ // 3.154.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīd dharmarājo hriyamāṇo yudhiṣṭhiraḥ / dharmas te hīyate mūḍha na cainaṃ samavekṣase // 3.154.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ye 'nye ke cin manuṣyeṣu tiryagyonigatā api / gandharvayakṣarakṣāṃsi vayāṃsi paśavas tathā // 3.154.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manuṣyān upajīvanti tatas tvam upajīvasi // 3.154.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) samṛddhyā hy asya lokasya loko yuṣmākam ṛdhyate / imaṃ ca lokaṃ śocantam anuśocanti devatāḥ // 3.154.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pūjyamānāś ca vardhante havyakavyair yathāvidhi // 3.154.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vayaṃ rāṣṭrasya goptāro rakṣitāraś ca rākṣasa / rāṣṭrasyārakṣyamāṇasya kuto bhūtiḥ kutaḥ sukham // 3.154.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca rājāvamantavyo rakṣasā jātv anāgasi / aṇur apy apacāraś ca nāsty asmākaṃ narāśana // 3.154.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drogdhavyaṃ na ca mitreṣu na viśvasteṣu karhi cit / yeṣāṃ cānnāni bhuñjīta yatra ca syāt pratiśrayaḥ // 3.154.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ pratiśraye 'smākaṃ pūjyamānaḥ sukhoṣitaḥ / bhuktvā cānnāni duṣprajña katham asmāñ jihīrṣasi // 3.154.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eva vṛthācāro vṛthāvṛddho vṛthāmatiḥ / vṛthāmaraṇam arhas tvaṃ vṛthādya na bhaviṣyasi // 3.154.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha ced duṣṭabuddhis tvaṃ sarvair dharmair vivarjitaḥ / pradāya śastrāṇy asmākaṃ yuddhena draupadīṃ hara // 3.154.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atha cet tvam avijñāya idaṃ karma kariṣyasi / adharmaṃ cāpy akīrtiṃ ca loke prāpsyasi kevalam // 3.154.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etām adya parāmṛśya striyaṃ rākṣasa mānuṣīm / viṣam etat samāloḍya kumbhena prāśitaṃ tvayā // 3.154.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiras tasya bhārikaḥ samapadyata / sa tu bhārābhibhūtātmā na tathā śīghrago 'bhavat // 3.154.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīd draupadīṃ ca nakulaṃ ca yudhiṣṭhiraḥ / mā bhaiṣṭa rākṣasān mūḍhād gatir asya mayā hṛtā // 3.154.20 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) nātidūre mahābāhur bhavitā pavanātmajaḥ / asmin muhūrte saṃprāpte na bhaviṣyati rākṣasaḥ // 3.154.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sahadevas tu taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ mūḍhacetasam / uvāca vacanaṃ rājan kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram // 3.154.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan kiṃ nāma tat kṛtyaṃ kṣatriyasyāsty ato 'dhikam / yad yuddhe 'bhimukhaḥ prāṇāṃs tyajec chatrūñ jayeta vā // 3.154.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa cāsmān vayaṃ cainaṃ yudhyamānāḥ paraṃtapa / sūdayema mahābāho deśakālo hy ayaṃ nṛpa // 3.154.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatradharmasya saṃprāptaḥ kālaḥ satyaparākrama / jayantaḥ pātyamānā vā prāptum arhāma sadgatim // 3.154.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣase jīvamāne 'dya ravir astam iyād yadi / nāhaṃ brūyāṃ punar jātu kṣatriyo 'smīti bhārata // 3.154.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bho bho rākṣasa tiṣṭhasva sahadevo 'smi pāṇḍavaḥ / hatvā vā māṃ nayasvainān hato vādyeha svapsyasi // 3.154.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tathaiva tasmin bruvati bhīmaseno yadṛcchayā / prādṛśyata mahābāhuḥ savajra iva vāsavaḥ // 3.154.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) so 'paśyad bhrātarau tatra draupadīṃ ca yaśasvinīm / kṣitisthaṃ sahadevaṃ ca kṣipantaṃ rākṣasaṃ tadā // 3.154.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mārgāc ca rākṣasaṃ mūḍhaṃ kālopahatacetasam / bhramantaṃ tatra tatraiva daivena vinivāritam // 3.154.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṝṃs tān hriyato dṛṣṭvā draupadīṃ ca mahābalaḥ / krodham āhārayad bhīmo rākṣasaṃ cedam abravīt // 3.154.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijñāto 'si mayā pūrvaṃ ceṣṭañ śastraparīkṣaṇe / āsthā tu tvayi me nāsti yato 'si na hatas tadā // 3.154.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmarūpapraticchanno na no vadasi cāpriyam // 3.154.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) priyeṣu caramāṇaṃ tvāṃ na caivāpriyakāriṇam / atithiṃ brahmarūpaṃ ca kathaṃ hanyām anāgasam // 3.154.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasaṃ manyamāno 'pi yo hanyān narakaṃ vrajet // 3.154.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) apakvasya ca kālena vadhas tava na vidyate / nūnam adyāsi saṃpakvo yathā te matir īdṛśī // 3.154.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dattā kṛṣṇāpaharaṇe kālenādbhutakarmaṇā // 3.154.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) baḍiśo 'yaṃ tvayā grastaḥ kālasūtreṇa lambitaḥ / matsyo 'mbhasīva syūtāsyaḥ kathaṃ me 'dya gamiṣyasi // 3.154.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yaṃ cāsi prasthito deśaṃ manaḥ pūrvaṃ gataṃ ca te / na taṃ gantāsi gantāsi mārgaṃ bakahiḍimbayoḥ // 3.154.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu bhīmena rākṣasaḥ kālacoditaḥ / bhīta utsṛjya tān sarvān yuddhāya samupasthitaḥ // 3.154.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abravīc ca punar bhīmaṃ roṣāt prasphuritādharaḥ / na me mūḍhā diśaḥ pāpa tvadarthaṃ me vilambanam // 3.154.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutā me rākṣasā ye ye tvayā vinihatā raṇe / teṣām adya kariṣyāmi tavāsreṇodakakriyām // 3.154.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tato bhīmaḥ sṛkkiṇī parisaṃlihan / smayamāna iva krodhāt sākṣāt kālāntakopamaḥ // 3.154.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhusaṃrambham evecchann abhidudrāva rākṣasam // 3.154.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rākṣaso 'pi tadā bhīmaṃ yuddhārthinam avasthitam / abhidudrāva saṃrabdho balo vajradharaṃ yathā // 3.154.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vartamāne tadā tābhyāṃ bāhuyuddhe sudāruṇe / mādrīputrāv abhikruddhāv ubhāv apy abhyadhāvatām // 3.154.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyavārayat tau prahasan kuntīputro vṛkodaraḥ / śakto 'haṃ rākṣasasyeti prekṣadhvam iti cābravīt // 3.154.43 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ātmanā bhrātṛbhiś cāhaṃ dharmeṇa sukṛtena ca / iṣṭena ca śape rājan sūdayiṣyāmi rākṣasam // 3.154.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam uktvā tau vīrau spardhamānau parasparam / bāhubhiḥ samasajjetām ubhau rakṣovṛkodarau // 3.154.45 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tayor āsīt saṃprahāraḥ kruddhayor bhīmarakṣasoḥ / amṛṣyamāṇayoḥ saṃkhye devadānavayor iva // 3.154.46 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ārujyārujya tau vṛkṣān anyonyam abhijaghnatuḥ / jīmūtāv iva gharmānte vinadantau mahābalau // 3.154.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) babhañjatur mahāvṛkṣān ūrubhir balināṃ varau / anyonyenābhisaṃrabdhau parasparajayaiṣiṇau // 3.154.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vṛkṣayuddham abhavan mahīruhavināśanam / vālisugrīvayor bhrātroḥ pureva kapisiṃhayoḥ // 3.154.49 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āvidhyāvidhya tau vṛkṣān muhūrtam itaretaram / tāḍayām āsatur ubhau vinadantau muhur muhuḥ // 3.154.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasmin deśe yadā vṛkṣāḥ sarva eva nipātitāḥ / puñjīkṛtāś ca śataśaḥ parasparavadhepsayā // 3.154.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tadā śilāḥ samādāya muhūrtam iva bhārata / mahābhrair iva śailendrau yuyudhāte mahābalau // 3.154.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ugrābhir ugrarūpābhir bṛhatībhiḥ parasparam / vajrair iva mahāvegair ājaghnatur amarṣaṇau // 3.154.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhihatya ca bhūyas tāv anyonyaṃ baladarpitau / bhujābhyāṃ parigṛhyātha cakarṣāte gajāv iva // 3.154.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muṣṭibhiś ca mahāghorair anyonyam abhipetatuḥ / tayoś caṭacaṭāśabdo babhūva sumahātmanoḥ // 3.154.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃhṛtya muṣṭiṃ tu pañcaśīrṣam ivoragam / vegenābhyahanad bhīmo rākṣasasya śirodharām // 3.154.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śrāntaṃ tu tad rakṣo bhīmasenabhujāhatam / supariśrāntam ālakṣya bhīmaseno 'bhyavartata // 3.154.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata enaṃ mahābāhur bāhubhyām amaropamaḥ / samutkṣipya balād bhīmo niṣpipeṣa mahītale // 3.154.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya gātrāṇi sarvāṇi cūrṇayām āsa pāṇḍavaḥ / aratninā cābhihatya śiraḥ kāyād apāharat // 3.154.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) saṃdaṣṭoṣṭhaṃ vivṛttākṣaṃ phalaṃ vṛntād iva cyutam / jaṭāsurasya tu śiro bhīmasenabalād dhṛtam // 3.154.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) papāta rudhirādigdhaṃ saṃdaṣṭadaśanacchadam // 3.154.60.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ nihatya maheṣvāso yudhiṣṭhiram upāgamat / stūyamāno dvijāgryais tair marudbhir iva vāsavaḥ // 3.154.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nihate rākṣase tasmin punar nārāyaṇāśramam / abhyetya rājā kaunteyo nivāsam akarot prabhuḥ // 3.155.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa samānīya tān sarvān bhrātṝn ity abravīd vacaḥ / draupadyā sahitān kāle saṃsmaran bhrātaraṃ jayam // 3.155.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāś catasro 'bhigatāḥ śivena caratāṃ vane / kṛtoddeśaś ca bībhatsuḥ pañcamīm abhitaḥ samām // 3.155.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) prāpya parvatarājānaṃ śvetaṃ śikhariṇāṃ varam / tatrāpi ca kṛtoddeśaḥ samāgamadidṛkṣubhiḥ // 3.155.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaś ca samayas tena pārthenāmitatejasā / pañca varṣāṇi vatsyāmi vidyārthīti purā mayi // 3.155.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra gāṇḍīvadhanvānam avāptāstram ariṃdamam / devalokād imaṃ lokaṃ drakṣyāmaḥ punarāgatam // 3.155.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā brāhmaṇān sarvān āmantrayata pāṇḍavaḥ / kāraṇaṃ caiva tat teṣām ācacakṣe tapasvinām // 3.155.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ugratapasaḥ prītāḥ kṛtvā pārthaṃ pradakṣiṇam / brāhmaṇās te 'nvamodanta śivena kuśalena ca // 3.155.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhodarkam imaṃ kleśam acirād bharatarṣabha / kṣatradharmeṇa dharmajña tīrtvā gāṃ pālayiṣyasi // 3.155.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat tu rājā vacas teṣāṃ pratigṛhya tapasvinām / pratasthe saha viprais tair bhrātṛbhiś ca paraṃtapaḥ // 3.155.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadyā sahitaḥ śrīmān haiḍimbeyādibhis tathā / rākṣasair anuyātaś ca lomaśenābhirakṣitaḥ // 3.155.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva cij jagāma padbhyāṃ tu rākṣasair uhyate kva cit / tatra tatra mahātejā bhrātṛbhiḥ saha suvrataḥ // 3.155.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā bahūn kleśān vicintayan / siṃhavyāghragajākīrṇām udīcīṃ prayayau diśam // 3.155.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avekṣamāṇaḥ kailāsaṃ mainākaṃ caiva parvatam / gandhamādanapādāṃś ca meruṃ cāpi śiloccayam // 3.155.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) upary upari śailasya bahvīś ca saritaḥ śivāḥ / prasthaṃ himavataḥ puṇyaṃ yayau saptadaśe 'hani // 3.155.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadṛśuḥ pāṇḍavā rājan gandhamādanam antikāt / pṛṣṭhe himavataḥ puṇye nānādrumalatāyute // 3.155.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) salilāvartasaṃjātaiḥ puṣpitaiś ca mahīruhaiḥ / samāvṛtaṃ puṇyatamam āśramaṃ vṛṣaparvaṇaḥ // 3.155.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tam upakramya rājarṣiṃ dharmātmānam ariṃdamāḥ / pāṇḍavā vṛṣaparvāṇam avandanta gataklamāḥ // 3.155.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyanandat sa rājarṣiḥ putravad bharatarṣabhān / pūjitāś cāvasaṃs tatra saptarātram ariṃdamāḥ // 3.155.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭame 'hani saṃprāpte tam ṛṣiṃ lokaviśrutam / āmantrya vṛṣaparvāṇaṃ prasthānaṃ samarocayan // 3.155.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaikaśaś ca tān viprān nivedya vṛṣaparvaṇe / nyāsabhūtān yathākālaṃ bandhūn iva susatkṛtān // 3.155.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te varavastrāṇi śubhāny ābharaṇāni ca / nyadadhuḥ pāṇḍavās tasminn āśrame vṛṣaparvaṇaḥ // 3.155.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atītānāgate vidvān kuśalaḥ sarvadharmavit / anvaśāsat sa dharmajñaḥ putravad bharatarṣabhān // 3.155.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'nujñātā mahātmānaḥ prayayur diśam uttarām / kṛṣṇayā sahitā vīrā brāhmaṇaiś ca mahātmabhiḥ // 3.155.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān prasthitān anvagacchad vṛṣaparvā mahīpatiḥ // 3.155.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) upanyasya mahātejā viprebhyaḥ pāṇḍavāṃs tadā / anusaṃsādhya kaunteyān āśīrbhir abhinandya ca // 3.155.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣaparvā nivavṛte panthānam upadiśya ca // 3.155.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) nānāmṛgagaṇair juṣṭaṃ kaunteyaḥ satyavikramaḥ / padātir bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ prātiṣṭhata yudhiṣṭhiraḥ // 3.155.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānādrumanirodheṣu vasantaḥ śailasānuṣu / parvataṃ viviśuḥ śvetaṃ caturthe 'hani pāṇḍavāḥ // 3.155.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābhraghanasaṃkāśaṃ salilopahitaṃ śubham / maṇikāñcanaramyaṃ ca śailaṃ nānāsamucchrayam // 3.155.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te samāsādya panthānaṃ yathoktaṃ vṛṣaparvaṇā / anusasrur yathoddeśaṃ paśyanto vividhān nagān // 3.155.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upary upari śailasya guhāḥ paramadurgamāḥ / sudurgamāṃs te subahūn sukhenaivābhicakramuḥ // 3.155.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dhaumyaḥ kṛṣṇā ca pārthāś ca lomaśaś ca mahān ṛṣiḥ / agaman sahitās tatra na kaś cid avahīyate // 3.155.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te mṛgadvijasaṃghuṣṭaṃ nānādvijasamākulam / śākhāmṛgagaṇaiś caiva sevitaṃ sumanoharam // 3.155.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyaṃ padmasaropetaṃ sapalvalamahāvanam / upatasthur mahāvīryā mālyavantaṃ mahāgirim // 3.155.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kiṃpuruṣāvāsaṃ siddhacāraṇasevitam / dadṛśur hṛṣṭaromāṇaḥ parvataṃ gandhamādanam // 3.155.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyādharānucaritaṃ kiṃnarībhis tathaiva ca / gajasiṃhasamākīrṇam udīrṇaśarabhāyutam // 3.155.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) upetam anyaiś ca tadā mṛgair mṛduninādibhiḥ / te gandhamādanavanaṃ tan nandanavanopamam // 3.155.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) muditāḥ pāṇḍutanayā manohṛdayanandanam / viviśuḥ kramaśo vīrā araṇyaṃ śubhakānanam // 3.155.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) draupadīsahitā vīrās taiś ca viprair mahātmabhiḥ / śṛṇvantaḥ prītijananān valgūn madakalāñ śubhān // 3.155.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śrotraramyān sumadhurāñ śabdān khagamukheritān // 3.155.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) sarvartuphalabhārāḍhyān sarvartukusumojjvalān / paśyantaḥ pādapāṃś cāpi phalabhārāvanāmitān // 3.155.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmrān āmrātakān phullān nārikelān satindukān / ajātakāṃs tathā jīrān dāḍimān bījapūrakān // 3.155.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) panasāṃl likucān mocān kharjūrān āmravetasān / pārāvatāṃs tathā kṣaudrān nīpāṃś cāpi manoramān // 3.155.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bilvān kapitthāñ jambūṃś ca kāśmarīr badarīs tathā / plakṣān udumbaravaṭān aśvatthān kṣīriṇas tathā // 3.155.42 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) bhallātakān āmalakān harītakabibhītakān // 3.155.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) iṅgudān karavīrāṃś ca tindukāṃś ca mahāphalān / etān anyāṃś ca vividhān gandhamādanasānuṣu // 3.155.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) phalair amṛtakalpais tān ācitān svādubhis tarūn / tathaiva campakāśokān ketakān bakulāṃs tathā // 3.155.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṃnāgān saptaparṇāṃś ca karṇikārān saketakān / pāṭalān kuṭajān ramyān mandārendīvarāṃs tathā // 3.155.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārijātān kovidārān devadārutarūṃs tathā / śālāṃs tālāṃs tamālāṃś ca priyālān bakulāṃs tathā // 3.155.46 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) śālmalīḥ kiṃśukāśokāñ śiṃśapāṃs taralāṃs tathā // 3.155.46.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) cakoraiḥ śatapatraiś ca bhṛṅgarājais tathā śukaiḥ / kokilaiḥ kalaviṅkaiś ca hārītair jīvajīvakaiḥ // 3.155.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyavrataiś cātakaiś ca tathānyair vividhaiḥ khagaiḥ / śrotraramyaṃ sumadhuraṃ kūjadbhiś cāpy adhiṣṭhitān // 3.155.48 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) sarāṃsi ca vicitrāṇi prasannasalilāni ca / kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā kokanadotpalaiḥ // 3.155.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kahlāraiḥ kamalaiś caiva ācitāni samantataḥ // 3.155.49.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kadambaiś cakravākaiś ca kurarair jalakukkuṭaiḥ / kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsair bakair madgubhir eva ca // 3.155.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaiś cānyaiś ca kīrṇāni samantāj jalacāribhiḥ // 3.155.50.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) hṛṣṭais tathā tāmarasarasāsavamadālasaiḥ / padmodaracyutarajaḥkiñjalkāruṇarañjitaiḥ // 3.155.51 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) madhurasvarair madhukarair virutān kamalākarān / paśyantas te manoramyān gandhamādanasānuṣu // 3.155.52 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tathaiva padmaṣaṇḍaiś ca maṇḍiteṣu samantataḥ / śikhaṇḍinībhiḥ sahitāṃl latāmaṇḍapakeṣu ca // 3.155.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) meghatūryaravoddāmamadanākulitān bhṛśam // 3.155.53.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtvaiva kekāmadhuraṃ saṃgītamadhurasvaram / citrān kalāpān vistīrya savilāsān madālasān // 3.155.54 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) mayūrān dadṛśuś citrān nṛtyato vanalāsakān // 3.155.54.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kāntābhiḥ sahitān anyān apaśyan ramataḥ sukham / vallīlatāsaṃkaṭeṣu kaṭakeṣu sthitāṃs tathā // 3.155.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kāṃś cic chakunajātāṃś ca viṭapeṣūtkaṭān api / kalāparacitāṭopān vicitramukuṭān iva // 3.155.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivareṣu tarūṇāṃ ca muditān dadṛśuś ca te // 3.155.56.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sindhuvārān athoddāmān manmathasyeva tomarān / suvarṇakusumākīrṇān girīṇāṃ śikhareṣu ca // 3.155.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇikārān viracitān karṇapūrān ivottamān / athāpaśyan kurabakān vanarājiṣu puṣpitān // 3.155.58 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) kāmavaśyotsukakarān kāmasyeva śarotkarān // 3.155.58.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tathaiva vanarājīnām udārān racitān iva / virājamānāṃs te 'paśyaṃs tilakāṃs tilakān iva // 3.155.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathānaṅgaśarākārān sahakārān manoramān / apaśyan bhramarārāvān mañjarībhir virājitān // 3.155.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyasadṛśaiḥ puṣpair dāvāgnisadṛśair api / lohitair añjanābhaiś ca vaiḍūryasadṛśair api // 3.155.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā śālāṃs tamālāṃś ca pāṭalyo bakulāni ca / mālā iva samāsaktāḥ śailānāṃ śikhareṣu ca // 3.155.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ krameṇa te vīrā vīkṣamāṇāḥ samantataḥ / gajasaṃghasamābādhaṃ siṃhavyāghrasamāyutam // 3.155.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarabhonnādasaṃghuṣṭaṃ nānārāvanināditam / sarvartuphalapuṣpāḍhyaṃ gandhamādanasānuṣu // 3.155.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pītā bhāsvaravarṇābhā babhūvur vanarājayaḥ / nātra kaṇṭakinaḥ ke cin nātra ke cid apuṣpitāḥ // 3.155.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snigdhapatraphalā vṛkṣā gandhamādanasānuṣu // 3.155.65.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vimalasphaṭikābhāni pāṇḍuracchadanair dvijaiḥ / rājahaṃsair upetāni sārasābhirutāni ca // 3.155.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarāṃsi saritaḥ pārthāḥ paśyantaḥ śailasānuṣu // 3.155.66.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) padmotpalavicitrāṇi sukhasparśajalāni ca / gandhavanti ca mālyāni rasavanti phalāni ca // 3.155.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva vṛkṣā rājante puṣpitāḥ śailasānuṣu // 3.155.67.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) ete cānye ca bahavas tatra kānanajā drumāḥ / latāś ca vividhākārāḥ patrapuṣpaphaloccayāḥ // 3.155.68 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tu tān vṛkṣān paśyamāno nagottame / bhīmasenam idaṃ vākyam abravīn madhurākṣaram // 3.155.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya bhīma śubhān deśān devākrīḍān samantataḥ / amānuṣagatiṃ prāptāḥ saṃsiddhāḥ sma vṛkodara // 3.155.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) latābhiś caiva bahvībhiḥ puṣpitāḥ pādapottamāḥ / saṃśliṣṭāḥ pārtha śobhante gandhamādanasānuṣu // 3.155.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍinībhiś caratāṃ sahitānāṃ śikhaṇḍinām / nardatāṃ śṛṇu nirghoṣaṃ bhīma parvatasānuṣu // 3.155.72 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) cakorāḥ śatapatrāś ca mattakokilaśārikāḥ / patriṇaḥ puṣpitān etān saṃśliṣyanti mahādrumān // 3.155.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raktapītāruṇāḥ pārtha pādapāgragatā dvijāḥ / parasparam udīkṣante bahavo jīvajīvakāḥ // 3.155.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haritāruṇavarṇānāṃ śādvalānāṃ samantataḥ / sārasāḥ pratidṛśyante śailaprasravaṇeṣv api // 3.155.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadanti madhurā vācaḥ sarvabhūtamanonugāḥ / bhṛṅgarājopacakrāś ca lohapṛṣṭhāś ca patriṇaḥ // 3.155.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturviṣāṇāḥ padmābhāḥ kuñjarāḥ sakareṇavaḥ / ete vaiḍūryavarṇābhaṃ kṣobhayanti mahat saraḥ // 3.155.77 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bahutālasamutsedhāḥ śailaśṛṅgāt paricyutāḥ / nānāprasravaṇebhyaś ca vāridhārāḥ patanty amūḥ // 3.155.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāskarābhaprabhā bhīma śāradābhraghanopamāḥ / śobhayanti mahāśailaṃ nānārajatadhātavaḥ // 3.155.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva cid añjanavarṇābhāḥ kva cit kāñcanasaṃnibhāḥ / dhātavo haritālasya kva cid dhiṅgulakasya ca // 3.155.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manaḥśilāguhāś caiva saṃdhyābhranikaropamāḥ / śaśalohitavarṇābhāḥ kva cid gairikadhātavaḥ // 3.155.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sitāsitābhrapratimā bālasūryasamaprabhāḥ / ete bahuvidhāḥ śailaṃ śobhayanti mahāprabhāḥ // 3.155.82 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gandharvāḥ saha kāntābhir yathoktaṃ vṛṣaparvaṇā / dṛśyante śailaśṛṅgeṣu pārtha kiṃpuruṣaiḥ saha // 3.155.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gītānāṃ talatālānāṃ yathā sāmnāṃ ca nisvanaḥ / śrūyate bahudhā bhīma sarvabhūtamanoharaḥ // 3.155.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāgaṅgām udīkṣasva puṇyāṃ devanadīṃ śubhām / kalahaṃsagaṇair juṣṭām ṛṣikiṃnarasevitām // 3.155.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhātubhiś ca saridbhiś ca kiṃnarair mṛgapakṣibhiḥ / gandharvair apsarobhiś ca kānanaiś ca manoramaiḥ // 3.155.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyālaiś ca vividhākāraiḥ śataśīrṣaiḥ samantataḥ / upetaṃ paśya kaunteya śailarājam ariṃdama // 3.155.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te prītamanasaḥ śūrāḥ prāptā gatim anuttamām / nātṛpyan parvatendrasya darśanena paraṃtapāḥ // 3.155.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upetam atha mālyaiś ca phalavadbhiś ca pādapaiḥ / ārṣṭiṣeṇasya rājarṣer āśramaṃ dadṛśus tadā // 3.155.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ tīvratapasaṃ kṛśaṃ dhamanisaṃtatam / pāragaṃ sarvadharmāṇām ārṣṭiṣeṇam upāgaman // 3.155.90 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tam āsādya tapasā dagdhakilbiṣam / abhyavādayata prītaḥ śirasā nāma kīrtayan // 3.156.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛṣṇā ca bhīmaś ca yamau cāpi yaśasvinau / śirobhiḥ prāpya rājarṣiṃ parivāryopatasthire // 3.156.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva dhaumyo dharmajñaḥ pāṇḍavānāṃ purohitaḥ / yathānyāyam upākrāntas tam ṛṣiṃ saṃśitavratam // 3.156.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anvajānāt sa dharmajño munir divyena cakṣuṣā / pāṇḍoḥ putrān kuruśreṣṭhān āsyatām iti cābravīt // 3.156.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurūṇām ṛṣabhaṃ prājñaṃ pūjayitvā mahātapāḥ / saha bhrātṛbhir āsīnaṃ paryapṛcchad anāmayam // 3.156.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānṛte kuruṣe bhāvaṃ kaccid dharme ca vartase / matāpitroś ca te vṛttiḥ kaccit pārtha na sīdati // 3.156.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccit te guravaḥ sarve vṛddhā vaidyāś ca pūjitāḥ / kaccin na kuruṣe bhāvaṃ pārtha pāpeṣu karmasu // 3.156.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukṛtaṃ pratikartuṃ ca kaccid dhātuṃ ca duṣkṛtam / yathānyāyaṃ kuruśreṣṭha jānāsi na ca katthase // 3.156.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathārhaṃ mānitāḥ kaccit tvayā nandanti sādhavaḥ / vaneṣv api vasan kaccid dharmam evānuvartase // 3.156.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccid dhaumyas tvadācārair na pārtha paritapyate / dānadharmatapaḥśaucair ārjavena titikṣayā // 3.156.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṛpaitāmahaṃ vṛttaṃ kaccit pārthānuvartase / kaccid rājarṣiyātena pathā gacchasi pāṇḍava // 3.156.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sve sve kila kule jāte putre naptari vā punaḥ / pitaraḥ pitṛlokasthāḥ śocanti ca hasanti ca // 3.156.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nv asya duṣkṛte 'smābhiḥ saṃprāptavyaṃ bhaviṣyati / kiṃ cāsya sukṛte 'smābhiḥ prāptavyam iti śobhanam // 3.156.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā mātā tathaivāgnir gurur ātmā ca pañcamaḥ / yasyaite pūjitāḥ pārtha tasya lokāv ubhau jitau // 3.156.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abbhakṣā vāyubhakṣāś ca plavamānā vihāyasā / juṣante parvataśreṣṭham ṛṣayaḥ parvasaṃdhiṣu // 3.156.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāminaḥ saha kāntābhiḥ parasparam anuvratāḥ / dṛśyante śailaśṛṅgasthās tathā kiṃpuruṣā nṛpa // 3.156.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arajāṃsi ca vāsāṃsi vasānāḥ kauśikāni ca / dṛśyante bahavaḥ pārtha gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ // 3.156.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyādharagaṇāś caiva sragviṇaḥ priyadarśanāḥ / mahoragagaṇāś caiva suparṇāś coragādayaḥ // 3.156.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asya copari śailasya śrūyate parvasaṃdhiṣu / bherīpaṇavaśaṅkhānāṃ mṛdaṅgānāṃ ca nisvanaḥ // 3.156.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihasthair eva tat sarvaṃ śrotavyaṃ bharatarṣabhāḥ / na kāryā vaḥ kathaṃ cit syāt tatrābhisaraṇe matiḥ // 3.156.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpy ataḥ paraṃ śakyaṃ gantuṃ bharatasattamāḥ / vihāro hy atra devānām amānuṣagatis tu sā // 3.156.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īṣaccapalakarmāṇaṃ manuṣyam iha bhārata / dviṣanti sarvabhūtāni tāḍayanti ca rākṣasāḥ // 3.156.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyatikramya śikharaṃ śailasyāsya yudhiṣṭhira / gatiḥ paramasiddhānāṃ devarṣīṇāṃ prakāśate // 3.156.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) cāpalād iha gacchantaṃ pārtha yānam ataḥ param / ayaḥśūlādibhir ghnanti rākṣasāḥ śatrusūdana // 3.156.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apsarobhiḥ parivṛtaḥ samṛddhyā naravāhanaḥ / iha vaiśravaṇas tāta parvasaṃdhiṣu dṛśyate // 3.156.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śikhare taṃ samāsīnam adhipaṃ sarvarakṣasām / prekṣante sarvabhūtāni bhānumantam ivoditam // 3.156.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadānavasiddhānāṃ tathā vaiśravaṇasya ca / gireḥ śikharam udyānam idaṃ bharatasattama // 3.156.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāsīnasya dhanadaṃ tumburoḥ parvasaṃdhiṣu / gītasāmasvanas tāta śrūyate gandhamādane // 3.156.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etad evaṃvidhaṃ citram iha tāta yudhiṣṭhira / prekṣante sarvabhūtāni bahuśaḥ parvasaṃdhiṣu // 3.156.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhuñjānāḥ sarvabhojyāni rasavanti phalāni ca / vasadhvaṃ pāṇḍavaśreṣṭhā yāvad arjunadarśanam // 3.156.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tāta capalair bhāvyam iha prāptaiḥ kathaṃ cana / uṣitveha yathākāmaṃ yathāśraddhaṃ vihṛtya ca // 3.156.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śastrabhṛtāṃ śreṣṭha pṛthivīṃ pālayiṣyasi // 3.156.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pāṇḍoḥ putrā mahātmānaḥ sarve divyaparākramāḥ / kiyantaṃ kālam avasan parvate gandhamādane // 3.157.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kāni cābhyavahāryāṇi tatra teṣāṃ mahātmanām / vasatāṃ lokavīrāṇām āsaṃs tad brūhi sattama // 3.157.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vistareṇa ca me śaṃsa bhīmasenaparākramam / yad yac cakre mahābāhus tasmin haimavate girau // 3.157.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na khalv āsīt punar yuddhaṃ tasya yakṣair dvijottama // 3.157.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kaccit samāgamas teṣām āsīd vaiśravaṇena ca / tatra hy āyāti dhanada ārṣṭiṣeṇo yathābravīt // 3.157.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana / na hi me śṛṇvatas tṛptir asti teṣāṃ viceṣṭitam // 3.157.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad ātmahitaṃ śrutvā tasyāpratimatejasaḥ / śāsanaṃ satataṃ cakrus tathaiva bharatarṣabhāḥ // 3.157.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhuñjānā munibhojyāni rasavanti phalāni ca / śuddhabāṇahatānāṃ ca mṛgāṇāṃ piśitāny api // 3.157.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) medhyāni himavatpṛṣṭhe madhūni vividhāni ca / evaṃ te nyavasaṃs tatra pāṇḍavā bharatarṣabhāḥ // 3.157.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā nivasatāṃ teṣāṃ pañcamaṃ varṣam abhyagāt / śṛṇvatāṃ lomaśoktāni vākyāni vividhāni ca // 3.157.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtyakāla upasthāsya iti coktvā ghaṭotkacaḥ / rākṣasaiḥ sahitaḥ sarvaiḥ pūrvam eva gataḥ prabho // 3.157.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārṣṭiṣeṇāśrame teṣāṃ vasatāṃ vai mahātmanām / agacchan bahavo māsāḥ paśyatāṃ mahad adbhutam // 3.157.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tais tatra ramamāṇaiś ca viharadbhiś ca pāṇḍavaiḥ / prītimanto mahābhāgā munayaś cāraṇās tathā // 3.157.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ājagmuḥ pāṇḍavān draṣṭuṃ siddhātmāno yatavratāḥ / tais taiḥ saha kathāś cakrur divyā bharatasattamāḥ // 3.157.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ katipayāhasya mahāhradanivāsinam / ṛddhimantaṃ mahānāgaṃ suparṇaḥ sahasāharat // 3.157.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prākampata mahāśailaḥ prāmṛdyanta mahādrumāḥ / dadṛśuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavāś ca tad adbhutam // 3.157.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śailottamasyāgrāt pāṇḍavān prati mārutaḥ / avahat sarvamālyāni gandhavanti śubhāni ca // 3.157.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra puṣpāṇi divyāni suhṛdbhiḥ saha pāṇḍavāḥ / dadṛśuḥ pañca varṇāni draupadī ca yaśasvinī // 3.157.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenaṃ tataḥ kṛṣṇā kāle vacanam abravīt / vivikte parvatoddeśe sukhāsīnaṃ mahābhujam // 3.157.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suparṇānilavegena śvasanena mahābalāt / pañcavarṇāni pātyante puṣpāṇi bharatarṣabha // 3.157.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣaṃ sarvabhūtānāṃ nadīm aśvarathāṃ prati // 3.157.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) khāṇḍave satyasaṃdhena bhrātrā tava nareśvara / gandharvoragarakṣāṃsi vāsavaś ca nivāritaḥ // 3.157.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatā māyāvinaś cogrā dhanuḥ prāptaṃ ca gāṇḍivam // 3.157.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tavāpi sumahat tejo mahad bāhubalaṃ ca te / aviṣahyam anādhṛṣyaṃ śatakratubalopamam // 3.157.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvadbāhubalavegena trāsitāḥ sarvarākṣasāḥ / hitvā śailaṃ prapadyantāṃ bhīmasena diśo daśa // 3.157.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śailottamasyāgraṃ citramālyadharaṃ śivam / vyapetabhayasaṃmohāḥ paśyantu suhṛdas tava // 3.157.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ praṇihitaṃ bhīma cirāt prabhṛti me manaḥ / draṣṭum icchāmi śailāgraṃ tvadbāhubalam āśritā // 3.157.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṣiptam ivātmānaṃ draupadyā sa paraṃtapaḥ / nāmṛṣyata mahābāhuḥ prahāram iva sadgavaḥ // 3.157.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃharṣabhagatiḥ śrīmān udāraḥ kanakaprabhaḥ / manasvī balavān dṛpto mānī śūraś ca pāṇḍavaḥ // 3.157.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lohitākṣaḥ pṛthuvyaṃso mattavāraṇavikramaḥ / siṃhadaṃṣṭro bṛhatskandhaḥ śālapota ivodgataḥ // 3.157.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahātmā cārusarvāṅgaḥ kambugrīvo mahābhujaḥ / rukmapṛṣṭhaṃ dhanuḥ khaḍgaṃ tūṇāṃś cāpi parāmṛśat // 3.157.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kesarīva yathotsiktaḥ prabhinna iva vāraṇaḥ / vyapetabhayasaṃmohaḥ śailam abhyapatad balī // 3.157.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ mṛgendram ivāyāntaṃ prabhinnam iva vāraṇam / dadṛśuḥ sarvabhūtāni bāṇakhaḍgadhanurdharam // 3.157.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadyā vardhayan harṣaṃ gadām ādāya pāṇḍavaḥ / vyapetabhayasaṃmohaḥ śailarājaṃ samāviśat // 3.157.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na glānir na ca kātaryaṃ na vaiklavyaṃ na matsaraḥ / kadā cij juṣate pārtham ātmajaṃ mātariśvanaḥ // 3.157.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ekāyanam āsādya viṣamaṃ bhīmadarśanam / bahutālocchrayaṃ śṛṅgam āruroha mahābalaḥ // 3.157.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kiṃnaramahānāgamunigandharvarākṣasān / harṣayan parvatasyāgram āsasāda mahābalaḥ // 3.157.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vaiśravaṇāvāsaṃ dadarśa bharatarṣabhaḥ / kāñcanaiḥ sphāṭikākārair veśmabhiḥ samalaṃkṛtam // 3.157.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) modayan sarvabhūtāni gandhamādanasaṃbhavaḥ / sarvagandhavahas tatra mārutaḥ susukho vavau // 3.157.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citrā vividhavarṇābhāś citramañjaridhāriṇaḥ / acintyā vividhās tatra drumāḥ paramaśobhanāḥ // 3.157.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratnajālaparikṣiptaṃ citramālyadharaṃ śivam / rākṣasādhipateḥ sthānaṃ dadarśa bharatarṣabhaḥ // 3.157.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadākhaḍgadhanuṣpāṇiḥ samabhityaktajīvitaḥ / bhīmaseno mahābāhus tasthau girir ivācalaḥ // 3.157.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śaṅkham upādhmāsīd dviṣatāṃ lomaharṣaṇam / jyāghoṣatalaghoṣaṃ ca kṛtvā bhūtāny amohayat // 3.157.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃhṛṣṭaromāṇaḥ śabdaṃ tam abhidudruvuḥ / yakṣarākṣasagandharvāḥ pāṇḍavasya samīpataḥ // 3.157.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadāparighanistriṃśaśaktiśūlaparaśvadhāḥ / pragṛhītā vyarocanta yakṣarākṣasabāhubhiḥ // 3.157.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pravavṛte yuddhaṃ teṣāṃ tasya ca bhārata / taiḥ prayuktān mahākāyaiḥ śaktiśūlaparaśvadhān // 3.157.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhallair bhīmaḥ praciccheda bhīmavegatarais tataḥ // 3.157.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) antarikṣacarāṇāṃ ca bhūmiṣṭhānāṃ ca garjatām / śarair vivyādha gātrāṇi rākṣasānāṃ mahābalaḥ // 3.157.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā lohitamahāvṛṣṭir abhyavarṣan mahābalam / kāyebhyaḥ pracyutā dhārā rākṣasānāṃ samantataḥ // 3.157.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmabāhubalotsṛṣṭair bahudhā yakṣarakṣasām / vinikṛttāny adṛśyanta śarīrāṇi śirāṃsi ca // 3.157.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pracchādyamānaṃ rakṣobhiḥ pāṇḍavaṃ priyadarśanam / dadṛśuḥ sarvabhūtāni sūryam abhragaṇair iva // 3.157.47 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa raśmibhir ivādityaḥ śarair arinighātibhiḥ / sarvān ārchan mahābāhur balavān satyavikramaḥ // 3.157.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhitarjayamānāś ca ruvantaś ca mahāravān / na mohaṃ bhīmasenasya dadṛśuḥ sarvarākṣasāḥ // 3.157.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te śaraiḥ kṣatasarvāṅgā bhīmasenabhayārditāḥ / bhīmam ārtasvaraṃ cakrur viprakīrṇamahāyudhāḥ // 3.157.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsṛjya te gadāśūlān asiśaktiparaśvadhān / dakṣiṇāṃ diśam ājagmus trāsitā dṛḍhadhanvanā // 3.157.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra śūlagadāpāṇir vyūḍhorasko mahābhujaḥ / sakhā vaiśravaṇasyāsīn maṇimān nāma rākṣasaḥ // 3.157.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adarśayad adhīkāraṃ pauruṣaṃ ca mahābalaḥ / sa tān dṛṣṭvā parāvṛttān smayamāna ivābravīt // 3.157.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekena bahavaḥ saṃkhye mānuṣeṇa parājitāḥ / prāpya vaiśravaṇāvāsaṃ kiṃ vakṣyatha dhaneśvaram // 3.157.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ābhāṣya tān sarvān nyavartata sa rākṣasaḥ / śaktiśūlagadāpāṇir abhyadhāvac ca pāṇḍavam // 3.157.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āpatantaṃ vegena prabhinnam iva vāraṇam / vatsadantais tribhiḥ pārśve bhīmasenaḥ samarpayat // 3.157.56 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) maṇimān api saṃkruddhaḥ pragṛhya mahatīṃ gadām / prāhiṇod bhīmasenāya parikṣipya mahābalaḥ // 3.157.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyudrūpāṃ mahāghorām ākāśe mahatīṃ gadām / śarair bahubhir abhyarchad bhīmasenaḥ śilāśitaiḥ // 3.157.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyahanyanta te sarve gadām āsādya sāyakāḥ / na vegaṃ dhārayām āsur gadāvegasya vegitāḥ // 3.157.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadāyuddhasamācāraṃ budhyamānaḥ sa vīryavān / vyaṃsayām āsa taṃ tasya prahāraṃ bhīmavikramaḥ // 3.157.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śaktiṃ mahāghorāṃ rukmadaṇḍām ayasmayīm / tasminn evāntare dhīmān prajahārātha rākṣasaḥ // 3.157.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā bhujaṃ bhīmanirhrādā bhittvā bhīmasya dakṣiṇam / sāgnijvālā mahāraudrā papāta sahasā bhuvi // 3.157.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'tividdho maheṣvāsaḥ śaktyāmitaparākramaḥ / gadāṃ jagrāha kauravyo gadāyuddhaviśāradaḥ // 3.157.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ pragṛhyonnadan bhīmaḥ sarvaśaikyāyasīṃ gadām / tarasā so 'bhidudrāva maṇimantaṃ mahābalam // 3.157.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīpyamānaṃ mahāśūlaṃ pragṛhya maṇimān api / prāhiṇod bhīmasenāya vegena mahatā nadan // 3.157.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaṅktvā śūlaṃ gadāgreṇa gadāyuddhaviśāradaḥ / abhidudrāva taṃ tūrṇaṃ garutmān iva pannagam // 3.157.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ntarikṣam abhiplutya vidhūya sahasā gadām / pracikṣepa mahābāhur vinadya raṇamūrdhani // 3.157.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sendrāśanir ivendreṇa visṛṣṭā vātaraṃhasā / hatvā rakṣaḥ kṣitiṃ prāpya kṛtyeva nipapāta ha // 3.157.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ rākṣasaṃ bhīmabalaṃ bhīmasenena pātitam / dadṛśuḥ sarvabhūtāni siṃheneva gavāṃ patim // 3.157.69 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ prekṣya nihataṃ bhūmau hataśeṣā niśācarāḥ / bhīmam ārtasvaraṃ kṛtvā jagmuḥ prācīṃ diśaṃ prati // 3.157.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā bahuvidhaiḥ śabdair nādyamānā girer guhāḥ / ajātaśatruḥ kaunteyo mādrīputrāv ubhāv api // 3.158.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dhaumyaḥ kṛṣṇā ca viprāś ca sarve ca suhṛdas tathā / bhīmasenam apaśyantaḥ sarve vimanaso 'bhavan // 3.158.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadīm ārṣṭiṣeṇāya pradāya tu mahārathāḥ / sahitāḥ sāyudhāḥ śūrāḥ śailam āruruhus tadā // 3.158.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃprāpya śailāgraṃ vīkṣamāṇā mahārathāḥ / dadṛśus te maheṣvāsā bhīmasenam ariṃdamam // 3.158.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sphurataś ca mahākāyān gatasattvāṃś ca rākṣasān / mahābalān mahāghorān bhīmasenena pātitān // 3.158.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśubhe sa mahābāhur gadākhaḍgadhanurdharaḥ / nihatya samare sarvān dānavān maghavān iva // 3.158.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te samatikramya pariṣvajya vṛkodaram / tatropaviviśuḥ pārthāḥ prāptā gatim anuttamām // 3.158.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taiś caturbhir maheṣvāsair giriśṛṅgam aśobhata / lokapālair mahābhāgair divaṃ devavarair iva // 3.158.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuberasadanaṃ dṛṣṭvā rākṣasāṃś ca nipātitān / bhrātā bhrātaram āsīnam abhyabhāṣata pāṇḍavam // 3.158.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhasād yadi vā mohād bhīma pāpam idaṃ kṛtam / naitat te sadṛśaṃ vīra muner iva mṛṣāvacaḥ // 3.158.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājadviṣṭaṃ na kartavyam iti dharmavido viduḥ / tridaśānām idaṃ dviṣṭaṃ bhīmasena tvayā kṛtam // 3.158.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthadharmāv anādṛtya yaḥ pāpe kurute manaḥ / karmaṇāṃ pārtha pāpānāṃ sa phalaṃ vindate dhruvam // 3.158.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar evaṃ na kartavyaṃ mama ced icchasi priyam // 3.158.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktvā sa dharmātmā bhrātā bhrātaram acyutam / arthatattvavibhāgajñaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 3.158.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virarāma mahātejās tam evārthaṃ vicintayan // 3.158.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas tu hataśiṣṭā ye bhīmasenena rākṣasāḥ / sahitāḥ pratyapadyanta kuberasadanaṃ prati // 3.158.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te javena mahāvegāḥ prāpya vaiśravaṇālayam / bhīmam ārtasvaraṃ cakrur bhīmasenabhayārditāḥ // 3.158.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyastaśastrāyudhāḥ śrāntāḥ śoṇitāktaparicchadāḥ / prakīrṇamūrdhajā rājan yakṣādhipatim abruvan // 3.158.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadāparighanistriṃśatomaraprāsayodhinaḥ / rākṣasā nihatāḥ sarve tava deva puraḥsarāḥ // 3.158.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramṛdya tarasā śailaṃ mānuṣeṇa dhaneśvara / ekena sahitāḥ saṃkhye hatāḥ krodhavaśā gaṇāḥ // 3.158.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravarā rakṣasendrāṇāṃ yakṣāṇāṃ ca dhanādhipa / śerate nihatā deva gatasattvāḥ parāsavaḥ // 3.158.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhaḥ śailo vayaṃ muktā maṇimāṃs te sakhā hataḥ / mānuṣeṇa kṛtaṃ karma vidhatsva yad anantaram // 3.158.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tac chrutvā tu saṃkruddhaḥ sarvayakṣagaṇādhipaḥ / kopasaṃraktanayanaḥ katham ity abravīd vacaḥ // 3.158.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dvitīyam aparādhyantaṃ bhīmaṃ śrutvā dhaneśvaraḥ / cukrodha yakṣādhipatir yujyatām iti cābravīt // 3.158.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) athābhraghanasaṃkāśaṃ girikūṭam ivocchritam / hayaiḥ saṃyojayām āsur gāndharvair uttamaṃ ratham // 3.158.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya sarvaguṇopetā vimalākṣā hayottamāḥ / tejobalajavopetā nānāratnavibhūṣitāḥ // 3.158.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śobhamānā rathe yuktās tariṣyanta ivāśugāḥ / harṣayām āsur anyonyam iṅgitair vijayāvahaiḥ // 3.158.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tam āsthāya bhagavān rājarājo mahāratham / prayayau devagandharvaiḥ stūyamāno mahādyutiḥ // 3.158.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ prayāntaṃ mahātmānaṃ sarvayakṣadhanādhipam / raktākṣā hemasaṃkāśā mahākāyā mahābalāḥ // 3.158.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāyudhā baddhanistriṃśā yakṣā daśaśatāyutāḥ / javena mahatā vīrāḥ parivāryopatasthire // 3.158.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ mahāntam upāyāntaṃ dhaneśvaram upāntike / dadṛśur hṛṣṭaromāṇaḥ pāṇḍavāḥ priyadarśanam // 3.158.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuberas tu mahāsattvān pāṇḍoḥ putrān mahārathān / āttakārmukanistriṃśān dṛṣṭvā prīto 'bhavat tadā // 3.158.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te pakṣiṇa ivotpatya gireḥ śṛṅgaṃ mahājavāḥ / tasthus teṣāṃ samabhyāśe dhaneśvarapuraḥsarāḥ // 3.158.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ hṛṣṭamanasaṃ pāṇḍavān prati bhārata / samīkṣya yakṣagandharvā nirvikārā vyavasthitāḥ // 3.158.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍavāś ca mahātmānaḥ praṇamya dhanadaṃ prabhum / nakulaḥ sahadevaś ca dharmaputraś ca dharmavit // 3.158.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparāddham ivātmānaṃ manyamānā mahārathāḥ / tasthuḥ prāñjalayaḥ sarve parivārya dhaneśvaram // 3.158.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śayyāsanavaraṃ śrīmat puṣpakaṃ viśvakarmaṇā / vihitaṃ citraparyantam ātiṣṭhata dhanādhipaḥ // 3.158.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āsīnaṃ mahākāyāḥ śaṅkukarṇā mahājavāḥ / upopaviviśur yakṣā rākṣasāś ca sahasraśaḥ // 3.158.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataśaś cāpi gandharvās tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ / parivāryopatiṣṭhanta yathā devāḥ śatakratum // 3.158.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāñcanīṃ śirasā bibhrad bhīmasenaḥ srajaṃ śubhām / bāṇakhaḍgadhanuṣpāṇir udaikṣata dhanādhipam // 3.158.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na bhīr bhīmasya na glānir vikṣatasyāpi rākṣasaiḥ / āsīt tasyām avasthāyāṃ kuberam api paśyataḥ // 3.158.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādadānaṃ śitān bāṇān yoddhukāmam avasthitam / dṛṣṭvā bhīmaṃ dharmasutam abravīn naravāhanaḥ // 3.158.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) vidus tvāṃ sarvabhūtāni pārtha bhūtahite ratam / nirbhayaś cāpi śailāgre vasa tvaṃ saha bandhubhiḥ // 3.158.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca manyus tvayā kāryo bhīmasenasya pāṇḍava / kālenaite hatāḥ pūrvaṃ nimittam anujas tava // 3.158.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vrīḍā cātra na kartavyā sāhasaṃ yad idaṃ kṛtam / dṛṣṭaś cāpi suraiḥ pūrvaṃ vināśo yakṣarakṣasām // 3.158.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na bhīmasene kopo me prīto 'smi bharatarṣabha / karmaṇānena bhīmasya mama tuṣṭir abhūt purā // 3.158.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu rājānaṃ bhīmasenam abhāṣata / naitan manasi me tāta vartate kurusattama // 3.158.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad idaṃ sāhasaṃ bhīma kṛṣṇārthe kṛtavān asi // 3.158.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mām anādṛtya devāṃś ca vināśaṃ yakṣarakṣasām / svabāhubalam āśritya tenāhaṃ prītimāṃs tvayi // 3.158.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāpād asmi vinirmukto ghorād adya vṛkodara // 3.158.46.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ahaṃ pūrvam agastyena kruddhena paramarṣiṇā / śapto 'parādhe kasmiṃś cit tasyaiṣā niṣkṛtiḥ kṛtā // 3.158.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dṛṣṭo hi mama saṃkleśaḥ purā pāṇḍavanandana / na tavātrāparādho 'sti kathaṃ cid api śatruhan // 3.158.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ śapto 'si bhagavann agastyena mahātmanā / śrotum icchāmy ahaṃ deva tavaitac chāpakāraṇam // 3.158.49 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ cāścaryabhūtaṃ me yat krodhāt tasya dhīmataḥ / tadaiva tvaṃ na nirdagdhaḥ sabalaḥ sapadānugaḥ // 3.158.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatānām abhūn mantraḥ kuśavatyāṃ nareśvara / vṛtas tatrāham agamaṃ mahāpadmaśatais tribhiḥ // 3.158.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yakṣāṇāṃ ghorarūpāṇāṃ vividhāyudhadhāriṇām // 3.158.51.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adhvany aham athāpaśyam agastyam ṛṣisattamam / ugraṃ tapas tapasyantaṃ yamunātīram āśritam // 3.158.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānāpakṣigaṇākīrṇaṃ puṣpitadrumaśobhitam // 3.158.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam ūrdhvabāhuṃ dṛṣṭvā tu sūryasyābhimukhaṃ sthitam / tejorāśiṃ dīpyamānaṃ hutāśanam ivaidhitam // 3.158.53 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) rākṣasādhipatiḥ śrīmān maṇimān nāma me sakhā / maurkhyād ajñānabhāvāc ca darpān mohāc ca bhārata // 3.158.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyaṣṭhīvad ākāśagato maharṣes tasya mūrdhani // 3.158.54.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) sa kopān mām uvācedaṃ diśaḥ sarvā dahann iva / mām avajñāya duṣṭātmā yasmād eṣa sakhā tava // 3.158.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharṣaṇāṃ kṛtavān etāṃ paśyatas te dhaneśvara / tasmāt sahaibhiḥ sainyais te vadhaṃ prāpsyati mānuṣāt // 3.158.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tvaṃ cāpy ebhir hataiḥ sainyaiḥ kleśaṃ prāpsyasi durmate / tam eva mānuṣaṃ dṛṣṭvā kilbiṣād vipramokṣyase // 3.158.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sainyānāṃ tu tavaiteṣāṃ putrapautrabalānvitam / na śāpaṃ prāpsyate ghoraṃ gaccha te ''jñāṃ kariṣyati // 3.158.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa śāpo mayā prāptaḥ prāk tasmād ṛṣisattamāt / sa bhīmena mahārāja bhrātrā tava vimokṣitaḥ // 3.158.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhira dhṛtir dākṣyaṃ deśakālau parākramaḥ / lokatantravidhānānām eṣa pañcavidho vidhiḥ // 3.159.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtimantaś ca dakṣāś ca sve sve karmaṇi bhārata / parākramavidhānajñā narāḥ kṛtayuge 'bhavan // 3.159.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtimān deśakālajñaḥ sarvadharmavidhānavit / kṣatriyaḥ kṣatriyaśreṣṭha pṛthivīm anuśāsti vai // 3.159.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya evaṃ vartate pārtha puruṣaḥ sarvakarmasu / sa loke labhate vīra yaśaḥ pretya ca sadgatim // 3.159.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deśakālāntaraprepsuḥ kṛtvā śakraḥ parākramam / saṃprāptas tridive rājyaṃ vṛtrahā vasubhiḥ saha // 3.159.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpātmā pāpabuddhir yaḥ pāpam evānuvartate / karmaṇām avibhāgajñaḥ pretya ceha ca naśyati // 3.159.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akālajñaḥ sudurmedhāḥ kāryāṇām aviśeṣavit / vṛthācārasamārambhaḥ pretya ceha ca naśyati // 3.159.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhase vartamānānāṃ nikṛtīnāṃ durātmanām / sarvasāmarthyalipsūnāṃ pāpo bhavati niścayaḥ // 3.159.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmajño 'valiptaś ca bālabuddhir amarṣaṇaḥ / nirbhayo bhīmaseno 'yaṃ taṃ śādhi puruṣarṣabha // 3.159.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārṣṭiṣeṇasya rājarṣeḥ prāpya bhūyas tvam āśramam / tāmisraṃ prathamaṃ pakṣaṃ vītaśokabhayo vasa // 3.159.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alakāḥ saha gandharvair yakṣaiś ca saha rākṣasaiḥ / manniyuktā manuṣyendra sarve ca girivāsinaḥ // 3.159.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣantu tvā mahābāho sahitaṃ dvijasattamaiḥ // 3.159.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sāhaseṣu ca saṃtiṣṭhann iha śaile vṛkodaraḥ / vāryatāṃ sādhv ayaṃ rājaṃs tvayā dharmabhṛtāṃ vara // 3.159.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itaḥ paraṃ ca rājendra drakṣyanti vanagocarāḥ / upasthāsyanti ca sadā rakṣiṣyanti ca sarvaśaḥ // 3.159.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tathaiva cānnapānāni svādūni ca bahūni ca / upasthāsyanti vo gṛhya matpreṣyāḥ puruṣarṣabha // 3.159.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā jiṣṇur mahendrasya yathā vāyor vṛkodaraḥ / dharmasya tvaṃ yathā tāta yogotpanno nijaḥ sutaḥ // 3.159.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmajāv ātmasaṃpannau yamau cobhau yathāśvinoḥ / rakṣyās tadvan mamāpīha yūyaṃ sarve yudhiṣṭhira // 3.159.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthatattvavibhāgajñaḥ sarvadharmaviśeṣavit / bhīmasenād avarajaḥ phalgunaḥ kuśalī divi // 3.159.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yāḥ kāś cana matā lokeṣv agryāḥ paramasaṃpadaḥ / janmaprabhṛti tāḥ sarvāḥ sthitās tāta dhanaṃjaye // 3.159.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damo dānaṃ balaṃ buddhir hrīr dhṛtis teja uttamam / etāny api mahāsattve sthitāny amitatejasi // 3.159.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mohāt kurute jiṣṇuḥ karma pāṇḍava garhitam / na pārthasya mṛṣoktāni kathayanti narā nṛṣu // 3.159.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa devapitṛgandharvaiḥ kurūṇāṃ kīrtivardhanaḥ / mānitaḥ kurute 'strāṇi śakrasadmani bhārata // 3.159.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'sau sarvān mahīpālān dharmeṇa vaśam ānayat / sa śaṃtanur mahātejāḥ pitus tava pitāmahaḥ // 3.159.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prīyate pārtha pārthena divi gāṇḍīvadhanvanā // 3.159.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) samyak cāsau mahāvīryaḥ kuladhurya iva sthitaḥ / pitṝn devāṃs tathā viprān pūjayitvā mahāyaśāḥ // 3.159.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sapta mukhyān mahāmedhān āharad yamunāṃ prati // 3.159.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adhirājaḥ sa rājaṃs tvāṃ śaṃtanuḥ prapitāmahaḥ / svargajic chakralokasthaḥ kuśalaṃ paripṛcchati // 3.159.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śaktiṃ gadāṃ khaḍgaṃ dhanuś ca bharatarṣabha / prādhvaṃ kṛtvā namaścakre kuberāya vṛkodaraḥ // 3.159.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīd dhanādhyakṣaḥ śaraṇyaḥ śaraṇāgatam / mānahā bhava śatrūṇāṃ suhṛdāṃ nandivardhanaḥ // 3.159.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sveṣu veśmasu ramyeṣu vasatāmitratāpanāḥ / kāmān upahariṣyanti yakṣā vo bharatarṣabhāḥ // 3.159.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śīghram eva guḍākeśaḥ kṛtāstraḥ puruṣarṣabhaḥ / sākṣān maghavatā sṛṣṭaḥ saṃprāpsyati dhanaṃjayaḥ // 3.159.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uttamakarmāṇam anuśiṣya yudhiṣṭhiram / astaṃ girivaraśreṣṭhaṃ prayayau guhyakādhipaḥ // 3.159.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ paristomasaṃkīrṇair nānāratnavibhūṣitaiḥ / yānair anuyayur yakṣā rākṣasāś ca sahasraśaḥ // 3.159.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pakṣiṇām iva nirghoṣaḥ kuberasadanaṃ prati / babhūva paramāśvānām airāvatapathe yatām // 3.159.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te jagmus tūrṇam ākāśaṃ dhanādhipativājinaḥ / prakarṣanta ivābhrāṇi pibanta iva mārutam // 3.159.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tāni śarīrāṇi gatasattvāni rakṣasām / apākṛṣyanta śailāgrād dhanādhipatiśāsanāt // 3.159.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ hi śāpakālo 'sau kṛto 'gastyena dhīmatā / samare nihatās tasmāt sarve maṇimatā saha // 3.159.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavās tu mahātmānas teṣu veśmasu tāṃ kṣapām / sukham ūṣur gatodvegāḥ pūjitāḥ sarvarākṣasaiḥ // 3.159.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sūryodaye dhaumyaḥ kṛtvāhnikam ariṃdama / ārṣṭiṣeṇena sahitaḥ pāṇḍavān abhyavartata // 3.160.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te 'bhivādyārṣṭiṣeṇasya pādau dhaumyasya caiva ha / tataḥ prāñjalayaḥ sarve brāhmaṇāṃs tān apūjayan // 3.160.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiraṃ dhaumyo gṛhītvā dakṣiṇe kare / prācīṃ diśam abhiprekṣya maharṣir idam abravīt // 3.160.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asau sāgaraparyantāṃ bhūmim āvṛtya tiṣṭhati / śailarājo mahārāja mandaro 'bhivirājate // 3.160.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indravaiśravaṇāv etāṃ diśaṃ pāṇḍava rakṣataḥ / parvataiś ca vanāntaiś ca kānanaiś copaśobhitām // 3.160.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad āhur mahendrasya rājño vaiśravaṇasya ca / ṛṣayaḥ sarvadharmajñāḥ sadma tāta manīṣiṇaḥ // 3.160.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataś codyantam ādityam upatiṣṭhanti vai prajāḥ / ṛṣayaś cāpi dharmajñāḥ siddhāḥ sādhyāś ca devatāḥ // 3.160.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamas tu rājā dharmātmā sarvaprāṇabhṛtāṃ prabhuḥ / pretasattvagatīm etāṃ dakṣiṇām āśrito diśam // 3.160.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etat saṃyamanaṃ puṇyam atīvādbhutadarśanam / pretarājasya bhavanam ṛddhyā paramayā yutam // 3.160.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yaṃ prāpya savitā rājan satyena pratitiṣṭhati / astaṃ parvatarājānam etam āhur manīṣiṇaḥ // 3.160.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaṃ parvatarājānaṃ samudraṃ ca mahodadhim / āvasan varuṇo rājā bhūtāni parirakṣati // 3.160.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udīcīṃ dīpayann eṣa diśaṃ tiṣṭhati kīrtimān / mahāmerur mahābhāga śivo brahmavidāṃ gatiḥ // 3.160.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmin brahmasadaś caiva tiṣṭhate ca prajāpatiḥ / bhūtātmā visṛjan sarvaṃ yat kiṃ cij jaṅgamāgamam // 3.160.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yān āhur brahmaṇaḥ putrān mānasān dakṣasaptamān / teṣām api mahāmeruḥ sthānaṃ śivam anāmayam // 3.160.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atraiva pratitiṣṭhanti punar atrodayanti ca / sapta devarṣayas tāta vasiṣṭhapramukhāḥ sadā // 3.160.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deśaṃ virajasaṃ paśya meroḥ śikharam uttamam / yatrātmatṛptair adhyāste devaiḥ saha pitāmahaḥ // 3.160.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yam āhuḥ sarvabhūtānāṃ prakṛteḥ prakṛtiṃ dhruvam / anādinidhanaṃ devaṃ prabhuṃ nārāyaṇaṃ param // 3.160.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇaḥ sadanāt tasya paraṃ sthānaṃ prakāśate / devāś ca yatnāt paśyanti divyaṃ tejomayaṃ śivam // 3.160.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atyarkānaladīptaṃ tat sthānaṃ viṣṇor mahātmanaḥ / svayaiva prabhayā rājan duṣprekṣyaṃ devadānavaiḥ // 3.160.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vai jyotīṃṣi sarvāṇi prāpya bhāsanti no 'pi ca / svayaṃ vibhur adīnātmā tatra hy abhivirājate // 3.160.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatayas tatra gacchanti bhaktyā nārāyaṇaṃ harim / pareṇa tapasā yuktā bhāvitāḥ karmabhiḥ śubhaiḥ // 3.160.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yogasiddhā mahātmānas tamomohavivarjitāḥ / tatra gatvā punar nemaṃ lokam āyānti bhārata // 3.160.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthānam etan mahābhāga dhruvam akṣayam avyayam / īśvarasya sadā hy etat praṇamātra yudhiṣṭhira // 3.160.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaṃ jyotīṃṣi sarvāṇi prakarṣan bhagavān api / kurute vitamaskarmā ādityo 'bhipradakṣiṇam // 3.160.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astaṃ prāpya tataḥ saṃdhyām atikramya divākaraḥ / udīcīṃ bhajate kāṣṭhāṃ diśam eṣa vibhāvasuḥ // 3.160.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa merum anuvṛttaḥ san punar gacchati pāṇḍava / prāṅmukhaḥ savitā devaḥ sarvabhūtahite rataḥ // 3.160.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māsaṃ vibhajan kālaṃ bahudhā parvasaṃdhiṣu / tathaiva bhagavān somo nakṣatraiḥ saha gacchati // 3.160.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eṣa parikramya mahāmerum atandritaḥ / bhāvayan sarvabhūtāni punar gacchati mandaram // 3.160.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tamisrahā devo mayūkhair bhāvayañ jagat / mārgam etad asaṃbādham ādityaḥ parivartate // 3.160.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sisṛkṣuḥ śiśirāṇy eṣa dakṣiṇāṃ bhajate diśam / tataḥ sarvāṇi bhūtāni kālaḥ śiśiram ṛcchati // 3.160.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthāvarāṇāṃ ca bhūtānāṃ jaṅgamānāṃ ca tejasā / tejāṃsi samupādatte nivṛttaḥ san vibhāvasuḥ // 3.160.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ svedaḥ klamas tandrī glāniś ca bhajate narān / prāṇibhiḥ satataṃ svapno hy abhīkṣṇaṃ ca niṣevyate // 3.160.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etad anirdeśyaṃ mārgam āvṛtya bhānumān / punaḥ sṛjati varṣāṇi bhagavān bhāvayan prajāḥ // 3.160.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṭimārutasaṃtāpaiḥ sukhaiḥ sthāvarajaṅgamān / vardhayan sumahātejāḥ punaḥ pratinivartate // 3.160.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eṣa caran pārtha kālacakram atandritaḥ / prakarṣan sarvabhūtāni savitā parivartate // 3.160.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃtatā gatir etasya naiṣa tiṣṭhati pāṇḍava / ādāyaiva tu bhūtānāṃ tejo visṛjate punaḥ // 3.160.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhajan sarvabhūtānām āyuḥ karma ca bhārata / ahorātrān kalāḥ kāṣṭhāḥ sṛjaty eṣa sadā vibhuḥ // 3.160.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin nagendre vasatāṃ tu teṣāṃ; mahātmanāṃ sadvratam āsthitānām / ratiḥ pramodaś ca babhūva teṣām; ākāṅkṣatāṃ darśanam arjunasya // 3.161.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tān vīryayuktān suviśuddhasattvāṃs; tejasvinaḥ satyadhṛtipradhānān / saṃprīyamāṇā bahavo 'bhijagmur; gandharvasaṃghāś ca maharṣayaś ca // 3.161.2 indravajrā [11: ttjgg] taṃ pādapaiḥ puṣpadharair upetaṃ; nagottamaṃ prāpya mahārathānām / manaḥprasādaḥ paramo babhūva; yathā divaṃ prāpya marudgaṇānām // 3.161.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mayūrahaṃsasvananāditāni; puṣpopakīrṇāni mahācalasya / śṛṅgāṇi sānūni ca paśyamānā; gireḥ paraṃ harṣam avāpya tasthuḥ // 3.161.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sākṣāt kubereṇa kṛtāś ca tasmin; nagottame saṃvṛtakūlarodhasaḥ / kādambakāraṇḍavahaṃsajuṣṭāḥ; padmākulāḥ puṣkariṇīr apaśyan // 3.161.5 indravajrā [11: ttjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) krīḍāpradeśāṃś ca samṛddharūpān; sucitramālyāvṛtajātaśobhān / maṇipravekān sumanoharāṃś ca; yathā bhaveyur dhanadasya rājñaḥ // 3.161.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] anekavarṇaiś ca sugandhibhiś ca; mahādrumaiḥ saṃtatam abhramālibhiḥ / tapaḥpradhānāḥ satataṃ carantaḥ; śṛṅgaṃ gireś cintayituṃ na śekuḥ // 3.161.7 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) svatejasā tasya nagottamasya; mahauṣadhīnāṃ ca tathā prabhāvāt / vibhaktabhāvo na babhūva kaś cid; aharniśānāṃ puruṣapravīra // 3.161.8 upendravajrā [11: jtjgg] yam āsthitaḥ sthāvarajaṅgamāni; vibhāvasur bhāvayate 'mitaujāḥ / tasyodayaṃ cāstamayaṃ ca vīrās; tatra sthitās te dadṛśur nṛsiṃhāḥ // 3.161.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] raves tamisrāgamanirgamāṃs te; tathodayaṃ cāstamayaṃ ca vīrāḥ / samāvṛtāḥ prekṣya tamonudasya; gabhastijālaiḥ pradiśo diśaś ca // 3.161.10 upendravajrā [11: jtjgg] svādhyāyavantaḥ satatakriyāś ca; dharmapradhānāś ca śucivratāś ca / satye sthitās tasya mahārathasya; satyavratasyāgamanapratīkṣāḥ // 3.161.11 indravajrā [11: ttjgg] ihaiva harṣo 'stu samāgatānāṃ; kṣipraṃ kṛtāstreṇa dhanaṃjayena / iti bruvantaḥ paramāśiṣas te; pārthās tapoyogaparā babhūvuḥ // 3.161.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dṛṣṭvā vicitrāṇi girau vanāni; kirīṭinaṃ cintayatām abhīkṣṇam / babhūva rātrir divasaś ca teṣāṃ; saṃvatsareṇaiva samānarūpaḥ // 3.161.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadaiva dhaumyānumate mahātmā; kṛtvā jaṭāḥ pravrajitaḥ sa jiṣṇuḥ / tadaiva teṣāṃ na babhūva harṣaḥ; kuto ratis tadgatamānasānām // 3.161.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhrātur niyogāt tu yudhiṣṭhirasya; vanād asau vāraṇamattagāmī / yat kāmyakāt pravrajitaḥ sa jiṣṇus; tadaiva te śokahatā babhūvuḥ // 3.161.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathā tu taṃ cintayatāṃ sitāśvam; astrārthinaṃ vāsavam abhyupetam / māso 'tha kṛcchreṇa tadā vyatītas; tasmin nage bhārata bhāratānām // 3.161.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ kadā cid dharisaṃprayuktaṃ; mahendravāhaṃ sahasopayātam / vidyutprabhaṃ prekṣya mahārathānāṃ; harṣo 'rjunaṃ cintayatāṃ babhūva // 3.161.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa dīpyamānaḥ sahasāntarikṣaṃ; prakāśayan mātalisaṃgṛhītaḥ / babhau maholkeva ghanāntarasthā; śikheva cāgner jvalitā vidhūmā // 3.161.18 upendravajrā [11: jtjgg] tam āsthitaḥ saṃdadṛśe kirīṭī; sragvī varāṇy ābharaṇāni bibhrat / dhanaṃjayo vajradharaprabhāvaḥ; śriyā jvalan parvatam ājagāma // 3.161.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa śailam āsādya kirīṭamālī; mahendravāhād avaruhya tasmāt / dhaumyasya pādāv abhivādya pūrvam; ajātaśatros tadanantaraṃ ca // 3.161.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vṛkodarasyāpi vavanda pādau; mādrīsutābhyām abhivāditaś ca / sametya kṛṣṇāṃ parisāntvya caināṃ; prahvo 'bhavad bhrātur upahvare saḥ // 3.161.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] babhūva teṣāṃ paramaḥ praharṣas; tenāprameyeṇa samāgatānām / sa cāpi tān prekṣya kirīṭamālī; nananda rājānam abhipraśaṃsan // 3.161.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yam āsthitaḥ sapta jaghāna pūgān; diteḥ sutānāṃ namucer nihantā / tam indravāhaṃ samupetya pārthāḥ; pradakṣiṇaṃ cakrur adīnasattvāḥ // 3.161.23 upendravajrā [11: jtjgg] te mātaleś cakrur atīva hṛṣṭāḥ; satkāram agryaṃ surarājatulyam / sarvaṃ yathāvac ca divaukasas tān; papracchur enaṃ kururājaputrāḥ // 3.161.24 indravajrā [11: ttjgg] tān apy asau mātalir abhyanandat; piteva putrān anuśiṣya cainān / yayau rathenāpratimaprabheṇa; punaḥ sakāśaṃ tridiveśvarasya // 3.161.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] gate tu tasmin varadevavāhe; śakrātmajaḥ sarvaripupramāthī / śakreṇa dattāni dadau mahātmā; mahādhanāny uttamarūpavanti // 3.161.26 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] divākarābhāṇi vibhūṣaṇāni; prītaḥ priyāyai sutasomamātre // 3.161.26.2 ajñātasamavṛtta [6: sj] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tataḥ sa teṣāṃ kurupuṃgavānāṃ; teṣāṃ ca sūryāgnisamaprabhāṇām / viprarṣabhāṇām upaviśya madhye; sarvaṃ yathāvat kathayāṃ babhūva // 3.161.27 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ mayāstrāṇy upaśikṣitāni; śakrāc ca vātāc ca śivāc ca sākṣāt / tathaiva śīlena samādhinā ca; prītāḥ surā me sahitāḥ sahendrāḥ // 3.161.28 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃkṣepato vai sa viśuddhakarmā; tebhyaḥ samākhyāya divi praveśam / mādrīsutābhyāṃ sahitaḥ kirīṭī; suṣvāpa tām āvasatiṃ pratītaḥ // 3.161.29 indravajrā [11: ttjgg] etasminn eva kāle tu sarvavāditranisvanaḥ / babhūva tumulaḥ śabdas tv antarikṣe divaukasām // 3.162.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathanemisvanaś caiva ghaṇṭāśabdaś ca bhārata / pṛthag vyālamṛgāṇāṃ ca pakṣiṇāṃ caiva sarvaśaḥ // 3.162.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ samantād anuyayur gandharvāpsarasas tathā / vimānaiḥ sūryasaṃkāśair devarājam ariṃdamam // 3.162.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa haribhir yuktaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam / meghanādinam āruhya śriyā paramayā jvalan // 3.162.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthān abhyājagāmāśu devarājaḥ puraṃdaraḥ / āgatya ca sahasrākṣo rathād avaruroha vai // 3.162.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvaiva mahātmānaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / bhrātṛbhiḥ sahitaḥ śrīmān devarājam upāgamat // 3.162.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjayām āsa caivātha vidhivad bhūridakṣiṇaḥ / yathārham amitātmānaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā // 3.162.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayaś ca tejasvī praṇipatya puraṃdaram / bhṛtyavat praṇatas tasthau devarājasamīpataḥ // 3.162.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpyāyata mahātejāḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / dhanaṃjayam abhiprekṣya vinītaṃ sthitam antike // 3.162.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaṭilaṃ devarājasya tapoyuktam akalmaṣam / harṣeṇa mahatāviṣṭaḥ phalgunasyātha darśanāt // 3.162.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tathādīnamanasaṃ rājānaṃ harṣasaṃplutam / uvāca vacanaṃ dhīmān devarājaḥ puraṃdaraḥ // 3.162.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tvam imāṃ pṛthivīṃ rājan praśāsiṣyasi pāṇḍava / svasti prāpnuhi kaunteya kāmyakaṃ punar āśramam // 3.162.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrāṇi labdhāni ca pāṇḍavena; sarvāṇi mattaḥ prayatena rājan / kṛtapriyaś cāsmi dhanaṃjayena; jetuṃ na śakyas tribhir eṣa lokaiḥ // 3.162.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evam uktvā sahasrākṣaḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram / jagāma tridivaṃ hṛṣṭaḥ stūyamāno maharṣibhiḥ // 3.162.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhaneśvaragṛhasthānāṃ pāṇḍavānāṃ samāgamam / śakreṇa ya imaṃ vidvān adhīyīta samāhitaḥ // 3.162.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvatsaraṃ brahmacārī niyataḥ saṃśitavrataḥ / sa jīveta nirābādhaḥ susukhī śaradāṃ śatam // 3.162.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yathāgataṃ gate śakre bhrātṛbhiḥ saha saṃgataḥ / kṛṣṇayā caiva bībhatsur dharmaputram apūjayat // 3.163.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādayamānaṃ tu mūrdhny upāghrāya pāṇḍavam / harṣagadgadayā vācā prahṛṣṭo 'rjunam abravīt // 3.163.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham arjuna kālo 'yaṃ svarge vyatigatas tava / kathaṃ cāstrāṇy avāptāni devarājaś ca toṣitaḥ // 3.163.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samyag vā te gṛhītāni kaccid astrāṇi bhārata / kaccit surādhipaḥ prīto rudraś cāstrāṇy adāt tava // 3.163.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā dṛṣṭaś ca te śakro bhagavān vā pinākadhṛk / yathā cāstrāṇy avāptāni yathā cārādhitaś ca te // 3.163.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathoktavāṃs tvāṃ bhagavāñ śatakratur ariṃdama / kṛtapriyas tvayāsmīti tac ca te kiṃ priyaṃ kṛtam // 3.163.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa mahādyute // 3.163.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yathā tuṣṭo mahādevo devarājaś ca te 'nagha / yac cāpi vajrapāṇes te priyaṃ kṛtam ariṃdama // 3.163.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad ākhyāhi me sarvam akhilena dhanaṃjaya // 3.163.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śṛṇu hanta mahārāja vidhinā yena dṛṣṭavān / śatakratum ahaṃ devaṃ bhagavantaṃ ca śaṃkaram // 3.163.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyām adhītya tāṃ rājaṃs tvayoktām arimardana / bhavatā ca samādiṣṭas tapase prasthito vanam // 3.163.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛgutuṅgam atho gatvā kāmyakād āsthitas tapaḥ / ekarātroṣitaḥ kaṃ cid apaśyaṃ brāhmaṇaṃ pathi // 3.163.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mām apṛcchat kaunteya kvāsi gantā bravīhi me / tasmā avitathaṃ sarvam abruvaṃ kurunandana // 3.163.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa tathyaṃ mama tac chrutvā brāhmaṇo rājasattama / apūjayata māṃ rājan prītimāṃś cābhavan mayi // 3.163.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīt prītas tapa ātiṣṭha bhārata / tapasvī nacireṇa tvaṃ drakṣyase vibudhādhipam // 3.163.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ vacanāt tasya girim āruhya śaiśiram / tapo 'tapyaṃ mahārāja māsaṃ mūlaphalāśanaḥ // 3.163.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvitīyaś cāpi me māso jalaṃ bhakṣayato gataḥ / nirāhāras tṛtīye 'tha māse pāṇḍavanandana // 3.163.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrdhvabāhuś caturthaṃ tu māsam asmi sthitas tadā / na ca me hīyate prāṇas tad adbhutam ivābhavat // 3.163.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturthe samabhikrānte prathame divase gate / varāhasaṃsthitaṃ bhūtaṃ matsamīpam upāgamat // 3.163.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nighnan prothena pṛthivīṃ vilikhaṃś caraṇair api / saṃmārjañ jaṭhareṇorvīṃ vivartaṃś ca muhur muhuḥ // 3.163.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anu tasyāparaṃ bhūtaṃ mahat kairātasaṃsthitam / dhanurbāṇāsimat prāptaṃ strīgaṇānugataṃ tadā // 3.163.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ dhanur ādāya tathākṣayyau maheṣudhī / atāḍayaṃ śareṇātha tad bhūtaṃ lomaharṣaṇam // 3.163.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yugapat tat kirātaś ca vikṛṣya balavad dhanuḥ / abhyājaghne dṛḍhataraṃ kampayann iva me manaḥ // 3.163.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa tu mām abravīd rājan mama pūrvaparigrahaḥ / mṛgayādharmam utsṛjya kimarthaṃ tāḍitas tvayā // 3.163.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa te niśitair bāṇair darpaṃ hanmi sthiro bhava / sa varṣmavān mahākāyas tato mām abhyadhāvata // 3.163.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato girim ivātyartham āvṛṇon māṃ mahāśaraiḥ / taṃ cāhaṃ śaravarṣeṇa mahatā samavākiram // 3.163.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śarair dīptamukhaiḥ patritair anumantritaiḥ / pratyavidhyam ahaṃ taṃ tu vajrair iva śiloccayam // 3.163.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasya tac chatadhā rūpam abhavac ca sahasradhā / tāni cāsya śarīrāṇi śarair aham atāḍayam // 3.163.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punas tāni śarīrāṇi ekībhūtāni bhārata / adṛśyanta mahārāja tāny ahaṃ vyadhamaṃ punaḥ // 3.163.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṇur bṛhacchirā bhūtvā bṛhac cāṇuśirāḥ punaḥ / ekībhūtas tadā rājan so 'bhyavartata māṃ yudhi // 3.163.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadābhibhavituṃ bāṇair naiva śaknomi taṃ raṇe / tato 'ham astram ātiṣṭhaṃ vāyavyaṃ bharatarṣabha // 3.163.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cainam aśakaṃ hantuṃ tad adbhutam ivābhavat / tasmin pratihate cāstre vismayo me mahān abhūt // 3.163.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyaś caiva mahārāja saviśeṣam ahaṃ tataḥ / astrapūgena mahatā raṇe bhūtam avākiram // 3.163.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sthūṇākarṇam ayojālaṃ śaravarṣaṃ śarolbaṇam / śailāstram aśmavarṣaṃ ca samāsthāyāham abhyayām // 3.163.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jagrāsa prahasaṃs tāni sarvāṇy astrāṇi me 'nagha // 3.163.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) teṣu sarveṣu śānteṣu brahmāstram aham ādiśam / tataḥ prajvalitair bāṇaiḥ sarvataḥ sopacīyata // 3.163.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upacīyamānaś ca mayā mahāstreṇa vyavardhata // 3.163.33.2 ajñātasamavṛtta [3: B] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tataḥ saṃtāpito loko matprasūtena tejasā / kṣaṇena hi diśaḥ khaṃ ca sarvato 'bhividīpitam // 3.163.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad apy astraṃ mahātejāḥ kṣaṇenaiva vyaśātayat / brahmāstre tu hate rājan bhayaṃ māṃ mahad āviśat // 3.163.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ dhanur ādāya tathākṣayyau maheṣudhī / sahasābhyahanaṃ bhūtaṃ tāny apy astrāṇy abhakṣayat // 3.163.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hateṣv astreṣu sarveṣu bhakṣiteṣv āyudheṣu ca / mama tasya ca bhūtasya bāhuyuddham avartata // 3.163.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyāyāmaṃ muṣṭibhiḥ kṛtvā talair api samāhatau / apātayac ca tad bhūtaṃ niśceṣṭo hy agamaṃ mahīm // 3.163.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prahasya tad bhūtaṃ tatraivāntaradhīyata / saha strībhir mahārāja paśyato me 'dbhutopamam // 3.163.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kṛtvā sa bhagavāṃs tato 'nyad rūpam ātmanaḥ / divyam eva mahārāja vasāno 'dbhutam ambaram // 3.163.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hitvā kirātarūpaṃ ca bhagavāṃs tridaśeśvaraḥ / svarūpaṃ divyam āsthāya tasthau tatra maheśvaraḥ // 3.163.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adṛśyata tataḥ sākṣād bhagavān govṛṣadhvajaḥ / umāsahāyo haridṛg bahurūpaḥ pinākadhṛk // 3.163.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa mām abhyetya samare tathaivābhimukhaṃ sthitam / śūlapāṇir athovāca tuṣṭo 'smīti paraṃtapa // 3.163.43 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tad dhanur ādāya tūṇau cākṣayyasāyakau / prādān mamaiva bhagavān varayasveti cābravīt // 3.163.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tuṣṭo 'smi tava kaunteya brūhi kiṃ karavāṇi te / yat te manogataṃ vīra tad brūhi vitarāmy aham // 3.163.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amaratvam apāhāya brūhi yat te manogatam // 3.163.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ prāñjalir evāham astreṣu gatamānasaḥ / praṇamya śirasā śarvaṃ tato vacanam ādade // 3.163.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavān me prasannaś ced īpsito 'yaṃ varo mama / astrāṇīcchāmy ahaṃ jñātuṃ yāni deveṣu kāni cit // 3.163.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadānīty eva bhagavān abravīt tryambakaś ca mām // 3.163.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) raudram astraṃ madīyaṃ tvām upasthāsyati pāṇḍava / pradadau ca mama prītaḥ so 'straṃ pāśupataṃ prabhuḥ // 3.163.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca ca mahādevo dattvā me 'straṃ sanātanam / na prayojyaṃ bhaved etan mānuṣeṣu kathaṃ cana // 3.163.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pīḍyamānena balavat prayojyaṃ te dhanaṃjaya / astrāṇāṃ pratighāte ca sarvathaiva prayojayeḥ // 3.163.50 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tad apratihataṃ divyaṃ sarvāstrapratiṣedhanam / mūrtiman me sthitaṃ pārśve prasanne govṛṣadhvaje // 3.163.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsādanam amitrāṇāṃ parasenānikartanam / durāsadaṃ duṣprahasaṃ suradānavarākṣasaiḥ // 3.163.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) anujñātas tv ahaṃ tena tatraiva samupāviśam / prekṣataś caiva me devas tatraivāntaradhīyata // 3.163.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tām avasaṃ prīto rajanīṃ tatra bhārata / prasādād devadevasya tryambakasya mahātmanaḥ // 3.164.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyuṣito rajanīṃ cāhaṃ kṛtvā pūrvāhṇikakriyām / apaśyaṃ taṃ dvijaśreṣṭhaṃ dṛṣṭavān asmi yaṃ purā // 3.164.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai cāhaṃ yathāvṛttaṃ sarvam eva nyavedayam / bhagavantaṃ mahādevaṃ sameto 'smīti bhārata // 3.164.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mām uvāca rājendra prīyamāṇo dvijottamaḥ / dṛṣṭas tvayā mahādevo yathā nānyena kena cit // 3.164.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametya lokapālais tu sarvair vaivasvatādibhiḥ / draṣṭāsy anagha devendraṃ sa ca te 'strāṇi dāsyati // 3.164.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā sa māṃ rājann āśliṣya ca punaḥ punaḥ / agacchat sa yathākāmaṃ brāhmaṇaḥ sūryasaṃnibhaḥ // 3.164.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāparāhṇe tasyāhnaḥ prāvāt puṇyaḥ samīraṇaḥ / punar navam imaṃ lokaṃ kurvann iva sapatnahan // 3.164.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) divyāni caiva mālyāni sugandhīni navāni ca / śaiśirasya gireḥ pāde prādurāsan samīpataḥ // 3.164.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāditrāṇi ca divyāni sughoṣāṇi samantataḥ / stutayaś cendrasaṃyuktā aśrūyanta manoharāḥ // 3.164.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṇāś cāpsarasāṃ tatra gandharvāṇāṃ tathaiva ca / purastād devadevasya jagur gītāni sarvaśaḥ // 3.164.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) marutāṃ ca gaṇās tatra devayānair upāgaman / mahendrānucarā ye ca devasadmanivāsinaḥ // 3.164.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato marutvān haribhir yuktair vāhaiḥ svalaṃkṛtaiḥ / śacīsahāyas tatrāyāt saha sarvais tadāmaraiḥ // 3.164.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) etasminn eva kāle tu kubero naravāhanaḥ / darśayām āsa māṃ rājaṃl lakṣmyā paramayā yutaḥ // 3.164.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇasyāṃ diśi yamaṃ pratyapaśyaṃ vyavasthitam / varuṇaṃ devarājaṃ ca yathāsthānam avasthitam // 3.164.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) te mām ūcur mahārāja sāntvayitvā surarṣabhāḥ / savyasācin samīkṣasva lokapālān avasthitān // 3.164.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surakāryārthasiddhyarthaṃ dṛṣṭavān asi śaṃkaram / asmatto 'pi gṛhāṇa tvam astrāṇīti samantataḥ // 3.164.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ prayato bhūtvā praṇipatya surarṣabhān / pratyagṛhṇaṃ tadāstrāṇi mahānti vidhivat prabho // 3.164.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītāstras tato devair anujñāto 'smi bhārata / atha devā yayuḥ sarve yathāgatam ariṃdama // 3.164.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maghavān api deveśo ratham āruhya suprabham / uvāca bhagavān vākyaṃ smayann iva surārihā // 3.164.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puraivāgamanād asmād vedāhaṃ tvāṃ dhanaṃjaya / ataḥ paraṃ tv ahaṃ vai tvāṃ darśaye bharatarṣabha // 3.164.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā hi tīrtheṣu purā samāplāvaḥ kṛto 'sakṛt / tapaś cedaṃ purā taptaṃ svargaṃ gantāsi pāṇḍava // 3.164.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhūyaś caiva tu taptavyaṃ tapaḥ paramadāruṇam / uvāca bhagavān sarvaṃ tapasaś copapādanam // 3.164.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātalir manniyogāt tvāṃ tridivaṃ prāpayiṣyati / viditas tvaṃ hi devānām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām // 3.164.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ham abruvaṃ śakraṃ prasīda bhagavan mama / ācāryaṃ varaye tvāham astrārthaṃ tridaśeśvara // 3.164.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krūraṃ karmāstravit tāta kariṣyasi paraṃtapa / yadartham astrāṇīpsus tvaṃ taṃ kāmaṃ pāṇḍavāpnuhi // 3.164.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato 'ham abruvaṃ nāhaṃ divyāny astrāṇi śatruhan / mānuṣeṣu prayokṣyāmi vināstrapratighātanam // 3.164.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāni divyāni me 'strāṇi prayaccha vibudhādhipa / lokāṃś cāstrajitān paścāl labheyaṃ surapuṃgava // 3.164.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parīkṣārthaṃ mayaitat te vākyam uktaṃ dhanaṃjaya / mamātmajasya vacanaṃ sūpapannam idaṃ tava // 3.164.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śikṣa me bhavanaṃ gatvā sarvāṇy astrāṇi bhārata / vāyor agner vasubhyo 'tha varuṇāt samarudgaṇāt // 3.164.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhyaṃ paitāmahaṃ caiva gandharvoragarakṣasām / vaiṣṇavāni ca sarvāṇi nairṛtāni tathaiva ca // 3.164.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madgatāni ca yānīha sarvāstrāṇi kurūdvaha // 3.164.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktvā tu māṃ śakras tatraivāntaradhīyata / athāpaśyaṃ hariyujaṃ ratham aindram upasthitam // 3.164.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) divyaṃ māyāmayaṃ puṇyaṃ yattaṃ mātalinā nṛpa // 3.164.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) lokapāleṣu yāteṣu mām uvācātha mātaliḥ / draṣṭum icchati śakras tvāṃ devarājo mahādyute // 3.164.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃsiddhas tvaṃ mahābāho kuru kāryam anuttamam / paśya puṇyakṛtāṃ lokān saśarīro divaṃ vraja // 3.164.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto 'haṃ mātalinā girim āmantrya śaiśiram / pradakṣiṇam upāvṛtya samārohaṃ rathottamam // 3.164.34 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) codayām āsa sa hayān manomārutaraṃhasaḥ / mātalir hayaśāstrajño yathāvad bhūridakṣiṇaḥ // 3.164.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) avaikṣata ca me vaktraṃ sthitasyātha sa sārathiḥ / tathā bhrānte rathe rājan vismitaś cedam abravīt // 3.164.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atyadbhutam idaṃ me 'dya vicitraṃ pratibhāti mām / yad āsthito rathaṃ divyaṃ padā na calito bhavān // 3.164.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarājo 'pi hi mayā nityam atropalakṣitaḥ / vicalan prathamotpāte hayānāṃ bharatarṣabha // 3.164.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tvaṃ punaḥ sthita evātra rathe bhrānte kurūdvaha / atiśakram idaṃ sattvaṃ taveti pratibhāti me // 3.164.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvākāśam āviśya mātalir vibudhālayān / darśayām āsa me rājan vimānāni ca bhārata // 3.164.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nandanādīni devānāṃ vanāni bahulāny uta / darśayām āsa me prītyā mātaliḥ śakrasārathiḥ // 3.164.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śakrasya bhavanam apaśyam amarāvatīm / divyaiḥ kāmaphalair vṛkṣai ratnaiś ca samalaṃkṛtām // 3.164.42 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na tāṃ bhāsayate sūryo na śītoṣṇe na ca klamaḥ / rajaḥ paṅko na ca tamas tatrāsti na jarā nṛpa // 3.164.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na tatra śoko dainyaṃ vā vaivarṇyaṃ copalakṣyate / divaukasāṃ mahārāja na ca glānir ariṃdama // 3.164.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na krodhalobhau tatrāstām aśubhaṃ ca viśāṃ pate / nityatuṣṭāś ca hṛṣṭāś ca prāṇinaḥ suraveśmani // 3.164.45 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nityapuṣpaphalās tatra pādapā haritacchadāḥ / puṣkariṇyaś ca vividhāḥ padmasaugandhikāyutāḥ // 3.164.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śītas tatra vavau vāyuḥ sugandho jīvanaḥ śuciḥ / sarvaratnavicitrā ca bhūmiḥ puṣpavibhūṣitā // 3.164.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgadvijāś ca bahavo rucirā madhurasvarāḥ / vimānayāyinaś cātra dṛśyante bahavo 'marāḥ // 3.164.48 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'paśyaṃ vasūn rudrān sādhyāṃś ca samarudgaṇān / ādityān aśvinau caiva tān sarvān pratyapūjayam // 3.164.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te māṃ vīryeṇa yaśasā tejasā ca balena ca / astraiś cāpy anvajānanta saṃgrāmavijayena ca // 3.164.50 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) praviśya tāṃ purīṃ ramyāṃ devagandharvasevitām / devarājaṃ sahasrākṣam upātiṣṭhaṃ kṛtāñjaliḥ // 3.164.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāv ardhāsanaṃ prītaḥ śakro me dadatāṃ varaḥ / bahumānāc ca gātrāṇi pasparśa mama vāsavaḥ // 3.164.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāhaṃ devagandharvaiḥ sahito bhuridakṣiṇa / astrārtham avasaṃ svarge kurvāṇo 'strāṇi bhārata // 3.164.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvāvasoś ca me putraś citraseno 'bhavat sakhā / sa ca gāndharvam akhilaṃ grāhayām āsa māṃ nṛpa // 3.164.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'ham avasaṃ rājan gṛhītāstraḥ supūjitaḥ / sukhaṃ śakrasya bhavane sarvakāmasamanvitaḥ // 3.164.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śṛṇvan vai gītaśabdaṃ ca tūryaśabdaṃ ca puṣkalam / paśyaṃś cāpsarasaḥ śreṣṭhā nṛtyamānāḥ paraṃtapa // 3.164.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat sarvam anavajñāya tathyaṃ vijjñāya bhārata / atyarthaṃ pratigṛhyāham astreṣv eva vyavasthitaḥ // 3.164.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'tuṣyat sahasrākṣas tena kāmena me vibhuḥ / evaṃ me vasato rājann eṣa kālo 'tyagād divi // 3.164.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtāstram abhiviśvastam atha māṃ harivāhanaḥ / saṃspṛśya mūrdhni pāṇibhyām idaṃ vacanam abravīt // 3.165.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tvam adya yudhā jetuṃ śakyaḥ suragaṇair api / kiṃ punar mānuṣe loke mānuṣair akṛtātmabhiḥ // 3.165.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aprameyo 'pradhṛṣyaś ca yuddheṣv apratimas tathā // 3.165.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athābravīt punar devaḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ / astrayuddhe samo vīra na te kaś cid bhaviṣyati // 3.165.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apramattaḥ sadā dakṣaḥ satyavādī jitendriyaḥ / brahmaṇyaś cāstravic cāsi śūraś cāsi kurūdvaha // 3.165.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrāṇi samavāptāni tvayā daśa ca pañca ca / pañcabhir vidhibhiḥ pārtha na tvayā vidyate samaḥ // 3.165.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayogam upasaṃhāram āvṛttiṃ ca dhanaṃjaya / prāyaścittaṃ ca vettha tvaṃ pratighātaṃ ca sarvaśaḥ // 3.165.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava gurvarthakālo 'yam upapannaḥ paraṃtapa / pratijānīṣva taṃ kartum ato vetsyāmy ahaṃ param // 3.165.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ham abruvaṃ rājan devarājam idaṃ vacaḥ / viṣahyaṃ cen mayā kartuṃ kṛtam eva nibodha tat // 3.165.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīd rājan prahasya balavṛtrahā / nāviṣahyaṃ tavādyāsti triṣu lokeṣu kiṃ cana // 3.165.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivātakavacā nāma dānavā mama śatravaḥ / samudrakukṣim āśritya durge prativasanty uta // 3.165.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tisraḥ koṭyaḥ samākhyātās tulyarūpabalaprabhāḥ / tāṃs tatra jahi kaunteya gurvarthas te bhaviṣyati // 3.165.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mātalisaṃyuktaṃ mayūrasamaromabhiḥ / hayair upetaṃ prādān me rathaṃ divyaṃ mahāprabham // 3.165.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) babandha caiva me mūrdhni kirīṭam idam uttamam / svarūpasadṛśaṃ caiva prādād aṅgavibhūṣaṇam // 3.165.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhedyaṃ kavacaṃ cedaṃ sparśarūpavad uttamam / ajarāṃ jyām imāṃ cāpi gāṇḍīve samayojayat // 3.165.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prāyām ahaṃ tena syandanena virājatā / yenājayad devapatir baliṃ vairocaniṃ purā // 3.165.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato devāḥ sarva eva tena ghoṣeṇa bodhitaḥ / manvānā devarājaṃ māṃ samājagmur viśāṃ pate // 3.165.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā ca mām apṛcchanta kiṃ kariṣyasi phalguna // 3.165.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tān abruvaṃ yathābhūtam idaṃ kartāsmi saṃyuge / nivātakavacānāṃ tu prasthitaṃ māṃ vadhaiṣiṇam // 3.165.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nibodhata mahābhāgāḥ śivaṃ cāśāsta me 'naghāḥ // 3.165.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tuṣṭuvur māṃ prasannās te yathā devaṃ puraṃdaram / rathenānena maghavā jitavāñ śambaraṃ yudhi // 3.165.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) namuciṃ balavṛtrau ca prahlādanarakāv api // 3.165.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bahūni ca sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca / rathenānena daityānāṃ jitavān maghavān yudhi // 3.165.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam apy etena kaunteya nivātakavacān raṇe / vijetā yudhi vikramya pureva maghavān vaśī // 3.165.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ ca śaṅkhapravaro yena jetāsi dānavān / anena vijitā lokāḥ śakreṇāpi mahātmanā // 3.165.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pradīyamānaṃ devais tu devadattaṃ jalodbhavam / pratyagṛhṇaṃ jayāyainaṃ stūyamānas tadāmaraiḥ // 3.165.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa śaṅkhī kavacī bāṇī pragṛhītaśarāsanaḥ / dānavālayam atyugraṃ prayāto 'smi yuyutsayā // 3.165.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ stūyamānas tu tatra tatra maharṣibhiḥ / apaśyam udadhiṃ bhīmam apāṃpatim athāvyayam // 3.166.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phenavatyaḥ prakīrṇāś ca saṃhatāś ca samucchritāḥ / ūrmayaś cātra dṛśyante calanta iva parvatāḥ // 3.166.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvaḥ sahasraśas tatra ratnapūrṇāḥ samantataḥ // 3.166.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) timiṃgilāḥ kacchapāś ca tathā timitimiṃgilāḥ / makarāś cātra dṛśyante jale magnā ivādrayaḥ // 3.166.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) śaṅkhānāṃ ca sahasrāṇi magnāny apsu samantataḥ / dṛśyante sma yathā rātrau tārās tanv abhrasaṃvṛtāḥ // 3.166.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā sahasraśas tatra ratnasaṃghāḥ plavanty uta / vāyuś ca ghūrṇate bhīmas tad adbhutam ivābhavat // 3.166.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam atītya mahāvegaṃ sarvāmbhonidhim uttamam / apaśyaṃ dānavākīrṇaṃ tad daityapuram antikāt // 3.166.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraiva mātalis tūrṇaṃ nipatya pṛthivītale / nādayan rathaghoṣeṇa tat puraṃ samupādravat // 3.166.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathaghoṣaṃ tu taṃ śrutvā stanayitnor ivāmbare / manvānā devarājaṃ māṃ saṃvignā dānavābhavan // 3.166.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve saṃbhrāntamanasaḥ śaracāpadharāḥ sthitāḥ / tathā śūlāsiparaśugadāmusalapāṇayaḥ // 3.166.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tato dvārāṇi pidadhur dānavās trastacetasaḥ / saṃvidhāya pure rakṣāṃ na sma kaś cana dṛśyate // 3.166.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śaṅkham upādāya devadattaṃ mahāsvanam / puram āsuram āśliṣya prādhamaṃ taṃ śanair aham // 3.166.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu śabdo divaṃ stabdhvā pratiśabdam ajījanat / vitresuś ca nililyuś ca bhūtāni sumahānty api // 3.166.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nivātakavacāḥ sarva eva samantataḥ / daṃśitā vividhais trāṇair vividhāyudhapāṇayaḥ // 3.166.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āyasaiś ca mahāśūlair gadābhir musalair api / paṭṭiśaiḥ karavālaiś ca rathacakraiś ca bhārata // 3.166.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataghnībhir bhuśuṇḍībhiḥ khaḍgaiś citraiḥ svalaṃkṛtaiḥ / pragṛhītair diteḥ putrāḥ prādurāsan sahasraśaḥ // 3.166.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vicārya bahudhā rathamārgeṣu tān hayān / prācodayat same deśe mātalir bharatarṣabha // 3.166.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tena teṣāṃ praṇunnānām āśutvāc chīghragāminām / nānvapaśyaṃ tadā kiṃ cit tan me 'dbhutam ivābhavat // 3.166.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te dānavās tatra yodhavrātāny anekaśaḥ / vikṛtasvararūpāṇi bhṛśaṃ sarvāṇy acodayan // 3.166.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena śabdena mahatā samudre parvatopamāḥ / āplavanta gataiḥ sattvair matsyāḥ śatasahasraśaḥ // 3.166.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato vegena mahatā dānavā mām upādravan / vimuñcantaḥ śitān bāṇāñ śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.166.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa saṃprahāras tumulas teṣāṃ mama ca bhārata / avartata mahāghoro nivātakavacāntakaḥ // 3.166.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato devarṣayaś caiva dānavarṣigaṇāś ca ye / brahmarṣayaś ca siddhāś ca samājagmur mahāmṛdhe // 3.166.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vai mām anurūpābhir madhurābhir jayaiṣiṇaḥ / astuvan munayo vāgbhir yathendraṃ tārakāmaye // 3.166.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nivātakavacāḥ sarve vegena bhārata / abhyadravan māṃ sahitāḥ pragṛhītāyudhā raṇe // 3.167.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) ācchidya rathapanthānam utkrośanto mahārathāḥ / āvṛtya sarvatas te māṃ śaravarṣair avākiran // 3.167.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'pare mahāvīryāḥ śūlapaṭṭiśapāṇayaḥ / śūlāni ca bhuśuṇḍīś ca mumucur dānavā mayi // 3.167.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chūlavarṣaṃ sumahad gadāśaktisamākulam / aniśaṃ sṛjyamānaṃ tair apatan madrathopari // 3.167.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) anye mām abhyadhāvanta nivātakavacā yudhi / śitaśastrāyudhā raudrāḥ kālarūpāḥ prahāriṇaḥ // 3.167.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān ahaṃ vividhair bāṇair vegavadbhir ajihmagaiḥ / gāṇḍīvamuktair abhyaghnam ekaikaṃ daśabhir mṛdhe // 3.167.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te kṛtā vimukhāḥ sarve matprayuktaiḥ śilāśitaiḥ // 3.167.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato mātalinā tūrṇaṃ hayās te saṃpracoditāḥ / rathamārgād bahūṃs tatra vicerur vātaraṃhasaḥ // 3.167.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) susaṃyatā mātalinā prāmathnanta diteḥ sutān // 3.167.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) śataṃ śatās te harayas tasmin yuktā mahārathe / tadā mātalinā yattā vyacarann alpakā iva // 3.167.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) teṣāṃ caraṇapātena rathanemisvanena ca / mama bāṇanipātaiś ca hatās te śataśo 'surāḥ // 3.167.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatāsavas tathā cānye pragṛhītaśarāsanāḥ / hatasārathayas tatra vyakṛṣyanta turaṃgamaiḥ // 3.167.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te diśo vidiśaḥ sarvāḥ pratirudhya prahāriṇaḥ / nighnanti vividhaiḥ śastrais tato me vyathitaṃ manaḥ // 3.167.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ mātaler vīryam apaśyaṃ paramādbhutam / aśvāṃs tathā vegavato yad ayatnād adhārayat // 3.167.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato 'haṃ laghubhiś citrair astrais tān asurān raṇe / sāyudhān acchinaṃ rājañ śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.167.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ me caratas tatra sarvayatnena śatruhan / prītimān abhavad vīro mātaliḥ śakrasārathiḥ // 3.167.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhyamānās tatas te tu hayais tena rathena ca / agaman prakṣayaṃ ke cin nyavartanta tathāpare // 3.167.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) spardhamānā ivāsmābhir nivātakavacā raṇe / śaravarṣair mahadbhir māṃ samantāt pratyavārayan // 3.167.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ laghubhiś citrair brahmāstraparimantritaiḥ / vyadhamaṃ sāyakair āśu śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.167.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃpīḍyamānās te krodhāviṣṭā mahāsurāḥ / apīḍayan māṃ sahitāḥ śaraśūlāsivṛṣṭibhiḥ // 3.167.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato 'ham astram ātiṣṭhaṃ paramaṃ tigmatejasam / dayitaṃ devarājasya mādhavaṃ nāma bhārata // 3.167.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ khaḍgāṃs triśūlāṃś ca tomarāṃś ca sahasraśaḥ / astravīryeṇa śatadhā tair muktān aham acchinam // 3.167.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) chittvā praharaṇāny eṣāṃ tatas tān api sarvaśaḥ / pratyavidhyam ahaṃ roṣād daśabhir daśabhiḥ śaraiḥ // 3.167.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāṇḍīvād dhi tadā saṃkhye yathā bhramarapaṅktayaḥ / niṣpatanti tathā bāṇās tan mātalir apūjayat // 3.167.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām api tu bāṇās te bahutvāc chalabhā iva / avākiran māṃ balavat tān ahaṃ vyadhamaṃ śaraiḥ // 3.167.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vadhyamānās tatas te tu nivātakavacāḥ punaḥ / śaravarṣair mahadbhir māṃ samantāt paryavārayan // 3.167.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaravegān nihatyāham astraiḥ śaravighātibhiḥ / jvaladbhiḥ paramaiḥ śīghrais tān avidhyaṃ sahasraśaḥ // 3.167.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ chinnāni gātrāṇi visṛjanti sma śoṇitam / prāvṛṣīvātivṛṣṭāni śṛṅgāṇīva dharābhṛtām // 3.167.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrāśanisamasparśair vegavadbhir ajihmagaiḥ / madbāṇair vadhyamānās te samudvignāḥ sma dānavāḥ // 3.167.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatadhā bhinnadehāntrāḥ kṣīṇapraharaṇaujasaḥ / tato nivātakavacā mām ayudhyanta māyayā // 3.167.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'śmavarṣaṃ sumahat prādurāsīt samantataḥ / nagamātrair mahāghorais tan māṃ dṛḍham apīḍayat // 3.168.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tad ahaṃ vajrasaṃkāśaiḥ śarair indrāstracoditaiḥ / acūrṇayaṃ vegavadbhiḥ śatadhaikaikam āhave // 3.168.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) cūrṇyamāne 'śmavarṣe tu pāvakaḥ samajāyata / tatrāśmacūrṇam apatat pāvakaprakarā iva // 3.168.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'śmavarṣe nihate jalavarṣaṃ mahattaram / dhārābhir akṣamātrābhiḥ prādurāsīn mamāntike // 3.168.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) nabhasaḥ pracyutā dhārās tigmavīryāḥ sahasraśaḥ / āvṛṇvan sarvato vyoma diśaś copadiśas tathā // 3.168.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārāṇāṃ ca nipātena vāyor visphūrjitena ca / garjitena ca daityānāṃ na prājñāyata kiṃ cana // 3.168.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārā divi ca saṃbaddhā vasudhāyāṃ ca sarvaśaḥ / vyāmohayanta māṃ tatra nipatantyo 'niśaṃ bhuvi // 3.168.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatropadiṣṭam indreṇa divyam astraṃ viśoṣaṇam / dīptaṃ prāhiṇavaṃ ghoram aśuṣyat tena taj jalam // 3.168.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hate 'śmavarṣe tu mayā jalavarṣe ca śoṣite / mumucur dānavā māyām agniṃ vāyuṃ ca mānada // 3.168.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'ham agniṃ vyadhamaṃ salilāstreṇa sarvaśaḥ / śailena ca mahāstreṇa vāyor vegam adhārayam // 3.168.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasyāṃ pratihatāyāṃ tu dānavā yuddhadurmadāḥ / prākurvan vividhā māyā yaugapadyena bhārata // 3.168.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato varṣaṃ prādurabhūt sumahal lomaharṣaṇam / astrāṇāṃ ghorarūpāṇām agner vāyos tathāśmanām // 3.168.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) sā tu māyāmayī vṛṣṭiḥ pīḍayām āsa māṃ yudhi / atha ghoraṃ tamas tīvraṃ prādurāsīt samantataḥ // 3.168.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tamasā saṃvṛte loke ghoreṇa paruṣeṇa ca / turagā vimukhāś cāsan prāskhalac cāpi mātaliḥ // 3.168.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hastād dhiraṇmayaś cāsya pratodaḥ prāpatad bhuvi / asakṛc cāha māṃ bhītaḥ kvāsīti bharatarṣabha // 3.168.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃ ca bhīr āviśat tīvrā tasmin vigatacetasi / sa ca māṃ vigatajñānaḥ saṃtrasta idam abravīt // 3.168.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surāṇām asurāṇāṃ ca saṃgrāmaḥ sumahān abhūt / amṛtārthe purā pārtha sa ca dṛṣṭo mayānagha // 3.168.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śambarasya vadhe cāpi saṃgrāmaḥ sumahān abhūt / sārathyaṃ devarājasya tatrāpi kṛtavān aham // 3.168.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva vṛtrasya vadhe saṃgṛhītā hayā mayā / vairocaner mayā yuddhaṃ dṛṣṭaṃ cāpi sudāruṇam // 3.168.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ete mayā mahāghorāḥ saṃgrāmāḥ paryupāsitāḥ / na cāpi vigatajñāno bhūtapūrvo 'smi pāṇḍava // 3.168.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahena saṃhāraḥ prajānāṃ vihito dhruvam / na hi yuddham idaṃ yuktam anyatra jagataḥ kṣayāt // 3.168.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā saṃstabhyātmānam ātmanā / mohayiṣyan dānavānām ahaṃ māyāmayaṃ balam // 3.168.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) abruvaṃ mātaliṃ bhītaṃ paśya me bhujayor balam / astrāṇāṃ ca prabhāvaṃ me dhanuṣo gāṇḍivasya ca // 3.168.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adyāstramāyayaiteṣāṃ māyām etāṃ sudāruṇām / vinihanmi tamaś cograṃ mā bhaiḥ sūta sthiro bhava // 3.168.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvāham asṛjam astramāyāṃ narādhipa / mohanīṃ sarvaśatrūṇāṃ hitāya tridivaukasām // 3.168.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pīḍyamānāsu māyāsu tāsu tāsv asureśvarāḥ / punar bahuvidhā māyāḥ prākurvann amitaujasaḥ // 3.168.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punaḥ prakāśam abhavat tamasā grasyate punaḥ / vrajaty adarśanaṃ lokaḥ punar apsu nimajjati // 3.168.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) susaṃgṛhītair haribhiḥ prakāśe sati mātaliḥ / vyacarat syandanāgryeṇa saṃgrāme lomaharṣaṇe // 3.168.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ paryapatann ugrā nivātakavacā mayi / tān ahaṃ vivaraṃ dṛṣṭvā prāhiṇvaṃ yamasādanam // 3.168.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vartamāne tathā yuddhe nivātakavacāntake / nāpaśyaṃ sahasā sarvān dānavān māyayāvṛtān // 3.168.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adṛśyamānās te daityā yodhayanti sma māyayā / adṛśyān astravīryeṇa tān apy aham ayodhayam // 3.169.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gāṇḍīvamuktā viśikhāḥ samyag astrapracoditāḥ / acchindann uttamāṅgāni yatra yatra sma te 'bhavan // 3.169.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato nivātakavacā vadhyamānā mayā yudhi / saṃhṛtya māyāṃ sahasā prāviśan puram ātmanaḥ // 3.169.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) vyapayāteṣu daityeṣu prādurbhūte ca darśane / apaśyaṃ dānavāṃs tatra hatāñ śatasahasraśaḥ // 3.169.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viniṣpiṣṭāni tatraiṣāṃ śastrāṇy ābharaṇāni ca / kūṭaśaḥ sma pradṛśyante gātrāṇi kavacāni ca // 3.169.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayānāṃ nāntaraṃ hy āsīt padād vicalituṃ padam / utpatya sahasā tasthur antarikṣagamās tataḥ // 3.169.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nivātakavacā vyoma saṃchādya kevalam / adṛśyā hy abhyavartanta visṛjantaḥ śiloccayān // 3.169.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) antarbhūmigatāś cānye hayānāṃ caraṇāny atha / nyagṛhṇan dānavā ghorā rathacakre ca bhārata // 3.169.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinigṛhya harīn aśvān rathaṃ ca mama yudhyataḥ / sarvato mām acinvanta sarathaṃ dharaṇīdharaiḥ // 3.169.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvatair upacīyadbhiḥ patamānais tathāparaiḥ / sa deśo yatra vartāma guheva samapadyata // 3.169.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvataiś chādyamāno 'haṃ nigṛhītaiś ca vājibhiḥ / agacchaṃ paramām ārtiṃ mātalis tad alakṣayat // 3.169.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lakṣayitvā tu māṃ bhītam idaṃ vacanam abravīt / arjunārjuna mā bhais tvaṃ vajram astram udīraya // 3.169.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ tasya tad vākyaṃ śrutvā vajram udīrayam / devarājasya dayitaṃ vajram astraṃ narādhipa // 3.169.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) acalaṃ sthānam āsādya gāṇḍīvam anumantrya ca / amuñcaṃ vajrasaṃsparśān āyasān niśitāñ śarān // 3.169.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato māyāś ca tāḥ sarvā nivātakavacāṃś ca tān / te vajracoditā bāṇā vajrabhūtāḥ samāviśan // 3.169.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vajravegābhihatā dānavāḥ parvatopamāḥ / itaretaram āśliṣya nyapatan pṛthivītale // 3.169.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) antarbhūmau tu ye 'gṛhṇan dānavā rathavājinaḥ / anupraviśya tān bāṇāḥ prāhiṇvan yamasādanam // 3.169.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatair nivātakavacair nirastaiḥ parvatopamaiḥ / samācchādyata deśaḥ sa vikīrṇair iva parvataiḥ // 3.169.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na hayānāṃ kṣatiḥ kā cin na rathasya na mātaleḥ / mama cādṛśyata tadā tad adbhutam ivābhavat // 3.169.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato māṃ prahasan rājan mātaliḥ pratyabhāṣata / naitad arjuna deveṣu tvayi vīryaṃ yadīkṣyate // 3.169.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hateṣv asurasaṃgheṣu dārās teṣāṃ tu sarvaśaḥ / prākrośan nagare tasmin yathā śaradi lakṣmaṇāḥ // 3.169.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mātalinā sārdham ahaṃ tat puram abhyayām / trāsayan rathaghoṣeṇa nivātakavacastriyaḥ // 3.169.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā daśasāhasrān mayūrasadṛśān hayān / rathaṃ ca ravisaṃkāśaṃ prādravan gaṇaśaḥ striyaḥ // 3.169.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tābhir ābharaṇaiḥ śabdas trāsitābhiḥ samīritaḥ / śilānām iva śaileṣu patantīnām abhūt tadā // 3.169.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vitrastā daityanāryas tāḥ svāni veśmāny athāviśan / bahuratnavicitrāṇi śātakumbhamayāni ca // 3.169.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad adbhutākāram ahaṃ dṛṣṭvā nagaram uttamam / viśiṣṭaṃ devanagarād apṛcchaṃ mātaliṃ tataḥ // 3.169.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) idam evaṃvidhaṃ kasmād devatā nāviśanty uta / puraṃdarapurād dhīdaṃ viśiṣṭam iti lakṣaye // 3.169.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīd idaṃ purā pārtha devarājasya naḥ puram / tato nivātakavacair itaḥ pracyāvitāḥ surāḥ // 3.169.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tapas taptvā mahat tīvraṃ prasādya ca pitāmaham / idaṃ vṛtaṃ nivāsāya devebhyaś cābhayaṃ yudhi // 3.169.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śakreṇa bhagavān svayambhūr abhicoditaḥ / vidhattāṃ bhagavān atrety ātmano hitakāmyayā // 3.169.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tata ukto bhagavatā diṣṭam atreti vāsavaḥ / bhavitāntas tvam evaiṣāṃ dehenānyena vṛtrahan // 3.169.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tata eṣāṃ vadhārthāya śakro 'strāṇi dadau tava / na hi śakyāḥ surair hantuṃ ya ete nihatās tvayā // 3.169.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālasya pariṇāmena tatas tvam iha bhārata / eṣām antakaraḥ prāptas tat tvayā ca kṛtaṃ tathā // 3.169.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānavānāṃ vināśārthaṃ mahāstrāṇāṃ mahad balam / grāhitas tvaṃ mahendreṇa puruṣendra tad uttamam // 3.169.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ praviśya nagaraṃ dānavāṃś ca nihatya tān / punar mātalinā sārdham agacchaṃ devasadma tat // 3.169.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nivartamānena mayā mahad dṛṣṭaṃ tato 'param / puraṃ kāmacaraṃ divyaṃ pāvakārkasamaprabham // 3.170.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) drumai ratnamayaiś caitrair bhāsvaraiś ca patatribhiḥ / paulomaiḥ kālakeyaiś ca nityahṛṣṭair adhiṣṭhitam // 3.170.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gopurāṭṭālakopetaṃ caturdvāraṃ durāsadam / sarvaratnamayaṃ divyam adbhutopamadarśanam // 3.170.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drumaiḥ puṣpaphalopetair divyaratnamayair vṛtam // 3.170.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathā patatribhir divyair upetaṃ sumanoharaiḥ / asurair nityamuditaiḥ śūlarṣṭimusalāyudhaiḥ // 3.170.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) cāpamudgarahastaiś ca sragvibhiḥ sarvato vṛtam // 3.170.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad ahaṃ prekṣya daityānāṃ puram adbhutadarśanam / apṛcchaṃ mātaliṃ rājan kim idaṃ dṛśyateti vai // 3.170.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pulomā nāma daiteyī kālakā ca mahāsurī / divyaṃ varṣasahasraṃ te ceratuḥ paramaṃ tapaḥ // 3.170.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapaso 'nte tatas tābhyāṃ svayambhūr adadād varam // 3.170.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) agṛhṇītāṃ varaṃ te tu sutānām alpaduḥkhatām / avadhyatāṃ ca rājendra surarākṣasapannagaiḥ // 3.170.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ramaṇīyaṃ puraṃ cedaṃ khacaraṃ sukṛtaprabham / sarvaratnaiḥ samuditaṃ durdharṣam amarair api // 3.170.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sayakṣagandharvagaṇaiḥ pannagāsurarākṣasaiḥ // 3.170.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) sarvakāmaguṇopetaṃ vītaśokam anāmayam / brahmaṇā bharataśreṣṭha kālakeyakṛte kṛtam // 3.170.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad etat khacaraṃ divyaṃ caraty amaravarjitam / paulomādhyuṣitaṃ vīra kālakeyaiś ca dānavaiḥ // 3.170.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyapuram ity etat khyāyate nagaraṃ mahat / rakṣitaṃ kālakeyaiś ca paulomaiś ca mahāsuraiḥ // 3.170.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ta ete muditā nityam avadhyāḥ sarvadaivataiḥ / nivasanty atra rājendra gatodvegā nirutsukāḥ // 3.170.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānuṣo mṛtyur eteṣāṃ nirdiṣṭo brahmaṇā purā // 3.170.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) surāsurair avadhyāṃs tān ahaṃ jñātvā tataḥ prabho / abruvaṃ mātaliṃ hṛṣṭo yāhy etat puram añjasā // 3.170.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tridaśeśadviṣo yāvat kṣayam astrair nayāmy aham / na kathaṃ cid dhi me pāpā na vadhyā ye suradviṣaḥ // 3.170.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāha māṃ tataḥ śīghraṃ hiraṇyapuram antikāt / rathena tena divyena hariyuktena mātaliḥ // 3.170.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te mām ālakṣya daiteyā vicitrābharaṇāmbarāḥ / samutpetur mahāvegā rathān āsthāya daṃśitāḥ // 3.170.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nālīkanārācair bhallaśaktyṛṣṭitomaraiḥ / abhyaghnan dānavendrā māṃ kruddhās tīvraparākramāḥ // 3.170.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ahaṃ cāstravarṣeṇa mahatā pratyavārayam / śastravarṣaṃ mahad rājan vidyābalam upāśritaḥ // 3.170.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyāmohayaṃ ca tān sarvān rathamārgaiś caran raṇe / te 'nyonyam abhisaṃmūḍhāḥ pātayanti sma dānavāḥ // 3.170.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām ahaṃ vimūḍhānām anyonyam abhidhāvatām / śirāṃsi viśikhair dīptair vyaharaṃ śatasaṃghaśaḥ // 3.170.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vadhyamānā daiteyāḥ puram āsthāya tat punaḥ / kham utpetuḥ sanagarā māyām āsthāya dānavīm // 3.170.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) tato 'haṃ śaravarṣeṇa mahatā pratyavārayam / mārgam āvṛtya daityānāṃ gatiṃ caiṣām avārayam // 3.170.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat puraṃ khacaraṃ divyaṃ kāmagaṃ divyavarcasam / daiteyair varadānena dhāryate sma yathāsukham // 3.170.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarbhūmau nipatitaṃ punar ūrdhvaṃ pratiṣṭhate / punas tiryak prayāty āśu punar apsu nimajjati // 3.170.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) amarāvatisaṃkāśaṃ puraṃ kāmagamaṃ tu tat / aham astrair bahuvidhaiḥ pratyagṛhṇaṃ narādhipa // 3.170.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'haṃ śarajālena divyāstramuditena ca / nyagṛhṇaṃ saha daiteyais tat puraṃ bharatarṣabha // 3.170.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikṣataṃ cāyasair bāṇair matprayuktair ajihmagaiḥ / mahīm abhyapatad rājan prabhagnaṃ puram āsuram // 3.170.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vadhyamānā madbāṇair vajravegair ayasmayaiḥ / paryabhramanta vai rājann asurāḥ kālacoditāḥ // 3.170.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato mātalir apy āśu purastān nipatann iva / mahīm avātarat kṣipraṃ rathenādityavarcasā // 3.170.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rathasahasrāṇi ṣaṣṭis teṣām amarṣiṇām / yuyutsūnāṃ mayā sārdhaṃ paryavartanta bhārata // 3.170.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān ahaṃ niśitair bāṇair vyadhamaṃ gārdhravājitaiḥ / te yuddhe saṃnyavartanta samudrasya yathormayaḥ // 3.170.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) neme śakyā mānuṣeṇa yuddheneti pracintya vai / tato 'ham ānupūrvyeṇa sarvāṇy astrāṇy ayojayam // 3.170.32 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tāni sahasrāṇi rathānāṃ citrayodhinām / astrāṇi mama divyāni pratyaghnañ śanakair iva // 3.170.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathamārgān vicitrāṃs te vicaranto mahārathāḥ / pratyadṛśyanta saṃgrāme śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.170.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicitramukuṭāpīḍā vicitrakavacadhvajāḥ / vicitrābharaṇāś caiva nandayantīva me manaḥ // 3.170.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tu śaravarṣais tān astrapramuditai raṇe / nāśaknuvaṃ pīḍayituṃ te tu māṃ paryapīḍayan // 3.170.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) taiḥ pīḍyamāno bahubhiḥ kṛtāstraiḥ kuśalair yudhi / vyathito 'smi mahāyuddhe bhayaṃ cāgān mahan mama // 3.170.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ devadevāya rudrāya praṇato raṇe / svasti bhūtebhya ity uktvā mahāstraṃ samayojayam // 3.170.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tad raudram iti khyātaṃ sarvāmitravināśanam // 3.170.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'paśyaṃ triśirasaṃ puruṣaṃ navalocanam / trimukhaṃ ṣaḍbhujaṃ dīptam arkajvalanamūrdhajam // 3.170.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) lelihānair mahānāgaiḥ kṛtaśīrṣam amitrahan // 3.170.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vibhīs tatas tad astraṃ tu ghoraṃ raudraṃ sanātanam / dṛṣṭvā gāṇḍīvasaṃyogam ānīya bharatarṣabha // 3.170.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) namaskṛtvā trinetrāya śarvāyāmitatejase / muktavān dānavendrāṇāṃ parābhāvāya bhārata // 3.170.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muktamātre tatas tasmin rūpāṇy āsan sahasraśaḥ / mṛgāṇām atha siṃhānāṃ vyāghrāṇāṃ ca viśāṃ pate // 3.170.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛkṣāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca pannagānāṃ tathā gavām // 3.170.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gajānāṃ sṛmarāṇāṃ ca śarabhāṇāṃ ca sarvaśaḥ / ṛṣabhāṇāṃ varāhāṇāṃ mārjārāṇāṃ tathaiva ca // 3.170.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śālāvṛkāṇāṃ pretānāṃ bhuruṇḍānāṃ ca sarvaśaḥ // 3.170.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) gṛdhrāṇāṃ garuḍānāṃ ca makarāṇāṃ tathaiva ca / piśācānāṃ sayakṣāṇāṃ tathaiva ca suradviṣām // 3.170.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guhyakānāṃ ca saṃgrāme nairṛtānāṃ tathaiva ca / jhaṣāṇāṃ gajavaktrāṇām ulūkānāṃ tathaiva ca // 3.170.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mīnakūrmasamūhānāṃ nānāśastrāsipāṇinām / tathaiva yātu dhānānāṃ gadāmudgaradhāriṇām // 3.170.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaiś cānyaiś ca bahubhir nānārūpadharais tathā / sarvam āsīj jagad vyāptaṃ tasminn astre visarjite // 3.170.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) triṣirobhiś caturdaṃṣṭraiś caturāsyaiś caturbhujaiḥ / anekarūpasaṃyuktair māṃsamedovasāśibhiḥ // 3.170.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhīkṣṇaṃ vadhyamānās te dānavā ye samāgatāḥ // 3.170.48.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) arkajvalanatejobhir vajrāśanisamaprabhaiḥ / adrisāramayaiś cānyair bāṇair arividāraṇaiḥ // 3.170.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyahanaṃ dānavān sarvān muhūrtenaiva bhārata // 3.170.49.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gāṇḍīvāstrapraṇunnāṃs tān gatāsūn nabhasaś cyutān / dṛṣṭvāhaṃ prāṇamaṃ bhūyas tripuraghnāya vedhase // 3.170.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā raudrāstraniṣpiṣṭān divyābharaṇabhūṣitān / niśāmya paramaṃ harṣam agamad devasārathiḥ // 3.170.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad asahyaṃ kṛtaṃ karma devair api durāsadam / dṛṣṭvā māṃ pūjayām āsa mātaliḥ śakrasārathiḥ // 3.170.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca cedaṃ vacanaṃ prīyamāṇaḥ kṛtāñjaliḥ / surāsurair asahyaṃ hi karma yat sādhitaṃ tvayā // 3.170.53 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na hy etat saṃyuge kartum api śaktaḥ sureśvaraḥ // 3.170.53.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) surāsurair avadhyaṃ hi puram etat khagaṃ mahat / tvayā vimathitaṃ vīra svavīryāstratapobalāt // 3.170.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhvaste 'tha pure tasmin dānaveṣu hateṣu ca / vinadantyaḥ striyaḥ sarvā niṣpetur nagarād bahiḥ // 3.170.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakīrṇakeśyo vyathitāḥ kurarya iva duḥkhitāḥ / petuḥ putrān pitṝn bhrātṝñ śocamānā mahītale // 3.170.56 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rudantyo dīnakaṇṭhyas tā vinadantyo hateśvarāḥ / urāṃsi pāṇibhir ghnantyaḥ prasrastasragvibhūṣaṇāḥ // 3.170.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chokayuktam aśrīkaṃ duḥkhadainyasamāhatam / na babhau dānavapuraṃ hatatviṭkaṃ hateśvaram // 3.170.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gandharvanagarākāraṃ hatanāgam iva hradam / śuṣkavṛkṣam ivāraṇyam adṛśyam abhavat puram // 3.170.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃ tu saṃhṛṣṭamanasaṃ kṣipraṃ mātalir ānayat / devarājasya bhavanaṃ kṛtakarmāṇam āhavāt // 3.170.60 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) hiraṇyapuram ārujya nihatya ca mahāsurān / nivātakavacāṃś caiva tato 'haṃ śakram āgamam // 3.170.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama karma ca devendraṃ mātalir vistareṇa tat / sarvaṃ viśrāvayām āsa yathā bhūtaṃ mahādyute // 3.170.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyapuraghātaṃ ca māyānāṃ ca nivāraṇam / nivātakavacānāṃ ca vadhaṃ saṃkhye mahaujasām // 3.170.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā bhagavān prītaḥ sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ / marudbhiḥ sahitaḥ śrīmān sādhu sādhv ity athābravīt // 3.170.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato māṃ devarājo vai samāśvāsya punaḥ punaḥ / abravīd vibudhaiḥ sārdham idaṃ sumadhuraṃ vacaḥ // 3.170.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atidevāsuraṃ karma kṛtam etat tvayā raṇe / gurvarthaś ca mahān pārtha kṛtaḥ śatrūn ghnatā mama // 3.170.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eva sadā bhāvyaṃ sthireṇājau dhanaṃjaya / asaṃmūḍhena cāstrāṇāṃ kartavyaṃ pratipādanam // 3.170.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aviṣahyo raṇe hi tvaṃ devadānavarākṣasaiḥ / sayakṣāsuragandharvaiḥ sapakṣigaṇapannagaiḥ // 3.170.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasudhāṃ cāpi kaunteya tvadbāhubalanirjitām / pālayiṣyati dharmātmā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 3.170.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abhiviśvastaṃ saṃrūḍhaśaravikṣatam / devarājo 'nugṛhyedaṃ kāle vacanam abravīt // 3.171.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyāny astrāṇi sarvāṇi tvayi tiṣṭhanti bhārata / na tvābhibhavituṃ śakto mānuṣo bhuvi kaś cana // 3.171.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ karṇaḥ śakuniḥ saha rājabhiḥ / saṃgrāmasthasya te putra kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm // 3.171.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ ca me tanutrāṇaṃ prāyacchan maghavān prabhuḥ / abhedyaṃ kavacaṃ divyaṃ srajaṃ caiva hiraṇmayīm // 3.171.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadattaṃ ca me śaṅkhaṃ devaḥ prādān mahāravam / divyaṃ cedaṃ kirīṭaṃ me svayam indro yuyoja ha // 3.171.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato divyāni vastrāṇi divyāny ābharaṇāni ca / prādāc chakro mamaitāni rucirāṇi bṛhanti ca // 3.171.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃpūjitas tatra sukham asmy uṣito nṛpa / indrasya bhavane puṇye gandharvaśiśubhiḥ saha // 3.171.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīc chakraḥ prītimān amaraiḥ saha / samayo 'rjuna gantuṃ te bhrātaro hi smaranti te // 3.171.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam indrasya bhavane pañca varṣāṇi bhārata / uṣitāni mayā rājan smaratā dyūtajaṃ kalim // 3.171.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato bhavantam adrākṣaṃ bhrātṛbhiḥ parivāritam / gandhamādanam āsādya parvatasyāsya mūrdhani // 3.171.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā dhanaṃjayāstrāṇi tvayā prāptāni bhārata / diṣṭyā cārādhito rājā devānām īśvaraḥ prabhuḥ // 3.171.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā ca bhagavān sthāṇur devyā saha paraṃtapa / sākṣād dṛṣṭaḥ suyuddhena toṣitaś ca tvayānagha // 3.171.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā ca lokapālais tvaṃ sameto bharatarṣabha / diṣṭyā vardhāmahe sarve diṣṭyāsi punarāgataḥ // 3.171.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya kṛtsnām imāṃ devīṃ vijitāṃ puramālinīm / manye ca dhṛtarāṣṭrasya putrān api vaśīkṛtān // 3.171.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāni tv icchāmi te draṣṭuṃ divyāny astrāṇi bhārata / yais tathā vīryavantas te nivātakavacā hatā // 3.171.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvaḥ prabhāte bhavān draṣṭā divyāny astrāṇi sarvaśaḥ / nivātakavacā ghorā yair mayā vinipātitāḥ // 3.171.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āgamanaṃ tatra kathayitvā dhanaṃjayaḥ / bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvai rajanīṃ tām uvāsa ha // 3.171.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / utthāyāvaśyakāryāṇi kṛtavān bhratṛbhiḥ saha // 3.172.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃcodayām āsa so 'rjunaṃ bhrātṛnandanam / darśayāstrāṇi kaunteya yair jitā dānavās tvayā // 3.172.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dhanaṃjayo rājan devair dattāni pāṇḍavaḥ / astrāṇi tāni divyāni darśayām āsa bhārata // 3.172.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathānyāyaṃ mahātejāḥ śaucaṃ paramam āsthitaḥ / girikūbaraṃ pādapāṅgaṃ śubhaveṇu triveṇukam // 3.172.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) pārthivaṃ ratham āsthāya śobhamāno dhanaṃjayaḥ // 3.172.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ sudaṃśitas tena kavacena suvarcasā / dhanur ādāya gāṇḍīvaṃ devadattaṃ ca vārijam // 3.172.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śośubhyamānaḥ kaunteya ānupūrvyān mahābhujaḥ / astrāṇi tāni divyāni darśanāyopacakrame // 3.172.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha prayokṣyamāṇena divyāny astrāṇi tena vai / samākrāntā mahī padbhyāṃ samakampata sadrumā // 3.172.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣubhitāḥ saritaś caiva tathaiva ca mahodadhiḥ / śailāś cāpi vyaśīryanta na vavau ca samīraṇaḥ // 3.172.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na babhāse sahasrāṃśur na jajvāla ca pāvakaḥ / na vedāḥ pratibhānti sma dvijātīnāṃ kathaṃ cana // 3.172.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarbhūmigatā ye ca prāṇino janamejaya / pīḍyamānāḥ samutthāya pāṇḍavaṃ paryavārayan // 3.172.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vepamānāḥ prāñjalayas te sarve pihitānanāḥ / dahyamānās tadāstrais tair yācanti sma dhanaṃjayam // 3.172.11 upagīti (12, 15, 12, 15) tato brahmarṣayaś caiva siddhāś caiva surarṣayaḥ / jaṅgamāni ca bhūtāni sarvāṇy evāvatasthire // 3.172.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣayaś ca pravarās tathaiva ca divaukasaḥ / yakṣarākṣasagandharvās tathaiva ca patatriṇaḥ // 3.172.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ pitāmahaś caiva lokapālāś ca sarvaśaḥ / bhagavāṃś ca mahādevaḥ sagaṇo 'bhyāyayau tadā // 3.172.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vāyur mahārāja divyair mālyaiḥ sugandhibhiḥ / abhitaḥ pāṇḍavāṃś citrair avacakre samantataḥ // 3.172.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaguś ca gāthā vividhā gandharvāḥ suracoditāḥ / nanṛtuḥ saṃghaśaś caiva rājann apsarasāṃ gaṇāḥ // 3.172.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasmiṃs tu tumule kāle nāradaḥ suracoditaḥ / āgamyāha vacaḥ pārthaṃ śravaṇīyam idaṃ nṛpa // 3.172.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunārjuna mā yuṅkṣva divyāny astrāṇi bhārata / naitāni niradhiṣṭhāne prayujyante kadā cana // 3.172.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhiṣṭhāne na vānārtaḥ prayuñjīta kadā cana / prayoge sumahān doṣo hy astrāṇāṃ kurunandana // 3.172.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāni rakṣyamāṇāni dhanaṃjaya yathāgamam / balavanti sukhārhāṇi bhaviṣyanti na saṃśayaḥ // 3.172.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arakṣyamāṇāny etāni trailokyasyāpi pāṇḍava / bhavanti sma vināśāya maivaṃ bhūyaḥ kṛthāḥ kva cit // 3.172.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ajātaśatro tvaṃ caiva drakṣyase tāni saṃyuge / yojyamānāni pārthena dviṣatām avamardane // 3.172.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nivāryātha tataḥ pārthaṃ sarve devā yathāgatam / jagmur anye ca ye tatra samājagmur nararṣabha // 3.172.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu sarveṣu kauravya pratiyāteṣu pāṇḍavāḥ / tasminn eva vane hṛṣṭās ta ūṣuḥ saha kṛṣṇayā // 3.172.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin kṛtāstre rathināṃ pradhāne; pratyāgate bhavanād vṛtrahantuḥ / ataḥ paraṃ kim akurvanta pārthāḥ; sametya śūreṇa dhanaṃjayena // 3.173.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vaneṣu teṣv eva tu te narendrāḥ; sahārjunenendrasamena vīrāḥ / tasmiṃś ca śailapravare suramye; dhaneśvarākrīḍagatā vijahruḥ // 3.173.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] veśmāni tāny apratimāni paśyan; krīḍāś ca nānādrumasaṃnikarṣāḥ / cacāra dhanvī bahudhā narendraḥ; so 'streṣu yattaḥ satataṃ kirīṭī // 3.173.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] avāpya vāsaṃ naradevaputrāḥ; prasādajaṃ vaiśravaṇasya rājñaḥ / na prāṇināṃ te spṛhayanti rājañ; śivaś ca kālaḥ sa babhūva teṣām // 3.173.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sametya pārthena yathaikarātram; ūṣuḥ samās tatra tadā catasraḥ / pūrvāś ca ṣaṭ tā daśa pāṇḍavānāṃ; śivā babhūvur vasatāṃ vaneṣu // 3.173.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'bravīd vāyusutas tarasvī; jiṣṇuś ca rājānam upopaviśya / yamau ca vīrau surarājakalpāv; ekāntam āsthāya hitaṃ priyaṃ ca // 3.173.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tava pratijñāṃ kururāja satyāṃ; cikīrṣamāṇās tvadanu priyaṃ ca / tato 'nugacchāma vanāny apāsya; suyodhanaṃ sānucaraṃ nihantum // 3.173.7 upendravajrā [11: jtjgg] ekādaśaṃ varṣam idaṃ vasāmaḥ; suyodhanenāttasukhāḥ sukhārhāḥ / taṃ vañcayitvādhamabuddhiśīlam; ajñātavāsaṃ sukham āpnuyāmaḥ // 3.173.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tavājñayā pārthiva nirviśaṅkā; vihāya mānaṃ vicaran vanāni / samīpavāsena vilobhitās te; jñāsyanti nāsmān apakṛṣṭadeśān // 3.173.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃvatsaraṃ taṃ tu vihṛtya gūḍhaṃ; narādhamaṃ taṃ sukham uddharema / niryātya vairaṃ saphalaṃ sapuṣpaṃ; tasmai narendrādhamapūruṣāya // 3.173.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] suyodhanāyānucarair vṛtāya; tato mahīm āhara dharmarāja / svargopamaṃ śailam imaṃ caradbhiḥ; śakyo vihantuṃ naradeva śokaḥ // 3.173.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kīrtiś ca te bhārata puṇyagandhā; naśyeta lokeṣu carācareṣu / tat prāpya rājyaṃ kurupuṃgavānāṃ; śakyaṃ mahat prāptam atha kriyāś ca // 3.173.12 indravajrā [11: ttjgg] idaṃ tu śakyaṃ satataṃ narendra; prāptuṃ tvayā yal labhase kuberāt / kuruṣva buddhiṃ dviṣatāṃ vadhāya; kṛtāgasāṃ bhārata nigrahe ca // 3.173.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tejas tavograṃ na saheta rājan; sametya sākṣād api vajrapāṇiḥ / na hi vyathāṃ jātu kariṣyatas tau; sametya devair api dharmarāja // 3.173.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tvadarthasiddhyartham abhipravṛttau; suparṇaketuś ca śineś ca naptā / yathaiva kṛṣṇo 'pratimo balena; tathaiva rājan sa śinipravīraḥ // 3.173.15 upendravajrā [11: jtjgg] tavārthasiddhyartham abhipravṛttau; yathaiva kṛṣṇaḥ saha yādavais taiḥ / tathaiva cāvāṃ naradevavarya; yamau ca vīrau kṛtinau prayoge // 3.173.16 upendravajrā [11: jtjgg] tvadarthayogaprabhavapradhānāḥ; samaṃ kariṣyāma parān sametya // 3.173.16.2 ajñātārdhasamavṛtta [jgl, sy] tatas tad ājñāya mataṃ mahātmā; teṣāṃ sa dharmasya suto variṣṭhaḥ / pradakṣiṇaṃ vaiśravaṇādhivāsaṃ; cakāra dharmārthavid uttamaujaḥ // 3.173.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āmantrya veśmāni nadīḥ sarāṃsi; sarvāṇi rakṣāṃsi ca dharmarājaḥ / yathāgataṃ mārgam avekṣamāṇaḥ; punar giriṃ caiva nirīkṣamāṇaḥ // 3.173.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samāptakarmā sahitaḥ suhṛdbhir; jitvā sapatnān pratilabhya rājyam / śailendra bhūyas tapase dhṛtātmā; draṣṭā tavāsmīti matiṃ cakāra // 3.173.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vṛtaḥ sa sarvair anujair dvijaiś ca; tenaiva mārgeṇa patiḥ kurūṇām / uvāha cainān sagaṇāṃs tathaiva; ghaṭotkacaḥ parvatanirjhareṣu // 3.173.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tān prasthitān prītimanā maharṣiḥ; piteva putrān anuśiṣya sarvān / sa lomaśaḥ prītamanā jagāma; divaukasāṃ puṇyatamaṃ nivāsam // 3.173.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tenānuśiṣṭārṣṭiṣeṇena caiva; tīrthāni ramyāṇi tapovanāni / mahānti cānyāni sarāṃsi pārthāḥ; saṃpaśyamānāḥ prayayur narāgryāḥ // 3.173.22 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] nagottamaṃ prasravaṇair upetaṃ; diśāṃ gajaiḥ kiṃnarapakṣibhiś ca / sukhaṃ nivāsaṃ jahatāṃ hi teṣāṃ; na prītir āsīd bharatarṣabhāṇām // 3.174.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatas tu teṣāṃ punar eva harṣaḥ; kailāsam ālokya mahān babhūva / kuberakāntaṃ bharatarṣabhāṇāṃ; mahīdharaṃ vāridharaprakāśam // 3.174.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samucchrayān parvatasaṃnirodhān; goṣṭhān girīṇāṃ girisetumālāḥ / bahūn prapātāṃś ca samīkṣya vīrāḥ; sthalāni nimnāni ca tatra tatra // 3.174.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathaiva cānyāni mahāvanāni; mṛgadvijānekapasevitāni / ālokayanto 'bhiyayuḥ pratītās; te dhanvinaḥ khaḍgadharā narāgryāḥ // 3.174.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vanāni ramyāṇi sarāṃsi nadyo; guhā girīṇāṃ girigahvarāṇi / ete nivāsāḥ satataṃ babhūvur; niśāniśaṃ prāpya nararṣabhāṇām // 3.174.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te durgavāsaṃ bahudhā niruṣya; vyatītya kailāsam acintyarūpam / āsedur atyarthamanoramaṃ vai; tam āśramāgryaṃ vṛṣaparvaṇas te // 3.174.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sametya rājñā vṛṣaparvaṇas te; pratyarcitās tena ca vītamohāḥ / śaśaṃsire vistaraśaḥ pravāsaṃ; śivaṃ yathāvad vṛṣaparvaṇas te // 3.174.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sukhoṣitās tatra ta ekarātraṃ; puṇyāśrame devamaharṣijuṣṭe / abhyāyayus te badarīṃ viśālāṃ; sukhena vīrāḥ punar eva vāsam // 3.174.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ūṣus tatas tatra mahānubhāvā; nārāyaṇasthānagatā narāgryāḥ / kuberakāntāṃ nalinīṃ viśokāḥ; saṃpaśyamānāḥ surasiddhajuṣṭām // 3.174.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tāṃ cātha dṛṣṭvā nalinīṃ viśokāḥ; pāṇḍoḥ sutāḥ sarvanarapravīrāḥ / te remire nandanavāsam etya; dvijarṣayo vītabhayā yathaiva // 3.174.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ krameṇopayayur nṛvīrā; yathāgatenaiva pathā samagrāḥ / vihṛtya māsaṃ sukhino badaryāṃ; kirātarājño viṣayaṃ subāhoḥ // 3.174.11 upendravajrā [11: jtjgg] cīnāṃs tukhārān daradān sadārvān; deśān kuṇindasya ca bhūriratnān / atītya durgaṃ himavatpradeśaṃ; puraṃ subāhor dadṛśur nṛvīrāḥ // 3.174.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śrutvā ca tān pārthivaputrapautrān; prāptān subāhur viṣaye samagrān / pratyudyayau prītiyutaḥ sa rājā; taṃ cābhyanandan vṛṣabhāḥ kurūṇām // 3.174.13 indravajrā [11: ttjgg] sametya rājñā tu subāhunā te; sūtair viśokapramukhaiś ca sarvaiḥ / sahendrasenaiḥ paricārakaiś ca; paurogavair ye ca mahānasasthāḥ // 3.174.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sukhoṣitās tatra ta ekarātraṃ; sūtān upādāya rathāṃś ca sarvān / ghaṭotkacaṃ sānucaraṃ visṛjya; tato 'bhyayur yāmunam adrirājam // 3.174.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmin girau prasravaṇopapanne; himottarīyāruṇapāṇḍusānau / viśākhayūpaṃ samupetya cakrus; tadā nivāsaṃ puruṣapravīrāḥ // 3.174.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] varāhanānāmṛgapakṣijuṣṭaṃ; mahad vanaṃ caitrarathaprakāśam / śivena yātvā mṛgayāpradhānāḥ; saṃvatsaraṃ tatra vane vijahruḥ // 3.174.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatrāsasādātibalaṃ bhujaṃgaṃ; kṣudhārditaṃ mṛtyum ivograrūpam / vṛkodaraḥ parvatakandarāyāṃ; viṣādamohavyathitāntarātmā // 3.174.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dvīpo 'bhavad yatra vṛkodarasya; yudhiṣṭhiro dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ / amokṣayad yas tam anantatejā; grāheṇa saṃveṣṭitasarvagātram // 3.174.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te dvādaśaṃ varṣam athopayāntaṃ; vane vihartuṃ kuravaḥ pratītāḥ / tasmād vanāc caitrarathaprakāśāc; chriyā jvalantas tapasā ca yuktāḥ // 3.174.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataś ca yātvā marudhanvapārśvaṃ; sadā dhanurvedaratipradhānāḥ / sarasvatīm etya nivāsakāmāḥ; saras tato dvaitavanaṃ pratīyuḥ // 3.174.21 upendravajrā [11: jtjgg] samīkṣya tān dvaitavane niviṣṭān; nivāsinas tatra tato 'bhijagmuḥ / tapodamācārasamādhiyuktās; tṛṇodapātrāharaṇāśmakuṭṭāḥ // 3.174.22 upendravajrā [11: jtjgg] plakṣākṣarauhītakavetasāś ca; snuhā badaryaḥ khadirāḥ śirīṣāḥ / bilveṅgudāḥ pīluśamīkarīrāḥ; sarasvatītīraruhā babhūvuḥ // 3.174.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tāṃ yakṣagandharvamaharṣikāntām; āyāgabhūtām iva devatānām / sarasvatīṃ prītiyutāś carantaḥ; sukhaṃ vijahrur naradevaputrāḥ // 3.174.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kathaṃ nāgāyutaprāṇo bhīmaseno mahābalaḥ / bhayam āhārayat tīvraṃ tasmād ajagarān mune // 3.175.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paulastyaṃ yo ''hvayad yuddhe dhanadaṃ baladarpitaḥ / nalinyāṃ kadanaṃ kṛtvā varāṇāṃ yakṣarakṣasām // 3.175.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ śaṃsasi bhayāviṣṭam āpannam arikarṣaṇam / etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me // 3.175.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahvāścarye vane teṣāṃ vasatām ugradhanvinām / prāptānām āśramād rājan rājarṣer vṛṣaparvaṇaḥ // 3.175.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadṛcchayā dhanuṣpāṇir baddhakhaḍgo vṛkodaraḥ / dadarśa tad vanaṃ ramyaṃ devagandharvasevitam // 3.175.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dadarśa śubhān deśān girer himavatas tadā / devarṣisiddhacaritān apsarogaṇasevitān // 3.175.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) cakoraiś cakravākaiś ca pakṣibhir jīvajīvakaiḥ / kokilair bhṛṅgarājaiś ca tatra tatra vināditān // 3.175.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityapuṣpaphalair vṛkṣair himasaṃsparśakomalaiḥ / upetān bahulacchāyair manonayananandanaiḥ // 3.175.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saṃpaśyan girinadīr vaiḍūryamaṇisaṃnibhaiḥ / salilair himasaṃsparśair haṃsakāraṇḍavāyutaiḥ // 3.175.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vanāni devadārūṇāṃ meghānām iva vāgurāḥ / haricandanamiśrāṇi tuṅgakālīyakāny api // 3.175.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgayāṃ paridhāvan sa sameṣu marudhanvasu / vidhyan mṛgāñ śaraiḥ śuddhaiś cacāra sumahābalaḥ // 3.175.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dadarśa mahākāyaṃ bhujaṅgaṃ lomaharṣaṇam / giridurge samāpannaṃ kāyenāvṛtya kandaram // 3.175.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvatābhogavarṣmāṇaṃ bhogaiś candrārkamaṇḍalaiḥ / citrāṅgam ajinaiś citrair haridrāsadṛśacchavim // 3.175.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guhākāreṇa vaktreṇa caturdaṃṣṭreṇa rājatā / dīptākṣeṇātitāmreṇa lihantaṃ sṛkkiṇī muhuḥ // 3.175.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ kālāntakayamopamam / niḥśvāsakṣveḍanādena bhartsayantam iva sthitam // 3.175.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhīmaṃ sahasābhyetya pṛdākuḥ kṣudhito bhṛśam / jagrāhājagaro grāho bhujayor ubhayor balāt // 3.175.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena saṃspṛṣṭamātrasya bhimasenasya vai tadā / saṃjñā mumoha sahasā varadānena tasya ha // 3.175.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) daśa nāgasahasrāṇi dhārayanti hi yad balam / tad balaṃ bhīmasenasya bhujayor asamaṃ paraiḥ // 3.175.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tejasvī tathā tena bhujagena vaśīkṛtaḥ / visphurañ śanakair bhīmo na śaśāka viceṣṭitum // 3.175.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgāyutasamaprāṇaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ / gṛhīto vyajahāt sattvaṃ varadānena mohitaḥ // 3.175.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi prayatnam akarot tīvram ātmavimokṣaṇe / na cainam aśakad vīraḥ kathaṃ cit pratibādhitum // 3.175.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa bhīmasenas tejasvī tathā sarpavaśaṃ gataḥ / cintayām āsa sarpasya vīryam atyadbhutaṃ mahat // 3.176.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) uvāca ca mahāsarpaṃ kāmayā brūhi pannaga / kas tvaṃ bho bhujagaśreṣṭha kiṃ mayā ca kariṣyasi // 3.176.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavo bhimaseno 'haṃ dharmarājād anantaraḥ / nāgāyutasamaprāṇas tvayā nītaḥ kathaṃ vaśam // 3.176.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhāḥ kesariṇo vyāghrā mahiṣā vāraṇās tathā / samāgatāś ca bahuśo nihatāś ca mayā mṛdhe // 3.176.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dānavāś ca piśācāś ca rākṣasāś ca mahābalāḥ / bhujavegam aśaktā me soḍhuṃ pannagasattama // 3.176.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu vidyābalaṃ kiṃ vā varadānam atho tava / udyogam api kurvāṇo vaśago 'smi kṛtas tvayā // 3.176.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asatyo vikramo nṝṇām iti me niścitā matiḥ / yathedaṃ me tvayā nāga balaṃ pratihataṃ mahat // 3.176.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃvādinaṃ vīraṃ bhīmam akliṣṭakāriṇam / bhogena mahatā sarpaḥ samantāt paryaveṣṭayat // 3.176.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigṛhya taṃ mahābāhuṃ tataḥ sa bhujagas tadā / vimucyāsya bhujau pīnāv idaṃ vacanam abravīt // 3.176.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā tvaṃ kṣudhitasyādya devair bhakṣo mahābhuja / diṣṭyā kālasya mahataḥ priyāḥ prāṇā hi dehinām // 3.176.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yathā tv idaṃ mayā prāptaṃ bhujaṃgatvam ariṃdama / tad avaśyaṃ mayā khyāpyaṃ tavādya śṛṇu sattama // 3.176.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imām avasthāṃ saṃprāpto hy ahaṃ kopān manīṣiṇām / śāpasyāntaṃ pariprepsuḥ sarpasya kathayāmi tat // 3.176.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nahuṣo nāma rājarṣir vyaktaṃ te śrotram āgataḥ / tavaiva pūrvaḥ pūrveṣām āyor vaṃśakaraḥ sutaḥ // 3.176.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) so 'haṃ śāpād agastyasya brāhmaṇān avamanya ca / imām avasthām āpannaḥ paśya daivam idaṃ mama // 3.176.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tvāṃ ced avadhyam āyāntam atīva priyadarśanam / aham adyopayokṣyāmi vidhānaṃ paśya yādṛśam // 3.176.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi me mucyate kaś cit kathaṃ cid grahaṇaṃ gataḥ / gajo vā mahiṣo vāpi ṣaṣṭhe kāle narottama // 3.176.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsi kevalasarpeṇa tiryagyoniṣu vartatā / gṛhītaḥ kauravaśreṣṭha varadānam idaṃ mama // 3.176.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patatā hi vimānāgrān mayā śakrāsanād drutam / kuru śāpāntam ity ukto bhagavān munisattamaḥ // 3.176.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mām uvāca tejasvī kṛpayābhipariplutaḥ / mokṣas te bhavitā rājan kasmāc cit kālaparyayāt // 3.176.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'smi patito bhūmau na ca mām ajahāt smṛtiḥ / smārtam asti purāṇaṃ me yathaivādhigataṃ tathā // 3.176.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu te vyāhṛtān praśnān pratibrūyād viśeṣavit / sa tvāṃ mokṣayitā śāpād iti mām abravīd ṛṣiḥ // 3.176.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītasya tvayā rājan prāṇino 'pi balīyasaḥ / sattvabhraṃśo 'dhikasyāpi sarvasyāśu bhaviṣyati // 3.176.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti cāpy aham aśrauṣaṃ vacas teṣāṃ dayāvatām / mayi saṃjātahārdānām atha te 'ntarhitā dvijāḥ // 3.176.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ paramaduṣkarmā vasāmi niraye 'śucau / sarpayonim imāṃ prāpya kālākāṅkṣī mahādyute // 3.176.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca mahābāhur bhīmaseno bhujaṃgamam / na te kupye mahāsarpa na cātmānaṃ vigarhaye // 3.176.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmād abhāvī bhāvī vā manuṣyaḥ sukhaduḥkhayoḥ / āgame yadi vāpāye na tatra glapayen manaḥ // 3.176.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) daivaṃ puruṣakāreṇa ko nivartitum arhati / daivam eva paraṃ manye puruṣārtho nirarthakaḥ // 3.176.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya daivopaghātād dhi bhujavīryavyapāśrayam / imām avasthāṃ saṃprāptam animittam ihādya mām // 3.176.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kiṃ tu nādyānuśocāmi tathātmānaṃ vināśitam / yathā tu vipine nyastān bhrātṝn rājyaparicyutān // 3.176.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) himavāṃś ca sudurgo 'yaṃ yakṣarākṣasasaṃkulaḥ / māṃ ca te samudīkṣantaḥ prapatiṣyanti vihvalāḥ // 3.176.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinaṣṭam atha vā śrutvā bhaviṣyanti nirudyamāḥ / dharmaśīlā mayā te hi bādhyante rājyagṛddhinā // 3.176.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā nārjuno dhīmān viṣādam upayāsyati / sarvāstravid anādhṛṣyo devagandharvarākṣasaiḥ // 3.176.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samarthaḥ sa mahābāhur ekāhnā sumahābalaḥ / devarājam api sthānāt pracyāvayitum ojasā // 3.176.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ punar dhṛtarāṣṭrasya putraṃ durdyūtadevinam / vidviṣṭaṃ sarvalokasya dambhalobhaparāyaṇam // 3.176.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātaraṃ caiva śocāmi kṛpaṇāṃ putragṛddhinīm / yāsmākaṃ nityam āśāste mahattvam adhikaṃ paraiḥ // 3.176.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu tasyānāthāyā madvināśād bhujaṃgama / aphalās te bhaviṣyanti mayi sarve manorathāḥ // 3.176.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nakulaḥ sahadevaś ca yamajau guruvartinau / madbāhubalasaṃstabdhau nityaṃ puruṣamāninau // 3.176.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirutsāhau bhaviṣyete bhraṣṭavīryaparākramau / madvināśāt paridyūnāv iti me vartate matiḥ // 3.176.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃvidhaṃ bahu tadā vilalāpa vṛkodaraḥ / bhujaṃgabhogasaṃruddho nāśakac ca viceṣṭitum // 3.176.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tu kaunteya babhūvāsvasthacetanaḥ / aniṣṭadarśanān ghorān utpātān paricintayan // 3.176.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāruṇaṃ hy aśivaṃ nādaṃ śivā dakṣiṇataḥ sthitā / dīptāyāṃ diśi vitrastā rauti tasyāśramasya ha // 3.176.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekapakṣākṣicaraṇā vartikā ghoradarśanā / rudhiraṃ vamantī dadṛśe pratyādityam apasvarā // 3.176.42 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) pravavāv anilo rūkṣaś caṇḍaḥ śarkarakarṣaṇaḥ / apasavyāni sarvāṇi mṛgapakṣirutāni ca // 3.176.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛṣṭhato vāyasaḥ kṛṣṇo yāhi yāhīti vāśati / muhur muhuḥ prasphurati dakṣiṇo 'sya bhujas tathā // 3.176.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) hṛdayaṃ caraṇaś cāpi vāmo 'sya parivartate / savyasyākṣṇo vikāraś cāpy aniṣṭaḥ samapadyata // 3.176.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dharmarājo medhāvī śaṅkamāno mahad bhayam / draupadīṃ paripapraccha kva bhīma iti bhārata // 3.176.46 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śaśaṃsa tasmai pāñcālī cirayātaṃ vṛkodaram / sa pratasthe mahābāhur dhaumyena sahito nṛpaḥ // 3.176.47 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) draupadyā rakṣaṇaṃ kāryam ity uvāca dhanaṃjayam / nakulaṃ sahadevaṃ ca vyādideśa dvijān prati // 3.176.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasya padam unnīya tasmād evāśramāt prabhuḥ / dadarśa pṛthivīṃ cihnair bhīmasya paricihnitām // 3.176.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhāvatas tasya vīrasya mṛgārthe vātaraṃhasaḥ / ūruvātavinirbhagnān drumān vyāvarjitān pathi // 3.176.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gatvā tais tadā cihnair dadarśa girigahvare / gṛhītaṃ bhujagendreṇa niśceṣṭam anujaṃ tathā // 3.176.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tam āsādya sarpabhogābhiveṣṭitam / dayitaṃ bhrātaraṃ vīram idaṃ vacanam abravīt // 3.177.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuntīmātaḥ katham imām āpadaṃ tvam avāptavān / kaś cāyaṃ parvatābhogapratimaḥ pannagottamaḥ // 3.177.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa dharmarājam ālakṣya bhrātā bhrātaram agrajam / kathayām āsa tat sarvaṃ grahaṇādi viceṣṭitam // 3.177.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devo vā yadi vā daitya urago vā bhavān yadi / satyaṃ sarpa vaco brūhi pṛcchati tvāṃ yudhiṣṭhiraḥ // 3.177.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim āhṛtya viditvā vā prītis te syād bhujaṃgama / kim āhāraṃ prayacchāmi kathaṃ muñced bhavān imam // 3.177.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nahuṣo nāma rājāham āsaṃ pūrvas tavānagha / prathitaḥ pañcamaḥ somād āyoḥ putro narādhipa // 3.177.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kratubhis tapasā caiva svādhyāyena damena ca / trailokyaiśvaryam avyagraṃ prāpto vikramaṇena ca // 3.177.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad aiśvaryaṃ samāsādya darpo mām agamat tadā / sahasraṃ hi dvijātīnām uvāha śibikāṃ mama // 3.177.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiśvaryamadamatto 'ham avamanya tato dvijān / imām agastyena daśām ānītaḥ pṛthivīpate // 3.177.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na tu mām ajahāt prajñā yāvad adyeti pāṇḍava / tasyaivānugrahād rājann agastyasya mahātmanaḥ // 3.177.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭhe kāle mamāhāraḥ prāpto 'yam anujas tava / nāham enaṃ vimokṣyāmi na cānyam abhikāmaye // 3.177.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśnān uccāritāṃs tu tvaṃ vyāhariṣyasi cen mama / atha paścād vimokṣyāmi bhrātaraṃ te vṛkodaram // 3.177.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūhi sarpa yathākāmaṃ prativakṣyāmi te vacaḥ / api cec chaknuyāṃ prītim āhartuṃ te bhujaṃgama // 3.177.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedyaṃ yad brāhmaṇeneha tad bhavān vetti kevalam / sarparāja tataḥ śrutvā prativakṣyāmi te vacaḥ // 3.177.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇaḥ ko bhaved rājan vedyaṃ kiṃ ca yudhiṣṭhira / bravīhy atimatiṃ tvāṃ hi vākyair anumimīmahe // 3.177.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyaṃ dānaṃ kṣamā śīlam ānṛśaṃsyaṃ damo ghṛṇā / dṛśyante yatra nāgendra sa brāhmaṇa iti smṛtaḥ // 3.177.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedyaṃ sarpa paraṃ brahma nirduḥkham asukhaṃ ca yat / yatra gatvā na śocanti bhavataḥ kiṃ vivakṣitam // 3.177.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cāturvarṇyaṃ pramāṇaṃ ca satyaṃ ca brahma caiva ha / śūdreṣv api ca satyaṃ ca dānam akrodha eva ca // 3.177.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānṛśaṃsyam ahiṃsā ca ghṛṇā caiva yudhiṣṭhira // 3.177.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vedyaṃ yac cāttha nirduḥkham asukhaṃ ca narādhipa / tābhyāṃ hīnaṃ padaṃ cānyan na tad astīti lakṣaye // 3.177.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdre caitad bhavel lakṣyaṃ dvije tac ca na vidyate / na vai śūdro bhavec chūdro brāhmaṇo na ca brāhmaṇaḥ // 3.177.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) yatraital lakṣyate sarpa vṛttaṃ sa brāhmaṇaḥ smṛtaḥ / yatraitan na bhavet sarpa taṃ śūdram iti nirdiśet // 3.177.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat punar bhavatā proktaṃ na vedyaṃ vidyateti ha / tābhyāṃ hīnam atītyātra padaṃ nāstīti ced api // 3.177.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mataṃ sarpa tābhyāṃ hīnaṃ na vidyate / yathā śītoṣṇayor madhye bhaven noṣṇaṃ na śītatā // 3.177.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vai sukhaduḥkhābhyāṃ hīnam asti padaṃ kva cit / eṣā mama matiḥ sarpa yathā vā manyate bhavān // 3.177.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi te vṛttato rājan brāhmaṇaḥ prasamīkṣitaḥ / vyarthā jātis tadāyuṣman kṛtir yāvan na dṛśyate // 3.177.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātir atra mahāsarpa manuṣyatve mahāmate / saṃkarāt sarvavarṇānāṃ duṣparīkṣyeti me matiḥ // 3.177.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve sarvāsv apatyāni janayanti yadā narāḥ / vāṅ maithunam atho janma maraṇaṃ ca samaṃ nṛṇām // 3.177.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam ārṣaṃ pramāṇaṃ ca ye yajāmaha ity api / tasmāc chīlaṃ pradhāneṣṭaṃ vidur ye tattvadarśinaḥ // 3.177.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṅ nābhivardhanāt puṃso jātakarma vidhīyate / tatrāsya mātā sāvitrī pitā tv ācārya ucyate // 3.177.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vṛttyā śūdrasamo hy eṣa yāvad vede na jāyate / asminn evaṃ matidvaidhe manuḥ svāyambhuvo 'bravīt // 3.177.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtakṛtyāḥ punar varṇā yadi vṛttaṃ na vidyate / saṃkaras tatra nāgendra balavān prasamīkṣitaḥ // 3.177.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatredānīṃ mahāsarpa saṃskṛtaṃ vṛttam iṣyate / taṃ brāhmaṇam ahaṃ pūrvam uktavān bhujagottama // 3.177.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ viditavedyasya tava vākyaṃ yudhiṣṭhira / bhakṣayeyam ahaṃ kasmād bhrātaraṃ te vṛkodaram // 3.177.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān etādṛśo loke vedavedāṅgapāragaḥ / brūhi kiṃ kurvataḥ karma bhaved gatir anuttamā // 3.178.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pātre dattvā priyāṇy uktvā satyam uktvā ca bhārata / ahiṃsānirataḥ svargaṃ gacched iti matir mama // 3.178.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānād vā sarpa satyād vā kim ato guru dṛśyate / ahiṃsāpriyayoś caiva gurulāghavam ucyatām // 3.178.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāne ratatvaṃ satyaṃ ca ahiṃsā priyam eva ca / eṣāṃ kāryagarīyastvād dṛśyate gurulāghavam // 3.178.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kasmāc cid dānayogād dhi satyam eva viśiṣyate / satyavākyāc ca rājendra kiṃ cid dānaṃ viśiṣyate // 3.178.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eva maheṣvāsa priyavākyān mahīpate / ahiṃsā dṛśyate gurvī tataś ca priyam iṣyate // 3.178.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etad bhaved rājan kāryāpekṣam anantaram / yad abhipretam anyat te brūhi yāvad bravīmy aham // 3.178.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ svarge gatiḥ sarpa karmaṇāṃ ca phalaṃ dhruvam / aśarīrasya dṛśyeta viṣayāṃś ca bravīhi me // 3.178.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tisro vai gatayo rājan paridṛṣṭāḥ svakarmabhiḥ / mānuṣyaṃ svargavāsaś ca tiryagyoniś ca tat tridhā // 3.178.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vai mānuṣāl lokād dānādibhir atandritaḥ / ahiṃsārthasamāyuktaiḥ kāraṇaiḥ svargam aśnute // 3.178.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viparītaiś ca rājendra kāraṇair mānuṣo bhavet / tiryagyonis tathā tāta viśeṣaś cātra vakṣyate // 3.178.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmakrodhasamāyukto hiṃsālobhasamanvitaḥ / manuṣyatvāt paribhraṣṭas tiryagyonau prasūyate // 3.178.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tiryagyonyāṃ pṛthagbhāvo manuṣyatve vidhīyate / gavādibhyas tathāśvebhyo devatvam api dṛśyate // 3.178.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yam etā gatīḥ sarvā jantuś carati kāryavān / nitye mahati cātmānam avasthāpayate nṛpa // 3.178.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāto jātaś ca balavān bhuṅkte cātmā sa dehavān / phalārthas tāta niṣpṛktaḥ prajālakṣaṇabhāvanaḥ // 3.178.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śabde sparśe ca rūpe ca tathaiva rasagandhayoḥ / tasyādhiṣṭhānam avyagraṃ brūhi sarpa yathātatham // 3.178.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ na gṛhṇāsi viṣayān yugapat tvaṃ mahāmate / etāvad ucyatāṃ coktaṃ sarvaṃ pannagasattama // 3.178.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yad ātmadravyam āyuṣman dehasaṃśrayaṇānvitam / karaṇādhiṣṭhitaṃ bhogān upabhuṅkte yathāvidhi // 3.178.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānaṃ caivātra buddhiś ca manaś ca bharatarṣabha / tasya bhogādhikaraṇe karaṇāni nibodha me // 3.178.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) manasā tāta paryeti kramaśo viṣayān imān / viṣayāyatanasthena bhūtātmā kṣetraniḥsṛtaḥ // 3.178.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra cāpi naravyāghra mano jantor vidhīyate / tasmād yugapad asyātra grahaṇaṃ nopapadyate // 3.178.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ātmā puruṣavyāghra bhruvor antaram āśritaḥ / dravyeṣu sṛjate buddhiṃ vividheṣu parāvarām // 3.178.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddher uttarakālaṃ ca vedanā dṛśyate budhaiḥ / eṣa vai rājaśārdūla vidhiḥ kṣetrajñabhāvanaḥ // 3.178.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasaś cāpi buddheś ca brūhi me lakṣaṇaṃ param / etad adhyātmaviduṣāṃ paraṃ kāryaṃ vidhīyate // 3.178.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) buddhir ātmānugā tāta utpātena vidhīyate / tadāśritā hi saṃjñaiṣā vidhis tasyaiṣaṇe bhavet // 3.178.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddher guṇavidhir nāsti manas tu guṇavad bhavet / buddhir utpadyate kārye manas tūtpannam eva hi // 3.178.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad viśeṣaṇaṃ tāta manobuddhyor mayeritam / tvam apy atrābhisaṃbuddhaḥ kathaṃ vā manyate bhavān // 3.178.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho buddhimatāṃ śreṣṭha śubhā buddhir iyaṃ tava / viditaṃ veditavyaṃ te kasmān mām anupṛcchasi // 3.178.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvajñaṃ tvāṃ kathaṃ moha āviśat svargavāsinam / evam adbhutakarmāṇam iti me saṃśayo mahān // 3.178.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suprajñam api cec chūram ṛddhir mohayate naram / vartamānaḥ sukhe sarvo nāvaitīti matir mama // 3.178.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ham aiśvaryamohena madāviṣṭo yudhiṣṭhira / patitaḥ pratisaṃbuddhas tvāṃ tu saṃbodhayāmy aham // 3.178.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaṃ kāryaṃ mahārāja tvayā mama paraṃtapa / kṣīṇaḥ śāpaḥ sukṛcchro me tvayā saṃbhāṣya sādhunā // 3.178.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi divi divyena vimānena caran purā / abhimānena mattaḥ san kaṃ cin nānyam acintayam // 3.178.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmarṣidevagandharvayakṣarākṣasakiṃnarāḥ / karān mama prayacchanti sarve trailokyavāsinaḥ // 3.178.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakṣuṣā yaṃ prapaśyāmi prāṇinaṃ pṛthivīpate / tasya tejo harāmy āśu tad dhi dṛṣṭibalaṃ mama // 3.178.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmarṣīṇāṃ sahasraṃ hi uvāha śibikāṃ mama / sa mām apanayo rājan bhraṃśayām āsa vai śriyaḥ // 3.178.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra hy agastyaḥ pādena vahan spṛṣṭo mayā muniḥ / adṛṣṭena tato 'smy ukto dhvaṃsa sarpeti vai ruṣā // 3.178.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tasmād vimānāgrāt pracyutaś cyutabhūṣaṇaḥ / prapatan bubudhe ''tmānaṃ vyālībhūtam adhomukham // 3.178.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayācaṃ tam ahaṃ vipraṃ śāpasyānto bhaved iti / ajñānāt saṃpravṛttasya bhagavan kṣantum arhasi // 3.178.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa mām uvācedaṃ prapatantaṃ kṛpānvitaḥ / yudhiṣṭhiro dharmarājaḥ śāpāt tvāṃ mokṣayiṣyati // 3.178.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) abhimānasya ghorasya balasya ca narādhipa / phale kṣīṇe mahārāja phalaṃ puṇyam avāpsyasi // 3.178.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato me vismayo jātas tad dṛṣṭvā tapaso balam / brahma ca brāhmaṇatvaṃ ca yena tvāham acūcudam // 3.178.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyaṃ damas tapo yogam ahiṃsā dānanityatā / sādhakāni sadā puṃsāṃ na jātir na kulaṃ nṛpa // 3.178.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ariṣṭa eṣa te bhrātā bhīmo mukto mahābhujaḥ / svasti te 'stu mahārāja gamiṣyāmi divaṃ punaḥ // 3.178.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvājagaraṃ dehaṃ tyaktvā sa nahuṣo nṛpaḥ / divyaṃ vapuḥ samāsthāya gatas tridivam eva ha // 3.178.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiro 'pi dharmātmā bhrātrā bhīmena saṃgataḥ / dhaumyena sahitaḥ śrīmān āśramaṃ punar abhyagāt // 3.178.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dvijebhyaḥ sarvebhyaḥ sametebhyo yathātatham / kathayām āsa tat sarvaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 3.178.47 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tac chrutvā te dvijāḥ sarve bhrātaraś cāsya te trayaḥ / āsan suvrīḍitā rājan draupadī ca yaśasvinī // 3.178.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tu sarve dvijaśreṣṭhāḥ pāṇḍavānāṃ hitepsayā / maivam ity abruvan bhīmaṃ garhayanto 'sya sāhasam // 3.178.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavās tu bhayān muktaṃ prekṣya bhīmaṃ mahābalam / harṣam āhārayāṃ cakrur vijahruś ca mudā yutāḥ // 3.178.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nidāghāntakaraḥ kālaḥ sarvabhūtasukhāvahaḥ / tatraiva vasatāṃ teṣāṃ prāvṛṭ samabhipadyata // 3.179.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chādayanto mahāghoṣāḥ khaṃ diśaś ca balāhakāḥ / pravavarṣur divārātram asitāḥ satataṃ tadā // 3.179.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapātyayaniketāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ / apetārkaprabhājālāḥ savidyudvimalaprabhāḥ // 3.179.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virūḍhaśaṣpā pṛthivī mattadaṃśasarīsṛpā / babhūva payasā siktā śāntadhūmarajo 'ruṇā // 3.179.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na sma prajñāyate kiṃ cid ambhasā samavastṛte / samaṃ vā viṣamaṃ vāpi nadyo vā sthāvarāṇi vā // 3.179.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣubdhatoyā mahāghoṣāḥ śvasamānā ivāśugāḥ / sindhavaḥ śobhayāṃ cakruḥ kānanāni tapātyaye // 3.179.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadatāṃ kānanānteṣu śrūyante vividhāḥ svanāḥ / vṛṣṭibhis tāḍyamānānāṃ varāhamṛgapakṣiṇām // 3.179.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stokakāḥ śikhinaś caiva puṃskokilagaṇaiḥ saha / mattāḥ paripatanti sma dardurāś caiva darpitāḥ // 3.179.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bahuvidhākārā prāvṛṇ meghānunāditā / abhyatītā śivā teṣāṃ caratāṃ marudhanvasu // 3.179.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krauñcahaṃsagaṇākīrṇā śarat praṇihitābhavat / rūḍhakakṣavanaprasthā prasannajalanimnagā // 3.179.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vimalākāśanakṣatrā śarat teṣāṃ śivābhavat / mṛgadvijasamākīrṇā pāṇḍavānāṃ mahātmanām // 3.179.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyantaḥ śāntarajasaḥ kṣapā jaladaśītalāḥ / grahanakṣatrasaṃghaiś ca somena ca virājitāḥ // 3.179.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca śītavāridharāḥ śivāḥ / nadīḥ puṣkariṇīś caiva dadṛśuḥ samalaṃkṛtāḥ // 3.179.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākāśanīkāśataṭāṃ nīpanīvārasaṃkulām / babhūva caratāṃ harṣaḥ puṇyatīrthāṃ sarasvatīm // 3.179.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) te vai mumudire vīrāḥ prasannasalilāṃ śivām / paśyanto dṛḍhadhanvānaḥ paripūrṇāṃ sarasvatīm // 3.179.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ puṇyatamā rātriḥ parvasaṃdhau sma śāradī / tatraiva vasatām āsīt kārttikī janamejaya // 3.179.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyakṛdbhir mahāsattvais tāpasaiḥ saha pāṇḍavāḥ / tat sarvaṃ bharataśreṣṭhāḥ samūhur yogam uttamam // 3.179.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tamisrābhyudaye tasmin dhaumyena saha pāṇḍavāḥ / sūtaiḥ paurogavaiś caiva kāmyakaṃ prayayur vanam // 3.179.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmyakaṃ prāpya kaunteyā yudhiṣṭhirapurogamāḥ / kṛtātithyā munigaṇair niṣeduḥ saha kṛṣṇayā // 3.180.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas tān pariviśvastān vasataḥ pāṇḍunandanān / brāhmaṇā bahavas tatra samantāt paryavārayan // 3.180.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīd dvijaḥ kaś cid arjunasya priyaḥ sakhā / eṣyatīha mahābāhur vaśī śaurir udāradhīḥ // 3.180.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditā hi harer yūyam ihāyātāḥ kurūdvahāḥ / sadā hi darśanākāṅkṣī śreyo 'nveṣī ca vo hariḥ // 3.180.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahuvatsarajīvī ca mārkaṇḍeyo mahātapāḥ / svādhyāyatapasā yuktaḥ kṣipraṃ yuṣmān sameṣyati // 3.180.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva tasya bruvataḥ pratyadṛṣyata keśavaḥ / sainyasugrīvayuktena rathena rathināṃ varaḥ // 3.180.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) maghavān iva paulomyā sahitaḥ satyabhāmayā / upāyād devakīputro didṛkṣuḥ kurusattamān // 3.180.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avatīrya rathāt kṛṣṇo dharmarājaṃ yathāvidhi / vavande mudito dhīmān bhīmaṃ ca balināṃ varam // 3.180.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjayām āsa dhaumyaṃ ca yamābhyām abhivāditaḥ / pariṣvajya guḍākeśaṃ draupadīṃ paryasāntvayat // 3.180.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā phalgunaṃ vīraṃ cirasya priyam āgatam / paryaṣvajata dāśārhaḥ punaḥ punar ariṃdamam // 3.180.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva satyabhāmāpi draupadīṃ pariṣasvaje / pāṇḍavānāṃ priyāṃ bhāryāṃ kṛṣṇasya mahiṣī priyā // 3.180.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pāṇḍavāḥ sarve sabhāryāḥ sapurohitāḥ / ānarcuḥ puṇḍarīkākṣaṃ parivavruś ca sarvaśaḥ // 3.180.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇas tu pārthena sametya vidvān; dhanaṃjayenāsuratarjanena / babhau yathā bhūtapatir mahātmā; sametya sākṣād bhagavān guhena // 3.180.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ samastāni kirīṭamālī; vaneṣu vṛttāni gadāgrajāya / uktvā yathāvat punar anvapṛcchat; kathaṃ subhadrā ca tathābhimanyuḥ // 3.180.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa pūjayitvā madhuhā yathāvat; pārthāṃś ca kṛṣṇāṃ ca purohitaṃ ca / uvāca rājānam abhipraśaṃsan; yudhiṣṭhiraṃ tatra sahopaviśya // 3.180.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dharmaḥ paraḥ pāṇḍava rājyalābhāt; tasyārtham āhus tapa eva rājan / satyārjavābhyāṃ caratā svadharmaṃ; jitas tavāyaṃ ca paraś ca lokaḥ // 3.180.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] adhītam agre caratā vratāni; samyag dhanurvedam avāpya kṛtsnam / kṣātreṇa dharmeṇa vasūni labdhvā; sarve hy avāptāḥ kratavaḥ purāṇāḥ // 3.180.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na grāmyadharmeṣu ratis tavāsti; kāmān na kiṃ cit kuruṣe narendra / na cārthalobhāt prajahāsi dharmaṃ; tasmāt svabhāvād asi dharmarājaḥ // 3.180.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dānaṃ ca satyaṃ ca tapaś ca rājañ; śraddhā ca śāntiś ca dhṛtiḥ kṣamā ca / avāpya rāṣṭrāṇi vasūni bhogān; eṣā parā pārtha sadā ratis te // 3.180.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā janaughaḥ kurujāṅgalānāṃ; kṛṣṇāṃ sabhāyām avaśām apaśyat / apetadharmavyavahāravṛttaṃ; saheta tat pāṇḍava kas tvad anyaḥ // 3.180.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] asaṃśayaṃ sarvasamṛddhakāmaḥ; kṣipraṃ prajāḥ pālayitāsi samyak / ime vayaṃ nigrahaṇe kurūṇāṃ; yadi pratijñā bhavataḥ samāptā // 3.180.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dhaumyaṃ ca kṛṣṇāṃ ca yudhiṣṭhiraṃ ca; yamau ca bhīmaṃ ca daśārhasiṃhaḥ / uvāca diṣṭyā bhavatāṃ śivena; prāptaḥ kirīṭī muditaḥ kṛtāstraḥ // 3.180.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] provāca kṛṣṇām api yājñasenīṃ; daśārhabhartā sahitaḥ suhṛdbhiḥ / kṛṣṇe dhanurvedaratipradhānāḥ; satyavratās te śiśavaḥ suśīlāḥ // 3.180.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sadbhiḥ sadaivācaritaṃ samādhiṃ; caranti putrās tava yājñaseni // 3.180.23.2 ajñātasamavṛtta [6: sy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) rājyena rāṣṭraiś ca nimantryamāṇāḥ; pitrā ca kṛṣṇe tava sodaraiś ca / na yajñasenasya na mātulānāṃ; gṛheṣu bālā ratim āpnuvanti // 3.180.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ānartam evābhimukhāḥ śivena; gatvā dhanurvedaratipradhānāḥ / tavātmajā vṛṣṇipuraṃ praviśya; na daivatebhyaḥ spṛhayanti kṛṣṇe // 3.180.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathā tvam evārhasi teṣu vṛttiṃ; prayoktum āryā ca yathaiva kuntī / teṣv apramādena sadā karoti; tathā ca bhūyaś ca tathā subhadrā // 3.180.26 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathāniruddhasya yathābhimanyor; yathā sunīthasya yathaiva bhānoḥ / tathā vinetā ca gatiś ca kṛṣṇe; tavātmajānām api raukmiṇeyaḥ // 3.180.27 upendravajrā [11: jtjgg] gadāsicarmagrahaṇeṣu śūrān; astreṣu śikṣāsu rathāśvayāne / samyag vinetā vinayaty atandrīs; tāṃś cābhimanyuḥ satataṃ kumāraḥ // 3.180.28 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa cāpi samyak praṇidhāya śikṣām; astrāṇi caiṣāṃ guruvat pradāya / tavātmajānāṃ ca tathābhimanyoḥ; parākramais tuṣyati raukmiṇeyaḥ // 3.180.29 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā vihāraṃ prasamīkṣamāṇāḥ; prayānti putrās tava yājñaseni / ekaikam eṣām anuyānti tatra; rathāś ca yānāni ca dantinaś ca // 3.180.30 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athābravīd dharmarājaṃ tu kṛṣṇo; daśārhayodhāḥ kukurāndhakāś ca / ete nideśaṃ tava pālayanti; tiṣṭhanti yatrecchasi tatra rājan // 3.180.31 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] āvartatāṃ kārmukavegavātā; halāyudhapragrahaṇā madhūnām / senā tavārtheṣu narendra yattā; sasādipattyaśvarathā sanāgā // 3.180.32 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prasthāpyatāṃ pāṇḍava dhārtarāṣṭraḥ; suyodhanaḥ pāpakṛtāṃ variṣṭhaḥ / sa sānubandhaḥ sasuhṛdgaṇaś ca; saubhasya saubhādhipateś ca mārgam // 3.180.33 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kāmaṃ tathā tiṣṭha narendra tasmin; yathā kṛtas te samayaḥ sabhāyām / dāśārhayodhais tu sasādiyodhaṃ; pratīkṣatāṃ nāgapuraṃ bhavantam // 3.180.34 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vyapetamanyur vyapanītapāpmā; vihṛtya yatrecchasi tatra kāmam / tataḥ samṛddhaṃ prathamaṃ viśokaḥ; prapatsyase nāgapuraṃ sarāṣṭram // 3.180.35 upendravajrā [11: jtjgg] tatas tad ājñāya mataṃ mahātmā; yathāvad uktaṃ puruṣottamena / praśasya viprekṣya ca dharmarājaḥ; kṛtāñjaliḥ keśavam ity uvāca // 3.180.36 upendravajrā [11: jtjgg] asaṃśayaṃ keśava pāṇḍavānāṃ; bhavān gatis tvaccharaṇā hi pārthāḥ / kālodaye tac ca tataś ca bhūyaḥ; kartā bhavān karma na saṃśayo 'sti // 3.180.37 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathāpratijñaṃ vihṛtaś ca kālaḥ; sarvāḥ samā dvādaśa nirjaneṣu / ajñātacaryāṃ vidhivat samāpya; bhavadgatāḥ keśava pāṇḍaveyāḥ // 3.180.38 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathā vadati vārṣṇeye dharmarāje ca bhārata / atha paścāt tapovṛddho bahuvarṣasahasradhṛk // 3.180.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyadṛṣyata dharmātmā mārkaṇḍeyo mahātapāḥ // 3.180.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam āgatam ṛṣiṃ vṛddhaṃ bahuvarṣasahasriṇam / ānarcur brāhmaṇāḥ sarve kṛṣṇaś ca saha pāṇḍavaiḥ // 3.180.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam arcitaṃ suviṣvastam āsīnam ṛṣisattamam / brāhmaṇānāṃ matenāha pāṇḍavānāṃ ca keśavaḥ // 3.180.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśrūṣavaḥ pāṇḍavās te brāhmaṇāś ca samāgatāḥ / draupadī satyabhāmā ca tathāhaṃ paramaṃ vacaḥ // 3.180.42 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) purāvṛttāḥ kathāḥ puṇyāḥ sadācārāḥ sanātanāḥ / rājñāṃ strīṇām ṛṣīṇāṃ ca mārkaṇḍeya vicakṣva naḥ // 3.180.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu tatropaviṣṭeṣu devarṣir api nāradaḥ / ājagāma viśuddhātmā pāṇḍavān avalokakaḥ // 3.180.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam apy atha mahātmānaṃ sarve tu puruṣarṣabhāḥ / pādyārghyābhyāṃ yathānyāyam upatasthur manīṣiṇam // 3.180.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradas tv atha devarṣir jñātvā tāṃs tu kṛtakṣaṇān / mārkaṇḍeyasya vadatas tāṃ kathām anvamodata // 3.180.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) uvāca cainaṃ kālajñaḥ smayann iva sa nāradaḥ / brahmarṣe kathyatāṃ yat te pāṇḍaveṣu vivakṣitam // 3.180.47 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca mārkaṇḍeyo mahātapāḥ / kṣaṇaṃ kurudhvaṃ vipulam ākhyātavyaṃ bhaviṣyati // 3.180.48 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) evam uktāḥ kṣaṇaṃ cakruḥ pāṇḍavāḥ saha tair dvijaiḥ / madhyaṃdine yathādityaṃ prekṣantas taṃ mahāmunim // 3.180.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vivakṣantam ālakṣya kururājo mahāmunim / kathāsaṃjananārthāya codayām āsa pāṇḍavaḥ // 3.181.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān daivatadaityānām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām / rājarṣīṇāṃ ca sarveṣāṃ caritajñaḥ sanātanaḥ // 3.181.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sevyaś copāsitavyaś ca mato naḥ kāṅkṣitaś ciram / ayaṃ ca devakīputraḥ prāpto 'smān avalokakaḥ // 3.181.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavaty eva hi me buddhir dṛṣṭvātmānaṃ sukhāc cyutam / dhārtarāṣṭrāṃś ca durvṛttān ṛdhyataḥ prekṣya sarvaśaḥ // 3.181.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇaḥ puruṣaḥ kartā śubhasyāpy aśubhasya ca / svaphalaṃ tad upāśnāti kathaṃ kartā svid īśvaraḥ // 3.181.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā sukhaduḥkheṣu nṛṇāṃ brahmavidāṃ vara / iha vā kṛtam anveti paradehe 'tha vā punaḥ // 3.181.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dehī ca dehaṃ saṃtyajya mṛgyamāṇaḥ śubhāśubhaiḥ / kathaṃ saṃyujyate pretya iha vā dvijasattama // 3.181.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aihalaukikam evaitad utāho pāralaukikam / kva ca karmāṇi tiṣṭhanti jantoḥ pretasya bhārgava // 3.181.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvadyukto 'yam anupraśno yathāvad vadatāṃ vara / viditaṃ veditavyaṃ te sthityartham anupṛcchasi // 3.181.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra te vartayiṣyāmi tad ihaikamanāḥ śṛṇu / yathehāmutra ca naraḥ sukhaduḥkham upāśnute // 3.181.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nirmalāni śarīrāṇi viśuddhāni śarīriṇām / sasarja dharmatantrāṇi pūrvotpannaḥ prajāpatiḥ // 3.181.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amoghabalasaṃkalpāḥ suvratāḥ satyavādinaḥ / brahmabhūtā narāḥ puṇyāḥ purāṇāḥ kurunandana // 3.181.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve devaiḥ samāyānti svacchandena nabhastalam / tataś ca punar āyānti sarve svacchandacāriṇaḥ // 3.181.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svacchandamaraṇāś cāsan narāḥ svacchandajīvinaḥ / alpabādhā nirātaṅkā siddhārthā nirupadravāḥ // 3.181.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draṣṭāro devasaṃghānām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām / pratyakṣāḥ sarvadharmāṇāṃ dāntā vigatamatsarāḥ // 3.181.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsan varṣasahasrāṇi tathā putrasahasriṇaḥ / tataḥ kālāntare 'nyasmin pṛthivītalacāriṇaḥ // 3.181.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmakrodhābhibhūtās te māyāvyājopajīvinaḥ / lobhamohābhibhūtāś ca tyaktā devais tato narāḥ // 3.181.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśubhaiḥ karmabhiḥ pāpās tiryaṅ narakagāminaḥ / saṃsāreṣu vicitreṣu pacyamānāḥ punaḥ punaḥ // 3.181.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mogheṣṭā moghasaṃkalpā moghajñānā vicetasaḥ / sarvātiśaṅkinaś caiva saṃvṛttāḥ kleśabhāginaḥ // 3.181.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśubhaiḥ karmabhiś cāpi prāyaśaḥ paricihnitāḥ // 3.181.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dauṣkulyā vyādhibahulā durātmāno 'pratāpinaḥ / bhavanty alpāyuṣaḥ pāpā raudrakarmaphalodayāḥ // 3.181.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nāthantaḥ sarvakāmānāṃ nāstikā bhinnasetavaḥ // 3.181.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jantoḥ pretasya kaunteya gatiḥ svair iha karmabhiḥ / prājñasya hīnabuddheś ca karmakośaḥ kva tiṣṭhati // 3.181.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kvasthas tat samupāśnāti sukṛtaṃ yadi vetarat / iti te darśanaṃ yac ca tatrāpy anunayaṃ śṛṇu // 3.181.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam ādiśarīreṇa devasṛṣṭena mānavaḥ / śubhānām aśubhānāṃ ca kurute saṃcayaṃ mahat // 3.181.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣo 'nte prahāyedaṃ kṣīṇaprāyaṃ kalevaram / saṃbhavaty eva yugapad yonau nāsty antarābhavaḥ // 3.181.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatrāsya svakṛtaṃ karma chāyevānugataṃ sadā / phalaty atha sukhārho vā duḥkhārho vāpi jāyate // 3.181.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtāntavidhisaṃyuktaḥ sa jantur lakṣaṇaiḥ śubhaiḥ / aśubhair vā nirādāno lakṣyate jñānadṛṣṭibhiḥ // 3.181.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā tāvad abuddhīnāṃ gatir uktā yudhiṣṭhira / ataḥ paraṃ jñānavatāṃ nibodha gatim uttamām // 3.181.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) manuṣyās taptatapasaḥ sarvāgamaparāyaṇāḥ / sthiravratāḥ satyaparā guruśuśrūṣaṇe ratāḥ // 3.181.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) suśīlāḥ śuklajātīyāḥ kṣāntā dāntāḥ sutejasaḥ / śubhayonyantaragatāḥ prāyaśaḥ śubhalakṣaṇāḥ // 3.181.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jitendriyatvād vaśinaḥ śuklatvān mandarogiṇaḥ / alpabādhaparitrāsād bhavanti nirupadravāḥ // 3.181.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) cyavantaṃ jāyamānaṃ ca garbhasthaṃ caiva sarvaśaḥ / svam ātmānaṃ paraṃ caiva budhyante jñānacakṣuṣaḥ // 3.181.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmabhūmim imāṃ prāpya punar yānti surālayam // 3.181.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kiṃ cid daivād dhaṭhāt kiṃ cit kiṃ cid eva svakarmabhiḥ / prāpnuvanti narā rājan mā te 'stv anyā vicāraṇā // 3.181.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imām atropamāṃ cāpi nibodha vadatāṃ vara / manuṣyaloke yac chreyaḥ paraṃ manye yudhiṣṭhira // 3.181.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) iha vaikasya nāmutra amutraikasya no iha / iha cāmutra caikasya nāmutraikasya no iha // 3.181.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanāni yeṣāṃ vipulāni santi; nityaṃ ramante suvibhūṣitāṅgāḥ / teṣām ayaṃ śatruvaraghna loko; nāsau sadā dehasukhe ratānām // 3.181.35 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ye yogayuktās tapasi prasaktāḥ; svādhyāyaśīlā jarayanti dehān / jitendriyā bhūtahite niviṣṭās; teṣām asau nāyam arighna lokaḥ // 3.181.36 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ye dharmam eva prathamaṃ caranti; dharmeṇa labdhvā ca dhanāni kāle / dārān avāpya kratubhir yajante; teṣām ayaṃ caiva paraś ca lokaḥ // 3.181.37 indravajrā [11: ttjgg] ye naiva vidyāṃ na tapo na dānaṃ; na cāpi mūḍhāḥ prajane yatante / na cādhigacchanti sukhāny abhāgyās; teṣām ayaṃ caiva paraś ca nāsti // 3.181.38 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarve bhavantas tv ativīryasattvā; divyaujasaḥ saṃhananopapannāḥ / lokād amuṣmād avaniṃ prapannāḥ; svadhītavidyāḥ surakāryahetoḥ // 3.181.39 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kṛtvaiva karmāṇi mahānti śūrās; tapodamācāravihāraśīlāḥ / devān ṛṣīn pretagaṇāṃś ca sarvān; saṃtarpayitvā vidhinā pareṇa // 3.181.40 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] svargaṃ paraṃ puṇyakṛtāṃ nivāsaṃ; krameṇa saṃprāpsyatha karmabhiḥ svaiḥ / mā bhūd viśaṅkā tava kauravendra; dṛṣṭvātmanaḥ kleśam imaṃ sukhārha // 3.181.41 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mārkaṇḍeyaṃ mahātmānam ūcuḥ pāṇḍusutās tadā / māhātmyaṃ dvijamukhyānāṃ śrotum icchāma kathyatām // 3.182.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa bhagavān mārkaṇḍeyo mahātapāḥ / uvāca sumahātejāḥ sarvaśāstraviśāradaḥ // 3.182.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) haihayānāṃ kulakaro rājā parapuraṃjayaḥ / kumāro rūpasaṃpanno mṛgayām acarad balī // 3.182.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) caramāṇas tu so 'raṇye tṛṇavīrutsamāvṛte / kṛṣṇājinottarāsaṅgaṃ dadarśa munim antike // 3.182.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tena nihato 'raṇye manyamānena vai mṛgam // 3.182.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vyathitaḥ karma tat kṛtvā śokopahatacetanaḥ / jagāma haihayānāṃ vai sakāśaṃ prathitātmanām // 3.182.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñāṃ rājīvanetrosau kumāraḥ pṛthivīpate / teṣāṃ ca tad yathāvṛttaṃ kathayām āsa vai tadā // 3.182.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ cāpi hiṃsitaṃ tāta muniṃ mūlaphalāśinam / śrutvā dṛṣṭvā ca te tatra babhūvur dīnamānasāḥ // 3.182.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasyāyam iti te sarve mārgamāṇās tatas tataḥ / jagmuś cāriṣṭanemes te tārkṣyasyāśramam añjasā // 3.182.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'bhivādya mahātmānaṃ taṃ muniṃ saṃśitavratam / tasthuḥ sarve sa tu munis teṣāṃ pūjām athāharat // 3.182.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te tam ūcur mahātmānaṃ na vayaṃ satkriyāṃ mune / tvatto 'rhāḥ karmadoṣeṇa brāhmaṇo hiṃsito hi naḥ // 3.182.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān abravīt sa viprarṣiḥ kathaṃ vo brāhmaṇo hataḥ / kva cāsau brūta sahitāḥ paśyadhvaṃ me tapobalam // 3.182.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te tu tat sarvam akhilam ākhyāyāsmai yathātatham / nāpaśyaṃs tam ṛṣiṃ tatra gatāsuṃ te samāgatāḥ // 3.182.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anveṣamāṇāḥ savrīḍāḥ svapnavad gatamānasāḥ // 3.182.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tān abravīt tatra munis tārkṣyaḥ parapuraṃjayaḥ / syād ayaṃ brāhmaṇaḥ so 'tha yo yuṣmābhir vināśitaḥ // 3.182.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) putro hy ayaṃ mama nṛpās tapobalasamanvitaḥ // 3.182.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) te tu dṛṣṭvaiva tam ṛṣiṃ vismayaṃ paramaṃ gatāḥ / mahad āścaryam iti vai vibruvāṇā mahīpate // 3.182.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) mṛto hy ayam ato dṛṣṭaḥ kathaṃ jīvitam āptavān / kim etat tapaso vīryaṃ yenāyaṃ jīvitaḥ punaḥ // 3.182.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāma viprarṣe yadi śrotavyam ity uta // 3.182.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa tān uvāca nāsmākaṃ mṛtyuḥ prabhavate nṛpāḥ / kāraṇaṃ vaḥ pravakṣyāmi hetuyogaṃ samāsataḥ // 3.182.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyam evābhijānīmo nānṛte kurmahe manaḥ / svadharmam anutiṣṭhāmas tasmān mṛtyubhayaṃ na naḥ // 3.182.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad brāhmaṇānāṃ kuśalaṃ tad eṣāṃ kathayāmahe / naiṣāṃ duścaritaṃ brūmas tasmān mṛtyubhayaṃ na naḥ // 3.182.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atithīn annapānena bhṛtyān atyaśanena ca / tejasvideśavāsāc ca tasmān mṛtyubhayaṃ na naḥ // 3.182.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad vai leśamātraṃ vaḥ samākhyātaṃ vimatsarāḥ / gacchadhvaṃ sahitāḥ sarve na pāpād bhayam asti vaḥ // 3.182.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam astv iti te sarve pratipūjya mahāmunim / svadeśam agaman hṛṣṭā rājāno bharatarṣabha // 3.182.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūya eva tu māhātmyaṃ brāhmaṇānāṃ nibodha me / vainyo nāmeha rājarṣir aśvamedhāya dīkṣitaḥ // 3.183.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam atrir gantum ārebhe vittārtham iti naḥ śrutam // 3.183.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhūyo 'tha nānurudhyat sa dharmavyaktinidarśanāt / saṃcintya sa mahātejā vanam evānvarocayat // 3.183.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmapatnīṃ samāhūya putrāṃś cedam uvāca ha // 3.183.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prāpsyāmaḥ phalam atyantaṃ bahulaṃ nirupadravam / araṇyagamanaṃ kṣipraṃ rocatāṃ vo guṇādhikam // 3.183.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ bhāryā pratyuvācedaṃ dharmam evānurudhyatī / vainyaṃ gatvā mahātmānam arthayasva dhanaṃ bahu // 3.183.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa te dāsyati rājarṣir yajamāno 'rthine dhanam // 3.183.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tata ādāya viprarṣe pratigṛhya dhanaṃ bahu / bhṛtyān sutān saṃvibhajya tato vraja yathepsitam // 3.183.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) eṣa vai paramo dharmo dharmavidbhir udāhṛtaḥ // 3.183.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kathito me mahābhāge gautamena mahātmanā / vainyo dharmārthasaṃyuktaḥ satyavratasamanvitaḥ // 3.183.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tv asti tatra dveṣṭāro nivasanti hi me dvijāḥ / yathā me gautamaḥ prāha tato na vyavasāmy aham // 3.183.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatra sma vācaṃ kalyāṇīṃ dharmakāmārthasaṃhitām / mayoktām anyathā brūyus tatas te vai nirarthakām // 3.183.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gamiṣyāmi mahāprājñe rocate me vacas tava / gāś ca me dāsyate vainyaḥ prabhūtaṃ cārthasaṃcayam // 3.183.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā jagāmāśu vainyayajñaṃ mahātapāḥ / gatvā ca yajñāyatanam atris tuṣṭāva taṃ nṛpam // 3.183.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) rājan vainya tvam īśaś ca bhuvi tvaṃ prathamo nṛpaḥ / stuvanti tvāṃ munigaṇās tvad anyo nāsti dharmavit // 3.183.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam abravīd ṛṣis tatra vacaḥ kruddho mahātapāḥ / maivam atre punar brūyā na te prajñā samāhitā // 3.183.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra naḥ prathamaṃ sthātā mahendro vai prajāpatiḥ // 3.183.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athātrir api rājendra gautamaṃ pratyabhāṣata / ayam eva vidhātā ca yathaivendraḥ prajāpatiḥ // 3.183.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva muhyase mohān na prajñānaṃ tavāsti ha // 3.183.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jānāmi nāhaṃ muhyāmi tvaṃ vivakṣur vimuhyase / stoṣyase 'bhyudayaprepsus tasya darśanasaṃśrayāt // 3.183.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na vettha paramaṃ dharmaṃ na cāvaiṣi prayojanam / bālas tvam asi mūḍhaś ca vṛddhaḥ kenāpi hetunā // 3.183.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivadantau tathā tau tu munīnāṃ darśane sthitau / ye tasya yajñe saṃvṛttās te 'pṛcchanta kathaṃ tv imau // 3.183.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) praveśaḥ kena datto 'yam anayor vainyasaṃsadi / uccaiḥ samabhibhāṣantau kena kāryeṇa viṣṭhitau // 3.183.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paramadharmātmā kāśyapaḥ sarvadharmavit / vivādināv anuprāptau tāv ubhau pratyavedayat // 3.183.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīt sadasyāṃs tu gautamo munisattamān / āvayor vyāhṛtaṃ praśnaṃ śṛṇuta dvijapuṃgavāḥ // 3.183.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vainyo vidhātety āhātrir atra naḥ saṃśayo mahān // 3.183.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) śrutvaiva tu mahātmāno munayo 'bhyadravan drutam / sanatkumāraṃ dharmajñaṃ saṃśayacchedanāya vai // 3.183.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa ca teṣāṃ vacaḥ śrutvā yathātattvaṃ mahātapāḥ / pratyuvācātha tān evaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ // 3.183.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahma kṣatreṇa sahitaṃ kṣatraṃ ca brahmaṇā saha / rājā vai prathamo dharmaḥ prajānāṃ patir eva ca // 3.183.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa eva śakraḥ śukraś ca sa dhātā sa bṛhaspatiḥ // 3.183.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) prajāpatir virāṭ samrāṭ kṣatriyo bhūpatir nṛpaḥ / ya ebhiḥ stūyate śabdaiḥ kas taṃ nārcitum arhati // 3.183.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purāyonir yudhājic ca abhiyā mudito bhavaḥ / svarṇetā sahajid babhrur iti rājābhidhīyate // 3.183.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyamanyur yudhājīvaḥ satyadharmapravartakaḥ / adharmād ṛṣayo bhītā balaṃ kṣatre samādadhan // 3.183.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityo divi deveṣu tamo nudati tejasā / tathaiva nṛpatir bhūmāv adharmaṃ nudate bhṛśam // 3.183.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ato rājñaḥ pradhānatvaṃ śāstraprāmāṇyadarśanāt / uttaraḥ sidhyate pakṣo yena rājeti bhāṣitam // 3.183.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rājā saṃhṛṣṭaḥ siddhe pakṣe mahāmanāḥ / tam atrim abravīt prītaḥ pūrvaṃ yenābhisaṃstutaḥ // 3.183.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yasmāt sarvamanuṣyeṣu jyāyāṃsaṃ mām ihābravīḥ / sarvadevaiś ca viprarṣe saṃmitaṃ śreṣṭham eva ca // 3.183.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt te 'haṃ pradāsyāmi vividhaṃ vasu bhūri ca // 3.183.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dāsīsahasraṃ śyāmānāṃ suvastrāṇām alaṃkṛtam / daśa koṭyo hiraṇyasya rukmabhārāṃs tathā daśa // 3.183.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etad dadāni te vipra sarvajñas tvaṃ hi me mataḥ // 3.183.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad atrir nyāyataḥ sarvaṃ pratigṛhya mahāmanāḥ / pratyājagāma tejasvī gṛhān eva mahātapāḥ // 3.183.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradāya ca dhanaṃ prītaḥ putrebhyaḥ prayatātmavān / tapaḥ samabhisaṃdhāya vanam evānvapadyata // 3.183.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atraiva ca sarasvatyā gītaṃ parapuraṃjaya / pṛṣṭayā muninā vīra śṛṇu tārkṣyeṇa dhīmatā // 3.184.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu śreyaḥ puruṣasyeha bhadre; kathaṃ kurvan na cyavate svadharmāt / ācakṣva me cārusarvāṅgi sarvaṃ; tvayānuśiṣṭo na cyaveyaṃ svadharmāt // 3.184.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: jmyy] kathaṃ cāgniṃ juhuyāṃ pūjaye vā; kasmin kāle kena dharmo na naśyet / etat sarvaṃ subhage prabravīhi; yathā lokān virajāḥ saṃcareyam // 3.184.3 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] evaṃ pṛṣṭā prītiyuktena tena; śuśrūṣum īkṣyottamabuddhiyuktam / tārkṣyaṃ vipraṃ dharmayuktaṃ hitaṃ ca; sarasvatī vākyam idaṃ babhāṣe // 3.184.4 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yo brahma jānāti yathāpradeśaṃ; svādhyāyanityaḥ śucir apramattaḥ / sa vai puro devapurasya gantā; sahāmaraiḥ prāpnuyāt prītiyogam // 3.184.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tatra sma ramyā vipulā viśokāḥ; supuṣpitāḥ puṣkariṇyaḥ supuṇyāḥ / akardamā mīnavatyaḥ sutīrthā; hiraṇmayair āvṛtāḥ puṇḍarīkaiḥ // 3.184.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tāsāṃ tīreṣv āsate puṇyakarmā; mahīyamānaḥ pṛthag apsarobhiḥ / supuṇyagandhābhir alaṃkṛtābhir; hiraṇyavarṇābhir atīva hṛṣṭaḥ // 3.184.7 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] paraṃ lokaṃ gopradās tv āpnuvanti; dattvānaḍvāhaṃ sūryalokaṃ vrajanti / vāso dattvā candramasaḥ sa lokaṃ; dattvā hiraṇyam amṛtatvam eti // 3.184.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tBjgl], vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgl] dhenuṃ dattvā suvratāṃ sādhudohāṃ; kalyāṇavat sāmapalāyinīṃ ca / yāvanti romāṇi bhavanti tasyās; tāvad varṣāṇy aśnute svargalokam // 3.184.9 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] anaḍvāhaṃ suvrataṃ yo dadāti; halasya voḍhāram anantavīryam / dhuraṃdharaṃ balavantaṃ yuvānaṃ; prāpnoti lokān daśa dhenudasya // 3.184.10 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] yaḥ sapta varṣāṇi juhoti tārkṣya; havyaṃ tv agnau suvrataḥ sādhuśīlaḥ / saptāvarān sapta pūrvān punāti; pitāmahān ātmanaḥ karmabhiḥ svaiḥ // 3.184.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] kim agnihotrasya vrataṃ purāṇam; ācakṣva me pṛcchataś cārurūpe / tvayānuśiṣṭo 'ham ihādya vidyāṃ; yad agnihotrasya vrataṃ purāṇam // 3.184.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jmjgg], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg] na cāśucir nāpy anirṇiktapāṇir; nābrahmavij juhuyān nāvipaścit / bubhukṣavaḥ śucikāmā hi devā; nāśraddadhānād dhi havir juṣanti // 3.184.13 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: jBtgg] nāśrotriyaṃ devahavye niyuñjyān; moghaṃ parā siñcati tādṛśo hi / apūrṇam aśrotriyam āha tārkṣya; na vai tādṛg juhuyād agnihotram // 3.184.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kṛśānuṃ ye juhvati śraddadhānāḥ; satyavratā hutaśiṣṭāśinaś ca / gavāṃ lokaṃ prāpya te puṇyagandhaṃ; paśyanti devaṃ paramaṃ cāpi satyam // 3.184.15 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kṣetrajñabhūtāṃ paralokabhāve; karmodaye buddhim atipraviṣṭām / prajñāṃ ca devīṃ subhage vimṛśya; pṛcchāmi tvāṃ kā hy asi cārurūpe // 3.184.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] agnihotrād aham abhyāgatāsmi; viprarṣabhāṇāṃ saṃśayacchedanāya / tvatsaṃyogād aham etad abruvaṃ; bhāve sthitā tathyam arthaṃ yathāvat // 3.184.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mBrlg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: tmyj], ajñātam [11: rBtgl] na hi tvayā sadṛśī kā cid asti; vibhrājase hy atimātraṃ yathā śrīḥ / rūpaṃ ca te divyam atyantakāntaṃ; prajñāṃ ca devīṃ subhage bibharṣi // 3.184.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] śreṣṭhāni yāni dvipadāṃ variṣṭha; yajñeṣu vidvann upapādayanti / tair evāhaṃ saṃpravṛddhā bhavāmi; āpyāyitā rūpavatī ca vipra // 3.184.19 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] yac cāpi dravyam upayujyate ha; vānaspatyam āyasaṃ pārthivaṃ vā / divyena rūpeṇa ca prajñayā ca; tenaiva siddhir iti viddhi vidvan // 3.184.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: mBjgl], ajñātam [11: mjtgg], ajñātam [11: tttgl] idaṃ śreyaḥ paramaṃ manyamānā; vyāyacchante munayaḥ saṃpratītāḥ / ācakṣva me taṃ paramaṃ viśokaṃ; mokṣaṃ paraṃ yaṃ praviśanti dhīrāḥ // 3.184.21 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], indravajrā [11: ttjgg] taṃ vai paraṃ vedavidaḥ prapannāḥ; paraṃ parebhyaḥ prathitaṃ purāṇam / svādhyāyadānavratapuṇyayogais; tapodhanā vītaśokā vimuktāḥ // 3.184.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasyātha madhye vetasaḥ puṇyagandhaḥ; sahasraśākho vimalo vibhāti / tasya mūlāt saritaḥ prasravanti; madhūdakaprasravaṇā ramaṇyaḥ // 3.184.23 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) śākhāṃ śākhāṃ mahānadyaḥ saṃyānti sikatāsamāḥ / dhānāpūpā māṃsaśākāḥ sadā pāyasakardamāḥ // 3.184.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yasminn agnimukhā devāḥ sendrāḥ saha marudgaṇaiḥ / ījire kratubhiḥ śreṣṭhais tat padaṃ paramaṃ mune // 3.184.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa pāṇḍavo bhūyo mārkaṇḍeyam uvāca ha / kathayasveha caritaṃ manor vaivasvatasya me // 3.185.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vivasvataḥ suto rājan paramarṣiḥ pratāpavān / babhūva naraśārdūla prajāpatisamadyutiḥ // 3.185.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ojasā tejasā lakṣmyā tapasā ca viśeṣataḥ / aticakrāma pitaraṃ manuḥ svaṃ ca pitāmaham // 3.185.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ūrdhvabāhur viśālāyāṃ badaryāṃ sa narādhipaḥ / ekapādasthitas tīvraṃ cacāra sumahat tapaḥ // 3.185.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avākśirās tathā cāpi netrair animiṣair dṛḍham / so 'tapyata tapo ghoraṃ varṣāṇām ayutaṃ tadā // 3.185.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ kadā cit tapasyantam ārdracīrajaṭādharam / vīriṇītīram āgamya matsyo vacanam abravīt // 3.185.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavan kṣudramatsyo 'smi balavadbhyo bhayaṃ mama / matsyebhyo hi tato māṃ tvaṃ trātum arhasi suvrata // 3.185.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durbalaṃ balavanto hi matsyaṃ matsyā viśeṣataḥ / bhakṣayanti yathā vṛttir vihitā naḥ sanātanī // 3.185.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād bhayaughān mahato majjantaṃ māṃ viśeṣataḥ / trātum arhasi kartāsmi kṛte pratikṛtaṃ tava // 3.185.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa matsyavacanaṃ śrutvā kṛpayābhipariplutaḥ / manur vaivasvato 'gṛhṇāt taṃ matsyaṃ pāṇinā svayam // 3.185.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udakāntam upānīya matsyaṃ vaivasvato manuḥ / aliñjare prākṣipat sa candrāṃśusadṛśaprabham // 3.185.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sa tatra vavṛdhe rājan matsyaḥ paramasatkṛtaḥ / putravac cākarot tasmin manur bhāvaṃ viśeṣataḥ // 3.185.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha kālena mahatā sa matsyaḥ sumahān abhūt / aliñjare jale caiva nāsau samabhavat kila // 3.185.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha matsyo manuṃ dṛṣṭvā punar evābhyabhāṣata / bhagavan sādhu me 'dyānyat sthānaṃ saṃpratipādaya // 3.185.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uddhṛtyāliñjarāt tasmāt tataḥ sa bhagavān muniḥ / taṃ matsyam anayad vāpīṃ mahatīṃ sa manus tadā // 3.185.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra taṃ prākṣipac cāpi manuḥ parapuraṃjaya / athāvardhata matsyaḥ sa punar varṣagaṇān bahūn // 3.185.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dviyojanāyatā vāpī vistṛtā cāpi yojanam / tasyāṃ nāsau samabhavan matsyo rājīvalocana // 3.185.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) viceṣṭituṃ vā kaunteya matsyo vāpyāṃ viśāṃ pate // 3.185.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) manuṃ matsyas tato dṛṣṭvā punar evābhyabhāṣata / naya māṃ bhagavan sādho samudramahiṣīṃ prabho // 3.185.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgāṃ tatra nivatsyāmi yathā vā tāta manyase // 3.185.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam ukto manur matsyam anayad bhagavān vaśī / nadīṃ gaṅgāṃ tatra cainaṃ svayaṃ prākṣipad acyutaḥ // 3.185.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sa tatra vavṛdhe matsyaḥ kiṃ cit kālam ariṃdama / tataḥ punar manuṃ dṛṣṭvā matsyo vacanam abravīt // 3.185.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṅgāyāṃ hi na śaknomi bṛhattvāc ceṣṭituṃ prabho / samudraṃ naya mām āśu prasīda bhagavann iti // 3.185.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uddhṛtya gaṅgāsalilāt tato matsyaṃ manuḥ svayam / samudram anayat pārtha tatra cainam avāsṛjat // 3.185.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sumahān api matsyaḥ san sa manor manasas tadā / āsīd yatheṣṭahāryaś ca sparśagandhasukhaś ca vai // 3.185.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā samudre prakṣiptaḥ sa matsyo manunā tadā / tata enam idaṃ vākyaṃ smayamāna ivābravīt // 3.185.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhagavan kṛtā hi me rakṣā tvayā sarvā viśeṣataḥ / prāptakālaṃ tu yat kāryaṃ tvayā tac chrūyatāṃ mama // 3.185.25 upagīti (12, 15, 12, 15) acirād bhagavan bhaumam idaṃ sthāvarajaṅgamam / sarvam eva mahābhāga pralayaṃ vai gamiṣyati // 3.185.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprakṣālanakālo 'yaṃ lokānāṃ samupasthitaḥ / tasmāt tvāṃ bodhayāmy adya yat te hitam anuttamam // 3.185.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trasānāṃ sthāvarāṇāṃ ca yac ceṅgaṃ yac ca neṅgati / tasya sarvasya saṃprāptaḥ kālaḥ paramadāruṇaḥ // 3.185.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nauś ca kārayitavyā te dṛḍhā yuktavaṭākarā / tatra saptarṣibhiḥ sārdham āruhethā mahāmune // 3.185.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bījāni caiva sarvāṇi yathoktāni mayā purā / tasyām ārohayer nāvi susaṃguptāni bhāgaśaḥ // 3.185.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nausthaś ca māṃ pratīkṣethās tadā munijanapriya / āgamiṣyāmy ahaṃ śṛṅgī vijñeyas tena tāpasa // 3.185.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat tvayā kāryam āpṛṣṭo 'si vrajāmy aham / nātiśaṅkyam idaṃ cāpi vacanaṃ te mamābhibho // 3.185.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kariṣya iti taṃ sa matsyaṃ pratyabhāṣata / jagmatuś ca yathākāmam anujñāpya parasparam // 3.185.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato manur mahārāja yathoktaṃ matsyakena ha / bījāny ādāya sarvāṇi sāgaraṃ pupluve tadā // 3.185.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvā tu śubhayā vīra mahormiṇam ariṃdama // 3.185.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) cintayām āsa ca manus taṃ matsyaṃ pṛthivīpate / sa ca tac cintitaṃ jñātvā matsyaḥ parapuraṃjaya // 3.185.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śṛṅgī tatrājagāmāśu tadā bharatasattama // 3.185.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ dṛṣṭvā manujendrendra manur matsyaṃ jalārṇave / śṛṅgiṇaṃ taṃ yathoktena rūpeṇādrim ivocchritam // 3.185.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaṭākaramayaṃ pāśam atha matsyasya mūrdhani / manur manujaśārdūla tasmiñ śṛṅge nyaveśayat // 3.185.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃyatas tena pāśena matsyaḥ parapuraṃjaya / vegena mahatā nāvaṃ prākarṣal lavaṇāmbhasi // 3.185.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatāra tayā nāvā samudraṃ manujeśvara / nṛtyamānam ivormībhir garjamānam ivāmbhasā // 3.185.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣobhyamāṇā mahāvātaiḥ sā naus tasmin mahodadhau / ghūrṇate capaleva strī mattā parapuraṃjaya // 3.185.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva bhūmir na ca diśaḥ pradiśo vā cakāśire / sarvam āmbhasam evāsīt khaṃ dyauś ca narapuṃgava // 3.185.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃbhūte tadā loke saṃkule bharatarṣabha / adṛśyanta saptarṣayo manur matsyaḥ sahaiva ha // 3.185.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) evaṃ bahūn varṣagaṇāṃs tāṃ nāvaṃ so 'tha matsyakaḥ / cakarṣātandrito rājaṃs tasmin salilasaṃcaye // 3.185.43 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato himavataḥ śṛṅgaṃ yat paraṃ puruṣarṣabha / tatrākarṣat tato nāvaṃ sa matsyaḥ kurunandana // 3.185.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīt tadā matsyas tān ṛṣīn prahasañ śanaiḥ / asmin himavataḥ śṛṅge nāvaṃ badhnīta māciram // 3.185.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā baddhā tatra tais tūrṇam ṛṣibhir bharatarṣabha / naur matsyasya vacaḥ śrutvā śṛṅge himavatas tadā // 3.185.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ca naubandhanaṃ nāma śṛṅgaṃ himavataḥ param / khyātam adyāpi kaunteya tad viddhi bharatarṣabha // 3.185.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīd animiṣas tān ṛṣīn sahitāṃs tadā / ahaṃ prajāpatir brahmā matparaṃ nādhigamyate // 3.185.48 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) matsyarūpeṇa yūyaṃ ca mayāsmān mokṣitā bhayāt // 3.185.48.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) manunā ca prajāḥ sarvāḥ sadevāsuramānavāḥ / sraṣṭavyāḥ sarvalokāś ca yac ceṅgaṃ yac ca neṅgati // 3.185.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā cātitīvreṇa pratibhāsya bhaviṣyati / matprasādāt prajāsarge na ca mohaṃ gamiṣyati // 3.185.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā vacanaṃ matsyaḥ kṣaṇenādarśanaṃ gataḥ / sraṣṭukāmaḥ prajāś cāpi manur vaivasvataḥ svayam // 3.185.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramūḍho 'bhūt prajāsarge tapas tepe mahat tataḥ // 3.185.51.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tapasā mahatā yuktaḥ so 'tha sraṣṭuṃ pracakrame / sarvāḥ prajā manuḥ sākṣād yathāvad bharatarṣabha // 3.185.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity etan mātsyakaṃ nāma purāṇaṃ parikīrtitam / ākhyānam idam ākhyātaṃ sarvapāpaharaṃ mayā // 3.185.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya idaṃ śṛṇuyān nityaṃ manoś caritam āditaḥ / sa sukhī sarvasiddhārthaḥ svargalokam iyān naraḥ // 3.185.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa punar evātha mārkaṇḍeyaṃ yaśasvinam / papraccha vinayopeto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 3.186.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naike yugasahasrāntās tvayā dṛṣṭā mahāmune / na cāpīha samaḥ kaś cid āyuṣā tava vidyate // 3.186.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varjayitvā mahātmānaṃ brāhmaṇaṃ parameṣṭhinam // 3.186.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anantarikṣe loke 'smin devadānavavarjite / tvam eva pralaye vipra brahmāṇam upatiṣṭhasi // 3.186.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pralaye cāpi nirvṛtte prabuddhe ca pitāmahe / tvam eva sṛjyamānāni bhūtānīha prapaśyasi // 3.186.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturvidhāni viprarṣe yathāvat parameṣṭhinā / vāyubhūtā diśaḥ kṛtvā vikṣipyāpas tatas tataḥ // 3.186.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā lokaguruḥ sākṣāt sarvalokapitāmahaḥ / ārādhito dvijaśreṣṭha tatpareṇa samādhinā // 3.186.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt sarvāntako mṛtyur jarā vā dehanāśinī / na tvā viśati viprarṣe prasādāt parameṣṭhinaḥ // 3.186.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā naiva ravir nāgnir na vāyur na ca candramāḥ / naivāntarikṣaṃ naivorvī śeṣaṃ bhavati kiṃ cana // 3.186.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasminn ekārṇave loke naṣṭe sthāvarajaṅgame / naṣṭe devāsuragaṇe samutsannamahorage // 3.186.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śayānam amitātmānaṃ padme padmaniketanam / tvam ekaḥ sarvabhūteśaṃ brahmāṇam upatiṣṭhasi // 3.186.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat pratyakṣataḥ sarvaṃ pūrvavṛttaṃ dvijottama / tasmād icchāmahe śrotuṃ sarvahetvātmikāṃ kathām // 3.186.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anubhūtaṃ hi bahuśas tvayaikena dvijottama / na te 'sty aviditaṃ kiṃ cit sarvalokeṣu nityadā // 3.186.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi namaskṛtvā svayambhuve / puruṣāya purāṇāya śāśvatāyāvyayāya ca // 3.186.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya eṣa pṛthudīrghākṣaḥ pītavāsā janārdanaḥ / eṣa kartā vikartā ca sarvabhāvanabhūtakṛt // 3.186.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acintyaṃ mahad āścaryaṃ pavitram api cottamam / anādinidhanaṃ bhūtaṃ viśvam akṣayam avyayam // 3.186.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa kartā na kriyate kāraṇaṃ cāpi pauruṣe / yo hy enaṃ puruṣaṃ vetti devā api na taṃ viduḥ // 3.186.16 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sarvam āścaryam evaitan nirvṛttaṃ rājasattama / ādito manujavyāghra kṛtsnasya jagataḥ kṣaye // 3.186.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāry āhuḥ sahasrāṇi varṣāṇāṃ tat kṛtaṃ yugam / tasya tāvac chatī saṃdhyā saṃdhyāṃśaś ca tataḥ param // 3.186.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trīṇi varṣasahasrāṇi tretāyugam ihocyate / tasya tāvac chatī saṃdhyā saṃdhyāṃśaś ca tataḥ param // 3.186.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā varṣasahasre dve dvāparaṃ parimāṇataḥ / tasyāpi dviśatī saṃdhyā saṃdhyāṃśaś ca tataḥ param // 3.186.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasram ekaṃ varṣāṇāṃ tataḥ kaliyugaṃ smṛtam / tasya varṣaśataṃ saṃdhyā saṃdhyāṃśaś ca tataḥ param // 3.186.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) saṃdhyāsaṃdhyāṃśayos tulyaṃ pramāṇam upadhāraya // 3.186.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṣīṇe kaliyuge caiva pravartati kṛtaṃ yugam / eṣā dvādaśasāhasrī yugākhyā parikīrtitā // 3.186.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat sahasraparyantam aho brāhmam udāhṛtam / viśvaṃ hi brahmabhavane sarvaśaḥ parivartate // 3.186.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) lokānāṃ manujavyāghra pralayaṃ taṃ vidur budhāḥ // 3.186.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) alpāvaśiṣṭe tu tadā yugānte bharatarṣabha / sahasrānte narāḥ sarve prāyaśo 'nṛtavādinaḥ // 3.186.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yajñapratinidhiḥ pārtha dānapratinidhis tathā / vratapratinidhiś caiva tasmin kāle pravartate // 3.186.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāḥ śūdrakarmāṇas tathā śūdrā dhanārjakāḥ / kṣatradharmeṇa vāpy atra vartayanti gate yuge // 3.186.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛttayajñasvādhyāyāḥ piṇḍodakavivarjitāḥ / brāhmaṇāḥ sarvabhakṣāś ca bhaviṣyanti kalau yuge // 3.186.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ajapā brāhmaṇās tāta śūdrā japaparāyaṇāḥ / viparīte tadā loke pūrvarūpaṃ kṣayasya tat // 3.186.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahavo mleccharājānaḥ pṛthivyāṃ manujādhipa / mithyānuśāsinaḥ pāpā mṛṣāvādaparāyaṇāḥ // 3.186.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āndhrāḥ śakāḥ pulindāś ca yavanāś ca narādhipāḥ / kāmbojā aurṇikāḥ śūdrās tathābhīrā narottama // 3.186.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tadā brāhmaṇaḥ kaś cit svadharmam upajīvati / kṣatriyā api vaiśyāś ca vikarmasthā narādhipa // 3.186.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alpāyuṣaḥ svalpabalā alpatejaḥparākramāḥ / alpadehālpasārāś ca tathā satyālpabhāṣiṇaḥ // 3.186.32 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bahuśūnyā janapadā mṛgavyālāvṛtā diśaḥ / yugānte samanuprāpte vṛthā ca brahmacāriṇaḥ // 3.186.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhovādinas tathā śūdrā brāhmaṇāś cāryavādinaḥ // 3.186.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yugānte manujavyāghra bhavanti bahujantavaḥ / na tathā ghrāṇayuktāś ca sarvagandhā viśāṃ pate // 3.186.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rasāś ca manujavyāghra na tathā svāduyoginaḥ // 3.186.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bahuprajā hrasvadehāḥ śīlācāravivarjitāḥ / mukhebhagāḥ striyo rājan bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.186.35 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāś catuṣpathāḥ / keśaśūlāḥ striyo rājan bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.186.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) alpakṣīrās tathā gāvo bhaviṣyanti janādhipa / alpapuṣpaphalāś cāpi pādapā bahuvāyasāḥ // 3.186.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmavadhyāvaliptānāṃ tathā mithyābhiśaṃsinām / nṛpāṇāṃ pṛthivīpāla pratigṛhṇanti vai dvijāḥ // 3.186.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lobhamohaparītāś ca mithyādharmadhvajāvṛtāḥ / bhikṣārthaṃ pṛthivīpāla cañcūryante dvijair diśaḥ // 3.186.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karabhārabhayāt puṃso gṛhasthāḥ parimoṣakāḥ / municchadmākṛticchannā vāṇijyam upajīvate // 3.186.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mithyā ca nakharomāṇi dhārayanti narās tadā / arthalobhān naravyāghra vṛthā ca brahmacāriṇaḥ // 3.186.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśrameṣu vṛthācārāḥ pānapā gurutalpagāḥ / aihalaukikam īhante māṃsaśoṇitavardhanam // 3.186.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahupāṣaṇḍasaṃkīrṇāḥ parānnaguṇavādinaḥ / āśramā manujavyāghra na bhavanti yugakṣaye // 3.186.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathartuvarṣī bhagavān na tathā pākaśāsanaḥ / na tadā sarvabījāni samyag rohanti bhārata // 3.186.44 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) adharmaphalam atyarthaṃ tadā bhavati cānagha // 3.186.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathā ca pṛthivīpāla yo bhaved dharmasaṃyutaḥ / alpāyuḥ sa hi mantavyo na hi dharmo 'sti kaś cana // 3.186.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyiṣṭhaṃ kūṭamānaiś ca paṇyaṃ vikrīṇate janāḥ / vaṇijaś ca naravyāghra bahumāyā bhavanty uta // 3.186.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmiṣṭhāḥ parihīyante pāpīyān vardhate janaḥ / dharmasya balahāniḥ syād adharmaś ca balī tathā // 3.186.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alpāyuṣo daridrāś ca dharmiṣṭhā mānavās tadā / dīrghāyuṣaḥ samṛddhāś ca vidharmāṇo yugakṣaye // 3.186.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmiṣṭhair upāyaiś ca prajā vyavaharanty uta / saṃcayenāpi cālpena bhavanty āḍhyā madānvitāḥ // 3.186.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃ viśvāsato nyastaṃ mitho bhūyiṣṭhaśo narāḥ / hartuṃ vyavasitā rājan māyācārasamanvitāḥ // 3.186.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puruṣādāni sattvāni pakṣiṇo 'tha mṛgās tathā / nagarāṇāṃ vihāreṣu caityeṣv api ca śerate // 3.186.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptavarṣāṣṭavarṣāś ca striyo garbhadharā nṛpa / daśadvādaśavarṣāṇāṃ puṃsāṃ putraḥ prajāyate // 3.186.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavanti ṣoḍaśe varṣe narāḥ palitinas tathā / āyuḥkṣayo manuṣyāṇāṃ kṣipram eva prapadyate // 3.186.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣīṇe yuge mahārāja taruṇā vṛddhaśīlinaḥ / taruṇānāṃ ca yac chīlaṃ tad vṛddheṣu prajāyate // 3.186.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viparītās tadā nāryo vañcayitvā rahaḥ patīn / vyuccaranty api duḥśīlā dāsaiḥ paśubhir eva ca // 3.186.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin yugasahasrānte saṃprāpte cāyuṣaḥ kṣaye / anāvṛṣṭir mahārāja jāyate bahuvārṣikī // 3.186.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tāny alpasārāṇi sattvāni kṣudhitāni ca / pralayaṃ yānti bhūyiṣṭhaṃ pṛthivyāṃ pṛthivīpate // 3.186.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dinakarair dīptaiḥ saptabhir manujādhipa / pīyate salilaṃ sarvaṃ samudreṣu saritsu ca // 3.186.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca kāṣṭhaṃ tṛṇaṃ cāpi śuṣkaṃ cārdraṃ ca bhārata / sarvaṃ tad bhasmasād bhūtaṃ dṛśyate bharatarṣabha // 3.186.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃvartako vahnir vāyunā saha bhārata / lokam āviśate pūrvam ādityair upaśoṣitam // 3.186.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa pṛthivīṃ bhittvā samāviśya rasātalam / devadānavayakṣāṇāṃ bhayaṃ janayate mahat // 3.186.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirdahan nāgalokaṃ ca yac ca kiṃ cit kṣitāv iha / adhastāt pṛthivīpāla sarvaṃ nāśayate kṣaṇāt // 3.186.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yojanaviṃśānāṃ sahasrāṇi śatāni ca / nirdahaty aśivo vāyuḥ sa ca saṃvartako 'nalaḥ // 3.186.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadevāsuragandharvaṃ sayakṣoragarākṣasam / tato dahati dīptaḥ sa sarvam eva jagad vibhuḥ // 3.186.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gajakulaprakhyās taḍinmālāvibhūṣitāḥ / uttiṣṭhanti mahāmeghā nabhasy adbhutadarśanāḥ // 3.186.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cin nīlotpalaśyāmāḥ ke cit kumudasaṃnibhāḥ / ke cit kiñjalkasaṃkāśāḥ ke cit pītāḥ payodharāḥ // 3.186.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cid dhāridrasaṃkāśāḥ kākāṇḍakanibhās tathā / ke cit kamalapatrābhāḥ ke cid dhiṅgulakaprabhāḥ // 3.186.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cit puravarākārāḥ ke cid gajakulopamāḥ / ke cid añjanasaṃkāśāḥ ke cin makarasaṃsthitāḥ // 3.186.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyunmālāpinaddhāṅgāḥ samuttiṣṭhanti vai ghanāḥ // 3.186.68.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ghorarūpā mahārāja ghorasvananināditāḥ / tato jaladharāḥ sarve vyāpnuvanti nabhastalam // 3.186.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair iyaṃ pṛthivī sarvā saparvatavanākarā / āpūryate mahārāja salilaughapariplutā // 3.186.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te jaladā ghorā rāviṇaḥ puruṣarṣabha / sarvataḥ plāvayanty āśu coditāḥ parameṣṭhinā // 3.186.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varṣamāṇā mahat toyaṃ pūrayanto vasuṃdharām / sughoram aśivaṃ raudraṃ nāśayanti ca pāvakam // 3.186.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dvādaśa varṣāṇi payodās ta upaplave / dhārābhiḥ pūrayanto vai codyamānā mahātmanā // 3.186.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samudraḥ svāṃ velām atikrāmati bhārata / parvatāś ca viśīryante mahī cāpi viśīryate // 3.186.74 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarvataḥ sahasā bhrāntās te payodā nabhastalam / saṃveṣṭayitvā naśyanti vāyuvegaparāhatāḥ // 3.186.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatas taṃ mārutaṃ ghoraṃ svayambhūr manujādhipa / ādipadmālayo devaḥ pītvā svapiti bhārata // 3.186.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasminn ekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame / naṣṭe devāsuragaṇe yakṣarākṣasavarjite // 3.186.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nirmanuṣye mahīpāla niḥśvāpadamahīruhe / anantarikṣe loke 'smin bhramāmy eko 'ham ādṛtaḥ // 3.186.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ekārṇave jale ghore vicaran pārthivottama / apaśyan sarvabhūtāni vaiklavyam agamaṃ param // 3.186.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sudīrghaṃ gatvā tu plavamāno narādhipa / śrāntaḥ kva cin na śaraṇaṃ labhāmy aham atandritaḥ // 3.186.80 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) tataḥ kadā cit paśyāmi tasmin salilasaṃplave / nyagrodhaṃ sumahāntaṃ vai viśālaṃ pṛthivīpate // 3.186.81 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śākhāyāṃ tasya vṛkṣasya vistīrṇāyāṃ narādhipa / paryaṅke pṛthivīpāla divyāstaraṇasaṃstṛte // 3.186.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaviṣṭaṃ mahārāja pūrṇendusadṛśānanam / phullapadmaviśālākṣaṃ bālaṃ paśyāmi bhārata // 3.186.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato me pṛthivīpāla vismayaḥ sumahān abhūt / kathaṃ tv ayaṃ śiśuḥ śete loke nāśam upāgate // 3.186.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā cintayaṃś cāpi taṃ śiśuṃ nopalakṣaye / bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyac ca jānann api narādhipa // 3.186.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atasīpuṣpavarṇābhaḥ śrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ / sākṣāl lakṣmyā ivāvāsaḥ sa tadā pratibhāti me // 3.186.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīd bālaḥ sa padmanibhalocanaḥ / śrīvatsadhārī dyutimān vākyaṃ śrutisukhāvaham // 3.186.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) jānāmi tvā pariśrāntaṃ tāta viśrāmakāṅkṣiṇam / mārkaṇḍeya ihāssva tvaṃ yāvad icchasi bhārgava // 3.186.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyantaraṃ śarīraṃ me praviśya munisattama / āssva bho vihito vāsaḥ prasādas te kṛto mayā // 3.186.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bālena tenaivam uktasyāsīt tadā mama / nirvedo jīvite dīrghe manuṣyatve ca bhārata // 3.186.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bālena tenāsyaṃ sahasā vivṛtaṃ kṛtam / tasyāham avaśo vaktraṃ daivayogāt praveśitaḥ // 3.186.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ praviṣṭas tatkukṣiṃ sahasā manujādhipa / sarāṣṭranagarākīrṇāṃ kṛtsnāṃ paśyāmi medinīm // 3.186.92 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gaṅgāṃ śatadruṃ sītāṃ ca yamunām atha kauśikīm / carmaṇvatīṃ vetravatīṃ candrabhāgāṃ sarasvatīm // 3.186.93 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) sindhuṃ caiva vipāśāṃ ca nadīṃ godāvarīm api / vasvokasārāṃ nalinīṃ narmadāṃ caiva bhārata // 3.186.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nadīṃ tāmrāṃ ca veṇṇāṃ ca puṇyatoyāṃ śubhāvahām / suveṇāṃ kṛṣṇaveṇāṃ ca irāmāṃ ca mahānadīm // 3.186.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śoṇaṃ ca puruṣavyāghra viśalyāṃ kampunām api // 3.186.95.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etāś cānyāś ca nadyo 'haṃ pṛthivyāṃ yā narottama / parikrāman prapaśyāmi tasya kukṣau mahātmanaḥ // 3.186.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samudraṃ paśyāmi yādogaṇaniṣevitam / ratnākaram amitraghna nidhānaṃ payaso mahat // 3.186.97 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ paśyāmi gaganaṃ candrasūryavirājitam / jājvalyamānaṃ tejobhiḥ pāvakārkasamaprabhaiḥ // 3.186.98 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) paśyāmi ca mahīṃ rājan kānanair upaśobhitām // 3.186.98.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yajante hi tadā rājan brāhmaṇā bahubhiḥ savaiḥ / kṣatriyāś ca pravartante sarvavarṇānurañjane // 3.186.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiśyāḥ kṛṣiṃ yathānyāyaṃ kārayanti narādhipa / śuśrūṣāyāṃ ca niratā dvijānāṃ vṛṣalās tathā // 3.186.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ paripatan rājaṃs tasya kukṣau mahātmanaḥ / himavantaṃ ca paśyāmi hemakūṭaṃ ca parvatam // 3.186.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣadhaṃ cāpi paśyāmi śvetaṃ ca rajatācitam / paśyāmi ca mahīpāla parvataṃ gandhamādanam // 3.186.102 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mandaraṃ manujavyāghra nīlaṃ cāpi mahāgirim / paśyāmi ca mahārāja meruṃ kanakaparvatam // 3.186.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendraṃ caiva paśyāmi vindhyaṃ ca girim uttamam / malayaṃ cāpi paśyāmi pāriyātraṃ ca parvatam // 3.186.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo yāvantaḥ pṛthivīdharāḥ / tasyodare mayā dṛṣṭāḥ sarvaratnavibhūṣitāḥ // 3.186.105 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) siṃhān vyāghrān varāhāṃś ca nāgāṃś ca manujādhipa / pṛthivyāṃ yāni cānyāni sattvāni jagatīpate // 3.186.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāni sarvāṇy ahaṃ tatra paśyan paryacaraṃ tadā // 3.186.106.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kukṣau tasya naravyāghra praviṣṭaḥ saṃcaran diśaḥ / śakrādīṃś cāpi paśyāmi kṛtsnān devagaṇāṃs tathā // 3.186.107 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvāpsaraso yakṣān ṛṣīṃś caiva mahīpate / daityadānavasaṃghāṃś ca kāleyāṃś ca narādhipa // 3.186.108 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhikātanayāṃś cāpi ye cānye suraśatravaḥ // 3.186.108.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yac ca kiṃ cin mayā loke dṛṣṭaṃ sthāvarajaṅgamam / tad apaśyam ahaṃ sarvaṃ tasya kukṣau mahātmanaḥ // 3.186.109 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalāhāraḥ pravicaran kṛtsnaṃ jagad idaṃ tadā // 3.186.109.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) antaḥ śarīre tasyāhaṃ varṣāṇām adhikaṃ śatam / na ca paśyāmi tasyāham antaṃ dehasya kutra cit // 3.186.110 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) satataṃ dhāvamānaś ca cintayāno viśāṃ pate / āsādayāmi naivāntaṃ tasya rājan mahātmanaḥ // 3.186.111 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tam eva śaraṇaṃ gato 'smi vidhivat tadā / vareṇyaṃ varadaṃ devaṃ manasā karmaṇaiva ca // 3.186.112 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ sahasā rājan vāyuvegena niḥsṛtaḥ / mahātmano mukhāt tasya vivṛtāt puruṣottama // 3.186.113 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasyaiva śākhāyāṃ nyagrodhasya viśāṃ pate / āste manujaśārdūla kṛtsnam ādāya vai jagat // 3.186.114 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenaiva bālaveṣeṇa śrīvatsakṛtalakṣaṇam / āsīnaṃ taṃ naravyāghra paśyāmy amitatejasam // 3.186.115 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīd vīra sa bālaḥ prahasann iva / śrīvatsadhārī dyutimān pītavāsā mahādyutiḥ // 3.186.116 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) apīdānīṃ śarīre 'smin māmake munisattama / uṣitas tvaṃ suviśrānto mārkaṇḍeya bravīhi me // 3.186.117 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtād atha me dṛṣṭiḥ prādurbhūtā punar navā / yayā nirmuktam ātmānam apaśyaṃ labdhacetasam // 3.186.118 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tāmratalau tāta caraṇau supratiṣṭhitau / sujātau mṛduraktābhir aṅgulībhir alaṃkṛtau // 3.186.119 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayatena mayā mūrdhnā gṛhītvā hy abhivanditau / dṛṣṭvāparimitaṃ tasya prabhāvam amitaujasaḥ // 3.186.120 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinayenāñjaliṃ kṛtvā prayatnenopagamya ca / dṛṣṭo mayā sa bhūtātmā devaḥ kamalalocanaḥ // 3.186.121 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ahaṃ prāñjalir bhūtvā namaskṛtyedam abruvam / jñātum icchāmi deva tvāṃ māyāṃ cemāṃ tavottamām // 3.186.122 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsyenānupraviṣṭo 'haṃ śarīraṃ bhagavaṃs tava / dṛṣṭavān akhilāṃl lokān samastāñ jaṭhare tava // 3.186.123 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava deva śarīrasthā devadānavarākṣasāḥ / yakṣagandharvanāgāś ca jagat sthāvarajaṅgamam // 3.186.124 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatprasādāc ca me deva smṛtir na parihīyate / drutam antaḥ śarīre te satataṃ paridhāvataḥ // 3.186.125 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchāmi puṇḍarīkākṣa jñātuṃ tvāham anindita / iha bhūtvā śiśuḥ sākṣāt kiṃ bhavān avatiṣṭhate // 3.186.126 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pītvā jagad idaṃ viśvam etad ākhyātum arhasi // 3.186.126.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kimarthaṃ ca jagat sarvaṃ śarīrasthaṃ tavānagha / kiyantaṃ ca tvayā kālam iha stheyam ariṃdama // 3.186.127 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmi deveśa śrotuṃ brāhmaṇakāmyayā / tvattaḥ kamalapatrākṣa vistareṇa yathātatham // 3.186.128 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahad dhy etad acintyaṃ ca yad ahaṃ dṛṣṭavān prabho // 3.186.128.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity uktaḥ sa mayā śrīmān devadevo mahādyutiḥ / sāntvayan mām idaṃ vākyam uvāca vadatāṃ varaḥ // 3.186.129 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmaṃ devāpi māṃ vipra na vijānanti tattvataḥ / tvatprītyā tu pravakṣyāmi yathedaṃ visṛjāmy aham // 3.187.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṛbhakto 'si viprarṣe māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ / ato dṛṣṭo 'smi te sākṣād brahmacaryaṃ ca te mahat // 3.187.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpo nārā iti proktāḥ saṃjñānāma kṛtaṃ mayā / tena nārāyaṇo 'smy ukto mama tad dhy ayanaṃ sadā // 3.187.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ nārāyaṇo nāma prabhavaḥ śāśvato 'vyayaḥ / vidhātā sarvabhūtānāṃ saṃhartā ca dvijottama // 3.187.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ viṣṇur ahaṃ brahmā śakraś cāhaṃ surādhipaḥ / ahaṃ vaiśravaṇo rājā yamaḥ pretādhipas tathā // 3.187.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ śivaś ca somaś ca kaśyapaś ca prajāpatiḥ / ahaṃ dhātā vidhātā ca yajñaś cāhaṃ dvijottama // 3.187.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnir āsyaṃ kṣitiḥ pādau candrādityau ca locane / sadiśaṃ ca nabhaḥ kāyo vāyur manasi me sthitaḥ // 3.187.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā kratuśatair iṣṭaṃ bahubhiḥ svāptadakṣiṇaiḥ / yajante vedaviduṣo māṃ devayajane sthitam // 3.187.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pṛthivyāṃ kṣatriyendrāś ca pārthivāḥ svargakāṅkṣiṇaḥ / yajante māṃ tathā vaiśyāḥ svargalokajigīṣavaḥ // 3.187.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catuḥsamudraparyantāṃ merumandarabhūṣaṇām / śeṣo bhūtvāham evaitāṃ dhārayāmi vasuṃdharām // 3.187.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vārāhaṃ rūpam āsthāya mayeyaṃ jagatī purā / majjamānā jale vipra vīryeṇāsīt samuddhṛtā // 3.187.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniś ca vaḍavāvaktro bhūtvāhaṃ dvijasattama / pibāmy apaḥ samāviddhās tāś caiva visṛjāmy aham // 3.187.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahma vaktraṃ bhujau kṣatram ūrū me saṃśritā viśaḥ / pādau śūdrā bhajante me vikrameṇa krameṇa ca // 3.187.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛgvedaḥ sāmavedaś ca yajurvedo 'py atharvaṇaḥ / mattaḥ prādurbhavanty ete mām eva praviśanti ca // 3.187.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatayaḥ śāntiparamā yatātmāno mumukṣavaḥ / kāmakrodhadveṣamuktā niḥsaṅgā vītakalmaṣāḥ // 3.187.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) sattvasthā nirahaṃkārā nityam adhyātmakovidāḥ / mām eva satataṃ viprāś cintayanta upāsate // 3.187.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ saṃvartako jyotir ahaṃ sarvartako yamaḥ / ahaṃ saṃvartakaḥ sūryo ahaṃ saṃvartako 'nilaḥ // 3.187.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tārārūpāṇi dṛśyante yāny etāni nabhastale / mama rūpāṇy athaitāni viddhi tvaṃ dvijasattama // 3.187.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratnākarāḥ samudrāś ca sarva eva caturdiśam / vasanaṃ śayanaṃ caiva nilayaṃ caiva viddhi me // 3.187.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmaṃ krodhaṃ ca harṣaṃ ca bhayaṃ mohaṃ tathaiva ca / mamaiva viddhi rūpāṇi sarvāṇy etāni sattama // 3.187.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpnuvanti narā vipra yat kṛtvā karmaśobhanam / satyaṃ dānaṃ tapaś cogram ahiṃsā caiva jantuṣu // 3.187.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madvidhānena vihitā mama dehavihāriṇaḥ / mayābhibhūtavijñānā viceṣṭante na kāmataḥ // 3.187.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) samyag vedam adhīyānā yajanto vividhair makhaiḥ / śāntātmāno jitakrodhāḥ prāpnuvanti dvijātayaḥ // 3.187.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāptuṃ na śakyo yo vidvan narair duṣkṛtakarmabhiḥ / lobhābhibhūtaiḥ kṛpaṇair anāryair akṛtātmabhiḥ // 3.187.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) taṃ māṃ mahāphalaṃ viddhi padaṃ sukṛtakarmaṇaḥ / duṣprāpaṃ vipramūḍhānāṃ mārgaṃ yogair niṣevitam // 3.187.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā yadā ca dharmasya glānir bhavati sattama / abhyutthānam adharmasya tadātmānaṃ sṛjāmy aham // 3.187.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daityā hiṃsānuraktāś ca avadhyāḥ surasattamaiḥ / rākṣasāś cāpi loke 'smin yadotpatsyanti dāruṇāḥ // 3.187.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadāhaṃ saṃprasūyāmi gṛheṣu śubhakarmaṇām / praviṣṭo mānuṣaṃ dehaṃ sarvaṃ praśamayāmy aham // 3.187.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sṛṣṭvā devamanuṣyāṃś ca gandharvoragarākṣasān / sthāvarāṇi ca bhūtāni saṃharāmy ātmamāyayā // 3.187.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmakāle punar deham anucintya sṛjāmy aham / praviśya mānuṣaṃ dehaṃ maryādābandhakāraṇāt // 3.187.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvetaḥ kṛtayuge varṇaḥ pītas tretāyuge mama / rakto dvāparam āsādya kṛṣṇaḥ kaliyuge tathā // 3.187.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayo bhāgā hy adharmasya tasmin kāle bhavanty uta / antakāle ca saṃprāpte kālo bhūtvātidāruṇaḥ // 3.187.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trailokyaṃ nāśayāmy ekaḥ kṛtsnaṃ sthāvarajaṅgamam // 3.187.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ahaṃ trivartmā sarvātmā sarvalokasukhāvahaḥ / abhibhūḥ sarvago 'nanto hṛṣīkeśa urukramaḥ // 3.187.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kālacakraṃ nayāmy eko brahmann aham arūpi vai / śamanaṃ sarvabhūtānāṃ sarvalokakṛtodyamam // 3.187.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ praṇihitaḥ samyaṅ mayātmā munisattama / sarvabhūteṣu viprendra na ca māṃ vetti kaś cana // 3.187.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca kiṃ cit tvayā prāptaṃ mayi kleṣātmakaṃ dvija / sukhodayāya tat sarvaṃ śreyase ca tavānagha // 3.187.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca kiṃ cit tvayā loke dṛṣṭaṃ sthāvarajaṅgamam / vihitaḥ sarvathaivāsau mamātmā munisattama // 3.187.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ardhaṃ mama śarīrasya sarvalokapitāmahaḥ / ahaṃ nārāyaṇo nāma śaṅkhacakragadādharaḥ // 3.187.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad yugānāṃ viprarṣe sahasraparivartanam / tāvat svapimi viśvātmā sarvalokapitāmahaḥ // 3.187.39 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ sarvam ahaṃ kālam ihāse munisattama / aśiśuḥ śiśurūpeṇa yāvad brahmā na budhyate // 3.187.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā ca vipra datto 'yaṃ varas te brahmarūpiṇā / asakṛt parituṣṭena viprarṣigaṇapūjita // 3.187.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam ekārṇavaṃ dṛṣṭvā naṣṭaṃ sthāvarajaṅgamam / viklavo 'si mayā jñātas tatas te darśitaṃ jagat // 3.187.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyantaraṃ śarīrasya praviṣṭo 'si yadā mama / dṛṣṭvā lokaṃ samastaṃ ca vismito nāvabudhyase // 3.187.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'si vaktrād viprarṣe drutaṃ niḥsārito mayā / ākhyātas te mayā cātmā durjñeyo 'pi surāsuraiḥ // 3.187.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yāvat sa bhagavān brahmā na budhyati mahātapāḥ / tāvat tvam iha viprarṣe viśrabdhaś cara vai sukham // 3.187.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vibuddhe tasmiṃs tu sarvalokapitāmahe / ekībhūto hi srakṣyāmi śarīrād dvijasattama // 3.187.46 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: asamīcīna) ākāśaṃ pṛthivīṃ jyotir vāyuṃ salilam eva ca / loke yac ca bhavec cheṣam iha sthāvarajaṅgamam // 3.187.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvāntarhitas tāta sa devaḥ paramādbhutaḥ / prajāś cemāḥ prapaśyāmi vicitrā bahudhākṛtāḥ // 3.187.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dṛṣṭaṃ mayā rājaṃs tasmin prāpte yugakṣaye / āścaryaṃ bharataśreṣṭha sarvadharmabhṛtāṃ vara // 3.187.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa devo mayā dṛṣṭaḥ purā padmanibhekṣaṇaḥ / sa eṣa puruṣavyāghra saṃbandhī te janārdanaḥ // 3.187.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyaiva varadānād dhi smṛtir na prajahāti mām / dīrgham āyuś ca kaunteya svacchandamaraṇaṃ tathā // 3.187.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eṣa kṛṣṇo vārṣṇeyaḥ purāṇapuruṣo vibhuḥ / āste harir acintyātmā krīḍann iva mahābhujaḥ // 3.187.52 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa dhātā vidhātā ca saṃhartā caiva sātvataḥ / śrīvatsavakṣā govindaḥ prajāpatipatiḥ prabhuḥ // 3.187.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dṛṣṭvemaṃ vṛṣṇiśārdūlaṃ smṛtir mām iyam āgatā / ādidevam ajaṃ viṣṇuṃ puruṣaṃ pītavāsasam // 3.187.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣām eva bhūtānāṃ pitā mātā ca mādhavaḥ / gacchadhvam enaṃ śaraṇaṃ śaraṇyaṃ kauravarṣabhāḥ // 3.187.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evam uktās tu te pārthā yamau ca puruṣarṣabhau / draupadyā kṛṣṇayā sārdhaṃ namaścakrur janārdanam // 3.188.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa caitān puruṣavyāghra sāmnā paramavalgunā / sāntvayām āsa mānārhān manyamāno yathāvidhi // 3.188.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tu kaunteyo mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim / punaḥ papraccha sāmrājye bhaviṣyāṃ jagato gatim // 3.188.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āścaryabhūtaṃ bhavataḥ śrutaṃ no vadatāṃ vara / mune bhārgava yad vṛttaṃ yugādau prabhavāpyayau // 3.188.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) asmin kaliyuge 'py asti punaḥ kautūhalaṃ mama / samākuleṣu dharmeṣu kiṃ nu śeṣaṃ bhaviṣyati // 3.188.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃvīryā mānavās tatra kimāhāravihāriṇaḥ / kimāyuṣaḥ kiṃvasanā bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.188.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kāṃ ca kāṣṭhāṃ samāsādya punaḥ saṃpatsyate kṛtam / vistareṇa mune brūhi vicitrāṇīha bhāṣase // 3.188.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ sa muniśreṣṭhaḥ punar evābhyabhāṣata / ramayan vṛṣṇiśārdūlaṃ pāṇḍavāṃś ca mahāmuniḥ // 3.188.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaviṣyaṃ sarvalokasya vṛttāntaṃ bharatarṣabha / kaluṣaṃ kālam āsādya kathyamānaṃ nibodha me // 3.188.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛte catuṣpāt sakalo nirvyājopādhivarjitaḥ / vṛṣaḥ pratiṣṭhito dharmo manuṣyeṣv abhavat purā // 3.188.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) adharmapādaviddhas tu tribhir aṃśaiḥ pratiṣṭhitaḥ / tretāyāṃ dvāpare 'rdhena vyāmiśro dharma ucyate // 3.188.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tribhir aṃśair adharmas tu lokān ākramya tiṣṭhati / caturthāṃśena dharmas tu manuṣyān upatiṣṭhati // 3.188.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyur vīryam atho buddhir balaṃ tejaś ca pāṇḍava / manuṣyāṇām anuyugaṃ hrasatīti nibodha me // 3.188.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rājāno brāhmaṇā vaiśyāḥ śūdrāś caiva yudhiṣṭhira / vyājair dharmaṃ cariṣyanti dharmavaitaṃsikā narāḥ // 3.188.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyaṃ saṃkṣepsyate loke naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ / satyahānyā tatas teṣām āyur alpaṃ bhaviṣyati // 3.188.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣaḥ prakṣayād vidyāṃ na śakṣyanty upaśikṣitum / vidyāhīnān avijñānāl lobho 'py abhibhaviṣyati // 3.188.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lobhakrodhaparā mūḍhāḥ kāmasaktāś ca mānavāḥ / vairabaddhā bhaviṣyanti parasparavadhepsavaḥ // 3.188.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ saṃkīryantaḥ parasparam / śūdratulyā bhaviṣyanti tapaḥsatyavivarjitāḥ // 3.188.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antyā madhyā bhaviṣyanti madhyāś cāntāvasāyinaḥ / īdṛśo bhavitā loko yugānte paryupasthite // 3.188.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vastrāṇāṃ pravarā śāṇī dhānyānāṃ koradūṣakāḥ / bhāryāmitrāś ca puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.188.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) matsyāmiṣeṇa jīvanto duhantaś cāpy ajaiḍakam / goṣu naṣṭāsu puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.188.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anyonyaṃ parimuṣṇanto hiṃsayantaś ca mānavāḥ / ajapā nāstikāḥ stenā bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.188.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarittīreṣu kuddālair vāpayiṣyanti cauṣadhīḥ / tāś cāpy alpaphalās teṣāṃ bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.188.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrāddhe daive ca puruṣā ye ca nityaṃ dhṛtavratāḥ / te 'pi lobhasamāyuktā bhokṣyantīha parasparam // 3.188.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pitā putrasya bhoktā ca pituḥ putras tathaiva ca / atikrāntāni bhojyāni bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.188.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vratāni cariṣyanti brāhmaṇā vedanindakāḥ / na yakṣyanti na hoṣyanti hetuvādavilobhitāḥ // 3.188.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nimne kṛṣiṃ kariṣyanti yokṣyanti dhuri dhenukāḥ / ekahāyanavatsāṃś ca vāhayiṣyanti mānavāḥ // 3.188.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putraḥ pitṛvadhaṃ kṛtvā pitā putravadhaṃ tathā / nirudvego bṛhadvādī na nindām upalapsyate // 3.188.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mlecchabhūtaṃ jagat sarvaṃ niśkriyaṃ yajñavarjitam / bhaviṣyati nirānandam anutsavam atho tathā // 3.188.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāyaśaḥ kṛpaṇānāṃ hi tathā bandhumatām api / vidhavānāṃ ca vittāni hariṣyantīha mānavāḥ // 3.188.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alpavīryabalāḥ stabdhā lobhamohaparāyaṇāḥ / tatkathādānasaṃtuṣṭā duṣṭānām api mānavāḥ // 3.188.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parigrahaṃ kariṣyanti pāpācāraparigrahāḥ // 3.188.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saṃghātayantaḥ kaunteya rājānaḥ pāpabuddhayaḥ / parasparavadhodyuktā mūrkhāḥ paṇḍitamāninaḥ // 3.188.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhaviṣyanti yugasyānte kṣatriyā lokakaṇṭakāḥ // 3.188.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) arakṣitāro lubdhāś ca mānāhaṃkāradarpitāḥ / kevalaṃ daṇḍarucayo bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.188.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) ākramyākramya sādhūnāṃ dārāṃś caiva dhanāni ca / bhokṣyante niranukrośā rudatām api bhārata // 3.188.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kanyāṃ yācate kaś cin nāpi kanyā pradīyate / svayaṃgrāhā bhaviṣyanti yugānte paryupasthite // 3.188.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānaś cāpy asaṃtuṣṭāḥ parārthān mūḍhacetasaḥ / sarvopāyair hariṣyanti yugānte paryupasthite // 3.188.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mlecchībhūtaṃ jagat sarvaṃ bhaviṣyati ca bhārata / hasto hastaṃ parimuṣed yugānte paryupasthite // 3.188.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) satyaṃ saṃkṣipyate loke naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ / sthavirā bālamatayo bālāḥ sthavirabuddhayaḥ // 3.188.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhīravaḥ śūramānīnaḥ śūrā bhīruviṣādinaḥ / na viśvasanti cānyonyaṃ yugānte paryupasthite // 3.188.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekāhāryaṃ jagat sarvaṃ lobhamohavyavasthitam / adharmo vardhati mahān na ca dharmaḥ pravartate // 3.188.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā na śiṣyanti janādhipa / ekavarṇas tadā loko bhaviṣyati yugakṣaye // 3.188.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kṣaṃsyati pitā putraṃ putraś ca pitaraṃ tathā / bhāryā ca patiśuśrūṣāṃ na kariṣyati kā cana // 3.188.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye yavānnā janapadā godhūmānnās tathaiva ca / tān deśān saṃśrayiṣyanti yugānte paryupasthite // 3.188.43 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) svairāhārāś ca puruṣā yoṣitaś ca viśāṃ pate / anyonyaṃ na sahiṣyanti yugānte paryupasthite // 3.188.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mlecchabhūtaṃ jagat sarvaṃ bhaviṣyati yudhiṣṭhira / na śrāddhair hi pitṝṃś cāpi tarpayiṣyanti mānavāḥ // 3.188.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kaś cit kasya cic chrotā na kaś cit kasya cid guruḥ / tamograstas tadā loko bhaviṣyati narādhipa // 3.188.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paramāyuś ca bhavitā tadā varṣāṇi ṣoḍaśa / tataḥ prāṇān vimokṣyanti yugānte paryupasthite // 3.188.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pañcame vātha ṣaṣṭhe vā varṣe kanyā prasūyate / saptavarṣāṣṭavarṣāś ca prajāsyanti narās tadā // 3.188.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patyau strī tu tadā rājan puruṣo vā striyaṃ prati / yugānte rājaśārdūla na toṣam upayāsyati // 3.188.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alpadravyā vṛthāliṅgā hiṃsā ca prabhaviṣyati / na kaś cit kasya cid dātā bhaviṣyati yugakṣaye // 3.188.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāś catuṣpathāḥ / keśaśūlāḥ striyaś cāpi bhaviṣyanti yugakṣaye // 3.188.51 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mlecchāḥ krūrāḥ sarvabhakṣā dāruṇāḥ sarvakarmasu / bhāvinaḥ paścime kāle manuṣyā nātra saṃśayaḥ // 3.188.52 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) krayavikrayakāle ca sarvaḥ sarvasya vañcanam / yugānte bharataśreṣṭha vṛttilobhāt kariṣyati // 3.188.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānāni cāpy avijñāya kariṣyanti kriyās tathā / ātmacchandena vartante yugānte paryupasthite // 3.188.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svabhāvāt krūrakarmāṇaś cānyonyam abhiśaṅkinaḥ / bhavitāro janāḥ sarve saṃprāpte yugasaṃkṣaye // 3.188.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārāmāṃś caiva vṛkṣāṃś ca nāśayiṣyanti nirvyathāḥ / bhavitā saṃkṣayo loke jīvitasya ca dehinām // 3.188.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā lobhābhibhūtāś ca cariṣyanti mahīm imām / brāhmaṇāś ca bhaviṣyanti brahmasvāni ca bhuñjate // 3.188.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hāhākṛtā dvijāś caiva bhayārtā vṛṣalārditāḥ / trātāram alabhanto vai bhramiṣyanti mahīm imām // 3.188.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvitāntakarā raudrāḥ krūrāḥ prāṇivihiṃsakāḥ / yadā bhaviṣyanti narās tadā saṃkṣepsyate yugam // 3.188.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āśrayiṣyanti ca nadīḥ parvatān viṣamāṇi ca / pradhāvamānā vitrastā dvijāḥ kurukulodvaha // 3.188.60 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) dasyuprapīḍitā rājan kākā iva dvijottamāḥ / kurājabhiś ca satataṃ karabhāraprapīḍitāḥ // 3.188.61 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: na-vipulā) dhairyaṃ tyaktvā mahīpāla dāruṇe yugasaṃkṣaye / vikarmāṇi kariṣyanti śūdrāṇāṃ paricārakāḥ // 3.188.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdrā dharmaṃ pravakṣyanti brāhmaṇāḥ paryupāsakāḥ / śrotāraś ca bhaviṣyanti prāmāṇyena vyavasthitāḥ // 3.188.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viparītaś ca loko 'yaṃ bhaviṣyaty adharottaraḥ / eḍūkān pūjayiṣyanti varjayiṣyanti devatāḥ // 3.188.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdrāḥ paricariṣyanti na dvijān yugasaṃkṣaye // 3.188.64.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āśrameṣu maharṣīṇāṃ brāhmaṇāvasatheṣu ca / devasthāneṣu caityeṣu nāgānām ālayeṣu ca // 3.188.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eḍūkacihnā pṛthivī na devagṛhabhūṣitā / bhaviṣyati yuge kṣīṇe tad yugāntasya lakṣaṇam // 3.188.66 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yadā raudrā dharmahīnā māṃsādāḥ pānapās tathā / bhaviṣyanti narā nityaṃ tadā saṃkṣepsyate yugam // 3.188.67 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) puṣpe puṣpaṃ yadā rājan phale phalam upāśritam / prajāsyati mahārāja tadā saṃkṣepsyate yugam // 3.188.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akālavarṣī parjanyo bhaviṣyati gate yuge / akrameṇa manuṣyāṇāṃ bhaviṣyati tadā kriyā // 3.188.69 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) virodham atha yāsyanti vṛṣalā brāhmaṇaiḥ saha // 3.188.69.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mahī mlecchasamākīrṇā bhaviṣyati tato 'cirāt / karabhārabhayād viprā bhajiṣyanti diśo daśa // 3.188.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirviśeṣā janapadā narāvṛṣṭibhir arditāḥ / āśramān abhipatsyanti phalamūlopajīvinaḥ // 3.188.71 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ paryākule loke maryādā na bhaviṣyati / na sthāsyanty upadeśe ca śiṣyā vipriyakāriṇaḥ // 3.188.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācāryopanidhiś caiva vatsyate tadanantaram / arthayuktyā pravatsyanti mitrasaṃbandhibāndhavāḥ // 3.188.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhāvaḥ sarvabhūtānāṃ yugānte ca bhaviṣyati // 3.188.73.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) diśaḥ prajvalitāḥ sarvā nakṣatrāṇi calāni ca / jyotīṃṣi pratikūlāni vātāḥ paryākulās tathā // 3.188.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ulkāpātāś ca bahavo mahābhayanidarśakāḥ // 3.188.74.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) ṣaḍbhir anyaiś ca sahito bhāskaraḥ pratapiṣyati / tumulāś cāpi nirhrādā digdāhāś cāpi sarvaśaḥ // 3.188.75 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kabandhāntarhito bhānur udayāstamaye tadā // 3.188.75.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) akālavarṣī ca tadā bhaviṣyati sahasradṛk / sasyāni ca na rokṣyanti yugānte paryupasthite // 3.188.76 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) abhīkṣṇaṃ krūravādinyaḥ paruṣā ruditapriyāḥ / bhartṝṇāṃ vacane caiva na sthāsyanti tadā striyaḥ // 3.188.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrāś ca mātāpitarau haniṣyanti yugakṣaye / sūdayiṣyanti ca patīn striyaḥ putrān apāśritāḥ // 3.188.78 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) aparvaṇi mahārāja sūryaṃ rāhur upaiṣyati / yugānte hutabhuk cāpi sarvataḥ prajvaliṣyati // 3.188.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pānīyaṃ bhojanaṃ caiva yācamānās tadādhvagāḥ / na lapsyante nivāsaṃ ca nirastāḥ pathi śerate // 3.188.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirghātavāyasā nāgāḥ śakunāḥ samṛgadvijāḥ / rūkṣā vāco vimokṣyanti yugānte paryupasthite // 3.188.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mitrasaṃbandhinaś cāpi saṃtyakṣyanti narās tadā / janaṃ parijanaṃ cāpi yugānte paryupasthite // 3.188.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha deśān diśaś cāpi pattanāni purāṇi ca / kramaśaḥ saṃśrayiṣyanti yugānte paryupasthite // 3.188.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hā tāta hā sutety evaṃ tadā vācaḥ sudāruṇāḥ / vikrośamānaś cānyonyaṃ jano gāṃ paryaṭiṣyati // 3.188.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatas tumulasaṃghāte vartamāne yugakṣaye / dvijātipūrvako lokaḥ krameṇa prabhaviṣyati // 3.188.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kālāntare 'nyasmin punar lokavivṛddhaye / bhaviṣyati punar daivam anukūlaṃ yadṛcchayā // 3.188.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā candraś ca sūryaś ca tathā tiṣyabṛhaspatī / ekarāśau sameṣyanti prapatsyati tadā kṛtam // 3.188.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālavarṣī ca parjanyo nakṣatrāṇi śubhāni ca / pradakṣiṇā grahāś cāpi bhaviṣyanty anulomagāḥ // 3.188.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣemaṃ subhikṣam ārogyaṃ bhaviṣyati nirāmayam // 3.188.88.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kalkir viṣṇuyaśā nāma dvijaḥ kālapracoditaḥ / utpatsyate mahāvīryo mahābuddhiparākramaḥ // 3.188.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbhūtaḥ saṃbhalagrāme brāhmaṇāvasathe śubhe / manasā tasya sarvāṇi vāhanāny āyudhāni ca // 3.188.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upasthāsyanti yodhāś ca śastrāṇi kavacāni ca // 3.188.90.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa dharmavijayī rājā cakravartī bhaviṣyati / sa cemaṃ saṃkulaṃ lokaṃ prasādam upaneṣyati // 3.188.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utthito brāhmaṇo dīptaḥ kṣayāntakṛd udāradhīḥ / sa saṃkṣepo hi sarvasya yugasya parivartakaḥ // 3.188.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sarvatra gatān kṣudrān brāhmaṇaiḥ parivāritaḥ / utsādayiṣyati tadā sarvān mlecchagaṇān dvijaḥ // 3.188.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataś corakṣayaṃ kṛtvā dvijebhyaḥ pṛthivīm imām / vājimedhe mahāyajñe vidhivat kalpayiṣyati // 3.189.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthāpayitvā sa maryādāḥ svayambhuvihitāḥ śubhāḥ / vanaṃ puṇyayaśaḥkarmā jarāvān saṃśrayiṣyati // 3.189.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tacchīlam anuvartsyante manuṣyā lokavāsinaḥ / vipraiś corakśaye caiva kṛte kṣemaṃ bhaviṣyati // 3.189.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇājināni śaktīś ca triśūlāny āyudhāni ca / sthāpayan vipraśārdūlo deśeṣu vijiteṣu ca // 3.189.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃstūyamāno viprendrair mānayāno dvijottamān / kalkiś cariṣyati mahīṃ sadā dasyuvadhe rataḥ // 3.189.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) hā tāta hā sutety evaṃ tās tā vācaḥ sudāruṇāḥ / vikrośamānān subhṛśaṃ dasyūn neṣyati saṃkṣayam // 3.189.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato 'dharmavināśo vai dharmavṛddhiś ca bhārata / bhaviṣyati kṛte prāpte kriyāvāṃś ca janas tathā // 3.189.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārāmāś caiva caityāś ca taṭākāny avaṭās tathā / yajñakriyāś ca vividhā bhaviṣyanti kṛte yuge // 3.189.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) brāhmaṇāḥ sādhavaś caiva munayaś ca tapasvinaḥ / āśramāḥ sahapāṣaṇḍāḥ sthitāḥ satye janāḥ prajāḥ // 3.189.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāsyanti sarvabījāni upyamānāni caiva ha / sarveṣv ṛtuṣu rājendra sarvaṃ sasyaṃ bhaviṣyati // 3.189.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) narā dāneṣu niratā vrateṣu niyameṣu ca / japayajñaparā viprā dharmakāmā mudā yutāḥ // 3.189.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pālayiṣyanti rājāno dharmeṇemāṃ vasuṃdharām // 3.189.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vyavahāraratā vaiśyā bhaviṣyanti kṛte yuge / ṣaṭkarmaniratā viprāḥ kṣatriyā rakṣaṇe ratāḥ // 3.189.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśrūṣāyāṃ ratāḥ śūdrās tathā varṇatrayasya ca / eṣa dharmaḥ kṛtayuge tretāyāṃ dvāpare tathā // 3.189.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) paścime yugakāle ca yaḥ sa te saṃprakīrtitaḥ // 3.189.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarvalokasya viditā yugasaṃkhyā ca pāṇḍava / etat te sarvam ākhyātam atītānāgataṃ mayā // 3.189.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vāyuproktam anusmṛtya purāṇam ṛṣisaṃstutam // 3.189.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ saṃsāramārgā me bahuśaś cirajīvinā / dṛṣṭāś caivānubhūtāś ca tāṃs te kathitavān aham // 3.189.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ caivāparaṃ bhūyaḥ saha bhrātṛbhir acyuta / dharmasaṃśayamokṣārthaṃ nibodha vacanaṃ mama // 3.189.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharme tvayātmā saṃyojyo nityaṃ dharmabhṛtāṃ vara / dharmātmā hi sukhaṃ rājā pretya ceha ca nandati // 3.189.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nibodha ca śubhāṃ vāṇīṃ yāṃ pravakṣyāmi te 'nagha / na brāhmaṇe paribhavaḥ kartavyas te kadā cana // 3.189.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) brāhmaṇo ruṣito hanyād api lokān pratijñayā // 3.189.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mārkaṇḍeyavacaḥ śrutvā kurūṇāṃ pravaro nṛpaḥ / uvāca vacanaṃ dhīmān paramaṃ paramadyutiḥ // 3.189.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasmin dharme mayā stheyaṃ prajāḥ saṃrakṣatā mune / kathaṃ ca vartamāno vai na cyaveyaṃ svadharmataḥ // 3.189.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dayāvān sarvabhūteṣu hito rakto 'nasūyakaḥ / apatyānām iva sveṣāṃ prajānāṃ rakṣaṇe rataḥ // 3.189.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cara dharmaṃ tyajādharmaṃ pitṝn devāṃś ca pūjaya // 3.189.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pramādād yat kṛtaṃ te 'bhūt saṃyag dānena taj jaya / alaṃ te mānam āśritya satataṃ paravān bhava // 3.189.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijitya pṛthivīṃ sarvāṃ modamānaḥ sukhī bhava / eṣa bhūto bhaviṣyaś ca dharmas te samudīritaḥ // 3.189.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te 'sty aviditaṃ kiṃ cid atītānāgataṃ bhuvi / tasmād imaṃ parikleśaṃ tvaṃ tāta hṛdi mā kṛthāḥ // 3.189.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa kālo mahābāho api sarvadivaukasām / muhyanti hi prajās tāta kālenābhipracoditāḥ // 3.189.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā ca te 'tra vicāro bhūd yan mayoktaṃ tavānagha / atiśaṅkya vaco hy etad dharmalopo bhavet tava // 3.189.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāto 'si prathite vaṃśe kurūṇāṃ bharatarṣabha / karmaṇā manasā vācā sarvam etat samācara // 3.189.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tvayoktaṃ dvijaśreṣṭha vākyaṃ śrutimanoharam / tathā kariṣye yatnena bhavataḥ śāsanaṃ vibho // 3.189.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na me lobho 'sti viprendra na bhayaṃ na ca matsaraḥ / kariṣyāmi hi tat sarvam uktaṃ yat te mayi prabho // 3.189.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tu vacanaṃ tasya pāṇḍavasya mahātmanaḥ / prahṛṣṭāḥ pāṇḍavā rājan sahitāḥ śārṅgadhanvanā // 3.189.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā kathāṃ śubhāṃ śrutvā mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ / vismitāḥ samapadyanta purāṇasya nivedanāt // 3.189.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā maṇḍūkāñ jighāṃsa tvaṃ kopaṃ saṃdhārayācyuta / prakṣīyate dhanodreko janānām avijānatām // 3.190.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijānīhi naitāṃs tvaṃ prāpya krodhaṃ vimokṣyase / alaṃ kṛtvā tavādharmaṃ maṇḍūkaiḥ kiṃ hatair hi te // 3.190.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayaccha vāmyau mama pārthiva tvaṃ; kṛtaṃ hi te kāryam anyair aśakyam / mā tvā vadhīd varuṇo ghorapāśair; brahmakṣatrasyāntare vartamānaḥ // 3.190.60 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] anaḍvāhau suvratau sādhu dāntāv; etad viprāṇāṃ vāhanaṃ vāmadeva / tābhyāṃ yāhi tvaṃ yatra kāmo maharṣe; chandāṃsi vai tvādṛśaṃ saṃvahanti // 3.190.61 vaiśvadevī [12: mmyy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) chandāṃsi vai mādṛśaṃ saṃvahanti; loke 'muṣmin pārthiva yāni santi / asmiṃs tu loke mama yānam etad; asmadvidhānām apareṣāṃ ca rājan // 3.190.62 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mtjgl], indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tttgl] catvāro vā gardabhās tvāṃ vahantu; śreṣṭhāśvataryo harayo vā turaṃgāḥ / tais tvaṃ yāhi kṣatriyasyaiṣa vāho; mama vāmyau na tavaitau hi viddhi // 3.190.63 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ghoraṃ vrataṃ brāhmaṇasyaitad āhur; etad rājan yad ihājīvamānaḥ / ayasmayā ghorarūpā mahānto; vahantu tvāṃ śitaśūlāś caturdhā // 3.190.64 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jttgg] ye tvā vidur brāhmaṇaṃ vāmadeva; vācā hantuṃ manasā karmaṇā vā / te tvāṃ saśiṣyam iha pātayantu; madvākyanunnāḥ śitaśūlāsihastāḥ // 3.190.65 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBjgl], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tttgl] nānuyogā brāhmaṇānāṃ bhavanti; vācā rājan manasā karmaṇā vā / yas tv evaṃ brahma tapasānveti vidvāṃs; tena śreṣṭho bhavati hi jīvamānaḥ // 3.190.66 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: mByy], ajñātam [11: rttgl], ajñātam [12: mBsy] evam ukte vāmadevena rājan; samuttasthū rākṣasā ghorarūpāḥ / taiḥ śūlahastair vadhyamānaḥ sa rājā; provācedaṃ vākyam uccais tadānīm // 3.190.67 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] ikṣvākavo yadi brahman dalo vā; vidheyā me yadi vānye viśo 'pi / notsrakṣye 'haṃ vāmadevasya vāmyau; naivaṃvidhā dharmaśīlā bhavanti // 3.190.68 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: trtgg], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] evaṃ bruvann eva sa yātudhānair; hato jagāmāśu mahīṃ kṣitīśaḥ / tato viditvā nṛpatiṃ nipātitam; ikṣvākavo vai dalam abhyaṣiñcan // 3.190.69 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) rājye tadā tatra gatvā sa vipraḥ; provācedaṃ vacanaṃ vāmadevaḥ / dalaṃ rājānaṃ brāhmaṇānāṃ hi deyam; evaṃ rājan sarvadharmeṣu dṛṣṭam // 3.190.70 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: ymyy], śālinī [11: mttgg] bibheṣi cet tvam adharmān narendra; prayaccha me śīghram evādya vāmyau / etac chrutvā vāmadevasya vākyaṃ; sa pārthivaḥ sūtam uvāca roṣāt // 3.190.71 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] ekaṃ hi me sāyakaṃ citrarūpaṃ; digdhaṃ viṣeṇāhara saṃgṛhītam / yena viddho vāmadevaḥ śayīta; saṃdaśyamānaḥ śvabhir ārtarūpaḥ // 3.190.72 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: rttgl], indravajrā [11: ttjgg] jānāmi putraṃ daśavarṣaṃ tavāhaṃ; jātaṃ mahiṣyāṃ śyenajitaṃ narendra / taṃ jahi tvaṃ madvacanāt praṇunnas; tūrṇaṃ priyaṃ sāyakair ghorarūpaiḥ // 3.190.73 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: tmsj], ajñātam [11: rtjgg] evam ukto vāmadevena rājann; antaḥpure rājaputraṃ jaghāna / sa sāyakas tigmatejā visṛṣṭaḥ; śrutvā dalas tac ca vākyaṃ babhāṣe // 3.190.74 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: tttgl] ikṣvākavo hanta carāmi vaḥ priyaṃ; nihanmīmaṃ vipram adya pramathya / ānīyatām aparas tigmatejāḥ; paśyadhvaṃ me vīryam adya kṣitīśāḥ // 3.190.75 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] yaṃ tvam enaṃ sāyakaṃ ghorarūpaṃ; viṣeṇa digdhaṃ mama saṃdadhāsi / na tvam enaṃ śaravaryaṃ vimoktuṃ; saṃdhātuṃ vā śakṣyasi mānavendra // 3.190.76 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: rBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] ikṣvākavaḥ paśyata māṃ gṛhītaṃ; na vai śaknomy eṣa śaraṃ vimoktum / na cāsya kartuṃ nāśam abhyutsahāmi; āyuṣmān vai jīvatu vāmadevaḥ // 3.190.77 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: jmyj], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] [03.190.78asaṃspṛśaināṃ mahiṣīṃ sāyakena; tatas tasmād enaso mokṣyase tvam / somarājī [6: yy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tatas tathā kṛtavān pārthivas tu; tato muniṃ rājaputrī babhāṣe / yathā yuktaṃ vāmadevāham enaṃ; dine dine saṃviśantī vyaśaṃsam // 3.190.79 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg] brāhmaṇebhyo mṛgayantī sūnṛtāni; tathā brahman puṇyalokaṃ labheyam // 3.190.79.2 na kiṃcid adhyavasitam tvayā trātaṃ rājakulaṃ śubhekṣaṇe; varaṃ vṛṇīṣvāpratimaṃ dadāni te / praśādhīmaṃ svajanaṃ rājaputri; ikṣvākurājyaṃ sumahac cāpy anindye // 3.190.80 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjr], ajñātam [11: yBtgl], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [12: ttyy] varaṃ vṛṇe bhagavann ekam eva; vimucyatāṃ kilbiṣād adya bhartā / śivena cādhyāhi saputrabāndhavaṃ; varo vṛto hy eṣa mayā dvijāgrya // 3.190.81 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jBtgl], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] śrutvā vacaḥ sa munī rājaputryās; tathāstv iti prāha kurupravīra / tataḥ sa rājā mudito babhūva; vāmyau cāsmai saṃpradadau praṇamya // 3.190.82 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] divaṃ spṛśati bhūmiṃ ca śabdaḥ puṇyasya karmaṇaḥ / yāvat sa śabdo bhavati tāvat puruṣa ucyate // 3.191.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) akīrtiḥ kīrtyate yasya loke bhūtasya kasya cit / pataty evādhamāṃl lokān yāvac chabdaḥ sa kīrtyate // 3.191.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt kalyāṇavṛttaḥ syād atyantāya naro bhuvi / vihāya vṛttaṃ pāpiṣṭhaṃ dharmam evābhisaṃśrayet // 3.191.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yudhiṣṭhiro dharmarājaḥ papraccha bharatarṣabha / mārkaṇḍeyaṃ tapovṛddhaṃ dīrghāyuṣam akalmaṣam // 3.192.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) viditās tava dharmajña devadānavarākṣasāḥ / rājavaṃśāś ca vividhā ṛṣivaṃśāś ca śāśvatāḥ // 3.192.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na te 'sty aviditaṃ kiṃ cid asmiṃl loke dvijottama // 3.192.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kathāṃ vetsi mune divyāṃ manuṣyoragarakṣasām / etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ tattvena kathitaṃ dvija // 3.192.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuvalāśva iti khyāta ikṣvākur aparājitaḥ / kathaṃ nāma viparyāsād dhundhumāratvam āgataḥ // 3.192.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmi tattvena jñātuṃ bhārgavasattama / viparyastaṃ yathā nāma kuvalāśvasya dhīmataḥ // 3.192.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu rājan yudhiṣṭhira / dharmiṣṭham idam ākhyānaṃ dhundhumārasya tac chṛṇu // 3.192.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā sa rājā ikṣvākuḥ kuvalāśvo mahīpatiḥ / dhundhumāratvam agamat tac chṛṇuṣva mahīpate // 3.192.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) maharṣir viśrutas tāta uttaṅka iti bhārata / marudhanvasu ramyeṣu āśramas tasya kaurava // 3.192.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaṅkas tu mahārāja tapo 'tapyat suduścaram / ārirādhayiṣur viṣṇuṃ bahūn varṣagaṇān vibho // 3.192.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya prītaḥ sa bhagavān sākṣād darśanam eyivān / dṛṣṭvaiva carṣiḥ prahvas taṃ tuṣṭāva vividhaiḥ stavaiḥ // 3.192.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tvayā deva prajāḥ sarvāḥ sadevāsuramānavāḥ / sthāvarāṇi ca bhūtāni jaṅgamāni tathaiva ca // 3.192.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahma vedāś ca vedyaṃ ca tvayā sṛṣṭaṃ mahādyute // 3.192.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śiras te gaganaṃ deva netre śaśidivākarau / niḥśvāsaḥ pavanaś cāpi tejo 'gniś ca tavācyuta // 3.192.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhavas te diśaḥ sarvāḥ kukṣiś cāpi mahārṇavaḥ // 3.192.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ūrū te parvatā deva khaṃ nābhir madhusūdana / pādau te pṛthivī devī romāṇy oṣadhayas tathā // 3.192.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasomāgnivaruṇā devāsuramahoragāḥ / prahvās tvām upatiṣṭhanti stuvanto vividhaiḥ stavaiḥ // 3.192.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tvayā vyāptāni sarvāṇi bhūtāni bhuvaneśvara / yoginaḥ sumahāvīryāḥ stuvanti tvāṃ maharṣayaḥ // 3.192.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi tuṣṭe jagat svasthaṃ tvayi kruddhe mahad bhayam / bhayānām apanetāsi tvam ekaḥ puruṣottama // 3.192.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānāṃ mānuṣāṇāṃ ca sarvabhūtasukhāvahaḥ / tribhir vikramaṇair deva trayo lokās tvayāhṛtāḥ // 3.192.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asurāṇāṃ samṛddhānāṃ vināśaś ca tvayā kṛtaḥ // 3.192.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tava vikramaṇair devā nirvāṇam agaman param / parābhavaṃ ca daityendrās tvayi kruddhe mahādyute // 3.192.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi kartā vikartā ca bhūtānām iha sarvaśaḥ / ārādhayitvā tvāṃ devāḥ sukham edhanti sarvaśaḥ // 3.192.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ stuto hṛṣīkeśa uttaṅkena mahātmanā / uttaṅkam abravīd viṣṇuḥ prītas te 'haṃ varaṃ vṛṇu // 3.192.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paryāpto me varo hy eṣa yad ahaṃ dṛṣṭavān harim / puruṣaṃ śāśvataṃ divyaṃ sraṣṭāraṃ jagataḥ prabhum // 3.192.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prītas te 'ham alaulyena bhaktyā ca dvijasattama / avaśyaṃ hi tvayā brahman matto grāhyo varo dvija // 3.192.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃchandyamānas tu vareṇa hariṇā tadā / uttaṅkaḥ prāñjalir vavre varaṃ bharatasattama // 3.192.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi me bhagavān prītaḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ / dharme satye dame caiva buddhir bhavatu me sadā // 3.192.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyāsaś ca bhaved bhaktyā tvayi nityaṃ maheśvara // 3.192.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarvam etad dhi bhavitā matprasādāt tava dvija / pratibhāsyati yogaś ca yena yukto divaukasām // 3.192.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) trayāṇām api lokānāṃ mahat kāryaṃ kariṣyasi // 3.192.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) utsādanārthaṃ lokānāṃ dhundhur nāma mahāsuraḥ / tapasyati tapo ghoraṃ śṛṇu yas taṃ haniṣyati // 3.192.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bṛhadaśva iti khyāto bhaviṣyati mahīpatiḥ / tasya putraḥ śucir dāntaḥ kuvalāśva iti śrutaḥ // 3.192.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa yogabalam āsthāya māmakaṃ pārthivottamaḥ / śāsanāt tava viprarṣe dhundhumāro bhaviṣyati // 3.192.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) [03.192.29auttaṅkam evam uktvā tu viṣṇur antaradhīyata / anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ikṣvākau saṃsthite rājañ śaśādaḥ pṛthivīm imām / prāptaḥ paramadharmātmā so 'yodhyāyāṃ nṛpo 'bhavat // 3.193.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśādasya tu dāyādaḥ kakutstho nāma vīryavān / anenāś cāpi kākutsthaḥ pṛthuś cānenasaḥ sutaḥ // 3.193.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣvagaśvaḥ pṛthoḥ putras tasmād ārdras tu jajñivān / ārdrasya yuvanāśvas tu śrāvastas tasya cātmajaḥ // 3.193.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jajñe śrāvastako rājā śrāvastī yena nirmitā / śrāvastasya tu dāyādo bṛhadaśvo mahābalaḥ // 3.193.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhadaśvasutaś cāpi kuvalāśva iti smṛtaḥ // 3.193.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kuvalāśvasya putrāṇāṃ sahasrāṇy ekaviṃśatiḥ / sarve vidyāsu niṣṇātā balavanto durāsadāḥ // 3.193.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuvalāśvas tu pitṛto guṇair abhyadhiko 'bhavat / samaye taṃ tato rājye bṛhadaśvo 'bhyaṣecayat // 3.193.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kuvalāśvaṃ mahārāja śūram uttamadhārmikam // 3.193.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) putrasaṃkrāmitaśrīs tu bṛhadaśvo mahīpatiḥ / jagāma tapase dhīmāṃs tapovanam amitrahā // 3.193.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha śuśrāva rājarṣiṃ tam uttaṅko yudhiṣṭhira / vanaṃ saṃprasthitaṃ rājan bṛhadaśvaṃ dvijottamaḥ // 3.193.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uttaṅko mahātejāḥ sarvāstraviduṣāṃ varam / nyavārayad ameyātmā samāsādya narottamam // 3.193.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatā rakṣaṇaṃ kāryaṃ tat tāvat kartum arhasi / nirudvignā vayaṃ rājaṃs tvatprasādād vasemahi // 3.193.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā hi pṛthivī rājan rakṣyamāṇā mahātmanā / bhaviṣyati nirudvignā nāraṇyaṃ gantum arhasi // 3.193.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pālane hi mahān dharmaḥ prajānām iha dṛśyate / na tathā dṛśyate 'raṇye mā te bhūd buddhir īdṛśī // 3.193.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īdṛśo na hi rājendra dharmaḥ kva cana dṛśyate / prajānāṃ pālane yo vai purā rājarṣibhiḥ kṛtaḥ // 3.193.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣitavyāḥ prajā rājñā tās tvaṃ rakṣitum arhasi // 3.193.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nirudvignas tapaś cartuṃ na hi śaknomi pārthiva / mamāśramasamīpe vai sameṣu marudhanvasu // 3.193.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudro vālukāpūrṇa ujjānaka iti smṛtaḥ / bahuyojanavistīrṇo bahuyojanam āyataḥ // 3.193.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra raudro dānavendro mahāvīryaparākramaḥ / madhukaiṭabhayoḥ putro dhundhur nāma sudāruṇaḥ // 3.193.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) antarbhūmigato rājan vasaty amitavikramaḥ / taṃ nihatya mahārāja vanaṃ tvaṃ gantum arhasi // 3.193.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śete lokavināśāya tapa āsthāya dāruṇam / tridaśānāṃ vināśāya lokānāṃ cāpi pārthiva // 3.193.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhyo devatānāṃ sa daityānām atha rakṣasām / nāgānām atha yakṣāṇāṃ gandharvāṇāṃ ca sarvaśaḥ // 3.193.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avāpya sa varaṃ rājan sarvalokapitāmahāt // 3.193.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ vināśaya bhadraṃ te mā te buddhir ato 'nyathā / prāpsyase mahatīṃ kīrtiṃ śāśvatīm avyayāṃ dhruvām // 3.193.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krūrasya svapatas tasya vālukāntarhitasya vai / saṃvatsarasya paryante niḥśvāsaḥ saṃpravartate // 3.193.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tadā bhūś calati saśailavanakānanā // 3.193.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tasya niḥśvāsavātena raja uddhūyate mahat / ādityapatham āvṛtya saptāhaṃ bhūmikampanam // 3.193.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savisphuliṅgaṃ sajvālaṃ sadhūmaṃ hy atidāruṇam // 3.193.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tena rājan na śaknomi tasmin sthātuṃ sva āśrame / taṃ vināśaya rājendra lokānāṃ hitakāmyayā // 3.193.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokāḥ svasthā bhavantv adya tasmin vinihate 'sure // 3.193.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvaṃ hi tasya vināśāya paryāpta iti me matiḥ / tejasā tava tejaś ca viṣṇur āpyāyayiṣyati // 3.193.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣṇunā ca varo datto mama pūrvaṃ tato vadhe / yas taṃ mahāsuraṃ raudraṃ vadhiṣyati mahīpatiḥ // 3.193.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejas taṃ vaiṣṇavam iti pravekṣyati durāsadam // 3.193.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tat tejas tvaṃ samādhāya rājendra bhuvi duḥsaham / taṃ niṣūdaya saṃduṣṭaṃ daityaṃ raudraparākramam // 3.193.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi dhundhur mahātejās tejasālpena śakyate / nirdagdhuṃ pṛthivīpāla sa hi varṣaśatair api // 3.193.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa evam ukto rājarṣir uttaṅkenāparājitaḥ / uttaṅkaṃ kauravaśreṣṭha kṛtāñjalir athābravīt // 3.194.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na te 'bhigamanaṃ brahman mogham etad bhaviṣyati / putro mamāyaṃ bhagavan kuvalāśva iti smṛtaḥ // 3.194.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dhṛtimān kṣiprakārī ca vīryeṇāpratimo bhuvi / priyaṃ vai sarvam etat te kariṣyati na saṃśayaḥ // 3.194.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putraiḥ parivṛtaḥ sarvaiḥ śūraiḥ parighabāhubhiḥ / visarjayasva māṃ brahman nyastaśastro 'smi sāṃpratam // 3.194.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathāstv iti ca tenokto munināmitatejasā / sa tam ādiśya tanayam uttaṅkāya mahātmane // 3.194.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kriyatām iti rājarṣir jagāma vanam uttamam // 3.194.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ka eṣa bhagavan daityo mahāvīryas tapodhana / kasya putro 'tha naptā vā etad icchāmi veditum // 3.194.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ mahābalo daityo na śruto me tapodhana / etad icchāmi bhagavan yāthātathyena veditum // 3.194.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sarvam eva mahāprājña vistareṇa tapodhana // 3.194.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śṛṇu rājann idaṃ sarvaṃ yathāvṛttaṃ narādhipa / ekārṇave tadā ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame // 3.194.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pranaṣṭeṣu ca bhūteṣu sarveṣu bharatarṣabha // 3.194.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prabhavaḥ sarvabhūtānāṃ śāśvataḥ puruṣo 'vyayaḥ / suṣvāpa bhagavān viṣṇur apśayyām eka eva ha // 3.194.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgasya bhoge mahati śeṣasyāmitatejasaḥ // 3.194.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) lokakartā mahābhāga bhagavān acyuto hariḥ / nāgabhogena mahatā parirabhya mahīm imām // 3.194.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) svapatas tasya devasya padmaṃ sūryasamaprabham / nābhyāṃ viniḥsṛtaṃ tatra yatrotpannaḥ pitāmahaḥ // 3.194.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sākṣāl lokagurur brahmā padme sūryendusaprabhe // 3.194.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) caturvedaś caturmūrtis tathaiva ca caturmukhaḥ / svaprabhāvād durādharṣo mahābalaparākramaḥ // 3.194.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya cit tv atha kālasya dānavau vīryavattarau / madhuś ca kaiṭabhaś caiva dṛṣṭavantau hariṃ prabhum // 3.194.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śayānaṃ śayane divye nāgabhoge mahādyutim / bahuyojanavistīrṇe bahuyojanam āyate // 3.194.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kirīṭakaustubhadharaṃ pītakauśeyavāsasam / dīpyamānaṃ śriyā rājaṃs tejasā vapuṣā tathā // 3.194.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sahasrasūryapratimam adbhutopamadarśanam // 3.194.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) vismayaḥ sumahān āsīn madhukaiṭabhayos tadā / dṛṣṭvā pitāmahaṃ caiva padme padmanibhekṣaṇam // 3.194.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vitrāsayetām atha tau brahmāṇam amitaujasam / vitrāsyamāno bahuśo brahmā tābhyāṃ mahāyaśāḥ // 3.194.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) akampayat padmanālaṃ tato 'budhyata keśavaḥ // 3.194.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) athāpaśyata govindo dānavau vīryavattarau / dṛṣṭvā tāv abravīd devaḥ svāgataṃ vāṃ mahābalau // 3.194.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāni vāṃ varaṃ śreṣṭhaṃ prītir hi mama jāyate // 3.194.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tau prahasya hṛṣīkeśaṃ mahāvīryau mahāsurau / pratyabrūtāṃ mahārāja sahitau madhusūdanam // 3.194.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvāṃ varaya deva tvaṃ varadau svaḥ surottama / dātārau svo varaṃ tubhyaṃ tad bravīhy avicārayan // 3.194.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhṇe varaṃ vīrāv īpsitaś ca varo mama / yuvāṃ hi vīryasaṃpannau na vām asti samaḥ pumān // 3.194.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhyatvam upagacchetāṃ mama satyaparākramau / etad icchāmy ahaṃ kāmaṃ prāptuṃ lokahitāya vai // 3.194.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anṛtaṃ noktapūrvaṃ nau svaireṣv api kuto 'nyathā / satye dharme ca niratau viddhy āvāṃ puruṣottama // 3.194.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bale rūpe ca vīrye ca śame ca na samo 'sti nau / dharme tapasi dāne ca śīlasattvadameṣu ca // 3.194.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaplavo mahān asmān upāvartata keśava / uktaṃ pratikuruṣva tvaṃ kālo hi duratikramaḥ // 3.194.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvām icchāvahe deva kṛtam ekaṃ tvayā vibho / anāvṛte 'sminn ākāśe vadhaṃ suravarottama // 3.194.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) putratvam abhigacchāva tava caiva sulocana / vara eṣa vṛto deva tad viddhi surasattama // 3.194.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) [03.194.28abāḍham evaṃ kariṣyāmi sarvam etad bhaviṣyati / ajñātasamavṛtta [4: jg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vicintya tv atha govindo nāpaśyad yad anāvṛtam / avakāśaṃ pṛthivyāṃ vā divi vā madhusūdanaḥ // 3.194.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svakāv anāvṛtāv ūrū dṛṣṭvā devavaras tadā / madhukaiṭabhayo rājañ śirasī madhusūdanaḥ // 3.194.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakreṇa śitadhāreṇa nyakṛntata mahāyaśāḥ // 3.194.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dhundhur nāma mahātejās tayoḥ putro mahādyutiḥ / sa tapo 'tapyata mahan mahāvīryaparākramaḥ // 3.195.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atiṣṭhad ekapādena kṛśo dhamanisaṃtataḥ / tasmai brahmā dadau prīto varaṃ vavre sa ca prabho // 3.195.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadānavayakṣāṇāṃ sarpagandharvarakṣasām / avadhyo 'haṃ bhaveyaṃ vai vara eṣa vṛto mayā // 3.195.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bhavatu gaccheti tam uvāca pitāmahaḥ / sa evam uktas tatpādau mūrdhnā spṛśya jagāma ha // 3.195.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa tu dhundhur varaṃ labdhvā mahāvīryaparākramaḥ / anusmaran pitṛvadhaṃ tato viṣṇum upādravat // 3.195.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa tu devān sagandharvāñ jitvā dhundhur amarṣaṇaḥ / babādha sarvān asakṛd devān viṣṇuṃ ca vai bhṛśam // 3.195.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) samudro vālukāpūrṇa ujjānaka iti smṛtaḥ / āgamya ca sa duṣṭātmā taṃ deśaṃ bharatarṣabha // 3.195.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bādhate sma paraṃ śaktyā tam uttaṅkāśramaṃ prabho // 3.195.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) antarbhūmigatas tatra vālukāntarhitas tadā / madhukaiṭabhayoḥ putro dhundhur bhīmaparākramaḥ // 3.195.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śete lokavināśāya tapobalasamāśritaḥ / uttaṅkasyāśramābhyāśe niḥśvasan pāvakārciṣaḥ // 3.195.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu sabhṛtyabalavāhanaḥ / kuvalāśvo narapatir anvito balaśālinām // 3.195.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sahasrair ekaviṃśatyā putrāṇām arimardanaḥ / prāyād uttaṅkasahito dhundhos tasya niveśanam // 3.195.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam āviśat tato viṣṇur bhagavāṃs tejasā prabhuḥ / uttaṅkasya niyogena lokānāṃ hitakāmyayā // 3.195.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin prayāte durdharṣe divi śabdo mahān abhūt / eṣa śrīmān nṛpasuto dhundhumāro bhaviṣyati // 3.195.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) divyaiś ca puṣpais taṃ devāḥ samantāt paryavākiran / devadundubhayaś caiva neduḥ svayam udīritāḥ // 3.195.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śītaś ca vāyuḥ pravavau prayāṇe tasya dhīmataḥ / vipāṃsulāṃ mahīṃ kurvan vavarṣa ca sureśvaraḥ // 3.195.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) antarikṣe vimānāni devatānāṃ yudhiṣṭhira / tatraiva samadṛśyanta dhundhur yatra mahāsuraḥ // 3.195.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuvalāśvasya dhundhoś ca yuddhakautūhalānvitāḥ / devagandharvasahitāḥ samavaikṣan maharṣayaḥ // 3.195.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nārāyaṇena kauravya tejasāpyāyitas tadā / sa gato nṛpatiḥ kṣipraṃ putrais taiḥ sarvatodiśam // 3.195.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arṇavaṃ khānayām āsa kuvalāśvo mahīpatiḥ / kuvalāśvasya putrais tu tasmin vai vālukārṇave // 3.195.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptabhir divasaiḥ khātvā dṛṣṭo dhundhur mahābalaḥ / āsīd ghoraṃ vapus tasya vālukāntarhitaṃ mahat // 3.195.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīpyamānaṃ yathā sūryas tejasā bharatarṣabha // 3.195.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato dhundhur mahārāja diśam āśritya paścimām / supto 'bhūd rājaśārdūla kālānalasamadyutiḥ // 3.195.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuvalāśvasya putrais tu sarvataḥ parivāritaḥ / abhidrutaḥ śarais tīkṣṇair gadābhir musalair api // 3.195.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paṭṭiśaiḥ parighaiḥ prāsaiḥ khaḍgaiś ca vimalaiḥ śitaiḥ // 3.195.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa vadhyamānaḥ saṃkruddhaḥ samuttasthau mahābalaḥ / kruddhaś cābhakṣayat teṣāṃ śastrāṇi vividhāni ca // 3.195.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āsyād vaman pāvakaṃ sa saṃvartakasamaṃ tadā / tān sarvān nṛpateḥ putrān adahat svena tejasā // 3.195.24 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) mukhajenāgninā kruddho lokān udvartayann iva / kṣaṇena rājaśārdūla pureva kapilaḥ prabhuḥ // 3.195.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sagarasyātmajān kruddhas tad adbhutam ivābhavat // 3.195.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) teṣu krodhāgnidagdheṣu tadā bharatasattama / taṃ prabuddhaṃ mahātmānaṃ kumbhakarṇam ivāparam // 3.195.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsasāda mahātejāḥ kuvalāśvo mahīpatiḥ // 3.195.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya vāri mahārāja susrāva bahu dehataḥ / tadāpīyata tat tejo rājā vārimayaṃ nṛpa // 3.195.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yogī yogena vahniṃ ca śamayām āsa vāriṇā // 3.195.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) brahmāstreṇa tadā rājā daityaṃ krūraparākramam / dadāha bharataśreṣṭha sarvalokābhayāya vai // 3.195.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'streṇa dagdhvā rājarṣiḥ kuvalāśvo mahāsuram / suraśatrum amitraghnas trilokeśa ivāparaḥ // 3.195.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dhundhumāra iti khyāto nāmnā samabhavat tataḥ // 3.195.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prītaiś ca tridaśaiḥ sarvair maharṣisahitais tadā / varaṃ vṛṇīṣvety uktaḥ sa prāñjaliḥ praṇatas tadā // 3.195.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atīva mudito rājann idaṃ vacanam abravīt // 3.195.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dadyāṃ vittaṃ dvijāgryebhyaḥ śatrūṇāṃ cāpi durjayaḥ / sakhyaṃ ca viṣṇunā me syād bhūteṣv adroha eva ca // 3.195.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharme ratiś ca satataṃ svarge vāsas tathākṣayaḥ // 3.195.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tathāstv iti tato devaiḥ prītair uktaḥ sa pārthivaḥ / ṛṣibhiś ca sagandharvair uttaṅkena ca dhīmatā // 3.195.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhājya cainaṃ vividhair āśīrvādais tato nṛpam / devā maharṣayaś caiva svāni sthānāni bhejire // 3.195.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasya putrās trayaḥ śiṣṭā yudhiṣṭhira tadābhavan / dṛḍhāśvaḥ kapilāśvaś ca candrāśvaś caiva bhārata // 3.195.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tebhyaḥ paramparā rājann ikṣvākūṇāṃ mahātmanām // 3.195.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ sa nihatas tena kuvalāśvena sattama / dhundhur daityo mahāvīryo madhukaiṭabhayoḥ sutaḥ // 3.195.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuvalāśvas tu nṛpatir dhundhumāra iti smṛtaḥ / nāmnā ca guṇasaṃyuktas tadā prabhṛti so 'bhavat // 3.195.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi / dhaundhumāram upākhyānaṃ prathitaṃ yasya karmaṇā // 3.195.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tu puṇyam ākhyānaṃ viṣṇoḥ samanukīrtanam / śṛṇuyād yaḥ sa dharmātmā putravāṃś ca bhaven naraḥ // 3.195.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣmān dhṛtimāṃś caiva śrutvā bhavati parvasu / na ca vyādhibhayaṃ kiṃ cit prāpnoti vigatajvaraḥ // 3.195.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā mārkaṇḍeyaṃ mahādyutim / papraccha bharataśreṣṭho dharmapraśnaṃ sudurvacam // 3.196.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāmi bhagavan strīṇāṃ māhātmyam uttamam / kathyamānaṃ tvayā vipra sūkṣmaṃ dharmaṃ ca tattvataḥ // 3.196.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pratyakṣeṇa hi viprarṣe devā dṛśyanti sattama / sūryācandramasau vāyuḥ pṛthivī vahnir eva ca // 3.196.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā mātā ca bhagavan gāva eva ca sattama / yac cānyad eva vihitaṃ tac cāpi bhṛgunandana // 3.196.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) manye 'haṃ guruvat sarvam ekapatnyas tathā striyaḥ / pativratānāṃ śuśrūṣā duṣkarā pratibhāti me // 3.196.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pativratānāṃ māhātmyaṃ vaktum arhasi naḥ prabho / nirudhya cendriyagrāmaṃ manaḥ saṃrudhya cānagha // 3.196.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) patiṃ daivatavac cāpi cintayantyaḥ sthitā hi yāḥ // 3.196.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhagavan duṣkaraṃ hy etat pratibhāti mama prabho / mātāpitṛṣu śuśrūṣā strīṇāṃ bhartṛṣu ca dvija // 3.196.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīṇāṃ dharmāt sughorād dhi nānyaṃ paśyāmi duṣkaram / sādhv ācārāḥ striyo brahman yat kurvanti sadādṛtāḥ // 3.196.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duṣkaraṃ bata kurvanti pitaro mātaraś ca vai // 3.196.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ekapatnyaś ca yā nāryo yāś ca satyaṃ vadanty uta / kukṣiṇā daśa māsāṃś ca garbhaṃ saṃdhārayanti yāḥ // 3.196.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāryaḥ kālena saṃbhūya kim adbhutataraṃ tataḥ // 3.196.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saṃśayaṃ paramaṃ prāpya vedanām atulām api / prajāyante sutān nāryo duḥkhena mahatā vibho // 3.196.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣṇanti cāpi mahatā snehena dvijasattama // 3.196.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) ye ca krūreṣu sarveṣu vartamānā jugupsitāḥ / svakarma kurvanti sadā duṣkaraṃ tac ca me matam // 3.196.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kṣatradharmasamācāraṃ tathyaṃ cākhyāhi me dvija / dharmaḥ sudurlabho vipra nṛśaṃsena durātmanā // 3.196.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmi bhagavan praśnaṃ praśnavidāṃ vara / śrotuṃ bhṛgukulaśreṣṭha śuśrūṣe tava suvrata // 3.196.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hanta te sarvam ākhyāsye praśnam etaṃ sudurvacam / tattvena bharataśreṣṭha gadatas tan nibodha me // 3.196.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātaraṃ sadṛśīṃ tāta pitṝn anye ca manyate / duṣkaraṃ kurute mātā vivardhayati yā prajāḥ // 3.196.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā devatejyābhir vandanena titikṣayā / abhicārair upāyaiś ca īhante pitaraḥ sutān // 3.196.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kṛcchreṇa mahatā putraṃ prāpya sudurlabham / cintayanti sadā vīra kīdṛśo 'yaṃ bhaviṣyati // 3.196.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āśaṃsate ca putreṣu pitā mātā ca bhārata / yaśaḥ kīrtim athaiśvaryaṃ prajā dharmaṃ tathaiva ca // 3.196.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor āśāṃ tu saphalāṃ yaḥ karoti sa dharmavit / pitā mātā ca rājendra tuṣyato yasya nityadā // 3.196.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) iha pretya ca tasyātha kīrtir dharmaś ca śāśvataḥ // 3.196.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) naiva yajñaḥ striyaḥ kaś cin na śrāddhaṃ nopavāsakam / yā tu bhartari śuśrūṣā tayā svargam upāśnute // 3.196.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat prakaraṇaṃ rājann adhikṛtya yudhiṣṭhira / prativratānāṃ niyataṃ dharmaṃ cāvahitaḥ śṛṇu // 3.196.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kaś cid dvijātipravaro vedādhyāyī tapodhanaḥ / tapasvī dharmaśīlaś ca kauśiko nāma bhārata // 3.197.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sāṅgopaniṣadān vedān adhīte dvijasattamaḥ / sa vṛkṣamūle kasmiṃś cid vedān uccārayan sthitaḥ // 3.197.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) upariṣṭāc ca vṛkṣasya balākā saṃnyalīyata / tayā purīṣam utsṛṣṭaṃ brāhmaṇasya tadopari // 3.197.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām avekṣya tataḥ kruddhaḥ samapadhyāyata dvijaḥ / bhṛśaṃ krodhābhibhūtena balākā sā nirīkṣitā // 3.197.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apadhyātā ca vipreṇa nyapatad vasudhātale / balākāṃ patitāṃ dṛṣṭvā gatasattvām acetanām // 3.197.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāruṇyād abhisaṃtaptaḥ paryaśocata tāṃ dvijaḥ // 3.197.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) akāryaṃ kṛtavān asmi rāgadveṣabalātkṛtaḥ / ity uktvā bahuśo vidvān grāmaṃ bhaikṣāya saṃśritaḥ // 3.197.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) grāme śucīni pracaran kulāni bharatarṣabha / praviṣṭas tat kulaṃ yatra pūrvaṃ caritavāṃs tu saḥ // 3.197.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dehīti yācamāno vai tiṣṭhety uktaḥ striyā tataḥ / śaucaṃ tu yāvat kurute bhājanasya kuṭumbinī // 3.197.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) etasminn antare rājan kṣudhāsaṃpīḍito bhṛśam / bhartā praviṣṭaḥ sahasā tasyā bharatasattama // 3.197.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sā tu dṛṣṭvā patiṃ sādhvī brāhmaṇaṃ vyapahāya tam / pādyam ācamanīyaṃ ca dadau bhartre tathāsanam // 3.197.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahvā paryacarac cāpi bhartāram asitekṣaṇā / āhāreṇātha bhakṣyaiś ca vākyaiḥ sumadhurais tathā // 3.197.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ucchiṣṭaṃ bhuñjate bhartuḥ sā tu nityaṃ yudhiṣṭhira / daivataṃ ca patiṃ mene bhartuś cittānusāriṇī // 3.197.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na karmaṇā na manasā nātyaśnān nāpi cāpibat / taṃ sarvabhāvopagatā patiśuśrūṣaṇe ratā // 3.197.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) sādhvācārā śucir dakṣā kuṭumbasya hitaiṣiṇī / bhartuś cāpi hitaṃ yat tat satataṃ sānuvartate // 3.197.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatātithibhṛtyānāṃ śvaśrūśvaśurayos tathā / śuśrūṣaṇaparā nityaṃ satataṃ saṃyatendriyā // 3.197.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā brāhmaṇaṃ tadā dṛṣṭvā saṃsthitaṃ bhaikṣakāṅkṣiṇam / kurvatī patiśuśrūṣāṃ sasmārātha śubhekṣaṇā // 3.197.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vrīḍitā sābhavat sādhvī tadā bharatasattama / bhikṣām ādāya viprāya nirjagāma yaśasvinī // 3.197.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim idaṃ bhavati tvaṃ māṃ tiṣṭhety uktvā varāṅgane / uparodhaṃ kṛtavatī na visarjitavaty asi // 3.197.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) brāhmaṇaṃ krodhasaṃtaptaṃ jvalantam iva tejasā / dṛṣṭvā sādhvī manuṣyendra sāntvapūrvaṃ vaco 'bravīt // 3.197.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣantum arhasi me vipra bhartā me daivataṃ mahat / sa cāpi kṣudhitaḥ śrāntaḥ prāptaḥ śuśrūṣito mayā // 3.197.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇā na garīyāṃso garīyāṃs te patiḥ kṛtaḥ / gṛhasthadharme vartantī brāhmaṇān avamanyase // 3.197.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) indro 'py eṣāṃ praṇamate kiṃ punar mānuṣā bhuvi / avalipte na jānīṣe vṛddhānāṃ na śrutaṃ tvayā // 3.197.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmaṇā hy agnisadṛśā daheyuḥ pṛthivīm api // 3.197.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) nāvajānāmy ahaṃ viprān devais tulyān manasvinaḥ / aparādham imaṃ vipra kṣantum arhasi me 'nagha // 3.197.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāmi tejo viprāṇāṃ mahābhāgyaṃ ca dhīmatām / apeyaḥ sāgaraḥ krodhāt kṛto hi lavaṇodakaḥ // 3.197.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathaiva dīptatapasāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām / yeṣāṃ krodhāgnir adyāpi daṇḍake nopaśāmyati // 3.197.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmaṇānāṃ paribhavād vātāpiś ca durātmavān / agastyam ṛṣim āsādya jīrṇaḥ krūro mahāsuraḥ // 3.197.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prabhāvā bahavaś cāpi śrūyante brahmavādinām / krodhaḥ suvipulo brahman prasādaś ca mahātmanām // 3.197.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmiṃs tv atikrame brahman kṣantum arhasi me 'nagha / patiśuśrūṣayā dharmo yaḥ sa me rocate dvija // 3.197.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivateṣv api sarveṣu bhartā me daivataṃ param / aviśeṣeṇa tasyāhaṃ kuryāṃ dharmaṃ dvijottama // 3.197.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśrūṣāyāḥ phalaṃ paśya patyur brāhmaṇa yādṛśam / balākā hi tvayā dagdhā roṣāt tad viditaṃ mama // 3.197.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhaḥ śatruḥ śarīrastho manuṣyāṇāṃ dvijottama / yaḥ krodhamohau tyajati taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ // 3.197.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yo vaded iha satyāni guruṃ saṃtoṣayeta ca / hiṃsitaś ca na hiṃseta taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ // 3.197.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jitendriyo dharmaparaḥ svādhyāyanirataḥ śuciḥ / kāmakrodhau vaśe yasya taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ // 3.197.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yasya cātmasamo loko dharmajñasya manasvinaḥ / sarvadharmeṣu ca ratas taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ // 3.197.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yo 'dhyāpayed adhīyīta yajed vā yājayīta vā / dadyād vāpi yathāśakti taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ // 3.197.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmacārī ca vedānyo adhīyīta dvijottamaḥ / svādhyāye cāpramatto vai taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ // 3.197.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad brāhmaṇānāṃ kuśalaṃ tad eṣāṃ parikīrtayet / satyaṃ tathā vyāharatāṃ nānṛte ramate manaḥ // 3.197.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) dhanaṃ tu brāhmaṇasyāhuḥ svādhyāyaṃ damam ārjavam / indriyāṇāṃ nigrahaṃ ca śāśvataṃ dvijasattama // 3.197.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) satyārjave dharmam āhuḥ paraṃ dharmavido janāḥ // 3.197.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) durjñeyaḥ śāśvato dharmaḥ sa tu satye pratiṣṭhitaḥ / śrutipramāṇo dharmaḥ syād iti vṛddhānuśāsanam // 3.197.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bahudhā dṛśyate dharmaḥ sūkṣma eva dvijottama / bhavān api ca dharmajñaḥ svādhyāyanirataḥ śuciḥ // 3.197.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu tattvena bhagavan dharmān vetsīti me matiḥ // 3.197.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) mātāpitṛbhyāṃ śuśrūṣuḥ satyavādī jitendriyaḥ / mithilāyāṃ vasan vyādhaḥ sa te dharmān pravakṣyati // 3.197.41 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatra gacchasva bhadraṃ te yathākāmaṃ dvijottama // 3.197.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atyuktam api me sarvaṃ kṣantum arhasy anindita / striyo hy avadhyāḥ sarveṣāṃ ye dharmaviduṣo janāḥ // 3.197.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prīto 'smi tava bhadraṃ te gataḥ krodhaś ca śobhane / upālambhas tvayā hy ukto mama niḥśreyasaṃ param // 3.197.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svasti te 'stu gamiṣyāmi sādhayiṣyāmi śobhane // 3.197.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tayā visṛṣṭo nirgamya svam eva bhavanaṃ yayau / vinindan sa dvijo ''tmānaṃ kauśiko narasattama // 3.197.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) cintayitvā tad āścaryaṃ striyā proktam aśeṣataḥ / vinindan sa dvijo ''tmānam āgaskṛta ivābabhau // 3.198.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cintayānaḥ sa dharmasya sūkṣmāṃ gatim athābravīt / śraddadhānena bhāvyaṃ vai gacchāmi mithilām aham // 3.198.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtātmā dharmavit tasyāṃ vyādho nivasate kila / taṃ gacchāmy aham adyaiva dharmaṃ praṣṭuṃ tapodhanam // 3.198.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti saṃcintya manasā śraddadhānaḥ striyā vacaḥ / balākāpratyayenāsau dharmyaiś ca vacanaiḥ śubhaiḥ // 3.198.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃpratasthe sa mithilāṃ kautūhalasamanvitaḥ // 3.198.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) atikrāmann araṇyāni grāmāṃś ca nagarāṇi ca / tato jagāma mithilāṃ janakena surakṣitām // 3.198.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dharmasetusamākīrṇāṃ yajñotsavavatīṃ śubhām / gopurāṭṭālakavatīṃ gṛhaprākāraśobhitām // 3.198.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) praviśya sa purīṃ ramyāṃ vimānair bahubhir vṛtām / paṇyaiś ca bahubhir yuktāṃ suvibhaktamahāpathām // 3.198.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvai rathais tathā nāgair yānaiś ca bahubhir vṛtām / hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇāṃ nityotsavasamākulām // 3.198.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'paśyad bahuvṛttāntāṃ brāhmaṇaḥ samatikraman / dharmavyādham apṛcchac ca sa cāsya kathito dvijaiḥ // 3.198.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apaśyat tatra gatvā taṃ sūnāmadhye vyavasthitam / mārgamāhiṣamāṃsāni vikrīṇantaṃ tapasvinam // 3.198.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākulatvāt tu kretṝṇām ekānte saṃsthito dvijaḥ // 3.198.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa tu jñātvā dvijaṃ prāptaṃ sahasā saṃbhramotthitaḥ / ājagāma yato vipraḥ sthita ekānta āsane // 3.198.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādaye tvā bhagavan svāgataṃ te dvijottama / ahaṃ vyādhas tu bhadraṃ te kiṃ karomi praśādhi mām // 3.198.12 upagīti (12, 15, 12, 15) ekapatnyā yad ukto 'si gaccha tvaṃ mithilām iti / jānāmy etad ahaṃ sarvaṃ yadarthaṃ tvam ihāgataḥ // 3.198.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tu tasya tad vākyaṃ sa vipro bhṛśaharṣitaḥ / dvitīyam idam āścaryam ity acintayata dvijaḥ // 3.198.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adeśasthaṃ hi te sthānam iti vyādho 'bravīd dvijam / gṛhaṃ gacchāva bhagavan yadi rocayase 'nagha // 3.198.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bāḍham ity eva saṃhṛṣṭo vipro vacanam abravīt / agratas tu dvijaṃ kṛtvā sa jagāma gṛhān prati // 3.198.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praviśya ca gṛhaṃ ramyam āsanenābhipūjitaḥ / pādyam ācamanīyaṃ ca pratigṛhya dvijottamaḥ // 3.198.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sukhopaviṣṭas taṃ vyādhaṃ vacanam abravīt / karmaitad vai na sadṛśaṃ bhavataḥ pratibhāti me // 3.198.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anutapye bhṛśaṃ tāta tava ghoreṇa karmaṇā // 3.198.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kulocitam idaṃ karma pitṛpaitāmahaṃ mama / vartamānasya me dharme sve manyuṃ mā kṛthā dvija // 3.198.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhātrā tu vihitaṃ pūrvaṃ karma svaṃ pālayāmy aham / prayatnāc ca gurū vṛddhau śuśrūṣe 'haṃ dvijottama // 3.198.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyaṃ vade nābhyasūye yathāśakti dadāmi ca / devatātithibhṛtyānām avaśiṣṭena vartaye // 3.198.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na kutsayāmy ahaṃ kiṃ cin na garhe balavattaram / kṛtam anveti kartāraṃ purā karma dvijottama // 3.198.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣigorakṣyavāṇijyam iha lokasya jīvanam / daṇḍanītis trayī vidyā tena lokā bhavanty uta // 3.198.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karma śūdre kṛṣir vaiśye saṃgrāmaḥ kṣatriye smṛtaḥ / brahmacaryaṃ tapo mantrāḥ satyaṃ ca brāhmaṇe sadā // 3.198.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā praśāsti dharmeṇa svakarmaniratāḥ prajāḥ / vikarmāṇaś ca ye ke cit tān yunakti svakarmasu // 3.198.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhetavyaṃ hi sadā rājñāṃ prajānām adhipā hi te / mārayanti vikarmasthaṃ lubdhā mṛgam iveṣubhiḥ // 3.198.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janakasyeha viprarṣe vikarmastho na vidyate / svakarmaniratā varṇāś catvāro 'pi dvijottama // 3.198.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eṣa janako rājā durvṛttam api cet sutam / daṇḍyaṃ daṇḍe nikṣipati tathā na glāti dhārmikam // 3.198.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) suyuktacāro nṛpatiḥ sarvaṃ dharmeṇa paśyati / śrīś ca rājyaṃ ca daṇḍaś ca kṣatriyāṇāṃ dvijottama // 3.198.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rājāno hi svadharmeṇa śriyam icchanti bhūyasīm / sarveṣām eva varṇānāṃ trātā rājā bhavaty uta // 3.198.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pareṇa hi hatān brahman varāhamahiṣān aham / na svayaṃ hanmi viprarṣe vikrīṇāmi sadā tv aham // 3.198.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na bhakṣayāmi māṃsāni ṛtugāmī tathā hy aham / sadopavāsī ca tathā naktabhojī tathā dvija // 3.198.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aśīlaś cāpi puruṣo bhūtvā bhavati śīlavān / prāṇihiṃsārataś cāpi bhavate dhārmikaḥ punaḥ // 3.198.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vyabhicārān narendrāṇāṃ dharmaḥ saṃkīryate mahān / adharmo vardhate cāpi saṃkīryante tathā prajāḥ // 3.198.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uruṇḍā vāmanāḥ kubjāḥ sthūlaśīrṣās tathaiva ca / klībāś cāndhāś ca jāyante badhirā lambacūcukāḥ // 3.198.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthivānām adharmatvāt prajānām abhavaḥ sadā // 3.198.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa eṣa rājā janakaḥ sarvaṃ dharmeṇa paśyati / anugṛhṇan prajāḥ sarvāḥ svadharmaniratāḥ sadā // 3.198.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ye caiva māṃ praśaṃsanti ye ca nindanti mānavāḥ / sarvān supariṇītena karmaṇā toṣayāmy aham // 3.198.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye jīvanti svadharmeṇa saṃbhuñjante ca pārthivāḥ / na kiṃ cid upajīvanti dakṣā utthānaśīlinaḥ // 3.198.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaktyānnadānaṃ satataṃ titikṣā dharmanityatā / yathārhaṃ pratipūjā ca sarvabhūteṣu vai dayā // 3.198.39 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tyāgān nānyatra martyānāṃ guṇās tiṣṭhanti pūruṣe // 3.198.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mṛṣāvādaṃ pariharet kuryāt priyam ayācitaḥ / na ca kāmān na saṃrambhān na dveṣād dharmam utsṛjet // 3.198.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) priye nātibhṛśaṃ hṛṣyed apriye na ca saṃjvaret / na muhyed arthakṛcchreṣu na ca dharmaṃ parityajet // 3.198.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karma cet kiṃ cid anyat syād itaran na samācaret / yat kalyāṇam abhidhyāyet tatrātmānaṃ niyojayet // 3.198.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na pāpaṃ prati pāpaḥ syāt sādhur eva sadā bhavet / ātmanaiva hataḥ pāpo yaḥ pāpaṃ kartum icchati // 3.198.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karma caitad asādhūnāṃ vṛjinānām asādhuvat / na dharmo 'stīti manvānāḥ śucīn avahasanti ye // 3.198.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśraddadhānā dharmasya te naśyanti na saṃśayaḥ // 3.198.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) mahādṛtir ivādhmātaḥ pāpo bhavati nityadā / mūḍhānām avaliptānām asāraṃ bhāṣitaṃ bhavet // 3.198.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśayaty antarātmānaṃ divā rūpam ivāṃśumān // 3.198.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na loke rājate mūrkhaḥ kevalātmapraśaṃsayā / api ceha mṛjā hīnaḥ kṛtavidyaḥ prakāśate // 3.198.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abruvan kasya cin nindām ātmapūjām avarṇayan / na kaś cid guṇasaṃpannaḥ prakāśo bhuvi dṛśyate // 3.198.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikarmaṇā tapyamānaḥ pāpād viparimucyate / naitat kuryāṃ punar iti dvitīyāt parimucyate // 3.198.48 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) karmaṇā yena teneha pāpād dvijavarottama / evaṃ śrutir iyaṃ brahman dharmeṣu paridṛśyate // 3.198.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpāny abuddhveha purā kṛtāni; prāg dharmaśīlo vinihanti paścāt / dharmo brahman nudate pūruṣāṇāṃ; yat kurvate pāpam iha pramādāt // 3.198.50 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], indravajrā [11: ttjgg] pāpaṃ kṛtvā hi manyeta nāham asmīti pūruṣaḥ / cikīrṣed eva kalyāṇaṃ śraddadhāno 'nasūyakaḥ // 3.198.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasanasyeva chidrāṇi sādhūnāṃ vivṛṇoti yaḥ / pāpaṃ cet puruṣaḥ kṛtvā kalyāṇam abhipadyate // 3.198.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mucyate sarvapāpebhyo mahābhrair iva candramāḥ // 3.198.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yathādityaḥ samudyan vai tamaḥ sarvaṃ vyapohati / evaṃ kalyāṇam ātiṣṭhan sarvapāpaiḥ pramucyate // 3.198.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpānāṃ viddhy adhiṣṭhānaṃ lobham eva dvijottama / lubdhāḥ pāpaṃ vyavasyanti narā nātibahuśrutāḥ // 3.198.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmā dharmarūpeṇa tṛṇaiḥ kūpā ivāvṛtāḥ // 3.198.54.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) teṣāṃ damaḥ pavitrāṇi pralāpā dharmasaṃśritāḥ / sarvaṃ hi vidyate teṣu śiṣṭācāraḥ sudurlabhaḥ // 3.198.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu vipro mahāprājño dharmavyādham apṛcchata / śiṣṭācāraṃ katham ahaṃ vidyām iti narottama // 3.198.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etan mahāmate vyādha prabravīhi yathātatham // 3.198.56.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yajño dānaṃ tapo vedāḥ satyaṃ ca dvijasattama / pañcaitāni pavitrāṇi śiṣṭācāreṣu nityadā // 3.198.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmakrodhau vaśe kṛtvā dambhaṃ lobham anārjavam / dharma ity eva saṃtuṣṭās te śiṣṭāḥ śiṣṭasaṃmatāḥ // 3.198.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na teṣāṃ vidyate 'vṛttaṃ yajñasvādhyāyaśīlinām / ācārapālanaṃ caiva dvitīyaṃ śiṣṭalakṣaṇam // 3.198.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guruśuśrūṣaṇaṃ satyam akrodho dānam eva ca / etac catuṣṭayaṃ brahmañ śiṣṭācāreṣu nityadā // 3.198.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiṣṭācāre manaḥ kṛtvā pratiṣṭhāpya ca sarvaśaḥ / yām ayaṃ labhate tuṣṭiṃ sā na śakyā hy ato 'nyathā // 3.198.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedasyopaniṣat satyaṃ satyasyopaniṣad damaḥ / damasyopaniṣat tyāgaḥ śiṣṭācāreṣu nityadā // 3.198.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tu dharmam asūyante buddhimohānvitā narāḥ / apathā gacchatāṃ teṣām anuyātāpi pīḍyate // 3.198.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tu śiṣṭāḥ suniyatāḥ śrutityāgaparāyaṇāḥ / dharmyaṃ panthānam ārūḍhāḥ satyadharmaparāyaṇāḥ // 3.198.64 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) niyacchanti parāṃ buddhiṃ śiṣṭācārānvitā narāḥ / upādhyāyamate yuktāḥ sthityā dharmārthadarśinaḥ // 3.198.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāstikān bhinnamaryādān krūrān pāpamatau sthitān / tyaja tāñ jñānam āśritya dhārmikān upasevya ca // 3.198.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmalobhagrahākīrṇāṃ pañcendriyajalāṃ nadīm / nāvaṃ dhṛtimayīṃ kṛtvā janmadurgāṇi saṃtara // 3.198.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krameṇa saṃcito dharmo buddhiyogamayo mahān / śiṣṭācāre bhavet sādhū rāgaḥ śukleva vāsasi // 3.198.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahiṃsā satyavacanaṃ sarvabhūtahitaṃ param / ahiṃsā paramo dharmaḥ sa ca satye pratiṣṭhitaḥ // 3.198.69 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) satye kṛtvā pratiṣṭhāṃ tu pravartante pravṛttayaḥ // 3.198.69.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) satyam eva garīyas tu śiṣṭācāraniṣevitam / ācāraś ca satāṃ dharmaḥ santaś cācāralakṣaṇāḥ // 3.198.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo yathāprakṛtir jantuḥ svāṃ svāṃ prakṛtim aśnute / pāpātmā krodhakāmādīn doṣān āpnoty anātmavān // 3.198.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārambho nyāyayukto yaḥ sa hi dharma iti smṛtaḥ / anācāras tv adharmeti etac chiṣṭānuśāsanam // 3.198.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akrudhyanto 'nasūyanto nirahaṃkāramatsarāḥ / ṛjavaḥ śamasaṃpannāḥ śiṣṭācārā bhavanti te // 3.198.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) traividyavṛddhāḥ śucayo vṛttavanto manasvinaḥ / guruśuśrūṣavo dāntāḥ śiṣṭācārā bhavanty uta // 3.198.74 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) teṣām adīnasattvānāṃ duṣkarācārakarmaṇām / svaiḥ karmabhiḥ satkṛtānāṃ ghoratvaṃ saṃpraṇaśyati // 3.198.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) taṃ sadācāram āścaryaṃ purāṇaṃ śāśvataṃ dhruvam / dharmaṃ dharmeṇa paśyantaḥ svargaṃ yānti manīṣiṇaḥ // 3.198.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āstikā mānahīnāś ca dvijātijanapūjakāḥ / śrutavṛttopasaṃpannāḥ te santaḥ svargagāminaḥ // 3.198.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedoktaḥ paramo dharmo dharmaśāstreṣu cāparaḥ / śiṣṭācīrṇaś ca śiṣṭānāṃ trividhaṃ dharmalakṣaṇam // 3.198.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāraṇaṃ cāpi vidyānāṃ tīrthānām avagāhanam / kṣamā satyārjavaṃ śaucaṃ śiṣṭācāranidarśanam // 3.198.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvabhūtadayāvanto ahiṃsāniratāḥ sadā / paruṣaṃ na prabhāṣante sadā santo dvijapriyāḥ // 3.198.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śubhānām aśubhānāṃ ca karmaṇāṃ phalasaṃcaye / vipākam abhijānanti te śiṣṭāḥ śiṣṭasaṃmatāḥ // 3.198.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyāyopetā guṇopetāḥ sarvalokahitaiṣiṇaḥ / santaḥ svargajitaḥ śuklāḥ saṃniviṣṭāś ca satpathe // 3.198.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dātāraḥ saṃvibhaktāro dīnānugrahakāriṇaḥ / sarvabhūtadayāvantas te śiṣṭāḥ śiṣṭasaṃmatāḥ // 3.198.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvapūjyāḥ śrutadhanās tathaiva ca tapasvinaḥ / dānanityāḥ sukhāṃl lokān āpnuvantīha ca śriyam // 3.198.84 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pīḍayā ca kalatrasya bhṛtyānāṃ ca samāhitāḥ / atiśaktyā prayacchanti santaḥ sadbhiḥ samāgatāḥ // 3.198.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokayātrāṃ ca paśyanto dharmam ātmahitāni ca / evaṃ santo vartamānā edhante śāśvatīḥ samāḥ // 3.198.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ahiṃsā satyavacanam ānṛśaṃsyam athārjavam / adroho nātimānaś ca hrīs titikṣā damaḥ śamaḥ // 3.198.87 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dhīmanto dhṛtimantaś ca bhūtānām anukampakāḥ / akāmadveṣasaṃyuktās te santo lokasatkṛtāḥ // 3.198.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trīṇy eva tu padāny āhuḥ satāṃ vṛttam anuttamam / na druhyec caiva dadyāc ca satyaṃ caiva sadā vadet // 3.198.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvatra ca dayāvantaḥ santaḥ karuṇavedinaḥ / gacchantīha susaṃtuṣṭā dharmyaṃ panthānam uttamam // 3.198.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiṣṭācārā mahātmāno yeṣāṃ dharmaḥ suniścitaḥ // 3.198.90.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anasūyā kṣamā śāntiḥ saṃtoṣaḥ priyavāditā / kāmakrodhaparityāgaḥ śiṣṭācāraniṣevaṇam // 3.198.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇā śrutasaṃpannaṃ satāṃ mārgam anuttamam / śiṣṭācāraṃ niṣevante nityaṃ dharmeṣv atandritāḥ // 3.198.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajñāprāsādam āruhya muhyato mahato janān / prekṣanto lokavṛttāni vividhāni dvijottama // 3.198.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atipuṇyāni pāpāni tāni dvijavarottama // 3.198.93.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ yathāprajñaṃ yathāśrutam / śiṣṭācāraguṇān brahman puraskṛtya dvijarṣabha // 3.198.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu vipram athovāca dharmavyādho yudhiṣṭhira / yad ahaṃ hy ācare karma ghoram etad asaṃśayam // 3.199.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhis tu balavān brahman dustaraṃ hi purākṛtam / purākṛtasya pāpasya karmadoṣo bhavaty ayam // 3.199.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) doṣasyaitasya vai brahman vighāte yatnavān aham // 3.199.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vidhinā vihite pūrvaṃ nimittaṃ ghātako bhavet / nimittabhūtā hi vayaṃ karmaṇo 'sya dvijottama // 3.199.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yeṣāṃ hatānāṃ māṃsāni vikrīṇāmo vayaṃ dvija / teṣām api bhaved dharma upabhogena bhakṣaṇāt // 3.199.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) devatātithibhṛtyānāṃ pitṝṇāṃ pratipūjanāt // 3.199.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) oṣadhyo vīrudhaś cāpi paśavo mṛgapakṣiṇaḥ / annādyabhūtā lokasya ity api śrūyate śrutiḥ // 3.199.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ātmamāṃsapradānena śibir auśīnaro nṛpaḥ / svargaṃ sudurlabhaṃ prāptaḥ kṣamāvān dvijasattama // 3.199.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājño mahānase pūrvaṃ rantidevasya vai dvija / dve sahasre tu vadhyete paśūnām anvahaṃ tadā // 3.199.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāṃsaṃ dadato hy annaṃ rantidevasya nityaśaḥ / atulā kīrtir abhavan nṛpasya dvijasattama // 3.199.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) cāturmāsyeṣu paśavo vadhyanta iti nityaśaḥ // 3.199.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) agnayo māṃsakāmāś ca ity api śrūyate śrutiḥ / yajñeṣu paśavo brahman vadhyante satataṃ dvijaiḥ // 3.199.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃskṛtāḥ kila mantraiś ca te 'pi svargam avāpnuvan // 3.199.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadi naivāgnayo brahman māṃsakāmābhavan purā / bhakṣyaṃ naiva bhaven māṃsaṃ kasya cid dvijasattama // 3.199.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrāpi vidhir uktaś ca munibhir māṃsabhakṣaṇe / devatānāṃ pitṝṇāṃ ca bhuṅkte dattvā tu yaḥ sadā // 3.199.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāvidhi yathāśraddhaṃ na sa duṣyati bhakṣaṇāt // 3.199.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) amāṃsāśī bhavaty evam ity api śrūyate śrutiḥ / bhāryāṃ gacchan brahmacārī ṛtau bhavati brāhmaṇaḥ // 3.199.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) satyānṛte viniścitya atrāpi vidhir ucyate / saudāsena purā rājñā mānuṣā bhakṣitā dvija // 3.199.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāpābhibhūtena bhṛśam atra kiṃ pratibhāti te // 3.199.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) svadharma iti kṛtvā tu na tyajāmi dvijottama / purākṛtam iti jñātvā jīvāmy etena karmaṇā // 3.199.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svakarma tyajato brahmann adharma iha dṛśyate / svakarmanirato yas tu sa dharma iti niścayaḥ // 3.199.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvaṃ hi vihitaṃ karma dehinaṃ na vimuñcati / dhātrā vidhir ayaṃ dṛṣṭo bahudhā karmanirṇaye // 3.199.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draṣṭavyaṃ tu bhavet prājña krūre karmaṇi vartatā / kathaṃ karma śubhaṃ kuryāṃ kathaṃ mucye parābhavāt // 3.199.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇas tasya ghorasya bahudhā nirṇayo bhavet // 3.199.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dāne ca satyavākye ca guruśuśrūṣaṇe tathā / dvijātipūjane cāhaṃ dharme ca nirataḥ sadā // 3.199.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ativādātimānābhyāṃ nivṛtto 'smi dvijottama // 3.199.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛṣiṃ sādhv iti manyante tatra hiṃsā parā smṛtā / karṣanto lāṅgalaiḥ puṃso ghnanti bhūmiśayān bahūn // 3.199.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvān anyāṃś ca bahuśas tatra kiṃ pratibhāti te // 3.199.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) dhānyabījāni yāny āhur vrīhy ādīni dvijottama / sarvāṇy etāni jīvāni tatra kiṃ pratibhāti te // 3.199.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhyākramya paśūṃś cāpi ghnanti vai bhakṣayanti ca / vṛkṣān athauṣadhīś caiva chindanti puruṣā dvija // 3.199.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvā hi bahavo brahman vṛkṣeṣu ca phaleṣu ca / udake bahavaś cāpi tatra kiṃ pratibhāti te // 3.199.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvaṃ vyāptam idaṃ brahman prāṇibhiḥ prāṇijīvanaiḥ / matsyā grasante matsyāṃś ca tatra kiṃ pratibhāti te // 3.199.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sattvaiḥ sattvāni jīvanti bahudhā dvijasattama / prāṇino 'nyonyabhakṣāś ca tatra kiṃ pratibhāti te // 3.199.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caṅkramyamāṇā jīvāṃś ca dharaṇīsaṃśritān bahūn / padbhyāṃ ghnanti narā vipra tatra kiṃ pratibhāti te // 3.199.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) upaviṣṭāḥ śayānāś ca ghnanti jīvān anekaśaḥ / jñānavijñānavantaś ca tatra kiṃ pratibhāti te // 3.199.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvair grastam idaṃ sarvam ākāśaṃ pṛthivī tathā / avijñānāc ca hiṃsanti tatra kiṃ pratibhāti te // 3.199.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahiṃseti yad uktaṃ hi puruṣair vismitaiḥ purā / ke na hiṃsanti jīvan vai loke 'smin dvijasattama // 3.199.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahu saṃcintya iha vai nāsti kaś cid ahiṃsakaḥ // 3.199.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) ahiṃsāyāṃ tu niratā yatayo dvijasattama / kurvanty eva hi hiṃsāṃ te yatnād alpatarā bhavet // 3.199.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ālakṣyāś caiva puruṣāḥ kule jātā mahāguṇāḥ / mahāghorāṇi karmāṇi kṛtvā lajjanti vai na ca // 3.199.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) suhṛdaḥ suhṛdo 'nyāṃś ca durhṛdaś cāpi durhṛdaḥ / samyak pravṛttān puruṣān na samyag anupaśyataḥ // 3.199.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) samṛddhaiś ca na nandanti bāndhavā bāndhavair api / gurūṃś caiva vinindanti mūḍhāḥ paṇḍitamāninaḥ // 3.199.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahu loke viparyastaṃ dṛśyate dvijasattama / dharmayuktam adharmaṃ ca tatra kiṃ pratibhāti te // 3.199.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaktuṃ bahuvidhaṃ śakyaṃ dharmādharmeṣu karmasu / svakarmanirato yo hi sa yaśaḥ prāpnuyān mahat // 3.199.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmavyādhas tu nipuṇaṃ punar eva yudhiṣṭhira / viprarṣabham uvācedaṃ sarvadharmabhṛtāṃ varaḥ // 3.200.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrutipramāṇo dharmo hi vṛddhānām iti bhāṣitam / sūkṣmā gatir hi dharmasya bahuśākhā hy anantikā // 3.200.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) prāṇātyaye vivāhe ca vaktavyam anṛtaṃ bhavet / anṛtaṃ ca bhavet satyaṃ satyaṃ caivānṛtaṃ bhavet // 3.200.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad bhūtahitam atyantaṃ tat satyam iti dhāraṇā / viparyayakṛto 'dharmaḥ paśya dharmasya sūkṣmatām // 3.200.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat karoty aśubhaṃ karma śubhaṃ vā dvijasattama / avaśyaṃ tat samāpnoti puruṣo nātra saṃśayaḥ // 3.200.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣamāṃ ca daśāṃ prāpya devān garhati vai bhṛśam / ātmanaḥ karmadoṣāṇi na vijānāty apaṇḍitaḥ // 3.200.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūḍho naikṛtikaś cāpi capalaś ca dvijottama / sukhaduḥkhaviparyāso yadā samupapadyate // 3.200.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nainaṃ prajñā sunītaṃ vā trāyate naiva pauruṣam // 3.200.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yo yam icched yathā kāmaṃ taṃ taṃ kāmaṃ samaśnuyāt / yadi syād aparādhīnaṃ puruṣasya kriyāphalam // 3.200.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃyatāś cāpi dakṣāś ca matimantaś ca mānavāḥ / dṛśyante niṣphalāḥ santaḥ prahīṇāḥ sarvakarmabhiḥ // 3.200.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtānām aparaḥ kaś cid dhiṃsāyāṃ satatotthitaḥ / vañcanāyāṃ ca lokasya sa sukheneha jīvati // 3.200.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aceṣṭamānam āsīnaṃ śrīḥ kaṃ cid upatiṣṭhati / kaś cit karmāṇi kurvan hi na prāpyam adhigacchati // 3.200.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devān iṣṭvā tapas taptvā kṛpaṇaiḥ putragṛddhibhiḥ / daśamāsadhṛtā garbhe jāyante kulapāṃsanāḥ // 3.200.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apare dhanadhānyaiś ca bhogaiś ca pitṛsaṃcitaiḥ / vipulair abhijāyante labdhās tair eva maṅgalaiḥ // 3.200.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmajā hi manuṣyāṇāṃ rogā nāsty atra saṃśayaḥ / ādhibhiś caiva bādhyante vyādhaiḥ kṣudramṛgā iva // 3.200.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te cāpi kuśalair vaidyair nipuṇaiḥ saṃbhṛtauṣadhaiḥ / vyādhayo vinivāryante mṛgā vyādhair iva dvija // 3.200.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣām asti ca bhoktavyaṃ grahaṇīdoṣapīḍitāḥ / na śaknuvanti te bhoktuṃ paśya dharmabhṛtāṃ vara // 3.200.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apare bāhubalinaḥ kliśyante bahavo janāḥ / duḥkhena cādhigacchanti bhojanaṃ dvijasattama // 3.200.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) iti lokam anākrandaṃ mohaśokapariplutam / srotasāsakṛd ākṣiptaṃ hriyamāṇaṃ balīyasā // 3.200.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mriyeyur na jīryeyuḥ sarve syuḥ sārvakāmikāḥ / nāpriyaṃ pratipaśyeyur vaśitvaṃ yadi vai bhavet // 3.200.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upary upari lokasya sarvo gantuṃ samīhate / yatate ca yathāśakti na ca tad vartate tathā // 3.200.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahavaḥ saṃpradṛśyante tulyanakṣatramaṅgalāḥ / mahac ca phalavaiṣamyaṃ dṛśyate karmasaṃdhiṣu // 3.200.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kaś cid īśate brahman svayaṃgrāhasya sattama / karmaṇāṃ prākṛtānāṃ vai iha siddhiḥ pradṛśyate // 3.200.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā śrutir iyaṃ brahmañ jīvaḥ kila sanātanaḥ / śarīram adhruvaṃ loke sarveṣāṃ prāṇinām iha // 3.200.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhyamāne śarīre tu dehanāśo bhavaty uta / jīvaḥ saṃkramate 'nyatra karmabandhanibandhanaḥ // 3.200.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭha jīvo bhavati śāśvataḥ / etad icchāmy ahaṃ jñātuṃ tattvena vadatāṃ vara // 3.200.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na jīvanāśo 'sti hi dehabhede; mithyaitad āhur mriyateti mūḍhāḥ / jīvas tu dehāntaritaḥ prayāti; daśārdhataivāsya śarīrabhedaḥ // 3.200.26 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] anyo hi nāśnāti kṛtaṃ hi karma; sa eva kartā sukhaduḥkhabhāgī / yat tena kiṃ cid dhi kṛtaṃ hi karma; tad aśnute nāsti kṛtasya nāśaḥ // 3.200.27 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] apuṇyaśīlāś ca bhavanti puṇyā; narottamāḥ pāpakṛto bhavanti / naro 'nuyātas tv iha karmabhiḥ svais; tataḥ samutpadyati bhāvitas taiḥ // 3.200.28 upendravajrā [11: jtjgg] kathaṃ saṃbhavate yonau kathaṃ vā puṇyapāpayoḥ / jātīḥ puṇyā hy apuṇyāś ca kathaṃ gacchati sattama // 3.200.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garbhādhānasamāyuktaṃ karmedaṃ saṃpradṛśyate / samāsena tu te kṣipraṃ pravakṣyāmi dvijottama // 3.200.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā saṃbhṛtasaṃbhāraḥ punar eva prajāyate / śubhakṛc chubhayonīṣu pāpakṛt pāpayoniṣu // 3.200.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śubhaiḥ prayogair devatvaṃ vyāmiśrair mānuṣo bhavet / mohanīyair viyonīṣu tv adhogāmī ca kilbiṣaiḥ // 3.200.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) jātimṛtyujarāduḥkhaiḥ satataṃ samabhidrutaḥ / saṃsāre pacyamānaś ca doṣair ātmakṛtair naraḥ // 3.200.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tiryagyonisahasrāṇi gatvā narakam eva ca / jīvāḥ saṃparivartante karmabandhanibandhanāḥ // 3.200.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jantus tu karmabhis tais taiḥ svakṛtaiḥ pretya duḥkhitaḥ / tadduḥkhapratighātārtham apuṇyāṃ yonim aśnute // 3.200.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ karma samādatte punar anyan navaṃ bahu / pacyate tu punas tena bhuktvāpathyam ivāturaḥ // 3.200.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajasram eva duḥkhārto 'duḥkhitaḥ sukhasaṃjñitaḥ / tato 'nivṛttabandhatvāt karmaṇām udayād api // 3.200.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parikrāmati saṃsāre cakravad bahuvedanaḥ // 3.200.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa cen nivṛttabandhas tu viśuddhaś cāpi karmabhiḥ / prāpnoti sukṛtāṃl lokān yatra gatvā na śocati // 3.200.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpaṃ kurvan pāpavṛttaḥ pāpasyāntaṃ na gacchati / tasmāt puṇyaṃ yatet kartuṃ varjayeta ca pātakam // 3.200.39 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) anasūyuḥ kṛtajñaś ca kalyāṇāny eva sevate / sukhāni dharmam arthaṃ ca svargaṃ ca labhate naraḥ // 3.200.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃskṛtasya hi dāntasya niyatasya yatātmanaḥ / prājñasyānantarā vṛttir iha loke paratra ca // 3.200.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satāṃ dharmeṇa varteta kriyāṃ śiṣṭavad ācaret / asaṃkleśena lokasya vṛttiṃ lipseta vai dvija // 3.200.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) santi hy āgatavijñānāḥ śiṣṭāḥ śāstravicakṣaṇāḥ / svadharmeṇa kriyā loke karmaṇaḥ so 'py asaṃkaraḥ // 3.200.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prājño dharmeṇa ramate dharmaṃ caivopajīvati / tasya dharmād avāpteṣu dhaneṣu dvijasattama // 3.200.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyaiva siñcate mūlaṃ guṇān paśyati yatra vai // 3.200.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dharmātmā bhavati hy evaṃ cittaṃ cāsya prasīdati / sa maitrajanasaṃtuṣṭa iha pretya ca nandati // 3.200.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śabdaṃ sparśaṃ tathā rūpaṃ gandhān iṣṭāṃś ca sattama / prabhutvaṃ labhate cāpi dharmasyaitat phalaṃ viduḥ // 3.200.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmasya ca phalaṃ labdhvā na tṛpyati mahādvija / atṛpyamāṇo nirvedam ādatte jñānacakṣuṣā // 3.200.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prajñācakṣur nara iha doṣaṃ naivānurudhyate / virajyati yathākāmaṃ na ca dharmaṃ vimuñcati // 3.200.48 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarvatyāge ca yatate dṛṣṭvā lokaṃ kṣayātmakam / tato mokṣe prayatate nānupāyād upāyataḥ // 3.200.49 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) evaṃ nirvedam ādatte pāpaṃ karma jahāti ca / dhārmikaś cāpi bhavati mokṣaṃ ca labhate param // 3.200.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tapo niḥśreyasaṃ jantos tasya mūlaṃ śamo damaḥ / tena sarvān avāpnoti kāmān yān manasecchati // 3.200.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇāṃ nirodhena satyena ca damena ca / brahmaṇaḥ padam āpnoti yat paraṃ dvijasattama // 3.200.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇi tu yāny āhuḥ kāni tāni yatavrata / nigrahaś ca kathaṃ kāryo nigrahasya ca kiṃ phalam // 3.200.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ ca phalam āpnoti teṣāṃ dharmabhṛtāṃ vara / etad icchāmi tattvena dharmaṃ jñātuṃ sudhārmika // 3.200.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu vipreṇa dharmavyādho yudhiṣṭhira / pratyuvāca yathā vipraṃ tac chṛṇuṣva narādhipa // 3.201.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijñānārthaṃ manuṣyāṇāṃ manaḥ pūrvaṃ pravartate / tat prāpya kāmaṃ bhajate krodhaṃ ca dvijasattama // 3.201.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatas tadarthaṃ yatate karma cārabhate mahat / iṣṭānāṃ rūpagandhānām abhyāsaṃ ca niṣevate // 3.201.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato rāgaḥ prabhavati dveṣaś ca tadanantaram / tato lobhaḥ prabhavati mohaś ca tadanantaram // 3.201.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tasya lobhābhibhūtasya rāgadveṣahatasya ca / na dharme jāyate buddhir vyājād dharmaṃ karoti ca // 3.201.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyājena carate dharmam arthaṃ vyājena rocate / vyājena sidhyamāneṣu dhaneṣu dvijasattama // 3.201.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraiva ramate buddhis tataḥ pāpaṃ cikīrṣati // 3.201.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) suhṛdbhir vāryamāṇaś ca paṇḍitaiś ca dvijottama / uttaraṃ śrutisaṃbaddhaṃ bravīti śrutiyojitam // 3.201.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmas trividhas tasya vardhate rāgadoṣataḥ / pāpaṃ cintayate cāpi bravīti ca karoti ca // 3.201.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyādharmapravṛttasya guṇā naśyanti sādhavaḥ / ekaśīlāś ca mitratvaṃ bhajante pāpakarmiṇaḥ // 3.201.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tenāsukham āpnoti paratra ca vihanyate / pāpātmā bhavati hy evaṃ dharmalābhaṃ tu me śṛṇu // 3.201.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tv etān prajñayā doṣān pūrvam evānupaśyati / kuśalaḥ sukhaduḥkheṣu sādhūṃś cāpy upasevate // 3.201.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya sādhusamārambhād buddhir dharmeṣu jāyate // 3.201.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bravīṣi sūnṛtaṃ dharmaṃ yasya vaktā na vidyate / divyaprabhāvaḥ sumahān ṛṣir eva mato 'si me // 3.201.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) brāhmaṇā vai mahābhāgāḥ pitaro 'grabhujaḥ sadā / teṣāṃ sarvātmanā kāryaṃ priyaṃ loke manīṣiṇā // 3.201.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat teṣāṃ ca priyaṃ tat te vakṣyāmi dvijasattama / namaskṛtvā brāhmaṇebhyo brāhmīṃ vidyāṃ nibodha me // 3.201.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) idaṃ viśvaṃ jagat sarvam ajayyaṃ cāpi sarvaśaḥ / mahābhūtātmakaṃ brahman nātaḥ parataraṃ bhavet // 3.201.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābhūtāni khaṃ vāyur agnir āpas tathā ca bhūḥ / śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca raso gandhaś ca tadguṇāḥ // 3.201.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām api guṇāḥ sarve guṇavṛttiḥ parasparam / pūrvapūrvaguṇāḥ sarve kramaśo guṇiṣu triṣu // 3.201.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭhas tu cetanā nāma mana ity abhidhīyate / saptamī tu bhaved buddhir ahaṃkāras tataḥ param // 3.201.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇi ca pañcaiva rajaḥ sattvaṃ tamas tathā / ity eṣa saptadaśako rāśir avyaktasaṃjñakaḥ // 3.201.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sarvair ihendriyārthais tu vyaktāvyaktaiḥ susaṃvṛtaḥ / caturviṃśaka ity eṣa vyaktāvyaktamayo guṇaḥ // 3.201.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyo śrotum icchasi // 3.201.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktaḥ sa vipras tu dharmavyādhena bhārata / kathām akathayad bhūyo manasaḥ prītivardhanīm // 3.202.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābhūtāni yāny āhuḥ pañca dharmavidāṃ vara / ekaikasya guṇān samyak pañcānām api me vada // 3.202.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūmir āpas tathā jyotir vāyur ākāśam eva ca / guṇottarāṇi sarvāṇi teṣāṃ vakṣyāmi te guṇān // 3.202.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūmiḥ pañcaguṇā brahmann udakaṃ ca caturguṇam / guṇās trayas tejasi ca trayaś cākāśavātayoḥ // 3.202.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca raso gandhaś ca pañcamaḥ / ete guṇāḥ pañca bhūmeḥ sarvebhyo guṇavattarāḥ // 3.202.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca rasaś cāpi dvijottama / apām ete guṇā brahman kīrtitās tava suvrata // 3.202.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca tejaso 'tha guṇās trayaḥ / śabdaḥ sparśaś ca vāyau tu śabda ākāśa eva ca // 3.202.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete pañcadaśa brahman guṇā bhūteṣu pañcasu / vartante sarvabhūteṣu yeṣu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ // 3.202.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyonyaṃ nātivartante saṃpac ca bhavati dvija // 3.202.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadā tu viṣamībhāvam ācaranti carācarāḥ / tadā dehī deham anyaṃ vyatirohati kālataḥ // 3.202.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ānupūrvyā vinaśyanti jāyante cānupūrvaśaḥ / tatra tatra hi dṛśyante dhātavaḥ pāñcabhautikāḥ // 3.202.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yair āvṛtam idaṃ sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam // 3.202.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) indriyaiḥ sṛjyate yad yat tat tad vyaktam iti smṛtam / avyaktam iti vijñeyaṃ liṅgagrāhyam atīndriyam // 3.202.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāsvaṃ grāhakāny eṣāṃ śabdādīnām imāni tu / indriyāṇi yadā dehī dhārayann iha tapyate // 3.202.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) loke vitatam ātmānaṃ lokaṃ cātmani paśyati / parāvarajñaḥ saktaḥ san sarvabhūtāni paśyati // 3.202.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) paśyataḥ sarvabhūtāni sarvāvasthāsu sarvadā / brahmabhūtasya saṃyogo nāśubhenopapadyate // 3.202.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānamūlātmakaṃ kleśam ativṛttasya mohajam / loko buddhiprakāśena jñeyamārgeṇa dṛśyate // 3.202.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anādinidhanaṃ jantum ātmayoniṃ sadāvyayam / anaupamyam amūrtaṃ ca bhagavān āha buddhimān // 3.202.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapomūlam idaṃ sarvaṃ yan māṃ viprānupṛcchasi // 3.202.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) indriyāṇy eva tat sarvaṃ yat svarganarakāv ubhau / nigṛhītavisṛṣṭāni svargāya narakāya ca // 3.202.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa yogavidhiḥ kṛtsno yāvad indriyadhāraṇam / etan mūlaṃ hi tapasaḥ kṛtsnasya narakasya ca // 3.202.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) indriyāṇāṃ prasaṅgena doṣam ṛcchaty asaṃśayam / saṃniyamya tu tāny eva tataḥ siddhim avāpnute // 3.202.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṇṇām ātmani nityānām aiśvaryaṃ yo 'dhigacchati / na sa pāpaiḥ kuto 'narthair yujyate vijitendriyaḥ // 3.202.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathaḥ śarīraṃ puruṣasya dṛṣṭam; ātmā niyantendriyāṇy āhur aśvān / tair apramattaḥ kuśalī sadaśvair; dāntaiḥ sukhaṃ yāti rathīva dhīraḥ // 3.202.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ṣaṇṇām ātmani nityānām indriyāṇāṃ pramāthinām / yo dhīro dhārayed raśmīn sa syāt paramasārathiḥ // 3.202.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇāṃ prasṛṣṭānāṃ hayānām iva vartmasu / dhṛtiṃ kurvīta sārathye dhṛtyā tāni jayed dhruvam // 3.202.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇāṃ hi caratāṃ yan mano 'nuvidhīyate / tad asya harate buddhiṃ nāvaṃ vāyur ivāmbhasi // 3.202.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yeṣu vipratipadyante ṣaṭsu mohāt phalāgame / teṣv adhyavasitādhyāyī vindate dhyānajaṃ phalam // 3.202.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tu sūkṣme kathite dharmavyādhena bhārata / brāhmaṇaḥ sa punaḥ sūkṣmaṃ papraccha susamāhitaḥ // 3.203.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sattvasya rajasaś caiva tamasaś ca yathātatham / guṇāṃs tattvena me brūhi yathāvad iha pṛcchataḥ // 3.203.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi / eṣāṃ guṇān pṛthaktvena nibodha gadato mama // 3.203.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mohātmakaṃ tamas teṣāṃ raja eṣāṃ pravartakam / prakāśabahulatvāc ca sattvaṃ jyāya ihocyate // 3.203.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avidyābahulo mūḍhaḥ svapnaśīlo vicetanaḥ / durdṛśīkas tamodhvastaḥ sakrodhas tāmaso 'lasaḥ // 3.203.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravṛttavākyo mantrī ca yo 'nurāgy abhyasūyakaḥ / vivitsamāno viprarṣe stabdho mānī sa rājasaḥ // 3.203.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) prakāśabahulo dhīro nirvivitso 'nasūyakaḥ / akrodhano naro dhīmān dāntaś caiva sa sāttvikaḥ // 3.203.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāttvikas tv atha saṃbuddho lokavṛttena kliśyate / yadā budhyati boddhavyaṃ lokavṛttaṃ jugupsate // 3.203.8 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) vairāgyasya hi rūpaṃ tu pūrvam eva pravartate / mṛdur bhavaty ahaṃkāraḥ prasīdaty ārjavaṃ ca yat // 3.203.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'sya sarvadvaṃdvāni praśāmyanti parasparam / na cāsya saṃyamo nāma kva cid bhavati kaś cana // 3.203.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śūdrayonau hi jātasya sadguṇān upatiṣṭhataḥ / vaiśyatvaṃ bhavati brahman kṣatriyatvaṃ tathaiva ca // 3.203.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārjave vartamānasya brāhmaṇyam abhijāyate / guṇās te kīrtitāḥ sarve kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi // 3.203.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthivaṃ dhātum āsādya śārīro 'gniḥ kathaṃ bhavet / avakāśaviśeṣeṇa kathaṃ vartayate 'nilaḥ // 3.203.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśnam etaṃ samuddiṣṭaṃ brāhmaṇena yudhiṣṭhira / vyādhaḥ sa kathayām āsa brāhmaṇāya mahātmane // 3.203.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūrdhānam āśrito vahniḥ śarīraṃ paripālayan / prāṇo mūrdhani cāgnau ca vartamāno viceṣṭate // 3.203.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyac ca sarvaṃ prāṇe pratiṣṭhitam // 3.203.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śreṣṭhaṃ tad eva bhūtānāṃ brahmajyotir upāsmahe / sa jantuḥ sarvabhūtātmā puruṣaḥ sa sanātanaḥ // 3.203.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mano buddhir ahaṃkāro bhūtānāṃ viṣayaś ca saḥ // 3.203.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ tv iha sa sarvatra prāṇena paripālyate / pṛṣṭhatas tu samānena svāṃ svāṃ gatim upāśritaḥ // 3.203.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bastimūle gude caiva pāvakaḥ samupāśritaḥ / vahan mūtraṃ purīṣaṃ cāpy apānaḥ parivartate // 3.203.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayatne karmaṇi bale ya ekas triṣu vartate / udāna iti taṃ prāhur adhyātmaviduṣo janāḥ // 3.203.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃdhau saṃdhau saṃniviṣṭaḥ sarveṣv api tathānilaḥ / śarīreṣu manuṣyāṇāṃ vyāna ity upadiṣyate // 3.203.20 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dhātuṣv agnis tu vitataḥ sa tu vāyusamīritaḥ / rasān dhātūṃś ca doṣāṃś ca vartayan paridhāvati // 3.203.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prāṇānāṃ saṃnipātāt tu saṃnipātaḥ prajāyate / ūṣmā cāgnir iti jñeyo yo 'nnaṃ pacati dehinām // 3.203.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apānodānayor madhye prāṇavyānau samāhitau / samanvitas tv adhiṣṭhānaṃ samyak pacati pāvakaḥ // 3.203.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāpi pāyuparyantas tathā syād gudasaṃjñitaḥ / srotāṃsi tasmāj jāyante sarvaprāṇeṣu dehinām // 3.203.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) agnivegavahaḥ prāṇo gudānte pratihanyate / sa ūrdhvam āgamya punaḥ samutkṣipati pāvakam // 3.203.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) pakvāśayas tv adho nābhyā ūrdhvam āmāśayaḥ sthitaḥ / nābhimadhye śarīrasya prāṇāḥ sarve pratiṣṭhitāḥ // 3.203.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravṛttā hṛdayāt sarvās tiryag ūrdhvam adhas tathā / vahanty annarasān nāḍyo daśa prāṇapracoditāḥ // 3.203.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoginām eṣa mārgas tu yena gacchanti tatparam / jitaklamāsanā dhīrā mūrdhany ātmānam ādadhuḥ // 3.203.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sarveṣu vitatau prāṇāpānau hi dehiṣu // 3.203.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) ekādaśavikārātmā kalāsaṃbhārasaṃbhṛtaḥ / mūrtimantaṃ hi taṃ viddhi nityaṃ karmajitātmakam // 3.203.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin yaḥ saṃsthito hy agnir nityaṃ sthālyām ivāhitaḥ / ātmānaṃ taṃ vijānīhi nityaṃ yogajitātmakam // 3.203.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devo yaḥ saṃsthitas tasminn abbindur iva puṣkare / kṣetrajñaṃ taṃ vijānīhi nityaṃ tyāgajitātmakam // 3.203.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvātmakāni jānīhi rajaḥ sattvaṃ tamas tathā / jīvam ātmaguṇaṃ viddhi tathātmānaṃ parātmakam // 3.203.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sacetanaṃ jīvaguṇaṃ vadanti; sa ceṣṭate ceṣṭayate ca sarvam / tataḥ paraṃ kṣetravido vadanti; prākalpayad yo bhuvanāni sapta // 3.203.33 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ sarveṣu bhūteṣu bhūtātmā na prakāśate / dṛśyate tv agryayā buddhyā sūkṣmayā jñānavedibhiḥ // 3.203.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cittasya hi prasādena hanti karma śubhāśubham / prasannātmātmani sthitvā sukham ānantyam aśnute // 3.203.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lakṣaṇaṃ tu prasādasya yathā tṛptaḥ sukhaṃ svapet / nivāte vā yathā dīpo dīpyet kuśaladīpitaḥ // 3.203.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvarātre pare caiva yuñjānaḥ satataṃ manaḥ / laghvāhāro viśuddhātmā paśyann ātmānam ātmani // 3.203.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradīpteneva dīpena manodīpena paśyati / dṛṣṭvātmānaṃ nirātmānaṃ tadā sa tu vimucyate // 3.203.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvopāyais tu lobhasya krodhasya ca vinigrahaḥ / etat pavitraṃ yajñānāṃ tapo vai saṃkramo mataḥ // 3.203.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nityaṃ krodhāt tapo rakṣec chriyaṃ rakṣeta matsarāt / vidyāṃ mānāpamānābhyām ātmānaṃ tu pramādataḥ // 3.203.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānṛśaṃsyaṃ paro dharmaḥ kṣamā ca paramaṃ balam / ātmajñānaṃ paraṃ jñānaṃ paraṃ satyavrataṃ vratam // 3.203.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyasya vacanaṃ śreyaḥ satyaṃ jñānaṃ hitaṃ bhavet / yad bhūtahitam atyantaṃ tad vai satyaṃ paraṃ matam // 3.203.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya sarve samārambhāḥ nirāśīrbandhanāḥ sadā / tyāge yasya hutaṃ sarvaṃ sa tyāgī sa ca buddhimān // 3.203.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yato na gurur apy enaṃ cyāvayed upapādayan / taṃ vidyād brahmaṇo yogaṃ viyogaṃ yogasaṃjñitam // 3.203.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hiṃsyāt sarvabhūtāni maitrāyaṇagataś caret / nedaṃ jīvitam āsādya vairaṃ kurvīta kena cit // 3.203.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākiṃcanyaṃ susaṃtoṣo nirāśitvam acāpalam / etad eva paraṃ jñānaṃ sadātmajñānam uttamam // 3.203.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parigrahaṃ parityajya bhava buddhyā yatavrataḥ / aśokaṃ sthānam ātiṣṭhen niścalaṃ pretya ceha ca // 3.203.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taponityena dāntena muninā saṃyatātmanā / ajitaṃ jetukāmena bhāvyaṃ saṅgeṣv asaṅginā // 3.203.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇāguṇam anāsaṅgam ekakāryam anantaram / etad brāhmaṇa te vṛttam āhur ekapadaṃ sukham // 3.203.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parityajati yo duḥkhaṃ sukhaṃ cāpy ubhayaṃ naraḥ / brahma prāpnoti so 'tyantam asaṅgena ca gacchati // 3.203.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāśrutam idaṃ sarvaṃ samāsena dvijottama / etat te sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi // 3.203.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃkathite kṛtsne mokṣadharme yudhiṣṭhira / dṛḍhaṃ prītamanā vipro dharmavyādham uvāca ha // 3.204.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyāyayuktam idaṃ sarvaṃ bhavatā parikīrtitam / na te 'sty aviditaṃ kiṃ cid dharmeṣv iha hi dṛśyate // 3.204.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣaṃ mama yo dharmas taṃ paśya dvijasattama / yena siddhir iyaṃ prāptā mayā brāhmaṇapuṃgava // 3.204.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭha bhagavan kṣipraṃ praviśyābhyantaraṃ gṛham / draṣṭum arhasi dharmajña mātaraṃ pitaraṃ ca me // 3.204.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ sa praviśyātha dadarśa paramārcitam / saudhaṃ hṛdyaṃ catuḥśālam atīva ca manoharam // 3.204.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatāgṛhasaṃkāśaṃ daivataiś ca supūjitam / śayanāsanasaṃbādhaṃ gandhaiś ca paramair yutam // 3.204.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra śuklāmbaradharau pitarāv asya pūjitau / kṛtāhārau sutuṣṭau tāv upaviṣṭau varāsane // 3.204.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dharmavyādhas tu tau dṛṣṭvā pādeṣu śirasāpatat // 3.204.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) uttiṣṭhottiṣṭha dharmajña dharmas tvām abhirakṣatu / prītau svas tava śaucena dīrgham āyur avāpnuhi // 3.204.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satputreṇa tvayā putra nityakālaṃ supūjitau // 3.204.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na te 'nyad daivataṃ kiṃ cid daivateṣv api vartate / prayatatvād dvijātīnāṃ damenāsi samanvitaḥ // 3.204.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pituḥ pitāmahā ye ca tathaiva prapitāmahāḥ / prītās te satataṃ putra damenāvāṃ ca pūjayā // 3.204.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasā karmaṇā vācā śuśrūṣā naiva hīyate / na cānyā vitathā buddhir dṛśyate sāṃprataṃ tava // 3.204.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāmadagnyena rāmeṇa yathā vṛddhau supūjitau / tathā tvayā kṛtaṃ sarvaṃ tadviśiṣṭaṃ ca putraka // 3.204.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ brāhmaṇaṃ tābhyāṃ dharmavyādho nyavedayat / tau svāgatena taṃ vipram arcayām āsatus tadā // 3.204.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ dvijaḥ papraccha tāv ubhau / saputrābhyāṃ sabhṛtyābhyāṃ kaccid vāṃ kuśalaṃ gṛhe // 3.204.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāmayaṃ ca vāṃ kaccit sadaiveha śarīrayoḥ // 3.204.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kuśalaṃ no gṛhe vipra bhṛtyavarge ca sarvaśaḥ / kaccit tvam apy avighnena saṃprāpto bhagavann iha // 3.204.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāḍham ity eva tau vipraḥ pratyuvāca mudānvitaḥ / dharmavyādhas tu taṃ vipram arthavad vākyam abravīt // 3.204.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā mātā ca bhagavann etau me daivataṃ param / yad daivatebhyaḥ kartavyaṃ tad etābhyāṃ karomy aham // 3.204.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) trayastriṃśad yathā devāḥ sarve śakrapurogamāḥ / saṃpūjyāḥ sarvalokasya tathā vṛddhāv imau mama // 3.204.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upahārān āharanto devatānāṃ yathā dvijāḥ / kurvate tadvad etābhyāṃ karomy aham atandritaḥ // 3.204.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) etau me paramaṃ brahman pitā mātā ca daivatam / etau puṣpaiḥ phalai ratnais toṣayāmi sadā dvija // 3.204.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāv evāgnayo mahyaṃ yān vadanti manīṣiṇaḥ / yajñā vedāś ca catvāraḥ sarvam etau mama dvija // 3.204.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etadarthaṃ mama prāṇā bhāryā putrāḥ suhṛjjanāḥ / saputradāraḥ śuśrūṣāṃ nityam eva karomy aham // 3.204.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) svayaṃ ca snāpayāmy etau tathā pādau pradhāvaye / āhāraṃ saṃprayacchāmi svayaṃ ca dvijasattama // 3.204.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anukūlāḥ kathā vacmi vipriyaṃ parivarjayan / adharmeṇāpi saṃyuktaṃ priyam ābhyāṃ karomy aham // 3.204.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmam eva guruṃ jñātvā karomi dvijasattama / atandritaḥ sadā vipra śuśrūṣāṃ vai karomy aham // 3.204.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcaiva guravo brahman puruṣasya bubhūṣataḥ / pitā mātāgnir ātmā ca guruś ca dvijasattama // 3.204.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣu yas tu varteta samyag eva dvijottama / bhaveyur agnayas tasya paricīrṇās tu nityaśaḥ // 3.204.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gārhasthye vartamānasya dharma eṣa sanātanaḥ // 3.204.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gurū nivedya viprāya tau mātāpitarāv ubhau / punar eva sa dharmātmā vyādho brāhmaṇam abravīt // 3.205.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravṛttacakṣur jāto 'smi saṃpaśya tapaso balam / yadartham ukto 'si tayā gacchasva mithilām iti // 3.205.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) patiśuśrūṣaparayā dāntayā satyaśīlayā / mithilāyāṃ vasan vyādhaḥ sa te dharmān pravakṣyati // 3.205.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pativratāyāḥ satyāyāḥ śīlāḍhyāyā yatavrata / saṃsmṛtya vākyaṃ dharmajña guṇavān asi me mataḥ // 3.205.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yat tadā tvaṃ dvijaśreṣṭha tayokto māṃ prati prabho / dṛṣṭam etat tayā samyag ekapatnyā na saṃśayaḥ // 3.205.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvadanugrahabuddhyā tu vipraitad darśitaṃ mayā / vākyaṃ ca śṛṇu me tāta yat te vakṣye hitaṃ dvija // 3.205.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā vinikṛtā mātā pitā ca dvijasattama / anisṛṣṭo 'si niṣkrānto gṛhāt tābhyām anindita // 3.205.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedoccāraṇakāryārtham ayuktaṃ tat tvayā kṛtam // 3.205.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tava śokena vṛddhau tāv andhau jātau tapasvinau / tau prasādayituṃ gaccha mā tvā dharmo 'tyagān mahān // 3.205.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasvī tvaṃ mahātmā ca dharme ca nirataḥ sadā / sarvam etad apārthaṃ te kṣipraṃ tau saṃprasādaya // 3.205.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śraddadhasva mama brahman nānyathā kartum arhasi / gamyatām adya viprarṣe śreyas te kathayāmy aham // 3.205.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad etad uktaṃ bhavatā sarvaṃ satyam asaṃśayam / prīto 'smi tava dharmajña sādhvācāra guṇānvita // 3.205.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) daivatapratimo hi tvaṃ yas tvaṃ dharmam anuvrataḥ / purāṇaṃ śāśvataṃ divyaṃ duṣprāpam akṛtātmabhiḥ // 3.205.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atandritaḥ kuru kṣipraṃ mātāpitror hi pūjanam / ataḥ param ahaṃ dharmaṃ nānyaṃ paśyāmi kaṃ cana // 3.205.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihāham āgato diṣṭyā diṣṭyā me saṃgataṃ tvayā / īdṛśā durlabhā loke narā dharmapradarśakāḥ // 3.205.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko narasahasreṣu dharmavid vidyate na vā / prīto 'smi tava satyena bhadraṃ te puruṣottama // 3.205.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patamāno hi narake bhavatāsmi samuddhṛtaḥ / bhavitavyam athaivaṃ ca yad dṛṣṭo 'si mayānagha // 3.205.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rājā yayātir dauhitraiḥ patitas tārito yathā / sadbhiḥ puruṣaśārdūla tathāhaṃ bhavatā tv iha // 3.205.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mātāpitṛbhyāṃ śuśrūṣāṃ kariṣye vacanāt tava / nākṛtātmā vedayati dharmādharmaviniścayam // 3.205.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: asamīcīna) durjñeyaḥ śāśvato dharmaḥ śūdrayonau hi vartatā / na tvāṃ śūdram ahaṃ manye bhavitavyaṃ hi kāraṇam // 3.205.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena karmavipākena prāpteyaṃ śūdratā tvayā // 3.205.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etad icchāmi vijñātuṃ tattvena hi mahāmate / kāmayā brūhi me tathyaṃ sarvaṃ tvaṃ prayatātmavān // 3.205.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anatikramaṇīyā hi brāhmaṇā vai dvijottama / śṛṇu sarvam idaṃ vṛttaṃ pūrvadehe mamānagha // 3.205.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi brāhmaṇaḥ pūrvam āsaṃ dvijavarātmaja / vedādhyāyī sukuśalo vedāṅgānāṃ ca pāragaḥ // 3.205.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ātmadoṣakṛtair brahmann avasthāṃ prāptavān imām // 3.205.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kaś cid rājā mama sakhā dhanurvedaparāyaṇaḥ / saṃsargād dhanuṣi śreṣṭhas tato 'ham abhavaṃ dvija // 3.205.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu mṛgayāṃ nirgato nṛpaḥ / sahito yodhamukhyaiś ca mantribhiś ca susaṃvṛtaḥ // 3.205.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhyahan mṛgāṃs tatra subahūn āśramaṃ prati // 3.205.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha kṣiptaḥ śaro ghoro mayāpi dvijasattama / tāḍitaś ca munis tena śareṇānataparvaṇā // 3.205.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūmau nipatito brahmann uvāca pratinādayan / nāparādhyāmy ahaṃ kiṃ cit kena pāpam idaṃ kṛtam // 3.205.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manvānas taṃ mṛgaṃ cāhaṃ saṃprāptaḥ sahasā munim / apaśyaṃ tam ṛṣiṃ viddhaṃ śareṇānataparvaṇā // 3.205.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ugratapasaṃ vipraṃ niṣṭanantaṃ mahītale // 3.205.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) akāryakaraṇāc cāpi bhṛśaṃ me vyathitaṃ manaḥ / ajānatā kṛtam idaṃ mayety atha tam abruvam // 3.205.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kṣantum arhasi me brahmann iti cokto mayā muniḥ // 3.205.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ pratyabravīd vākyam ṛṣir māṃ krodhamūrchitaḥ / vyādhas tvaṃ bhavitā krūra śūdrayonāv iti dvija // 3.205.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ śapto 'ham ṛṣiṇā tadā dvijavarottama / abhiprasādayam ṛṣiṃ girā vākyaviśāradam // 3.206.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) ajānatā mayākāryam idam adya kṛtaṃ mune / kṣantum arhasi tat sarvaṃ prasīda bhagavann iti // 3.206.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānyathā bhavitā śāpa evam etad asaṃśayam / ānṛśaṃsyād ahaṃ kiṃ cit kartānugraham adya te // 3.206.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdrayonau vartamāno dharmajño bhavitā hy asi / mātāpitroś ca śuśrūṣāṃ kariṣyasi na saṃśayaḥ // 3.206.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tayā śuśrūṣayā siddhiṃ mahatīṃ samavāpsyasi / jātismaraś ca bhavitā svargaṃ caiva gamiṣyasi // 3.206.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śāpakṣayānte nirvṛtte bhavitāsi punar dvijaḥ // 3.206.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) evaṃ śaptaḥ purā tena ṛṣiṇāsmy ugratejasā / prasādaś ca kṛtas tena mamaivaṃ dvipadāṃ vara // 3.206.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaraṃ coddhṛtavān asmi tasya vai dvijasattama / āśramaṃ ca mayā nīto na ca prāṇair vyayujyata // 3.206.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ yathā mama purābhavat / abhitaś cāpi gantavyaṃ mayā svargaṃ dvijottama // 3.206.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etāni puruṣā duḥkhāni ca sukhāni ca / prāpnuvanti mahābuddhe notkaṇṭhāṃ kartum arhasi // 3.206.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) duṣkaraṃ hi kṛtaṃ tāta jānatā jātim ātmanaḥ // 3.206.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) karmadoṣaś ca vai vidvann ātmajātikṛtena vai / kaṃ cit kālaṃ mṛṣyatāṃ vai tato 'si bhavitā dvijaḥ // 3.206.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sāṃprataṃ ca mato me 'si brāhmaṇo nātra saṃśayaḥ // 3.206.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) brāhmaṇaḥ patanīyeṣu vartamāno vikarmasu / dāmbhiko duṣkṛtaprāyaḥ śūdreṇa sadṛśo bhavet // 3.206.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu śūdro dame satye dharme ca satatotthitaḥ / taṃ brāhmaṇam ahaṃ manye vṛttena hi bhaved dvijaḥ // 3.206.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmadoṣeṇa viṣamāṃ gatim āpnoti dāruṇām / kṣīṇadoṣam ahaṃ manye cābhitas tvāṃ narottama // 3.206.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kartum arhasi notkaṇṭhāṃ tvadvidhā hy aviṣādinaḥ / lokavṛttāntavṛttajñā nityaṃ dharmaparāyaṇāḥ // 3.206.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajñayā mānasaṃ duḥkhaṃ hanyāc chārīram auṣadhaiḥ / etad vijñānasāmarthyaṃ na bālaiḥ samatāṃ vrajet // 3.206.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aniṣṭasaṃprayogāc ca viprayogāt priyasya ca / mānuṣā mānasair duḥkhair yujyante alpabuddhayaḥ // 3.206.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇair bhūtāni yujyante viyujyante tathaiva ca / sarvāṇi naitad ekasya śokasthānaṃ hi vidyate // 3.206.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aniṣṭenānvitaṃ paśyaṃs tathā kṣipraṃ virajyate / tataś ca pratikurvanti yadi paśyanty upakramam // 3.206.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śocato na bhavet kiṃ cit kevalaṃ paritapyate // 3.206.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) parityajanti ye duḥkhaṃ sukhaṃ vāpy ubhayaṃ narāḥ / ta eva sukham edhante jñānatṛptā manīṣiṇaḥ // 3.206.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃtoṣaparā mūḍhāḥ saṃtoṣaṃ yānti paṇḍitāḥ / asaṃtoṣasya nāsty antas tuṣṭis tu paramaṃ sukham // 3.206.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śocanti gatādhvānaḥ paśyantaḥ paramāṃ gatim // 3.206.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na viṣāde manaḥ kāryaṃ viṣādo viṣam uttamam / mārayaty akṛtaprajñaṃ bālaṃ kruddha ivoragaḥ // 3.206.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ viṣādo 'bhibhavati viṣame samupasthite / tejasā tasya hīnasya puruṣārtho na vidyate // 3.206.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) avaśyaṃ kriyamāṇasya karmaṇo dṛśyate phalam / na hi nirvedam āgamya kiṃ cit prāpnoti śobhanam // 3.206.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāpy upāyaṃ paśyeta duḥkhasya parimokṣaṇe / aśocann ārabhetaiva yuktaś cāvyasanī bhavet // 3.206.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhūteṣv abhāvaṃ saṃcintya ye tu buddheḥ paraṃ gatāḥ / na śocanti kṛtaprajñāḥ paśyantaḥ paramāṃ gatim // 3.206.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na śocāmi ca vai vidvan kālākāṅkṣī sthito 'smy aham / etair nidarśanair brahman nāvasīdāmi sattama // 3.206.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaprajño 'si medhāvī buddhiś ca vipulā tava / nāhaṃ bhavantaṃ śocāmi jñānatṛpto 'si dharmavit // 3.206.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) āpṛcche tvāṃ svasti te 'stu dharmas tvā parirakṣatu / apramādas tu kartavyo dharme dharmabhṛtāṃ vara // 3.206.28 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bāḍham ity eva taṃ vyādhaḥ kṛtāñjalir uvāca ha / pradakṣiṇam atho kṛtvā prasthito dvijasattamaḥ // 3.206.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu gatvā dvijaḥ sarvāṃ śuśrūṣāṃ kṛtavāṃs tadā / mātāpitṛbhyāṃ vṛddhābhyāṃ yathānyāyaṃ susaṃśitaḥ // 3.206.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etat te sarvam ākhyātaṃ nikhilena yudhiṣṭhira / pṛṣṭavān asi yaṃ tāta dharmaṃ dharmabhṛtāṃ vara // 3.206.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pativratāyā māhātmyaṃ brāhmaṇasya ca sattama / mātāpitroś ca śuśrūṣā vyādhe dharmaś ca kīrtitaḥ // 3.206.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atyadbhutam idaṃ brahman dharmākhyānam anuttamam / sarvadharmabhṛtāṃ śreṣṭha kathitaṃ dvijasattama // 3.206.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhaśravyatayā vidvan muhūrtam iva me gatam / na hi tṛpto 'smi bhagavañ śṛṇvāno dharmam uttamam // 3.206.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śrutvemāṃ dharmasaṃyuktāṃ dharmarājaḥ kathāṃ śubhām / punaḥ papraccha tam ṛṣiṃ mārkaṇḍeyaṃ tapasvinam // 3.207.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) katham agnir vanaṃ yātaḥ kathaṃ cāpy aṅgirāḥ purā / naṣṭe 'gnau havyam avahad agnir bhūtvā mahān ṛṣiḥ // 3.207.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) agnir yadā tv eka eva bahutvaṃ cāsya karmasu / dṛśyate bhagavan sarvam etad icchāmi veditum // 3.207.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kumāraś ca yathotpanno yathā cāgneḥ suto 'bhavat / yathā rudrāc ca saṃbhūto gaṅgāyāṃ kṛttikāsu ca // 3.207.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmy ahaṃ tvattaḥ śrotuṃ bhārgavanandana / kautūhalasamāviṣṭo yathātathyaṃ mahāmune // 3.207.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam / yathā kruddho hutavahas tapas taptuṃ vanaṃ gataḥ // 3.207.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yathā ca bhagavān agniḥ svayam evāṅgirābhavat / saṃtāpayan svaprabhayā nāśayaṃs timirāṇi ca // 3.207.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āśramastho mahābhāgo havyavāhaṃ viśeṣayan / tathā sa bhūtvā tu tadā jagat sarvaṃ prakāśayan // 3.207.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tapaś caraṃś ca hutabhuk saṃtaptas tasya tejasā / bhṛśaṃ glānaś ca tejasvī na sa kiṃ cit prajajñivān // 3.207.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha saṃcintayām āsa bhagavān havyavāhanaḥ / anyo 'gnir iha lokānāṃ brahmaṇā saṃpravartitaḥ // 3.207.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnitvaṃ vipranaṣṭaṃ hi tapyamānasya me tapaḥ // 3.207.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) katham agniḥ punar ahaṃ bhaveyam iti cintya saḥ / apaśyad agnival lokāṃs tāpayantaṃ mahāmunim // 3.207.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sopāsarpac chanair bhītas tam uvāca tadāṅgirāḥ / śīghram eva bhavasvāgnis tvaṃ punar lokabhāvanaḥ // 3.207.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijñātaś cāsi lokeṣu triṣu saṃsthānacāriṣu // 3.207.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvam agne prathamaḥ sṛṣṭo brahmaṇā timirāpahaḥ / svasthānaṃ pratipadyasva śīghram eva tamonuda // 3.207.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naṣṭakīrtir ahaṃ loke bhavāñ jāto hutāśanaḥ / bhavantam eva jñāsyanti pāvakaṃ na tu māṃ janāḥ // 3.207.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nikṣipāmy aham agnitvaṃ tvam agniḥ prathamo bhava / bhaviṣyāmi dvitīyo 'haṃ prājāpatyaka eva ca // 3.207.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuru puṇyaṃ prajāsvargyaṃ bhavāgnis timirāpahaḥ / māṃ ca deva kuruṣvāgne prathamaṃ putram añjasā // 3.207.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvāṅgiraso vākyaṃ jātavedās tathākarot / rājan bṛhaspatir nāma tasyāpy aṅgirasaḥ sutaḥ // 3.207.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātvā prathamajaṃ taṃ tu vahner āṅgirasaṃ sutam / upetya devāḥ papracchuḥ kāraṇaṃ tatra bhārata // 3.207.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa tu pṛṣṭas tadā devais tataḥ kāraṇam abravīt / pratyagṛhṇaṃs tu devāś ca tad vaco 'ṅgirasas tadā // 3.207.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra nānāvidhān agnīn pravakṣyāmi mahāprabhān / karmabhir bahubhiḥ khyātān nānātvaṃ brāhmaṇeṣv iha // 3.207.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇo yas tṛtīyas tu putraḥ kurukulodvaha / tasyāpavasutā bhāryā prajās tasyāpi me śṛṇu // 3.208.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhajjyotir bṛhatkīrtir bṛhadbrahmā bṛhanmanāḥ / bṛhanmantro bṛhadbhāsas tathā rājan bṛhaspatiḥ // 3.208.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajāsu tāsu sarvāsu rūpeṇāpratimābhavat / devī bhānumatī nāma prathamāṅgirasaḥ sutā // 3.208.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtānām eva sarveṣāṃ yasyāṃ rāgas tadābhavat / rāgād rāgeti yām āhur dvitīyāṅgirasaḥ sutā // 3.208.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāṃ kapardisutām āhur dṛśyādṛśyeti dehinaḥ / tanutvāt sā sinīvālī tṛtīyāṅgirasaḥ sutā // 3.208.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyaty arciṣmatī bhābhir havirbhiś ca haviṣmatī / ṣaṣṭhīm aṅgirasaḥ kanyāṃ puṇyām āhur haviṣmatīm // 3.208.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāmakheṣv āṅgirasī dīptimatsu mahāmatī / mahāmatīti vikhyātā saptamī kathyate sutā // 3.208.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yāṃ tu dṛṣṭvā bhagavatīṃ janaḥ kuhukuhāyate / ekānaṃśeti yām āhuḥ kuhūm aṅgirasaḥ sutām // 3.208.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bṛhaspateś cāndramasī bhāryābhūd yā yaśasvinī / agnīn sājanayat puṇyān ṣaḍekāṃ cāpi putrikām // 3.209.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) āhutiṣv eva yasyāgner haviṣājyaṃ vidhīyate / so 'gnir bṛhaspateḥ putraḥ śaṃyur nāma mahāprabhaḥ // 3.209.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cāturmāsyeṣu yasyeṣṭyām aśvamedhe 'grajaḥ paśuḥ / dīpto jvālair anekābhair agnir eko 'tha vīryavān // 3.209.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṃyor apratimā bhāryā satyā satyā ca dharmajā / agnis tasya suto dīptas tisraḥ kanyāś ca suvratāḥ // 3.209.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prathamenājyabhāgena pūjyate yo 'gnir adhvare / agnis tasya bharadvājaḥ prathamaḥ putra ucyate // 3.209.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurṇamāsyeṣu sarveṣu haviṣājyaṃ sruvodyatam / bharato nāmataḥ so 'gnir dvitīyaḥ śaṃyutaḥ sutaḥ // 3.209.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tisraḥ kanyā bhavanty anyā yāsāṃ sa bharataḥ patiḥ / bharatas tu sutas tasya bharaty ekā ca putrikā // 3.209.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharato bharatasyāgneḥ pāvakas tu prajāpateḥ / mahān atyartham ahitas tathā bharatasattama // 3.209.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bharadvājasya bhāryā tu vīrā vīraś ca piṇḍadaḥ / prāhur ājyena tasyejyāṃ somasyeva dvijāḥ śanaiḥ // 3.209.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haviṣā yo dvitīyena somena saha yujyate / rathaprabhū rathadhvānaḥ kumbharetāḥ sa ucyate // 3.209.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarayvāṃ janayat siddhiṃ bhānuṃ bhābhiḥ samāvṛṇot / āgneyam ānayan nityam āhvāneṣv eṣa kathyate // 3.209.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu na cyavate nityaṃ yaśasā varcasā śriyā / agnir niścyavano nāma pṛthivīṃ stauti kevalam // 3.209.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vipāpmā kaluṣair mukto viśuddhaś cārciṣā jvalan / vipāpo 'gniḥ sutas tasya satyaḥ samayakarmasu // 3.209.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākrośatāṃ hi bhūtānāṃ yaḥ karoti hi niṣkṛtim / agniḥ sa niṣkṛtir nāma śobhayaty abhisevitaḥ // 3.209.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anukūjanti yeneha vedanārtāḥ svayaṃ janāḥ / tasya putraḥ svano nāma pāvakaḥ sa rujaskaraḥ // 3.209.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu viśvasya jagato buddhim ākramya tiṣṭhati / taṃ prāhur adhyātmavido viśvajin nāma pāvakam // 3.209.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) antarāgniḥ śrito yo hi bhuktaṃ pacati dehinām / sa yajñe viśvabhuṅ nāma sarvalokeṣu bhārata // 3.209.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmacārī yatātmā ca satataṃ vipulavrataḥ / brāhmaṇāḥ pūjayanty enaṃ pākayajñeṣu pāvakam // 3.209.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prathito gopatir nāma nadī yasyābhavat priyā / tasmin sarvāṇi karmāṇi kriyante karmakartṛbhiḥ // 3.209.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaḍavāmukhaḥ pibaty ambho yo 'sau paramadāruṇaḥ / ūrdhvabhāg ūrdhvabhāṅ nāma kaviḥ prāṇāśritas tu saḥ // 3.209.20 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) udagdvāraṃ havir yasya gṛhe nityaṃ pradīyate / tataḥ sviṣṭaṃ bhaved ājyaṃ sviṣṭakṛt paramaḥ smṛtaḥ // 3.209.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ praśānteṣu bhūteṣu manyur bhavati pāvakaḥ / krodhasya tu raso jajñe manyatī cātha putrikā // 3.209.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svāheti dāruṇā krūrā sarvabhūteṣu tiṣṭhati // 3.209.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tridive yasya sadṛśo nāsti rūpeṇa kaś cana / atulyatvāt kṛto devair nāmnā kāmas tu pāvakaḥ // 3.209.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃharṣād dhārayan krodhaṃ dhanvī sragvī rathe sthitaḥ / samare nāśayec chatrūn amogho nāma pāvakaḥ // 3.209.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktho nāma mahābhāga tribhir ukthair abhiṣṭutaḥ / mahāvācaṃ tv ajanayat sakāmāśvaṃ hi yaṃ viduḥ // 3.209.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kāśyapo hy atha vāsiṣṭhaḥ prāṇaś ca prāṇaputrakaḥ / agnir āṅgirasaś caiva cyavanas triṣuvarcakaḥ // 3.210.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acaranta tapas tīvraṃ putrārthe bahuvārṣikam / putraṃ labhema dharmiṣṭhaṃ yaśasā brahmaṇā samam // 3.210.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāvyāhṛtibhir dhyātaḥ pañcabhis tais tadā tv atha / jajñe tejomayo 'rciṣmān pañcavarṇaḥ prabhāvanaḥ // 3.210.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samiddho 'gniḥ śiras tasya bāhū sūryanibhau tathā / tvaṅ netre ca suvarṇābhe kṛṣṇe jaṅghe ca bhārata // 3.210.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcavarṇaḥ sa tapasā kṛtas taiḥ pañcabhir janaiḥ / pāñcajanyaḥ śruto vede pañcavaṃśakaras tu saḥ // 3.210.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) daśa varṣasahasrāṇi tapas taptvā mahātapāḥ / janayat pāvakaṃ ghoraṃ pitṝṇāṃ sa prajāḥ sṛjan // 3.210.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhad rathaṃtaraṃ mūrdhno vaktrāc ca tarasāharau / śivaṃ nābhyāṃ balād indraṃ vāyvagnī prāṇato 'sṛjat // 3.210.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhubhyām anudāttau ca viśve bhūtāni caiva ha / etān sṛṣṭvā tataḥ pañca pitṝṇām asṛjat sutān // 3.210.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhadūrjasya praṇidhiḥ kāśyapasya bṛhattaraḥ / bhānur aṅgiraso vīraḥ putro varcasya saubharaḥ // 3.210.9 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) prāṇasya cānudāttaś ca vyākhyātāḥ pañca vaṃśajāḥ / devān yajñamuṣaś cānyān sṛjan pañcadaśottarān // 3.210.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhīmam atibhīmaṃ ca bhīmaṃ bhīmabalābalam / etān yajñamuṣaḥ pañca devān abhyasṛjat tapaḥ // 3.210.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sumitraṃ mitravantaṃ ca mitrajñaṃ mitravardhanam / mitradharmāṇam ity etān devān abhyasṛjat tapaḥ // 3.210.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surapravīraṃ vīraṃ ca sukeśaṃ ca suvarcasam / surāṇām api hantāraṃ pañcaitān asṛjat tapaḥ // 3.210.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) trividhaṃ saṃsthitā hy ete pañca pañca pṛthak pṛthak / muṣṇanty atra sthitā hy ete svargato yajñayājinaḥ // 3.210.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām iṣṭaṃ haranty ete nighnanti ca mahad bhuvi / spardhayā havyavāhānāṃ nighnanty ete haranti ca // 3.210.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) havir vedyāṃ tad ādānaṃ kuśalaiḥ saṃpravartitam / tad ete nopasarpanti yatra cāgniḥ sthito bhavet // 3.210.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cito 'gnir udvahan yajñaṃ pakṣābhyāṃ tān prabādhate / mantraiḥ praśamitā hy ete neṣṭaṃ muṣṇanti yajñiyam // 3.210.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhadukthatapasyaiva putro bhūmim upāśritaḥ / agnihotre hūyamāne pṛthivyāṃ sadbhir ijyate // 3.210.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) rathaṃtaraś ca tapasaḥ putro 'gniḥ paripaṭhyate / mitravindāya vai tasya havir adhvaryavo viduḥ // 3.210.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mumude paramaprītaḥ saha putrair mahāyaśāḥ // 3.210.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gurubhir niyamair yukto bharato nāma pāvakaḥ / agniḥ puṣṭimatir nāma tuṣṭaḥ puṣṭiṃ prayacchati // 3.211.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bharaty eṣa prajāḥ sarvās tato bharata ucyate // 3.211.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) agnir yas tu śivo nāma śaktipūjāparaś ca saḥ / duḥkhārtānāṃ sa sarveṣāṃ śivakṛt satataṃ śivaḥ // 3.211.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasas tu phalaṃ dṛṣṭvā saṃpravṛddhaṃ tapo mahat / uddhartukāmo matimān putro jajñe puraṃdaraḥ // 3.211.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ūṣmā caivoṣmaṇo jajñe so 'gnir bhūteṣu lakṣyate / agniś cāpi manur nāma prājāpatyam akārayat // 3.211.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṃbhum agnim atha prāhur brāhmaṇā vedapāragāḥ / āvasathyaṃ dvijāḥ prāhur dīptam agniṃ mahāprabham // 3.211.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrjaskarān havyavāhān suvarṇasadṛśaprabhān / agnis tapo hy ajanayat pañca yajñasutān iha // 3.211.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) praśānte 'gnir mahābhāga pariśrānto gavāṃpatiḥ / asurāñ janayan ghorān martyāṃś caiva pṛthagvidhān // 3.211.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasaś ca manuṃ putraṃ bhānuṃ cāpy aṅgirāsṛjat / bṛhadbhānuṃ tu taṃ prāhur brāhmaṇā vedapāragāḥ // 3.211.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhānor bhāryā suprajā tu bṛhadbhāsā tu somajā / asṛjetāṃ tu ṣaṭ putrāñ śṛṇu tāsāṃ prajāvidhim // 3.211.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) durbalānāṃ tu bhūtānāṃ tanuṃ yaḥ saṃprayacchati / tam agniṃ baladaṃ prāhuḥ prathamaṃ bhānutaḥ sutam // 3.211.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ praśānteṣu bhūteṣu manyur bhavati dāruṇaḥ / agniḥ sa manyumān nāma dvitīyo bhānutaḥ sutaḥ // 3.211.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśe ca paurṇamāse ca yasyeha havir ucyate / viṣṇur nāmeha yo 'gnis tu dhṛtimān nāma so 'ṅgirāḥ // 3.211.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indreṇa sahitaṃ yasya havir āgrayaṇaṃ smṛtam / agnir āgrayaṇo nāma bhānor evānvayas tu saḥ // 3.211.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cāturmāsyeṣu nityānāṃ haviṣāṃ yo niragrahaḥ / caturbhiḥ sahitaḥ putrair bhānor evānvayas tu saḥ // 3.211.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niśāṃ tv ajanayat kanyām agnīṣomāv ubhau tathā / manor evābhavad bhāryā suṣuve pañca pāvakān // 3.211.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjyate haviṣāgryeṇa cāturmāsyeṣu pāvakaḥ / parjanyasahitaḥ śrīmān agnir vaiśvānaras tu saḥ // 3.211.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asya lokasya sarvasya yaḥ patiḥ paripaṭhyate / so 'gnir viśvapatir nāma dvitīyo vai manoḥ sutaḥ // 3.211.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sviṣṭaṃ bhaved ājyaṃ sviṣṭakṛt paramaḥ smṛtaḥ // 3.211.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kanyā sā rohiṇī nāma hiraṇyakaśipoḥ sutā / karmaṇāsau babhau bhāryā sa vahniḥ sa prajāpatiḥ // 3.211.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṇam āśritya yo dehaṃ pravartayati dehinām / tasya saṃnihito nāma śabdarūpasya sādhanaḥ // 3.211.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuklakṛṣṇagatir devo yo bibharti hutāśanam / akalmaṣaḥ kalmaṣāṇāṃ kartā krodhāśritas tu saḥ // 3.211.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kapilaṃ paramarṣiṃ ca yaṃ prāhur yatayaḥ sadā / agniḥ sa kapilo nāma sāṃkhyayogapravartakaḥ // 3.211.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnir yacchati bhūtāni yena bhūtāni nityadā / karmasv iha vicitreṣu so 'graṇīr vahnir ucyate // 3.211.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imān anyān samasṛjat pāvakān prathitān bhuvi / agnihotrasya duṣṭasya prāyaścittārtham ulbaṇān // 3.211.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃspṛśeyur yadānyonyaṃ kathaṃ cid vāyunāgnayaḥ / iṣṭir aṣṭākapālena kāryā vai śucaye 'gnaye // 3.211.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇāgnir yadā dvābhyāṃ saṃsṛjeta tadā kila / iṣṭir aṣṭākapālena kāryā vai vītaye 'gnaye // 3.211.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady agnayo hi spṛśyeyur niveśasthā davāgninā / iṣṭir aṣṭākapālena kāryā tu śucaye 'gnaye // 3.211.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) agniṃ rajasvalā cet strī saṃspṛśed agnihotrikam / iṣṭir aṣṭākapālena kāryā dasyumate 'gnaye // 3.211.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛtaḥ śrūyeta yo jīvan pareyuḥ paśavo yathā / iṣṭir aṣṭākapālena kartavyābhimate 'gnaye // 3.211.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārto na juhuyād agniṃ trirātraṃ yas tu brāhmaṇaḥ / iṣṭir aṣṭākapālena kāryā syād uttarāgnaye // 3.211.29 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) darśaṃ ca paurṇamāsaṃ ca yasya tiṣṭhet pratiṣṭhitam / iṣṭir aṣṭākapālena kāryā pathikṛte 'gnaye // 3.211.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūtikāgnir yadā cāgniṃ saṃspṛśed agnihotrikam / iṣṭir aṣṭākapālena kāryā cāgnimate 'gnaye // 3.211.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpasya muditā bhāryā sahasya paramā priyā / bhūpatir bhuvabhartā ca janayat pāvakaṃ param // 3.212.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtānāṃ cāpi sarveṣāṃ yaṃ prāhuḥ pāvakaṃ patim / ātmā bhuvanabharteti sānvayeṣu dvijātiṣu // 3.212.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahatāṃ caiva bhūtānāṃ sarveṣām iha yaḥ patiḥ / bhagavān sa mahātejā nityaṃ carati pāvakaḥ // 3.212.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnir gṛhapatir nāma nityaṃ yajñeṣu pūjyate / hutaṃ vahati yo havyam asya lokasya pāvakaḥ // 3.212.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apāṃ garbho mahābhāgaḥ sahaputro mahādbhutaḥ / bhūpatir bhuvabhartā ca mahataḥ patir ucyate // 3.212.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahan mṛtāni bhūtāni tasyāgnir bharato 'bhavat / agniṣṭome ca niyataḥ kratuśreṣṭho bharasya tu // 3.212.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āyāntaṃ niyataṃ dṛṣṭvā praviveśārṇavaṃ bhayāt / devās taṃ nādhigacchanti mārgamāṇā yathādiśam // 3.212.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā tv agnir atharvāṇaṃ tato vacanam abravīt / devānāṃ vaha havyaṃ tvam ahaṃ vīra sudurbalaḥ // 3.212.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atharvan gaccha madhvakṣaṃ priyam etat kuruṣva me // 3.212.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) preṣya cāgnir atharvāṇam anyaṃ deśaṃ tato 'gamat / matsyās tasya samācakhyuḥ kruddhas tān agnir abravīt // 3.212.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhakṣyā vai vividhair bhāvair bhaviṣyatha śarīriṇām / atharvāṇaṃ tathā cāpi havyavāho 'bravīd vacaḥ // 3.212.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anunīyamāno 'pi bhṛśaṃ devavākyād dhi tena saḥ / naicchad voḍhuṃ haviḥ sarvaṃ śarīraṃ ca samatyajat // 3.212.11 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sa tac charīraṃ saṃtyajya praviveśa dharāṃ tadā / bhūmiṃ spṛṣṭvāsṛjad dhātūn pṛthak pṛthag atīva hi // 3.212.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āsyāt sugandhi tejaś ca asthibhyo devadāru ca / śleṣmaṇaḥ sphaṭikaṃ tasya pittān marakataṃ tathā // 3.212.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yakṛt kṛṣṇāyasaṃ tasya tribhir eva babhuḥ prajāḥ / nakhās tasyābhrapaṭalaṃ śirājālāni vidrumam // 3.212.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śarīrād vividhāś cānye dhātavo 'syābhavan nṛpa // 3.212.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ tyaktvā śarīraṃ tu parame tapasi sthitaḥ / bhṛgvaṅgirādibhir bhūyas tapasotthāpitas tadā // 3.212.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛśaṃ jajvāla tejasvī tapasāpyāyitaḥ śikhī / dṛṣṭvā ṛṣīn bhayāc cāpi praviveśa mahārṇavam // 3.212.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin naṣṭe jagad bhītam atharvāṇam athāśritam / arcayām āsur evainam atharvāṇaṃ surarṣayaḥ // 3.212.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atharvā tv asṛjal lokān ātmanālokya pāvakam / miṣatāṃ sarvabhūtānām unmamātha mahārṇavam // 3.212.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam agnir bhagavatā naṣṭaḥ pūrvam atharvaṇā / āhūtaḥ sarvabhūtānāṃ havyaṃ vahati sarvadā // 3.212.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ tv ajanayad dhiṣṇyān vedoktān vibudhān bahūn / vicaran vividhān deśān bhramamāṇas tu tatra vai // 3.212.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sindhuvarjaṃ pañca nadyo devikātha sarasvatī / gaṅgā ca śatakumbhā ca śarayūr gaṇḍasāhvayā // 3.212.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) carmaṇvatī mahī caiva medhyā medhātithis tathā / tāmrāvatī vetravatī nadyas tisro 'tha kauśikī // 3.212.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tamasā narmadā caiva nadī godāvarī tathā / veṇṇā praveṇī bhīmā ca medrathā caiva bhārata // 3.212.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhāratī suprayogā ca kāverī murmurā tathā / kṛṣṇā ca kṛṣṇaveṇṇā ca kapilā śoṇa eva ca // 3.212.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etā nadyas tu dhiṣṇyānāṃ mātaro yāḥ prakīrtitāḥ // 3.212.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adbhutasya priyā bhāryā tasyāḥ putro viḍūrathaḥ / yāvantaḥ pāvakāḥ proktāḥ somās tāvanta eva ca // 3.212.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atreś cāpy anvaye jātā brahmaṇo mānasāḥ prajāḥ / atriḥ putrān sraṣṭukāmas tān evātmany adhārayat // 3.212.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tasya tad brahmaṇaḥ kāyān nirharanti hutāśanāḥ // 3.212.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam ete mahātmānaḥ kīrtitās te 'gnayo mayā / aprameyā yathotpannāḥ śrīmantas timirāpahāḥ // 3.212.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adbhutasya tu māhātmyaṃ yathā vedeṣu kīrtitam / tādṛśaṃ viddhi sarveṣām eko hy eṣa hutāśanaḥ // 3.212.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eka evaiṣa bhagavān vijñeyaḥ prathamo 'ṅgirāḥ / bahudhā niḥsṛtaḥ kāyāj jyotiṣṭomaḥ kratur yathā // 3.212.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ity eṣa vaṃśaḥ sumahān agnīnāṃ kīrtito mayā / pāvito vividhair mantrair havyaṃ vahati dehinām // 3.212.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) agnīnāṃ vividho vaṃśaḥ kīrtitas te mayānagha / śṛṇu janma tu kauravya kārttikeyasya dhīmataḥ // 3.213.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adbhutasyādbhutaṃ putraṃ pravakṣyāmy amitaujasam / jātaṃ saptarṣibhāryābhir brahmaṇyaṃ kīrtivardhanam // 3.213.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devāsurāḥ purā yattā vinighnantaḥ parasparam / tatrājayan sadā devān dānavā ghorarūpiṇaḥ // 3.213.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhyamānaṃ balaṃ dṛṣṭvā bahuśas taiḥ puraṃdaraḥ / svasainyanāyakārthāya cintām āpa bhṛśaṃ tadā // 3.213.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devasenāṃ dānavair yo bhagnāṃ dṛṣṭvā mahābalaḥ / pālayed vīryam āśritya sa jñeyaḥ puruṣo mayā // 3.213.5 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sa śailaṃ mānasaṃ gatvā dhyāyann artham imaṃ bhṛśam / śuśrāvārtasvaraṃ ghoram atha muktaṃ striyā tadā // 3.213.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhidhāvatu mā kaś cit puruṣas trātu caiva ha / patiṃ ca me pradiśatu svayaṃ vā patir astu me // 3.213.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) puraṃdaras tu tām āha mā bhair nāsti bhayaṃ tava / evam uktvā tato 'paśyat keśinaṃ sthitam agrataḥ // 3.213.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kirīṭinaṃ gadāpāṇiṃ dhātumantam ivācalam / haste gṛhītvā tāṃ kanyām athainaṃ vāsavo 'bravīt // 3.213.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anāryakarman kasmāt tvam imāṃ kanyāṃ jihīrṣasi / vajriṇaṃ māṃ vijānīhi viramāsyāḥ prabādhanāt // 3.213.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) visṛjasva tvam evaināṃ śakraiṣā prārthitā mayā / kṣamaṃ te jīvato gantuṃ svapuraṃ pākaśāsana // 3.213.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā gadāṃ keśī cikṣependravadhāya vai / tām āpatantīṃ ciccheda madhye vajreṇa vāsavaḥ // 3.213.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athāsya śailaśikharaṃ keśī kruddho vyavāsṛjat / tad āpatantaṃ saṃprekṣya śailaśṛṅgaṃ śatakratuḥ // 3.213.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) bibheda rājan vajreṇa bhuvi tan nipapāta ha // 3.213.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) patatā tu tadā keśī tena śṛṅgeṇa tāḍitaḥ / hitvā kanyāṃ mahābhāgāṃ prādravad bhṛśapīḍitaḥ // 3.213.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apayāte 'sure tasmiṃs tāṃ kanyāṃ vāsavo 'bravīt / kāsi kasyāsi kiṃ ceha kuruṣe tvaṃ śubhānane // 3.213.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ prajāpateḥ kanyā devaseneti viśrutā / bhaginī daityasenā me sā pūrvaṃ keśinā hṛtā // 3.213.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahaivāvāṃ bhaginyau tu sakhībhiḥ saha mānasam / āgacchāveha ratyartham anujñāpya prajāpatim // 3.213.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaṃ cāvāṃ prārthayate hartuṃ keśī mahāsuraḥ / icchaty enaṃ daityasenā na tv ahaṃ pākaśāsana // 3.213.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: ra-vipulā) sā hṛtā tena bhagavan muktāhaṃ tvadbalena tu / tvayā devendra nirdiṣṭaṃ patim icchāmi durjayam // 3.213.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mama mātṛṣvaseyā tvaṃ mātā dākṣāyaṇī mama / ākhyātaṃ tv aham icchāmi svayam ātmabalaṃ tvayā // 3.213.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abalāhaṃ mahābāho patis tu balavān mama / varadānāt pitur bhāvī surāsuranamaskṛtaḥ // 3.213.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīdṛśaṃ vai balaṃ devi patyus tava bhaviṣyati / etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ tava vākyam anindite // 3.213.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadānavayakṣāṇāṃ kiṃnaroragarakṣasām / jetā sa dṛṣṭo duṣṭānāṃ mahāvīryo mahābalaḥ // 3.213.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yas tu sarvāṇi bhūtāni tvayā saha vijeṣyati / sa hi me bhavitā bhartā brahmaṇyaḥ kīrtivardhanaḥ // 3.213.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indras tasyā vacaḥ śrutvā duḥkhito 'cintayad bhṛśam / asyā devyāḥ patir nāsti yādṛśaṃ saṃprabhāṣate // 3.213.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāpaśyat sa udaye bhāskaraṃ bhāskaradyutiḥ / somaṃ caiva mahābhāgaṃ viśamānaṃ divākaram // 3.213.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) amāvāsyāṃ saṃpravṛttaṃ muhūrtaṃ raudram eva ca / devāsuraṃ ca saṃgrāmaṃ so 'paśyad udaye girau // 3.213.27 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) lohitaiś ca ghanair yuktāṃ pūrvāṃ saṃdhyāṃ śatakratuḥ / apaśyal lohitodaṃ ca bhagavān varuṇālayam // 3.213.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛgubhiś cāṅgirobhiś ca hutaṃ mantraiḥ pṛthagvidhaiḥ / havyaṃ gṛhītvā vahniṃ ca praviśantaṃ divākaram // 3.213.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) parva caiva caturviṃśaṃ tadā sūryam upasthitam / tathā dharmagataṃ raudraṃ somaṃ sūryagataṃ ca tam // 3.213.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samālokyaikatām eva śaśino bhāskarasya ca / samavāyaṃ tu taṃ raudraṃ dṛṣṭvā śakro vyacintayat // 3.213.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa raudraś ca saṃghāto mahān yuktaś ca tejasā / somasya vahnisūryābhyām adbhuto 'yaṃ samāgamaḥ // 3.213.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janayed yaṃ sutaṃ somaḥ so 'syā devyāḥ patir bhavet // 3.213.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) agniś caitair guṇair yuktaḥ sarvair agniś ca devatā / eṣa cej janayed garbhaṃ so 'syā devyāḥ patir bhavet // 3.213.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃcintya bhagavān brahmalokaṃ tadā gataḥ / gṛhītvā devasenāṃ tām avandat sa pitāmaham // 3.213.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) uvāca cāsyā devyās tvaṃ sādhu śūraṃ patiṃ diśa // 3.213.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) yathaitac cintitaṃ kāryaṃ tvayā dānavasūdana / tathā sa bhavitā garbho balavān uruvikramaḥ // 3.213.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhaviṣyati senānīs tvayā saha śatakrato / asyā devyāḥ patiś caiva sa bhaviṣyati vīryavān // 3.213.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā namas tasmai kṛtvāsau saha kanyayā / tatrābhyagacchad devendro yatra devarṣayo 'bhavan // 3.213.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vasiṣṭhapramukhā mukhyā viprendrāḥ sumahāvratāḥ // 3.213.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhāgārthaṃ tapasopāttaṃ teṣāṃ somaṃ tathādhvare / pipāsavo yayur devāḥ śatakratupurogamāḥ // 3.213.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭiṃ kṛtvā yathānyāyaṃ susamiddhe hutāśane / juhuvus te mahātmāno havyaṃ sarvadivaukasām // 3.213.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāhūto hutavahaḥ so 'dbhutaḥ sūryamaṇḍalāt / viniḥsṛtyāyayau vahnir vāgyato vidhivat prabhuḥ // 3.213.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āgamyāhavanīyaṃ vai tair dvijair mantrato hutam // 3.213.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa tatra vividhaṃ havyaṃ pratigṛhya hutāśanaḥ / ṛṣibhyo bharataśreṣṭha prāyacchata divaukasām // 3.213.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣkrāmaṃś cāpy apaśyat sa patnīs teṣāṃ mahātmanām / sveṣv āśrameṣūpaviṣṭāḥ snāyantīś ca yathāsukham // 3.213.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) rukmavedinibhās tās tu candralekhā ivāmalāḥ / hutāśanārcipratimāḥ sarvās tārā ivādbhutāḥ // 3.213.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa tadgatena manasā babhūva kṣubhitendriyaḥ / patnīr dṛṣṭvā dvijendrāṇāṃ vahniḥ kāmavaśaṃ yayau // 3.213.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa bhūyaś cintayām āsa na nyāyyaṃ kṣubhito 'smi yat / sādhvīḥ patnīr dvijendrāṇām akāmāḥ kāmayāmy aham // 3.213.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitāḥ śakyā mayā draṣṭuṃ spraṣṭuṃ vāpy animittataḥ / gārhapatyaṃ samāviśya tasmāt paśyāmy abhīkṣṇaśaḥ // 3.213.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃspṛśann iva sarvās tāḥ śikhābhiḥ kāñcanaprabhāḥ / paśyamānaś ca mumude gārhapatyaṃ samāśritaḥ // 3.213.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) niruṣya tatra suciram evaṃ vahnir vaśaṃ gataḥ / manas tāsu vinikṣipya kāmayāno varāṅganāḥ // 3.213.48 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kāmasaṃtaptahṛdayo dehatyāge suniścitaḥ / alābhe brāhmaṇastrīṇām agnir vanam upāgataḥ // 3.213.49 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) svāhā taṃ dakṣaduhitā prathamaṃ kāmayat tadā / sā tasya chidram anvaicchac cirāt prabhṛti bhāminī // 3.213.50 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) apramattasya devasya na cāpaśyad aninditā // 3.213.50.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā taṃ jñātvā yathāvat tu vahniṃ vanam upāgatam / tattvataḥ kāmasaṃtaptaṃ cintayām āsa bhāminī // 3.213.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ saptarṣipatnīnāṃ kṛtvā rūpāṇi pāvakam / kāmayiṣyāmi kāmārtaṃ tāsāṃ rūpeṇa mohitam // 3.213.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kṛte prītir asya kāmāvāptiś ca me bhavet // 3.213.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) śivā bhāryā tv aṅgirasaḥ śīlarūpaguṇānvitā / tasyāḥ sā prathamaṃ rūpaṃ kṛtvā devī janādhipa // 3.214.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) jagāma pāvakābhyāśaṃ taṃ covāca varāṅganā // 3.214.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mām agne kāmasaṃtaptāṃ tvaṃ kāmayitum arhasi / kariṣyasi na ced evaṃ mṛtāṃ mām upadhāraya // 3.214.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham aṅgiraso bhāryā śivā nāma hutāśana / sakhībhiḥ sahitā prāptā mantrayitvā viniścayam // 3.214.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ māṃ tvaṃ vijānīṣe kāmārtam itarāḥ katham / yās tvayā kīrtitāḥ sarvāḥ saptarṣīṇāṃ priyāḥ striyaḥ // 3.214.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmākaṃ tvaṃ priyo nityaṃ bibhīmas tu vayaṃ tava / tvaccittam iṅgitair jñātvā preṣitāsmi tavāntikam // 3.214.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maithunāyeha saṃprāptā kāmaṃ prāptaṃ drutaṃ cara / mātaro māṃ pratīkṣante gamiṣyāmi hutāśana // 3.214.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'gnir upayeme tāṃ śivāṃ prītimudāyutaḥ / prītyā devī ca saṃyuktā śukraṃ jagrāha pāṇinā // 3.214.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acintayan mamedaṃ ye rūpaṃ drakṣyanti kānane / te brāhmaṇīnām anṛtaṃ doṣaṃ vakṣyanti pāvake // 3.214.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasmād etad rakṣyamāṇā garuḍī saṃbhavāmy aham / vanān nirgamanaṃ caiva sukhaṃ mama bhaviṣyati // 3.214.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) suparṇī sā tadā bhūtvā nirjagāma mahāvanāt / apaśyat parvataṃ śvetaṃ śarastambaiḥ susaṃvṛtam // 3.214.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭīviṣaiḥ saptaśīrṣair guptaṃ bhogibhir adbhutaiḥ / rakṣobhiś ca piśācaiś ca raudrair bhūtagaṇais tathā // 3.214.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rākṣasībhiś ca saṃpūrṇam anekaiś ca mṛgadvijaiḥ // 3.214.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā tatra sahasā gatvā śailapṛṣṭhaṃ sudurgamam / prākṣipat kāñcane kuṇḍe śukraṃ sā tvaritā satī // 3.214.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiṣṭānām api sā devī saptarṣīṇāṃ mahātmanām / patnīsarūpatāṃ kṛtvā kāmayām āsa pāvakam // 3.214.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyarūpam arundhatyāḥ kartuṃ na śakitaṃ tayā / tasyās tapaḥprabhāveṇa bhartṛśuśrūṣaṇena ca // 3.214.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṭkṛtvas tat tu nikṣiptam agne retaḥ kurūttama / tasmin kuṇḍe pratipadi kāminyā svāhayā tadā // 3.214.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tat skannaṃ tejasā tatra saṃbhṛtaṃ janayat sutam / ṛṣibhiḥ pūjitaṃ skannam anayat skandatāṃ tataḥ // 3.214.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṭśirā dviguṇaśrotro dvādaśākṣibhujakramaḥ / ekagrīvas tv ekakāyaḥ kumāraḥ samapadyata // 3.214.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dvitīyāyām abhivyaktas tṛtīyāyāṃ śiśur babhau / aṅgapratyaṅgasaṃbhūtaś caturthyām abhavad guhaḥ // 3.214.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lohitābhreṇa mahatā saṃvṛtaḥ saha vidyutā / lohitābhre sumahati bhāti sūrya ivoditaḥ // 3.214.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) gṛhītaṃ tu dhanus tena vipulaṃ lomaharṣaṇam / nyastaṃ yat tripuraghnena surārivinikṛntanam // 3.214.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad gṛhītvā dhanuḥśreṣṭhaṃ nanāda balavāṃs tadā / saṃmohayann ivemān sa trīṃl lokān sacarācarān // 3.214.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya taṃ ninadaṃ śrutvā mahāmeghaughanisvanam / utpetatur mahānāgau citraś cairāvataś ca ha // 3.214.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv āpatantau saṃprekṣya sa bālārkasamadyutiḥ / dvābhyāṃ gṛhītvā pāṇibhyāṃ śaktiṃ cānyena pāṇinā // 3.214.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) apareṇāgnidāyādas tāmracūḍaṃ bhujena saḥ // 3.214.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mahākāyam upaśliṣṭaṃ kukkuṭaṃ balināṃ varam / gṛhītvā vyanadad bhīmaṃ cikrīḍa ca mahābalaḥ // 3.214.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvābhyāṃ bhujābhyāṃ balavān gṛhītvā śaṅkham uttamam / prādhmāpayata bhūtānāṃ trāsanaṃ balinām api // 3.214.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dvābhyāṃ bhujābhyām ākāśaṃ bahuśo nijaghāna saḥ / krīḍan bhāti mahāsenas trīṃl lokān vadanaiḥ piban // 3.214.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) parvatāgre 'prameyātmā raśmimān udaye yathā // 3.214.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa tasya parvatasyāgre niṣaṇṇo 'dbhutavikramaḥ / vyalokayad ameyātmā mukhair nānāvidhair diśaḥ // 3.214.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa paśyan vividhān bhāvāṃś cakāra ninadaṃ punaḥ // 3.214.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya taṃ ninadaṃ śrutvā nyapatan bahudhā janāḥ / bhītāś codvignamanasas tam eva śaraṇaṃ yayuḥ // 3.214.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ye tu taṃ saṃśritā devaṃ nānāvarṇās tadā janāḥ / tān apy āhuḥ pāriṣadān brāhmaṇāḥ sumahābalān // 3.214.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) sa tūtthāya mahābāhur upasāntvya ca tāñ janān / dhanur vikṛṣya vyasṛjad bāṇāñ śvete mahāgirau // 3.214.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bibheda sa śaraiḥ śailaṃ krauñcaṃ himavataḥ sutam / tena haṃsāś ca gṛdhrāś ca meruṃ gacchanti parvatam // 3.214.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa viśīrṇo 'patac chailo bhṛśam ārtasvarān ruvan / tasmin nipatite tv anye neduḥ śailā bhṛśaṃ bhayāt // 3.214.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ nādaṃ bhṛśārtānāṃ śrutvāpi balināṃ varaḥ / na prāvyathad ameyātmā śaktim udyamya cānadat // 3.214.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tadā vipulā śaktiḥ kṣiptā tena mahātmanā / bibheda śikharaṃ ghoraṃ śvetasya tarasā gireḥ // 3.214.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tenābhihato dīno giriḥ śveto 'calaiḥ saha / utpapāta mahīṃ tyaktvā bhītas tasmān mahātmanaḥ // 3.214.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pravyathitā bhūmir vyaśīryata samantataḥ / ārtā skandaṃ samāsādya punar balavatī babhau // 3.214.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvatāś ca namaskṛtya tam eva pṛthivīṃ gatāḥ / athāyam abhajal lokaḥ skandaṃ śuklasya pañcamīm // 3.214.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayas tu mahāghorān dṛṣṭvotpātān pṛthagvidhān / akurvañ śāntim udvignā lokānāṃ lokabhāvanāḥ // 3.215.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivasanti vane ye tu tasmiṃś caitrarathe janāḥ / te 'bruvann eṣa no 'narthaḥ pāvakenāhṛto mahān // 3.215.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃgamya ṣaḍbhiḥ patnībhiḥ saptarṣīṇām iti sma ha // 3.215.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) apare garuḍīm āhus tvayānartho 'yam āhṛtaḥ / yair dṛṣṭā sā tadā devī tasyā rūpeṇa gacchatī // 3.215.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu tat svāhayā karma kṛtaṃ jānāti vai janaḥ // 3.215.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) suparṇī tu vacaḥ śrutvā mamāyaṃ tanayas tv iti / upagamya śanaiḥ skandam āhāhaṃ jananī tava // 3.215.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha saptarṣayaḥ śrutvā jātaṃ putraṃ mahaujasam / tatyajuḥ ṣaṭ tadā patnīr vinā devīm arundhatīm // 3.215.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaḍbhir eva tadā jātam āhus tad vanavāsinaḥ / saptarṣīn āha ca svāhā mama putro 'yam ity uta // 3.215.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ jāne naitad evam iti rājan punaḥ punaḥ // 3.215.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) viśvāmitras tu kṛtveṣṭiṃ saptarṣīṇāṃ mahāmuniḥ / pāvakaṃ kāmasaṃtaptam adṛṣṭaḥ pṛṣṭhato 'nvagāt // 3.215.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat tena nikhilaṃ sarvam avabuddhaṃ yathātatham // 3.215.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viśvāmitras tu prathamaṃ kumāraṃ śaraṇaṃ gataḥ / stavaṃ divyaṃ saṃpracakre mahāsenasya cāpi saḥ // 3.215.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: ra-vipulā) maṅgalāni ca sarvāṇi kaumārāṇi trayodaśa / jātakarmādikās tasya kriyāś cakre mahāmuniḥ // 3.215.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaḍvaktrasya tu māhātmyaṃ kukkuṭasya ca sādhanam / śaktyā devyāḥ sādhanaṃ ca tathā pāriṣadām api // 3.215.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) viśvāmitraś cakāraitat karma lokahitāya vai / tasmād ṛṣiḥ kumārasya viśvāmitro 'bhavat priyaḥ // 3.215.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anvajānāc ca svāhāyā rūpānyatvaṃ mahāmuniḥ / abravīc ca munīn sarvān nāparādhyanti vai striyaḥ // 3.215.12 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) śrutvā tu tattvatas tasmāt te patnīḥ sarvato 'tyajan // 3.215.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) skandaṃ śrutvā tato devā vāsavaṃ sahitābruvan / aviṣahyabalaṃ skandaṃ jahi śakrāśu māciram // 3.215.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi vā na nihaṃsy enam adyendro 'yaṃ bhaviṣyati / trailokyaṃ saṃnigṛhyāsmāṃs tvāṃ ca śakra mahābalaḥ // 3.215.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tān uvāca vyathito bālo 'yaṃ sumahābalaḥ / sraṣṭāram api lokānāṃ yudhi vikramya nāśayet // 3.215.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sarvās tv adyābhigacchantu skandaṃ lokasya mātaraḥ / kāmavīryā ghnantu cainaṃ tathety uktvā ca tā yayuḥ // 3.215.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tam apratibalaṃ dṛṣṭvā viṣaṇṇavadanās tu tāḥ / aśakyo 'yaṃ vicintyaivaṃ tam eva śaraṇaṃ yayuḥ // 3.215.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūcuś cāpi tvam asmākaṃ putro 'smābhir dhṛtaṃ jagat / abhinandasva naḥ sarvāḥ prasnutāḥ snehaviklavāḥ // 3.215.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāḥ saṃpūjya mahāsenaḥ kāmāṃś cāsāṃ pradāya saḥ / apaśyad agnim āyāntaṃ pitaraṃ balināṃ balī // 3.215.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu saṃpūjitas tena saha mātṛgaṇena ha / parivārya mahāsenaṃ rakṣamāṇaḥ sthitaḥ sthiram // 3.215.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāsāṃ yā tu mātṝṇāṃ nārī krodhasamudbhavā / dhātrī sā putravat skandaṃ śūlahastābhyarakṣata // 3.215.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lohitasyodadheḥ kanyā krūrā lohitabhojanā / pariṣvajya mahāsenaṃ putravat paryarakṣata // 3.215.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnir bhūtvā naigameyaś chāgavaktro bahuprajaḥ / ramayām āsa śailasthaṃ bālaṃ krīḍanakair iva // 3.215.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) grahāḥ sopagrahāś caiva ṛṣayo mātaras tathā / hutāśanamukhāś cāpi dīptāḥ pāriṣadāṃ gaṇāḥ // 3.216.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo ghorās tridivavāsinaḥ / parivārya mahāsenaṃ sthitā mātṛgaṇaiḥ saha // 3.216.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃdigdhaṃ vijayaṃ dṛṣṭvā vijayepsuḥ sureśvaraḥ / āruhyairāvataskandhaṃ prayayau daivataiḥ saha // 3.216.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijighāṃsur mahāsenam indras tūrṇataraṃ yayau // 3.216.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ugraṃ tac ca mahāvegaṃ devānīkaṃ mahāprabham / vicitradhvajasaṃnāhaṃ nānāvāhanakārmukam // 3.216.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravarāmbarasaṃvītaṃ śriyā juṣṭam alaṃkṛtam // 3.216.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vijighāṃsuṃ tadāyāntaṃ kumāraḥ śakram abhyayāt / vinadan pathi śakras tu drutaṃ yāti mahābalaḥ // 3.216.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃharṣayan devasenāṃ jighāṃsuḥ pāvakātmajam // 3.216.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) saṃpūjyamānas tridaśais tathaiva paramarṣibhiḥ / samīpam upasaṃprāptaḥ kārttikeyasya vāsavaḥ // 3.216.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) siṃhanādaṃ tataś cakre deveśaḥ sahitaḥ suraiḥ / guho 'pi śabdaṃ taṃ śrutvā vyanadat sāgaro yathā // 3.216.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasya śabdena mahatā samuddhūtodadhiprabham / babhrāma tatra tatraiva devasainyam acetanam // 3.216.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jighāṃsūn upasaṃprāptān devān dṛṣṭvā sa pāvakiḥ / visasarja mukhāt kruddhaḥ pravṛddhāḥ pāvakārciṣaḥ // 3.216.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tā devasainyāny adahan veṣṭamānāni bhūtale // 3.216.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) te pradīptaśirodehāḥ pradīptāyudhavāhanāḥ / pracyutāḥ sahasā bhānti citrās tārāgaṇā iva // 3.216.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dahyamānāḥ prapannās te śaraṇaṃ pāvakātmajam / devā vajradharaṃ tyaktvā tataḥ śāntim upāgatāḥ // 3.216.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyakto devais tataḥ skande vajraṃ śakro 'bhyavāsṛjat / tad visṛṣṭaṃ jaghānāśu pārśvaṃ skandasya dakṣiṇam // 3.216.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bibheda ca mahārāja pārśvaṃ tasya mahātmanaḥ // 3.216.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vajraprahārāt skandasya saṃjātaḥ puruṣo 'paraḥ / yuvā kāñcanasaṃnāhaḥ śaktidhṛg divyakuṇḍalaḥ // 3.216.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yad vajraviśanāj jāto viśākhas tena so 'bhavat // 3.216.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ jātam aparaṃ dṛṣṭvā kālānalasamadyutim / bhayād indras tataḥ skandaṃ prāñjaliḥ śaraṇaṃ gataḥ // 3.216.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyābhayaṃ dadau skandaḥ sahasainyasya sattama / tataḥ prahṛṣṭās tridaśā vāditrāṇy abhyavādayan // 3.216.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) skandasya pārṣadān ghorāñ śṛṇuṣvādbhutadarśanān / vajraprahārāt skandasya jajñus tatra kumārakāḥ // 3.217.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ye haranti śiśūñ jātān garbhasthāṃś caiva dāruṇāḥ // 3.217.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vajraprahārāt kanyāś ca jajñire 'sya mahābalāḥ / kumārāś ca viśākhaṃ taṃ pitṛtve samakalpayan // 3.217.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa bhūtvā bhagavān saṃkhye rakṣaṃś chāgamukhas tadā / vṛtaḥ kanyāgaṇaiḥ sarvair ātmanīnaiś ca putrakaiḥ // 3.217.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātṝṇāṃ prekṣatīnāṃ ca bhadraśākhaś ca kauśalaḥ / tataḥ kumārapitaraṃ skandam āhur janā bhuvi // 3.217.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rudram agnim umāṃ svāhāṃ pradeśeṣu mahābalām / yajanti putrakāmāś ca putriṇaś ca sadā janāḥ // 3.217.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yās tās tv ajanayat kanyās tapo nāma hutāśanaḥ / kiṃ karomīti tāḥ skandaṃ saṃprāptāḥ samabhāṣata // 3.217.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavema sarvalokasya vayaṃ mātara uttamāḥ / prasādāt tava pūjyāś ca priyam etat kuruṣva naḥ // 3.217.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bravīd bāḍham ity evaṃ bhaviṣyadhvaṃ pṛthagvidhāḥ / aśivāś ca śivāś caiva punaḥ punar udāradhīḥ // 3.217.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃkalpya putratve skaṃdaṃ mātṛgaṇo 'gamat / kākī ca halimā caiva rudrātha bṛhalī tathā // 3.217.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryā palālā vai mitrā saptaitāḥ śiśumātaraḥ // 3.217.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) etāsāṃ vīryasaṃpannaḥ śiśur nāmātidāruṇaḥ / skandaprasādajaḥ putro lohitākṣo bhayaṃkaraḥ // 3.217.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vīrāṣṭakaḥ proktaḥ skandamātṛgaṇodbhavaḥ / chāgavaktreṇa sahito navakaḥ parikīrtyate // 3.217.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṣaṣṭhaṃ chāgamayaṃ vaktraṃ skandasyaiveti viddhi tat / ṣaṭśiro 'bhyantaraṃ rājan nityaṃ mātṛgaṇārcitam // 3.217.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṇṇāṃ tu pravaraṃ tasya śīrṣāṇām iha śabdyate / śaktiṃ yenāsṛjad divyāṃ bhadraśākha iti sma ha // 3.217.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity etad vividhākāraṃ vṛttaṃ śuklasya pañcamīm / tatra yuddhaṃ mahāghoraṃ vṛttaṃ ṣaṣṭhyāṃ janādhipa // 3.217.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaviṣṭaṃ tataḥ skandaṃ hiraṇyakavacasrajam / hiraṇyacūḍamukuṭaṃ hiraṇyākṣaṃ mahāprabham // 3.218.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) lohitāmbarasaṃvītaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ manoramam / sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ trailokyasyāpi supriyam // 3.218.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ varadaṃ śūraṃ yuvānaṃ mṛṣṭakuṇḍalam / abhajat padmarūpā śrīḥ svayam eva śarīriṇī // 3.218.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śriyā juṣṭaḥ pṛthuyaśāḥ sa kumāravaras tadā / niṣaṇṇo dṛśyate bhūtaiḥ paurṇamāsyāṃ yathā śaśī // 3.218.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) apūjayan mahātmāno brāhmaṇās taṃ mahābalam / idam āhus tadā caiva skandaṃ tatra maharṣayaḥ // 3.218.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyavarṇa bhadraṃ te lokānāṃ śaṃkaro bhava / tvayā ṣaḍrātrajātena sarve lokā vaśīkṛtāḥ // 3.218.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhayaṃ ca punar dattaṃ tvayaivaiṣāṃ surottama / tasmād indro bhavān astu trailokyasyābhayaṃkaraḥ // 3.218.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim indraḥ sarvalokānāṃ karotīha tapodhanāḥ / kathaṃ devagaṇāṃś caiva pāti nityaṃ sureśvaraḥ // 3.218.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indro diśati bhūtānāṃ balaṃ tejaḥ prajāḥ sukham / tuṣṭaḥ prayacchati tathā sarvān dāyān sureśvaraḥ // 3.218.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) durvṛttānāṃ saṃharati vṛttasthānāṃ prayacchati / anuśāsti ca bhūtāni kāryeṣu balasūdanaḥ // 3.218.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) asūrye ca bhavet sūryas tathācandre ca candramāḥ / bhavaty agniś ca vāyuś ca pṛthivy āpaś ca kāraṇaiḥ // 3.218.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad indreṇa kartavyam indre hi vipulaṃ balam / tvaṃ ca vīra balaśreṣṭhas tasmād indro bhavasva naḥ // 3.218.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavasvendro mahābāho sarveṣāṃ naḥ sukhāvahaḥ / abhiṣicyasva caivādya prāptarūpo 'si sattama // 3.218.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śādhi tvam eva trailokyam avyagro vijaye rataḥ / ahaṃ te kiṃkaraḥ śakra na mamendratvam īpsitam // 3.218.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) balaṃ tavādbhutaṃ vīra tvaṃ devānām arīñ jahi / avajñāsyanti māṃ lokā vīryeṇa tava vismitāḥ // 3.218.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indratve 'pi sthitaṃ vīra balahīnaṃ parājitam / āvayoś ca mitho bhede prayatiṣyanty atandritāḥ // 3.218.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhedite ca tvayi vibho loko dvaidham upeṣyati / dvidhābhūteṣu lokeṣu niściteṣv āvayos tathā // 3.218.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vigrahaḥ saṃpravarteta bhūtabhedān mahābala // 3.218.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra tvaṃ māṃ raṇe tāta yathāśraddhaṃ vijeṣyasi / tasmād indro bhavān adya bhavitā mā vicāraya // 3.218.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva rājā bhadraṃ te trailokyasya mamaiva ca / karomi kiṃ ca te śakra śāsanaṃ tad bravīhi me // 3.218.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadi satyam idaṃ vākyaṃ niścayād bhāṣitaṃ tvayā / yadi vā śāsanaṃ skanda kartum icchasi me śṛṇu // 3.218.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiṣicyasva devānāṃ senāpatye mahābala / aham indro bhaviṣyāmi tava vākyān mahābala // 3.218.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānavānāṃ vināśāya devānām arthasiddhaye / gobrāhmaṇasya trāṇārthaṃ senāpatye 'bhiṣiñca mām // 3.218.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) so 'bhiṣikto maghavatā sarvair devagaṇaiḥ saha / atīva śuśubhe tatra pūjyamāno maharṣibhiḥ // 3.218.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasya tat kāñcanaṃ chatraṃ dhriyamāṇaṃ vyarocata / yathaiva susamiddhasya pāvakasyātmamaṇḍalam // 3.218.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvakarmakṛtā cāsya divyā mālā hiraṇmayī / ābaddhā tripuraghnena svayam eva yaśasvinā // 3.218.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgamya manujavyāghra saha devyā paraṃtapa / arcayām āsa suprīto bhagavān govṛṣadhvajaḥ // 3.218.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudram agniṃ dvijāḥ prāhū rudrasūnus tatas tu saḥ / rudreṇa śukram utsṛṣṭaṃ tac chvetaḥ parvato 'bhavat // 3.218.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāvakasyendriyaṃ śvete kṛttikābhiḥ kṛtaṃ nage // 3.218.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pūjyamānaṃ tu rudreṇa dṛṣṭvā sarve divaukasaḥ / rudrasūnuṃ tataḥ prāhur guhaṃ guṇavatāṃ varam // 3.218.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anupraviśya rudreṇa vahniṃ jāto hy ayaṃ śiśuḥ / tatra jātas tataḥ skando rudrasūnus tato 'bhavat // 3.218.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudrasya vahneḥ svāhāyāḥ ṣaṇṇāṃ strīṇāṃ ca tejasā / jātaḥ skandaḥ suraśreṣṭho rudrasūnus tato 'bhavat // 3.218.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) araje vāsasī rakte vasānaḥ pāvakātmajaḥ / bhāti dīptavapuḥ śrīmān raktābhrābhyām ivāṃśumān // 3.218.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kukkuṭaś cāgninā dattas tasya ketur alaṃkṛtaḥ / rathe samucchrito bhāti kālāgnir iva lohitaḥ // 3.218.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viveśa kavacaṃ cāsya śarīraṃ sahajaṃ tataḥ / yudhyamānasya devasya prādurbhavati tat sadā // 3.218.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaktir varma balaṃ tejaḥ kāntatvaṃ satyam akṣatiḥ / brahmaṇyatvam asaṃmoho bhaktānāṃ parirakṣaṇam // 3.218.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikṛntanaṃ ca śatrūṇāṃ lokānāṃ cābhirakṣaṇam / skandena saha jātāni sarvāṇy eva janādhipa // 3.218.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ devagaṇaiḥ sarvaiḥ so 'bhiṣiktaḥ svalaṃkṛtaḥ / babhau pratītaḥ sumanāḥ paripūrṇendudarśanaḥ // 3.218.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) iṣṭaiḥ svādhyāyaghoṣaiś ca devatūryaravair api / devagandharvagītaiś ca sarvair apsarasāṃ gaṇaiḥ // 3.218.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaiś cānyaiś ca vividhair hṛṣṭatuṣṭair alaṃkṛtaiḥ / krīḍann iva tadā devair abhiṣiktaḥ sa pāvakiḥ // 3.218.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) abhiṣiktaṃ mahāsenam apaśyanta divaukasaḥ / vinihatya tamaḥ sūryaṃ yathehābhyuditaṃ tathā // 3.218.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainam abhyayuḥ sarvā devasenāḥ sahasraśaḥ / asmākaṃ tvaṃ patir iti bruvāṇāḥ sarvatodiśam // 3.218.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tāḥ samāsādya bhagavān sarvabhūtagaṇair vṛtaḥ / arcitaś ca stutaś caiva sāntvayām āsa tā api // 3.218.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śatakratuś cābhiṣicya skandaṃ senāpatiṃ tadā / sasmāra tāṃ devasenāṃ yā sā tena vimokṣitā // 3.218.42 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) ayaṃ tasyāḥ patir nūnaṃ vihito brahmaṇā svayam / iti cintyānayām āsa devasenāṃ svalaṃkṛtām // 3.218.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) skandaṃ covāca balabhid iyaṃ kanyā surottama / ajāte tvayi nirdiṣṭā tava patnī svayaṃbhuvā // 3.218.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmāt tvam asyā vidhivat pāṇiṃ mantrapuraskṛtam / gṛhāṇa dakṣiṇaṃ devyāḥ pāṇinā padmavarcasam // 3.218.45 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa jagrāha tasyāḥ pāṇiṃ yathāvidhi / bṛhaspatir mantravidhiṃ jajāpa ca juhāva ca // 3.218.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evaṃ skandasya mahiṣīṃ devasenāṃ vidur budhāḥ / ṣaṣṭhīṃ yāṃ brāhmaṇāḥ prāhur lakṣmīm āśāṃ sukhapradām // 3.218.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sinīvālīṃ kuhūṃ caiva sadvṛttim aparājitām // 3.218.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadā skandaḥ patir labdhaḥ śāśvato devasenayā / tadā tam āśrayal lakṣmīḥ svayaṃ devī śarīriṇī // 3.218.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrījuṣṭaḥ pañcamīṃ skandas tasmāc chrīpañcamī smṛtā / ṣaṣṭhyāṃ kṛtārtho 'bhūd yasmāt tasmāt ṣaṣṭhī mahātithiḥ // 3.218.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śriyā juṣṭaṃ mahāsenaṃ devasenāpatiṃ kṛtam / saptarṣipatnyaḥ ṣaḍ devyas tatsakāśam athāgaman // 3.219.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ṛṣibhiḥ saṃparityaktā dharmayuktā mahāvratāḥ / drutam āgamya cocus tā devasenāpatiṃ prabhum // 3.219.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ putra parityaktā bhartṛbhir devasaṃmitaiḥ / akāraṇād ruṣā tāta puṇyasthānāt paricyutāḥ // 3.219.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmābhiḥ kila jātas tvam iti kenāpy udāhṛtam / asatyam etat saṃśrutya tasmān nas trātum arhasi // 3.219.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) akṣayaś ca bhavet svargas tvatprasādād dhi naḥ prabho / tvāṃ putraṃ cāpy abhīpsāmaḥ kṛtvaitad anṛṇo bhava // 3.219.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātaro hi bhavatyo me suto vo 'ham aninditāḥ / yac cābhīpsatha tat sarvaṃ saṃbhaviṣyati vas tathā // 3.219.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte tataḥ śakraṃ kiṃ kāryam iti so 'bravīt / uktaḥ skandena brūhīti so 'bravīd vāsavas tataḥ // 3.219.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) abhijit spardhamānā tu rohiṇyā kanyasī svasā / icchantī jyeṣṭhatāṃ devī tapas taptuṃ vanaṃ gatā // 3.219.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra mūḍho 'smi bhadraṃ te nakṣatraṃ gaganāc cyutam / kālaṃ tv imaṃ paraṃ skanda brahmaṇā saha cintaya // 3.219.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhaniṣṭhādis tadā kālo brahmaṇā parinirmitaḥ / rohiṇyādyo 'bhavat pūrvam evaṃ saṃkhyā samābhavat // 3.219.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte tu śakreṇa tridivaṃ kṛttikā gatāḥ / nakṣatraṃ śakaṭākāraṃ bhāti tad vahnidaivatam // 3.219.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinatā cābravīt skandaṃ mama tvaṃ piṇḍadaḥ sutaḥ / icchāmi nityam evāhaṃ tvayā putra sahāsitum // 3.219.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam astu namas te 'stu putrasnehāt praśādhi mām / snuṣayā pūjyamānā vai devi vatsyasi nityadā // 3.219.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha mātṛgaṇaḥ sarvaḥ skandaṃ vacanam abravīt / vayaṃ sarvasya lokasya mātaraḥ kavibhiḥ stutāḥ // 3.219.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchāmo mātaras tubhyaṃ bhavituṃ pūjayasva naḥ // 3.219.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mātaras tu bhavatyo me bhavatīnām ahaṃ sutaḥ / ucyatāṃ yan mayā kāryaṃ bhavatīnām athepsitam // 3.219.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yās tu tā mātaraḥ pūrvaṃ lokasyāsya prakalpitāḥ / asmākaṃ tad bhavet sthānaṃ tāsāṃ caiva na tad bhavet // 3.219.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavema pūjyā lokasya na tāḥ pūjyāḥ surarṣabha / prajāsmākaṃ hṛtās tābhis tvatkṛte tāḥ prayaccha naḥ // 3.219.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dattāḥ prajā na tāḥ śakyā bhavatībhir niṣevitum / anyāṃ vaḥ kāṃ prayacchāmi prajāṃ yāṃ manasecchatha // 3.219.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchāma tāsāṃ mātṝṇāṃ prajā bhoktuṃ prayaccha naḥ / tvayā saha pṛthagbhūtā ye ca tāsām atheśvarāḥ // 3.219.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) prajā vo dadmi kaṣṭaṃ tu bhavatībhir udāhṛtam / parirakṣata bhadraṃ vaḥ prajāḥ sādhu namaskṛtāḥ // 3.219.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parirakṣāma bhadraṃ te prajāḥ skanda yathecchasi / tvayā no rocate skanda sahavāsaś ciraṃ prabho // 3.219.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvat ṣoḍaśa varṣāṇi bhavanti taruṇāḥ prajāḥ / prabādhata manuṣyāṇāṃ tāvad rūpaiḥ pṛthagvidhaiḥ // 3.219.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca vaḥ pradāsyāmi raudram ātmānam avyayam / paramaṃ tena sahitā sukhaṃ vatsyatha pūjitāḥ // 3.219.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ śarīrāt skandasya puruṣaḥ kāñcanaprabhaḥ / bhoktuṃ prajāḥ sa martyānāṃ niṣpapāta mahābalaḥ // 3.219.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) apatat sa tadā bhūmau visaṃjño 'tha kṣudhānvitaḥ / skandena so 'bhyanujñāto raudrarūpo 'bhavad grahaḥ // 3.219.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) skandāpasmāram ity āhur grahaṃ taṃ dvijasattamāḥ // 3.219.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vinatā tu mahāraudrā kathyate śakunigrahaḥ / pūtanāṃ rākṣasīṃ prāhus taṃ vidyāt pūtanāgraham // 3.219.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaṣṭā dāruṇarūpeṇa ghorarūpā niśācarī / piśācī dāruṇākārā kathyate śītapūtanā // 3.219.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garbhān sā mānuṣīṇāṃ tu harate ghoradarśanā // 3.219.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aditiṃ revatīṃ prāhur grahas tasyās tu raivataḥ / so 'pi bālāñ śiśūn ghoro bādhate vai mahāgrahaḥ // 3.219.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daityānāṃ yā ditir mātā tām āhur mukhamaṇḍikām / atyarthaṃ śiśumāṃsena saṃprahṛṣṭā durāsadā // 3.219.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumārāś ca kumāryaś ca ye proktāḥ skandasaṃbhavāḥ / te 'pi garbhabhujaḥ sarve kauravya sumahāgrahāḥ // 3.219.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāsām eva kumārīṇāṃ patayas te prakīrtitāḥ / ajñāyamānā gṛhṇanti bālakān raudrakarmiṇaḥ // 3.219.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gavāṃ mātā tu yā prājñaiḥ kathyate surabhir nṛpa / śakunis tām athāruhya saha bhuṅkte śiśūn bhuvi // 3.219.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saramā nāma yā mātā śunāṃ devī janādhipa / sāpi garbhān samādatte mānuṣīṇāṃ sadaiva hi // 3.219.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādapānāṃ ca yā mātā karañjanilayā hi sā / karañje tāṃ namasyanti tasmāt putrārthino narāḥ // 3.219.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ime tv aṣṭādaśānye vai grahā māṃsamadhupriyāḥ / dvipañcarātraṃ tiṣṭhanti satataṃ sūtikāgṛhe // 3.219.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kadrūḥ sūkṣmavapur bhūtvā garbhiṇīṃ praviśed yadā / bhuṅkte sā tatra taṃ garbhaṃ sā tu nāgaṃ prasūyate // 3.219.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvāṇāṃ tu yā mātā sā garbhaṃ gṛhya gacchati / tato vilīnagarbhā sā mānuṣī bhuvi dṛśyate // 3.219.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā janitrī tv apsarasāṃ garbham āste pragṛhya sā / upaviṣṭaṃ tato garbhaṃ kathayanti manīṣiṇaḥ // 3.219.38 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) lohitasyodadheḥ kanyā dhātrī skandasya sā smṛtā / lohitāyanir ity evaṃ kadambe sā hi pūjyate // 3.219.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puruṣeṣu yathā rudras tathāryā pramadāsv api / āryā mātā kumārasya pṛthakkāmārtham ijyate // 3.219.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ete kumārāṇāṃ mayā proktā mahāgrahāḥ / yāvat ṣoḍaśa varṣāṇi aśivās te śivās tataḥ // 3.219.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye ca mātṛgaṇāḥ proktāḥ puruṣāś caiva ye grahāḥ / sarve skandagrahā nāma jñeyā nityaṃ śarīribhiḥ // 3.219.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ praśamanaṃ kāryaṃ snānaṃ dhūpam athāñjanam / balikarmopahāraś ca skandasyejyā viśeṣataḥ // 3.219.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ete 'rcitāḥ sarve prayacchanti śubhaṃ nṛṇām / āyur vīryaṃ ca rājendra samyak pūjānamaskṛtāḥ // 3.219.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrdhvaṃ tu ṣoḍaśād varṣād ye bhavanti grahā nṛṇām / tān ahaṃ saṃpravakṣyāmi namaskṛtya maheśvaram // 3.219.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ paśyati naro devāñ jāgrad vā śayito 'pi vā / unmādyati sa tu kṣipraṃ taṃ tu devagrahaṃ viduḥ // 3.219.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīnaś ca śayānaś ca yaḥ paśyati naraḥ pitṝn / unmādyati sa tu kṣipraṃ sa jñeyas tu pitṛgrahaḥ // 3.219.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avamanyati yaḥ siddhān kruddhāś cāpi śapanti yam / unmādyati sa tu kṣipraṃ jñeyaḥ siddhagrahas tu saḥ // 3.219.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāghrāti ca yo gandhān rasāṃś cāpi pṛthagvidhān / unmādyati sa tu kṣipraṃ sa jñeyo rākṣaso grahaḥ // 3.219.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvāś cāpi yaṃ divyāḥ saṃspṛśanti naraṃ bhuvi / unmādyati sa tu kṣipraṃ graho gāndharva eva saḥ // 3.219.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āviśanti ca yaṃ yakṣāḥ puruṣaṃ kālaparyaye / unmādyati sa tu kṣipraṃ jñeyo yakṣagrahas tu saḥ // 3.219.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhirohanti yaṃ nityaṃ piśācāḥ puruṣaṃ kva cit / unmādyati sa tu kṣipraṃ paiśācaṃ taṃ grahaṃ viduḥ // 3.219.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya doṣaiḥ prakupitaṃ cittaṃ muhyati dehinaḥ / unmādyati sa tu kṣipraṃ sādhanaṃ tasya śāstrataḥ // 3.219.53 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vaiklavyāc ca bhayāc caiva ghorāṇāṃ cāpi darśanāt / unmādyati sa tu kṣipraṃ sattvaṃ tasya tu sādhanam // 3.219.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaś cit krīḍitukāmo vai bhoktukāmas tathāparaḥ / abhikāmas tathaivānya ity eṣa trividho grahaḥ // 3.219.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvat saptativarṣāṇi bhavanty ete grahā nṛṇām / ataḥ paraṃ dehināṃ tu grahatulyo bhavej jvaraḥ // 3.219.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) aprakīrṇendriyaṃ dāntaṃ śuciṃ nityam atandritam / āstikaṃ śraddadhānaṃ ca varjayanti sadā grahāḥ // 3.219.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity eṣa te grahoddeśo mānuṣāṇāṃ prakīrtitaḥ / na spṛśanti grahā bhaktān narān devaṃ maheśvaram // 3.219.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā skandena mātṝṇām evam etat priyaṃ kṛtam / athainam abravīt svāhā mama putras tvam aurasaḥ // 3.220.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchāmy ahaṃ tvayā dattāṃ prītiṃ paramadurlabhām / tām abravīt tataḥ skandaḥ prītim icchasi kīdṛśīm // 3.220.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣasyāhaṃ priyā kanyā svāhā nāma mahābhuja / bālyāt prabhṛti nityaṃ ca jātakāmā hutāśane // 3.220.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca māṃ kāminīṃ putra samyag jānāti pāvakaḥ / icchāmi śāśvataṃ vāsaṃ vastuṃ putra sahāgninā // 3.220.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) havyaṃ kavyaṃ ca yat kiṃ cid dvijā mantrapuraskṛtam / hoṣyanty agnau sadā devi svāhety uktvā samudyatam // 3.220.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya prabhṛti dāsyanti suvṛttāḥ satpathe sthitāḥ / evam agnis tvayā sārdhaṃ sadā vatsyati śobhane // 3.220.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā tataḥ svāhā tuṣṭā skandena pūjitā / pāvakena samāyuktā bhartrā skandam apūjayat // 3.220.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato brahmā mahāsenaṃ prajāpatir athābravīt / abhigaccha mahādevaṃ pitaraṃ tripurārdanam // 3.220.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudreṇāgniṃ samāviśya svāhām āviśya comayā / hitārthaṃ sarvalokānāṃ jātas tvam aparājitaḥ // 3.220.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) umāyonyāṃ ca rudreṇa śukraṃ siktaṃ mahātmanā / āste girau nipatitaṃ miñjikāmiñjikaṃ yataḥ // 3.220.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) saṃbhūtaṃ lohitode tu śukraśeṣam avāpatat / sūryaraśmiṣu cāpy anyad anyac caivāpatad bhuvi // 3.220.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsaktam anyad vṛkṣeṣu tad evaṃ pañcadhāpatat // 3.220.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ta ete vividhākārā gaṇā jñeyā manīṣibhiḥ / tava pāriṣadā ghorā ya ete piśitāśanāḥ // 3.220.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam astv iti cāpy uktvā mahāseno maheśvaram / apūjayad ameyātmā pitaraṃ pitṛvatsalaḥ // 3.220.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arkapuṣpais tu te pañca gaṇāḥ pūjyā dhanārthibhiḥ / vyādhipraśamanārthaṃ ca teṣāṃ pūjāṃ samācaret // 3.220.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) miñjikāmiñjikaṃ caiva mithunaṃ rudrasaṃbhavam / namaskāryaṃ sadaiveha bālānāṃ hitam icchatā // 3.220.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) striyo mānuṣamāṃsādā vṛddhikā nāma nāmataḥ / vṛkṣeṣu jātās tā devyo namaskāryāḥ prajārthibhiḥ // 3.220.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam ete piśācānām asaṃkhyeyā gaṇāḥ smṛtāḥ / ghaṇṭāyāḥ sapatākāyāḥ śṛṇu me saṃbhavaṃ nṛpa // 3.220.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) airāvatasya ghaṇṭe dve vaijayantyāv iti śrute / guhasya te svayaṃ datte śakreṇānāyya dhīmatā // 3.220.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekā tatra viśākhasya ghaṇṭā skandasya cāparā / patākā kārttikeyasya viśākhasya ca lohitā // 3.220.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāni krīḍanakāny asya devair dattāni vai tadā / tair eva ramate devo mahāseno mahābalaḥ // 3.220.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saṃvṛtaḥ piśācānāṃ gaṇair devagaṇais tathā / śuśubhe kāñcane śaile dīpyamānaḥ śriyā vṛtaḥ // 3.220.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena vīreṇa śuśubhe sa śailaḥ śubhakānanaḥ / ādityenevāṃśumatā mandaraś cārukandaraḥ // 3.220.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) saṃtānakavanaiḥ phullaiḥ karavīravanair api / pārijātavanaiś caiva japāśokavanais tathā // 3.220.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadambataruṣaṇḍaiś ca divyair mṛgagaṇair api / divyaiḥ pakṣigaṇaiś caiva śuśubhe śvetaparvataḥ // 3.220.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra devagaṇāḥ sarve sarve caiva maharṣayaḥ / meghatūryaravāś caiva kṣubdhodadhisamasvanāḥ // 3.220.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra divyāś ca gandharvā nṛtyanty apsarasas tathā / hṛṣṭānāṃ tatra bhūtānāṃ śrūyate ninado mahān // 3.220.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sendraṃ jagat sarvaṃ śvetaparvatasaṃsthitam / prahṛṣṭaṃ prekṣate skandaṃ na ca glāyati darśanāt // 3.220.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadābhiṣikto bhagavān senāpatyena pāvakiḥ / tadā saṃprasthitaḥ śrīmān hṛṣṭo bhadravaṭaṃ haraḥ // 3.221.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rathenādityavarṇena pārvatyā sahitaḥ prabhuḥ // 3.221.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sahasraṃ tasya siṃhānāṃ tasmin yuktaṃ rathottame / utpapāta divaṃ śubhraṃ kālenābhipracoditaḥ // 3.221.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te pibanta ivākāśaṃ trāsayantaś carācarān / siṃhā nabhasy agacchanta nadantaś cārukesarāḥ // 3.221.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin rathe paśupatiḥ sthito bhāty umayā saha / vidyutā sahitaḥ sūryaḥ sendracāpe ghane yathā // 3.221.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) agratas tasya bhagavān dhaneśo guhyakaiḥ saha / āsthāya ruciraṃ yāti puṣpakaṃ naravāhanaḥ // 3.221.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) airāvataṃ samāsthāya śakraś cāpi suraiḥ saha / pṛṣṭhato 'nuyayau yāntaṃ varadaṃ vṛṣabhadhvajam // 3.221.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jambhakair yakṣarakṣobhiḥ sragvibhiḥ samalaṃkṛtaḥ / yāty amogho mahāyakṣo dakṣiṇaṃ pakṣam āsthitaḥ // 3.221.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya dakṣiṇato devā marutaś citrayodhinaḥ / gacchanti vasubhiḥ sārdhaṃ rudraiś ca saha saṃgatāḥ // 3.221.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamaś ca mṛtyunā sārdhaṃ sarvataḥ parivāritaḥ / ghorair vyādhiśatair yāti ghorarūpavapus tathā // 3.221.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamasya pṛṣṭhataś caiva ghoras triśikharaḥ śitaḥ / vijayo nāma rudrasya yāti śūlaḥ svalaṃkṛtaḥ // 3.221.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ugrapāśo varuṇo bhagavān salileśvaraḥ / parivārya śanair yāti yādobhir vividhair vṛtaḥ // 3.221.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pṛṣṭhato vijayasyāpi yāti rudrasya paṭṭiśaḥ / gadāmusalaśaktyādyair vṛtaḥ praharaṇottamaiḥ // 3.221.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paṭṭiśaṃ tv anvagād rājaṃś chatraṃ raudraṃ mahāprabham / kamaṇḍaluś cāpy anu taṃ maharṣigaṇasaṃvṛtaḥ // 3.221.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasya dakṣiṇato bhāti daṇḍo gacchañ śriyā vṛtaḥ / bhṛgvaṅgirobhiḥ sahito devaiś cāpy abhipūjitaḥ // 3.221.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) eṣāṃ tu pṛṣṭhato rudro vimale syandane sthitaḥ / yāti saṃharṣayan sarvāṃs tejasā tridivaukasaḥ // 3.221.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayaś caiva devāś ca gandharvā bhujagās tathā / nadyo nadā drumāś caiva tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ // 3.221.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakṣatrāṇi grahāś caiva devānāṃ śiśavaś ca ye / striyaś ca vividhākārā yānti rudrasya pṛṣṭhataḥ // 3.221.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sṛjantyaḥ puṣpavarṣāṇi cārurūpā varāṅganāḥ // 3.221.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) parjanyaś cāpy anuyayau namaskṛtya pinākinam / chatraṃ tu pāṇḍuraṃ somas tasya mūrdhany adhārayat // 3.221.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) cāmare cāpi vāyuś ca gṛhītvāgniś ca viṣṭhitau // 3.221.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śakraś ca pṛṣṭhatas tasya yāti rājañ śriyā vṛtaḥ / saha rājarṣibhiḥ sarvaiḥ stuvāno vṛṣaketanam // 3.221.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaurī vidyātha gāndhārī keśinī mitrasāhvayā / sāvitryā saha sarvās tāḥ pārvatyā yānti pṛṣṭhataḥ // 3.221.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vidyāgaṇāḥ sarve ye ke cit kavibhiḥ kṛtāḥ / yasya kurvanti vacanaṃ sendrā devāś camūmukhe // 3.221.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa gṛhītvā patākāṃ tu yāty agre rākṣaso grahaḥ / vyāpṛtas tu śmaśāne yo nityaṃ rudrasya vai sakhā // 3.221.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) piṅgalo nāma yakṣendro lokasyānandadāyakaḥ // 3.221.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ebhiḥ sa sahitas tatra yayau devo yathāsukham / agrataḥ pṛṣṭhataś caiva na hi tasya gatir dhruvā // 3.221.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudraṃ satkarmabhir martyāḥ pūjayantīha daivatam / śivam ity eva yaṃ prāhur īśaṃ rudraṃ pinākinam // 3.221.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāvais tu vividhākāraiḥ pūjayanti maheśvaram // 3.221.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) devasenāpatis tv evaṃ devasenābhir āvṛtaḥ / anugacchati deveśaṃ brahmaṇyaḥ kṛttikāsutaḥ // 3.221.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīn mahāsenaṃ mahādevo bṛhadvacaḥ / saptamaṃ mārutaskandhaṃ rakṣa nityam atandritaḥ // 3.221.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptamaṃ mārutaskandhaṃ pālayiṣyāmy ahaṃ prabho / yad anyad api me kāryaṃ deva tad vada māciram // 3.221.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāryeṣv ahaṃ tvayā putra saṃdraṣṭavyaḥ sadaiva hi / darśanān mama bhaktyā ca śreyaḥ param avāpsyasi // 3.221.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā visasarjainaṃ pariṣvajya maheṣvaraḥ / visarjite tataḥ skande babhūvautpātikaṃ mahat // 3.221.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasaiva mahārāja devān sarvān pramohayat // 3.221.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jajvāla khaṃ sanakṣatraṃ pramūḍhaṃ bhuvanaṃ bhṛśam / cacāla vyanadac corvī tamobhūtaṃ jagat prabho // 3.221.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tad dāruṇaṃ dṛṣṭvā kṣubhitaḥ śaṃkaras tadā / umā caiva mahābhāgā devāś ca samaharṣayaḥ // 3.221.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas teṣu pramūḍheṣu parvatāmbudasaṃnibham / nānāpraharaṇaṃ ghoram adṛśyata mahad balam // 3.221.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad dhi ghoram asaṃkhyeyaṃ garjac ca vividhā giraḥ / abhyadravad raṇe devān bhagavantaṃ ca śaṃkaram // 3.221.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair visṛṣṭāny anīkeṣu bāṇajālāny anekaśaḥ / parvatāś ca śataghnyaś ca prāsāś ca parighā gadāḥ // 3.221.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nipatadbhiś ca tair ghorair devānīkaṃ mahāyudhaiḥ / kṣaṇena vyadravat sarvaṃ vimukhaṃ cāpy adṛśyata // 3.221.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikṛttayodhanāgāśvaṃ kṛttāyudhamahāratham / dānavair arditaṃ sainyaṃ devānāṃ vimukhaṃ babhau // 3.221.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asurair vadhyamānaṃ tat pāvakair iva kānanam / apatad dagdhabhūyiṣṭhaṃ mahādrumavanaṃ yathā // 3.221.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vibhinnaśirodehāḥ pracyavante divaukasaḥ / na nātham adhyagacchanta vadhyamānā mahāraṇe // 3.221.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tad vidrutaṃ sainyaṃ dṛṣṭvā devaḥ puraṃdaraḥ / āśvāsayann uvācedaṃ balavad dānavārditam // 3.221.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhayaṃ tyajata bhadraṃ vaḥ śūrāḥ śastrāṇi gṛhṇata / kurudhvaṃ vikrame buddhiṃ mā vaḥ kā cid vyathā bhavet // 3.221.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayatainān sudurvṛttān dānavān ghoradarśanān / abhidravata bhadraṃ vo mayā saha mahāsurān // 3.221.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakrasya vacanaṃ śrutvā samāśvastā divaukasaḥ / dānavān pratyayudhyanta śakraṃ kṛtvā vyapāśrayam // 3.221.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te tridaśāḥ sarve marutaś ca mahābalāḥ / pratyudyayur mahāvegāḥ sādhyāś ca vasubhiḥ saha // 3.221.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair visṛṣṭāny anīkeṣu kruddhaiḥ śastrāṇi saṃyuge / śarāś ca daityakāyeṣu pibanti smāsṛgulbaṇam // 3.221.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ dehān vinirbhidya śarās te niśitās tadā / niṣpatanto adṛśyanta nagebhya iva pannagāḥ // 3.221.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāni daityaśarīrāṇi nirbhinnāni sma sāyakaiḥ / apatan bhūtale rājaṃś chinnābhrāṇīva sarvaśaḥ // 3.221.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tad dānavaṃ sainyaṃ sarvair devagaṇair yudhi / trāsitaṃ vividhair bāṇaiḥ kṛtaṃ caiva parāṅmukham // 3.221.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athotkruṣṭaṃ tadā hṛṣṭaiḥ sarvair devair udāyudhaiḥ / saṃhatāni ca tūryāṇi tadā sarvāṇy anekaśaḥ // 3.221.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam anyonyasaṃyuktaṃ yuddham āsīt sudāruṇam / devānāṃ dānavānāṃ ca māṃsaśoṇitakardamam // 3.221.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anayo devalokasya sahasaiva vyadṛśyata / tathā hi dānavā ghorā vinighnanti divaukasaḥ // 3.221.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tūryapraṇādāś ca bherīṇāṃ ca mahāsvanāḥ / babhūvur dānavendrāṇāṃ siṃhanādāś ca dāruṇāḥ // 3.221.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha daityabalād ghorān niṣpapāta mahābalaḥ / dānavo mahiṣo nāma pragṛhya vipulaṃ girim // 3.221.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te taṃ ghanair ivādityaṃ dṛṣṭvā saṃparivāritam / samudyatagiriṃ rājan vyadravanta divaukasaḥ // 3.221.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābhidrutya mahiṣo devāṃś cikṣepa taṃ girim / patatā tena giriṇā devasainyasya pārthiva // 3.221.54 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) bhīmarūpeṇa nihatam ayutaṃ prāpatad bhuvi // 3.221.54.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) atha tair dānavaiḥ sārdhaṃ mahiṣas trāsayan surān / abhyadravad raṇe tūrṇaṃ siṃhaḥ kṣudramṛgān iva // 3.221.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āpatantaṃ mahiṣaṃ dṛṣṭvā sendrā divaukasaḥ / vyadravanta raṇe bhītā viśīrṇāyudhaketanāḥ // 3.221.56 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa mahiṣaḥ kruddhas tūrṇaṃ rudrarathaṃ yayau / abhidrutya ca jagrāha rudrasya rathakūbaram // 3.221.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā rudrarathaṃ kruddho mahiṣaḥ sahasā gataḥ / resatū rodasī gāḍhaṃ mumuhuś ca maharṣayaḥ // 3.221.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyanadaṃś ca mahākāyā daityā jaladharopamāḥ / āsīc ca niścitaṃ teṣāṃ jitam asmābhir ity uta // 3.221.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathābhūte tu bhagavān nāvadhīn mahiṣaṃ raṇe / sasmāra ca tadā skandaṃ mṛtyuṃ tasya durātmanaḥ // 3.221.60 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mahiṣo 'pi rathaṃ dṛṣṭvā raudraṃ rudrasya nānadat / devān saṃtrāsayaṃś cāpi daityāṃś cāpi praharṣayan // 3.221.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasmin bhaye ghore devānāṃ samupasthite / ājagāma mahāsenaḥ krodhāt sūrya iva jvalan // 3.221.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lohitāmbarasaṃvīto lohitasragvibhūṣaṇaḥ / lohitāsyo mahābāhur hiraṇyakavacaḥ prabhuḥ // 3.221.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratham ādityasaṃkāśam āsthitaḥ kanakaprabham / taṃ dṛṣṭvā daityasenā sā vyadravat sahasā raṇe // 3.221.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cāpi tāṃ prajvalitāṃ mahiṣasya vidāriṇīm / mumoca śaktiṃ rājendra mahāseno mahābalaḥ // 3.221.65 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sā muktābhyahanac chaktir mahiṣasya śiro mahat / papāta bhinne śirasi mahiṣas tyaktajīvitaḥ // 3.221.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kṣiptākṣiptā tu sā śaktir hatvā śatrūn sahasraśaḥ / skandahastam anuprāptā dṛśyate devadānavaiḥ // 3.221.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāyaḥ śarair vinihatā mahāsenena dhīmatā / śeṣā daityagaṇā ghorā bhītās trastā durāsadaiḥ // 3.221.68 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) skandasya pārṣadair hatvā bhakṣitāḥ śatasaṃghaśaḥ // 3.221.68.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dānavān bhakṣayantas te prapibantaś ca śoṇitam / kṣaṇān nirdānavaṃ sarvam akārṣur bhṛśaharṣitāḥ // 3.221.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tamāṃsīva yathā sūryo vṛkṣān agnir ghanān khagaḥ / tathā skando 'jayac chatrūn svena vīryeṇa kīrtimān // 3.221.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpūjyamānas tridaśair abhivādya maheśvaram / śuśubhe kṛttikāputraḥ prakīrṇāṃśur ivāṃśumān // 3.221.71 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) naṣṭaśatrur yadā skandaḥ prayātaś ca maheśvaram / athābravīn mahāsenaṃ pariṣvajya puraṃdaraḥ // 3.221.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmadattavaraḥ skanda tvayāyaṃ mahiṣo hataḥ / devās tṛṇamayā yasya babhūvur jayatāṃ vara // 3.221.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yaṃ tvayā mahābāho śamito devakaṇṭakaḥ // 3.221.73.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śataṃ mahiṣatulyānāṃ dānavānāṃ tvayā raṇe / nihataṃ devaśatrūṇāṃ yair vayaṃ pūrvatāpitāḥ // 3.221.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāvakair bhakṣitāś cānye dānavāḥ śatasaṃghaśaḥ / ajeyas tvaṃ raṇe 'rīṇām umāpatir iva prabhuḥ // 3.221.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat te prathamaṃ deva khyātaṃ karma bhaviṣyati / triṣu lokeṣu kīrtiś ca tavākṣayyā bhaviṣyati // 3.221.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaśagāś ca bhaviṣyanti surās tava surātmaja // 3.221.76.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mahāsenety evam uktvā nivṛttaḥ saha daivataiḥ / anujñāto bhagavatā tryambakena śacīpatiḥ // 3.221.77 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) gato bhadravaṭaṃ rudro nivṛttāś ca divaukasaḥ / uktāś ca devā rudreṇa skandaṃ paśyata mām iva // 3.221.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa hatvā dānavagaṇān pūjyamāno maharṣibhiḥ / ekāhnaivājayat sarvaṃ trailokyaṃ vahninandanaḥ // 3.221.79 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) skandasya ya idaṃ janma paṭhate susamāhitaḥ / sa puṣṭim iha saṃprāpya skandasālokyatām iyāt // 3.221.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāsīneṣu vipreṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu / draupadī satyabhāmā ca viviśāte tadā samam // 3.222.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāhasyamāne suprīte sukhaṃ tatra niṣīdatuḥ // 3.222.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) cirasya dṛṣṭvā rājendra te 'nyonyasya priyaṃvade / kathayām āsatuś citrāḥ kathāḥ kuruyadukṣitām // 3.222.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) athābravīt satyabhāmā kṛṣṇasya mahiṣī priyā / sātrājitī yājñasenīṃ rahasīdaṃ sumadhyamā // 3.222.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) kena draupadi vṛttena pāṇḍavān upatiṣṭhasi / lokapālopamān vīrān yūnaḥ paramasaṃmatān // 3.222.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ ca vaśagās tubhyaṃ na kupyanti ca te śubhe // 3.222.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tava vaśyā hi satataṃ pāṇḍavāḥ priyadarśane / mukhaprekṣāś ca te sarve tattvam etad bravīhi me // 3.222.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vratacaryā tapo vāpi snānamantrauṣadhāni vā / vidyāvīryaṃ mūlavīryaṃ japahomas tathāgadāḥ // 3.222.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) mama ācakṣva pāñcāli yaśasyaṃ bhagavedanam / yena kṛṣṇe bhaven nityaṃ mama kṛṣṇo vaśānugaḥ // 3.222.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā satyabhāmā virarāma yaśasvinī / pativratā mahābhāgā draupadī pratyuvāca tām // 3.222.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) asatstrīṇāṃ samācāraṃ satye mām anupṛcchasi / asadācarite mārge kathaṃ syād anukīrtanam // 3.222.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anupraśnaḥ saṃśayo vā naitat tvayy upapadyate / tathā hy upetā buddhyā tvaṃ kṛṣṇasya mahiṣī priyā // 3.222.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yadaiva bhartā jānīyān mantramūlaparāṃ striyam / udvijeta tadaivāsyāḥ sarpād veśmagatād iva // 3.222.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) udvignasya kutaḥ śāntir aśāntasya kutaḥ sukham / na jātu vaśago bhartā striyāḥ syān mantrakāraṇāt // 3.222.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amitraprahitāṃś cāpi gadān paramadāruṇān / mūlapravādair hi viṣaṃ prayacchanti jighāṃsavaḥ // 3.222.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) jihvayā yāni puruṣas tvacā vāpy upasevate / tatra cūrṇāni dattāni hanyuḥ kṣipram asaṃśayam // 3.222.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jalodarasamāyuktāḥ śvitriṇaḥ palitās tathā / apumāṃsaḥ kṛtāḥ strībhir jaḍāndhabadhirās tathā // 3.222.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpānugās tu pāpās tāḥ patīn upasṛjanty uta / na jātu vipriyaṃ bhartuḥ striyā kāryaṃ kathaṃ cana // 3.222.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vartāmy ahaṃ tu yāṃ vṛttiṃ pāṇḍaveṣu mahātmasu / tāṃ sarvāṃ śṛṇu me satyāṃ satyabhāme yaśasvini // 3.222.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃkāraṃ vihāyāhaṃ kāmakrodhau ca sarvadā / sadārān pāṇḍavān nityaṃ prayatopacarāmy aham // 3.222.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praṇayaṃ pratisaṃgṛhya nidhāyātmānam ātmani / śuśrūṣur nirabhīmānā patīnāṃ cittarakṣiṇī // 3.222.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durvyāhṛtāc chaṅkamānā duḥsthitād duravekṣitāt / durāsitād durvrajitād iṅgitādhyāsitād api // 3.222.20 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) sūryavaiśvānaranibhān somakalpān mahārathān / seve cakṣurhaṇaḥ pārthān ugratejaḥpratāpinaḥ // 3.222.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) devo manuṣyo gandharvo yuvā cāpi svalaṃkṛtaḥ / dravyavān abhirūpo vā na me 'nyaḥ puruṣo mataḥ // 3.222.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nābhuktavati nāsnāte nāsaṃviṣṭe ca bhartari / na saṃviśāmi nāśnāmi sadā karmakareṣv api // 3.222.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣetrād vanād vā grāmād vā bhartāraṃ gṛham āgatam / pratyutthāyābhinandāmi āsanenodakena ca // 3.222.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pramṛṣṭabhāṇḍā mṛṣṭānnā kāle bhojanadāyinī / saṃyatā guptadhānyā ca susaṃmṛṣṭaniveśanā // 3.222.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atiraskṛtasaṃbhāṣā duḥstriyo nānusevatī / anukūlavatī nityaṃ bhavāmy analasā sadā // 3.222.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anarme cāpi hasanaṃ dvāri sthānam abhīkṣṇaśaḥ / avaskare cirasthānaṃ niṣkuṭeṣu ca varjaye // 3.222.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atihāsātiroṣau ca krodhasthānaṃ ca varjaye / niratāhaṃ sadā satye bhartṝṇām upasevane // 3.222.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā bhartṛrahitaṃ na mameṣṭaṃ kathaṃ cana // 3.222.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) yadā pravasate bhartā kuṭumbārthena kena cit / sumanovarṇakāpetā bhavāmi vratacāriṇī // 3.222.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca bhartā na pibati yac ca bhartā na khādati / yac ca nāśnāti me bhartā sarvaṃ tad varjayāmy aham // 3.222.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yathopadeśaṃ niyatā vartamānā varāṅgane / svalaṃkṛtā suprayatā bhartuḥ priyahite ratā // 3.222.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) ye ca dharmāḥ kuṭumbeṣu śvaśrvā me kathitāḥ purā / bhikṣābaliśrāddham iti sthālīpākāś ca parvasu // 3.222.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mānyānāṃ mānasatkārā ye cānye viditā mayā // 3.222.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tān sarvān anuvartāmi divārātram atandritā / vinayān niyamāṃś cāpi sadā sarvātmanā śritā // 3.222.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛdūn sataḥ satyaśīlān satyadharmānupālinaḥ / āśīviṣān iva kruddhān patīn paricarāmy aham // 3.222.34 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) patyāśrayo hi me dharmo mataḥ strīṇāṃ sanātanaḥ / sa devaḥ sā gatir nānyā tasya kā vipriyaṃ caret // 3.222.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ patīn nātiśaye nātyaśne nātibhūṣaye / nāpi parivade śvaśrūṃ sarvadā pariyantritā // 3.222.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) avadhānena subhage nityotthānatayaiva ca / bhartāro vaśagā mahyaṃ guruśuśrūṣaṇena ca // 3.222.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nityam āryām ahaṃ kuntīṃ vīrasūṃ satyavādinīm / svayaṃ paricarāmy ekā snānācchādanabhojanaiḥ // 3.222.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitām atiśaye jātu vastrabhūṣaṇabhojanaiḥ / nāpi parivade cāhaṃ tāṃ pṛthāṃ pṛthivīsamām // 3.222.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) aṣṭāv agre brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi sma nityadā / bhuñjate rukmapātrīṣu yudhiṣṭhiraniveśane // 3.222.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) aṣṭāśītisahasrāṇi snātakā gṛhamedhinaḥ / triṃśaddāsīka ekaiko yān bibharti yudhiṣṭhiraḥ // 3.222.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśānyāni sahasrāṇi yeṣām annaṃ susaṃskṛtam / hriyate rukmapātrībhir yatīnām ūrdhvaretasām // 3.222.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān sarvān agrahāreṇa brāhmaṇān brahmavādinaḥ / yathārhaṃ pūjayāmi sma pānācchādanabhojanaiḥ // 3.222.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ dāsīsahasrāṇi kaunteyasya mahātmanaḥ / kambukeyūradhāriṇyo niṣkakaṇṭhyaḥ svalaṃkṛtāḥ // 3.222.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārhamālyābharaṇāḥ suvarṇāś candanokṣitāḥ / maṇīn hema ca bibhratyo nṛtyagītaviśāradāḥ // 3.222.45 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tāsāṃ nāma ca rūpaṃ ca bhojanācchādanāni ca / sarvāsām eva vedāhaṃ karma caiva kṛtākṛtam // 3.222.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ dāsīsahasrāṇi kuntīputrasya dhīmataḥ / pātrīhastā divārātram atithīn bhojayanty uta // 3.222.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatam aśvasahasrāṇi daśa nāgāyutāni ca / yudhiṣṭhirasyānuyātram indraprasthanivāsinaḥ // 3.222.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) etad āsīt tadā rājño yan mahīṃ paryapālayat / yeṣāṃ saṃkhyāvidhiṃ caiva pradiśāmi śṛṇomi ca // 3.222.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antaḥpurāṇāṃ sarveṣāṃ bhṛtyānāṃ caiva sarvaśaḥ / ā gopālāvipālebhyaḥ sarvaṃ veda kṛtākṛtam // 3.222.50 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarvaṃ rājñaḥ samudayam āyaṃ ca vyayam eva ca / ekāhaṃ vedmi kalyāṇi pāṇḍavānāṃ yaśasvinām // 3.222.51 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mayi sarvaṃ samāsajya kuṭumbaṃ bharatarṣabhāḥ / upāsanaratāḥ sarve ghaṭante sma śubhānane // 3.222.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ahaṃ bhāram āsaktam anādhṛṣyaṃ durātmabhiḥ / sukhaṃ sarvaṃ parityajya rātryahāni ghaṭāmi vai // 3.222.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhṛṣyaṃ varuṇasyeva nidhipūrṇam ivodadhim / ekāhaṃ vedmi kośaṃ vai patīnāṃ dharmacāriṇām // 3.222.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aniśāyāṃ niśāyāṃ ca sahāyāḥ kṣutpipāsayoḥ / ārādhayantyāḥ kauravyāṃs tulyā rātrir ahaś ca me // 3.222.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prathamaṃ pratibudhyāmi caramaṃ saṃviśāmi ca / nityakālam ahaṃ satye etat saṃvananaṃ mama // 3.222.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaj jānāmy ahaṃ kartuṃ bhartṛsaṃvananaṃ mahat / asatstrīṇāṃ samācāraṃ nāhaṃ kuryāṃ na kāmaye // 3.222.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā dharmasahitaṃ vyāhṛtaṃ kṛṣṇayā tadā / uvāca satyā satkṛtya pāñcālīṃ dharmacāriṇīm // 3.222.58 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) abhipannāsmi pāñcāli yājñaseni kṣamasva me / kāmakāraḥ sakhīnāṃ hi sopahāsaṃ prabhāṣitum // 3.222.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imaṃ tu te mārgam apetadoṣaṃ; vakṣyāmi cittagrahaṇāya bhartuḥ / yasmin yathāvat sakhi vartamānā; bhartāram ācchetsyasi kāminībhyaḥ // 3.223.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] naitādṛśaṃ daivatam asti satye; sarveṣu lokeṣu sadaivateṣu / yathā patis tasya hi sarvakāmā; labhyāḥ prasāde kupitaś ca hanyāt // 3.223.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmād apatyaṃ vividhāś ca bhogāḥ; śayyāsanāny adbhutadarśanāni / vastrāṇi mālyāni tathaiva gandhāḥ; svargaś ca loko viṣamā ca kīrtiḥ // 3.223.3 indravajrā [11: ttjgg] sukhaṃ sukheneha na jātu labhyaṃ; duḥkhena sādhvī labhate sukhāni / sā kṛṣṇam ārādhaya sauhṛdena; premṇā ca nityaṃ pratikarmaṇā ca // 3.223.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathāśanaiś cārubhir agryamālyair; dākṣiṇyayogair vividhaiś ca gandhaiḥ / asyāḥ priyo 'smīti yathā viditvā; tvām eva saṃśliṣyati sarvabhāvaiḥ // 3.223.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śrutvā svaraṃ dvāragatasya bhartuḥ; pratyutthitā tiṣṭha gṛhasya madhye / dṛṣṭvā praviṣṭaṃ tvaritāsanena; pādyena caiva pratipūjaya tvam // 3.223.6 indravajrā [11: ttjgg] saṃpreṣitāyām atha caiva dāsyām; utthāya sarvaṃ svayam eva kuryāḥ / jānātu kṛṣṇas tava bhāvam etaṃ; sarvātmanā māṃ bhajatīti satye // 3.223.7 indravajrā [11: ttjgg] tvatsaṃnidhau yat kathayet patis te; yady apy aguhyaṃ parirakṣitavyam / kā cit sapatnī tava vāsudevaṃ; pratyādiśet tena bhaved virāgaḥ // 3.223.8 indravajrā [11: ttjgg] priyāṃś ca raktāṃś ca hitāṃś ca bhartus; tān bhojayethā vividhair upāyaiḥ / dveṣyair apakṣair ahitaiś ca tasya; bhidyasva nityaṃ kuhakoddhataiś ca // 3.223.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] madaṃ pramādaṃ puruṣeṣu hitvā; saṃyaccha bhāvaṃ pratigṛhya maunam / pradyumnasāmbāv api te kumārau; nopāsitavyau rahite kadā cit // 3.223.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mahākulīnābhir apāpikābhiḥ; strībhiḥ satībhis tava sakhyam astu / caṇḍāś ca śauṇḍāś ca mahāśanāś ca; caurāś ca duṣṭāś capalāś ca varjyāḥ // 3.223.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] etad yaśasyaṃ bhagavedanaṃ ca; svargyaṃ tathā śatrunibarhaṇaṃ ca / mahārhamālyābharaṇāṅgarāgā; bhartāram ārādhaya puṇyagandhā // 3.223.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mārkaṇḍeyādibhir vipraiḥ pāṇḍavaiś ca mahātmabhiḥ / kathābhir anukūlābhiḥ sahāsitvā janārdanaḥ // 3.224.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taiḥ saṃvidaṃ kṛtvā yathāvan madhusūdanaḥ / ārurukṣū rathaṃ satyām āhvayām āsa keśavaḥ // 3.224.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyabhāmā tatas tatra svajitvā drupadātmajām / uvāca vacanaṃ hṛdyaṃ yathābhāvasamāhitam // 3.224.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇe mā bhūt tavotkaṇṭhā mā vyathā mā prajāgaraḥ / bhartṛbhir devasaṃkāśair jitāṃ prāpsyasi medinīm // 3.224.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy evaṃ śīlasaṃpannā naivaṃ pūjitalakṣaṇāḥ / prāpnuvanti ciraṃ kleśaṃ yathā tvam asitekṣaṇe // 3.224.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaśyaṃ ca tvayā bhūmir iyaṃ nihatakaṇṭakā / bhartṛbhiḥ saha bhoktavyā nirdvaṃdveti śrutaṃ mayā // 3.224.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭravadhaṃ kṛtvā vairāṇi pratiyātya ca / yudhiṣṭhirasthāṃ pṛthivīṃ draṣṭāsi drupadātmaje // 3.224.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yās tāḥ pravrājamānāṃ tvāṃ prāhasan darpamohitāḥ / tāḥ kṣipraṃ hatasaṃkalpā drakṣyasi tvaṃ kurustriyaḥ // 3.224.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava duḥkhopapannāyā yair ācaritam apriyam / viddhi saṃprasthitān sarvāṃs tān kṛṣṇe yamasādanam // 3.224.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putras te prativindhyaś ca sutasomas tathā vibhuḥ / śrutakarmārjuniś caiva śatānīkaś ca nākuliḥ // 3.224.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevāc ca yo jātaḥ śrutasenas tavātmajaḥ // 3.224.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarve kuśalino vīrāḥ kṛtāstrāś ca sutās tava / abhimanyur iva prītā dvāravatyāṃ ratā bhṛśam // 3.224.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam ivaiṣāṃ subhadrā ca prītyā sarvātmanā sthitā / prīyate bhāvanirdvaṃdvā tebhyaś ca vigatajvarā // 3.224.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bheje sarvātmanā caiva pradyumnajananī tathā / bhānuprabhṛtibhiś cainān viśinaṣṭi ca keśavaḥ // 3.224.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhojanācchādane caiṣāṃ nityaṃ me śvaśuraḥ sthitaḥ / rāmaprabhṛtayaḥ sarve bhajanty andhakavṛṣṇayaḥ // 3.224.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tulyo hi praṇayas teṣāṃ pradyumnasya ca bhāmini // 3.224.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evamādi priyaṃ prītyā hṛdyam uktvā manonugam / gamanāya manaś cakre vāsudevarathaṃ prati // 3.224.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ kṛṣṇāṃ kṛṣṇamahiṣī cakārābhipradakṣiṇam / āruroha rathaṃ śaureḥ satyabhāmā ca bhāminī // 3.224.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) smayitvā tu yaduśreṣṭho draupadīṃ parisāntvya ca / upāvartya tataḥ śīghrair hayaiḥ prāyāt paraṃtapaḥ // 3.224.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vane vartamānā narāgryāḥ; śītoṣṇavātātapakarśitāṅgāḥ / saras tad āsādya vanaṃ ca puṇyaṃ; tataḥ paraṃ kim akurvanta pārthāḥ // 3.225.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saras tad āsādya tu pāṇḍuputrā; janaṃ samutsṛjya vidhāya caiṣām / vanāni ramyāṇy atha parvatāṃś ca; nadīpradeśāṃś ca tadā viceruḥ // 3.225.2 upendravajrā [11: jtjgg] tathā vane tān vasataḥ pravīrān; svādhyāyavantaś ca tapodhanāś ca / abhyāyayur vedavidaḥ purāṇās; tān pūjayām āsur atho narāgryāḥ // 3.225.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ kadā cit kuśalaḥ kathāsu; vipro 'bhyagacchad bhuvi kauraveyān / sa taiḥ sametyātha yadṛcchayaiva; vaicitravīryaṃ nṛpam abhyagacchat // 3.225.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athopaviṣṭaḥ pratisatkṛtaś ca; vṛddhena rājñā kurusattamena / pracoditaḥ san kathayāṃ babhūva; dharmānilendraprabhavān yamau ca // 3.225.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kṛśāṃś ca vātātapakarśitāṅgān; duḥkhasya cograsya mukhe prapannān / tāṃ cāpy anāthām iva vīranāthāṃ; kṛṣṇāṃ parikleśaguṇena yuktām // 3.225.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ kathāṃ tasya niśamya rājā; vaicitravīryaḥ kṛpayābhitaptaḥ / vane sthitān pārthivaputrapautrāñ; śrutvā tadā duḥkhanadīṃ prapannān // 3.225.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] provāca dainyābhihatāntarātmā; niḥśvāsabāṣpopahataḥ sa pārthān / vācaṃ kathaṃ cit sthiratām upetya; tat sarvam ātmaprabhavaṃ vicintya // 3.225.8 indravajrā [11: ttjgg] kathaṃ nu satyaḥ śucir āryavṛtto; jyeṣṭhaḥ sutānāṃ mama dharmarājaḥ / ajātaśatruḥ pṛthivītalasthaḥ; śete purā rāṅkavakūṭaśāyī // 3.225.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prabodhyate māgadhasūtapūgair; nityaṃ stuvadbhiḥ svayam indrakalpaḥ / patatrisaṃghaiḥ sa jaghanyarātre; prabodhyate nūnam iḍātalasthaḥ // 3.225.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kathaṃ nu vātātapakarśitāṅgo; vṛkodaraḥ kopapariplutāṅgaḥ / śete pṛthivyām atathocitāṅgaḥ; kṛṣṇāsamakṣaṃ vasudhātalasthaḥ // 3.225.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathārjunaḥ sukumāro manasvī; vaśe sthito dharmasutasya rājñaḥ / vidūyamānair iva sarvagātrair; dhruvaṃ na śete vasatīr amarṣāt // 3.225.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] yamau ca kṛṣṇāṃ ca yudhiṣṭhiraṃ ca; bhīmaṃ ca dṛṣṭvā sukhaviprayuktān / viniḥśvasan sarpa ivogratejā; dhruvaṃ na śete vasatīr amarṣāt // 3.225.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathā yamau cāpy asukhau sukhārhau; samṛddharūpāv amarau divīva / prajāgarasthau dhruvam apraśāntau; dharmeṇa satyena ca vāryamāṇau // 3.225.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samīraṇenāpi samo balena; samīraṇasyaiva suto balīyān / sa dharmapāśena sitogratejā; dhruvaṃ viniḥśvasya sahaty amarṣam // 3.225.15 upendravajrā [11: jtjgg] sa cāpi bhūmau parivartamāno; vadhaṃ sutānāṃ mama kāṅkṣamāṇaḥ / satyena dharmeṇa ca vāryamāṇaḥ; kālaṃ pratīkṣaty adhiko raṇe 'nyaiḥ // 3.225.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ajātaśatrau tu jite nikṛtyā; duḥśāsano yat paruṣāṇy avocat / tāni praviṣṭāni vṛkodarāṅgaṃ; dahanti marmāgnir ivendhanāni // 3.225.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na pāpakaṃ dhyāsyati dharmaputro; dhanaṃjayaś cāpy anuvartate tam / araṇyavāsena vivardhate tu; bhīmasya kopo 'gnir ivānilena // 3.225.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tena kopena vidīryamāṇaḥ; karaṃ kareṇābhinipīḍya vīraḥ / viniḥśvasaty uṣṇam atīva ghoraṃ; dahann ivemān mama putrapautrān // 3.225.19 upendravajrā [11: jtjgg] gāṇḍīvadhanvā ca vṛkodaraś ca; saṃrambhiṇāv antakakālakalpau / na śeṣayetāṃ yudhi śatrusenāṃ; śarān kirantāv aśaniprakāśān // 3.225.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duryodhanaḥ śakuniḥ sūtaputro; duḥśāsanaś cāpi sumandacetāḥ / madhu prapaśyanti na tu prapātaṃ; vṛkodaraṃ caiva dhanaṃjayaṃ ca // 3.225.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śubhāśubhaṃ puruṣaḥ karma kṛtvā; pratīkṣate tasya phalaṃ sma kartā / sa tena yujyaty avaśaḥ phalena; mokṣaḥ kathaṃ syāt puruṣasya tasmāt // 3.225.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kṣetre sukṛṣṭe hy upite ca bīje; deve ca varṣaty ṛtukālayuktam / na syāt phalaṃ tasya kutaḥ prasiddhir; anyatra daivād iti cintayāmi // 3.225.23 indravajrā [11: ttjgg] kṛtaṃ matākṣeṇa yathā na sādhu; sādhupravṛttena ca pāṇḍavena / mayā ca duṣputravaśānugena; yathā kurūṇām ayam antakālaḥ // 3.225.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dhruvaṃ pravāsyaty asamīrito 'pi; dhruvaṃ prajāsyaty uta garbhiṇī yā / dhruvaṃ dinādau rajanīpraṇāśas; tathā kṣapādau ca dinapraṇāśaḥ // 3.225.25 upendravajrā [11: jtjgg] kriyeta kasmān na pare ca kuryur; vittaṃ na dadyuḥ puruṣāḥ kathaṃ cit / prāpyārthakālaṃ ca bhaved anarthaḥ; kathaṃ nu tat syād iti tat kutaḥ syāt // 3.225.26 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kathaṃ na bhidyeta na ca sraveta; na ca prasicyed iti rakṣitavyam / arakṣyamāṇaḥ śatadhā viśīryed; dhruvaṃ na nāśo 'sti kṛtasya loke // 3.225.27 upendravajrā [11: jtjgg] gato hy araṇyād api śakralokaṃ; dhanaṃjayaḥ paśyata vīryam asya / astrāṇi divyāni caturvidhāni; jñātvā punar lokam imaṃ prapannaḥ // 3.225.28 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] svargaṃ hi gatvā saśarīra eva; ko mānuṣaḥ punar āgantum icchet / anyatra kālopahatān anekān; samīkṣamāṇas tu kurūn mumūrṣūn // 3.225.29 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dhanurgrāhaś cārjunaḥ savyasācī; dhanuś ca tad gāṇḍivaṃ lokasāram / astrāṇi divyāni ca tāni tasya; trayasya tejaḥ prasaheta ko nu // 3.225.30 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] niśamya tad vacanaṃ pārthivasya; duryodhano rahite saubalaś ca / abodhayat karṇam upetya sarvaṃ; sa cāpy ahṛṣṭo 'bhavad alpacetāḥ // 3.225.31 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg] dhṛtarāṣṭrasya tad vākyaṃ niśamya sahasaubalaḥ / duryodhanam idaṃ kāle karṇo vacanam abravīt // 3.226.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravrājya pāṇḍavān vīrān svena vīryeṇa bhārata / bhuṅkṣvemāṃ pṛthivīm eko divaṃ śambarahā yathā // 3.226.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prācyāś ca dākṣiṇātyāś ca pratīcyodīcyavāsinaḥ / kṛtāḥ karapradāḥ sarve rājānas te narādhipa // 3.226.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā hi sā dīpyamāneva pāṇḍavān bhajate purā / sādya lakṣmīs tvayā rājann avāptā bhrātṛbhiḥ saha // 3.226.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraprasthagate yāṃ tāṃ dīpyamānāṃ yudhiṣṭhire / apaśyāma śriyaṃ rājann aciraṃ śokakarśitāḥ // 3.226.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tu buddhibaleneyaṃ rājñas tasmād yudhiṣṭhirāt / tvayākṣiptā mahābāho dīpyamāneva dṛśyate // 3.226.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva tava rājendra rājānaḥ paravīrahan / śāsane 'dhiṣṭhitāḥ sarve kiṃ kurma iti vādinaḥ // 3.226.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tavādya pṛthivī rājan nikhilā sāgarāmbarā / saparvatavanā devī sagrāmanagarākarā // 3.226.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānāvanoddeśavatī pattanair upaśobhitā // 3.226.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) vandyamāno dvijai rājan pūjyamānaś ca rājabhiḥ / pauruṣād divi deveṣu bhrājase raśmivān iva // 3.226.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudrair iva yamo rājā marudbhir iva vāsavaḥ / kurubhis tvaṃ vṛto rājan bhāsi nakṣatrarāḍ iva // 3.226.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye sma te nādriyante ''jñā nodvijante kadā ca na / paśyāmas tāñ śriyā hīnān pāṇḍavān vanavāsinaḥ // 3.226.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrūyante hi mahārāja saro dvaitavanaṃ prati / vasantaḥ pāṇḍavāḥ sārdhaṃ brāhmaṇair vanavāsibhiḥ // 3.226.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa prayāhi mahārāja śriyā paramayā yutaḥ / pratapan pāṇḍuputrāṃs tvaṃ raśmivān iva tejasā // 3.226.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthito rājye cyutān rājyāc chriyā hīnāñ śriyā vṛtaḥ / asamṛddhān samṛddhārthaḥ paśya pāṇḍusutān nṛpa // 3.226.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābhijanasaṃpannaṃ bhadre mahati saṃsthitam / pāṇḍavās tvābhivīkṣantāṃ yayātim iva nāhuṣam // 3.226.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāṃ śriyaṃ suhṛdaś caiva durhṛdaś ca viśāṃ pate / paśyanti puruṣe dīptāṃ sā samarthā bhavaty uta // 3.226.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samastho viṣamasthān hi durhṛdo yo 'bhivīkṣate / jagatīsthān ivādristhaḥ kiṃ tataḥ paramaṃ sukham // 3.226.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na putradhanalābhena na rājyenāpi vindati / prītiṃ nṛpatiśārdūla yām amitrāghadarśanāt // 3.226.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu tasya sukhaṃ na syād āśrame yo dhanaṃjayam / abhivīkṣeta siddhārtho valkalājinavāsasam // 3.226.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvāsaso hi te bhāryā valkalājinavāsasam / paśyantv asukhitāṃ kṛṣṇāṃ sā ca nirvidyatāṃ punaḥ // 3.226.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinindatāṃ tathātmānaṃ jīvitaṃ ca dhanacyutā // 3.226.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na tathā hi sabhāmadhye tasyā bhavitum arhati / vaimanasyaṃ yathā dṛṣṭvā tava bhāryāḥ svalaṃkṛtāḥ // 3.226.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu rājānaṃ karṇaḥ śakuninā saha / tūṣṇīṃ babhūvatur ubhau vākyānte janamejaya // 3.226.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) karṇasya vacanaṃ śrutvā rājā duryodhanas tadā / hṛṣṭo bhūtvā punar dīna idaṃ vacanam abravīt // 3.227.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bravīṣi yad idaṃ karṇa sarvaṃ me manasi sthitam / na tv abhyanujñāṃ lapsyāmi gamane yatra pāṇḍavāḥ // 3.227.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) paridevati tān vīrān dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ / manyate 'bhyadhikāṃś cāpi tapoyogena pāṇḍavān // 3.227.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vāpy anubudhyeta nṛpo 'smākaṃ cikīrṣitam / evam apy āyatiṃ rakṣan nābhyanujñātum arhati // 3.227.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi dvaitavane kiṃ cid vidyate 'nyat prayojanam / utsādanam ṛte teṣāṃ vanasthānāṃ mama dviṣām // 3.227.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāsi hi yathā kṣattā dyūtakāla upasthite / abravīd yac ca māṃ tvāṃ ca saubalaṃ ca vacas tadā // 3.227.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāni pūrvāṇi vākyāni yac cānyat paridevitam / vicintya nādhigacchāmi gamanāyetarāya vā // 3.227.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpi hi mahān harṣo yad ahaṃ bhīmaphalgunau / kliṣṭāv araṇye paśyeyaṃ kṛṣṇayā sahitāv iti // 3.227.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na tathā prāpnuyāṃ prītim avāpya vasudhām api / dṛṣṭvā yathā pāṇḍusutān valkalājinavāsasaḥ // 3.227.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kiṃ nu syād adhikaṃ tasmād yad ahaṃ drupadātmajām / draupadīṃ karṇa paśyeyaṃ kāṣāyavasanāṃ vane // 3.227.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi māṃ dharmarājaś ca bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ / yuktaṃ paramayā lakṣmyā paśyetāṃ jīvitaṃ bhavet // 3.227.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāyaṃ na tu paśyāmi yena gacchema tad vanam / yathā cābhyanujānīyād gacchantaṃ māṃ mahīpatiḥ // 3.227.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saubalena sahitas tathā duḥśāsanena ca / upāyaṃ paśya nipuṇaṃ yena gacchema tad vanam // 3.227.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) aham apy adya niścitya gamanāyetarāya vā / kālyam eva gamiṣyāmi samīpaṃ pārthivasya ha // 3.227.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayi tatropaviṣṭe tu bhīṣme ca kurusattame / upāyo yo bhaved dṛṣṭas taṃ brūyāḥ sahasaubalaḥ // 3.227.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīṣmasya rājñaś ca niśamya gamanaṃ prati / vyavasāyaṃ kariṣye 'ham anunīya pitāmaham // 3.227.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu te sarve jagmur āvasathān prati / vyuṣitāyāṃ rajanyāṃ tu karṇo rājānam abhyayāt // 3.227.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaṃ karṇaḥ prahasann idam abravīt / upāyaḥ paridṛṣṭo 'yaṃ taṃ nibodha janeśvara // 3.227.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghoṣā dvaitavane sarve tvatpratīkṣā narādhipa / ghoṣayātrāpadeśena gamiṣyāmo na saṃśayaḥ // 3.227.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ucitaṃ hi sadā gantuṃ ghoṣayātrāṃ viśāṃ pate / evaṃ ca tvāṃ pitā rājan samanujñātum arhati // 3.227.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā kathayamānau tau ghoṣayātrāviniścayam / gāndhārarājaḥ śakuniḥ pratyuvāca hasann iva // 3.227.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) upāyo 'yaṃ mayā dṛṣṭo gamanāya nirāmayaḥ / anujñāsyati no rājā codayiṣyati cāpy uta // 3.227.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghoṣā dvaitavane sarve tvatpratīkṣā narādhipa / ghoṣayātrāpadeśena gamiṣyāmo na saṃśayaḥ // 3.227.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prahasitāḥ sarve te 'nyonyasya talān daduḥ / tad eva ca viniścitya dadṛśuḥ kurusattamam // 3.227.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraṃ tataḥ sarve dadṛśur janamejaya / pṛṣṭvā sukham atho rājñaḥ pṛṣṭvā rājñā ca bhārata // 3.228.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tair vihitaḥ pūrvaṃ samaṅgo nāma ballavaḥ / samīpasthās tadā gāvo dhṛtarāṣṭre nyavedayat // 3.228.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anantaraṃ ca rādheyaḥ śakuniś ca viśāṃ pate / āhatuḥ pārthivaśreṣṭhaṃ dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam // 3.228.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ramaṇīyeṣu deśeṣu ghoṣāḥ saṃprati kaurava / smāraṇāsamayaḥ prāpto vatsānām api cāṅkanam // 3.228.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgayā cocitā rājann asmin kāle sutasya te / duryodhanasya gamanaṃ tvam anujñātum arhasi // 3.228.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mṛgayā śobhanā tāta gavāṃ ca samavekṣaṇam / viśrambhas tu na gantavyo ballavānām iti smare // 3.228.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tu tatra naravyāghrāḥ samīpa iti naḥ śrutam / ato nābhyanujānāmi gamanaṃ tatra vaḥ svayam // 3.228.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chadmanā nirjitās te hi karśitāś ca mahāvane / taponityāś ca rādheya samarthāś ca mahārathāḥ // 3.228.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmarājo na saṃkrudhyed bhīmasenas tv amarṣaṇaḥ / yajñasenasya duhitā teja eva tu kevalam // 3.228.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yūyaṃ cāpy aparādhyeyur darpamohasamanvitāḥ / tato vinirdaheyus te tapasā hi samanvitāḥ // 3.228.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā sāyudhā vīrā manyunābhipariplutāḥ / sahitā baddhanistriṃśā daheyuḥ śastratejasā // 3.228.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha yūyaṃ bahutvāt tān ārabhadhvaṃ kathaṃ cana / anāryaṃ paramaṃ tat syād aśakyaṃ tac ca me matam // 3.228.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣito hi mahābāhur indraloke dhanaṃjayaḥ / divyāny astrāṇy avāpyātha tataḥ pratyāgato vanam // 3.228.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṛtāstreṇa pṛthivī jitā bībhatsunā purā / kiṃ punaḥ sa kṛtāstro 'dya na hanyād vo mahārathaḥ // 3.228.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha vā madvacaḥ śrutvā tatra yattā bhaviṣyatha / udvignavāso viśrambhād duḥkhaṃ tatra bhaviṣyati // 3.228.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atha vā sainikāḥ ke cid apakuryur yudhiṣṭhire / tad abuddhikṛtaṃ karma doṣam utpādayec ca vaḥ // 3.228.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād gacchantu puruṣāḥ smāraṇāyāptakāriṇaḥ / na svayaṃ tatra gamanaṃ rocaye tava bhārata // 3.228.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) dharmajñaḥ pāṇḍavo jyeṣṭhaḥ pratijñātaṃ ca saṃsadi / tena dvādaśa varṣāṇi vastavyānīti bhārata // 3.228.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuvṛttāś ca te sarve pāṇḍavā dharmacāriṇaḥ / yudhiṣṭhiraś ca kaunteyo na naḥ kopaṃ kariṣyati // 3.228.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgayāṃ caiva no gantum icchā saṃvardhate bhṛśam / smāraṇaṃ ca cikīrṣāmo na tu pāṇḍavadarśanam // 3.228.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cānāryasamācāraḥ kaś cit tatra bhaviṣyati / na ca tatra gamiṣyāmo yatra teṣāṃ pratiśrayaḥ // 3.228.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ śakuninā dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ / duryodhanaṃ sahāmātyam anujajñe na kāmataḥ // 3.228.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anujñātas tu gāndhāriḥ karṇena sahitas tadā / niryayau bharataśreṣṭho balena mahatā vṛtaḥ // 3.228.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsanena ca tathā saubalena ca devinā / saṃvṛto bhrātṛbhiś cānyaiḥ strībhiś cāpi sahasraśaḥ // 3.228.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ niryāntaṃ mahābāhuṃ draṣṭuṃ dvaitavanaṃ saraḥ / paurāś cānuyayuḥ sarve sahadārā vanaṃ ca tat // 3.228.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭau rathasahasrāṇi trīṇi nāgāyutāni ca / pattayo bahusāhasrā hayāś ca navatiḥ śatāḥ // 3.228.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakaṭāpaṇaveśyāś ca vaṇijo bandinas tathā / narāś ca mṛgayāśīlāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.228.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prayāṇe nṛpateḥ sumahān abhavat svanaḥ / prāvṛṣīva mahāvāyor uddhatasya viśāṃ pate // 3.228.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gavyūtimātre nyavasad rājā duryodhanas tadā / prayāto vāhanaiḥ sarvais tato dvaitavanaṃ saraḥ // 3.228.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atha duryodhano rājā tatra tatra vane vasan / jagāma ghoṣān abhitas tatra cakre niveśanam // 3.229.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ramaṇīye samājñāte sodake samahīruhe / deśe sarvaguṇopete cakrur āvasathaṃ narāḥ // 3.229.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva tatsamīpasthān pṛthagāvasathān bahūn / karṇasya śakuneś caiva bhrātṝṇāṃ caiva sarvaśaḥ // 3.229.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa sa tadā gāvaḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ / aṅkair lakṣaiś ca tāḥ sarvā lakṣayām āsa pārthivaḥ // 3.229.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅkayām āsa vatsāṃś ca jajñe copasṛtās tv api / bālavatsāś ca yā gāvaḥ kālayām āsa tā api // 3.229.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha sa smāraṇaṃ kṛtvā lakṣayitvā trihāyanān / vṛto gopālakaiḥ prīto vyaharat kurunandanaḥ // 3.229.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ca paurajanaḥ sarvaḥ sainikāś ca sahasraśaḥ / yathopajoṣaṃ cikrīḍur vane tasmin yathāmarāḥ // 3.229.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato gopāḥ pragātāraḥ kuśalā nṛttavādite / dhārtarāṣṭram upātiṣṭhan kanyāś caiva svalaṃkṛtāḥ // 3.229.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa strīgaṇavṛto rājā prahṛṣṭaḥ pradadau vasu / tebhyo yathārham annāni pānāni vividhāni ca // 3.229.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te sahitāḥ sarve tarakṣūn mahiṣān mṛgān / gavayarkṣavarāhāṃś ca samantāt paryakālayan // 3.229.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāñ śarair vinirbhindan gajān badhnan mahāvane / ramaṇīyeṣu deśeṣu grāhayām āsa vai mṛgān // 3.229.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gorasān upayuñjāna upabhogāṃś ca bhārata / paśyan suramaṇīyāni puṣpitāni vanāni ca // 3.229.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mattabhramarajuṣṭāni barhiṇābhirutāni ca / agacchad ānupūrvyeṇa puṇyaṃ dvaitavanaṃ saraḥ // 3.229.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛddhyā paramayā yukto mahendra iva vajrabhṛt // 3.229.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadṛcchayā ca tadaho dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / īje rājarṣiyajñena sadyaskena viśāṃ pate // 3.229.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) divyena vidhinā rājā vanyena kurusattamaḥ // 3.229.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtvā niveśam abhitaḥ sarasas tasya kauravaḥ / draupadyā sahito dhīmān dharmapatnyā narādhipaḥ // 3.229.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaḥ preṣyān ādideśa sahānujaḥ / ākrīḍāvasathāḥ kṣipraṃ kriyantām iti bhārata // 3.229.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tathety eva kauravyam uktvā vacanakāriṇaḥ / cikīrṣantas tadākrīḍāñ jagmur dvaitavanaṃ saraḥ // 3.229.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senāgraṃ dhārtarāṣṭrasya prāptaṃ dvaitavanaṃ saraḥ / praviśantaṃ vanadvāri gandharvāḥ samavārayan // 3.229.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra gandharvarājo vai pūrvam eva viśāṃ pate / kuberabhavanād rājann ājagāma gaṇāvṛtaḥ // 3.229.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaṇair apsarasāṃ caiva tridaśānāṃ tathātmajaiḥ / vihāraśīlaḥ krīḍārthaṃ tena tat saṃvṛtaṃ saraḥ // 3.229.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tena tat saṃvṛtaṃ dṛṣṭvā te rājaparicārakāḥ / pratijagmus tato rājan yatra duryodhano nṛpaḥ // 3.229.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu teṣāṃ vacaḥ śrutvā sainikān yuddhadurmadān / preṣayām āsa kauravya utsārayata tān iti // 3.229.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā rājñaḥ senāgrayāyinaḥ / saro dvaitavanaṃ gatvā gandharvān idam abruvan // 3.229.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā duryodhano nāma dhṛtarāṣṭrasuto balī / vijihīrṣur ihāyāti tadartham apasarpata // 3.229.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tu gandharvāḥ prahasanto viśāṃ pate / pratyabruvaṃs tān puruṣān idaṃ suparuṣaṃ vacaḥ // 3.229.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na cetayati vo rājā mandabuddhiḥ suyodhanaḥ / yo 'smān ājñāpayaty evaṃ vaśyān iva divaukasaḥ // 3.229.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yūyaṃ mumūrṣavaś cāpi mandaprajñā na saṃśayaḥ / ye tasya vacanād evam asmān brūta vicetasaḥ // 3.229.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gacchata tvaritāḥ sarve yatra rājā sa kauravaḥ / dveṣyaṃ mādyaiva gacchadhvaṃ dharmarājaniveśanam // 3.229.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tu gandharvai rājñaḥ senāgrayāyinaḥ / saṃprādravan yato rājā dhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat // 3.229.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te sahitāḥ sarve duryodhanam upāgaman / abruvaṃś ca mahārāja yad ūcuḥ kauravaṃ prati // 3.230.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvair vārite sainye dhārtarāṣṭraḥ pratāpavān / amarṣapūrṇaḥ sainyāni pratyabhāṣata bhārata // 3.230.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śāsatainān adharmajñān mama vipriyakāriṇaḥ / yadi prakrīḍito devaiḥ sarvaiḥ saha śatakratuḥ // 3.230.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanavacaḥ śrutvā dhārtarāṣṭrā mahābalāḥ / sarva evābhisaṃnaddhā yodhāś cāpi sahasraśaḥ // 3.230.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pramathya gandharvāṃs tad vanaṃ viviśur balāt / siṃhanādena mahatā pūrayanto diśo daśa // 3.230.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'parair avāryanta gandharvaiḥ kurusainikāḥ / te vāryamāṇā gandharvaiḥ sāmnaiva vasudhādhipa // 3.230.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tān anādṛtya gandharvāṃs tad vanaṃ viviśur mahat // 3.230.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadā vācā na tiṣṭhanti dhārtarāṣṭrāḥ sarājakāḥ / tatas te khecarāḥ sarve citrasene nyavedayan // 3.230.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvarājas tān sarvān abravīt kauravān prati / anāryāñ śāsatety evaṃ citraseno 'tyamarṣaṇaḥ // 3.230.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anujñātās tu gandharvāś citrasenena bhārata / pragṛhītāyudhāḥ sarve dhārtarāṣṭrān abhidravan // 3.230.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā patataḥ śīghrān gandharvān udyatāyudhān / sarve te prādravan saṃkhye dhārtarāṣṭrasya paśyataḥ // 3.230.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā dravataḥ sarvān dhārtarāṣṭrān parāṅmukhān / vaikartanas tadā vīro nāsīt tatra parāṅmukhaḥ // 3.230.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpatantīṃ tu saṃprekṣya gandharvāṇāṃ mahācamūm / mahatā śaravarṣeṇa rādheyaḥ pratyavārayat // 3.230.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣuraprair viśikhair bhallair vatsadantais tathāyasaiḥ / gandharvāñ śataśo 'bhyaghnaṃl laghutvāt sūtanandanaḥ // 3.230.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pātayann uttamāṅgāni gandharvāṇāṃ mahārathaḥ / kṣaṇena vyadhamat sarvāṃ citrasenasya vāhinīm // 3.230.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vadhyamānā gandharvāḥ sūtaputreṇa dhīmatā / bhūya evābhyavartanta śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.230.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gandharvabhūtā pṛthivī kṣaṇena samapadyata / āpatadbhir mahāvegaiś citrasenasya sainikaiḥ // 3.230.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atha duryodhano rājā śakuniś cāpi saubalaḥ / duḥśāsano vikarṇaś ca ye cānye dhṛtarāṣṭrajāḥ // 3.230.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyahanaṃs tat tadā sainyaṃ rathair garuḍanisvanaiḥ // 3.230.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhūyaś ca yodhayām āsuḥ kṛtvā karṇam athāgrataḥ / mahatā rathaghoṣeṇa hayacāreṇa cāpy uta // 3.230.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaikartanaṃ parīpsanto gandharvān samavārayan // 3.230.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ saṃnyapatan sarve gandharvāḥ kauravaiḥ saha / tadā sutumulaṃ yuddham abhaval lomaharṣaṇam // 3.230.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te mṛdavo 'bhūvan gandharvāḥ śarapīḍitāḥ / uccukruśuś ca kauravyā gandharvān prekṣya pīḍitān // 3.230.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvāṃs trāsitān dṛṣṭvā citraseno 'tyamarṣaṇaḥ / utpapātāsanāt kruddho vadhe teṣāṃ samāhitaḥ // 3.230.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato māyāstram āsthāya yuyudhe citramārgavit / tayāmuhyanta kauravyāś citrasenasya māyayā // 3.230.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaiko hi tadā yodho dhārtarāṣṭrasya bhārata / paryavartata gandharvair daśabhir daśabhiḥ saha // 3.230.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃpīḍyamānās te balena mahatā tadā / prādravanta raṇe bhītā yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 3.230.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhajyamāneṣv anīkeṣu dhārtarāṣṭreṣu sarvaśaḥ / karṇo vaikartano rājaṃs tasthau girir ivācalaḥ // 3.230.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaś ca karṇaś ca śakuniś cāpi saubalaḥ / gandharvān yodhayāṃ cakruḥ samare bhṛśavikṣatāḥ // 3.230.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva eva tu gandharvāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ / jighāṃsamānāḥ sahitāḥ karṇam abhyadravan raṇe // 3.230.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) asibhiḥ paṭṭiśaiḥ śūlair gadābhiś ca mahābalāḥ / sūtaputraṃ jighāṃsantaḥ samantāt paryavārayan // 3.230.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anye 'sya yugam acchindan dhvajam anye nyapātayan / īṣām anye hayān anye sūtam anye nyapātayan // 3.230.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anye chatraṃ varūthaṃ ca bandhuraṃ ca tathāpare / gandharvā bahusāhasrāḥ khaṇḍaśo 'bhyahanan ratham // 3.230.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rathād avaplutya sūtaputro 'sicarmabhṛt / vikarṇaratham āsthāya mokṣāyāśvān acodayat // 3.230.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvais tu mahārāja bhagne karṇe mahārathe / saṃprādravac camūḥ sarvā dhārtarāṣṭrasya paśyataḥ // 3.231.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā dravataḥ sarvān dhārtarāṣṭrān parāṅmukhān / duryodhano mahārāja nāsīt tatra parāṅmukhaḥ // 3.231.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām āpatantīṃ saṃprekṣya gandharvāṇāṃ mahācamūm / mahatā śaravarṣeṇa so 'bhyavarṣad ariṃdamaḥ // 3.231.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) acintya śaravarṣaṃ tu gandharvās tasya taṃ ratham / duryodhanaṃ jighāṃsantaḥ samantāt paryavārayan // 3.231.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yugam īṣāṃ varūthaṃ ca tathaiva dhvajasārathī / aśvāṃs triveṇuṃ talpaṃ ca tilaśo 'bhyahanan ratham // 3.231.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) duryodhanaṃ citraseno virathaṃ patitaṃ bhuvi / abhidrutya mahābāhur jīvagrāham athāgrahīt // 3.231.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tasmin gṛhīte rājendra sthitaṃ duḥśāsanaṃ rathe / paryagṛhṇanta gandharvāḥ parivārya samantataḥ // 3.231.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) viviṃśatiṃ citrasenam ādāyānye pradudruvuḥ / vindānuvindāv apare rājadārāṃś ca sarvaśaḥ // 3.231.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) sainyās tu dhārtarāṣṭrasya gandharvaiḥ samabhidrutāḥ / pūrvaṃ prabhagnaiḥ sahitāḥ pāṇḍavān abhyayus tadā // 3.231.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) śakaṭāpaṇaveśyāś ca yānayugyaṃ ca sarvaśaḥ / śaraṇaṃ pāṇḍavāñ jagmur hriyamāṇe mahīpatau // 3.231.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyadarśano mahābāhur dhārtarāṣṭro mahābalaḥ / gandharvair hriyate rājā pārthās tam anudhāvata // 3.231.11 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) duḥśāsano durviṣaho durmukho durjayas tathā / baddhvā hriyante gandharvai rājadārāś ca sarvaśaḥ // 3.231.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) iti duryodhanāmātyāḥ krośanto rājagṛddhinaḥ / ārtā dīnasvarāḥ sarve yudhiṣṭhiram upāgaman // 3.231.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tathā vyathitān dīnān bhikṣamāṇān yudhiṣṭhiram / vṛddhān duryodhanāmātyān bhīmaseno 'bhyabhāṣata // 3.231.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyathā vartamānānām artho jāto 'yam anyathā / asmābhir yad anuṣṭheyaṃ gandharvais tad anuṣṭhitam // 3.231.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durmantritam idaṃ tāta rājño durdyūtadevinaḥ / dveṣṭāram anye klībasya pātayantīti naḥ śrutam // 3.231.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tad idaṃ kṛtaṃ naḥ pratyakṣaṃ gandharvair atimānuṣam / diṣṭyā loke pumān asti kaś cid asmatpriye sthitaḥ // 3.231.17 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) yenāsmākaṃ hṛto bhāra āsīnānāṃ sukhāvahaḥ // 3.231.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śītavātātapasahāṃs tapasā caiva karśitān / samastho viṣamasthān hi draṣṭum icchati durmatiḥ // 3.231.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) adharmacāriṇas tasya kauravyasya durātmanaḥ / ye śīlam anuvartante te paśyanti parābhavam // 3.231.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmo hi kṛtas tena yenaitad upaśikṣitam / anṛśaṃsās tu kaunteyās tasyādhyakṣān bravīmi vaḥ // 3.231.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvāṇaṃ kaunteyaṃ bhīmasenam amarṣaṇam / na kālaḥ paruṣasyāyam iti rājābhyabhāṣata // 3.231.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asmān abhigatāṃs tāta bhayārtāñ śaraṇaiṣiṇaḥ / kauravān viṣamaprāptān kathaṃ brūyās tvam īdṛśam // 3.232.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavanti bhedā jñātīnāṃ kalahāś ca vṛkodara / prasaktāni ca vairāṇi jñātidharmo na naśyati // 3.232.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadā tu kaś cij jñātīnāṃ bāhyaḥ prārthayate kulam / na marṣayanti tat santo bāhyenābhipramarṣaṇam // 3.232.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) jānāti hy eṣa durbuddhir asmān iha ciroṣitān / sa eṣa paribhūyāsmān akārṣīd idam apriyam // 3.232.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanasya grahaṇād gandharveṇa balād raṇe / strīṇāṃ bāhyābhimarśāc ca hataṃ bhavati naḥ kulam // 3.232.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śaraṇaṃ ca prapannānāṃ trāṇārthaṃ ca kulasya naḥ / uttiṣṭhadhvaṃ naravyāghrāḥ sajjībhavata māciram // 3.232.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunaś ca yamau caiva tvaṃ ca bhīmāparājitaḥ / mokṣayadhvaṃ dhārtarāṣṭraṃ hriyamāṇaṃ suyodhanam // 3.232.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ete rathā naravyāghrāḥ sarvaśastrasamanvitāḥ / indrasenādibhiḥ sūtaiḥ saṃyatāḥ kanakadhvajāḥ // 3.232.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etān āsthāya vai tāta gandharvān yoddhum āhave / suyodhanasya mokṣāya prayatadhvam atandritāḥ // 3.232.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya eva kaś cid rājanyaḥ śaraṇārtham ihāgatam / paraṃ śaktyābhirakṣeta kiṃ punas tvaṃ vṛkodara // 3.232.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ka ihānyo bhavet trāṇam abhidhāveti coditaḥ / prāñjaliṃ śaraṇāpannaṃ dṛṣṭvā śatrum api dhruvam // 3.232.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varapradānaṃ rājyaṃ ca putrajanma ca pāṇḍava / śatroś ca mokṣaṇaṃ kleśāt trīṇi caikaṃ ca tat samam // 3.232.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ hy abhyadhikam etasmād yad āpannaḥ suyodhanaḥ / tvadbāhubalam āśritya jīvitaṃ parimārgati // 3.232.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayam eva pradhāveyaṃ yadi na syād vṛkodara / vitato 'yaṃ kratur vīra na hi me 'tra vicāraṇā // 3.232.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāmnaiva tu yathā bhīma mokṣayethāḥ suyodhanam / tathā sarvair upāyais tvaṃ yatethāḥ kurunandana // 3.232.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sāmnā pratipadyeta yadi gandharvarāḍ asau / parākrameṇa mṛdunā mokṣayethāḥ suyodhanam // 3.232.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) athāsau mṛduyuddhena na muñced bhīma kauravān / sarvopāyair vimocyās te nigṛhya paripanthinaḥ // 3.232.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāvad dhi mayā śakyaṃ saṃdeṣṭuṃ vai vṛkodara / vaitāne karmaṇi tate vartamāne ca bhārata // 3.232.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ajātaśatror vacanaṃ tac chrutvā tu dhanaṃjayaḥ / pratijajñe guror vākyaṃ kauravāṇāṃ vimokṣaṇam // 3.232.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yadi sāmnā na mokṣyanti gandharvā dhṛtarāṣṭrajān / adya gandharvarājasya bhūmiḥ pāsyati śoṇitam // 3.232.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunasya tu tāṃ śrutvā pratijñāṃ satyavādinaḥ / kauravāṇāṃ tadā rājan punaḥ pratyāgataṃ manaḥ // 3.232.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiravacaḥ śrutvā bhīmasenapurogamāḥ / prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthur nararṣabhāḥ // 3.233.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhedyāni tataḥ sarve samanahyanta bhārata / jāmbūnadavicitrāṇi kavacāni mahārathāḥ // 3.233.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te daṃśitā rathaiḥ sarve dhvajinaḥ saśarāsanāḥ / pāṇḍavāḥ pratyadṛśyanta jvalitā iva pāvakāḥ // 3.233.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān rathān sādhu saṃpannān saṃyuktāñ javanair hayaiḥ / āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghram eva yayus tataḥ // 3.233.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kauravasainyānāṃ prādurāsīn mahāsvanaḥ / prayātān sahitān dṛṣṭvā pāṇḍuputrān mahārathān // 3.233.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jitakāśinaś ca khacarās tvaritāś ca mahārathāḥ / kṣaṇenaiva vane tasmin samājagmur abhītavat // 3.233.6 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) nyavartanta tataḥ sarve gandharvā jitakāśinaḥ / dṛṣṭvā rathagatān vīrān pāṇḍavāṃś caturo raṇe // 3.233.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tu vibhrājato dṛṣṭvā lokapālān ivodyatān / vyūḍhānīkā vyatiṣṭhanta gandhamādanavāsinaḥ // 3.233.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñas tu vacanaṃ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ / krameṇa mṛdunā yuddham upakrāmanta bhārata // 3.233.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu gandharvarājasya sainikā mandacetasaḥ / śakyante mṛdunā śreyaḥ pratipādayituṃ tadā // 3.233.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tān yudhi durdharṣaḥ savyasācī paraṃtapaḥ / sāntvapūrvam idaṃ vākyam uvāca khacarān raṇe // 3.233.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitad gandharvarājasya yuktaṃ karma jugupsitam / paradārābhimarśaś ca mānuṣaiś ca samāgamaḥ // 3.233.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsṛjadhvaṃ mahāvīryān dhṛtarāṣṭrasutān imān / dārāṃś caiṣāṃ vimuñcadhvaṃ dharmarājasya śāsanāt // 3.233.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tu gandharvāḥ pāṇḍavena yaśasvinā / utsmayantas tadā pārtham idaṃ vacanam abruvan // 3.233.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekasyaiva vayaṃ tāta kuryāma vacanaṃ bhuvi / yasya śāsanam ājñāya carāma vigatajvarāḥ // 3.233.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenaikena yathādiṣṭaṃ tathā vartāma bhārata / na śāstā vidyate 'smākam anyas tasmāt sureśvarāt // 3.233.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu gandharvaiḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ / gandharvān punar evedaṃ vacanaṃ pratyabhāṣata // 3.233.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi sāmnā na mokṣadhvaṃ gandharvā dhṛtarāṣṭrajam / mokṣayiṣyāmi vikramya svayam eva suyodhanam // 3.233.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tataḥ pārthaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ / sasarja niśitān bāṇān khacarān khacarān prati // 3.233.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva śaravarṣeṇa gandharvās te balotkaṭāḥ / pāṇḍavān abhyavartanta pāṇḍavāś ca divaukasaḥ // 3.233.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ gandharvāṇāṃ tarasvinām / babhūva bhīmavegānāṃ pāṇḍavānāṃ ca bhārata // 3.233.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato divyāstrasaṃpannā gandharvā hemamālinaḥ / visṛjantaḥ śarān dīptān samantāt paryavārayan // 3.234.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāraḥ pāṇḍavā vīrā gandharvāś ca sahasraśaḥ / raṇe saṃnyapatan rājaṃs tad adbhutam ivābhavat // 3.234.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā karṇasya ca ratho dhārtarāṣṭrasya cobhayoḥ / gandharvaiḥ śataśaś chinnau tathā teṣāṃ pracakrire // 3.234.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tān samāpatato rājan gandharvāñ śataśo raṇe / pratyagṛhṇan naravyāghrāḥ śaravarṣair anekaśaḥ // 3.234.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avakīryamāṇāḥ khagamāḥ śaravarṣaiḥ samantataḥ / na śekuḥ pāṇḍuputrāṇāṃ samīpe parivartitum // 3.234.5 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) abhikruddhān abhiprekṣya gandharvān arjunas tadā / lakṣayitvātha divyāni mahāstrāṇy upacakrame // 3.234.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasrāṇāṃ sahasraṃ sa prāhiṇod yamasādanam / āgneyenārjunaḥ saṃkhye gandharvāṇāṃ balotkaṭaḥ // 3.234.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhīmo maheṣvāsaḥ saṃyuge balināṃ varaḥ / gandharvāñ śataśo rājañ jaghāna niśitaiḥ śaraiḥ // 3.234.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mādrīputrāv api tathā yudhyamānau balotkaṭau / parigṛhyāgrato rājañ jaghnatuḥ śataśaḥ parān // 3.234.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) te vadhyamānā gandharvā divyair astrair mahātmabhiḥ / utpetuḥ kham upādāya dhṛtarāṣṭrasutāṃs tataḥ // 3.234.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tān utpatiṣṇūn buddhvā tu kuntīputro dhanaṃjayaḥ / mahatā śarajālena samantāt paryavārayat // 3.234.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te baddhāḥ śarajālena śakuntā iva pañjare / vavarṣur arjunaṃ krodhād gadāśaktyṛṣṭivṛṣṭibhiḥ // 3.234.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadāśaktyasivṛṣṭīs tā nihatya sa mahāstravit / gātrāṇi cāhanad bhallair gandharvāṇāṃ dhanaṃjayaḥ // 3.234.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śirobhiḥ prapatadbhiś ca caraṇair bāhubhis tathā / aśmavṛṣṭir ivābhāti pareṣām abhavad bhayam // 3.234.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vadhyamānā gandharvāḥ pāṇḍavena mahātmanā / bhūmiṣṭham antarikṣasthāḥ śaravarṣair avākiran // 3.234.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tu śaravarṣāṇi savyasācī paraṃtapaḥ / astraiḥ saṃvārya tejasvī gandharvān pratyavidhyata // 3.234.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthūṇākarṇendrajālaṃ ca sauraṃ cāpi tathārjunaḥ / āgneyaṃ cāpi saumyaṃ ca sasarja kurunandanaḥ // 3.234.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te dahyamānā gandharvāḥ kuntīputrasya sāyakaiḥ / daiteyā iva śakreṇa viṣādam agaman param // 3.234.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ūrdhvam ākramamāṇāś ca śarajālena vāritāḥ / visarpamāṇā bhallaiś ca vāryante savyasācinā // 3.234.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gandharvāṃs trāsitān dṛṣṭvā kuntīputreṇa dhīmatā / citraseno gadāṃ gṛhya savyasācinam ādravat // 3.234.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyābhipatatas tūrṇaṃ gadāhastasya saṃyuge / gadāṃ sarvāyasīṃ pārthaḥ śaraiś ciccheda saptadhā // 3.234.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gadāṃ bahudhā dṛṣṭvā kṛttāṃ bāṇais tarasvinā / saṃvṛtya vidyayātmānaṃ yodhayām āsa pāṇḍavam // 3.234.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrāṇi tasya divyāni yodhayām āsa khe sthitaḥ // 3.234.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gandharvarājo balavān māyayāntarhitas tadā / antarhitaṃ samālakṣya praharantam athārjunaḥ // 3.234.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tāḍayām āsa khacarair divyāstrapratimantritaiḥ // 3.234.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) antardhānavadhaṃ cāsya cakre kruddho 'rjunas tadā / śabdavedhyam upāśritya bahurūpo dhanaṃjayaḥ // 3.234.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vadhyamānas tair astrair arjunena mahātmanā / athāsya darśayām āsa tadātmānaṃ priyaḥ sakhā // 3.234.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) citrasenam athālakṣya sakhāyaṃ yudhi durbalam / saṃjahārāstram atha tat prasṛṣṭaṃ pāṇḍavarṣabhaḥ // 3.234.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dṛṣṭvā tu pāṇḍavāḥ sarve saṃhṛtāstraṃ dhanaṃjayam / saṃjahruḥ pradrutān aśvāñ śaravegān dhanūṃṣi ca // 3.234.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citrasenaś ca bhīmaś ca savyasācī yamāv api / pṛṣṭvā kauśalam anyonyaṃ ratheṣv evāvatasthire // 3.234.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'rjunaś citrasenaṃ prahasann idam abravīt / madhye gandharvasainyānāṃ maheṣvāso mahādyutiḥ // 3.235.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ te vyavasitaṃ vīra kauravāṇāṃ vinigrahe / kimarthaṃ ca sadāro 'yaṃ nigṛhītaḥ suyodhanaḥ // 3.235.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidito 'yam abhiprāyas tatrasthena mahātmanā / duryodhanasya pāpasya karṇasya ca dhanaṃjaya // 3.235.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanasthān bhavato jñātvā kliśyamānān anarhavat / ime 'vahasituṃ prāptā draupadīṃ ca yaśasvinīm // 3.235.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātvā cikīrṣitaṃ caiṣāṃ mām uvāca sureśvaraḥ / gaccha duryodhanaṃ baddhvā sāmātyaṃ tvam ihānaya // 3.235.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayaś ca te rakṣyaḥ saha bhrātṛbhir āhave / sa hi priyaḥ sakhā tubhyaṃ śiṣyaś ca tava pāṇḍavaḥ // 3.235.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vacanād devarājasya tato 'smīhāgato drutam / ayaṃ durātmā baddhaś ca gamiṣyāmi surālayam // 3.235.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) utsṛjyatāṃ citrasena bhrātāsmākaṃ suyodhanaḥ / dharmarājasya saṃdeśān mama ced icchasi priyam // 3.235.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pāpo 'yaṃ nityasaṃduṣṭo na vimokṣaṇam arhati / pralabdhā dharmarājasya kṛṣṇāyāś ca dhanaṃjaya // 3.235.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nedaṃ cikīrṣitaṃ tasya kuntīputro mahāvrataḥ / jānāti dharmarājo hi śrutvā kuru yathecchasi // 3.235.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te sarva eva rājānam abhijagmur yudhiṣṭhiram / abhigamya ca tat sarvaṃ śaśaṃsus tasya duṣkṛtam // 3.235.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajātaśatrus tac chrutvā gandharvasya vacas tadā / mokṣayām āsa tān sarvān gandharvān praśaśaṃsa ca // 3.235.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) diṣṭyā bhavadbhir balibhiḥ śaktaiḥ sarvair na hiṃsitaḥ / durvṛtto dhārtarāṣṭro 'yaṃ sāmātyajñātibāndhavaḥ // 3.235.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) upakāro mahāṃs tāta kṛto 'yaṃ mama khecarāḥ / kulaṃ na paribhūtaṃ me mokṣeṇāsya durātmanaḥ // 3.235.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ājñāpayadhvam iṣṭāni prīyāmo darśanena vaḥ / prāpya sarvān abhiprāyāṃs tato vrajata māciram // 3.235.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñātās tu gandharvāḥ pāṇḍuputreṇa dhīmatā / sahāpsarobhiḥ saṃhṛṣṭāś citrasenamukhā yayuḥ // 3.235.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) devarāḍ api gandharvān mṛtāṃs tān samajīvayat / divyenāmṛtavarṣeṇa ye hatāḥ kauravair yudhi // 3.235.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātīṃs tān avamucyātha rājadārāṃś ca sarvaśaḥ / kṛtvā ca duṣkaraṃ karma prītiyuktāś ca pāṇḍavāḥ // 3.235.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sastrīkumāraiḥ kurubhiḥ pūjyamānā mahārathāḥ / babhrājire mahātmānaḥ kurumadhye yathāgnayaḥ // 3.235.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaṃ mucya bhrātṛbhiḥ sahitaṃ tadā / yudhiṣṭhiraḥ sapraṇayam idaṃ vacanam abravīt // 3.235.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mā sma tāta punaḥ kārṣīr īdṛśaṃ sāhasaṃ kva cit / na hi sāhasakartāraḥ sukham edhanti bhārata // 3.235.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svastimān sahitaḥ sarvair bhrātṛbhiḥ kurunandana / gṛhān vraja yathākāmaṃ vaimanasyaṃ ca mā kṛthāḥ // 3.235.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavenābhyanujñāto rājā duryodhanas tadā / vidīryamāṇo vrīḍena jagāma nagaraṃ prati // 3.235.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmin gate kauraveye kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / bhrātṛbhiḥ sahito vīraḥ pūjyamāno dvijātibhiḥ // 3.235.24 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tapodhanaiś ca taiḥ sarvair vṛtaḥ śakra ivāmaraiḥ / vane dvaitavane tasmin vijahāra mudā yutaḥ // 3.235.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatrubhir jitabaddhasya pāṇḍavaiś ca mahātmabhiḥ / mokṣitasya yudhā paścān mānasthasya durātmanaḥ // 3.236.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katthanasyāvaliptasya garvitasya ca nityaśaḥ / sadā ca pauruṣaudāryaiḥ pāṇḍavān avamanyataḥ // 3.236.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanasya pāpasya nityāhaṃkāravādinaḥ / praveśo hāstinapure duṣkaraḥ pratibhāti me // 3.236.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasya lajjānvitasyaiva śokavyākulacetasaḥ / praveśaṃ vistareṇa tvaṃ vaiśaṃpāyana kīrtaya // 3.236.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmarājanisṛṣṭas tu dhārtarāṣṭraḥ suyodhanaḥ / lajjayādhomukhaḥ sīdann upāsarpat suduḥkhitaḥ // 3.236.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svapuraṃ prayayau rājā caturaṅgabalānugaḥ / śokopahatayā buddhyā cintayānaḥ parābhavam // 3.236.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vimucya pathi yānāni deśe suyavasodake / saṃniviṣṭaḥ śubhe ramye bhūmibhāge yathepsitam // 3.236.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hastyaśvarathapādātaṃ yathāsthānaṃ nyaveśayat // 3.236.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) athopaviṣṭaṃ rājānaṃ paryaṅke jvalanaprabhe / upaplutaṃ yathā somaṃ rāhuṇā rātrisaṃkṣaye // 3.236.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) upagamyābravīt karṇo duryodhanam idaṃ tadā // 3.236.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) diṣṭyā jīvasi gāndhāre diṣṭyā naḥ saṃgamaḥ punaḥ / diṣṭyā tvayā jitāś caiva gandharvāḥ kāmarūpiṇaḥ // 3.236.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā samagrān paśyāmi bhrātṝṃs te kurunandana / vijigīṣūn raṇān muktān nirjitārīn mahārathān // 3.236.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ tv abhidrutaḥ sarvair gandharvaiḥ paśyatas tava / nāśaknuvaṃ sthāpayituṃ dīryamāṇāṃ svavāhinīm // 3.236.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) śarakṣatāṅgaś ca bhṛśaṃ vyapayāto 'bhipīḍitaḥ / idaṃ tv atyadbhutaṃ manye yad yuṣmān iha bhārata // 3.236.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ariṣṭān akṣatāṃś cāpi sadāradhanavāhanān / vimuktān saṃprapaśyāmi tasmād yuddhād amānuṣāt // 3.236.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitasya kartā loke 'smin pumān vidyeta bhārata / yatkṛtaṃ te mahārāja saha bhrātṛbhir āhave // 3.236.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktas tu karṇena rājā duryodhanas tadā / uvācāvākśirā rājan bāṣpagadgadayā girā // 3.236.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajānatas te rādheya nābhyasūyāmy ahaṃ vacaḥ / jānāsi tvaṃ jitāñ śatrūn gandharvāṃs tejasā mayā // 3.237.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āyodhitās tu gandharvāḥ suciraṃ sodarair mama / mayā saha mahābāho kṛtaś cobhayataḥ kṣayaḥ // 3.237.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māyādhikās tv ayudhyanta yadā śūrā viyadgatāḥ / tadā no nasamaṃ yuddham abhavat saha khecaraiḥ // 3.237.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parājayaṃ ca prāptāḥ sma raṇe bandhanam eva ca / sabhṛtyāmātyaputrāś ca sadāradhanavāhanāḥ // 3.237.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) uccair ākāśamārgeṇa hriyāmas taiḥ suduḥkhitāḥ // 3.237.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha naḥ sainikāḥ ke cid amātyāś ca mahārathān / upagamyābruvan dīnāḥ pāṇḍavāñ śaraṇapradān // 3.237.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa duryodhano rājā dhārtarāṣṭraḥ sahānujaḥ / sāmātyadāro hriyate gandharvair divam āsthitaiḥ // 3.237.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) taṃ mokṣayata bhadraṃ vaḥ sahadāraṃ narādhipam / parāmarśo mā bhaviṣyat kurudāreṣu sarvaśaḥ // 3.237.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) evam ukte tu dharmātmā jyeṣṭhaḥ pāṇḍusutas tadā / prasādya sodarān sarvān ājñāpayata mokṣaṇe // 3.237.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāgamya tam uddeśaṃ pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥ / sāntvapūrvam ayācanta śaktāḥ santo mahārathāḥ // 3.237.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā cāsmān na mumucur gandharvāḥ sāntvitā api / tato 'rjunaś ca bhīmaś ca yamajau ca balotkaṭau // 3.237.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mumucuḥ śaravarṣāṇi gandharvān pratyanekaśaḥ // 3.237.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha sarve raṇaṃ muktvā prayātāḥ khacarā divam / asmān evābhikarṣanto dīnān muditamānasāḥ // 3.237.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samantāt paśyāmi śarajālena veṣṭitam / amānuṣāṇi cāstrāṇi prayuñjānaṃ dhanaṃjayam // 3.237.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) samāvṛtā diśo dṛṣṭvā pāṇḍavena śitaiḥ śaraiḥ / dhanaṃjayasakhātmānaṃ darśayām āsa vai tadā // 3.237.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citrasenaḥ pāṇḍavena samāśliṣya paraṃtapaḥ / kuśalaṃ paripapraccha taiḥ pṛṣṭaś cāpy anāmayam // 3.237.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) te sametya tathānyonyaṃ saṃnāhān vipramucya ca / ekībhūtās tato vīrā gandharvāḥ saha pāṇḍavaiḥ // 3.237.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apūjayetām anyonyaṃ citrasenadhanaṃjayau // 3.237.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) citrasenaṃ samāgamya prahasann arjunas tadā / idaṃ vacanam aklībam abravīt paravīrahā // 3.238.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṝn arhasi no vīra moktuṃ gandharvasattama / anarhā dharṣaṇaṃ hīme jīvamāneṣu pāṇḍuṣu // 3.238.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu gandharvaḥ pāṇḍavena mahātmanā / uvāca yat karṇa vayaṃ mantrayanto vinirgatāḥ // 3.238.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) draṣṭāraḥ sma sukhād dhīnān sadārān pāṇḍavān iti // 3.238.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasminn uccāryamāṇe tu gandharveṇa vacasy atha / bhūmer vivaram anvaicchaṃ praveṣṭuṃ vrīḍayānvitaḥ // 3.238.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiram athāgamya gandharvāḥ saha pāṇḍavaiḥ / asmaddurmantritaṃ tasmai baddhāṃś cāsmān nyavedayan // 3.238.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīsamakṣam ahaṃ dīno baddhaḥ śatruvaśaṃ gataḥ / yudhiṣṭhirasyopahṛtaḥ kiṃ nu duḥkham ataḥ param // 3.238.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ye me nirākṛtā nityaṃ ripur yeṣām ahaṃ sadā / tair mokṣito 'haṃ durbuddhir dattaṃ tair jīvitaṃ ca me // 3.238.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prāptaḥ syāṃ yady ahaṃ vīra vadhaṃ tasmin mahāraṇe / śreyas tad bhavitā mahyam evaṃbhūtaṃ na jīvitam // 3.238.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaved yaśaḥ pṛthivyāṃ me khyātaṃ gandharvato vadhāt / prāptāś ca lokāḥ puṇyāḥ syur mahendrasadane 'kṣayāḥ // 3.238.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yat tv adya me vyavasitaṃ tac chṛṇudhvaṃ nararṣabhāḥ / iha prāyam upāsiṣye yūyaṃ vrajata vai gṛhān // 3.238.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhrātaraś caiva me sarve prayāntv adya puraṃ prati // 3.238.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) karṇaprabhṛtayaś caiva suhṛdo bāndhavāś ca ye / duḥśāsanaṃ puraskṛtya prayāntv adya puraṃ prati // 3.238.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy ahaṃ pratiyāsyāmi puraṃ śatrunirākṛtaḥ / śatrumānāpaho bhūtvā suhṛdāṃ mānakṛt tathā // 3.238.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa suhṛcchokado bhūtvā śatrūṇāṃ harṣavardhanaḥ / vāraṇāhvayam āsādya kiṃ vakṣyāmi janādhipam // 3.238.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmo droṇaḥ kṛpo drauṇir viduraḥ saṃjayas tathā / bāhlīkaḥ somadattaś ca ye cānye vṛddhasaṃmatāḥ // 3.238.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāḥ śreṇimukhyāś ca tathodāsīnavṛttayaḥ / kiṃ māṃ vakṣyanti kiṃ cāpi prativakṣyāmi tān aham // 3.238.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ripūṇāṃ śirasi sthitvā tathā vikramya corasi / ātmadoṣāt paribhraṣṭaḥ kathaṃ vakṣyāmi tān aham // 3.238.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durvinītāḥ śriyaṃ prāpya vidyām aiśvaryam eva ca / tiṣṭhanti na ciraṃ bhadre yathāhaṃ madagarvitaḥ // 3.238.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho bata yathedaṃ me kaṣṭaṃ duścaritaṃ kṛtam / svayaṃ durbuddhinā mohād yena prāpto 'smi saṃśayam // 3.238.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt prāyam upāsiṣye na hi śakṣyāmi jīvitum / cetayāno hi ko jīvet kṛcchrāc chatrubhir uddhṛtaḥ // 3.238.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatrubhiś cāvahasito mānī pauruṣavarjitaḥ / pāṇḍavair vikramāḍhyaiś ca sāvamānam avekṣitaḥ // 3.238.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ cintāparigato duḥśāsanam athābravīt / duḥśāsana nibodhedaṃ vacanaṃ mama bhārata // 3.238.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pratīccha tvaṃ mayā dattam abhiṣekaṃ nṛpo bhava / praśādhi pṛthivīṃ sphītāṃ karṇasaubalapālitām // 3.238.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṝn pālaya visrabdhaṃ maruto vṛtrahā yathā / bāndhavās tvopajīvantu devā iva śatakratum // 3.238.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇeṣu sadā vṛttiṃ kurvīthāś cāpramādataḥ / bandhūnāṃ suhṛdāṃ caiva bhavethās tvaṃ gatiḥ sadā // 3.238.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātīṃś cāpy anupaśyethā viṣṇur devagaṇān iva / guravaḥ pālanīyās te gaccha pālaya medinīm // 3.238.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nandayan suhṛdaḥ sarvāñ śātravāṃś cāvabhartsayan / kaṇṭhe cainaṃ pariṣvajya gamyatām ity uvāca ha // 3.238.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā dīno duḥśāsano 'bravīt / aśrukaṇṭhaḥ suduḥkhārtaḥ prāñjaliḥ praṇipatya ca // 3.238.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sagadgadam idaṃ vākyaṃ bhrātaraṃ jyeṣṭham ātmanaḥ // 3.238.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prasīdety apatad bhūmau dūyamānena cetasā / duḥkhitaḥ pādayos tasya netrajaṃ jalam utsṛjan // 3.238.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktavāṃś ca naravyāghro naitad evaṃ bhaviṣyati / vidīryet sanagā bhūmir dyauś cāpi śakalībhavet // 3.238.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ravir ātmaprabhāṃ jahyāt somaḥ śītāṃśutāṃ tyajet // 3.238.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vāyuḥ śaighryam atho jahyād dhimavāṃś ca parivrajet / śuṣyet toyaṃ samudreṣu vahnir apy uṣṇatāṃ tyajet // 3.238.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāhaṃ tvad ṛte rājan praśāseyaṃ vasuṃdharām / punaḥ punaḥ prasīdeti vākyaṃ cedam uvāca ha // 3.238.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva naḥ kule rājā bhaviṣyasi śataṃ samāḥ // 3.238.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktvā sa rājendra sasvanaṃ praruroda ha / pādau saṃgṛhya mānārhau bhrātur jyeṣṭhasya bhārata // 3.238.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tau duḥkhitau dṛṣṭvā duḥśāsanasuyodhanau / abhigamya vyathāviṣṭaḥ karṇas tau pratyabhāṣata // 3.238.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣīdathaḥ kiṃ kauravyau bāliśyāt prākṛtāv iva / na śokaḥ śocamānasya vinivarteta kasya cit // 3.238.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadā ca śocataḥ śoko vyasanaṃ nāpakarṣati / sāmarthyaṃ kiṃ tv ataḥ śoke śocamānau prapaśyathaḥ // 3.238.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtiṃ gṛhṇīta mā śatrūñ śocantau nandayiṣyathaḥ // 3.238.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kartavyaṃ hi kṛtaṃ rājan pāṇḍavais tava mokṣaṇam / nityam eva priyaṃ kāryaṃ rājño viṣayavāsibhiḥ // 3.238.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pālyamānās tvayā te hi nivasanti gatajvarāḥ // 3.238.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nārhasy evaṃgate manyuṃ kartuṃ prākṛtavad yathā / viṣaṇṇās tava sodaryās tvayi prāyaṃ samāsthite // 3.238.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭha vraja bhadraṃ te samāśvāsaya sodarān // 3.238.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rājann adyāvagacchāmi taveha laghusattvatām / kim atra citraṃ yad vīra mokṣitaḥ pāṇḍavair asi // 3.238.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sadyo vaśaṃ samāpannaḥ śatrūṇāṃ śatrukarśana // 3.238.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) senājīvaiś ca kauravya tathā viṣayavāsibhiḥ / ajñātair yadi vā jñātaiḥ kartavyaṃ nṛpateḥ priyam // 3.238.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāyaḥ pradhānāḥ puruṣāḥ kṣobhayanty arivāhinīm / nigṛhyante ca yuddheṣu mokṣyante ca svasainikaiḥ // 3.238.40 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) senājīvāś ca ye rājñāṃ viṣaye santi mānavāḥ / taiḥ saṃgamya nṛpārthāya yatitavyaṃ yathātatham // 3.238.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady evaṃ pāṇḍavai rājan bhavadviṣayavāsibhiḥ / yadṛcchayā mokṣito 'dya tatra kā paridevanā // 3.238.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) na caitat sādhu yad rājan pāṇḍavās tvāṃ nṛpottama / svasenayā saṃprayāntaṃ nānuyānti sma pṛṣṭhataḥ // 3.238.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) śūrāś ca balavantaś ca saṃyugeṣv apalāyinaḥ / bhavatas te sabhāyāṃ vai preṣyatāṃ pūrvam āgatāḥ // 3.238.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍaveyāni ratnāni tvam adyāpy upabhuñjase / sattvasthān pāṇḍavān paśya na te prāyam upāviśan // 3.238.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭha rājan bhadraṃ te na cintāṃ kartum arhasi // 3.238.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) avaśyam eva nṛpate rājño viṣayavāsibhiḥ / priyāṇy ācaritavyāni tatra kā paridevanā // 3.238.46 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) madvākyam etad rājendra yady evaṃ na kariṣyasi / sthāsyāmīha bhavatpādau śuśrūṣann arimardana // 3.238.47 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) notsahe jīvitum ahaṃ tvadvihīno nararṣabha / prāyopaviṣṭas tu nṛpa rājñāṃ hāsyo bhaviṣyasi // 3.238.48 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) evam uktas tu karṇena rājā duryodhanas tadā / naivotthātuṃ manaś cakre svargāya kṛtaniścayaḥ // 3.238.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāyopaviṣṭaṃ rājānaṃ duryodhanam amarṣaṇam / uvāca sāntvayan rājañ śakuniḥ saubalas tadā // 3.239.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) samyag uktaṃ hi karṇena tac chrutaṃ kaurava tvayā / mayāhṛtāṃ śriyaṃ sphītāṃ mohāt samapahāya kim // 3.239.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam abuddhyā nṛpavara prāṇān utsraṣṭum icchasi // 3.239.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) adya cāpy avagacchāmi na vṛddhāḥ sevitās tvayā / yaḥ samutpatitaṃ harṣaṃ dainyaṃ vā na niyacchati // 3.239.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa naśyati śriyaṃ prāpya pātram āmam ivāmbhasi // 3.239.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atibhīrum atiklībaṃ dīrghasūtraṃ pramādinam / vyasanād viṣayākrāntaṃ na bhajanti nṛpaṃ śriyaḥ // 3.239.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtasya hi te śoko viparīte kathaṃ bhavet / mā kṛtaṃ śobhanaṃ pārthaiḥ śokam ālambya nāśaya // 3.239.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra harṣas tvayā kāryaḥ satkartavyāś ca pāṇḍavāḥ / tatra śocasi rājendra viparītam idaṃ tava // 3.239.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasīda mā tyajātmānaṃ tuṣṭaś ca sukṛtaṃ smara / prayaccha rājyaṃ pārthānāṃ yaśo dharmam avāpnuhi // 3.239.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kriyām etāṃ samājñāya kṛtaghno na bhaviṣyasi / saubhrātraṃ pāṇḍavaiḥ kṛtvā samavasthāpya caiva tān // 3.239.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitryaṃ rājyaṃ prayacchaiṣāṃ tataḥ sukham avāpnuhi // 3.239.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śakunes tu vacaḥ śrutvā duḥśāsanam avekṣya ca / pādayoḥ patitaṃ vīraṃ viklavaṃ bhrātṛsauhṛdāt // 3.239.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhubhyāṃ sādhujātābhyāṃ duḥśāsanam ariṃdamam / utthāpya saṃpariṣvajya prītyājighrata mūrdhani // 3.239.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇasaubalayoś cāpi saṃsmṛtya vacanāny asau / nirvedaṃ paramaṃ gatvā rājā duryodhanas tadā // 3.239.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vrīḍayābhiparītātmā nairāśyam agamat param // 3.239.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) suhṛdāṃ caiva tac chrutvā samanyur idam abravīt / na dharmadhanasaukhyena naiśvaryeṇa na cājñayā // 3.239.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva bhogaiś ca me kāryaṃ mā vihanyata gacchata // 3.239.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) niściteyaṃ mama matiḥ sthitā prāyopaveśane / gacchadhvaṃ nagaraṃ sarve pūjyāś ca guravo mama // 3.239.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ta evam uktāḥ pratyūcū rājānam arimardanam / yā gatis tava rājendra sāsmākam api bhārata // 3.239.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ vā saṃpravekṣyāmas tvadvihīnāḥ puraṃ vayam // 3.239.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa suhṛdbhir amātyaiś ca bhrātṛbhiḥ svajanena ca / bahuprakāram apy ukto niścayān na vyacālyata // 3.239.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darbhaprastaram āstīrya niścayād dhṛtarāṣṭrajaḥ / saṃspṛśyāpaḥ śucir bhūtvā bhūtalaṃ samupāśritaḥ // 3.239.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśacīrāmbaradharaḥ paraṃ niyamam āsthitaḥ / vāgyato rājaśārdūlaḥ sa svargagatikāṅkṣayā // 3.239.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) manasopacitiṃ kṛtvā nirasya ca bahiṣkriyāḥ // 3.239.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha taṃ niścayaṃ tasya buddhvā daiteyadānavāḥ / pātālavāsino raudrāḥ pūrvaṃ devair vinirjitāḥ // 3.239.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te svapakṣakṣayaṃ taṃ tu jñātvā duryodhanasya vai / āhvānāya tadā cakruḥ karma vaitānasaṃbhavam // 3.239.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhaspatyuśanoktaiś ca mantrair mantraviśāradāḥ / atharvavedaproktaiś ca yāś copaniṣadi kriyāḥ // 3.239.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mantrajapyasamāyuktās tās tadā samavartayan // 3.239.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) juhvaty agnau haviḥ kṣīraṃ mantravat susamāhitāḥ / brāhmaṇā vedavedāṅgapāragāḥ sudṛḍhavratāḥ // 3.239.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmasiddhau tadā tatra jṛmbhamāṇā mahādbhutā / kṛtyā samutthitā rājan kiṃ karomīti cābravīt // 3.239.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhur daityāś ca tāṃ tatra suprītenāntarātmanā / prāyopaviṣṭaṃ rājānaṃ dhārtarāṣṭram ihānaya // 3.239.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatheti ca pratiśrutya sā kṛtyā prayayau tadā / nimeṣād agamac cāpi yatra rājā suyodhanaḥ // 3.239.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samādāya ca rājānaṃ praviveśa rasātalam / dānavānāṃ muhūrtāc ca tam ānītaṃ nyavedayat // 3.239.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ānītaṃ nṛpaṃ dṛṣṭvā rātrau saṃhatya dānavāḥ / prahṛṣṭamanasaḥ sarve kiṃ cid utphullalocanāḥ // 3.239.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sābhimānam idaṃ vākyaṃ duryodhanam athābruvan // 3.239.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhoḥ suyodhana rājendra bharatānāṃ kulodvaha / śūraiḥ parivṛto nityaṃ tathaiva ca mahātmabhiḥ // 3.240.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akārṣīḥ sāhasam idaṃ kasmāt prāyopaveśanam / ātmatyāgī hy avāg yāti vācyatāṃ cāyaśaskarīm // 3.240.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na hi kāryaviruddheṣu bahv apāyeṣu karmasu / mūlaghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ // 3.240.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyacchaitāṃ matiṃ rājan dharmārthasukhanāśinīm / yaśaḥpratāpadhairyaghnīṃ śatrūṇāṃ harṣavardhanīm // 3.240.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrūyatāṃ ca prabho tattvaṃ divyatāṃ cātmano nṛpa / nirmāṇaṃ ca śarīrasya tato dhairyam avāpnuhi // 3.240.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā tvaṃ tapasāsmābhir labdho devān maheśvarāt / pūrvakāyaś ca sarvas te nirmito vajrasaṃcayaiḥ // 3.240.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrair abhedyaḥ śastraiś cāpy adhaḥkāyaś ca te 'nagha / kṛtaḥ puṣpamayo devyā rūpataḥ strīmanoharaḥ // 3.240.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam īśvarasaṃyuktas tava deho nṛpottama / devyā ca rājaśārdūla divyas tvaṃ hi na mānuṣaḥ // 3.240.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyāś ca mahāvīryā bhagadattapurogamāḥ / divyāstraviduṣaḥ śūrāḥ kṣapayiṣyanti te ripūn // 3.240.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad alaṃ te viṣādena bhayaṃ tava na vidyate / sāhyārthaṃ ca hi te vīrāḥ saṃbhūtā bhuvi dānavāḥ // 3.240.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmadroṇakṛpādīṃś ca pravekṣyanty apare 'surāḥ / yair āviṣṭā ghṛṇāṃ tyaktvā yotsyante tava vairibhiḥ // 3.240.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva putrān na ca bhrātṝn na pitṝn na ca bāndhavān / naiva śiṣyān na ca jñātīn na bālān sthavirān na ca // 3.240.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhi saṃprahariṣyanto mokṣyanti kurusattama / niḥsnehā dānavāviṣṭāḥ samākrānte 'ntarātmani // 3.240.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahariṣyanti bandhubhyaḥ sneham utsṛjya dūrataḥ / hṛṣṭāḥ puruṣaśārdūlāḥ kaluṣīkṛtamānasāḥ // 3.240.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avijñānavimūḍhāś ca daivāc ca vidhinirmitāt // 3.240.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vyābhāṣamāṇāś cānyonyaṃ na me jīvan vimokṣyase / sarvaśastrāstramokṣeṇa pauruṣe samavasthitāḥ // 3.240.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ślāghamānāḥ kuruśreṣṭha kariṣyanti janakṣayam // 3.240.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) te 'pi śaktyā mahātmānaḥ pratiyotsyanti pāṇḍavāḥ / vadhaṃ caiṣāṃ kariṣyanti daivayuktā mahābalāḥ // 3.240.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daityarakṣogaṇāś cāpi saṃbhūtāḥ kṣatrayoniṣu / yotsyanti yudhi vikramya śatrubhis tava pārthiva // 3.240.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadābhir musalaiḥ khaḍgaiḥ śastrair uccāvacais tathā // 3.240.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yac ca te 'ntargataṃ vīra bhayam arjunasaṃbhavam / tatrāpi vihito 'smābhir vadhopāyo 'rjunasya vai // 3.240.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatasya narakasyātmā karṇamūrtim upāśritaḥ / tad vairaṃ saṃsmaran vīra yotsyate keśavārjunau // 3.240.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa te vikramaśauṇḍīro raṇe pārthaṃ vijeṣyati / karṇaḥ praharatāṃ śreṣṭhaḥ sarvāṃś cārīn mahārathaḥ // 3.240.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātvaitac chadmanā vajrī rakṣārthaṃ savyasācinaḥ / kuṇḍale kavacaṃ caiva karṇasyāpahariṣyati // 3.240.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād asmābhir apy atra daityāḥ śatasahasraśaḥ / niyuktā rākṣasāś caiva ye te saṃśaptakā iti // 3.240.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakhyātās te 'rjunaṃ vīraṃ nihaniṣyanti mā śucaḥ // 3.240.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asapatnā tvayā hīyaṃ bhoktavyā vasudhā nṛpa / mā viṣādaṃ nayasvāsmān naitat tvayy upapadyate // 3.240.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinaṣṭe tvayi cāsmākaṃ pakṣo hīyeta kaurava // 3.240.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gaccha vīra na te buddhir anyā kāryā kathaṃ cana / tvam asmākaṃ gatir nityaṃ devatānāṃ ca pāṇḍavāḥ // 3.240.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā pariṣvajya daityās taṃ rājakuñjaram / samāśvāsya ca durdharṣaṃ putravad dānavarṣabhāḥ // 3.240.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthirāṃ kṛtvā buddhim asya priyāṇy uktvā ca bhārata / gamyatām ity anujñāya jayam āpnuhi cety atha // 3.240.26 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tair visṛṣṭaṃ mahābāhuṃ kṛtyā saivānayat punaḥ / tam eva deśaṃ yatrāsau tadā prāyam upāviśat // 3.240.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pratinikṣipya taṃ vīraṃ kṛtyā samabhipūjya ca / anujñātā ca rājñā sā tatraivāntaradhīyata // 3.240.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatāyām atha tasyāṃ tu rājā duryodhanas tadā / svapnabhūtam idaṃ sarvam acintayata bhārata // 3.240.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijeṣyāmi raṇe pāṇḍūn iti tasyābhavan matiḥ // 3.240.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) karṇaṃ saṃśaptakāṃś caiva pārthasyāmitraghātinaḥ / amanyata vadhe yuktān samarthāṃś ca suyodhanaḥ // 3.240.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āśā dṛḍhā tasya dhārtarāṣṭrasya durmateḥ / vinirjaye pāṇḍavānām abhavad bharatarṣabha // 3.240.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) karṇo 'py āviṣṭacittātmā narakasyāntarātmanā / arjunasya vadhe krūrām akarot sa matiṃ tadā // 3.240.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃśaptakāś ca te vīrā rākṣasāviṣṭacetasaḥ / rajastamobhyām ākrāntāḥ phalgunasya vadhaiṣiṇaḥ // 3.240.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhīṣmadroṇakṛpādyāś ca dānavākrāntacetasaḥ / na tathā pāṇḍuputrāṇāṃ snehavanto viśāṃ pate // 3.240.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cācacakṣe kasmai cid etad rājā suyodhanaḥ // 3.240.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) duryodhanaṃ niśānte ca karṇo vaikartano 'bravīt / smayann ivāñjaliṃ kṛtvā pārthivaṃ hetumad vacaḥ // 3.240.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mṛto jayate śatrūñ jīvan bhadrāṇi paśyati / mṛtasya bhadrāṇi kutaḥ kauraveya kuto jayaḥ // 3.240.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na kālo 'dya viṣādasya bhayasya maraṇasya vā // 3.240.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pariṣvajyābravīc cainaṃ bhujābhyāṃ sa mahābhujaḥ / uttiṣṭha rājan kiṃ śeṣe kasmāc chocasi śatruhan // 3.240.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śatrūn pratāpya vīryeṇa sa kathaṃ martum icchasi // 3.240.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha vā te bhayaṃ jātaṃ dṛṣṭvārjunaparākramam / satyaṃ te pratijānāmi vadhiṣyāmi raṇe 'rjunam // 3.240.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate trayodaśe varṣe satyenāyudham ālabhe / ānayiṣyāmy ahaṃ pārthān vaśaṃ tava janādhipa // 3.240.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu karṇena daityānāṃ vacanāt tathā / praṇipātena cānyeṣām udatiṣṭhat suyodhanaḥ // 3.240.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daityānāṃ tad vacaḥ śrutvā hṛdi kṛtvā sthirāṃ matim // 3.240.40.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato manujaśārdūlo yojayām āsa vāhinīm / rathanāgāśvakalilāṃ padātijanasaṃkulām // 3.240.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gaṅgaughapratimā rājan prayātā sā mahācamūḥ / śvetacchatraiḥ patākābhiś cāmaraiś ca supāṇḍuraiḥ // 3.240.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathair nāgaiḥ padātaiś ca śuśubhe 'tīva saṃkulā / vyapetābhraghane kāle dyaur ivāvyaktaśāradī // 3.240.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayāśīrbhir dvijendrais tu stūyamāno 'dhirājavat / gṛhṇann añjalimālāś ca dhārtarāṣṭro janādhipaḥ // 3.240.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suyodhano yayāv agre śriyā paramayā jvalan / karṇena sārdhaṃ rājendra saubalena ca devinā // 3.240.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) duḥśāsanādayaś cāsya bhrātaraḥ sarva eva te / bhūriśravāḥ somadatto mahārājaś ca bāhlikaḥ // 3.240.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) rathair nānāvidhākārair hayair gajavarais tathā / prayāntaṃ nṛpasiṃhaṃ tam anujagmuḥ kurūdvahāḥ // 3.240.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālenālpena rājaṃs te viviśuḥ svapuraṃ tadā // 3.240.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vasamāneṣu pārtheṣu vane tasmin mahātmasu / dhārtarāṣṭrā maheṣvāsāḥ kim akurvanta sattama // 3.241.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇo vaikartanaś cāpi śakuniś ca mahābalaḥ / bhīṣmadroṇakṛpāś caiva tan me śaṃsitum arhasi // 3.241.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ gateṣu pārtheṣu visṛṣṭe ca suyodhane / āgate hāstinapuraṃ mokṣite pāṇḍunandanaiḥ // 3.241.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhīṣmo 'bravīn mahārāja dhārtarāṣṭram idaṃ vacaḥ // 3.241.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) uktaṃ tāta mayā pūrvaṃ gacchatas te tapovanam / gamanaṃ me na rucitaṃ tava tan na kṛtaṃ ca te // 3.241.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ prāptaṃ tvayā vīra grahaṇaṃ śatrubhir balāt / mokṣitaś cāsi dharmajñaiḥ pāṇḍavair na ca lajjase // 3.241.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣaṃ tava gāndhāre sasainyasya viśāṃ pate / sūtaputro 'payād bhīto gandharvāṇāṃ tadā raṇāt // 3.241.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krośatas tava rājendra sasainyasya nṛpātmaja // 3.241.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dṛṣṭas te vikramaś caiva pāṇḍavānāṃ mahātmanām / karṇasya ca mahābāho sūtaputrasya durmateḥ // 3.241.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi pādabhāk karṇaḥ pāṇḍavānāṃ nṛpottama / dhanurvede ca śaurye ca dharme vā dharmavatsala // 3.241.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya te 'haṃ kṣamaṃ manye pāṇḍavais tair mahātmabhiḥ / saṃdhiṃ saṃdhividāṃ śreṣṭha kulasyāsya vivṛddhaye // 3.241.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu bhīṣmeṇa dhārtarāṣṭro janeśvaraḥ / prahasya sahasā rājan vipratasthe sasaubalaḥ // 3.241.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tu prasthitam ājñāya karṇaduḥśāsanādayaḥ / anujagmur maheṣvāsā dhārtarāṣṭraṃ mahābalam // 3.241.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tu saṃprasthitān dṛṣṭvā bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ / lajjayā vrīḍito rājañ jagāma svaṃ niveśanam // 3.241.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate bhīṣme mahārāja dhārtarāṣṭro janādhipaḥ / punar āgamya taṃ deśam amantrayata mantribhiḥ // 3.241.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim asmākaṃ bhavec chreyaḥ kiṃ kāryam avaśiṣyate / kathaṃ nu sukṛtaṃ ca syān mantrayām āsa bhārata // 3.241.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana nibodhedaṃ yat tvā vakṣyāmi kaurava / śrutvā ca tat tathā sarvaṃ kartum arhasy ariṃdama // 3.241.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tavādya pṛthivī vīra niḥsapatnā nṛpottama / tāṃ pālaya yathā śakro hataśatrur mahāmanāḥ // 3.241.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu karṇena karṇaṃ rājābravīt punaḥ / na kiṃ cid durlabhaṃ tasya yasya tvaṃ puruṣarṣabha // 3.241.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahāyaś cānuraktaś ca madarthaṃ ca samudyataḥ / abhiprāyas tu me kaś cit taṃ vai śṛṇu yathātatham // 3.241.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājasūyaṃ pāṇḍavasya dṛṣṭvā kratuvaraṃ tadā / mama spṛhā samutpannā tāṃ saṃpādaya sūtaja // 3.241.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktas tataḥ karṇo rājānam idam abravīt / tavādya pṛthivīpālā vaśyāḥ sarve nṛpottama // 3.241.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhūyantāṃ dvijavarāḥ saṃbhārāś ca yathāvidhi / saṃbhriyantāṃ kuruśreṣṭha yajñopakaraṇāni ca // 3.241.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṛtvijaś ca samāhūtā yathoktaṃ vedapāragāḥ / kriyāṃ kurvantu te rājan yathāśāstram ariṃdama // 3.241.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahvannapānasaṃyuktaḥ susamṛddhaguṇānvitaḥ / pravartatāṃ mahāyajñas tavāpi bharatarṣabha // 3.241.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu karṇena dhārtarāṣṭro viśāṃ pate / purohitaṃ samānāyya idaṃ vacanam abravīt // 3.241.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājasūyaṃ kratuśreṣṭhaṃ samāptavaradakṣiṇam / āhara tvaṃ mama kṛte yathānyāyaṃ yathākramam // 3.241.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa evam ukto nṛpatim uvāca dvijapuṃgavaḥ / na sa śakyaḥ kratuśreṣṭho jīvamāne yudhiṣṭhire // 3.241.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) āhartuṃ kauravaśreṣṭha kule tava nṛpottama // 3.241.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dīrghāyur jīvati ca vai dhṛtarāṣṭraḥ pitā tava / ataś cāpi viruddhas te kratur eṣa nṛpottama // 3.241.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asti tv anyan mahat satraṃ rājasūyasamaṃ prabho / tena tvaṃ yaja rājendra śṛṇu cedaṃ vaco mama // 3.241.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya ime pṛthivīpālāḥ karadās tava pārthiva / te karān saṃprayacchantu suvarṇaṃ ca kṛtākṛtam // 3.241.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena te kriyatām adya lāṅgalaṃ nṛpasattama / yajñavāṭasya te bhūmiḥ kṛṣyatāṃ tena bhārata // 3.241.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra yajño nṛpaśreṣṭha prabhūtānnaḥ susaṃskṛtaḥ / pravartatāṃ yathānyāyaṃ sarvato hy anivāritaḥ // 3.241.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa te vaiṣṇavo nāma yajñaḥ satpuruṣocitaḥ / etena neṣṭavān kaś cid ṛte viṣṇuṃ purātanam // 3.241.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājasūyaṃ kratuśreṣṭhaṃ spardhaty eṣa mahākratuḥ / asmākaṃ rocate caiva śreyaś ca tava bhārata // 3.241.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avighnaś ca bhaved eṣa saphalā syāt spṛhā tava // 3.241.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktas tu tair viprair dhārtarāṣṭro mahīpatiḥ / karṇaṃ ca saubalaṃ caiva bhrātṝṃś caivedam abravīt // 3.241.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rocate me vacaḥ kṛtsnaṃ brāhmaṇānāṃ na saṃśayaḥ / rocate yadi yuṣmākaṃ tan mā prabrūta māciram // 3.241.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tu te sarve tathety ūcur narādhipam / saṃdideśa tato rājā vyāpārasthān yathākramam // 3.241.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) halasya karaṇe cāpi vyādiṣṭāḥ sarvaśilpinaḥ / yathoktaṃ ca nṛpaśreṣṭha kṛtaṃ sarvaṃ yathākramam // 3.241.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu śilpinaḥ sarve amātyapravarāś ca ha / viduraś ca mahāprājño dhārtarāṣṭre nyavedayat // 3.242.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sajjaṃ kratuvaraṃ rājan kālaprāptaṃ ca bhārata / sauvarṇaṃ ca kṛtaṃ divyaṃ lāṅgalaṃ sumahādhanam // 3.242.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā nṛpaśreṣṭho dhārtarāṣṭro viśāṃ pate / ājñāpayām āsa nṛpaḥ kraturājapravartanam // 3.242.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ pravavṛte yajñaḥ prabhūtānnaḥ susaṃskṛtaḥ / dīkṣitaś cāpi gāndhārir yathāśāstraṃ yathākramam // 3.242.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahṛṣṭo dhṛtarāṣṭro 'bhūd viduraś ca mahāyaśāḥ / bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ karṇo gāndhārī ca yaśasvinī // 3.242.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nimantraṇārthaṃ dūtāṃś ca preṣayām āsa śīghragān / pārthivānāṃ ca rājendra brāhmaṇānāṃ tathaiva ca // 3.242.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te prayātā yathoddiṣṭaṃ dūtās tvaritavāhanāḥ // 3.242.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra kaṃ cit prayātaṃ tu dūtaṃ duḥśāsano 'bravīt / gaccha dvaitavanaṃ śīghraṃ pāṇḍavān pāpapūruṣān // 3.242.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nimantraya yathānyāyaṃ viprāṃs tasmin mahāvane // 3.242.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa gatvā pāṇḍavāvāsam uvācābhipraṇamya tān / duryodhano mahārāja yajate nṛpasattamaḥ // 3.242.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svavīryārjitam arthaugham avāpya kurunandanaḥ / tatra gacchanti rājāno brāhmaṇāś ca tatas tataḥ // 3.242.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tu preṣito rājan kauraveṇa mahātmanā / āmantrayati vo rājā dhārtarāṣṭro janeśvaraḥ // 3.242.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mano 'bhilaṣitaṃ rājñas taṃ kratuṃ draṣṭum arhatha // 3.242.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā tac chrutvā dūtabhāṣitam / abravīn nṛpaśārdūlo diṣṭyā rājā suyodhanaḥ // 3.242.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajate kratumukhyena pūrveṣāṃ kīrtivardhanaḥ // 3.242.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vayam apy upayāsyāmo na tv idānīṃ kathaṃ cana / samayaḥ paripālyo no yāvad varṣaṃ trayodaśam // 3.242.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvaitad dharmarājasya bhīmo vacanam abravīt / tadā tu nṛpatir gantā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 3.242.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astraśastrapradīpte 'gnau yadā taṃ pātayiṣyati / varṣāt trayodaśād ūrdhvaṃ raṇasatre narādhipaḥ // 3.242.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā krodhahavir moktā dhārtarāṣṭreṣu pāṇḍavaḥ / āgantāras tadā smeti vācyas te sa suyodhanaḥ // 3.242.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śeṣās tu pāṇḍavā rājan naivocuḥ kiṃ cid apriyam / dūtaś cāpi yathāvṛttaṃ dhārtarāṣṭre nyavedayat // 3.242.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athājagmur naraśreṣṭhā nānājanapadeśvarāḥ / brāhmaṇāś ca mahābhāgā dhārtarāṣṭrapuraṃ prati // 3.242.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tv arcitā yathāśāstraṃ yathāvarṇaṃ yathākramam / mudā paramayā yuktāḥ prītyā cāpi nareśvara // 3.242.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭro 'pi rājendra saṃvṛtaḥ sarvakauravaiḥ / harṣeṇa mahatā yukto viduraṃ pratyabhāṣata // 3.242.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā sukhī janaḥ sarvaḥ kṣattaḥ syād annasaṃyutaḥ / tuṣyec ca yajñasadane tathā kṣipraṃ vidhīyatām // 3.242.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) viduras tv evam ājñaptaḥ sarvavarṇān ariṃdama / yathāpramāṇato vidvān pūjayām āsa dharmavit // 3.242.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhakṣyabhojyānnapānena mālyaiś cāpi sugandhibhiḥ / vāsobhir vividhaiś caiva yojayām āsa hṛṣṭavat // 3.242.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā hy avabhṛthaṃ vīro yathāśāstraṃ yathākramam / sāntvayitvā ca rājendro dattvā ca vividhaṃ vasu // 3.242.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visarjayām āsa nṛpān brāhmaṇāṃś ca sahasraśaḥ // 3.242.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) visarjayitvā sa nṛpān bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ / viveśa hāstinapuraṃ sahitaḥ karṇasaubalaiḥ // 3.242.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) praviśantaṃ mahārāja sūtās tuṣṭuvur acyutam / janāś cāpi maheṣvāsaṃ tuṣṭuvū rājasattamam // 3.243.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lājaiś candanacūrṇaiś cāpy avakīrya janās tadā / ūcur diṣṭyā nṛpāvighnāt samāpto 'yaṃ kratus tava // 3.243.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apare tv abruvaṃs tatra vātikās taṃ mahīpatim / yudhiṣṭhirasya yajñena na samo hy eṣa tu kratuḥ // 3.243.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva tasya krator eṣa kalām arhati ṣoḍaśīm // 3.243.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ tatrābruvan ke cid vātikās taṃ nareśvaram / suhṛdas tv abruvaṃs tatra ati sarvān ayaṃ kratuḥ // 3.243.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir nahuṣaś cāpi māndhātā bharatas tathā / kratum enaṃ samāhṛtya pūtāḥ sarve divaṃ gatāḥ // 3.243.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etā vācaḥ śubhāḥ śṛṇvan suhṛdāṃ bharatarṣabha / praviveśa puraṃ hṛṣṭaḥ svaveśma ca narādhipaḥ // 3.243.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādya tataḥ pādau mātāpitror viśāṃ pate / bhīṣmadroṇakṛpāṇāṃ ca vidurasya ca dhīmataḥ // 3.243.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivāditaḥ kanīyobhir bhrātṛbhir bhrātṛvatsalaḥ / niṣasādāsane mukhye bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ // 3.243.8 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tam utthāya mahārāja sūtaputro 'bravīd vacaḥ / diṣṭyā te bharataśreṣṭha samāpto 'yaṃ mahākratuḥ // 3.243.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hateṣu yudhi pārtheṣu rājasūye tathā tvayā / āhṛte 'haṃ naraśreṣṭha tvāṃ sabhājayitā punaḥ // 3.243.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīn mahārājo dhārtarāṣṭro mahāyaśāḥ / satyam etat tvayā vīra pāṇḍaveṣu durātmasu // 3.243.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nihateṣu naraśreṣṭha prāpte cāpi mahākratau / rājasūye punar vīra tvaṃ māṃ saṃvardhayiṣyasi // 3.243.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā mahāprājñaḥ karṇam āśliṣya bhārata / rājasūyaṃ kratuśreṣṭhaṃ cintayām āsa kauravaḥ // 3.243.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bravīt suhṛdaś cāpi pārśvasthān nṛpasattamaḥ / kadā tu taṃ kratuvaraṃ rājasūyaṃ mahādhanam // 3.243.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nihatya pāṇḍavān sarvān āhariṣyāmi kauravāḥ // 3.243.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam abravīt tadā karṇaḥ śṛṇu me rājakuñjara / pādau na dhāvaye tāvad yāvan na nihato 'rjunaḥ // 3.243.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athotkruṣṭaṃ maheṣvāsair dhārtarāṣṭrair mahārathaiḥ / pratijñāte phalgunasya vadhe karṇena saṃyuge // 3.243.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) vijitāṃś cāpy amanyanta pāṇḍavān dhṛtarāṣṭrajāḥ // 3.243.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) duryodhano 'pi rājendra visṛjya narapuṃgavān / praviveśa gṛhaṃ śrīmān yathā caitrarathaṃ prabhuḥ // 3.243.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'pi sarve maheṣvāsā jagmur veśmāni bhārata // 3.243.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pāṇḍavāś ca maheṣvāsā dūtavākyapracoditāḥ / cintayantas tam evārthaṃ nālabhanta sukhaṃ kva cit // 3.243.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyaś ca cārai rājendra pravṛttir upapāditā / pratijñā sūtaputrasya vijayasya vadhaṃ prati // 3.243.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etac chrutvā dharmasutaḥ samudvigno narādhipa / abhedyakavacaṃ matvā karṇam adbhutavikramam // 3.243.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) anusmaraṃś ca saṃkleśān na śāntim upayāti saḥ // 3.243.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya cintāparītasya buddhir jajñe mahātmanaḥ / bahuvyālamṛgākīrṇaṃ tyaktuṃ dvaitavanaṃ vanam // 3.243.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭro 'pi nṛpatiḥ praśaśāsa vasuṃdharām / bhrātṛbhiḥ sahito vīrair bhīṣmadroṇakṛpais tathā // 3.243.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃgamya sūtaputreṇa karṇenāhavaśobhinā / duryodhanaḥ priye nityaṃ vartamāno mahīpatiḥ // 3.243.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjayām āsa viprendrān kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ // 3.243.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhrātṝṇāṃ ca priyaṃ rājan sa cakāra paraṃtapaḥ / niścitya manasā vīro dattabhuktaphalaṃ dhanam // 3.243.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaṃ mocayitvā pāṇḍuputrā mahābalāḥ / kim akārṣur vane tasmiṃs tan mamākhyātum arhasi // 3.244.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śayānaṃ kaunteyaṃ rātrau dvaitavane mṛgāḥ / svapnānte darśayām āsur bāṣpakaṇṭhā yudhiṣṭhiram // 3.244.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tān abravīt sa rājendro vepamānān kṛtāñjalīn / brūta yad vaktukāmāḥ stha ke bhavantaḥ kim iṣyate // 3.244.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktāḥ pāṇḍavena kaunteyena yaśasvinā / pratyabruvan mṛgās tatra hataśeṣā yudhiṣṭhiram // 3.244.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vayaṃ mṛgā dvaitavane hataśiṣṭāḥ sma bhārata / notsīdema mahārāja kriyatāṃ vāsaparyayaḥ // 3.244.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhavanto bhrātaraḥ śūrāḥ sarva evāstrakovidāḥ / kulāny alpāvaśiṣṭāni kṛtavanto vanaukasām // 3.244.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bījabhūtā vayaṃ ke cid avaśiṣṭā mahāmate / vivardhemahi rājendra prasādāt te yudhiṣṭhira // 3.244.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān vepamānān vitrastān bījamātrāvaśeṣitān / mṛgān dṛṣṭvā suduḥkhārto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 3.244.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃs tathety abravīd rājā sarvabhūtahite rataḥ / tathyaṃ bhavanto bruvate kariṣyāmi ca tat tathā // 3.244.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ity evaṃ pratibuddhaḥ sa rātryante rājasattamaḥ / abravīt sahitān bhrātṝn dayāpanno mṛgān prati // 3.244.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ukto rātrau mṛgair asmi svapnānte hataśeṣitaiḥ / tanubhūtāḥ sma bhadraṃ te dayā naḥ kriyatām iti // 3.244.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te satyam āhuḥ kartavyā dayāsmābhir vanaukasām / sāṣṭamāsaṃ hi no varṣaṃ yad enān upayuñjmahe // 3.244.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) punar bahumṛgaṃ ramyaṃ kāmyakaṃ kānanottamam / marubhūmeḥ śiraḥ khyātaṃ tṛṇabindusaraḥ prati // 3.244.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatremā vasatīḥ śiṣṭā viharanto ramemahi // 3.244.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas te pāṇḍavāḥ śīghraṃ prayayur dharmakovidāḥ / brāhmaṇaiḥ sahitā rājan ye ca tatra sahoṣitāḥ // 3.244.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasenādibhiś caiva preṣyair anugatās tadā // 3.244.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) te yātvānusṛtair mārgaiḥ svannaiḥ śucijalānvitaiḥ / dadṛśuḥ kāmyakaṃ puṇyam āśramaṃ tāpasāyutam // 3.244.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viviśus te sma kauravyā vṛtā viprarṣabhais tadā / tad vanaṃ bharataśreṣṭhāḥ svargaṃ sukṛtino yathā // 3.244.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vane nivasatāṃ teṣāṃ pāṇḍavānāṃ mahātmanām / varṣāṇy ekādaśātīyuḥ kṛcchreṇa bharatarṣabha // 3.245.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalamūlāśanās te hi sukhārhā duḥkham uttamam / prāptakālam anudhyāntaḥ sehur uttamapūruṣāḥ // 3.245.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tu rājarṣir ātmakarmāparādhajam / cintayan sa mahābāhur bhrātṝṇāṃ duḥkham uttamam // 3.245.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na suṣvāpa sukhaṃ rājā hṛdi śalyair ivārpitaiḥ / daurātmyam anupaśyaṃs tat kāle dyūtodbhavasya hi // 3.245.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃsmaran paruṣā vācaḥ sūtaputrasya pāṇḍavaḥ / niḥśvāsaparamo dīno bibhrat kopaviṣaṃ mahat // 3.245.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjuno yamajau cobhau draupadī ca yaśasvinī / sa ca bhīmo mahātejāḥ sarveṣām uttamo balī // 3.245.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiram udīkṣantaḥ sehur duḥkham anuttamam // 3.245.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) avaśiṣṭam alpakālaṃ manvānāḥ puruṣarṣabhāḥ / vapur anyad ivākārṣur utsāhāmarṣaceṣṭitaiḥ // 3.245.7 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kasya cit tv atha kālasya vyāsaḥ satyavatīsutaḥ / ājagāma mahāyogī pāṇḍavān avalokakaḥ // 3.245.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āgatam abhiprekṣya kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / pratyudgamya mahātmānaṃ pratyagṛhṇād yathāvidhi // 3.245.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āsīnam upāsīnaḥ śuśrūṣur niyatendriyaḥ / toṣayan praṇipātena vyāsaṃ pāṇḍavanandanaḥ // 3.245.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān avekṣya kṛśān pautrān vane vanyena jīvataḥ / maharṣir anukampārtham abravīd bāṣpagadgadam // 3.245.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhira mahābāho śṛṇu dharmabhṛtāṃ vara / nātaptatapasaḥ putra prāpnuvanti mahat sukham // 3.245.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhaduḥkhe hi puruṣaḥ paryāyeṇopasevate / nātyantam asukhaṃ kaś cit prāpnoti puruṣarṣabha // 3.245.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prajñāvāṃs tv eva puruṣaḥ saṃyuktaḥ parayā dhiyā / udayāstamayajño hi na śocati na hṛṣyati // 3.245.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sukham āpatitaṃ seved duḥkham āpatitaṃ sahet / kālaprāptam upāsīta sasyānām iva karṣakaḥ // 3.245.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapaso hi paraṃ nāsti tapasā vindate mahat / nāsādhyaṃ tapasaḥ kiṃ cid iti budhyasva bhārata // 3.245.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyam ārjavam akrodhaḥ saṃvibhāgo damaḥ śamaḥ / anasūyāvihiṃsā ca śaucam indriyasaṃyamaḥ // 3.245.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhanāni mahārāja narāṇāṃ puṇyakarmaṇām // 3.245.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adharmarucayo mūḍhās tiryaggatiparāyaṇāḥ / kṛcchrāṃ yonim anuprāpya na sukhaṃ vindate janāḥ // 3.245.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha yat kriyate karma tat paratropabhujyate / tasmāc charīraṃ yuñjīta tapasā niyamena ca // 3.245.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yathāśakti prayacchec ca saṃpūjyābhipraṇamya ca / kāle pātre ca hṛṣṭātmā rājan vigatamatsaraḥ // 3.245.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyavādī labhetāyur anāyāsam athārjavī / akrodhano 'nasūyaś ca nirvṛtiṃ labhate parām // 3.245.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāntaḥ śamaparaḥ śaśvat parikleśaṃ na vindati / na ca tapyati dāntātmā dṛṣṭvā paragatāṃ śriyam // 3.245.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvibhaktā ca dātā ca bhogavān sukhavān naraḥ / bhavaty ahiṃsakaś caiva paramārogyam aśnute // 3.245.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānyān mānayitā janma kule mahati vindati / vyasanair na tu saṃyogaṃ prāpnoti vijitendriyaḥ // 3.245.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śubhānuśayabuddhir hi saṃyuktaḥ kāladharmaṇā / prādurbhavati tadyogāt kalyāṇamatir eva saḥ // 3.245.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavan dānadharmāṇāṃ tapaso vā mahāmune / kiṃ svid bahuguṇaṃ pretya kiṃ vā duṣkaram ucyate // 3.245.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānān na duṣkarataraṃ pṛthivyām asti kiṃ cana / arthe hi mahatī tṛṣṇā sa ca duḥkhena labhyate // 3.245.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) parityajya priyān prāṇān dhanārthaṃ hi mahāhavam / praviśanti narā vīrāḥ samudram aṭavīṃ tathā // 3.245.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣigorakṣyam ity eke pratipadyanti mānavāḥ / puruṣāḥ preṣyatām eke nirgacchanti dhanārthinaḥ // 3.245.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya duḥkhārjitasyaivaṃ parityāgaḥ suduṣkaraḥ / na duṣkarataraṃ dānāt tasmād dānaṃ mataṃ mama // 3.245.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśeṣas tv atra vijñeyo nyāyenopārjitaṃ dhanam / pātre deśe ca kāle ca sādhubhyaḥ pratipādayet // 3.245.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyāyasamupāttena dānadharmo dhanena yaḥ / kriyate na sa kartāraṃ trāyate mahato bhayāt // 3.245.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pātre dānaṃ svalpam api kāle dattaṃ yudhiṣṭhira / manasā suviśuddhena pretyānantaphalaṃ smṛtam // 3.245.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam / vrīhidroṇaparityāgād yat phalaṃ prāpa mudgalaḥ // 3.245.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vrīhidroṇaḥ parityaktaḥ kathaṃ tena mahātmanā / kasmai dattaś ca bhagavan vidhinā kena cāttha me // 3.246.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pratyakṣadharmā bhagavān yasya tuṣṭo hi karmabhiḥ / saphalaṃ tasya janmāhaṃ manye saddharmacāriṇaḥ // 3.246.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śiloñchavṛttir dharmātmā mudgalaḥ saṃśitavrataḥ / āsīd rājan kurukṣetre satyavāg anasūyakaḥ // 3.246.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atithivratī kriyāvāṃś ca kāpotīṃ vṛttim āsthitaḥ / satram iṣṭīkṛtaṃ nāma samupāste mahātapāḥ // 3.246.4 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) saputradāro hi muniḥ pakṣāhāro babhūva saḥ / kapotavṛttyā pakṣeṇa vrīhidroṇam upārjayat // 3.246.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) darśaṃ ca paurṇamāsaṃ ca kurvan vigatamatsaraḥ / devatātithiśeṣeṇa kurute dehayāpanam // 3.246.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyendraḥ sahito devaiḥ sākṣāt tribhuvaneśvaraḥ / pratyagṛhṇān mahārāja bhāgaṃ parvaṇi parvaṇi // 3.246.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa parvakālaṃ kṛtvā tu munivṛttyā samanvitaḥ / atithibhyo dadāv annaṃ prahṛṣṭenāntarātmanā // 3.246.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vrīhidroṇasya tadaho dadato 'nnaṃ mahātmanaḥ / śiṣṭaṃ mātsaryahīnasya vardhaty atithidarśanāt // 3.246.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tac chatāny api bhuñjanti brāhmaṇānāṃ manīṣiṇām / munes tyāgaviśuddhyā tu tadannaṃ vṛddhim ṛcchati // 3.246.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tu śuśrāva dharmiṣṭhaṃ mudgalaṃ saṃśitavratam / durvāsā nṛpa digvāsās tam athābhyājagāma ha // 3.246.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bibhrac cāniyataṃ veṣam unmatta iva pāṇḍava / vikacaḥ paruṣā vāco vyāharan vividhā muniḥ // 3.246.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhigamyātha taṃ vipram uvāca munisattamaḥ / annārthinam anuprāptaṃ viddhi māṃ munisattama // 3.246.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svāgataṃ te 'stv iti muniṃ mudgalaḥ pratyabhāṣata / pādyam ācamanīyaṃ ca prativedyānnam uttamam // 3.246.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prādāt sa tapasopāttaṃ kṣudhitāyātithivratī / unmattāya parāṃ śraddhām āsthāya sa dhṛtavrataḥ // 3.246.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tadannaṃ rasavat sa eva kṣudhayānvitaḥ / bubhuje kṛtsnam unmattaḥ prādāt tasmai ca mudgalaḥ // 3.246.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhuktvā cānnaṃ tataḥ sarvam ucchiṣṭenātmanas tataḥ / athānulilipe 'ṅgāni jagāma ca yathāgatam // 3.246.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ dvitīye saṃprāpte parvakāle manīṣiṇaḥ / āgamya bubhuje sarvam annam uñchopajīvinaḥ // 3.246.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nirāhāras tu sa munir uñcham ārjayate punaḥ / na cainaṃ vikriyāṃ netum aśakan mudgalaṃ kṣudhā // 3.246.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na krodho na ca mātsaryaṃ nāvamāno na saṃbhramaḥ / saputradāram uñchantam āviveśa dvijottamam // 3.246.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tam uñchadharmāṇaṃ durvāsā munisattamam / upatasthe yathākālaṃ ṣaṭkṛtvaḥ kṛtaniścayaḥ // 3.246.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāsya mānasaṃ kiṃ cid vikāraṃ dadṛśe muniḥ / śuddhasattvasya śuddhaṃ sa dadṛśe nirmalaṃ manaḥ // 3.246.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca tataḥ prītaḥ sa munir mudgalaṃ tadā / tvatsamo nāsti loke 'smin dātā mātsaryavarjitaḥ // 3.246.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣud dharmasaṃjñāṃ praṇudaty ādatte dhairyam eva ca / viṣayānusāriṇī jihvā karṣaty eva rasān prati // 3.246.24 upagīti (12, 15, 12, 15) āhāraprabhavāḥ prāṇā mano durnigrahaṃ calam / manasaś cendriyāṇāṃ cāpy aikāgryaṃ niścitaṃ tapaḥ // 3.246.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrameṇopārjitaṃ tyaktuṃ duḥkhaṃ śuddhena cetasā / tat sarvaṃ bhavatā sādho yathāvad upapāditam // 3.246.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prītāḥ smo 'nugṛhītāś ca sametya bhavatā saha / indriyābhijayo dhairyaṃ saṃvibhāgo damaḥ śamaḥ // 3.246.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dayā satyaṃ ca dharmaś ca tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam / jitās te karmabhir lokāḥ prāpto 'si paramāṃ gatim // 3.246.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho dānaṃ vighuṣṭaṃ te sumahat svargavāsibhiḥ / saśarīro bhavān gantā svargaṃ sucaritavrata // 3.246.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ vadatas tasya tadā durvāsaso muneḥ / devadūto vimānena mudgalaṃ pratyupasthitaḥ // 3.246.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haṃsasārasayuktena kiṅkiṇījālamālinā / kāmagena vicitreṇa divyagandhavatā tathā // 3.246.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca cainaṃ viprarṣiṃ vimānaṃ karmabhir jitam / samupāroha saṃsiddhiṃ prāpto 'si paramāṃ mune // 3.246.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam evaṃvādinam ṛṣir devadūtam uvāca ha / icchāmi bhavatā proktān guṇān svarganivāsinām // 3.246.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ke guṇās tatra vasatāṃ kiṃ tapaḥ kaś ca niścayaḥ / svarge svargasukhaṃ kiṃ ca doṣo vā devadūtaka // 3.246.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) satāṃ saptapadaṃ mitram āhuḥ santaḥ kulocitāḥ / mitratāṃ ca puraskṛtya pṛcchāmi tvām ahaṃ vibho // 3.246.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad atra tathyaṃ pathyaṃ ca tad bravīhy avicārayan / śrutvā tathā kariṣyāmi vyavasāyaṃ girā tava // 3.246.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) maharṣe 'kāryabuddhis tvaṃ yaḥ svargasukham uttamam / saṃprāptaṃ bahu mantavyaṃ vimṛśasy abudho yathā // 3.247.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upariṣṭād asau loko yo 'yaṃ svar iti saṃjñitaḥ / ūrdhvagaḥ satpathaḥ śaśvad devayānacaro mune // 3.247.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātaptatapasaḥ puṃso nāmahāyajñayājinaḥ / nānṛtā nāstikāś caiva tatra gacchanti mudgala // 3.247.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmātmāno jitātmānaḥ śāntā dāntā vimatsarāḥ / dānadharmaratāḥ puṃsaḥ śūrāś cāhatalakṣaṇāḥ // 3.247.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra gacchanti karmāgryaṃ kṛtvā śamadamātmakam / lokān puṇyakṛtāṃ brahman sadbhir āsevitān nṛbhiḥ // 3.247.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devāḥ sādhyās tathā viśve marutaś ca maharṣibhiḥ / yāmā dhāmāś ca maudgalya gandharvāpsarasas tathā // 3.247.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣāṃ devanikāyānāṃ pṛthak pṛthag anekaśaḥ / bhāsvantaḥ kāmasaṃpannā lokās tejomayāḥ śubhāḥ // 3.247.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayastriṃśat sahasrāṇi yojanānāṃ hiraṇmayaḥ / meruḥ parvatarāḍ yatra devodyānāni mudgala // 3.247.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nandanādīni puṇyāni vihārāḥ puṇyakarmaṇām / na kṣutpipāse na glānir na śītoṣṇabhayaṃ tathā // 3.247.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bībhatsam aśubhaṃ vāpi rogā vā tatra ke cana / manojñāḥ sarvato gandhāḥ sukhasparśāś ca sarvaśaḥ // 3.247.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śabdāḥ śrutimanogrāhyāḥ sarvatas tatra vai mune / na śoko na jarā tatra nāyāsaparidevane // 3.247.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īdṛśaḥ sa mune lokaḥ svakarmaphalahetukaḥ / sukṛtais tatra puruṣāḥ saṃbhavanty ātmakarmabhiḥ // 3.247.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taijasāni śarīrāṇi bhavanty atropapadyatām / karmajāny eva maudgalya na mātṛpitṛjāny uta // 3.247.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca svedo na daurgandhyaṃ purīṣaṃ mūtram eva ca / teṣāṃ na ca rajo vastraṃ bādhate tatra vai mune // 3.247.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mlāyanti srajas teṣāṃ divyagandhā manoramāḥ / paryuhyante vimānaiś ca brahmann evaṃvidhāś ca te // 3.247.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īrṣyāśokaklamāpetā mohamātsaryavarjitāḥ / sukhaṃ svargajitas tatra vartayanti mahāmune // 3.247.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tathāvidhānāṃ tu lokānāṃ munipuṃgava / upary upari śakrasya lokā divyaguṇānvitāḥ // 3.247.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purastād brahmaṇas tatra lokās tejomayāḥ śubhāḥ / yatra yānty ṛṣayo brahman pūtāḥ svaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ // 3.247.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛbhavo nāma tatrānye devānām api devatāḥ / teṣāṃ lokāḥ paratare tān yajantīha devatāḥ // 3.247.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) svayaṃprabhās te bhāsvanto lokāḥ kāmadughāḥ pare / na teṣāṃ strīkṛtas tāpo na lokaiśvaryamatsaraḥ // 3.247.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na vartayanty āhutibhis te nāpy amṛtabhojanāḥ / tathā divyaśarīrās te na ca vigrahamūrtayaḥ // 3.247.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na sukhe sukhakāmāś ca devadevāḥ sanātanāḥ / na kalpaparivarteṣu parivartanti te tathā // 3.247.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarā mṛtyuḥ kutas teṣāṃ harṣaḥ prītiḥ sukhaṃ na ca / na duḥkhaṃ na sukhaṃ cāpi rāgadveṣau kuto mune // 3.247.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devānām api maudgalya kāṅkṣitā sā gatiḥ parā / duṣprāpā paramā siddhir agamyā kāmagocaraiḥ // 3.247.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayastriṃśad ime lokāḥ śeṣā lokā manīṣibhiḥ / gamyante niyamaiḥ śreṣṭhair dānair vā vidhipūrvakaiḥ // 3.247.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) seyaṃ dānakṛtā vyuṣṭir atra prāptā sukhāvahā / tāṃ bhuṅkṣva sukṛtair labdhāṃ tapasā dyotitaprabhaḥ // 3.247.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat svargasukhaṃ vipra lokā nānāvidhās tathā / guṇāḥ svargasya proktās te doṣān api nibodha me // 3.247.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) kṛtasya karmaṇas tatra bhujyate yat phalaṃ divi / na cānyat kriyate karma mūlacchedena bhujyate // 3.247.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'tra doṣo mama matas tasyānte patanaṃ ca yat / sukhavyāptamanaskānāṃ patanaṃ yac ca mudgala // 3.247.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asaṃtoṣaḥ parītāpo dṛṣṭvā dīptatarāḥ śriyaḥ / yad bhavaty avare sthāne sthitānāṃ tac ca duṣkaram // 3.247.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjñāmohaś ca patatāṃ rajasā ca pradharṣaṇam / pramlāneṣu ca mālyeṣu tataḥ pipatiṣor bhayam // 3.247.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ā brahmabhavanād ete doṣā maudgalya dāruṇāḥ / nākaloke sukṛtināṃ guṇās tv ayutaśo nṛṇām // 3.247.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ayaṃ tv anyo guṇaḥ śreṣṭhaś cyutānāṃ svargato mune / śubhānuśayayogena manuṣyeṣūpajāyate // 3.247.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpi sumahābhāgaḥ sukhabhāg abhijāyate / na cet saṃbudhyate tatra gacchaty adhamatāṃ tataḥ // 3.247.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha yat kriyate karma tat paratropabhujyate / karmabhūmir iyaṃ brahman phalabhūmir asau matā // 3.247.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat te sarvam ākhyātaṃ yan māṃ pṛcchasi mudgala / tavānukampayā sādho sādhu gacchāma māciram // 3.247.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu maudgalyo vākyaṃ vimamṛśe dhiyā / vimṛśya ca muniśreṣṭho devadūtam uvāca ha // 3.247.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadūta namas te 'stu gaccha tāta yathāsukham / mahādoṣeṇa me kāryaṃ na svargeṇa sukhena vā // 3.247.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patanaṃ tan mahad duḥkhaṃ paritāpaḥ sudāruṇaḥ / svargabhājaś cyavantīha tasmāt svargaṃ na kāmaye // 3.247.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra gatvā na śocanti na vyathanti calanti vā / tad ahaṃ sthānam atyantaṃ mārgayiṣyāmi kevalam // 3.247.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā sa munir vākyaṃ devadūtaṃ visṛjya tam / śiloñchavṛttim utsṛjya śamam ātiṣṭhad uttamam // 3.247.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tulyanindāstutir bhūtvā samaloṣṭāśmakāñcanaḥ / jñānayogena śuddhena dhyānanityo babhūva ha // 3.247.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhyānayogād balaṃ labdhvā prāpya carddhim anuttamām / jagāma śāśvatīṃ siddhiṃ parāṃ nirvāṇalakṣaṇām // 3.247.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tvam api kaunteya na śokaṃ kartum arhasi / rājyāt sphītāt paribhraṣṭas tapasā tad avāpsyasi // 3.247.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhasyānantaraṃ duḥkhaṃ duḥkhasyānantaraṃ sukham / paryāyeṇopavartante naraṃ nemim arā iva // 3.247.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ prāpsyasy amitavikrama / varṣāt trayodaśād ūrdhvaṃ vyetu te mānaso jvaraḥ // 3.247.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā sa bhagavān vyāsaḥ pāṇḍavanandanam / jagāma tapase dhīmān punar evāśramaṃ prati // 3.247.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmin bahumṛge 'raṇye ramamāṇā mahārathāḥ / kāmyake bharataśreṣṭhā vijahrus te yathāmarāḥ // 3.248.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prekṣamāṇā bahuvidhān vanoddeśān samantataḥ / yathartukālaramyāś ca vanarājīḥ supuṣpitāḥ // 3.248.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍavā mṛgayāśīlāś carantas tan mahāvanam / vijahrur indrapratimāḥ kaṃ cit kālam ariṃdamāḥ // 3.248.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatas te yaugapadyena yayuḥ sarve caturdiśam / mṛgayāṃ puruṣavyāghrā brāhmaṇārthe paraṃtapāḥ // 3.248.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadīm āśrame nyasya tṛṇabindor anujñayā / maharṣer dīptatapaso dhaumyasya ca purodhasaḥ // 3.248.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas tu rājā sindhūnāṃ vārddhakṣatrir mahāyaśāḥ / vivāhakāmaḥ śālveyān prayātaḥ so 'bhavat tadā // 3.248.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) mahatā paribarheṇa rājayogyena saṃvṛtaḥ / rājabhir bahubhiḥ sārdham upāyāt kāmyakaṃ ca saḥ // 3.248.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpaśyat priyāṃ bhāryāṃ pāṇḍavānāṃ yaśasvinīm / tiṣṭhantīm āśramadvāri draupadīṃ nirjane vane // 3.248.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhrājamānāṃ vapuṣā bibhratīṃ rūpam uttamam / bhrājayantīṃ vanoddeśaṃ nīlābhram iva vidyutam // 3.248.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) apsarā devakanyā vā māyā vā devanirmitā / iti kṛtvāñjaliṃ sarve dadṛśus tām aninditām // 3.248.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rājā sindhūnāṃ vārddhakṣatrir jayadrathaḥ / vismitas tām anindyāṅgīṃ dṛṣṭvāsīd dhṛṣṭamānasaḥ // 3.248.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa koṭikāśyaṃ rājānam abravīt kāmamohitaḥ / kasya tv eṣānavadyāṅgī yadi vāpi na mānuṣī // 3.248.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vivāhārtho na me kaś cid imāṃ dṛṣṭvātisundarīm / etām evāham ādāya gamiṣyāmi svam ālayam // 3.248.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha jānīhi saumyaināṃ kasya kā ca kuto 'pi vā / kimartham āgatā subhrūr idaṃ kaṇṭakitaṃ vanam // 3.248.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api nāma varārohā mām eṣā lokasundarī / bhajed adyāyatāpāṅgī sudatī tanumadhyamā // 3.248.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apy ahaṃ kṛtakāmaḥ syām imāṃ prāpya varastriyam / gaccha jānīhi ko nv asyā nātha ity eva koṭika // 3.248.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa koṭikāśyas tac chrutvā rathāt praskandya kuṇḍalī / upetya papraccha tadā kroṣṭā vyāghravadhūm iva // 3.248.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) kā tvaṃ kadambasya vinamya śākhām; ekāśrame tiṣṭhasi śobhamānā / dedīpyamānāgniśikheva naktaṃ; dodhūyamānā pavanena subhrūḥ // 3.249.1 indravajrā [11: ttjgg] atīva rūpeṇa samanvitā tvaṃ; na cāpy araṇyeṣu bibheṣi kiṃ nu / devī nu yakṣī yadi dānavī vā; varāpsarā daityavarāṅganā vā // 3.249.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vapuṣmatī voragarājakanyā; vanecarī vā kṣaṇadācarastrī / yady eva rājño varuṇasya patnī; yamasya somasya dhaneśvarasya // 3.249.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dhātur vidhātuḥ savitur vibhor vā; śakrasya vā tvaṃ sadanāt prapannā / na hy eva naḥ pṛcchasi ye vayaṃ sma; na cāpi jānīma taveha nātham // 3.249.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vayaṃ hi mānaṃ tava vardhayantaḥ; pṛcchāma bhadre prabhavaṃ prabhuṃ ca / ācakṣva bandhūṃś ca patiṃ kulaṃ ca; tattvena yac ceha karoṣi kāryam // 3.249.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ahaṃ tu rājñaḥ surathasya putro; yaṃ koṭikāśyeti vidur manuṣyāḥ / asau tu yas tiṣṭhati kāñcanāṅge; rathe huto 'gniś cayane yathaiva // 3.249.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] trigartarājaḥ kamalāyatākṣi; kṣemaṃkaro nāma sa eṣa vīraḥ // 3.249.6.2 ajñātasamavṛtta [6: sj] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) asmāt paras tv eṣa mahādhanuṣmān; putraḥ kuṇindādhipater variṣṭhaḥ / nirīkṣate tvāṃ vipulāyatāṃsaḥ; suvismitaḥ parvatavāsanityaḥ // 3.249.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] asau tu yaḥ puṣkariṇīsamīpe; śyāmo yuvā tiṣṭhati darśanīyaḥ / ikṣvākurājñaḥ subalasya putraḥ; sa eṣa hantā dviṣatāṃ sugātri // 3.249.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yasyānuyātraṃ dhvajinaḥ prayānti; sauvīrakā dvādaśa rājaputrāḥ / śoṇāśvayukteṣu ratheṣu sarve; makheṣu dīptā iva havyavāhāḥ // 3.249.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] aṅgārakaḥ kuñjaraguptakaś ca; śatruṃjayaḥ saṃjayasupravṛddhau / prabhaṃkaro 'tha bhramaro raviś ca; śūraḥ pratāpaḥ kuharaś ca nāma // 3.249.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yaṃ ṣaṭsahasrā rathino 'nuyānti; nāgā hayāś caiva padātinaś ca / jayadratho nāma yadi śrutas te; sauvīrarājaḥ subhage sa eṣaḥ // 3.249.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasyāpare bhrātaro 'dīnasattvā; balāhakānīkavidāraṇādhyāḥ / sauvīravīrāḥ pravarā yuvāno; rājānam ete balino 'nuyānti // 3.249.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] etaiḥ sahāyair upayāti rājā; marudgaṇair indra ivābhiguptaḥ / ajānatāṃ khyāpaya naḥ sukeśi; kasyāsi bhāryā duhitā ca kasya // 3.249.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athābravīd draupadī rājaputrī; pṛṣṭā śibīnāṃ pravareṇa tena / avekṣya mandaṃ pravimucya śākhāṃ; saṃgṛhṇatī kauśikam uttarīyam // 3.250.1 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] buddhyābhijānāmi narendraputra; na mādṛśī tvām abhibhāṣṭum arhā / na tveha vaktāsti taveha vākyam; anyo naro vāpy atha vāpi nārī // 3.250.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ekā hy ahaṃ saṃprati tena vācaṃ; dadāni vai bhadra nibodha cedam / ahaṃ hy araṇye katham ekam ekā; tvām ālapeyaṃ niratā svadharme // 3.250.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] jānāmi ca tvāṃ surathasya putraṃ; yaṃ koṭikāśyeti vidur manuṣyāḥ / tasmād ahaṃ śaibya tathaiva tubhyam; ākhyāmi bandhūn prati tan nibodha // 3.250.4 indravajrā [11: ttjgg] apatyam asmi drupadasya rājñaḥ; kṛṣṇeti māṃ śaibya vidur manuṣyāḥ / sāhaṃ vṛṇe pañca janān patitve; ye khāṇḍavaprasthagatāḥ śrutās te // 3.250.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yudhiṣṭhiro bhīmasenārjunau ca; mādryāś ca putrau puruṣapravīrau / te māṃ niveśyeha diśaś catasro; vibhajya pārthā mṛgayāṃ prayātāḥ // 3.250.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prācīṃ rājā dakṣiṇāṃ bhīmaseno; jayaḥ pratīcīṃ yamajāv udīcīm / manye tu teṣāṃ rathasattamānāṃ; kālo 'bhitaḥ prāpta ihopayātum // 3.250.7 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃmānitā yāsyatha tair yatheṣṭaṃ; vimucya vāhān avagāhayadhvam / priyātithir dharmasuto mahātmā; prīto bhaviṣyaty abhivīkṣya yuṣmān // 3.250.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] etāvad uktvā drupadātmajā sā; śaibyātmajaṃ candramukhī pratītā / viveśa tāṃ parṇakuṭīṃ praśastāṃ; saṃcintya teṣām atithisvadharmam // 3.250.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athāsīneṣu sarveṣu teṣu rājasu bhārata / koṭikāśyavacaḥ śrutvā śaibyaṃ sauvīrako 'bravīt // 3.251.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā vācaṃ vyāharantyām asyāṃ me ramate manaḥ / sīmantinīnāṃ mukhyāyāṃ vinivṛttaḥ kathaṃ bhavān // 3.251.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) etāṃ dṛṣṭvā striyo me 'nyā yathā śākhāmṛgastriyaḥ / pratibhānti mahābāho satyam etad bravīmi te // 3.251.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśanād eva hi manas tayā me 'pahṛtaṃ bhṛśam / tāṃ samācakṣva kalyāṇīṃ yadi syāc chaibya mānuṣī // 3.251.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) eṣā vai draupadī kṛṣṇā rājaputrī yaśasvinī / pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ mahiṣī saṃmatā bhṛśam // 3.251.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣāṃ caiva pārthānāṃ priyā bahumatā satī / tayā sametya sauvīra suvīrān susukhī vraja // 3.251.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca paśyāmo draupadīm iti / patiḥ sauvīrasindhūnāṃ duṣṭabhāvo jayadrathaḥ // 3.251.7 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sa praviśyāśramaṃ śūnyaṃ siṃhagoṣṭhaṃ vṛko yathā / ātmanā saptamaḥ kṛṣṇām idaṃ vacanam abravīt // 3.251.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśalaṃ te varārohe bhartāras te 'py anāmayāḥ / yeṣāṃ kuśalakāmāsi te 'pi kaccid anāmayāḥ // 3.251.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kauravyaḥ kuśalī rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / ahaṃ ca bhrātaraś cāsya yāṃś cānyān paripṛcchasi // 3.251.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādyaṃ pratigṛhāṇedam āsanaṃ ca nṛpātmaja / mṛgān pañcāśataṃ caiva prātarāśaṃ dadāni te // 3.251.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiṇeyān pṛṣatān nyaṅkūn hariṇāñ śarabhāñ śaśān / ṛśyān rurūñ śambarāṃś ca gavayāṃś ca mṛgān bahūn // 3.251.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) varāhān mahiṣāṃś caiva yāś cānyā mṛgajātayaḥ / pradāsyati svayaṃ tubhyaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 3.251.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśalaṃ prātarāśasya sarvā me 'pacitiḥ kṛtā / ehi me ratham āroha sukham āpnuhi kevalam // 3.251.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gataśrīkāṃś cyutān rājyāt kṛpaṇān gatacetasaḥ / araṇyavāsinaḥ pārthān nānuroddhuṃ tvam arhasi // 3.251.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vai prājñā gataśrīkaṃ bhartāram upayuñjate / yuñjānam anuyuñjīta na śriyaḥ saṃkṣaye vaset // 3.251.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śriyā vihīnā rājyāc ca vinaṣṭāḥ śāśvatīḥ samāḥ / alaṃ te pāṇḍuputrāṇāṃ bhaktyā kleśam upāsitum // 3.251.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhāryā me bhava suśroṇi tyajainān sukham āpnuhi / akhilān sindhusauvīrān avāpnuhi mayā saha // 3.251.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktā sindhurājena vākyaṃ hṛdayakampanam / kṛṣṇā tasmād apākrāmad deśāt sabhrukuṭīmukhī // 3.251.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avamatyāsya tad vākyam ākṣipya ca sumadhyamā / maivam ity abravīt kṛṣṇā lajjasveti ca saindhavam // 3.251.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā kāṅkṣamāṇā bhartṝṇām upayānam aninditā / vilobhayām āsa paraṃ vākyair vākyāni yuñjatī // 3.251.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) saroṣarāgopahatena valgunā; sarāganetreṇa natonnatabhruvā / mukhena visphūrya suvīrarāṣṭrapaṃ; tato 'bravīt taṃ drupadātmajā punaḥ // 3.252.1 vaṃśastha [12: jtjr] yaśasvinas tīkṣṇaviṣān mahārathān; adhikṣipan mūḍha na lajjase katham / mahendrakalpān niratān svakarmasu; sthitān samūheṣv api yakṣarakṣasām // 3.252.2 vaṃśastha [12: jtjr] na kiṃ cid īḍyaṃ pravadanti pāpaṃ; vanecaraṃ vā gṛhamedhinaṃ vā / tapasvinaṃ saṃparipūrṇavidyaṃ; bhaṣanti haivaṃ śvanarāḥ suvīra // 3.252.3 upendravajrā [11: jtjgg] ahaṃ tu manye tava nāsti kaś cid; etādṛśe kṣatriyasaṃniveśe / yas tvādya pātālamukhe patantaṃ; pāṇau gṛhītvā pratisaṃhareta // 3.252.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nāgaṃ prabhinnaṃ girikūṭakalpam; upatyakāṃ haimavatīṃ carantam / daṇḍīva yūthād apasedhase tvaṃ; yo jetum āśaṃsasi dharmarājam // 3.252.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bālyāt prasuptasya mahābalasya; siṃhasya pakṣmāṇi mukhāl lunāsi / padā samāhatya palāyamānaḥ; kruddhaṃ yadā drakṣyasi bhīmasenam // 3.252.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mahābalaṃ ghorataraṃ pravṛddhaṃ; jātaṃ hariṃ parvatakandareṣu / prasuptam ugraṃ prapadena haṃsi; yaḥ kruddham āsetsyasi jiṣṇum ugram // 3.252.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kṛṣṇoragau tīkṣṇaviṣau dvijihvau; mattaḥ padākrāmasi pucchadeśe / yaḥ pāṇḍavābhyāṃ puruṣottamābhyāṃ; jaghanyajābhyāṃ prayuyutsase tvam // 3.252.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathā ca veṇuḥ kadalī nalo vā; phalanty abhāvāya na bhūtaye ''tmanaḥ / tathaiva māṃ taiḥ parirakṣyamāṇām; ādāsyase karkaṭakīva garbham // 3.252.9 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) jānāmi kṛṣṇe viditaṃ mamaitad; yathāvidhās te naradevaputrāḥ / na tv evam etena vibhīṣaṇena; śakyā vayaṃ trāsayituṃ tvayādya // 3.252.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vayaṃ punaḥ saptadaśeṣu kṛṣṇe; kuleṣu sarve 'navameṣu jātāḥ / ṣaḍbhyo guṇebhyo 'bhyadhikā vihīnān; manyāmahe draupadi pāṇḍuputrān // 3.252.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sā kṣipram ātiṣṭha gajaṃ rathaṃ vā; na vākyamātreṇa vayaṃ hi śakyāḥ / āśaṃsa vā tvaṃ kṛpaṇaṃ vadantī; sauvīrarājasya punaḥ prasādam // 3.252.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mahābalā kiṃ tv iha durbaleva; sauvīrarājasya matāham asmi / yāhaṃ pramāthād iha saṃpratītā; sauvīrarājaṃ kṛpaṇaṃ vadeyam // 3.252.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yasyā hi kṛṣṇau padavīṃ caretāṃ; samāsthitāv ekarathe sahāyau / indro 'pi tāṃ nāpaharet kathaṃ cin; manuṣyamātraḥ kṛpaṇaḥ kuto 'nyaḥ // 3.252.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā kirīṭī paravīraghātī; nighnan rathastho dviṣatāṃ manāṃsi / madantare tvaddhvajinīṃ praveṣṭā; kakṣaṃ dahann agnir ivoṣṇageṣu // 3.252.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] janārdanasyānugā vṛṣṇivīrā; maheṣvāsāḥ kekayāś cāpi sarve / ete hi sarve mama rājaputrāḥ; prahṛṣṭarūpāḥ padavīṃ careyuḥ // 3.252.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] maurvīvisṛṣṭāḥ stanayitnughoṣā; gāṇḍīvamuktās tv ativegavantaḥ / hastaṃ samāhatya dhanaṃjayasya; bhīmāḥ śabdaṃ ghorataraṃ nadanti // 3.252.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], indravajrā [11: ttjgg] gāṇḍīvamuktāṃś ca mahāśaraughān; pataṃgasaṃghān iva śīghravegān / saśaṅkhaghoṣaḥ satalatraghoṣo; gāṇḍīvadhanvā muhur udvamaṃś ca // 3.252.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā śarān arpayitā tavorasi; tadā manas te kim ivābhaviṣyat // 3.252.18.2 ajñātasamavṛtta [5: jgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) gadāhastaṃ bhīmam abhidravantaṃ; mādrīputrau saṃpatantau diśaś ca / amarṣajaṃ krodhaviṣaṃ vamantau; dṛṣṭvā ciraṃ tāpam upaiṣyase 'dhama // 3.252.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], indravaṃśā [12: ttjr], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yathā cāhaṃ nāticare kathaṃ cit; patīn mahārhān manasāpi jātu / tenādya satyena vaśīkṛtaṃ tvāṃ; draṣṭāsmi pārthaiḥ parikṛṣyamāṇam // 3.252.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na saṃbhramaṃ gantum ahaṃ hi śakṣye; tvayā nṛśaṃsena vikṛṣyamāṇā / samāgatāhaṃ hi kurupravīraiḥ; punar vanaṃ kāmyakam āgatā ca // 3.252.21 upendravajrā [11: jtjgg] sā tān anuprekṣya viśālanetrā; jighṛkṣamāṇān avabhartsayantī / provāca mā mā spṛśateti bhītā; dhaumyaṃ pracukrośa purohitaṃ sā // 3.252.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] jagrāha tām uttaravastradeśe; jayadrathas taṃ samavākṣipat sā / tayā samākṣiptatanuḥ sa pāpaḥ; papāta śākhīva nikṛttamūlaḥ // 3.252.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pragṛhyamāṇā tu mahājavena; muhur viniḥśvasya ca rājaputrī / sā kṛṣyamāṇā ratham āruroha; dhaumyasya pādāv abhivādya kṛṣṇā // 3.252.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] neyaṃ śakyā tvayā netum avijitya mahārathān / dharmaṃ kṣatrasya paurāṇam avekṣasva jayadratha // 3.252.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣudraṃ kṛtvā phalaṃ pāpaṃ prāpsyasi tvam asaṃśayam / āsādya pāṇḍavān vīrān dharmarājapurogamān // 3.252.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā hriyamāṇāṃ tāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm / anvagacchat tadā dhaumyaḥ padātigaṇamadhyagaḥ // 3.252.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato diśaḥ saṃpravihṛtya pārthā; mṛgān varāhān mahiṣāṃś ca hatvā / dhanurdharāḥ śreṣṭhatamāḥ pṛthivyāṃ; pṛthak carantaḥ sahitā babhūvuḥ // 3.253.1 upendravajrā [11: jtjgg] tato mṛgavyālagaṇānukīrṇaṃ; mahāvanaṃ tad vihagopaghuṣṭam / bhrātṝṃś ca tān abhyavadad yudhiṣṭhiraḥ; śrutvā giro vyāharatāṃ mṛgāṇām // 3.253.2 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ādityadīptāṃ diśam abhyupetya; mṛgadvijāḥ krūram ime vadanti / āyāsam ugraṃ prativedayanto; mahāhavaṃ śatrubhir vāvamānam // 3.253.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kṣipraṃ nivartadhvam alaṃ mṛgair no; mano hi me dūyati dahyate ca / buddhiṃ samācchādya ca me samanyur; uddhūyate prāṇapatiḥ śarīre // 3.253.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saraḥ suparṇena hṛtoragaṃ yathā; rāṣṭraṃ yathārājakam āttalakṣmi / evaṃvidhaṃ me pratibhāti kāmyakaṃ; śauṇḍair yathā pītarasaś ca kumbhaḥ // 3.253.5 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) te saindhavair atyanilaughavegair; mahājavair vājibhir uhyamānāḥ / yuktair bṛhadbhiḥ surathair nṛvīrās; tadāśramāyābhimukhā babhūvuḥ // 3.253.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ tu gomāyur analpaghoṣo; nivartatāṃ vāmam upetya pārśvam / pravyāharat taṃ pravimṛśya rājā; provāca bhīmaṃ ca dhanaṃjayaṃ ca // 3.253.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathā vadaty eṣa vihīnayoniḥ; śālāvṛko vāmam upetya pārśvam / suvyaktam asmān avamanya pāpaiḥ; kṛto 'bhimardaḥ kurubhiḥ prasahya // 3.253.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ity eva te tad vanam āviśanto; mahaty araṇye mṛgayāṃ caritvā / bālām apaśyanta tadā rudantīṃ; dhātreyikāṃ preṣyavadhūṃ priyāyāḥ // 3.253.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tām indrasenas tvarito 'bhisṛtya; rathād avaplutya tato 'bhyadhāvat / provāca caināṃ vacanaṃ narendra; dhātreyikām ārtataras tadānīm // 3.253.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kiṃ rodiṣi tvaṃ patitā dharaṇyāṃ; kiṃ te mukhaṃ śuṣyati dīnavarṇam / kaccin na pāpaiḥ sunṛśaṃsakṛdbhiḥ; pramāthitā draupadī rājaputrī // 3.253.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] anindyarūpā suviśālanetrā; śarīratulyā kurupuṃgavānām // 3.253.11.2 ajñātārdhasamavṛtta [jgg, sy] yady eva devī pṛthivīṃ praviṣṭā; divaṃ prapannāpy atha vā samudram / tasyā gamiṣyanti padaṃ hi pārthās; tathā hi saṃtapyati dharmarājaḥ // 3.253.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ko hīdṛśānām arimardanānāṃ; kleśakṣamāṇām aparājitānām / prāṇaiḥ samām iṣṭatamāṃ jihīrṣed; anuttamaṃ ratnam iva pramūḍhaḥ // 3.253.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na budhyate nāthavatīm ihādya; bahiścaraṃ hṛdayaṃ pāṇḍavānām // 3.253.13.2 ajñātasamavṛtta [5: jgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kasyādya kāyaṃ pratibhidya ghorā; mahīṃ pravekṣyanti śitāḥ śarāgryāḥ / mā tvaṃ śucas tāṃ prati bhīru viddhi; yathādya kṛṣṇā punar eṣyatīti // 3.253.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nihatya sarvān dviṣataḥ samagrān; pārthāḥ sameṣyanty atha yājñasenyā // 3.253.14.2 ajñātasamavṛtta [6: sy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) athābravīc cārumukhaṃ pramṛjya; dhātreyikā sārathim indrasenam / jayadrathenāpahṛtā pramathya; pañcendrakalpān paribhūya kṛṣṇā // 3.253.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tiṣṭhanti vartmāni navāny amūni; vṛkṣāś ca na mlānti tathaiva bhagnāḥ / āvartayadhvaṃ hy anuyāta śīghraṃ; na dūrayātaiva hi rājaputrī // 3.253.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃnahyadhvaṃ sarva evendrakalpā; mahānti cārūṇi ca daṃśanāni / gṛhṇīta cāpāni mahādhanāni; śarāṃś ca śīghraṃ padavīṃ vrajadhvam // 3.253.17 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] purā hi nirbhartsanadaṇḍamohitā; pramūḍhacittā vadanena śuṣyatā / dadāti kasmai cid anarhate tanuṃ; varājyapūrṇām iva bhasmani srucam // 3.253.18 vaṃśastha [12: jtjr] purā tuṣāgnāv iva hūyate haviḥ; purā śmaśāne srag ivāpavidhyate / purā ca somo 'dhvarago 'valihyate; śunā yathā viprajane pramohite // 3.253.19 vaṃśastha [12: jtjr] mahaty araṇye mṛgayāṃ caritvā; purā śṛgālo nalinīṃ vigāhate // 3.253.19.2 ajñātasamavṛtta [5: jgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) mā vaḥ priyāyāḥ sunasaṃ sulocanaṃ; candraprabhācchaṃ vadanaṃ prasannam / spṛśyāc chubhaṃ kaś cid akṛtyakārī; śvā vai puroḍāśam ivopayuṅkṣīt // 3.253.20 indravajrā [11: ttjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) etāni vartmāny anuyāta śīghraṃ; mā vaḥ kālaḥ kṣipram ihātyagād vai // 3.253.20.2 ajñātārdhasamavṛtta [t, tjgg] bhadre tūṣṇīm āssva niyaccha vācaṃ; māsmatsakāśe paruṣāṇy avocaḥ / rājāno vā yadi vā rājaputrā; balena mattā vañcanāṃ prāpnuvanti // 3.253.21 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: jmyj], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] etāvad uktvā prayayur hi śīghraṃ; tāny eva vartmāny anuvartamānāḥ / muhur muhur vyālavad ucchvasanto; jyāṃ vikṣipantaś ca mahādhanurbhyaḥ // 3.253.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'paśyaṃs tasya sainyasya reṇum; uddhūtaṃ vai vājikhurapraṇunnam / padātīnāṃ madhyagataṃ ca dhaumyaṃ; vikrośantaṃ bhīmam abhidraveti // 3.253.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: mtjgl] te sāntvya dhaumyaṃ paridīnasattvāḥ; sukhaṃ bhavān etv iti rājaputrāḥ / śyenā yathaivāmiṣasaṃprayuktā; javena tat sainyam athābhyadhāvan // 3.253.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ mahendropamavikramāṇāṃ; saṃrabdhānāṃ dharṣaṇād yājñasenyāḥ / krodhaḥ prajajvāla jayadrathaṃ ca; dṛṣṭvā priyāṃ tasya rathe sthitāṃ ca // 3.253.25 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] pracukruśuś cāpy atha sindhurājaṃ; vṛkodaraś caiva dhanaṃjayaś ca / yamau ca rājā ca mahādhanurdharās; tato diśaḥ saṃmumuhuḥ pareṣām // 3.253.26 upendravajrā [11: jtjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) tato ghorataraḥ śabdo vane samabhavat tadā / bhīmasenārjunau dṛṣṭvā kṣatriyāṇām amarṣiṇām // 3.254.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ dhvajāgrāṇy abhivīkṣya rājā; svayaṃ durātmā kurupuṃgavānām / jayadratho yājñasenīm uvāca; rathe sthitāṃ bhānumatīṃ hataujāḥ // 3.254.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āyāntīme pañca rathā mahānto; manye ca kṛṣṇe patayas tavaite / sā jānatī khyāpaya naḥ sukeśi; paraṃ paraṃ pāṇḍavānāṃ rathastham // 3.254.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] kiṃ te jñātair mūḍha mahādhanurdharair; anāyuṣyaṃ karma kṛtvātighoram / ete vīrāḥ patayo me sametā; na vaḥ śeṣaḥ kaś cid ihāsti yuddhe // 3.254.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: mtjr] ākhyātavyaṃ tv eva sarvaṃ mumūrṣor; mayā tubhyaṃ pṛṣṭayā dharma eṣaḥ / na me vyathā vidyate tvadbhayaṃ vā; saṃpaśyantyāḥ sānujaṃ dharmarājam // 3.254.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] yasya dhvajāgre nadato mṛdaṅgau; nandopanandau madhurau yuktarūpau / etaṃ svadharmārthaviniścayajñaṃ; sadā janāḥ kṛtyavanto 'nuyānti // 3.254.6 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ya eṣa jāmbūnadaśuddhagauraḥ; pracaṇḍaghoṇas tanur āyatākṣaḥ / etaṃ kuruśreṣṭhatamaṃ vadanti; yudhiṣṭhiraṃ dharmasutaṃ patiṃ me // 3.254.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] apy eṣa śatroḥ śaraṇāgatasya; dadyāt prāṇān dharmacārī nṛvīraḥ / paraihy enaṃ mūḍha javena bhūtaye; tvam ātmanaḥ prāñjalir nyastaśastraḥ // 3.254.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjr], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] athāpy enaṃ paśyasi yaṃ rathasthaṃ; mahābhujaṃ śālam iva pravṛddham / saṃdaṣṭoṣṭhaṃ bhrukuṭīsaṃhatabhruvaṃ; vṛkodaro nāma patir mamaiṣaḥ // 3.254.9 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ājāneyā balinaḥ sādhu dāntā; mahābalāḥ śūram udāvahanti / etasya karmāṇy atimānuṣāṇi; bhīmeti śabdo 'sya gataḥ pṛthivyām // 3.254.10 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nāsyāparāddhāḥ śeṣam ihāpnuvanti; nāpy asya vairaṃ vismarate kadā cit / vairasyāntaṃ saṃvidhāyopayāti; paścāc chāntiṃ na ca gacchaty atīva // 3.254.11 ajñātasamavṛtta [12: tmsj] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) mṛdur vadānyo dhṛtimān yaśasvī; jitendriyo vṛddhasevī nṛvīraḥ / bhrātā ca śiṣyaś ca yudhiṣṭhirasya; dhanaṃjayo nāma patir mamaiṣaḥ // 3.254.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yo vai na kāmān na bhayān na lobhāt; tyajed dharmaṃ na nṛśaṃsaṃ ca kuryāt / sa eṣa vaiśvānaratulyatejāḥ; kuntīsutaḥ śatrusahaḥ pramāthī // 3.254.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yaḥ sarvadharmārthaviniścayajño; bhayārtānāṃ bhayahartā manīṣī / yasyottamaṃ rūpam āhuḥ pṛthivyāṃ; yaṃ pāṇḍavāḥ parirakṣanti sarve // 3.254.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] prāṇair garīyāṃsam anuvrataṃ vai; sa eṣa vīro nakulaḥ patir me / yaḥ khaḍgayodhī laghucitrahasto; mahāṃś ca dhīmān sahadevo 'dvitīyaḥ // 3.254.15 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yasyādya karma drakṣyase mūḍhasattva; śatakrator vā daityasenāsu saṃkhye / śūraḥ kṛtāstro matimān manīṣī; priyaṃkaro dharmasutasya rājñaḥ // 3.254.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyy], ajñātam [12: tmyj], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ya eṣa candrārkasamānatejā; jaghanyajaḥ pāṇḍavānāṃ priyaś ca / buddhyā samo yasya naro na vidyate; vaktā tathā satsu viniścayajñaḥ // 3.254.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], indravaṃśā [12: ttjr], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa eṣa śūro nityam amarṣaṇaś ca; dhīmān prājñaḥ sahadevaḥ patir me / tyajet prāṇān praviśed dhavyavāhaṃ; na tv evaiṣa vyāhared dharmabāhyam // 3.254.18 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: jmsj], śālinī [11: mttgg] sadā manasvī kṣatradharme niviṣṭaḥ; kuntyāḥ prāṇair iṣṭatamo nṛvīraḥ // 3.254.18.2 na kiṃcid adhyavasitam viśīryantīṃ nāvam ivārṇavānte; ratnābhipūrṇāṃ makarasya pṛṣṭhe / senāṃ tavemāṃ hatasarvayodhāṃ; vikṣobhitāṃ drakṣyasi pāṇḍuputraiḥ // 3.254.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], indravajrā [11: ttjgg] ity ete vai kathitāḥ pāṇḍuputrā; yāṃs tvaṃ mohād avamanya pravṛttaḥ / yady etais tvaṃ mucyase 'riṣṭadehaḥ; punarjanma prāpsyase jīva eva // 3.254.20 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] tataḥ pārthāḥ pañca pañcendrakalpās; tyaktvā trastān prāñjalīṃs tān padātīn / rathānīkaṃ śaravarṣāndhakāraṃ; cakruḥ kruddhāḥ sarvataḥ saṃnigṛhya // 3.254.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] saṃtiṣṭhata praharata tūrṇaṃ viparidhāvata / iti sma saindhavo rājā codayām āsa tān nṛpān // 3.255.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato ghorataraḥ śabdo raṇe samabhavat tadā / bhīmārjunayamān dṛṣṭvā sainyānāṃ sayudhiṣṭhirān // 3.255.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śibisindhutrigartānāṃ viṣādaś cāpy ajāyata / tān dṛṣṭvā puruṣavyāghrān vyāghrān iva balotkaṭān // 3.255.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hemacitrasamutsedhāṃ sarvaśaikyāyasīṃ gadām / pragṛhyābhyadravad bhīmaḥ saindhavaṃ kālacoditam // 3.255.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadantaram athāvṛtya koṭikāśyo 'bhyahārayat / mahatā rathavaṃśena parivārya vṛkodaram // 3.255.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaktitomaranārācair vīrabāhupracoditaiḥ / kīryamāṇo 'pi bahubhir na sma bhīmo 'bhyakampata // 3.255.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gajaṃ tu sagajārohaṃ padātīṃś ca caturdaśa / jaghāna gadayā bhīmaḥ saindhavadhvajinīmukhe // 3.255.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthaḥ pañcaśatāñ śūrān pārvatīyān mahārathān / parīpsamānaḥ sauvīraṃ jaghāna dhvajinīmukhe // 3.255.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rājā svayaṃ suvīrāṇāṃ pravarāṇāṃ prahāriṇām / nimeṣamātreṇa śataṃ jaghāna samare tadā // 3.255.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dadṛśe nakulas tatra rathāt praskandya khaḍgadhṛk / śirāṃsi pādarakṣāṇāṃ bījavat pravapan muhuḥ // 3.255.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevas tu saṃyāya rathena gajayodhinaḥ / pātayām āsa nārācair drumebhya iva barhiṇaḥ // 3.255.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas trigartaḥ sadhanur avatīrya mahārathāt / gadayā caturo vāhān rājñas tasya tadāvadhīt // 3.255.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tam abhyāśagataṃ rājā padātiṃ kuntinandanaḥ / ardhacandreṇa bāṇena vivyādhorasi dharmarāṭ // 3.255.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhinnahṛdayo vīro vaktrāc choṇitam udvaman / papātābhimukhaḥ pārthaṃ chinnamūla iva drumaḥ // 3.255.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasenadvitīyas tu rathāt praskandya dharmarāṭ / hatāśvaḥ sahadevasya pratipede mahāratham // 3.255.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulaṃ tv abhisaṃdhāya kṣemaṃkaramahāmukhau / ubhāv ubhayatas tīkṣṇaiḥ śaravarṣair avarṣatām // 3.255.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau śarair abhivarṣantau jīmūtāv iva vārṣikau / ekaikena vipāṭhena jaghne mādravatīsutaḥ // 3.255.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trigartarājaḥ surathas tasyātha rathadhūrgataḥ / ratham ākṣepayām āsa gajena gajayānavit // 3.255.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) nakulas tv apabhīs tasmād rathāc carmāsipāṇimān / udbhrāntaṃ sthānam āsthāya tasthau girir ivācalaḥ // 3.255.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surathas taṃ gajavaraṃ vadhāya nakulasya tu / preṣayām āsa sakrodham abhyucchritakaraṃ tataḥ // 3.255.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nakulas tasya nāgasya samīpaparivartinaḥ / saviṣāṇaṃ bhujaṃ mūle khaḍgena nirakṛntata // 3.255.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vinadya mahānādaṃ gajaḥ kaṅkaṇabhūṣaṇaḥ / patann avākśirā bhūmau hastyārohān apothayat // 3.255.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tat karma mahat kṛtvā śūro mādravatīsutaḥ / bhīmasenarathaṃ prāpya śarma lebhe mahārathaḥ // 3.255.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmas tv āpatato rājñaḥ koṭikāśyasya saṃgare / sūtasya nudato vāhān kṣureṇāpāharac chiraḥ // 3.255.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na bubodha hataṃ sūtaṃ sa rājā bāhuśālinā / tasyāśvā vyadravan saṃkhye hatasūtās tatas tataḥ // 3.255.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vimukhaṃ hatasūtaṃ taṃ bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ / jaghāna talayuktena prāsenābhyetya pāṇḍavaḥ // 3.255.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvādaśānāṃ tu sarveṣāṃ sauvīrāṇāṃ dhanaṃjayaḥ / cakarta niṣitair bhallair dhanūṃṣi ca śirāṃsi ca // 3.255.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śibīn ikṣvākumukhyāṃś ca trigartān saindhavān api / jaghānātirathaḥ saṃkhye bāṇagocaram āgatān // 3.255.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāditāḥ pratyadṛśyanta bahavaḥ savyasācinā / sapatākāś ca mātaṅgāḥ sadhvajāś ca mahārathāḥ // 3.255.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pracchādya pṛthivīṃ tasthuḥ sarvam āyodhanaṃ prati / śarīrāṇy aśiraskāni videhāni śirāṃsi ca // 3.255.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvagṛdhrakaṅkakākolabhāsagomāyuvāyasāḥ / atṛpyaṃs tatra vīrāṇāṃ hatānāṃ māṃsaśoṇitaiḥ // 3.255.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hateṣu teṣu vīreṣu sindhurājo jayadrathaḥ / vimucya kṛṣṇāṃ saṃtrastaḥ palāyanaparo 'bhavat // 3.255.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa tasmin saṃkule sainye draupadīm avatārya vai / prāṇaprepsur upādhāvad vanaṃ yena narādhamaḥ // 3.255.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadīṃ dharmarājas tu dṛṣṭvā dhaumyapuraskṛtām / mādrīputreṇa vīreṇa ratham āropayat tadā // 3.255.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tad vidrutaṃ sainyam apayāte jayadrathe / ādiśyādiśya nārācair ājaghāna vṛkodaraḥ // 3.255.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savyasācī tu taṃ dṛṣṭvā palāyantaṃ jayadratham / vārayām āsa nighnantaṃ bhīmaṃ saindhavasainikān // 3.255.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyāpacārāt prāpto 'yam asmān kleśo durāsadaḥ / tam asmin samaroddeśe na paśyāmi jayadratham // 3.255.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam evānviṣa bhadraṃ te kiṃ te yodhair nipātitaiḥ / anāmiṣam idaṃ karma kathaṃ vā manyate bhavān // 3.255.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto bhīmasenas tu guḍākeśena dhīmatā / yudhiṣṭhiram abhiprekṣya vāgmī vacanam abravīt // 3.255.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatapravīrā ripavo bhūyiṣṭhaṃ vidrutā diśaḥ / gṛhītvā draupadīṃ rājan nivartatu bhavān itaḥ // 3.255.40 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yamābhyāṃ saha rājendra dhaumyena ca mahātmanā / prāpyāśramapadaṃ rājan draupadīṃ parisāntvaya // 3.255.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi me mokṣyate jīvan mūḍhaḥ saindhavako nṛpaḥ / pātālatalasaṃstho 'pi yadi śakro 'sya sārathiḥ // 3.255.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hantavyo mahābāho durātmāpi sa saindhavaḥ / duḥśalām abhisaṃsmṛtya gāndhārīṃ ca yaśasvinīm // 3.255.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā draupadī bhīmam uvāca vyākulendriyā / kupitā hrīmatī prājñā patī bhīmārjunāv ubhau // 3.255.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kartavyaṃ cet priyaṃ mahyaṃ vadhyaḥ sa puruṣādhamaḥ / saindhavāpasadaḥ pāpo durmatiḥ kulapāṃsanaḥ // 3.255.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāryābhihartā nirvairo yaś ca rājyaharo ripuḥ / yācamāno 'pi saṃgrāme na sa jīvitum arhati // 3.255.46 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ity uktau tau naravyāghrau yayatur yatra saindhavaḥ / rājā nivavṛte kṛṣṇām ādāya sapurohitaḥ // 3.255.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa praviśyāśramapadaṃ vyapaviddhabṛsīghaṭam / mārkaṇḍeyādibhir viprair anukīrṇaṃ dadarśa ha // 3.255.48 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) draupadīm anuśocadbhir brāhmaṇais taiḥ samāgataiḥ / samiyāya mahāprājñaḥ sabhāryo bhrātṛmadhyagaḥ // 3.255.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te sma taṃ muditā dṛṣṭvā punar abhyāgataṃ nṛpam / jitvā tān sindhusauvīrān draupadīṃ cāhṛtāṃ punaḥ // 3.255.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taiḥ parivṛto rājā tatraivopaviveśa ha / praviveśāśramaṃ kṛṣṇā yamābhyāṃ saha bhāminī // 3.255.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmārjunāv api śrutvā krośamātragataṃ ripum / svayam aśvāṃs tudantau tau javenaivābhyadhāvatām // 3.255.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam atyadbhutaṃ cātra cakāra puruṣo 'rjunaḥ / krośamātragatān aśvān saindhavasya jaghāna yat // 3.255.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi divyāstrasaṃpannaḥ kṛcchrakāle 'py asaṃbhramaḥ / akarod duṣkaraṃ karma śarair astrānumantritaiḥ // 3.255.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhyadhāvatāṃ vīrāv ubhau bhīmadhanaṃjayau / hatāśvaṃ saindhavaṃ bhītam ekaṃ vyākulacetasam // 3.255.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saindhavas tu hatān dṛṣṭvā tathāśvān svān suduḥkhitaḥ / dṛṣṭvā vikramakarmāṇi kurvāṇaṃ ca dhanaṃjayam // 3.255.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) palāyanakṛtotsāhaḥ prādravad yena vai vanam // 3.255.56.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saindhavaṃ tvabhisaṃprekṣya parākrāntaṃ palāyane / anuyāya mahābāhuḥ phalguno vākyam abravīt // 3.255.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena vīryeṇa kathaṃ striyaṃ prārthayase balāt / rājaputra nivartasva na te yuktaṃ palāyanam // 3.255.58 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ cānucarān hitvā śatrumadhye palāyase // 3.255.58.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity ucyamānaḥ pārthena saindhavo na nyavartata / tiṣṭha tiṣṭheti taṃ bhīmaḥ sahasābhyadravad balī // 3.255.59 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mā vadhīr iti pārthas taṃ dayāvān abhyabhāṣata // 3.255.59.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jayadrathas tu saṃprekṣya bhrātarāv udyatāyudhau / prādravat tūrṇam avyagro jīvitepsuḥ suduḥkhitaḥ // 3.256.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ bhīmaseno dhāvantam avatīrya rathād balī / abhidrutya nijagrāha keśapakṣe 'tyamarṣaṇaḥ // 3.256.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) samudyamya ca taṃ roṣān niṣpipeṣa mahītale / gale gṛhītvā rājānaṃ tāḍayām āsa caiva ha // 3.256.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) punaḥ saṃjīvamānasya tasyotpatitum icchataḥ / padā mūrdhni mahābāhuḥ prāharad vilapiṣyataḥ // 3.256.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya jānuṃ dadau bhīmo jaghne cainam aratninā / sa moham agamad rājā prahāravarapīḍitaḥ // 3.256.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viroṣaṃ bhīmasenaṃ tu vārayām āsa phalgunaḥ / duḥśalāyāḥ kṛte rājā yat tad āheti kaurava // 3.256.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāyaṃ pāpasamācāro matto jīvitum arhati / draupadyās tadanarhāyāḥ parikleṣṭā narādhamaḥ // 3.256.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yad rājā satataṃ ghṛṇī / tvaṃ ca bāliśayā buddhyā sadaivāsmān prabādhase // 3.256.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā saṭās tasya pañca cakre vṛkodaraḥ / ardhacandreṇa bāṇena kiṃ cid abruvatas tadā // 3.256.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikalpayitvā rājānaṃ tataḥ prāha vṛkodaraḥ / jīvituṃ cecchase mūḍha hetuṃ me gadataḥ śṛṇu // 3.256.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dāso 'smīti tvayā vācyaṃ saṃsatsu ca sabhāsu ca / evaṃ te jīvitaṃ dadyām eṣa yuddhajito vidhiḥ // 3.256.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam astv iti taṃ rājā kṛcchraprāṇo jayadrathaḥ / provāca puruṣavyāghraṃ bhīmam āhavaśobhinam // 3.256.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata enaṃ viceṣṭantaṃ baddhvā pārtho vṛkodaraḥ / ratham āropayām āsa visaṃjñaṃ pāṃsuguṇṭhitam // 3.256.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ ratham āsthāya bhīmaḥ pārthānugas tadā / abhyetyāśramamadhyastham abhyagacchad yudhiṣṭhiram // 3.256.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśayām āsa bhīmas tu tadavasthaṃ jayadratham / taṃ rājā prāhasad dṛṣṭvā mucyatām iti cābravīt // 3.256.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānaṃ cābravīd bhīmo draupadyai kathayeti vai / dāsabhāvaṃ gato hy eṣa pāṇḍūnāṃ pāpacetanaḥ // 3.256.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca tato jyeṣṭho bhrātā sapraṇayaṃ vacaḥ / muñcainam adhamācāraṃ pramāṇaṃ yadi te vayam // 3.256.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadī cābravīd bhīmam abhiprekṣya yudhiṣṭhiram / dāso 'yaṃ mucyatāṃ rājñas tvayā pañcasaṭaḥ kṛtaḥ // 3.256.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mukto 'bhyetya rājānam abhivādya yudhiṣṭhiram / vavande vihvalo rājā tāṃś ca sarvān munīṃs tadā // 3.256.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca ghṛṇī rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / tathā jayadrathaṃ dṛṣṭvā gṛhītaṃ savyasācinā // 3.256.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adāso gaccha mukto 'si maivaṃ kārṣīḥ punaḥ kva cit / strīkāmuka dhig astu tvāṃ kṣudraḥ kṣudrasahāyavān // 3.256.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃvidhaṃ hi kaḥ kuryāt tvad anyaḥ puruṣādhamaḥ // 3.256.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gatasattvam iva jñātvā kartāram aśubhasya tam / saṃprekṣya bharataśreṣṭhaḥ kṛpāṃ cakre narādhipaḥ // 3.256.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharme te vardhatāṃ buddhir mā cādharme manaḥ kṛthāḥ / sāśvaḥ sarathapādātaḥ svasti gaccha jayadratha // 3.256.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu savrīḍaṃ tūṣṇīṃ kiṃ cid avāṅmukhaḥ / jagāma rājā duḥkhārto gaṅgādvārāya bhārata // 3.256.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa devaṃ śaraṇaṃ gatvā virūpākṣam umāpatim / tapaś cacāra vipulaṃ tasya prīto vṛṣadhvajaḥ // 3.256.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) baliṃ svayaṃ pratyagṛhṇāt prīyamāṇas trilocanaḥ / varaṃ cāsmai dadau devaḥ sa ca jagrāha tac chṛṇu // 3.256.26 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) samastān sarathān pañca jayeyaṃ yudhi pāṇḍavān / iti rājābravīd devaṃ neti devas tam abravīt // 3.256.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajayyāṃś cāpy avadhyāṃś ca vārayiṣyasi tān yudhi / ṛte 'rjunaṃ mahābāhuṃ devair api durāsadam // 3.256.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yam āhur ajitaṃ devaṃ śaṅkhacakragadādharam / pradhānaḥ so 'straviduṣāṃ tena kṛṣṇena rakṣyate // 3.256.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktas tu nṛpatiḥ svam eva bhavanaṃ yayau / pāṇḍavāś ca vane tasmin nyavasan kāmyake tadā // 3.256.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ hṛtāyāṃ kṛṣṇāyāṃ prāpya kleśam anuttamam / ata ūrdhvaṃ naravyāghrāḥ kim akurvata pāṇḍavāḥ // 3.257.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ kṛṣṇāṃ mokṣayitvā vinirjitya jayadratham / āsāṃ cakre munigaṇair dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 3.257.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) teṣāṃ madhye maharṣīṇāṃ śṛṇvatām anuśocatām / mārkaṇḍeyam idaṃ vākyam abravīt pāṇḍunandanaḥ // 3.257.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manye kālaś ca balavān daivaṃ ca vidhinirmitam / bhavitavyaṃ ca bhūtānāṃ yasya nāsti vyatikramaḥ // 3.257.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi patnīm asmākaṃ dharmajñāṃ dharmacāriṇīm / saṃspṛśed īdṛśo bhāvaḥ śuciṃ stainyam ivānṛtam // 3.257.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na hi pāpaṃ kṛtaṃ kiṃ cit karma vā ninditaṃ kva cit / draupadyā brāhmaṇeṣv eva dharmaḥ sucarito mahān // 3.257.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ jahāra balād rājā mūḍhabuddhir jayadrathaḥ / tasyāḥ saṃharaṇāt prāptaḥ śirasaḥ keśavāpanam // 3.257.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parājayaṃ ca saṃgrāme sasahāyaḥ samāptavān // 3.257.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pratyāhṛtā tathāsmābhir hatvā tat saindhavaṃ balam / tad dāraharaṇaṃ prāptam asmābhir avitarkitam // 3.257.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkhaś cāyaṃ vane vāso mṛgayāyāṃ ca jīvikā / hiṃsā ca mṛgajātīnāṃ vanaukobhir vanaukasām // 3.257.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātibhir vipravāsaś ca mithyā vyavasitair ayam // 3.257.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asti nūnaṃ mayā kaś cid alpabhāgyataro naraḥ / bhavatā dṛṣṭapūrvo vā śrutapūrvo 'pi vā bhavet // 3.257.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāptam apratimaṃ duḥkhaṃ rāmeṇa bharatarṣabha / rakṣasā jānakī tasya hṛtā bhāryā balīyasā // 3.258.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśramād rākṣasendreṇa rāvaṇena vihāyasā / māyām āsthāya tarasā hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam // 3.258.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pratyājahāra tāṃ rāmaḥ sugrīvabalam āśritaḥ / baddhvā setuṃ samudrasya dagdhvā laṅkāṃ śitaiḥ śaraiḥ // 3.258.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasmin rāmaḥ kule jātaḥ kiṃvīryaḥ kiṃparākramaḥ / rāvaṇaḥ kasya vā putraḥ kiṃ vairaṃ tasya tena ha // 3.258.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etan me bhagavan sarvaṃ samyag ākhyātum arhasi / śrotum icchāmi caritaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ // 3.258.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ajo nāmābhavad rājā mahān ikṣvākuvaṃśajaḥ / tasya putro daśarathaḥ śaśvat svādhyāyavāñ śuciḥ // 3.258.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) abhavaṃs tasya catvāraḥ putrā dharmārthakovidāḥ / rāmalakṣmaṇaśatrughnā bharataś ca mahābalaḥ // 3.258.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmasya mātā kausalyā kaikeyī bharatasya tu / sutau lakṣmaṇaśatrughnau sumitrāyāḥ paraṃtapau // 3.258.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) videharājo janakaḥ sītā tasyātmajā vibho / yāṃ cakāra svayaṃ tvaṣṭā rāmasya mahiṣīṃ priyām // 3.258.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) etad rāmasya te janma sītāyāś ca prakīrtitam / rāvaṇasyāpi te janma vyākhyāsyāmi janeśvara // 3.258.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmaho rāvaṇasya sākṣād devaḥ prajāpatiḥ / svayaṃbhūḥ sarvalokānāṃ prabhuḥ sraṣṭā mahātapāḥ // 3.258.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pulastyo nāma tasyāsīn mānaso dayitaḥ sutaḥ / tasya vaiśravaṇo nāma gavi putro 'bhavat prabhuḥ // 3.258.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitaraṃ sa samutsṛjya pitāmaham upasthitaḥ / tasya kopāt pitā rājan sasarjātmānam ātmanā // 3.258.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa jajñe viśravā nāma tasyātmārdhena vai dvijaḥ / pratīkārāya sakrodhas tato vaiśravaṇasya vai // 3.258.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahas tu prītātmā dadau vaiśravaṇasya ha / amaratvaṃ dhaneśatvaṃ lokapālatvam eva ca // 3.258.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) īśānena tathā sakhyaṃ putraṃ ca nalakūbaram / rājadhānīniveśaṃ ca laṅkāṃ rakṣogaṇānvitām // 3.258.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pulastyasya tu yaḥ krodhād ardhadeho 'bhavan muniḥ / viśravā nāma sakrodhaḥ sa vaiśravaṇam aikṣata // 3.259.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bubudhe taṃ tu sakrodhaṃ pitaraṃ rākṣaseśvaraḥ / kuberas tatprasādārthaṃ yatate sma sadā nṛpa // 3.259.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājarājo laṅkāyāṃ nivasan naravāhanaḥ / rākṣasīḥ pradadau tisraḥ pitur vai paricārikāḥ // 3.259.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tās tadā taṃ mahātmānaṃ saṃtoṣayitum udyatāḥ / ṛṣiṃ bharataśārdūla nṛttagītaviśāradāḥ // 3.259.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣpotkaṭā ca rākā ca mālinī ca viśāṃ pate / anyonyaspardhayā rājañ śreyaskāmāḥ sumadhyamāḥ // 3.259.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāsāṃ sa bhagavāṃs tuṣṭo mahātmā pradadau varān / lokapālopamān putrān ekaikasyā yathepsitān // 3.259.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣpotkaṭāyāṃ jajñāte dvau putrau rākṣaseśvarau / kumbhakarṇadaśagrīvau balenāpratimau bhuvi // 3.259.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mālinī janayām āsa putram ekaṃ vibhīṣaṇam / rākāyāṃ mithunaṃ jajñe kharaḥ śūrpaṇakhā tathā // 3.259.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhīṣaṇas tu rūpeṇa sarvebhyo 'bhyadhiko 'bhavat / sa babhūva mahābhāgo dharmagoptā kriyāratiḥ // 3.259.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśagrīvas tu sarveṣāṃ jyeṣṭho rākṣasapuṃgavaḥ / mahotsāho mahāvīryo mahāsattvaparākramaḥ // 3.259.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumbhakarṇo balenāsīt sarvebhyo 'bhyadhikas tadā / māyāvī raṇaśauṇḍaś ca raudraś ca rajanīcaraḥ // 3.259.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kharo dhanuṣi vikrānto brahmadviṭ piśitāśanaḥ / siddhavighnakarī cāpi raudrā śūrpaṇakhā tathā // 3.259.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve sucaritavratāḥ / ūṣuḥ pitrā saha ratā gandhamādanaparvate // 3.259.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato vaiśravaṇaṃ tatra dadṛśur naravāhanam / pitrā sārdhaṃ samāsīnam ṛddhyā paramayā yutam // 3.259.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātaspardhās tatas te tu tapase dhṛtaniścayāḥ / brahmāṇaṃ toṣayām āsur ghoreṇa tapasā tadā // 3.259.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atiṣṭhad ekapādena sahasraṃ parivatsarān / vāyubhakṣo daśagrīvaḥ pañcāgniḥ susamāhitaḥ // 3.259.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhaḥśāyī kumbhakarṇo yatāhāro yatavrataḥ / vibhīṣaṇaḥ śīrṇaparṇam ekam abhyavahārayat // 3.259.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) upavāsaratir dhīmān sadā japyaparāyaṇaḥ / tam eva kālam ātiṣṭhat tīvraṃ tapa udāradhīḥ // 3.259.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kharaḥ śūrpaṇakhā caiva teṣāṃ vai tapyatāṃ tapaḥ / paricaryāṃ ca rakṣāṃ ca cakratur hṛṣṭamānasau // 3.259.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇe varṣasahasre tu śiraś chittvā daśānanaḥ / juhoty agnau durādharṣas tenātuṣyaj jagatprabhuḥ // 3.259.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato brahmā svayaṃ gatvā tapasas tān nyavārayat / pralobhya varadānena sarvān eva pṛthak pṛthak // 3.259.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prīto 'smi vo nivartadhvaṃ varān vṛṇuta putrakāḥ / yad yad iṣṭam ṛte tv ekam amaratvaṃ tathāstu tat // 3.259.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad yad agnau hutaṃ sarvaṃ śiras te mahad īpsayā / tathaiva tāni te dehe bhaviṣyanti yathepsitam // 3.259.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vairūpyaṃ ca na te dehe kāmarūpadharas tathā / bhaviṣyasi raṇe 'rīṇāṃ vijetāsi na saṃśayaḥ // 3.259.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvadevāsurato yakṣarākṣasatas tathā / sarpakiṃnarabhūtebhyo na me bhūyāt parābhavaḥ // 3.259.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ya ete kīrtitāḥ sarve na tebhyo 'sti bhayaṃ tava / ṛte manuṣyād bhadraṃ te tathā tad vihitaṃ mayā // 3.259.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam ukto daśagrīvas tuṣṭaḥ samabhavat tadā / avamene hi durbuddhir manuṣyān puruṣādakaḥ // 3.259.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumbhakarṇam athovāca tathaiva prapitāmahaḥ / sa vavre mahatīṃ nidrāṃ tamasā grastacetanaḥ // 3.259.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhaviṣyatīty uktvā vibhīṣaṇam uvāca ha / varaṃ vṛṇīṣva putra tvaṃ prīto 'smīti punaḥ punaḥ // 3.259.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paramāpadgatasyāpi nādharme me matir bhavet / aśikṣitaṃ ca bhagavan brahmāstraṃ pratibhātu me // 3.259.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yasmād rākṣasayonau te jātasyāmitrakarśana / nādharme ramate buddhir amaratvaṃ dadāmi te // 3.259.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasas tu varaṃ labdhvā daśagrīvo viśāṃ pate / laṅkāyāś cyāvayām āsa yudhi jitvā dhaneśvaram // 3.259.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hitvā sa bhagavāṃl laṅkām āviśad gandhamādanam / gandharvayakṣānugato rakṣaḥkiṃpuruṣaiḥ saha // 3.259.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vimānaṃ puṣpakaṃ tasya jahārākramya rāvaṇaḥ / śaśāpa taṃ vaiśravaṇo na tvām etad vahiṣyati // 3.259.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yas tu tvāṃ samare hantā tam evaitad vahiṣyati / avamanya guruṃ māṃ ca kṣipraṃ tvaṃ na bhaviṣyasi // 3.259.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhīṣaṇas tu dharmātmā satāṃ dharmam anusmaran / anvagacchan mahārāja śriyā paramayā yutaḥ // 3.259.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai sa bhagavāṃs tuṣṭo bhrātā bhrātre dhaneśvaraḥ / senāpatyaṃ dadau dhīmān yakṣarākṣasasenayoḥ // 3.259.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasāḥ puruṣādāś ca piśācāś ca mahābalāḥ / sarve sametya rājānam abhyaṣiñcad daśānanam // 3.259.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśagrīvas tu daityānāṃ devānāṃ ca balotkaṭaḥ / ākramya ratnāny aharat kāmarūpī vihaṃgamaḥ // 3.259.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) rāvayām āsa lokān yat tasmād rāvaṇa ucyate / daśagrīvaḥ kāmabalo devānāṃ bhayam ādadhat // 3.259.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) tato brahmarṣayaḥ siddhā devarājarṣayas tathā / havyavāhaṃ puraskṛtya brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatāḥ // 3.260.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa viśravasaḥ putro daśagrīvo mahābalaḥ / avadhyo varadānena kṛto bhagavatā purā // 3.260.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bādhate prajāḥ sarvā viprakārair mahābalaḥ / tato nas trātu bhagavan nānyas trātā hi vidyate // 3.260.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na sa devāsuraiḥ śakyo yuddhe jetuṃ vibhāvaso / vihitaṃ tatra yat kāryam abhitas tasya nigrahe // 3.260.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadartham avatīrṇo 'sau manniyogāc caturbhujaḥ / viṣṇuḥ praharatāṃ śreṣṭhaḥ sa karmaitat kariṣyati // 3.260.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahas tatas teṣāṃ saṃnidhau vākyam abravīt / sarvair devagaṇaiḥ sārdhaṃ saṃbhavadhvaṃ mahītale // 3.260.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣṇoḥ sahāyān ṛkṣīṣu vānarīṣu ca sarvaśaḥ / janayadhvaṃ sutān vīrān kāmarūpabalānvitān // 3.260.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato bhāgānubhāgena devagandharvadānavāḥ / avatartuṃ mahīṃ sarve rañjayām āsur añjasā // 3.260.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ samakṣaṃ gandharvīṃ dundubhīṃ nāma nāmataḥ / śaśāsa varado devo devakāryārthasiddhaye // 3.260.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pitāmahavacaḥ śrutvā gandharvī dundubhī tataḥ / mantharā mānuṣe loke kubjā samabhavat tadā // 3.260.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakraprabhṛtayaś caiva sarve te surasattamāḥ / vānararkṣavarastrīṣu janayām āsur ātmajān // 3.260.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'nvavartan pitṝn sarve yaśasā ca balena ca // 3.260.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhettāro giriśṛṅgāṇāṃ śālatālaśilāyudhāḥ / vajrasaṃhananāḥ sarve sarve caughabalās tathā // 3.260.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmavīryadharāś caiva sarve yuddhaviśāradāḥ / nāgāyutasamaprāṇā vāyuvegasamā jave // 3.260.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatrecchakanivāsāś ca ke cid atra vanaukasaḥ // 3.260.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ vidhāya tat sarvaṃ bhagavāṃl lokabhāvanaḥ / mantharāṃ bodhayām āsa yad yat kāryaṃ yathā yathā // 3.260.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tadvacanam ājñāya tathā cakre manojavā / itaś cetaś ca gacchantī vairasaṃdhukṣaṇe ratā // 3.260.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktaṃ bhagavatā janma rāmādīnāṃ pṛthak pṛthak / prasthānakāraṇaṃ brahmañ śrotum icchāmi kathyatām // 3.261.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ dāśarathī vīrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau / prasthāpitau vanaṃ brahma maithilī ca yaśasvinī // 3.261.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātaputro daśarathaḥ prītimān abhavan nṛpaḥ / kriyāratir dharmaparaḥ satataṃ vṛddhasevitā // 3.261.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) krameṇa cāsya te putrā vyavardhanta mahaujasaḥ / vedeṣu sarahasyeṣu dhanurvede ca pāragāḥ // 3.261.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caritabrahmacaryās te kṛtadārāś ca pārthiva / yadā tadā daśarathaḥ prītimān abhavat sukhī // 3.261.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jyeṣṭho rāmo 'bhavat teṣāṃ ramayām āsa hi prajāḥ / manoharatayā dhīmān pitur hṛdayatoṣaṇaḥ // 3.261.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rājā matimān matvātmānaṃ vayo 'dhikam / mantrayām āsa sacivair dharmajñaiś ca purohitaiḥ // 3.261.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) abhiṣekāya rāmasya yauvarājyena bhārata / prāptakālaṃ ca te sarve menire mantrisattamāḥ // 3.261.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lohitākṣaṃ mahābāhuṃ mattamātaṅgagāminam / dīrghabāhuṃ mahoraskaṃ nīlakuñcitamūrdhajam // 3.261.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīpyamānaṃ śriyā vīraṃ śakrād anavamaṃ bale / pāragaṃ sarvadharmāṇāṃ bṛhaspatisamaṃ matau // 3.261.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvānuraktaprakṛtiṃ sarvavidyāviśāradam / jitendriyam amitrāṇām api dṛṣṭimanoharam // 3.261.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) niyantāram asādhūnāṃ goptāraṃ dharmacāriṇām / dhṛtimantam anādhṛṣyaṃ jetāram aparājitam // 3.261.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putraṃ rājā daśarathaḥ kausalyānandavardhanam / saṃdṛśya paramāṃ prītim agacchat kurunandana // 3.261.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) cintayaṃś ca mahātejā guṇān rāmasya vīryavān / abhyabhāṣata bhadraṃ te prīyamāṇaḥ purohitam // 3.261.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya puṣyo niśi brahman puṇyaṃ yogam upaiṣyati / saṃbhārāḥ saṃbhriyantāṃ me rāmaś copanimantryatām // 3.261.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti tad rājavacanaṃ pratiśrutyātha mantharā / kaikeyīm abhigamyedaṃ kāle vacanam abravīt // 3.261.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) adya kaikeyi daurbhāgyaṃ rājñā te khyāpitaṃ mahat / āśīviṣas tvāṃ saṃkruddhaś caṇḍo daśati durbhage // 3.261.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) subhagā khalu kausalyā yasyāḥ putro 'bhiṣekṣyate / kuto hi tava saubhāgyaṃ yasyāḥ putro na rājyabhāk // 3.261.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tad vacanam ājñāya sarvābharaṇabhūṣitā / vedīvilagnamadhyeva bibhratī rūpam uttamam // 3.261.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivikte patim āsādya hasantīva śucismitā / praṇayaṃ vyañjayantīva madhuraṃ vākyam abravīt // 3.261.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyapratijña yan me tvaṃ kāmam ekaṃ nisṛṣṭavān / upākuruṣva tad rājaṃs tasmān mucyasva saṃkaṭāt // 3.261.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varaṃ dadāni te hanta tad gṛhāṇa yad icchasi / avadhyo vadhyatāṃ ko 'dya vadhyaḥ ko 'dya vimucyatām // 3.261.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃ dadāni kasyādya hriyatāṃ kasya vā punaḥ / brāhmaṇasvād ihānyatra yat kiṃ cid vittam asti me // 3.261.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tad vacanam ājñāya parigṛhya narādhipam / ātmano balam ājñāya tata enam uvāca ha // 3.261.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ābhiṣecanikaṃ yat te rāmārtham upakalpitam / bharatas tad avāpnotu vanaṃ gacchatu rāghavaḥ // 3.261.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tad rājā vacaḥ śrutvā vipriyaṃ dāruṇodayam / duḥkhārto bharataśreṣṭha na kiṃ cid vyājahāra ha // 3.261.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tathoktaṃ pitaraṃ rāmo vijñāya vīryavān / vanaṃ pratasthe dharmātmā rājā satyo bhavatv iti // 3.261.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tam anvagacchal lakṣmīvān dhanuṣmāṃl lakṣmaṇas tadā / sītā ca bhāryā bhadraṃ te vaidehī janakātmajā // 3.261.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tato vanaṃ gate rāme rājā daśarathas tadā / samayujyata dehasya kālaparyāyadharmaṇā // 3.261.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmaṃ tu gatam ājñāya rājānaṃ ca tathāgatam / ānāyya bharataṃ devī kaikeyī vākyam abravīt // 3.261.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gato daśarathaḥ svargaṃ vanasthau rāmalakṣmaṇau / gṛhāṇa rājyaṃ vipulaṃ kṣemaṃ nihatakaṇṭakam // 3.261.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tām uvāca sa dharmātmā nṛśaṃsaṃ bata te kṛtam / patiṃ hatvā kulaṃ cedam utsādya dhanalubdhayā // 3.261.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaśaḥ pātayitvā me mūrdhni tvaṃ kulapāṃsane / sakāmā bhava me mātar ity uktvā praruroda ha // 3.261.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cāritraṃ viśodhyātha sarvaprakṛtisaṃnidhau / anvayād bhrātaraṃ rāmaṃ vinivartanalālasaḥ // 3.261.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca suduḥkhitaḥ / agre prasthāpya yānaiḥ sa śatrughnasahito yayau // 3.261.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasiṣṭhavāmadevābhyāṃ vipraiś cānyaiḥ sahasraśaḥ / paurajānapadaiḥ sārdhaṃ rāmānayanakāṅkṣayā // 3.261.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadarśa citrakūṭasthaṃ sa rāmaṃ sahalakṣmaṇam / tāpasānām alaṃkāraṃ dhārayantaṃ dhanurdharam // 3.261.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visarjitaḥ sa rāmeṇa pitur vacanakāriṇā / nandigrāme 'karod rājyaṃ puraskṛtyāsya pāduke // 3.261.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmas tu punar āśaṅkya paurajānapadāgamam / praviveśa mahāraṇyaṃ śarabhaṅgāśramaṃ prati // 3.261.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtya śarabhaṅgaṃ sa daṇḍakāraṇyam āśritaḥ / nadīṃ godāvarīṃ ramyām āśritya nyavasat tadā // 3.261.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasatas tasya rāmasya tataḥ śūrpaṇakhākṛtam / khareṇāsīn mahad vairaṃ janasthānanivāsinā // 3.261.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣārthaṃ tāpasānāṃ ca rāghavo dharmavatsalaḥ / caturdaśa sahasrāṇi jaghāna bhuvi rakṣasām // 3.261.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva nihatya sumahābalau / cakre kṣemaṃ punar dhīmān dharmāraṇyaṃ sa rāghavaḥ // 3.261.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hateṣu teṣu rakṣaḥsu tataḥ śūrpaṇakhā punaḥ / yayau nikṛttanāsoṣṭhī laṅkāṃ bhrātur niveśanam // 3.261.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rāvaṇam abhyetya rākṣasī duḥkhamūrchitā / papāta pādayor bhrātuḥ saṃśuṣkarudhirānanā // 3.261.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ tathā vikṛtāṃ dṛṣṭvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ / utpapātāsanāt kruddho dantair dantān upaspṛśan // 3.261.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svān amātyān visṛjyātha vivikte tām uvāca saḥ / kenāsy evaṃ kṛtā bhadre mām acintyāvamanya ca // 3.261.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaḥ śūlaṃ tīkṣṇam āsādya sarvagātrair niṣevate / kaḥ śirasy agnim ādāya viśvastaḥ svapate sukham // 3.261.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśīviṣaṃ ghorataraṃ pādena spṛśatīha kaḥ / siṃhaṃ kesariṇaṃ kaś ca daṃṣṭrāsu spṛśya tiṣṭhati // 3.261.49 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ity evaṃ bruvatas tasya srotobhyas tejaso 'rciṣaḥ / niścerur dahyato rātrau vṛkṣasyeva svarandhrataḥ // 3.261.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tat sarvam ācakhyau bhaginī rāmavikramam / kharadūṣaṇasaṃyuktaṃ rākṣasānāṃ parābhavam // 3.261.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa niścitya tataḥ kṛtyaṃ svasāram upasāntvya ca / ūrdhvam ācakrame rājā vidhāya nagare vidhim // 3.261.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trikūṭaṃ samatikramya kālaparvatam eva ca / dadarśa makarāvāsaṃ gambhīrodaṃ mahodadhim // 3.261.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam atītyātha gokarṇam abhyagacchad daśānanaḥ / dayitaṃ sthānam avyagraṃ śūlapāṇer mahātmanaḥ // 3.261.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrābhyagacchan mārīcaṃ pūrvāmātyaṃ daśānanaḥ / purā rāmabhayād eva tāpasyaṃ samupāśritam // 3.261.55 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mārīcas tv atha saṃbhrānto dṛṣṭvā rāvaṇam āgatam / pūjayām āsa satkāraiḥ phalamūlādibhis tathā // 3.262.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśrāntaṃ cainam āsīnam anvāsīnaḥ sa rākṣasaḥ / uvāca praśritaṃ vākyaṃ vākyajño vākyakovidam // 3.262.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te prakṛtimān varṇaḥ kaccit kṣemaṃ pure tava / kaccit prakṛtayaḥ sarvā bhajante tvāṃ yathā purā // 3.262.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim ihāgamane cāpi kāryaṃ te rākṣaseśvara / kṛtam ity eva tad viddhi yady api syāt suduṣkaram // 3.262.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśaṃsa rāvaṇas tasmai tat sarvaṃ rāmaceṣṭitam / mārīcas tv abravīc chrutvā samāsenaiva rāvaṇam // 3.262.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃ te rāmam āsādya vīryajño hy asmi tasya vai / bāṇavegaṃ hi kas tasya śaktaḥ soḍhuṃ mahātmanaḥ // 3.262.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravrajyāyāṃ hi me hetuḥ sa eva puruṣarṣabhaḥ / vināśamukham etat te kenākhyātaṃ durātmanā // 3.262.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācātha sakrodho rāvaṇaḥ paribhartsayan / akurvato 'smadvacanaṃ syān mṛtyur api te dhruvam // 3.262.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mārīcaś cintayām āsa viśiṣṭān maraṇaṃ varam / avaśyaṃ maraṇe prāpte kariṣyāmy asya yan matam // 3.262.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ pratyuvācātha mārīco rākṣaseśvaram / kiṃ te sāhyaṃ mayā kāryaṃ kariṣyāmy avaśo 'pi tat // 3.262.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīd daśagrīvo gaccha sītāṃ pralobhaya / ratnaśṛṅgo mṛgo bhūtvā ratnacitratanūruhaḥ // 3.262.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhruvaṃ sītā samālakṣya tvāṃ rāmaṃ codayiṣyati / apakrānte ca kākutsthe sītā vaśyā bhaviṣyati // 3.262.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām ādāyāpaneṣyāmi tataḥ sa na bhaviṣyati / bhāryāviyogād durbuddhir etat sāhyaṃ kuruṣva me // 3.262.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ity evam ukto mārīcaḥ kṛtvodakam athātmanaḥ / rāvaṇaṃ purato yāntam anvagacchat suduḥkhitaḥ // 3.262.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tasyāśramaṃ gatvā rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ / cakratus tat tathā sarvam ubhau yat pūrvamantritam // 3.262.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāvaṇas tu yatir bhūtvā muṇḍaḥ kuṇḍī tridaṇḍadhṛk / mṛgaś ca bhūtvā mārīcas taṃ deśam upajagmatuḥ // 3.262.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) darśayām āsa vaidehīṃ mārīco mṛgarūpadhṛk / codayām āsa tasyārthe sā rāmaṃ vidhicoditā // 3.262.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmas tasyāḥ priyaṃ kurvan dhanur ādāya satvaraḥ / rakṣārthe lakṣmaṇaṃ nyasya prayayau mṛgalipsayā // 3.262.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dhanvī baddhatūṇīraḥ khaḍgagodhāṅgulitravān / anvadhāvan mṛgaṃ rāmo rudras tārāmṛgaṃ yathā // 3.262.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ntarhitaḥ punas tasya darśanaṃ rākṣaso vrajan / cakarṣa mahad adhvānaṃ rāmas taṃ bubudhe tataḥ // 3.262.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niśācaraṃ viditvā taṃ rāghavaḥ pratibhānavān / amoghaṃ śaram ādāya jaghāna mṛgarūpiṇam // 3.262.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rāmabāṇābhihataḥ kṛtvā rāmasvaraṃ tadā / hā sīte lakṣmaṇety evaṃ cukrośārtasvareṇa ha // 3.262.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śuśrāva tasya vaidehī tatas tāṃ karuṇāṃ giram / sā prādravad yataḥ śabdas tām uvācātha lakṣmaṇaḥ // 3.262.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃ te śaṅkayā bhīru ko rāmaṃ viṣahiṣyati / muhūrtād drakṣyase rāmam āgataṃ taṃ śucismite // 3.262.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā sā prarudatī paryaśaṅkata devaram / hatā vai strīsvabhāvena śuddhacāritrabhūṣaṇam // 3.262.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sā taṃ paruṣam ārabdhā vaktuṃ sādhvī pativratā / naiṣa kālo bhaven mūḍha yaṃ tvaṃ prārthayase hṛdā // 3.262.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apy ahaṃ śastram ādāya hanyām ātmānam ātmanā / pateyaṃ giriśṛṅgād vā viśeyaṃ vā hutāśanam // 3.262.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmaṃ bhartāram utsṛjya na tv ahaṃ tvāṃ kathaṃ cana / nihīnam upatiṣṭheyaṃ śārdūlī kroṣṭukaṃ yathā // 3.262.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etādṛśaṃ vacaḥ śrutvā lakṣmaṇaḥ priyarāghavaḥ / pidhāya karṇau sadvṛttaḥ prasthito yena rāghavaḥ // 3.262.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa rāmasya padaṃ gṛhya prasasāra dhanurdharaḥ // 3.262.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etasminn antare rakṣo rāvaṇaḥ pratyadṛśyata / abhavyo bhavyarūpeṇa bhasmacchanna ivānalaḥ // 3.262.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yativeṣapraticchanno jihīrṣus tām aninditām // 3.262.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā tam ālakṣya saṃprāptaṃ dharmajñā janakātmajā / nimantrayām āsa tadā phalamūlāśanādibhiḥ // 3.262.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) avamanya sa tat sarvaṃ svarūpaṃ pratipadya ca / sāntvayām āsa vaidehīm iti rākṣasapuṃgavaḥ // 3.262.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sīte rākṣasarājo 'haṃ rāvaṇo nāma viśrutaḥ / mama laṅkā purī nāmnā ramyā pāre mahodadheḥ // 3.262.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tvaṃ varanārīṣu śobhiṣyasi mayā saha / bhāryā me bhava suśroṇi tāpasaṃ tyaja rāghavam // 3.262.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evamādīni vākyāni śrutvā sītātha jānakī / pidhāya karṇau suśroṇī maivam ity abravīd vacaḥ // 3.262.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prapated dyauḥ sanakṣatrā pṛthivī śakalībhavet / śaityam agnir iyān nāhaṃ tyajeyaṃ raghunandanam // 3.262.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi bhinnakaraṭaṃ padminaṃ vanagocaram / upasthāya mahānāgaṃ kareṇuḥ sūkaraṃ spṛśet // 3.262.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi pītvā mādhvīkaṃ pītvā ca madhumādhavīm / lobhaṃ sauvīrake kuryān nārī kā cid iti smare // 3.262.38 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iti sā taṃ samābhāṣya praviveśāśramaṃ punaḥ / tām anudrutya suśroṇīṃ rāvaṇaḥ pratyaṣedhayat // 3.262.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhartsayitvā tu rūkṣeṇa svareṇa gatacetanām / mūrdhajeṣu nijagrāha kham upācakrame tataḥ // 3.262.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ dadarśa tadā gṛdhro jaṭāyur girigocaraḥ / rudatīṃ rāma rāmeti hriyamāṇāṃ tapasvinīm // 3.262.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakhā daśarathasyāsīj jaṭāyur aruṇātmajaḥ / gṛdhrarājo mahāvīryaḥ saṃpātir yasya sodaraḥ // 3.263.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dadarśa tadā sītāṃ rāvaṇāṅkagatāṃ snuṣām / krodhād abhyadravat pakṣī rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram // 3.263.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainam abravīd gṛdhro muñca muñceti maithilīm / dhriyamāṇe mayi kathaṃ hariṣyasi niśācara // 3.263.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na hi me mokṣyase jīvan yadi notsṛjase vadhūm // 3.263.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) uktvaivaṃ rākṣasendraṃ taṃ cakarta nakharair bhṛśam / pakṣatuṇḍaprahāraiś ca bahuśo jarjarīkṛtaḥ // 3.263.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakṣāra rudhiraṃ bhūri giriḥ prasravaṇair iva // 3.263.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa vadhyamāno gṛdhreṇa rāmapriyahitaiṣiṇā / khaḍgam ādāya ciccheda bhujau tasya patatriṇaḥ // 3.263.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nihatya gṛdhrarājaṃ sa chinnābhraśikharopamam / ūrdhvam ācakrame sītāṃ gṛhītvāṅkena rākṣasaḥ // 3.263.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra yatra tu vaidehī paśyaty āśramamaṇḍalam / saro vā saritaṃ vāpi tatra muñcati bhūṣaṇam // 3.263.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā dadarśa giriprasthe pañca vānarapuṃgavān / tatra vāso mahad divyam utsasarja manasvinī // 3.263.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat teṣāṃ vānarendrāṇāṃ papāta pavanoddhutam / madhye supītaṃ pañcānāṃ vidyun meghāntare yathā // 3.263.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ hṛtāyāṃ vaidehyāṃ rāmo hatvā mahāmṛgam / nivṛtto dadṛśe dhīmān bhrātaraṃ lakṣmaṇaṃ tadā // 3.263.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) katham utsṛjya vaidehīṃ vane rākṣasasevite / ity evaṃ bhrātaraṃ dṛṣṭvā prāpto 'sīti vyagarhayat // 3.263.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgarūpadhareṇātha rakṣasā so 'pakarṣaṇam / bhrātur āgamanaṃ caiva cintayan paryatapyata // 3.263.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garhayann eva rāmas tu tvaritas taṃ samāsadat / api jīvati vaidehī neti paśyāmi lakṣmaṇa // 3.263.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tat sarvam ācakhyau sītāyā lakṣmaṇo vacaḥ / yad uktavaty asadṛśaṃ vaidehī paścimaṃ vacaḥ // 3.263.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dahyamānena tu hṛdā rāmo 'bhyapatad āśramam / sa dadarśa tadā gṛdhraṃ nihataṃ parvatopamam // 3.263.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rākṣasaṃ śaṅkamānas tu vikṛṣya balavad dhanuḥ / abhyadhāvata kākutsthas tatas taṃ sahalakṣmaṇaḥ // 3.263.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāv uvāca tejasvī sahitau rāmalakṣmaṇau / gṛdhrarājo 'smi bhadraṃ vāṃ sakhā daśarathasya ha // 3.263.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā saṃgṛhya dhanuṣī śubhe / ko 'yaṃ pitaram asmākaṃ nāmnāhety ūcatuś ca tau // 3.263.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dadṛśatus tau taṃ chinnapakṣadvayaṃ tathā / tayoḥ śaśaṃsa gṛdhras tu sītārthe rāvaṇād vadham // 3.263.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apṛcchad rāghavo gṛdhraṃ rāvaṇaḥ kāṃ diśaṃ gataḥ / tasya gṛdhraḥ śiraḥkampair ācacakṣe mamāra ca // 3.263.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇām iti kākutstho viditvāsya tad iṅgitam / saṃskāraṃ lambhayām āsa sakhāyaṃ pūjayan pituḥ // 3.263.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dṛṣṭvāśramapadaṃ vyapaviddhabṛsīghaṭam / vidhvastakalaśaṃ śūnyaṃ gomāyubalasevitam // 3.263.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) duḥkhaśokasamāviṣṭau vaidehīharaṇārditau / jagmatur daṇḍakāraṇyaṃ dakṣiṇena paraṃtapau // 3.263.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vane mahati tasmiṃs tu rāmaḥ saumitriṇā saha / dadarśa mṛgayūthāni dravamāṇāni sarvaśaḥ // 3.263.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śabdaṃ ca ghoraṃ sattvānāṃ dāvāgner iva vardhataḥ // 3.263.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) apaśyetāṃ muhūrtāc ca kabandhaṃ ghoradarśanam / meghaparvatasaṃkāśaṃ śālaskandhaṃ mahābhujam // 3.263.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) urogataviśālākṣaṃ mahodaramahāmukham // 3.263.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadṛcchayātha tad rakṣaḥ kare jagrāha lakṣmaṇam / viṣādam agamat sadyaḥ saumitrir atha bhārata // 3.263.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rāmam abhisaṃprekṣya kṛṣyate yena tanmukham / viṣaṇṇaś cābravīd rāmaṃ paśyāvasthām imāṃ mama // 3.263.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haraṇaṃ caiva vaidehyā mama cāyam upaplavaḥ / rājyabhraṃśaś ca bhavatas tātasya maraṇaṃ tathā // 3.263.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nāhaṃ tvāṃ saha vaidehyā sametaṃ kosalāgatam / drakṣyāmi pṛthivīrājye pitṛpaitāmahe sthitam // 3.263.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drakṣyanty āryasya dhanyā ye kuśalājaśamīlavaiḥ / abhiṣiktasya vadanaṃ somaṃ sābhralavaṃ yathā // 3.263.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ bahuvidhaṃ dhīmān vilalāpa sa lakṣmaṇaḥ / tam uvācātha kākutsthaḥ saṃbhrameṣv apy asaṃbhramaḥ // 3.263.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā viṣīda naravyāghra naiṣa kaś cin mayi sthite / chindhy asya dakṣiṇaṃ bāhuṃ chinnaḥ savyo mayā bhujaḥ // 3.263.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ vadatā tasya bhujo rāmeṇa pātitaḥ / khaḍgena bhṛśatīkṣṇena nikṛttas tilakāṇḍavat // 3.263.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'sya dakṣiṇaṃ bāhuṃ khaḍgenājaghnivān balī / saumitrir api saṃprekṣya bhrātaraṃ rāghavaṃ sthitam // 3.263.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar abhyāhanat pārśve tad rakṣo lakṣmaṇo bhṛśam / gatāsur apatad bhūmau kabandhaḥ sumahāṃs tataḥ // 3.263.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya dehād viniḥsṛtya puruṣo divyadarśanaḥ / dadṛśe divam āsthāya divi sūrya iva jvalan // 3.263.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) papraccha rāmas taṃ vāgmī kas tvaṃ prabrūhi pṛcchataḥ / kāmayā kim idaṃ citram āścaryaṃ pratibhāti me // 3.263.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasyācacakṣe gandharvo viśvāvasur ahaṃ nṛpa / prāpto brahmānuśāpena yoniṃ rākṣasasevitām // 3.263.38 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rāvaṇena hṛtā sītā rājñā laṅkānivāsinā / sugrīvam abhigacchasva sa te sāhyaṃ kariṣyati // 3.263.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā pampā śivajalā haṃsakāraṇḍavāyutā / ṛśyamūkasya śailasya saṃnikarṣe taṭākinī // 3.263.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃvasaty atra sugrīvaś caturbhiḥ sacivaiḥ saha / bhrātā vānararājasya vālino hemamālinaḥ // 3.263.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāvac chakyam asmābhir vaktuṃ draṣṭāsi jānakīm / dhruvaṃ vānararājasya vidito rāvaṇālayaḥ // 3.263.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvāntarhito divyaḥ puruṣaḥ sa mahāprabhaḥ / vismayaṃ jagmatuś cobhau tau vīrau rāmalakṣmaṇau // 3.263.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'vidūre nalinīṃ prabhūtakamalotpalām / sītāharaṇaduḥkhārtaḥ pampāṃ rāmaḥ samāsadat // 3.264.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mārutena suśītena sukhenāmṛtagandhinā / sevyamāno vane tasmiñ jagāma manasā priyām // 3.264.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vilalāpa sa rājendras tatra kāntām anusmaran / kāmabāṇābhisaṃtaptaḥ saumitris tam athābravīt // 3.264.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tvām evaṃvidho bhāvaḥ spraṣṭum arhati mānada / ātmavantam iva vyādhiḥ puruṣaṃ vṛddhaśīlinam // 3.264.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravṛttir upalabdhā te vaidehyā rāvaṇasya ca / tāṃ tvaṃ puruṣakāreṇa buddhyā caivopapādaya // 3.264.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhigacchāva sugrīvaṃ śailasthaṃ haripuṃgavam / mayi śiṣye ca bhṛtye ca sahāye ca samāśvasa // 3.264.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhair vākyair lakṣmaṇena sa rāghavaḥ / uktaḥ prakṛtim āpede kārye cānantaro 'bhavat // 3.264.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣevya vāri pampāyās tarpayitvā pitṝn api / pratasthatur ubhau vīrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau // 3.264.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv ṛśyamūkam abhyetya bahumūlaphalaṃ girim / giryagre vānarān pañca vīrau dadṛśatus tadā // 3.264.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sugrīvaḥ preṣayām āsa sacivaṃ vānaraṃ tayoḥ / buddhimantaṃ hanūmantaṃ himavantam iva sthitam // 3.264.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena saṃbhāṣya pūrvaṃ tau sugrīvam abhijagmatuḥ / sakhyaṃ vānararājena cakre rāmas tato nṛpa // 3.264.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vāso darśayām āsus tasya kārye nivedite / vānarāṇāṃ tu yat sītā hriyamāṇābhyavāsṛjat // 3.264.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat pratyayakaraṃ labdhvā sugrīvaṃ plavagādhipam / pṛthivyāṃ vānaraiśvarye svayaṃ rāmo 'bhyaṣecayat // 3.264.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijajñe ca kākutsthaḥ samare vālino vadham / sugrīvaś cāpi vaidehyāḥ punar ānayanaṃ nṛpa // 3.264.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā samayaṃ kṛtvā viśvāsya ca parasparam / abhyetya sarve kiṣkindhāṃ tasthur yuddhābhikāṅkṣiṇaḥ // 3.264.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sugrīvaḥ prāpya kiṣkindhāṃ nanādaughanibhasvanaḥ / nāsya tan mamṛṣe vālī taṃ tārā pratyaṣedhayat // 3.264.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā nadati sugrīvo balavān eṣa vānaraḥ / manye cāśrayavān prāpto na tvaṃ nirgantum arhasi // 3.264.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hemamālī tato vālī tārāṃ tārādhipānanām / provāca vacanaṃ vāgmī tāṃ vānarapatiḥ patiḥ // 3.264.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvabhūtarutajñā tvaṃ paśya buddhyā samanvitā / kenāpāśrayavān prāpto mamaiṣa bhrātṛgandhikaḥ // 3.264.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cintayitvā muhūrtaṃ tu tārā tārādhipaprabhā / patim ity abravīt prājñā śṛṇu sarvaṃ kapīśvara // 3.264.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛtadāro mahāsattvo rāmo daśarathātmajaḥ / tulyārimitratāṃ prāptaḥ sugrīveṇa dhanurdharaḥ // 3.264.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātā cāsya mahābāhuḥ saumitrir aparājitaḥ / lakṣmaṇo nāma medhāvī sthitaḥ kāryārthasiddhaye // 3.264.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maindaś ca dvividaś caiva hanūmāṃś cānilātmajaḥ / jāmbavān ṛkṣarājaś ca sugrīvasacivāḥ sthitāḥ // 3.264.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva ete mahātmāno buddhimanto mahābalāḥ / alaṃ tava vināśāya rāmavīryavyapāśrayāt // 3.264.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyās tad ākṣipya vaco hitam uktaṃ kapīśvaraḥ / paryaśaṅkata tām īrṣuḥ sugrīvagatamānasām // 3.264.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tārāṃ paruṣam uktvā sa nirjagāma guhāmukhāt / sthitaṃ mālyavato 'bhyāśe sugrīvaṃ so 'bhyabhāṣata // 3.264.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asakṛt tvaṃ mayā mūḍha nirjito jīvitapriyaḥ / mukto jñātir iti jñātvā kā tvarā maraṇe punaḥ // 3.264.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ prāha sugrīvo bhrātaraṃ hetumad vacaḥ / prāptakālam amitraghno rāmaṃ saṃbodhayann iva // 3.264.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛtadārasya me rājan hṛtarājyasya ca tvayā / kiṃ nu jīvitasāmarthyam iti viddhi samāgatam // 3.264.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā bahuvidhaṃ tatas tau saṃnipetatuḥ / samare vālisugrīvau śālatālaśilāyudhau // 3.264.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ubhau jaghnatur anyonyam ubhau bhūmau nipetatuḥ / ubhau vavalgatuś citraṃ muṣṭibhiś ca nijaghnatuḥ // 3.264.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhau rudhirasaṃsiktau nakhadantaparikṣatau / śuśubhāte tadā vīrau puṣpitāv iva kiṃśukau // 3.264.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na viśeṣas tayor yuddhe tadā kaś cana dṛśyate / sugrīvasya tadā mālāṃ hanūmān kaṇṭha āsajat // 3.264.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mālayā tadā vīraḥ śuśubhe kaṇṭhasaktayā / śrīmān iva mahāśailo malayo meghamālayā // 3.264.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtacihnaṃ tu sugrīvaṃ rāmo dṛṣṭvā mahādhanuḥ / vicakarṣa dhanuḥśreṣṭhaṃ vālim uddiśya lakṣyavat // 3.264.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visphāras tasya dhanuṣo yantrasyeva tadā babhau / vitatrāsa tadā vālī śareṇābhihato hṛdi // 3.264.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa bhinnamarmābhihato vaktrāc choṇitam udvaman / dadarśāvasthitaṃ rāmam ārāt saumitriṇā saha // 3.264.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) garhayitvā sa kākutsthaṃ papāta bhuvi mūrchitaḥ / tārā dadarśa taṃ bhūmau tārāpatim iva cyutam // 3.264.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hate vālini sugrīvaḥ kiṣkindhāṃ pratyapadyata / tāṃ ca tārāpatimukhīṃ tārāṃ nipatiteśvarām // 3.264.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rāmas tu caturo māsān pṛṣṭhe mālyavataḥ śubhe / nivāsam akarod dhīmān sugrīveṇābhyupasthitaḥ // 3.264.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāvaṇo 'pi purīṃ gatvā laṅkāṃ kāmabalātkṛtaḥ / sītāṃ niveśayām āsa bhavane nandanopame // 3.264.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśokavanikābhyāśe tāpasāśramasaṃnibhe // 3.264.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhartṛsmaraṇatanvaṅgī tāpasīveṣadhāriṇī / upavāsatapaḥśīlā tatra sā pṛthulekṣaṇā // 3.264.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāsa duḥkhavasatīḥ phalamūlakṛtāśanā // 3.264.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) dideśa rākṣasīs tatra rakṣaṇe rākṣasādhipaḥ / prāsāsiśūlaparaśumudgarālātadhāriṇīḥ // 3.264.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dvyakṣīṃ tryakṣīṃ lalāṭākṣīṃ dīrghajihvām ajihvikām / tristanīm ekapādāṃ ca trijaṭām ekalocanām // 3.264.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāś cānyāś ca dīptākṣyaḥ karabhotkaṭamūrdhajāḥ / parivāryāsate sītāṃ divārātram atandritāḥ // 3.264.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tās tu tām āyatāpāṅgīṃ piśācyo dāruṇasvanāḥ / tarjayanti sadā raudrāḥ paruṣavyañjanākṣarāḥ // 3.264.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khādāma pāṭayāmaināṃ tilaśaḥ pravibhajya tām / yeyaṃ bhartāram asmākam avamanyeha jīvati // 3.264.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ paribhartsantīs trāsyamānā punaḥ punaḥ / bhartṛśokasamāviṣṭā niḥśvasyedam uvāca tāḥ // 3.264.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryāḥ khādata māṃ śīghraṃ na me lobho 'sti jīvite / vinā taṃ puṇḍarīkākṣaṃ nīlakuñcitamūrdhajam // 3.264.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apy evāhaṃ nirāhārā jīvitapriyavarjitā / śoṣayiṣyāmi gātrāṇi vyālī tālagatā yathā // 3.264.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv anyam abhigaccheyaṃ pumāṃsaṃ rāghavād ṛte / iti jānīta satyaṃ me kriyatāṃ yad anantaram // 3.264.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyās tad vacanaṃ śrutvā rākṣasyas tāḥ kharasvanāḥ / ākhyātuṃ rākṣasendrāya jagmus tat sarvam āditaḥ // 3.264.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatāsu tāsu sarvāsu trijaṭā nāma rākṣasī / sāntvayām āsa vaidehīṃ dharmajñā priyavādinī // 3.264.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sīte vakṣyāmi te kiṃ cid viśvāsaṃ kuru me sakhi / bhayaṃ te vyetu vāmoru śṛṇu cedaṃ vaco mama // 3.264.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avindhyo nāma medhāvī vṛddho rākṣasapuṃgavaḥ / sa rāmasya hitānveṣī tvadarthe hi sa māvadat // 3.264.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sītā madvacanād vācyā samāśvāsya prasādya ca / bhartā te kuśalī rāmo lakṣmaṇānugato balī // 3.264.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakhyaṃ vānararājena śakrapratimatejasā / kṛtavān rāghavaḥ śrīmāṃs tvadarthe ca samudyataḥ // 3.264.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā ca te 'stu bhayaṃ bhīru rāvaṇāl lokagarhitāt / nalakūbaraśāpena rakṣitā hy asy anindite // 3.264.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śapto hy eṣa purā pāpo vadhūṃ rambhāṃ parāmṛśan / na śakto vivaśāṃ nārīm upaitum ajitendriyaḥ // 3.264.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipram eṣyati te bhartā sugrīveṇābhirakṣitaḥ / saumitrisahito dhīmāṃs tvāṃ ceto mokṣayiṣyati // 3.264.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svapnā hi sumahāghorā dṛṣṭā me 'niṣṭadarśanāḥ / vināśāyāsya durbuddheḥ paulastyakulaghātinaḥ // 3.264.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāruṇo hy eṣa duṣṭātmā kṣudrakarmā niśācaraḥ / svabhāvāc chīladoṣeṇa sarveṣāṃ bhayavardhanaḥ // 3.264.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) spardhate sarvadevair yaḥ kālopahatacetanaḥ / mayā vināśaliṅgāni svapne dṛṣṭāni tasya vai // 3.264.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tailābhiṣikto vikaco majjan paṅke daśānanaḥ / asakṛt kharayukte tu rathe nṛtyann iva sthitaḥ // 3.264.64 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kumbhakarṇādayaś ceme nagnāḥ patitamūrdhajāḥ / kṛṣyante dakṣiṇām āśāṃ raktamālyānulepanāḥ // 3.264.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvetātapatraḥ soṣṇīṣaḥ śuklamālyavibhūṣaṇaḥ / śvetaparvatam ārūḍha eka eva vibhīṣaṇaḥ // 3.264.66 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sacivāś cāsya catvāraḥ śuklamālyānulepanāḥ / śvetaparvatam ārūḍhā mokṣyante 'smān mahābhayāt // 3.264.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmasyāstreṇa pṛthivī parikṣiptā sasāgarā / yaśasā pṛthivīṃ kṛtsnāṃ pūrayiṣyati te patiḥ // 3.264.68 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asthisaṃcayam ārūḍho bhuñjāno madhupāyasam / lakṣmaṇaś ca mayā dṛṣṭo nirīkṣan sarvatodiśaḥ // 3.264.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudatī rudhirārdrāṅgī vyāghreṇa parirakṣitā / asakṛt tvaṃ mayā dṛṣṭā gacchantī diśam uttarām // 3.264.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) harṣam eṣyasi vaidehi kṣipraṃ bhartṛsamanvitā / rāghaveṇa saha bhrātrā sīte tvam acirād iva // 3.264.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti sā mṛgaśāvākṣī tac chrutvā trijaṭāvacaḥ / babhūvāśāvatī bālā punar bhartṛsamāgame // 3.264.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad abhyāgatā raudrāḥ piśācyas tāḥ sudāruṇāḥ / dadṛśus tāṃ trijaṭayā sahāsīnāṃ yathā purā // 3.264.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas tāṃ bhartṛśokārtāṃ dīnāṃ malinavāsasam / maṇiśeṣābhyalaṃkārāṃ rudatīṃ ca pativratām // 3.265.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasībhir upāsyantīṃ samāsīnāṃ śilātale / rāvaṇaḥ kāmabāṇārto dadarśopasasarpa ca // 3.265.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadānavagandharvayakṣakiṃpuruṣair yudhi / ajito 'śokavanikāṃ yayau kandarpamohitaḥ // 3.265.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) divyāmbaradharaḥ śrīmān sumṛṣṭamaṇikuṇḍalaḥ / vicitramālyamukuṭo vasanta iva mūrtimān // 3.265.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa kalpavṛkṣasadṛśo yatnād api vibhūṣitaḥ / śmaśānacaityadrumavad bhūṣito 'pi bhayaṃkaraḥ // 3.265.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) sa tasyās tanumadhyāyāḥ samīpe rajanīcaraḥ / dadṛśe rohiṇīm etya śanaiścara iva grahaḥ // 3.265.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tām āmantrya suśroṇīṃ puṣpaketuśarāhataḥ / idam ity abravīd bālāṃ trastāṃ rauhīm ivābalām // 3.265.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sīte paryāptam etāvat kṛto bhartur anugrahaḥ / prasādaṃ kuru tanvaṅgi kriyatāṃ parikarma te // 3.265.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhajasva māṃ varārohe mahārhābharaṇāmbarā / bhava me sarvanārīṇām uttamā varavarṇini // 3.265.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) santi me devakanyāś ca rājarṣīṇāṃ tathāṅganāḥ / santi dānavakanyāś ca daityānāṃ cāpi yoṣitaḥ // 3.265.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturdaśa piśācānāṃ koṭyo me vacane sthitāḥ / dvis tāvat puruṣādānāṃ rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām // 3.265.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato me triguṇā yakṣā ye madvacanakāriṇaḥ / ke cid eva dhanādhyakṣaṃ bhrātaraṃ me samāśritāḥ // 3.265.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvāpsaraso bhadre mām āpānagataṃ sadā / upatiṣṭhanti vāmoru yathaiva bhrātaraṃ mama // 3.265.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putro 'ham api viprarṣeḥ sākṣād viśravaso muneḥ / pañcamo lokapālānām iti me prathitaṃ yaśaḥ // 3.265.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyāni bhakṣyabhojyāni pānāni vividhāni ca / yathaiva tridaśeśasya tathaiva mama bhāmini // 3.265.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣīyatāṃ duṣkṛtaṃ karma vanavāsakṛtaṃ tava / bhāryā me bhava suśroṇi yathā mandodarī tathā // 3.265.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktā tena vaidehī parivṛtya śubhānanā / tṛṇam antarataḥ kṛtvā tam uvāca niśācaram // 3.265.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśivenātivāmorūr ajasraṃ netravāriṇā / stanāv apatitau bālā sahitāv abhivarṣatī // 3.265.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca vākyaṃ taṃ kṣudraṃ vaidehī patidevatā // 3.265.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) asakṛd vadato vākyam īdṛśaṃ rākṣaseśvara / viṣādayuktam etat te mayā śrutam abhāgyayā // 3.265.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad bhadrasukha bhadraṃ te mānasaṃ vinivartyatām / paradārāsmy alabhyā ca satataṃ ca pativratā // 3.265.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caivopayikī bhāryā mānuṣī kṛpaṇā tava / vivaśāṃ dharṣayitvā ca kāṃ tvaṃ prītim avāpsyasi // 3.265.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajāpatisamo vipro brahmayoniḥ pitā tava / na ca pālayase dharmaṃ lokapālasamaḥ katham // 3.265.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātaraṃ rājarājānaṃ maheśvarasakhaṃ prabhum / dhaneśvaraṃ vyapadiśan kathaṃ tv iha na lajjase // 3.265.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ity uktvā prārudat sītā kampayantī payodharau / śirodharāṃ ca tanvaṅgī mukhaṃ pracchādya vāsasā // 3.265.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā rudatyā bhāminyā dīrghā veṇī susaṃyatā / dadṛśe svasitā snigdhā kālī vyālīva mūrdhani // 3.265.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tac chrutvā rāvaṇo vākyaṃ sītayoktaṃ suniṣṭhuram / pratyākhyāto 'pi durmedhāḥ punar evābravīd vacaḥ // 3.265.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmam aṅgāni me sīte dunotu makaradhvajaḥ / na tvām akāmāṃ suśroṇīṃ sameṣye cāruhāsinīm // 3.265.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yat tvam adyāpi mānuṣam / āhārabhūtam asmākaṃ rāmam evānurudhyase // 3.265.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā tām anindyāṅgīṃ sa rākṣasagaṇeśvaraḥ / tatraivāntarhito bhūtvā jagāmābhimatāṃ diśam // 3.265.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rākṣasībhiḥ parivṛtā vaidehī śokakarśitā / sevyamānā trijaṭayā tatraiva nyavasat tadā // 3.265.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) rāghavas tu sasaumitriḥ sugrīveṇābhipālitaḥ / vasan mālyavataḥ pṛṣṭhe dadarśa vimalaṃ nabhaḥ // 3.266.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā vimale vyomni nirmalaṃ śaśalakṣaṇam / grahanakṣatratārābhir anuyātam amitrahā // 3.266.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumudotpalapadmānāṃ gandham ādāya vāyunā / mahīdharasthaḥ śītena sahasā pratibodhitaḥ // 3.266.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prabhāte lakṣmaṇaṃ vīram abhyabhāṣata durmanāḥ / sītāṃ saṃsmṛtya dharmātmā ruddhāṃ rākṣasaveśmani // 3.266.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha lakṣmaṇa jānīhi kiṣkindhāyāṃ kapīśvaram / pramattaṃ grāmyadharmeṣu kṛtaghnaṃ svārthapaṇḍitam // 3.266.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'sau kulādhamo mūḍho mayā rājye 'bhiṣecitaḥ / sarvavānaragopucchā yam ṛkṣāś ca bhajanti vai // 3.266.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadarthaṃ nihato vālī mayā raghukulodvaha / tvayā saha mahābāho kiṣkindhopavane tadā // 3.266.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaghnaṃ tam ahaṃ manye vānarāpasadaṃ bhuvi / yo mām evaṃgato mūḍho na jānīte 'dya lakṣmaṇa // 3.266.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asau manye na jānīte samayapratipādanam / kṛtopakāraṃ māṃ nūnam avamanyālpayā dhiyā // 3.266.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yadi tāvad anudyuktaḥ śete kāmasukhātmakaḥ / netavyo vālimārgeṇa sarvabhūtagatiṃ tvayā // 3.266.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāpi ghaṭate 'smākam arthe vānarapuṃgavaḥ / tam ādāyaihi kākutstha tvarāvān bhava mā ciram // 3.266.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto lakṣmaṇo bhrātrā guruvākyahite rataḥ / pratasthe ruciraṃ gṛhya samārgaṇaguṇaṃ dhanuḥ // 3.266.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṣkindhādvāram āsādya praviveśānivāritaḥ // 3.266.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sakrodha iti taṃ matvā rājā pratyudyayau hariḥ / taṃ sadāro vinītātmā sugrīvaḥ plavagādhipaḥ // 3.266.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjayā pratijagrāha prīyamāṇas tadarhayā // 3.266.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam abravīd rāmavacaḥ saumitrir akutobhayaḥ / sa tat sarvam aśeṣeṇa śrutvā prahvaḥ kṛtāñjaliḥ // 3.266.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sabhṛtyadāro rājendra sugrīvo vānarādhipaḥ / idam āha vacaḥ prīto lakṣmaṇaṃ narakuñjaram // 3.266.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nāsmi lakṣmaṇa durmedhā na kṛtaghno na nirghṛṇaḥ / śrūyatāṃ yaḥ prayatno me sītāparyeṣaṇe kṛtaḥ // 3.266.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diśaḥ prasthāpitāḥ sarve vinītā harayo mayā / sarveṣāṃ ca kṛtaḥ kālo māsenāgamanaṃ punaḥ // 3.266.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yair iyaṃ savanā sādriḥ sapurā sāgarāmbarā / vicetavyā mahī vīra sagrāmanagarākarā // 3.266.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māsaḥ pañcarātreṇa pūrṇo bhavitum arhati / tataḥ śroṣyasi rāmeṇa sahitaḥ sumahat priyam // 3.266.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto lakṣmaṇas tena vānarendreṇa dhīmatā / tyaktvā roṣam adīnātmā sugrīvaṃ pratyapūjayat // 3.266.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rāmaṃ sahasugrīvo mālyavatpṛṣṭham āsthitam / abhigamyodayaṃ tasya kāryasya pratyavedayat // 3.266.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ vānarendrās te samājagmuḥ sahasraśaḥ / diśas tisro vicityātha na tu ye dakṣiṇāṃ gatāḥ // 3.266.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācakhyus te tu rāmāya mahīṃ sāgaramekhalām / vicitāṃ na tu vaidehyā darśanaṃ rāvaṇasya vā // 3.266.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatās tu dakṣiṇām āśāṃ ye vai vānarapuṃgavāḥ / āśāvāṃs teṣu kākutsthaḥ prāṇān ārto 'py adhārayat // 3.266.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvimāsoparame kāle vyatīte plavagās tataḥ / sugrīvam abhigamyedaṃ tvaritā vākyam abruvan // 3.266.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣitaṃ vālinā yat tat sphītaṃ madhuvanaṃ mahat / tvayā ca plavagaśreṣṭha tad bhuṅkte pavanātmajaḥ // 3.266.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāliputro 'ṅgadaś caiva ye cānye plavagarṣabhāḥ / vicetuṃ dakṣiṇām āśāṃ rājan prasthāpitās tvayā // 3.266.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ taṃ praṇayaṃ śrutvā mene sa kṛtakṛtyatām / kṛtārthānāṃ hi bhṛtyānām etad bhavati ceṣṭitam // 3.266.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tad rāmāya medhāvī śaśaṃsa plavagarṣabhaḥ / rāmaś cāpy anumānena mene dṛṣṭāṃ tu maithilīm // 3.266.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanūmatpramukhāś cāpi viśrāntās te plavaṃgamāḥ / abhijagmur harīndraṃ taṃ rāmalakṣmaṇasaṃnidhau // 3.266.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatiṃ ca mukhavarṇaṃ ca dṛṣṭvā rāmo hanūmataḥ / agamat pratyayaṃ bhūyo dṛṣṭā sīteti bhārata // 3.266.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanūmatpramukhās te tu vānarāḥ pūrṇamānasāḥ / praṇemur vidhivad rāmaṃ sugrīvaṃ lakṣmaṇaṃ tathā // 3.266.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān uvācāgatān rāmaḥ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ / api māṃ jīvayiṣyadhvam api vaḥ kṛtakṛtyatā // 3.266.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api rājyam ayodhyāyāṃ kārayiṣyāmy ahaṃ punaḥ / nihatya samare śatrūn āhṛtya janakātmajām // 3.266.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amokṣayitvā vaidehīm ahatvā ca ripūn raṇe / hṛtadāro 'vadhūtaś ca nāhaṃ jīvitum utsahe // 3.266.35 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ity uktavacanaṃ rāmaṃ pratyuvācānilātmajaḥ / priyam ākhyāmi te rāma dṛṣṭā sā jānakī mayā // 3.266.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicitya dakṣiṇām āśāṃ saparvatavanākarām / śrāntāḥ kāle vyatīte sma dṛṣṭavanto mahāguhām // 3.266.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praviśāmo vayaṃ tāṃ tu bahuyojanam āyatām / andhakārāṃ suvipināṃ gahanāṃ kīṭasevitām // 3.266.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gatvā sumahad adhvānam ādityasya prabhāṃ tataḥ / dṛṣṭavantaḥ sma tatraiva bhavanaṃ divyam antarā // 3.266.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayasya kila daityasya tadāsīd veśma rāghava / tatra prabhāvatī nāma tapo 'tapyata tāpasī // 3.266.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayā dattāni bhojyāni pānāni vividhāni ca / bhuktvā labdhabalāḥ santas tayoktena pathā tataḥ // 3.266.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niryāya tasmād uddeśāt paśyāmo lavaṇāmbhasaḥ / samīpe sahyamalayau darduraṃ ca mahāgirim // 3.266.42 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) tato malayam āruhya paśyanto varuṇālayam / viṣaṇṇā vyathitāḥ khinnā nirāśā jīvite bhṛśam // 3.266.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anekaśatavistīrṇaṃ yojanānāṃ mahodadhim / timinakrajhaṣāvāsaṃ cintayantaḥ suduḥkhitāḥ // 3.266.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrānaśanasaṃkalpaṃ kṛtvāsīnā vayaṃ tadā / tataḥ kathānte gṛdhrasya jaṭāyor abhavat kathā // 3.266.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ parvataśṛṅgābhaṃ ghorarūpaṃ bhayāvaham / pakṣiṇaṃ dṛṣṭavantaḥ sma vainateyam ivāparam // 3.266.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'smān atarkayad bhoktum athābhyetya vaco 'bravīt / bhoḥ ka eṣa mama bhrātur jaṭāyoḥ kurute kathām // 3.266.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpātir nāma tasyāhaṃ jyeṣṭho bhrātā khagādhipaḥ / anyonyaspardhayārūḍhāv āvām ādityasaṃsadam // 3.266.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dagdhāv imau pakṣau na dagdhau tu jaṭāyuṣaḥ / tadā me ciradṛṣṭaḥ sa bhrātā gṛdhrapatiḥ priyaḥ // 3.266.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirdagdhapakṣaḥ patito hy aham asmin mahāgirau // 3.266.49.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tasyaivaṃ vadato 'smābhir hato bhrātā niveditaḥ / vyasanaṃ bhavataś cedaṃ saṃkṣepād vai niveditam // 3.266.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saṃpātis tadā rājañ śrutvā sumahad apriyam / viṣaṇṇacetāḥ papraccha punar asmān ariṃdama // 3.266.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kaḥ sa rāmaḥ kathaṃ sītā jaṭāyuś ca kathaṃ hataḥ / icchāmi sarvam evaitac chrotuṃ plavagasattamāḥ // 3.266.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāhaṃ sarvam evaitaṃ bhavato vyasanāgamam / prāyopaveśane caiva hetuṃ vistarato 'bruvam // 3.266.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'smān utthāpayām āsa vākyenānena pakṣirāṭ / rāvaṇo vidito mahyaṃ laṅkā cāsya mahāpurī // 3.266.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭā pāre samudrasya trikūṭagirikandare / bhavitrī tatra vaidehī na me 'sty atra vicāraṇā // 3.266.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti tasya vacaḥ śrutvā vayam utthāya satvarāḥ / sāgaraplavane mantraṃ mantrayāmaḥ paraṃtapa // 3.266.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādhyavasyad yadā kaś cit sāgarasya vilaṅghane / tataḥ pitaram āviśya pupluve 'haṃ mahārṇavam // 3.266.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatayojanavistīrṇaṃ nihatya jalarākṣasīm // 3.266.57.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra sītā mayā dṛṣṭā rāvaṇāntaḥpure satī / upavāsatapaḥśīlā bhartṛdarśanalālasā // 3.266.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaṭilā maladigdhāṅgī kṛśā dīnā tapasvinī // 3.266.58.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nimittais tām ahaṃ sītām upalabhya pṛthagvidhaiḥ / upasṛtyābruvaṃ cāryām abhigamya rahogatām // 3.266.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sīte rāmasya dūto 'haṃ vānaro mārutātmajaḥ / tvaddarśanam abhiprepsur iha prāpto vihāyasā // 3.266.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājaputrau kuśalinau bhrātarau rāmalakṣmaṇau / sarvaśākhāmṛgendreṇa sugrīveṇābhipālitau // 3.266.61 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kuśalaṃ tvābravīd rāmaḥ sīte saumitriṇā saha / sakhibhāvāc ca sugrīvaḥ kuśalaṃ tvānupṛcchati // 3.266.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipram eṣyati te bhartā sarvaśākhāmṛgaiḥ saha / pratyayaṃ kuru me devi vānaro 'smi na rākṣasaḥ // 3.266.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtam iva ca dhyātvā sītā māṃ pratyuvāca ha / avaimi tvāṃ hanūmantam avindhyavacanād aham // 3.266.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avindhyo hi mahābāho rākṣaso vṛddhasaṃmataḥ / kathitas tena sugrīvas tvadvidhaiḥ sacivair vṛtaḥ // 3.266.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gamyatām iti coktvā māṃ sītā prādād imaṃ maṇim / dhāritā yena vaidehī kālam etam aninditā // 3.266.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyayārthaṃ kathāṃ cemāṃ kathayām āsa jānakī / kṣiptām iṣīkāṃ kākasya citrakūṭe mahāgirau // 3.266.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhavatā puruṣavyāghra pratyabhijñānakāraṇāt // 3.266.67.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śrāvayitvā tadātmānaṃ tato dagdhvā ca tāṃ purīm / saṃprāpta iti taṃ rāmaḥ priyavādinam arcayat // 3.266.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tatraiva rāmasya samāsīnasya taiḥ saha / samājagmuḥ kapiśreṣṭhāḥ sugrīvavacanāt tadā // 3.267.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛtaḥ koṭisahasreṇa vānarāṇāṃ tarasvinām / śvaśuro vālinaḥ śrīmān suṣeṇo rāmam abhyayāt // 3.267.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) koṭīśatavṛtau cāpi gajo gavaya eva ca / vānarendrau mahāvīryau pṛthak pṛthag adṛśyatām // 3.267.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭikoṭisahasrāṇi prakarṣan pratyadṛśyata / golāṅgūlo mahārāja gavākṣo bhīmadarśanaḥ // 3.267.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandhamādanavāsī tu prathito gandhamādanaḥ / koṭīsahasram ugrāṇāṃ harīṇāṃ samakarṣata // 3.267.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) panaso nāma medhāvī vānaraḥ sumahābalaḥ / koṭīr daśa dvādaśa ca triṃśatpañca prakarṣati // 3.267.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) śrīmān dadhimukho nāma harivṛddho 'pi vīryavān / pracakarṣa mahat sainyaṃ harīṇāṃ bhīmatejasām // 3.267.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇānāṃ mukhapuṇḍrāṇām ṛkṣāṇāṃ bhīmakarmaṇām / koṭīśatasahasreṇa jāmbavān pratyadṛśyata // 3.267.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo hariyūthapayūthapāḥ / asaṃkhyeyā mahārāja samīyū rāmakāraṇāt // 3.267.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śirīṣakusumābhānāṃ siṃhānām iva nardatām / śrūyate tumulaḥ śabdas tatra tatra pradhāvatām // 3.267.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) girikūṭanibhāḥ ke cit ke cin mahiṣasaṃnibhāḥ / śaradabhrapratīkāśāḥ piṣṭahiṅgulakānanāḥ // 3.267.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utpatantaḥ patantaś ca plavamānāś ca vānarāḥ / uddhunvanto 'pare reṇūn samājagmuḥ samantataḥ // 3.267.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vānaramahālokaḥ pūrṇasāgarasaṃnibhaḥ / niveśam akarot tatra sugrīvānumate tadā // 3.267.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas teṣu harīndreṣu samāvṛtteṣu sarvaśaḥ / tithau praśaste nakṣatre muhūrte cābhipūjite // 3.267.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tena vyūḍhena sainyena lokān udvartayann iva / prayayau rāghavaḥ śrīmān sugrīvasahitas tadā // 3.267.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mukham āsīt tu sainyasya hanūmān mārutātmajaḥ / jaghanaṃ pālayām āsa saumitrir akutobhayaḥ // 3.267.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) baddhagodhāṅgulitrāṇau rāghavau tatra rejatuḥ / vṛtau harimahāmātraiś candrasūryau grahair iva // 3.267.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prababhau harisainyaṃ tac chālatālaśilāyudham / sumahac chālibhavanaṃ yathā sūryodayaṃ prati // 3.267.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nalanīlāṅgadakrāthamaindadvividapālitā / yayau sumahatī senā rāghavasyārthasiddhaye // 3.267.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhivat supraśasteṣu bahumūlaphaleṣu ca / prabhūtamadhumāṃseṣu vārimatsu śiveṣu ca // 3.267.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivasantī nirābādhā tathaiva girisānuṣu / upāyād dharisenā sā kṣārodam atha sāgaram // 3.267.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvitīyasāgaranibhaṃ tad balaṃ bahuladhvajam / velāvanaṃ samāsādya nivāsam akarot tadā // 3.267.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato dāśarathiḥ śrīmān sugrīvaṃ pratyabhāṣata / madhye vānaramukhyānāṃ prāptakālam idaṃ vacaḥ // 3.267.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāyaḥ ko nu bhavatāṃ mataḥ sāgaralaṅghane / iyaṃ ca mahatī senā sāgaraś cāpi dustaraḥ // 3.267.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatrānye vyāharanti sma vānarāḥ paṭumāninaḥ / samarthā laṅghane sindhor na tu kṛtsnasya vānarāḥ // 3.267.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cin naubhir vyavasyanti kecīc ca vividhaiḥ plavaiḥ / neti rāmaś ca tān sarvān sāntvayan pratyabhāṣata // 3.267.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatayojanavistāraṃ na śaktāḥ sarvavānarāḥ / krāntuṃ toyanidhiṃ vīrā naiṣā vo naiṣṭhikī matiḥ // 3.267.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvo na santi senāyā bahvyas tārayituṃ tathā / vaṇijām upaghātaṃ ca katham asmadvidhaś caret // 3.267.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vistīrṇaṃ caiva naḥ sainyaṃ hanyāc chidreṣu vai paraḥ / plavoḍupapratāraś ca naivātra mama rocate // 3.267.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tv imaṃ jalanidhiṃ samārapsyāmy upāyataḥ / pratiśeṣyāmy upavasan darśayiṣyati māṃ tataḥ // 3.267.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) na ced darśayitā mārgaṃ dhakṣyāmy enam ahaṃ tataḥ / mahāstrair apratihatair atyagnipavanojjvalaiḥ // 3.267.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ity uktvā sahasaumitrir upaspṛśyātha rāghavaḥ / pratiśiśye jalanidhiṃ vidhivat kuśasaṃstare // 3.267.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sāgaras tu tataḥ svapne darśayām āsa rāghavam / devo nadanadībhartā śrīmān yādogaṇair vṛtaḥ // 3.267.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kausalyāmātar ity evam ābhāṣya madhuraṃ vacaḥ / idam ity āha ratnānām ākaraiḥ śataśo vṛtaḥ // 3.267.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūhi kiṃ te karomy atra sāhāyyaṃ puruṣarṣabha / ikṣvākur asmi te jñātir iti rāmas tam abravīt // 3.267.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mārgam icchāmi sainyasya dattaṃ nadanadīpate / yena gatvā daśagrīvaṃ hanyāṃ paulastyapāṃsanam // 3.267.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady evaṃ yācato mārgaṃ na pradāsyati me bhavān / śarais tvāṃ śoṣayiṣyāmi divyāstrapratimantritaiḥ // 3.267.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ bruvataḥ śrutvā rāmasya varuṇālayaḥ / uvāca vyathito vākyam iti baddhāñjaliḥ sthitaḥ // 3.267.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) necchāmi pratighātaṃ te nāsmi vighnakaras tava / śṛṇu cedaṃ vaco rāma śrutvā kartavyam ācara // 3.267.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi dāsyāmi te mārgaṃ sainyasya vrajato ''jñayā / anye 'py ājñāpayiṣyanti mām evaṃ dhanuṣo balāt // 3.267.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asti tv atra nalo nāma vānaraḥ śilpisaṃmataḥ / tvaṣṭur devasya tanayo balavān viśvakarmaṇaḥ // 3.267.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa yat kāṣṭhaṃ tṛṇaṃ vāpi śilāṃ vā kṣepsyate mayi / sarvaṃ tad dhārayiṣyāmi sa te setur bhaviṣyati // 3.267.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvāntarhite tasmin rāmo nalam uvāca ha / kuru setuṃ samudre tvaṃ śakto hy asi mato mama // 3.267.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenopāyena kākutsthaḥ setubandham akārayat / daśayojanavistāram āyataṃ śatayojanam // 3.267.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nalasetur iti khyāto yo 'dyāpi prathito bhuvi / rāmasyājñāṃ puraskṛtya dhāryate girisaṃnibhaḥ // 3.267.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrasthaṃ sa tu dharmātmā samāgacchad vibhīṣaṇaḥ / bhrātā vai rākṣasendrasya caturbhiḥ sacivaiḥ saha // 3.267.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijagrāha rāmas taṃ svāgatena mahāmanāḥ / sugrīvasya tu śaṅkābhūt praṇidhiḥ syād iti sma ha // 3.267.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāghavas tasya ceṣṭābhiḥ samyak ca cariteṅgitaiḥ / yadā tattvena tuṣṭo 'bhūt tata enam apūjayat // 3.267.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvarākṣasarājye cāpy abhyaṣiñcad vibhīṣaṇam / cakre ca mantrānucaraṃ suhṛdaṃ lakṣmaṇasya ca // 3.267.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vibhīṣaṇamate caiva so 'tyakrāman mahārṇavam / sasainyaḥ setunā tena māsenaiva narādhipa // 3.267.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gatvā samāsādya laṅkodyānāny anekaśaḥ / bhedayām āsa kapibhir mahānti ca bahūni ca // 3.267.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatrāstāṃ rāvaṇāmātyau rākṣasau śukasāraṇau / cārau vānararūpeṇa tau jagrāha vibhīṣaṇaḥ // 3.267.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratipannau yadā rūpaṃ rākṣasaṃ tau niśācarau / darśayitvā tataḥ sainyaṃ rāmaḥ paścād avāsṛjat // 3.267.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niveśyopavane sainyaṃ tac chūraḥ prājñavānaram / preṣayām āsa dautyena rāvaṇasya tato 'ṅgadam // 3.267.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhūtānnodake tasmin bahumūlaphale vane / senāṃ niveśya kākutstho vidhivat paryarakṣata // 3.268.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāvaṇaś ca vidhiṃ cakre laṅkāyāṃ śāstranirmitam / prakṛtyaiva durādharṣā dṛḍhaprākāratoraṇā // 3.268.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agādhatoyāḥ parikhā mīnanakrasamākulāḥ / babhūvuḥ sapta durdharṣāḥ khādiraiḥ śaṅkubhiś citāḥ // 3.268.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) karṇāṭṭayantradurdharṣā babhūvuḥ sahuḍopalāḥ / sāśīviṣaghaṭāyodhāḥ sasarjarasapāṃsavaḥ // 3.268.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) musalālātanārācatomarāsiparaśvadhaiḥ / anvitāś ca śataghnībhiḥ samadhūcchiṣṭamudgarāḥ // 3.268.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puradvāreṣu sarveṣu gulmāḥ sthāvarajaṅgamāḥ / babhūvuḥ pattibahulāḥ prabhūtagajavājinaḥ // 3.268.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aṅgadas tv atha laṅkāyā dvāradeśam upāgataḥ / vidito rākṣasendrasya praviveśa gatavyathaḥ // 3.268.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhye rākṣasakoṭīnāṃ bahvīnāṃ sumahābalaḥ / śuśubhe meghamālābhir āditya iva saṃvṛtaḥ // 3.268.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samāsādya paulastyam amātyair abhisaṃvṛtam / rāmasaṃdeśam āmantrya vāgmī vaktuṃ pracakrame // 3.268.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āha tvāṃ rāghavo rājan kosalendro mahāyaśāḥ / prāptakālam idaṃ vākyaṃ tad ādatsva kuruṣva ca // 3.268.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṛtātmānam āsādya rājānam anaye ratam / vinaśyanty anayāviṣṭā deśāś ca nagarāṇi ca // 3.268.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayaikenāparāddhaṃ me sītām āharatā balāt / vadhāyānaparāddhānām anyeṣāṃ tad bhaviṣyati // 3.268.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tvayā baladarpābhyām āviṣṭena vanecarāḥ / ṛṣayo hiṃsitāḥ pūrvaṃ devāś cāpy avamānitāḥ // 3.268.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣayaś ca nihatā rudantyaś cāhṛtāḥ striyaḥ / tad idaṃ samanuprāptaṃ phalaṃ tasyānayasya te // 3.268.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hantāsmi tvāṃ sahāmātyaṃ yudhyasva puruṣo bhava / paśya me dhanuṣo vīryaṃ mānuṣasya niśācara // 3.268.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mucyatāṃ jānakī sītā na me mokṣyasi karhi cit / arākṣasam imaṃ lokaṃ kartāsmi niśitaiḥ śaraiḥ // 3.268.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti tasya bruvāṇasya dūtasya paruṣaṃ vacaḥ / śrutvā na mamṛṣe rājā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ // 3.268.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṅgitajñās tato bhartuś catvāro rajanīcarāḥ / caturṣv aṅgeṣu jagṛhuḥ śārdūlam iva pakṣiṇaḥ // 3.268.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tāṃs tathāṅgeṣu saṃsaktān aṅgado rajanīcarān / ādāyaiva kham utpatya prāsādatalam āviśat // 3.268.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vegenotpatatas tasya petus te rajanīcarāḥ / bhuvi saṃbhinnahṛdayāḥ prahāraparipīḍitāḥ // 3.268.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa mukto harmyaśikharāt tasmāt punar avāpatat / laṅghayitvā purīṃ laṅkāṃ svabalasya samīpataḥ // 3.268.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kosalendram athābhyetya sarvam āvedya cāṅgadaḥ / viśaśrāma sa tejasvī rāghaveṇābhinanditaḥ // 3.268.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvābhisāreṇa harīṇāṃ vātaraṃhasām / bhedayām āsa laṅkāyāḥ prākāraṃ raghunandanaḥ // 3.268.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhīṣaṇarkṣādhipatī puraskṛtyātha lakṣmaṇaḥ / dakṣiṇaṃ nagaradvāram avāmṛdnād durāsadam // 3.268.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) karabhāruṇagātrāṇāṃ harīṇāṃ yuddhaśālinām / koṭīśatasahasreṇa laṅkām abhyapatat tadā // 3.268.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utpatadbhiḥ patadbhiś ca nipatadbhiś ca vānaraiḥ / nādṛśyata tadā sūryo rajasā nāśitaprabhaḥ // 3.268.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāliprasūnasadṛśaiḥ śirīṣakusumaprabhaiḥ / taruṇādityasadṛśaiḥ śaragauraiś ca vānaraiḥ // 3.268.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) prākāraṃ dadṛśus te tu samantāt kapilīkṛtam / rākṣasā vismitā rājan sastrīvṛddhāḥ samantataḥ // 3.268.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bibhidus te maṇistambhān karṇāṭṭaśikharāṇi ca / bhagnonmathitavegāni yantrāṇi ca vicikṣipuḥ // 3.268.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parigṛhya śataghnīś ca sacakrāḥ sahuḍopalāḥ / cikṣipur bhujavegena laṅkāmadhye mahābalāḥ // 3.268.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prākārasthāś ca ye ke cin niśācaragaṇās tadā / pradudruvus te śataśaḥ kapibhiḥ samabhidrutāḥ // 3.268.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatas tu rājavacanād rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ / niryayur vikṛtākārāḥ sahasraśatasaṃghaśaḥ // 3.268.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śastravarṣāṇi varṣanto drāvayanto vanaukasaḥ / prākāraṃ śodhayantas te paraṃ vikramam āsthitāḥ // 3.268.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māṣarāśisadṛśair babhūva kṣaṇadācaraiḥ / kṛto nirvānaro bhūyaḥ prākāro bhīmadarśanaiḥ // 3.268.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) petuḥ śūlavibhinnāṅgā bahavo vānararṣabhāḥ / stambhatoraṇabhagnāś ca petus tatra niśācarāḥ // 3.268.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) keśākeśy abhavad yuddhaṃ rakṣasāṃ vānaraiḥ saha / nakhair dantaiś ca vīrāṇāṃ khādatāṃ vai parasparam // 3.268.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣṭananto hy ubhayatas tatra vānararākṣasāḥ / hatā nipatitā bhūmau na muñcanti parasparam // 3.268.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rāmas tu śarajālāni vavarṣa jalado yathā / tāni laṅkāṃ samāsādya jaghnus tān rajanīcarān // 3.268.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saumitrir api nārācair dṛḍhadhanvā jitaklamaḥ / ādiśyādiśya durgasthān pātayām āsa rākṣasān // 3.268.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pratyavahāro 'bhūt sainyānāṃ rāghavājñayā / kṛte vimarde laṅkāyāṃ labdhalakṣo jayottaraḥ // 3.268.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato niviśamānāṃs tān sainikān rāvaṇānugāḥ / abhijagmur gaṇān eke piśācakṣudrarakṣasām // 3.269.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvaṇaḥ pūtano jambhaḥ kharaḥ krodhavaśo hariḥ / prarujaś cārujaś caiva praghasaś caivam ādayaḥ // 3.269.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhipatatāṃ teṣām adṛśyānāṃ durātmanām / antardhānavadhaṃ tajjñaś cakāra sa vibhīṣaṇaḥ // 3.269.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te dṛśyamānā haribhir balibhir dūrapātibhiḥ / nihatāḥ sarvaśo rājan mahīṃ jagmur gatāsavaḥ // 3.269.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) amṛṣyamāṇaḥ sabalo rāvaṇo niryayāv atha / vyūhya cauśanasaṃ vyūhaṃ harīn sarvān ahārayat // 3.269.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rāghavas tv abhiniryāya vyūḍhānīkaṃ daśānanam / bārhaspatyaṃ vidhiṃ kṛtvā pratyavyūhan niśācaram // 3.269.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametya yuyudhe tatra tato rāmeṇa rāvaṇaḥ / yuyudhe lakṣmaṇaś caiva tathaivendrajitā saha // 3.269.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virūpākṣeṇa sugrīvas tāreṇa ca nikharvaṭaḥ / tuṇḍena ca nalas tatra paṭuśaḥ panasena ca // 3.269.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣahyaṃ yaṃ hi yo mene sa sa tena sameyivān / yuyudhe yuddhavelāyāṃ svabāhubalam āśritaḥ // 3.269.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saṃprahāro vavṛdhe bhīrūṇāṃ bhayavardhanaḥ / lomasaṃharṣaṇo ghoraḥ purā devāsure yathā // 3.269.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rāvaṇo rāmam ānarchac chaktiśūlāsivṛṣṭibhiḥ / niśitair āyasais tīkṣṇai rāvaṇaṃ cāpi rāghavaḥ // 3.269.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivendrajitaṃ yattaṃ lakṣmaṇo marmabhedibhiḥ / indrajic cāpi saumitriṃ bibheda bahubhiḥ śaraiḥ // 3.269.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhīṣaṇaḥ prahastaṃ ca prahastaś ca vibhīṣaṇam / khagapatraiḥ śarais tīkṣṇair abhyavarṣad gatavyathaḥ // 3.269.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ balavatām āsīn mahāstrāṇāṃ samāgamaḥ / vivyathuḥ sakalā yena trayo lokāś carācarāḥ // 3.269.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prahastaḥ sahasā samabhyetya vibhīṣaṇam / gadayā tāḍayām āsa vinadya raṇakarkaśaḥ // 3.270.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa tayābhihato dhīmān gadayā bhīmavegayā / nākampata mahābāhur himavān iva susthiraḥ // 3.270.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pragṛhya vipulāṃ śataghaṇṭāṃ vibhīṣaṇaḥ / abhimantrya mahāśaktiṃ cikṣepāsya śiraḥ prati // 3.270.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) patantyā sa tayā vegād rākṣaso 'śaninādayā / hṛtottamāṅgo dadṛśe vātarugṇa iva drumaḥ // 3.270.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) taṃ dṛṣṭvā nihataṃ saṃkhye prahastaṃ kṣaṇadācaram / abhidudrāva dhūmrākṣo vegena mahatā kapīn // 3.270.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya meghopamaṃ sainyam āpatad bhīmadarśanam / dṛṣṭvaiva sahasā dīrṇā raṇe vānarapuṃgavāḥ // 3.270.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tān sahasā dīrṇān dṛṣṭvā vānarapuṃgavān / niryāya kapiśārdūlo hanūmān paryavasthitaḥ // 3.270.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvāvasthitaṃ saṃkhye harayaḥ pavanātmajam / vegena mahatā rājan saṃnyavartanta sarvaśaḥ // 3.270.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śabdo mahān āsīt tumulo lomaharṣaṇaḥ / rāmarāvaṇasainyānām anyonyam abhidhāvatām // 3.270.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin pravṛtte saṃgrāme ghore rudhirakardame / dhūmrākṣaḥ kapisainyaṃ tad drāvayām āsa patribhiḥ // 3.270.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ rākṣasamahāmātram āpatantaṃ sapatnajit / tarasā pratijagrāha hanūmān pavanātmajaḥ // 3.270.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor yuddham abhūd ghoraṃ harirākṣasavīrayoḥ / jigīṣator yudhānyonyam indraprahlādayor iva // 3.270.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadābhiḥ parighaiś caiva rākṣaso jaghnivān kapim / kapiś ca jaghnivān rakṣaḥ saskandhaviṭapair drumaiḥ // 3.270.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tam atikāyena sāśvaṃ sarathasārathim / dhūmrākṣam avadhīd dhīmān hanūmān mārutātmajaḥ // 3.270.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ nihataṃ dṛṣṭvā dhūmrākṣaṃ rākṣasottamam / harayo jātavisrambhā jaghnur abhyetya sainikān // 3.270.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vadhyamānā balibhir haribhir jitakāśibhiḥ / rākṣasā bhagnasaṃkalpā laṅkām abhyapatan bhayāt // 3.270.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) te 'bhipatya puraṃ bhagnā hataśeṣā niśācarāḥ / sarvaṃ rājñe yathāvṛttaṃ rāvaṇāya nyavedayan // 3.270.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā tu rāvaṇas tebhyaḥ prahastaṃ nihataṃ yudhi / dhūmrākṣaṃ ca maheṣvāsaṃ sasainyaṃ vānararṣabhaiḥ // 3.270.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sudīrgham iva niḥśvasya samutpatya varāsanāt / uvāca kumbhakarṇasya karmakālo 'yam āgataḥ // 3.270.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam uktvā vividhair vāditraiḥ sumahāsvanaiḥ / śayānam atinidrāluṃ kumbhakarṇam abodhayat // 3.270.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) prabodhya mahatā cainaṃ yatnenāgatasādhvasaḥ / svastham āsīnam avyagraṃ vinidraṃ rākṣasādhipaḥ // 3.270.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīd daśagrīvaḥ kumbhakarṇaṃ mahābalam // 3.270.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dhanyo 'si yasya te nidrā kumbhakarṇeyam īdṛśī / ya imaṃ dāruṇaṃ kālaṃ na jānīṣe mahābhayam // 3.270.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa tīrtvārṇavaṃ rāmaḥ setunā haribhiḥ saha / avamanyeha naḥ sarvān karoti kadanaṃ mahat // 3.270.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā hy apahṛtā bhāryā sītā nāmāsya jānakī / tāṃ mokṣayiṣur āyāto baddhvā setuṃ mahārṇave // 3.270.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena caiva prahastādir mahān naḥ svajano hataḥ / tasya nānyo nihantāsti tvad ṛte śatrukarśana // 3.270.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa daṃśito 'bhiniryāya tvam adya balināṃ vara / rāmādīn samare sarvāñ jahi śatrūn ariṃdama // 3.270.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dūṣaṇāvarajau caiva vajravegapramāthinau / tau tvāṃ balena mahatā sahitāv anuyāsyataḥ // 3.270.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ity uktvā rākṣasapatiḥ kumbhakarṇaṃ tarasvinam / saṃdideśetikartavye vajravegapramāthinau // 3.270.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu tau vīrau rāvaṇaṃ dūṣaṇānujau / kumbhakarṇaṃ puraskṛtya tūrṇaṃ niryayatuḥ purāt // 3.270.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato viniryāya purāt kumbhakarṇaḥ sahānugaḥ / apaśyat kapisainyaṃ taj jitakāśy agrataḥ sthitam // 3.271.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tam abhyetyāśu harayaḥ parivārya samantataḥ / abhyaghnaṃś ca mahākāyair bahubhir jagatīruhaiḥ // 3.271.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) karajair atudaṃś cānye vihāya bhayam uttamam // 3.271.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bahudhā yudhyamānās te yuddhamārgaiḥ plavaṃgamāḥ / nānāpraharaṇair bhīmaṃ rākṣasendram atāḍayan // 3.271.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāḍyamānaḥ prahasan bhakṣayām āsa vānarān / panasaṃ ca gavākṣaṃ ca vajrabāhuṃ ca vānaram // 3.271.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tad dṛṣṭvā vyathanaṃ karma kumbhakarṇasya rakṣasaḥ / udakrośan paritrastās tāraprabhṛtayas tadā // 3.271.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tāram uccaiḥ krośantam anyāṃś ca hariyūthapān / abhidudrāva sugrīvaḥ kumbhakarṇam apetabhīḥ // 3.271.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'bhipatya vegena kumbhakarṇaṃ mahāmanāḥ / śālena jaghnivān mūrdhni balena kapikuñjaraḥ // 3.271.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mahātmā mahāvegaḥ kumbhakarṇasya mūrdhani / bibheda śālaṃ sugrīvo na caivāvyathayat kapiḥ // 3.271.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato vinadya prahasañ śālasparśavibodhitaḥ / dorbhyām ādāya sugrīvaṃ kumbhakarṇo 'harad balāt // 3.271.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) hriyamāṇaṃ tu sugrīvaṃ kumbhakarṇena rakṣasā / avekṣyābhyadravad vīraḥ saumitrir mitranandanaḥ // 3.271.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhipatya mahāvegaṃ rukmapuṅkhaṃ mahāśaram / prāhiṇot kumbhakarṇāya lakṣmaṇaḥ paravīrahā // 3.271.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tasya dehāvaraṇaṃ bhittvā dehaṃ ca sāyakaḥ / jagāma dārayan bhūmiṃ rudhireṇa samukṣitaḥ // 3.271.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tathā sa bhinnahṛdayaḥ samutsṛjya kapīśvaram / kumbhakarṇo maheṣvāsaḥ pragṛhītaśilāyudhaḥ // 3.271.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) abhidudrāva saumitrim udyamya mahatīṃ śilām // 3.271.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasyābhidravatas tūrṇaṃ kṣurābhyām ucchritau karau / ciccheda niśitāgrābhyāṃ sa babhūva caturbhujaḥ // 3.271.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān apy asya bhujān sarvān pragṛhītaśilāyudhān / kṣuraiś ciccheda laghv astraṃ saumitriḥ pratidarśayan // 3.271.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa babhūvātikāyaś ca bahupādaśirobhujaḥ / taṃ brahmāstreṇa saumitrir dadāhādricayopamam // 3.271.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa papāta mahāvīryo divyāstrābhihato raṇe / mahāśanivinirdagdhaḥ pādapo 'ṅkuravān iva // 3.271.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā vṛtrasaṃkāśaṃ kumbhakarṇaṃ tarasvinam / gatāsuṃ patitaṃ bhūmau rākṣasāḥ prādravan bhayāt // 3.271.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tān dravato yodhān dṛṣṭvā tau dūṣaṇānujau / avasthāpyātha saumitriṃ saṃkruddhāv abhyadhāvatām // 3.271.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv ādravantau saṃkruddhau vajravegapramāthinau / pratijagrāha saumitrir vinadyobhau patatribhiḥ // 3.271.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sutumulaṃ yuddham abhaval lomaharṣaṇam / dūṣaṇānujayoḥ pārtha lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ // 3.271.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahatā śaravarṣeṇa rākṣasau so 'bhyavarṣata / tau cāpi vīrau saṃkruddhāv ubhau tau samavarṣatām // 3.271.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) muhūrtam evam abhavad vajravegapramāthinoḥ / saumitreś ca mahābāhoḥ saṃprahāraḥ sudāruṇaḥ // 3.271.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) athādriśṛṅgam ādāya hanūmān mārutātmajaḥ / abhidrutyādade prāṇān vajravegasya rakṣasaḥ // 3.271.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nīlaś ca mahatā grāvṇā dūṣaṇāvarajaṃ hariḥ / pramāthinam abhidrutya pramamātha mahābalaḥ // 3.271.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prāvartata punaḥ saṃgrāmaḥ kaṭukodayaḥ / rāmarāvaṇasainyānām anyonyam abhidhāvatām // 3.271.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śataśo nairṛtān vanyā jaghnur vanyāṃś ca nairṛtāḥ / nairṛtās tatra vadhyante prāyaśo na tu vānarāḥ // 3.271.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śrutvā hataṃ saṃkhye kumbhakarṇaṃ sahānugam / prahastaṃ ca maheṣvāsaṃ dhūmrākṣaṃ cātitejasam // 3.272.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putram indrajitaṃ śūraṃ rāvaṇaḥ pratyabhāṣata / jahi rāmam amitraghna sugrīvaṃ ca salakṣmaṇam // 3.272.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā hi mama satputra yaśo dīptam upārjitam / jitvā vajradharaṃ saṃkhye sahasrākṣaṃ śacīpatim // 3.272.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarhitaḥ prakāśo vā divyair dattavaraiḥ śaraiḥ / jahi śatrūn amitraghna mama śastrabhṛtāṃ vara // 3.272.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmalakṣmaṇasugrīvāḥ śarasparśaṃ na te 'nagha / samarthāḥ pratisaṃsoḍhuṃ kutas tadanuyāyinaḥ // 3.272.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṛtā yā prahastena kumbhakarṇena cānagha / kharasyāpacitiḥ saṃkhye tāṃ gacchasva mahābhuja // 3.272.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam adya niśitair bāṇair hatvā śatrūn sasainikān / pratinandaya māṃ putra purā baddhveva vāsavam // 3.272.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ sa tathety uktvā ratham āsthāya daṃśitaḥ / prayayāv indrajid rājaṃs tūrṇam āyodhanaṃ prati // 3.272.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra viśrāvya vispaṣṭaṃ nāma rākṣasapuṃgavaḥ / āhvayām āsa samare lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam // 3.272.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ lakṣmaṇo 'py abhyadhāvat pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ / trāsayaṃs talaghoṣeṇa siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā // 3.272.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tayoḥ samabhavad yuddhaṃ sumahaj jayagṛddhinoḥ / divyāstraviduṣos tīvram anyonyaspardhinos tadā // 3.272.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāvaṇis tu yadā nainaṃ viśeṣayati sāyakaiḥ / tato gurutaraṃ yatnam ātiṣṭhad balināṃ varaḥ // 3.272.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata enaṃ mahāvegair ardayām āsa tomaraiḥ / tān āgatān sa ciccheda saumitrir niśitaiḥ śaraiḥ // 3.272.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te nikṛttāḥ śarais tīkṣṇair nyapatan vasudhātale // 3.272.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam aṅgado vālisutaḥ śrīmān udyamya pādapam / abhidrutya mahāvegas tāḍayām āsa mūrdhani // 3.272.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasyendrajid asaṃbhrāntaḥ prāsenorasi vīryavān / prahartum aicchat taṃ cāsya prāsaṃ ciccheda lakṣmaṇaḥ // 3.272.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tam abhyāśagataṃ vīram aṅgadaṃ rāvaṇātmajaḥ / gadayātāḍayat savye pārśve vānarapuṃgavam // 3.272.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam acintya prahāraṃ sa balavān vālinaḥ sutaḥ / sasarjendrajitaḥ krodhāc chālaskandham amitrajit // 3.272.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ṅgadena ruṣotsṛṣṭo vadhāyendrajitas taruḥ / jaghānendrajitaḥ pārtha rathaṃ sāśvaṃ sasārathim // 3.272.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hatāśvāt praskandya rathāt sa hatasārathiḥ / tatraivāntardadhe rājan māyayā rāvaṇātmajaḥ // 3.272.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) antarhitaṃ viditvā taṃ bahumāyaṃ ca rākṣasam / rāmas taṃ deśam āgamya tat sainyaṃ paryarakṣata // 3.272.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rāmam uddiśya śarais tato dattavarais tadā / vivyādha sarvagātreṣu lakṣmaṇaṃ ca mahāratham // 3.272.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tam adṛśyaṃ śaraiḥ śūrau māyayāntarhitaṃ tadā / yodhayām āsatur ubhau rāvaṇiṃ rāmalakṣmaṇau // 3.272.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa ruṣā sarvagātreṣu tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ / vyasṛjat sāyakān bhūyaḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.272.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam adṛśyaṃ vicinvantaḥ sṛjantam aniśaṃ śarān / harayo viviśur vyoma pragṛhya mahatīḥ śilāḥ // 3.272.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃś ca tau cāpy adṛśyaḥ sa śarair vivyādha rākṣasaḥ / sa bhṛśaṃ tāḍayan vīro rāvaṇir māyayāvṛtaḥ // 3.272.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau śarair ācitau vīrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau / petatur gaganād bhūmiṃ sūryācandramasāv iva // 3.272.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv ubhau patitau dṛṣṭvā bhrātarāv amitaujasau / babandha rāvaṇir bhūyaḥ śarair dattavarais tadā // 3.273.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau vīrau śarajālena baddhāv indrajitā raṇe / rejatuḥ puruṣavyāghrau śakuntāv iva pañjare // 3.273.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau dṛṣṭvā patitau bhūmau śataśaḥ sāyakaiś citau / sugrīvaḥ kapibhiḥ sārdhaṃ parivārya tataḥ sthitaḥ // 3.273.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suṣeṇamaindadvividaiḥ kumudenāṅgadena ca / hanūmannīlatāraiś ca nalena ca kapīśvaraḥ // 3.273.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatas taṃ deśam āgamya kṛtakarmā vibhīṣaṇaḥ / bodhayām āsa tau vīrau prajñāstreṇa prabodhitau // 3.273.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśalyau cāpi sugrīvaḥ kṣaṇenobhau cakāra tau / viśalyayā mahauṣadhyā divyamantraprayuktayā // 3.273.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau labdhasaṃjñau nṛvarau viśalyāv udatiṣṭhatām / gatatandrīklamau cāstāṃ kṣaṇenobhau mahārathau // 3.273.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato vibhīṣaṇaḥ pārtha rāmam ikṣvākunandanam / uvāca vijvaraṃ dṛṣṭvā kṛtāñjalir idaṃ vacaḥ // 3.273.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam ambho gṛhītvā tu rājarājasya śāsanāt / guhyako 'bhyāgataḥ śvetāt tvatsakāśam ariṃdama // 3.273.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam ambhaḥ kuberas te mahārājaḥ prayacchati / antarhitānāṃ bhūtānāṃ darśanārthaṃ paraṃtapa // 3.273.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anena spṛṣṭanayano bhūtāny antarhitāny uta / bhavān drakṣyati yasmai ca bhavān etat pradāsyati // 3.273.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatheti rāmas tad vāri pratigṛhyātha satkṛtam / cakāra netrayoḥ śaucaṃ lakṣmaṇaś ca mahāmanāḥ // 3.273.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sugrīvajāmbavantau ca hanūmān aṅgadas tathā / maindadvividanīlāś ca prāyaḥ plavagasattamāḥ // 3.273.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā samabhavac cāpi yad uvāca vibhīṣaṇaḥ / kṣaṇenātīndriyāṇy eṣāṃ cakṣūṃṣy āsan yudhiṣṭhira // 3.273.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrajit kṛtakarmā tu pitre karma tadātmanaḥ / nivedya punar āgacchat tvarayājiśiraḥ prati // 3.273.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āpatantaṃ saṃkruddhaṃ punar eva yuyutsayā / abhidudrāva saumitrir vibhīṣaṇamate sthitaḥ // 3.273.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) akṛtāhnikam evainaṃ jighāṃsur jitakāśinam / śarair jaghāna saṃkruddhaḥ kṛtasaṃjño 'tha lakṣmaṇaḥ // 3.273.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ samabhavad yuddhaṃ tadānyonyaṃ jigīṣatoḥ / atīva citram āścaryaṃ śakraprahlādayor iva // 3.273.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avidhyad indrajit tīkṣṇaiḥ saumitriṃ marmabhedibhiḥ / saumitriś cānalasparśair avidhyad rāvaṇiṃ śaraiḥ // 3.273.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saumitriśarasaṃsparśād rāvaṇiḥ krodhamūrchitaḥ / asṛjal lakṣmaṇāyāṣṭau śarān āśīviṣopamān // 3.273.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāsūn pāvakasparśaiḥ saumitriḥ patribhis tribhiḥ / yathā niraharad vīras tan me nigadataḥ śṛṇu // 3.273.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekenāsya dhanuṣmantaṃ bāhuṃ dehād apātayat / dvitīyena sanārācaṃ bhujaṃ bhūmau nyapātayat // 3.273.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tṛtīyena tu bāṇena pṛthudhāreṇa bhāsvatā / jahāra sunasaṃ cāru śiro bhrājiṣṇukuṇḍalam // 3.273.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinikṛttabhujaskandhaṃ kabandhaṃ bhīmadarśanam / taṃ hatvā sūtam apy astrair jaghāna balināṃ varaḥ // 3.273.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) laṅkāṃ praveśayām āsur vājinas taṃ rathaṃ tadā / dadarśa rāvaṇas taṃ ca rathaṃ putravinākṛtam // 3.273.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa putraṃ nihataṃ dṛṣṭvā trāsāt saṃbhrāntalocanaḥ / rāvaṇaḥ śokamohārto vaidehīṃ hantum udyataḥ // 3.273.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśokavanikāsthāṃ tāṃ rāmadarśanalālasām / khaḍgam ādāya duṣṭātmā javenābhipapāta ha // 3.273.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā tasya durbuddher avindhyaḥ pāpaniścayam / śamayām āsa saṃkruddhaṃ śrūyatāṃ yena hetunā // 3.273.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārājye sthito dīpte na striyaṃ hantum arhasi / hataivaiṣā yadā strī ca bandhanasthā ca te gṛhe // 3.273.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caiṣā dehabhedena hatā syād iti me matiḥ / jahi bhartāram evāsyā hate tasmin hatā bhavet // 3.273.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi te vikrame tulyaḥ sākṣād api śatakratuḥ / asakṛd dhi tvayā sendrās trāsitās tridaśā yudhi // 3.273.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhair vākyair avindhyo rāvaṇaṃ tadā / kruddhaṃ saṃśamayām āsa jagṛhe ca sa tadvacaḥ // 3.273.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niryāṇe sa matiṃ kṛtvā nidhāyāsiṃ kṣapācaraḥ / ājñāpayām āsa tadā ratho me kalpyatām iti // 3.273.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ kruddho daśagrīvaḥ priye putre nipātite / niryayau ratham āsthāya hemaratnavibhūṣitam // 3.274.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvṛto rākṣasair ghorair vividhāyudhapāṇibhiḥ / abhidudrāva rāmaṃ sa pothayan hariyūthapān // 3.274.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ādravantaṃ saṃkruddhaṃ maindanīlanalāṅgadāḥ / hanūmāñ jāmbavāṃś caiva sasainyāḥ paryavārayan // 3.274.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te daśagrīvasainyaṃ tad ṛkṣavānarayūthapāḥ / drumair vidhvaṃsayāṃ cakrur daśagrīvasya paśyataḥ // 3.274.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ svasainyam ālokya vadhyamānam arātibhiḥ / māyāvī vyadadhān māyāṃ rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ // 3.274.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya dehād viniṣkrāntāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ / rākṣasāḥ pratyadṛśyanta śaraśaktyṛṣṭipāṇayaḥ // 3.274.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān rāmo jaghnivān sarvān divyenāstreṇa rākṣasān / atha bhūyo 'pi māyāṃ sa vyadadhād rākṣasādhipaḥ // 3.274.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā rāmasya rūpāṇi lakṣmaṇasya ca bhārata / abhidudrāva rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ ca daśānanaḥ // 3.274.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te rāmam archanto lakṣmaṇaṃ ca kṣapācarāḥ / abhipetus tadā rājan pragṛhītoccakārmukāḥ // 3.274.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ dṛṣṭvā rākṣasendrasya māyām ikṣvākunandanaḥ / uvāca rāmaṃ saumitrir asaṃbhrānto bṛhad vacaḥ // 3.274.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jahīmān rākṣasān pāpān ātmanaḥ pratirūpakān / jaghāna rāmas tāṃś cānyān ātmanaḥ pratirūpakān // 3.274.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato haryaśvayuktena rathenādityavarcasā / upatasthe raṇe rāmaṃ mātaliḥ śakrasārathiḥ // 3.274.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ haryaśvayug jaitro maghonaḥ syandanottamaḥ / anena śakraḥ kākutstha samare daityadānavān // 3.274.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śataśaḥ puruṣavyāghra rathodāreṇa jaghnivān // 3.274.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad anena naravyāghra mayā yat tena saṃyuge / syandanena jahi kṣipraṃ rāvaṇaṃ mā ciraṃ kṛthāḥ // 3.274.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto rāghavas tathyaṃ vaco 'śaṅkata mātaleḥ / māyeyaṃ rākṣasasyeti tam uvāca vibhīṣaṇaḥ // 3.274.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) neyaṃ māyā naravyāghra rāvaṇasya durātmanaḥ / tad ātiṣṭha rathaṃ śīghram imam aindraṃ mahādyute // 3.274.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prahṛṣṭaḥ kākutsthas tathety uktvā vibhīṣaṇam / rathenābhipapātāśu daśagrīvaṃ ruṣānvitaḥ // 3.274.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) hāhākṛtāni bhūtāni rāvaṇe samabhidrute / siṃhanādāḥ sapaṭahā divi divyāś ca nānadan // 3.274.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa rāmāya mahāghoraṃ visasarja niśācaraḥ / śūlam indrāśaniprakhyaṃ brahmadaṇḍam ivodyatam // 3.274.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chūlam antarā rāmaś ciccheda niśitaiḥ śaraiḥ / tad dṛṣṭvā duṣkaraṃ karma rāvaṇaṃ bhayam āviśat // 3.274.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kruddhaḥ sasarjāśu daśagrīvaḥ śitāñ śarān / sahasrāyutaśo rāme śastrāṇi vividhāni ca // 3.274.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhuśuṇḍīḥ śūlāṃś ca musalāni paraśvadhān / śaktīś ca vividhākārāḥ śataghnīś ca śitakṣurāḥ // 3.274.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃ māyāṃ vikṛtāṃ dṛṣṭvā daśagrīvasya rakṣasaḥ / bhayāt pradudruvuḥ sarve vānarāḥ sarvatodiśam // 3.274.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ supatraṃ sumukhaṃ hemapuṅkhaṃ śarottamam / tūṇād ādāya kākutstho brahmāstreṇa yuyoja ha // 3.274.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ bāṇavaryaṃ rāmeṇa brahmāstreṇābhimantritam / jahṛṣur devagandharvā dṛṣṭvā śakrapurogamāḥ // 3.274.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) alpāvaśeṣam āyuś ca tato 'manyanta rakṣasaḥ / brahmāstrodīraṇāc chatror devagandharvakiṃnarāḥ // 3.274.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sasarja taṃ rāmaḥ śaram apratimaujasam / rāvaṇāntakaraṃ ghoraṃ brahmadaṇḍam ivodyatam // 3.274.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tena rākṣasaśreṣṭhaḥ sarathaḥ sāśvasārathiḥ / prajajvāla mahājvālenāgninābhipariṣkṛtaḥ // 3.274.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prahṛṣṭās tridaśāḥ sagandharvāḥ sacāraṇāḥ / nihataṃ rāvaṇaṃ dṛṣṭvā rāmeṇākliṣṭakarmaṇā // 3.274.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatyajus taṃ mahābhāgaṃ pañca bhūtāni rāvaṇam / bhraṃśitaḥ sarvalokeṣu sa hi brahmāstratejasā // 3.274.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarīradhātavo hy asya māṃsaṃ rudhiram eva ca / neśur brahmāstranirdagdhā na ca bhasmāpy adṛśyata // 3.274.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hatvā rāvaṇaṃ kṣudraṃ rākṣasendraṃ suradviṣam / babhūva hṛṣṭaḥ sasuhṛd rāmaḥ saumitriṇā saha // 3.275.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato hate daśagrīve devāḥ sarṣipurogamāḥ / āśīrbhir jayayuktābhir ānarcus taṃ mahābhujam // 3.275.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmaṃ kamalapatrākṣaṃ tuṣṭuvuḥ sarvadevatāḥ / gandharvāḥ puṣpavarṣaiś ca vāgbhiś ca tridaśālayāḥ // 3.275.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjayitvā yathā rāmaṃ pratijagmur yathāgatam / tan mahotsavasaṃkāśam āsīd ākāśam acyuta // 3.275.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hatvā daśagrīvaṃ laṅkāṃ rāmo mahāyaśāḥ / vibhīṣaṇāya pradadau prabhuḥ parapuraṃjayaḥ // 3.275.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ sītāṃ puraskṛtya vibhīṣaṇapuraskṛtām / avindhyo nāma suprajño vṛddhāmātyo viniryayau // 3.275.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca ca mahātmānaṃ kākutsthaṃ dainyam āsthitam / pratīccha devīṃ sadvṛttāṃ mahātmañ jānakīm iti // 3.275.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etac chrutvā vacas tasmād avatīrya rathottamāt / bāṣpeṇāpihitāṃ sītāṃ dadarśekṣvākunandanaḥ // 3.275.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīṃ yānasthāṃ śokakarśitām / malopacitasarvāṅgīṃ jaṭilāṃ kṛṣṇavāsasam // 3.275.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca rāmo vaidehīṃ parāmarśaviśaṅkitaḥ / gaccha vaidehi muktā tvaṃ yat kāryaṃ tan mayā kṛtam // 3.275.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mām āsādya patiṃ bhadre na tvaṃ rākṣasaveśmani / jarāṃ vrajethā iti me nihato 'sau niśācaraḥ // 3.275.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kathaṃ hy asmadvidho jātu jānan dharmaviniścayam / parahastagatāṃ nārīṃ muhūrtam api dhārayet // 3.275.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvṛttām asuvṛttāṃ vāpy ahaṃ tvām adya maithili / notsahe paribhogāya śvāvalīḍhaṃ havir yathā // 3.275.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā sahasā bālā tac chrutvā dāruṇaṃ vacaḥ / papāta devī vyathitā nikṛttā kadalī yathā // 3.275.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yo hy asyā harṣasaṃbhūto mukharāgas tadābhavat / kṣaṇena sa punar bhraṣṭo niḥśvāsād iva darpaṇe // 3.275.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te harayaḥ sarve tac chrutvā rāmabhāṣitam / gatāsukalpā niśceṣṭā babhūvuḥ sahalakṣmaṇāḥ // 3.275.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato devo viśuddhātmā vimānena caturmukhaḥ / pitāmaho jagatsraṣṭā darśayām āsa rāghavam // 3.275.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakraś cāgniś ca vāyuś ca yamo varuṇa eva ca / yakṣādhipaś ca bhagavāṃs tathā saptarṣayo 'malāḥ // 3.275.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rājā daśarathaś caiva divyabhāsvaramūrtimān / vimānena mahārheṇa haṃsayuktena bhāsvatā // 3.275.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ntarikṣaṃ tat sarvaṃ devagandharvasaṃkulam / śuśubhe tārakācitraṃ śaradīva nabhastalam // 3.275.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tata utthāya vaidehi teṣāṃ madhye yaśasvinī / uvāca vākyaṃ kalyāṇī rāmaṃ pṛthulavakṣasam // 3.275.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rājaputra na te kopaṃ karomi viditā hi me / gatiḥ strīṇāṃ narāṇāṃ ca śṛṇu cedaṃ vaco mama // 3.275.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antaś carati bhūtānāṃ mātariśvā sadāgatiḥ / sa me vimuñcatu prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham // 3.275.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnir āpas tathākāśaṃ pṛthivī vāyur eva ca / vimuñcantu mama prāṇān yadi pāpaṃ carāmy aham // 3.275.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ntarikṣe vāg āsīt sarvā viśrāvayan diśaḥ / puṇyā saṃharṣaṇī teṣāṃ vānarāṇāṃ mahātmanām // 3.275.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bho bho rāghava satyaṃ vai vāyur asmi sadāgatiḥ / apāpā maithilī rājan saṃgaccha saha bhāryayā // 3.275.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham antaḥśarīrastho bhūtānāṃ raghunandana / susūkṣmam api kākutstha maithilī nāparādhyati // 3.275.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rasā vai matprasūtā hi bhūtadeheṣu rāghava / ahaṃ vai tvāṃ prabravīmi maithilī pratigṛhyatām // 3.275.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) putra naitad ihāścaryaṃ tvayi rājarṣidharmiṇi / sādho sadvṛttamārgasthe śṛṇu cedaṃ vaco mama // 3.275.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatrur eṣa tvayā vīra devagandharvabhoginām / yakṣāṇāṃ dānavānāṃ ca maharṣīṇāṃ ca pātitaḥ // 3.275.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ matprasādāt purābhavat / kasmāc cit kāraṇāt pāpaḥ kaṃ cit kālam upekṣitaḥ // 3.275.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhārtham ātmanas tena hṛtā sītā durātmanā / nalakūbaraśāpena rakṣā cāsyāḥ kṛtā mayā // 3.275.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi hy akāmām āsevet striyam anyām api dhruvam / śatadhāsya phaled deha ity uktaḥ so 'bhavat purā // 3.275.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nātra śaṅkā tvayā kāryā pratīcchemāṃ mahādyute / kṛtaṃ tvayā mahat kāryaṃ devānām amaraprabha // 3.275.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prīto 'smi vatsa bhadraṃ te pitā daśaratho 'smi te / anujānāmi rājyaṃ ca praśādhi puruṣottama // 3.275.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādaye tvāṃ rājendra yadi tvaṃ janako mama / gamiṣyāmi purīṃ ramyām ayodhyāṃ śāsanāt tava // 3.275.36 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tam uvāca pitā bhūyaḥ prahṛṣṭo manujādhipa / gacchāyodhyāṃ praśādhi tvaṃ rāma raktāntalocana // 3.275.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devān namaskṛtya suhṛdbhir abhinanditaḥ / mahendra iva paulomyā bhāryayā sa sameyivān // 3.275.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato varaṃ dadau tasmai avindhyāya paraṃtapaḥ / trijaṭāṃ cārthamānābhyāṃ yojayām āsa rākṣasīm // 3.275.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca tato brahmā devaiḥ śakramukhair vṛtaḥ / kausalyāmātar iṣṭāṃs te varān adya dadāni kān // 3.275.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavre rāmaḥ sthitiṃ dharme śatrubhiś cāparājayam / rākṣasair nihatānāṃ ca vānarāṇāṃ samudbhavam // 3.275.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te brahmaṇā prokte tatheti vacane tadā / samuttasthur mahārāja vānarā labdhacetasaḥ // 3.275.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sītā cāpi mahābhāgā varaṃ hanumate dadau / rāmakīrtyā samaṃ putra jīvitaṃ te bhaviṣyati // 3.275.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyās tvām upabhogāś ca matprasādakṛtāḥ sadā / upasthāsyanti hanumann iti sma harilocana // 3.275.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas te prekṣamāṇānāṃ teṣām akliṣṭakarmaṇām / antardhānaṃ yayur devāḥ sarve śakrapurogamāḥ // 3.275.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā tu rāmaṃ jānakyā sametaṃ śakrasārathiḥ / uvāca paramaprītaḥ suhṛnmadhya idaṃ vacaḥ // 3.275.46 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) devagandharvayakṣāṇāṃ mānuṣāsurabhoginām / apanītaṃ tvayā duḥkham idaṃ satyaparākrama // 3.275.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadevāsuragandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ / kathayiṣyanti lokās tvāṃ yāvad bhūmir dhariṣyati // 3.275.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam uktvānujñāpya rāmaṃ śastrabhṛtāṃ varam / saṃpūjyāpākramat tena rathenādityavarcasā // 3.275.49 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sītāṃ puraskṛtya rāmaḥ saumitriṇā saha / sugrīvapramukhaiś caiva sahitaḥ sarvavānaraiḥ // 3.275.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhāya rakṣāṃ laṅkāyāṃ vibhīṣaṇapuraskṛtaḥ / saṃtatāra punas tena setunā makarālayam // 3.275.51 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) puṣpakeṇa vimānena khecareṇa virājatā / kāmagena yathā mukhyair amātyaiḥ saṃvṛto vaśī // 3.275.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tīre samudrasya yatra śiśye sa pārthivaḥ / tatraivovāsa dharmātmā sahitaḥ sarvavānaraiḥ // 3.275.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainān rāghavaḥ kāle samānīyābhipūjya ca / visarjayām āsa tadā ratnaiḥ saṃtoṣya sarvaśaḥ // 3.275.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gateṣu vānarendreṣu gopuccharkṣeṣu teṣu ca / sugrīvasahito rāmaḥ kiṣkindhāṃ punar āgamat // 3.275.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhīṣaṇenānugataḥ sugrīvasahitas tadā / puṣpakeṇa vimānena vaidehyā darśayan vanam // 3.275.56 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kiṣkindhāṃ tu samāsādya rāmaḥ praharatāṃ varaḥ / aṅgadaṃ kṛtakarmāṇaṃ yauvarājye 'bhyaṣecayat // 3.275.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tair eva sahito rāmaḥ saumitriṇā saha / yathāgatena mārgeṇa prayayau svapuraṃ prati // 3.275.58 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ayodhyāṃ sa samāsādya purīṃ rāṣṭrapatis tataḥ / bharatāya hanūmantaṃ dūtaṃ prasthāpayat tadā // 3.275.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lakṣayitveṅgitaṃ sarvaṃ priyaṃ tasmai nivedya ca / vāyuputre punaḥ prāpte nandigrāmam upāgamat // 3.275.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatra maladigdhāṅgaṃ bharataṃ cīravāsasam / agrataḥ pāduke kṛtvā dadarśāsīnam āsane // 3.275.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametya bharatenātha śatrughnena ca vīryavān / rāghavaḥ sahasaumitrir mumude bharatarṣabha // 3.275.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bharataśatrughnau sametau guruṇā tadā / vaidehyā darśanenobhau praharṣaṃ samavāpatuḥ // 3.275.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai tad bharato rājyam āgatāyābhisatkṛtam / nyāsaṃ niryātayām āsa yuktaḥ paramayā mudā // 3.275.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ vaiṣṇave śūraṃ nakṣatre 'bhimate 'hani / vasiṣṭho vāmadevaś ca sahitāv abhyaṣiñcatām // 3.275.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhiṣiktaḥ kapiśreṣṭhaṃ sugrīvaṃ sasuhṛjjanam / vibhīṣaṇaṃ ca paulastyam anvajānād gṛhān prati // 3.275.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyarcya vividhai ratnaiḥ prītiyuktau mudā yutau / samādhāyetikartavyaṃ duḥkhena visasarja ha // 3.275.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣpakaṃ ca vimānaṃ tat pūjayitvā sa rāghavaḥ / prādād vaiśravaṇāyaiva prītyā sa raghunandanaḥ // 3.275.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devarṣisahitaḥ saritaṃ gomatīm anu / daśāśvamedhān ājahre jārūthyān sa nirargalān // 3.275.69 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) evam etan mahābāho rāmeṇāmitatejasā / prāptaṃ vyasanam atyugraṃ vanavāsakṛtaṃ purā // 3.276.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā śucaḥ puruṣavyāghra kṣatriyo 'si paraṃtapa / bāhuvīryāśraye mārge vartase dīptanirṇaye // 3.276.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi te vṛjinaṃ kiṃ cid dṛśyate param aṇv api / asmin mārge viṣīdeyuḥ sendrā api surāsurāḥ // 3.276.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃhatya nihato vṛtro marudbhir vajrapāṇinā / namuciś caiva durdharṣo dīrghajihvā ca rākṣasī // 3.276.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahāyavati sarvārthāḥ saṃtiṣṭhantīha sarvaśaḥ / kiṃ nu tasyājitaṃ saṃkhye bhrātā yasya dhanaṃjayaḥ // 3.276.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ ca balināṃ śreṣṭho bhīmo bhīmaparākramaḥ / yuvānau ca maheṣvāsau yamau mādravatīsutau // 3.276.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ebhiḥ sahāyaiḥ kasmāt tvaṃ viṣīdasi paraṃtapa // 3.276.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) ya ime vajriṇaḥ senāṃ jayeyuḥ samarudgaṇām / tvam apy ebhir maheṣvāsaiḥ sahāyair devarūpibhiḥ // 3.276.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijeṣyasi raṇe sarvān amitrān bharatarṣabha // 3.276.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) itaś ca tvam imāṃ paśya saindhavena durātmanā / balinā vīryamattena hṛtām ebhir mahātmabhiḥ // 3.276.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānītāṃ draupadīṃ kṛṣṇāṃ kṛtvā karma suduṣkaram / jayadrathaṃ ca rājānaṃ vijitaṃ vaśam āgatam // 3.276.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asahāyena rāmeṇa vaidehī punar āhṛtā / hatvā saṃkhye daśagrīvaṃ rākṣasaṃ bhīmavikramam // 3.276.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya śākhāmṛgā mitrā ṛkṣāḥ kālamukhās tathā / jātyantaragatā rājann etad buddhyānucintaya // 3.276.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tvaṃ kuruśārdūla mā śuco bharatarṣabha / tvadvidhā hi mahātmāno na śocanti paraṃtapa // 3.276.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āśvāsito rājā mārkaṇḍeyena dhīmatā / tyaktvā duḥkham adīnātmā punar evedam abravīt // 3.276.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātmānam anuśocāmi nemān bhrātṝn mahāmune / haraṇaṃ cāpi rājyasya yathemāṃ drupadātmajām // 3.277.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyūte durātmabhiḥ kliṣṭāḥ kṛṣṇayā tāritā vayam / jayadrathena ca punar vanād apahṛtā balāt // 3.277.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asti sīmantinī kā cid dṛṣṭapūrvātha vā śrutā / pativratā mahābhāgā yatheyaṃ drupadātmajā // 3.277.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājan kulastrīṇāṃ mahābhāgyaṃ yudhiṣṭhira / sarvam etad yathā prāptaṃ sāvitryā rājakanyayā // 3.277.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīn madreṣu dharmātmā rājā paramadhārmikaḥ / brahmaṇyaś ca śaraṇyaś ca satyasaṃdho jitendriyaḥ // 3.277.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajvā dānapatir dakṣaḥ paurajānapadapriyaḥ / pārthivo 'śvapatir nāma sarvabhūtahite rataḥ // 3.277.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamāvān anapatyaś ca satyavāg vijitendriyaḥ / atikrāntena vayasā saṃtāpam upajagmivān // 3.277.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) apatyotpādanārthaṃ sa tīvraṃ niyamam āsthitaḥ / kāle parimitāhāro brahmacārī jitendriyaḥ // 3.277.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hutvā śatasahasraṃ sa sāvitryā rājasattama / ṣaṣṭhe ṣaṣṭhe tadā kāle babhūva mitabhojanaḥ // 3.277.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etena niyamenāsīd varṣāṇy aṣṭādaśaiva tu / pūrṇe tv aṣṭādaśe varṣe sāvitrī tuṣṭim abhyagāt // 3.277.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svarūpiṇī tadā rājan darśayām āsa taṃ nṛpam // 3.277.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) agnihotrāt samutthāya harṣeṇa mahatānvitā / uvāca cainaṃ varadā vacanaṃ pārthivaṃ tadā // 3.277.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) brahmacaryeṇa śuddhena damena niyamena ca / sarvātmanā ca madbhaktyā tuṣṭāsmi tava pārthiva // 3.277.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varaṃ vṛṇīṣvāśvapate madrarāja yathepsitam / na pramādaś ca dharmeṣu kartavyas te kathaṃ cana // 3.277.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) apatyārthaḥ samārambhaḥ kṛto dharmepsayā mayā / putrā me bahavo devi bhaveyuḥ kulabhāvanāḥ // 3.277.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tuṣṭāsi yadi me devi kāmam etaṃ vṛṇomy aham / saṃtānaṃ hi paro dharma ity āhur māṃ dvijātayaḥ // 3.277.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvam eva mayā rājann abhiprāyam imaṃ tava / jñātvā putrārtham ukto vai tava hetoḥ pitāmahaḥ // 3.277.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādāc caiva tasmāt te svayaṃbhuvihitād bhuvi / kanyā tejasvinī saumya kṣipram eva bhaviṣyati // 3.277.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaraṃ ca na te kiṃ cid vyāhartavyaṃ kathaṃ cana / pitāmahanisargeṇa tuṣṭā hy etad bravīmi te // 3.277.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatheti pratijñāya sāvitryā vacanaṃ nṛpaḥ / prasādayām āsa punaḥ kṣipram evaṃ bhaved iti // 3.277.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) antarhitāyāṃ sāvitryāṃ jagāma svagṛhaṃ nṛpaḥ / svarājye cāvasat prītaḥ prajā dharmeṇa pālayan // 3.277.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kasmiṃś cit tu gate kāle sa rājā niyatavrataḥ / jyeṣṭhāyāṃ dharmacāriṇyāṃ mahiṣyāṃ garbham ādadhe // 3.277.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājaputryāṃ tu garbhaḥ sa mālavyāṃ bharatarṣabha / vyavardhata yathā śukle tārāpatir ivāmbare // 3.277.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpte kāle tu suṣuve kanyāṃ rājīvalocanām / kriyāś ca tasyā muditaś cakre sa nṛpatis tadā // 3.277.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) sāvitryā prītayā dattā sāvitryā hutayā hy api / sāvitrīty eva nāmāsyāś cakrur viprās tathā pitā // 3.277.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā vigrahavatīva śrīr vyavardhata nṛpātmajā / kālena cāpi sā kanyā yauvanasthā babhūva ha // 3.277.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ sumadhyāṃ pṛthuśroṇīṃ pratimāṃ kāñcanīm iva / prāpteyaṃ devakanyeti dṛṣṭvā saṃmenire janāḥ // 3.277.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ tu padmapalāśākṣīṃ jvalantīm iva tejasā / na kaś cid varayām āsa tejasā prativāritaḥ // 3.277.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athopoṣya śiraḥsnātā daivatāny abhigamya sā / hutvāgniṃ vidhivad viprān vācayām āsa parvaṇi // 3.277.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sumanasaḥ śeṣāḥ pratigṛhya mahātmanaḥ / pituḥ sakāśam agamad devī śrīr iva rūpiṇī // 3.277.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sābhivādya pituḥ pādau śeṣāḥ pūrvaṃ nivedya ca / kṛtāñjalir varārohā nṛpateḥ pārśvataḥ sthitā // 3.277.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yauvanasthāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā svāṃ sutāṃ devarūpiṇīm / ayācyamānāṃ ca varair nṛpatir duḥkhito 'bhavat // 3.277.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) putri pradānakālas te na ca kaś cid vṛṇoti mām / svayam anviccha bhartāraṃ guṇaiḥ sadṛśam ātmanaḥ // 3.277.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prārthitaḥ puruṣo yaś ca sa nivedyas tvayā mama / vimṛśyāhaṃ pradāsyāmi varaya tvaṃ yathepsitam // 3.277.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ hi dharmaśāstre me paṭhyamānaṃ dvijātibhiḥ / tathā tvam api kalyāṇi gadato me vacaḥ śṛṇu // 3.277.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apradātā pitā vācyo vācyaś cānupayan patiḥ / mṛte bhartari putraś ca vācyo mātur arakṣitā // 3.277.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ me vacanaṃ śrutvā bhartur anveṣaṇe tvara / devatānāṃ yathā vācyo na bhaveyaṃ tathā kuru // 3.277.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā duhitaraṃ tathā vṛddhāṃś ca mantriṇaḥ / vyādideśānuyātraṃ ca gamyatām ity acodayat // 3.277.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sābhivādya pituḥ pādau vrīḍiteva manasvinī / pitur vacanam ājñāya nirjagāmāvicāritam // 3.277.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā haimaṃ ratham āsthāya sthaviraiḥ sacivair vṛtā / tapovanāni ramyāṇi rājarṣīṇāṃ jagām aha // 3.277.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānyānāṃ tatra vṛddhānāṃ kṛtvā pādābhivandanam / vanāni kramaśas tāta sarvāṇy evābhyagacchata // 3.277.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sarveṣu tīrtheṣu dhanotsargaṃ nṛpātmajā / kurvatī dvijamukhyānāṃ taṃ taṃ deśaṃ jagāma ha // 3.277.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha madrādhipo rājā nāradena samāgataḥ / upaviṣṭaḥ sabhāmadhye kathāyogena bhārata // 3.278.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhigamya tīrthāni sarvāṇy evāśramāṃs tathā / ājagāma pitur veśma sāvitrī saha mantribhiḥ // 3.278.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāradena sahāsīnaṃ dṛṣṭvā sā pitaraṃ śubhā / ubhayor eva śirasā cakre pādābhivandanam // 3.278.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kva gatābhūt suteyaṃ te kutaś caivāgatā nṛpa / kimarthaṃ yuvatīṃ bhartre na caināṃ saṃprayacchasi // 3.278.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāryeṇa khalv anenaiva preṣitādyaiva cāgatā / tad asyāḥ śṛṇu devarṣe bhartāraṃ yo 'nayā vṛtaḥ // 3.278.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā brūhi vistareṇeti pitrā saṃcoditā śubhā / daivatasyeva vacanaṃ pratigṛhyedam abravīt // 3.278.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āsīc chālveṣu dharmātmā kṣatriyaḥ pṛthivīpatiḥ / dyumatsena iti khyātaḥ paścād andho babhūva ha // 3.278.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinaṣṭacakṣuṣas tasya bālaputrasya dhīmataḥ / sāmīpyena hṛtaṃ rājyaṃ chidre 'smin pūrvavairiṇā // 3.278.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bālavatsayā sārdhaṃ bhāryayā prasthito vanam / mahāraṇyagataś cāpi tapas tepe mahāvrataḥ // 3.278.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya putraḥ pure jātaḥ saṃvṛddhaś ca tapovane / satyavān anurūpo me bharteti manasā vṛtaḥ // 3.278.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho bata mahat pāpaṃ sāvitryā nṛpate kṛtam / ajānantyā yad anayā guṇavān satyavān vṛtaḥ // 3.278.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) satyaṃ vadaty asya pitā satyaṃ mātā prabhāṣate / tato 'sya brāhmaṇāś cakrur nāmaitat satyavān iti // 3.278.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bālasyāśvāḥ priyāś cāsya karoty aśvāṃś ca mṛnmayān / citre 'pi ca likhaty aśvāṃś citrāśva iti cocyate // 3.278.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apīdānīṃ sa tejasvī buddhimān vā nṛpātmajaḥ / kṣamāvān api vā śūraḥ satyavān pitṛnandanaḥ // 3.278.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vivasvān iva tejasvī bṛhaspatisamo matau / mahendra iva śūraś ca vasudheva kṣamānvitaḥ // 3.278.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api rājātmajo dātā brahmaṇyo vāpi satyavān / rūpavān apy udāro vāpy atha vā priyadarśanaḥ // 3.278.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāṅkṛte rantidevasya sa śaktyā dānataḥ samaḥ / brahmaṇyaḥ satyavādī ca śibir auśīnaro yathā // 3.278.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir iva codāraḥ somavat priyadarśanaḥ / rūpeṇānyatamo 'śvibhyāṃ dyumatsenasuto balī // 3.278.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dāntaḥ sa mṛduḥ śūraḥ sa satyaḥ sa jitendriyaḥ / sa maitraḥ so 'nasūyaś ca sa hrīmān dhṛtimāṃś ca saḥ // 3.278.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaśaś cārjavaṃ tasmin sthitis tasyaiva ca dhruvā / saṃkṣepatas tapovṛddhaiḥ śīlavṛddhaiś ca kathyate // 3.278.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇair upetaṃ sarvais taṃ bhagavan prabravīṣi me / doṣān apy asya me brūhi yadi santīha ke cana // 3.278.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) eko doṣo 'sya nānyo 'sti so 'dya prabhṛti satyavān / saṃvatsareṇa kṣīṇāyur dehanyāsaṃ kariṣyati // 3.278.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ehi sāvitri gaccha tvam anyaṃ varaya śobhane / tasya doṣo mahān eko guṇān ākramya tiṣṭhati // 3.278.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā me bhagavān āha nārado devasatkṛtaḥ / saṃvatsareṇa so 'lpāyur dehanyāsaṃ kariṣyati // 3.278.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakṛd aṃśo nipatati sakṛt kanyā pradīyate / sakṛd āha dadānīti trīṇy etāni sakṛt sakṛt // 3.278.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dīrghāyur atha vālpāyuḥ saguṇo nirguṇo 'pi vā / sakṛd vṛto mayā bhartā na dvitīyaṃ vṛṇomy aham // 3.278.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasā niścayaṃ kṛtvā tato vācābhidhīyate / kriyate karmaṇā paścāt pramāṇaṃ me manas tataḥ // 3.278.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthirā buddhir naraśreṣṭha sāvitryā duhitus tava / naiṣā cālayituṃ śakyā dharmād asmāt kathaṃ cana // 3.278.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānyasmin puruṣe santi ye satyavati vai guṇāḥ / pradānam eva tasmān me rocate duhitus tava // 3.278.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avicāryam etad uktaṃ hi tathyaṃ bhagavatā vacaḥ / kariṣyāmy etad evaṃ ca gurur hi bhagavān mama // 3.278.30 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) avighnam astu sāvitryāḥ pradāne duhitus tava / sādhayiṣyāmahe tāvat sarveṣāṃ bhadram astu vaḥ // 3.278.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā kham utpatya nāradas tridivaṃ gataḥ / rājāpi duhituḥ sarvaṃ vaivāhikam akārayat // 3.278.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha kanyāpradāne sa tam evārthaṃ vicintayan / samāninye ca tat sarvaṃ bhāṇḍaṃ vaivāhikaṃ nṛpaḥ // 3.279.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vṛddhān dvijān sarvān ṛtvijaḥ sapurohitān / samāhūya tithau puṇye prayayau saha kanyayā // 3.279.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) medhyāraṇyaṃ sa gatvā ca dyumatsenāśramaṃ nṛpaḥ / padbhyām eva dvijaiḥ sārdhaṃ rājarṣiṃ tam upāgamat // 3.279.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpaśyan mahābhāgaṃ śālavṛkṣam upāśritam / kauśyāṃ bṛsyāṃ samāsīnaṃ cakṣurhīnaṃ nṛpaṃ tadā // 3.279.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā tasya rājarṣeḥ kṛtvā pūjāṃ yathārhataḥ / vācā suniyato bhūtvā cakārātmanivedanam // 3.279.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyārghyam āsanaṃ caiva gāṃ cāvedya sa dharmavit / kim āgamanam ity evaṃ rājā rājānam abravīt // 3.279.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya sarvam abhiprāyam itikartavyatāṃ ca tām / satyavantaṃ samuddiśya sarvam eva nyavedayat // 3.279.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāvitrī nāma rājarṣe kanyeyaṃ mama śobhanā / tāṃ svadharmeṇa dharmajña snuṣārthe tvaṃ gṛhāṇa me // 3.279.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cyutāḥ sma rājyād vanavāsam āśritāś; carāma dharmaṃ niyatās tapasvinaḥ / kathaṃ tv anarhā vanavāsam āśrame; sahiṣyate kleśam imaṃ sutā tava // 3.279.9 vaṃśastha [12: jtjr] sukhaṃ ca duḥkhaṃ ca bhavābhavātmakaṃ; yadā vijānāti sutāham eva ca / na madvidhe yujyati vākyam īdṛśaṃ; viniścayenābhigato 'smi te nṛpa // 3.279.10 vaṃśastha [12: jtjr] āśāṃ nārhasi me hantuṃ sauhṛdād praṇayena ca / abhitaś cāgataṃ premṇā pratyākhyātuṃ na mārhasi // 3.279.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anurūpo hi saṃyoge tvaṃ mamāhaṃ tavāpi ca / snuṣāṃ pratīccha me kanyāṃ bhāryāṃ satyavataḥ sutām // 3.279.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvam evābhilaṣitaḥ saṃbandho me tvayā saha / bhraṣṭarājyas tv aham iti tata etad vicāritam // 3.279.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) abhiprāyas tv ayaṃ yo me pūrvam evābhikāṅkṣitaḥ / sa nirvartatu me 'dyaiva kāṅkṣito hy asi me 'tithiḥ // 3.279.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvān samānīya dvijān āśramavāsinaḥ / yathāvidhi samudvāhaṃ kārayām āsatur nṛpau // 3.279.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dattvā tv aśvapatiḥ kanyāṃ yathārhaṃ ca paricchadam / yayau svam eva bhavanaṃ yuktaḥ paramayā mudā // 3.279.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) satyavān api bhāryāṃ tāṃ labdhvā sarvaguṇānvitām / mumude sā ca taṃ labdhvā bhartāraṃ manasepsitam // 3.279.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate pitari sarvāṇi saṃnyasyābharaṇāni sā / jagṛhe valkalāny eva vastraṃ kāṣāyam eva ca // 3.279.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paricārair guṇaiś caiva praśrayeṇa damena ca / sarvakāmakriyābhiś ca sarveṣāṃ tuṣṭim āvahat // 3.279.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvaśrūṃ śarīrasatkāraiḥ sarvair ācchādanādibhiḥ / śvaśuraṃ devakāryaiś ca vācaḥ saṃyamanena ca // 3.279.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva priyavādena naipuṇena śamena ca / rahaś caivopacāreṇa bhartāraṃ paryatoṣayat // 3.279.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tatrāśrame teṣāṃ tadā nivasatāṃ satām / kālas tapasyatāṃ kaś cid aticakrāma bhārata // 3.279.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāvitryās tu śayānāyās tiṣṭhantyāś ca divāniśam / nāradena yad uktaṃ tad vākyaṃ manasi vartate // 3.279.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kāle bahutithe vyatikrānte kadā cana / prāptaḥ sa kālo martavyaṃ yatra satyavatā nṛpa // 3.280.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) gaṇayantyāś ca sāvitryā divase divase gate / tad vākyaṃ nāradenoktaṃ vartate hṛdi nityaśaḥ // 3.280.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturthe 'hani martavyam iti saṃcintya bhāminī / vrataṃ trirātram uddiśya divārātraṃ sthitābhavat // 3.280.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ śrutvā niyamaṃ duḥkhaṃ vadhvā duḥkhānvito nṛpaḥ / utthāya vākyaṃ sāvitrīm abravīt parisāntvayan // 3.280.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atitīvro 'yam ārambhas tvayārabdho nṛpātmaje / tisṛṇāṃ vasatīnāṃ hi sthānaṃ paramaduṣkaram // 3.280.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kāryas tāta saṃtāpaḥ pārayiṣyāmy ahaṃ vratam / vyavasāyakṛtaṃ hīdaṃ vyavasāyaś ca kāraṇam // 3.280.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vrataṃ bhindhīti vaktuṃ tvāṃ nāsmi śaktaḥ kathaṃ cana / pārayasveti vacanaṃ yuktam asmadvidho vadet // 3.280.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktvā dyumatseno virarāma mahāmanāḥ / tiṣṭhantī cāpi sāvitrī kāṣṭhabhūteva lakṣyate // 3.280.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvobhūte bhartṛmaraṇe sāvitryā bharatarṣabha / duḥkhānvitāyās tiṣṭhantyāḥ sā rātrir vyatyavartata // 3.280.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) adya tad divasaṃ ceti hutvā dīptaṃ hutāśanam / yugamātrodite sūrye kṛtvā paurvāhṇikīḥ kriyāḥ // 3.280.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvān dvijān vṛddhāñ śvaśrūṃ śvaśuram eva ca / abhivādyānupūrvyeṇa prāñjalir niyatā sthitā // 3.280.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaidhavyāśiṣas te tu sāvitryarthaṃ hitāḥ śubhāḥ / ūcus tapasvinaḥ sarve tapovananivāsinaḥ // 3.280.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam astv iti sāvitrī dhyānayogaparāyaṇā / manasā tā giraḥ sarvāḥ pratyagṛhṇāt tapasvinām // 3.280.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ kālaṃ ca muhūrtaṃ ca pratīkṣantī nṛpātmajā / yathoktaṃ nāradavacaś cintayantī suduḥkhitā // 3.280.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas tu śvaśrūśvaśurāv ūcatus tāṃ nṛpātmajām / ekāntastham idaṃ vākyaṃ prītyā bharatasattama // 3.280.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) vrato yathopadiṣṭo 'yaṃ yathāvat pāritas tvayā / āhārakālaḥ saṃprāptaḥ kriyatāṃ yad anantaram // 3.280.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) astaṃ gate mayāditye bhoktavyaṃ kṛtakāmayā / eṣa me hṛdi saṃkalpaḥ samayaś ca kṛto mayā // 3.280.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃbhāṣamāṇāyāḥ sāvitryā bhojanaṃ prati / skandhe paraśum ādāya satyavān prasthito vanam // 3.280.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāvitrī tv āha bhartāraṃ naikas tvaṃ gantum arhasi / saha tvayāgamiṣyāmi na hi tvāṃ hātum utsahe // 3.280.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaṃ na gatapūrvaṃ te duḥkhaḥ panthāś ca bhāmini / vratopavāsakṣāmā ca kathaṃ padbhyāṃ gamiṣyasi // 3.280.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) upavāsān na me glānir nāsti cāpi pariśramaḥ / gamane ca kṛtotsāhāṃ pratiṣeddhuṃ na mārhasi // 3.280.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi te gamanotsāhaḥ kariṣyāmi tava priyam / mama tv āmantraya gurūn na māṃ doṣaḥ spṛśed ayam // 3.280.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sābhigamyābravīc chvaśrūṃ śvaśuraṃ ca mahāvratā / ayaṃ gacchati me bhartā phalāhāro mahāvanam // 3.280.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iccheyam abhyanujñātum āryayā śvaśureṇa ca / anena saha nirgantuṃ na hi me virahaḥ kṣamaḥ // 3.280.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurvagnihotrārthakṛte prasthitaś ca sutas tava / na nivāryo nivāryaḥ syād anyathā prasthito vanam // 3.280.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) saṃvatsaraḥ kiṃ cid ūno na niṣkrāntāham āśramāt / vanaṃ kusumitaṃ draṣṭuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me // 3.280.26 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yataḥ prabhṛti sāvitrī pitrā dattā snuṣā mama / nānayābhyarthanāyuktam uktapūrvaṃ smarāmy aham // 3.280.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad eṣā labhatāṃ kāmaṃ yathābhilaṣitaṃ vadhūḥ / apramādaś ca kartavyaḥ putri satyavataḥ pathi // 3.280.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhābhyām abhyanujñātā sā jagāma yaśasvinī / saha bhartrā hasantīva hṛdayena vidūyatā // 3.280.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā vanāni vicitrāṇi ramaṇīyāni sarvaśaḥ / mayūraravaghuṣṭāni dadarśa vipulekṣaṇā // 3.280.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadīḥ puṇyavahāś caiva puṣpitāṃś ca nagottamān / satyavān āha paśyeti sāvitrīṃ madhurākṣaram // 3.280.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirīkṣamāṇā bhartāraṃ sarvāvastham aninditā / mṛtam eva hi taṃ mene kāle munivacaḥ smaran // 3.280.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anuvartatī tu bhartāraṃ jagāma mṛdugāminī / dvidheva hṛdayaṃ kṛtvā taṃ ca kālam avekṣatī // 3.280.33 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) atha bhāryāsahāyaḥ sa phalāny ādāya vīryavān / kaṭhinaṃ pūrayām āsa tataḥ kāṣṭhāny apāṭayat // 3.281.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pāṭayataḥ kāṣṭhaṃ svedo vai samajāyata / vyāyāmena ca tenāsya jajñe śirasi vedanā // 3.281.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'bhigamya priyāṃ bhāryām uvāca śramapīḍitaḥ / vyāyāmena mamānena jātā śirasi vedanā // 3.281.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgāni caiva sāvitri hṛdayaṃ dūyatīva ca / asvastham iva cātmānaṃ lakṣaye mitabhāṣiṇi // 3.281.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūlair iva śiro viddham idaṃ saṃlakṣayāmy aham / tat svaptum icche kalyāṇi na sthātuṃ śaktir asti me // 3.281.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samāsādyātha sāvitrī bhartāram upagūhya ca / utsaṅge 'sya śiraḥ kṛtvā niṣasāda mahītale // 3.281.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā nāradavaco vimṛśantī tapasvinī / taṃ muhūrtaṃ kṣaṇaṃ velāṃ divasaṃ ca yuyoja ha // 3.281.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) muhūrtād iva cāpaśyat puruṣaṃ pītavāsasam / baddhamauliṃ vapuṣmantam ādityasamatejasam // 3.281.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śyāmāvadātaṃ raktākṣaṃ pāśahastaṃ bhayāvaham / sthitaṃ satyavataḥ pārśve nirīkṣantaṃ tam eva ca // 3.281.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya bhartur nyasya śanaiḥ śiraḥ / kṛtāñjalir uvācārtā hṛdayena pravepatā // 3.281.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivataṃ tvābhijānāmi vapur etad dhy amānuṣam / kāmayā brūhi me deva kas tvaṃ kiṃ ca cikīrṣasi // 3.281.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pativratāsi sāvitri tathaiva ca taponvitā / atas tvām abhibhāṣāmi viddhi māṃ tvaṃ śubhe yamam // 3.281.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ te satyavān bhartā kṣīṇāyuḥ pārthivātmajaḥ / neṣyāmy enam ahaṃ baddhvā viddhy etan me cikīrṣitam // 3.281.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā pitṛrājas tāṃ bhagavān svaṃ cikīrṣitam / yathāvat sarvam ākhyātuṃ tatpriyārthaṃ pracakrame // 3.281.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ hi dharmasaṃyukto rūpavān guṇasāgaraḥ / nārho matpuruṣair netum ato 'smi svayam āgataḥ // 3.281.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ satyavataḥ kāyāt pāśabaddhaṃ vaśaṃ gatam / aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ niścakarṣa yamo balāt // 3.281.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ samuddhṛtaprāṇaṃ gataśvāsaṃ hataprabham / nirviceṣṭaṃ śarīraṃ tad babhūvāpriyadarśanam // 3.281.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamas tu taṃ tathā baddhvā prayāto dakṣiṇāmukhaḥ / sāvitrī cāpi duḥkhārtā yamam evānvagacchata // 3.281.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyamavratasaṃsiddhā mahābhāgā pativratā // 3.281.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nivarta gaccha sāvitri kuruṣvāsyaurdhvadehikam / kṛtaṃ bhartus tvayānṛṇyaṃ yāvad gamyaṃ gataṃ tvayā // 3.281.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra me nīyate bhartā svayaṃ vā yatra gacchati / mayāpi tatra gantavyam eṣa dharmaḥ sanātanaḥ // 3.281.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasā guruvṛttyā ca bhartuḥ snehād vratena ca / tava caiva prasādena na me pratihatā gatiḥ // 3.281.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāhuḥ saptapadaṃ mitraṃ budhās tattvārthadarśinaḥ / mitratāṃ ca puraskṛtya kiṃ cid vakṣyāmi tac chṛṇu // 3.281.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānātmavantas tu vane caranti; dharmaṃ ca vāsaṃ ca pariśramaṃ ca / vijñānato dharmam udāharanti; tasmāt santo dharmam āhuḥ pradhānam // 3.281.23 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] ekasya dharmeṇa satāṃ matena; sarve sma taṃ mārgam anuprapannāḥ / mā vai dvitīyaṃ mā tṛtīyaṃ ca vāñche; tasmāt santo dharmam āhuḥ pradhānam // 3.281.24 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) nivarta tuṣṭo 'smi tavānayā girā; svarākṣaravyañjanahetuyuktayā / varaṃ vṛṇīṣveha vināsya jīvitaṃ; dadāni te sarvam anindite varam // 3.281.25 vaṃśastha [12: jtjr] cyutaḥ svarājyād vanavāsam āśrito; vinaṣṭacakṣuḥ śvaśuro mamāśrame / sa labdhacakṣur balavān bhaven nṛpas; tava prasādāj jvalanārkasaṃnibhaḥ // 3.281.26 vaṃśastha [12: jtjr] dadāni te sarvam anindite varaṃ; yathā tvayoktaṃ bhavitā ca tat tathā / tavādhvanā glānim ivopalakṣaye; nivarta gacchasva na te śramo bhavet // 3.281.27 vaṃśastha [12: jtjr] kutaḥ śramo bhartṛsamīpato hi me; yato hi bhartā mama sā gatir dhruvā / yataḥ patiṃ neṣyasi tatra me gatiḥ; sureśa bhūyaś ca vaco nibodha me // 3.281.28 vaṃśastha [12: jtjr] satāṃ sakṛt saṃgatam īpsitaṃ paraṃ; tataḥ paraṃ mitram iti pracakṣate / na cāphalaṃ satpuruṣeṇa saṃgataṃ; tataḥ satāṃ saṃnivaset samāgame // 3.281.29 vaṃśastha [12: jtjr] manonukūlaṃ budhabuddhivardhanaṃ; tvayāham ukto vacanaṃ hitāśrayam / vinā punaḥ satyavato 'sya jīvitaṃ; varaṃ dvitīyaṃ varayasva bhāmini // 3.281.30 vaṃśastha [12: jtjr] hṛtaṃ purā me śvaśurasya dhīmataḥ; svam eva rājyaṃ sa labheta pārthivaḥ / jahyāt svadharmaṃ na ca me gurur yathā; dvitīyam etaṃ varayāmi te varam // 3.281.31 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) svam eva rājyaṃ pratipatsyate 'cirān; na ca svadharmāt parihāsyate nṛpaḥ / kṛtena kāmena mayā nṛpātmaje; nivarta gacchasva na te śramo bhavet // 3.281.32 vaṃśastha [12: jtjr] prajās tvayemā niyamena saṃyatā; niyamya caitā nayase na kāmayā / ato yamatvaṃ tava deva viśrutaṃ; nibodha cemāṃ giram īritāṃ mayā // 3.281.33 vaṃśastha [12: jtjr] adrohaḥ sarvabhūteṣu karmaṇā manasā girā / anugrahaś ca dānaṃ ca satāṃ dharmaḥ sanātanaḥ // 3.281.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃprāyaś ca loko 'yaṃ manuṣyāḥ śaktipeśalāḥ / santas tv evāpy amitreṣu dayāṃ prāpteṣu kurvate // 3.281.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pipāsitasyeva yathā bhavet payas; tathā tvayā vākyam idaṃ samīritam / vinā punaḥ satyavato 'sya jīvitaṃ; varaṃ vṛṇīṣveha śubhe yad icchasi // 3.281.36 vaṃśastha [12: jtjr] mamānapatyaḥ pṛthivīpatiḥ pitā; bhavet pituḥ putraśataṃ mamaurasam / kulasya saṃtānakaraṃ ca yad bhavet; tṛtīyam etaṃ varayāmi te varam // 3.281.37 vaṃśastha [12: jtjr] kulasya saṃtānakaraṃ suvarcasaṃ; śataṃ sutānāṃ pitur astu te śubhe / kṛtena kāmena narādhipātmaje; nivarta dūraṃ hi pathas tvam āgatā // 3.281.38 vaṃśastha [12: jtjr] na dūram etan mama bhartṛsaṃnidhau; mano hi me dūrataraṃ pradhāvati / tathā vrajann eva giraṃ samudyatāṃ; mayocyamānāṃ śṛṇu bhūya eva ca // 3.281.39 vaṃśastha [12: jtjr] vivasvatas tvaṃ tanayaḥ pratāpavāṃs; tato hi vaivasvata ucyase budhaiḥ / śamena dharmeṇa ca rañjitāḥ prajās; tatas taveheśvara dharmarājatā // 3.281.40 vaṃśastha [12: jtjr] ātmany api na viśvāsas tāvān bhavati satsu yaḥ / tasmāt satsu viśeṣeṇa sarvaḥ praṇayam icchati // 3.281.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sauhṛdāt sarvabhūtānāṃ viśvāso nāma jāyate / tasmāt satsu viśeṣeṇa viśvāsaṃ kurute janaḥ // 3.281.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udāhṛtaṃ te vacanaṃ yad aṅgane; śubhe na tādṛk tvad ṛte mayā śrutam / anena tuṣṭo 'smi vināsya jīvitaṃ; varaṃ caturthaṃ varayasva gaccha ca // 3.281.43 vaṃśastha [12: jtjr] mamātmajaṃ satyavatas tathaurasaṃ; bhaved ubhābhyām iha yat kulodvaham / śataṃ sutānāṃ balavīryaśālinām; idaṃ caturthaṃ varayāmi te varam // 3.281.44 vaṃśastha [12: jtjr] śataṃ sutānāṃ balavīryaśālināṃ; bhaviṣyati prītikaraṃ tavābale / pariśramas te na bhaven nṛpātmaje; nivarta dūraṃ hi pathas tvam āgatā // 3.281.45 vaṃśastha [12: jtjr] satāṃ sadā śāśvatī dharmavṛttiḥ; santo na sīdanti na ca vyathanti / satāṃ sadbhir nāphalaḥ saṃgamo 'sti; sadbhyo bhayaṃ nānuvartanti santaḥ // 3.281.46 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] santo hi satyena nayanti sūryaṃ; santo bhūmiṃ tapasā dhārayanti / santo gatir bhūtabhavyasya rājan; satāṃ madhye nāvasīdanti santaḥ // 3.281.47 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] āryajuṣṭam idaṃ vṛttam iti vijñāya śāśvatam / santaḥ parārthaṃ kurvāṇā nāvekṣante pratikriyām // 3.281.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na ca prasādaḥ satpuruṣeṣu mogho; na cāpy artho naśyati nāpi mānaḥ / yasmād etan niyataṃ satsu nityaṃ; tasmāt santo rakṣitāro bhavanti // 3.281.49 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: jmsy], śālinī [11: mttgg] yathā yathā bhāṣasi dharmasaṃhitaṃ; manonukūlaṃ supadaṃ mahārthavat / tathā tathā me tvayi bhaktir uttamā; varaṃ vṛṇīṣvāpratimaṃ yatavrate // 3.281.50 vaṃśastha [12: jtjr] na te 'pavargaḥ sukṛtād vinākṛtas; tathā yathānyeṣu vareṣu mānada / varaṃ vṛṇe jīvatu satyavān ayaṃ; yathā mṛtā hy evam ahaṃ vinā patim // 3.281.51 vaṃśastha [12: jtjr] na kāmaye bhartṛvinākṛtā sukhaṃ; na kāmaye bhartṛvinākṛtā divam / na kāmaye bhartṛvinākṛtā śriyaṃ; na bhartṛhīnā vyavasāmi jīvitum // 3.281.52 vaṃśastha [12: jtjr] varātisargaḥ śataputratā mama; tvayaiva datto hriyate ca me patiḥ / varaṃ vṛṇe jīvatu satyavān ayaṃ; tavaiva satyaṃ vacanaṃ bhaviṣyati // 3.281.53 vaṃśastha [12: jtjr] tathety uktvā tu tān pāśān muktvā vaivasvato yamaḥ / dharmarājaḥ prahṛṣṭātmā sāvitrīm idam abravīt // 3.281.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa bhadre mayā mukto bhartā te kulanandini / arogas tava neyaś ca siddhārthaś ca bhaviṣyati // 3.281.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturvarṣaśataṃ cāyus tvayā sārdham avāpsyati / iṣṭvā yajñaiś ca dharmeṇa khyātiṃ loke gamiṣyati // 3.281.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi putraśataṃ caiva satyavāñ janayiṣyati / te cāpi sarve rājānaḥ kṣatriyāḥ putrapautriṇaḥ // 3.281.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) khyātās tvannāmadheyāś ca bhaviṣyantīha śāśvatāḥ // 3.281.57.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pituś ca te putraśataṃ bhavitā tava mātari / mālavyāṃ mālavā nāma śāśvatāḥ putrapautriṇaḥ // 3.281.58 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhrātaras te bhaviṣyanti kṣatriyās tridaśopamāḥ // 3.281.58.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ tasyai varaṃ dattvā dharmarājaḥ pratāpavān / nivartayitvā sāvitrīṃ svam eva bhavanaṃ yayau // 3.281.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sāvitry api yame yāte bhartāraṃ pratilabhya ca / jagāma tatra yatrāsyā bhartuḥ śāvaṃ kalevaram // 3.281.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā bhūmau prekṣya bhartāram upasṛtyopagūhya ca / utsaṅge śira āropya bhūmāv upaviveśa ha // 3.281.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjñāṃ ca satyavāṃl labdhvā sāvitrīm abhyabhāṣata / proṣyāgata iva premṇā punaḥ punar udīkṣya vai // 3.281.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suciraṃ bata supto 'smi kimarthaṃ nāvabodhitaḥ / kva cāsau puruṣaḥ śyāmo yo 'sau māṃ saṃcakarṣa ha // 3.281.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suciraṃ bata supto 'si mamāṅke puruṣarṣabha / gataḥ sa bhagavān devaḥ prajāsaṃyamano yamaḥ // 3.281.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśrānto 'si mahābhāga vinidraś ca nṛpātmaja / yadi śakyaṃ samuttiṣṭha vigāḍhāṃ paśya śarvarīm // 3.281.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upalabhya tataḥ saṃjñāṃ sukhasupta ivotthitaḥ / diśaḥ sarvā vanāntāṃś ca nirīkṣyovāca satyavān // 3.281.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalāhāro 'smi niṣkrāntas tvayā saha sumadhyame / tataḥ pāṭayataḥ kāṣṭhaṃ śiraso me rujābhavat // 3.281.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śirobhitāpasaṃtaptaḥ sthātuṃ ciram aśaknuvan / tavotsaṅge prasupto 'ham iti sarvaṃ smare śubhe // 3.281.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayopagūḍhasya ca me nidrayāpahṛtaṃ manaḥ / tato 'paśyaṃ tamo ghoraṃ puruṣaṃ ca mahaujasam // 3.281.69 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tad yadi tvaṃ vijānāsi kiṃ tad brūhi sumadhyame / svapno me yadi vā dṛṣṭo yadi vā satyam eva tat // 3.281.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācātha sāvitrī rajanī vyavagāhate / śvas te sarvaṃ yathāvṛttam ākhyāsyāmi nṛpātmaja // 3.281.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te pitarau paśya suvrata / vigāḍhā rajanī ceyaṃ nivṛttaś ca divākaraḥ // 3.281.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naktaṃcarāś caranty ete hṛṣṭāḥ krūrābhibhāṣiṇaḥ / śrūyante parṇaśabdāś ca mṛgāṇāṃ caratāṃ vane // 3.281.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāḥ śivā ghoranādā diśaṃ dakṣiṇapaścimām / āsthāya viruvanty ugrāḥ kampayantyo mano mama // 3.281.74 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vanaṃ pratibhayākāraṃ ghanena tamasā vṛtam / na vijñāsyasi panthānaṃ gantuṃ caiva na śakṣyasi // 3.281.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asminn adya vane dagdhe śuṣkavṛkṣaḥ sthito jvalan / vāyunā dhamyamāno 'gnir dṛśyate 'tra kva cit kva cit // 3.281.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'gnim ānayitveha jvālayiṣyāmi sarvataḥ / kāṣṭhānīmāni santīha jahi saṃtāpam ātmanaḥ // 3.281.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi notsahase gantuṃ sarujaṃ tvābhilakṣaye / na ca jñāsyasi panthānaṃ tamasā saṃvṛte vane // 3.281.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvaḥ prabhāte vane dṛśye yāsyāvo 'numate tava / vasāveha kṣapām etāṃ rucitaṃ yadi te 'nagha // 3.281.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śirorujā nivṛttā me svasthāny aṅgāni lakṣaye / mātāpitṛbhyām icchāmi saṃgamaṃ tvatprasādajam // 3.281.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na kadā cid vikāle hi gatapūrvo mayāśramaḥ / anāgatāyāṃ saṃdhyāyāṃ mātā me praruṇaddhi mām // 3.281.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) divāpi mayi niṣkrānte saṃtapyete gurū mama / vicinoti ca māṃ tātaḥ sahaivāśramavāsibhiḥ // 3.281.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātrā pitrā ca subhṛśaṃ duḥkhitābhyām ahaṃ purā / upālabdhaḥ subahuśaś cireṇāgacchasīti ha // 3.281.83 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) kā tv avasthā tayor adya madartham iti cintaye / tayor adṛśye mayi ca mahad duḥkhaṃ bhaviṣyati // 3.281.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) purā mām ūcatuś caiva rātrāv asrāyamāṇakau / bhṛśaṃ suduḥkhitau vṛddhau bahuśaḥ prītisaṃyutau // 3.281.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā hīnau na jīvāva muhūrtam api putraka / yāvad dhariṣyase putra tāvan nau jīvitaṃ dhruvam // 3.281.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛddhayor andhayor yaṣṭis tvayi vaṃśaḥ pratiṣṭhitaḥ / tvayi piṇḍaś ca kīrtiś ca saṃtānaṃ cāvayor iti // 3.281.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātā vṛddhā pitā vṛddhas tayor yaṣṭir ahaṃ kila / tau rātrau mām apaśyantau kām avasthāṃ gamiṣyataḥ // 3.281.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nidrāyāś cābhyasūyāmi yasyā hetoḥ pitā mama / mātā ca saṃśayaṃ prāptā matkṛte 'napakāriṇī // 3.281.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca saṃśayaṃ prāptaḥ kṛcchrām āpadam āsthitaḥ / mātāpitṛbhyāṃ hi vinā nāhaṃ jīvitum utsahe // 3.281.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vyaktam ākulayā buddhyā prajñācakṣuḥ pitā mama / ekaikam asyāṃ velāyāṃ pṛcchaty āśramavāsinam // 3.281.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nātmānam anuśocāmi yathāhaṃ pitaraṃ śubhe / bhartāraṃ cāpy anugatāṃ mātaraṃ paridurbalām // 3.281.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) matkṛtena hi tāv adya saṃtāpaṃ param eṣyataḥ / jīvantāv anujīvāmi bhartavyau tau mayeti ha // 3.281.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoḥ priyaṃ me kartavyam iti jīvāmi cāpy aham // 3.281.93.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) evam uktvā sa dharmātmā guruvartī gurupriyaḥ / ucchritya bāhū duḥkhārtaḥ sasvaraṃ praruroda ha // 3.281.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato 'bravīt tathā dṛṣṭvā bhartāraṃ śokakarśitam / pramṛjyāśrūṇi netrābhyāṃ sāvitrī dharmacāriṇī // 3.281.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi me 'sti tapas taptaṃ yadi dattaṃ hutaṃ yadi / śvaśrūśvaśurabhartṝṇāṃ mama puṇyās tu śarvarī // 3.281.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na smarāmy uktapūrvāṃ vai svaireṣv apy anṛtāṃ giram / tena satyena tāv adya dhriyetāṃ śvaśurau mama // 3.281.97 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmaye darśanaṃ pitror yāhi sāvitri māciram / purā mātuḥ pitur vāpi yadi paśyāmi vipriyam // 3.281.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na jīviṣye varārohe satyenātmānam ālabhe // 3.281.98.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadi dharme ca te buddhir māṃ cej jīvantam icchasi / mama priyaṃ vā kartavyaṃ gacchasvāśramam antikāt // 3.281.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sāvitrī tata utthāya keśān saṃyamya bhāminī / patim utthāpayām āsa bāhubhyāṃ parigṛhya vai // 3.281.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utthāya satyavāṃś cāpi pramṛjyāṅgāni pāṇinā / diśaḥ sarvāḥ samālokya kaṭhine dṛṣṭim ādadhe // 3.281.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācātha sāvitrī śvaḥ phalānīha neṣyasi / yogakṣemārtham etat te neṣyāmi paraśuṃ tv aham // 3.281.102 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā kaṭhinabhāraṃ sā vṛkṣaśākhāvalambinam / gṛhītvā paraśuṃ bhartuḥ sakāśaṃ punar āgamat // 3.281.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāme skandhe tu vāmorūr bhartur bāhuṃ niveśya sā / dakṣiṇena pariṣvajya jagāma mṛdugāminī // 3.281.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyāsagamanād bhīru panthāno viditā mama / vṛkṣāntarālokitayā jyotsnayā cāpi lakṣaye // 3.281.105 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āgatau svaḥ pathā yena phalāny avacitāni ca / yathāgataṃ śubhe gaccha panthānaṃ mā vicāraya // 3.281.106 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) palāśaṣaṇḍe caitasmin panthā vyāvartate dvidhā / tasyottareṇa yaḥ panthās tena gaccha tvarasva ca // 3.281.107 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) svastho 'smi balavān asmi didṛkṣuḥ pitarāv ubhau // 3.281.107.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) [03.281.108abruvann evaṃ tvarāyuktaḥ sa prāyād āśramaṃ prati / ajñātasamavṛtta [4: rg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) etasminn eva kāle tu dyumatseno mahāvane / labdhacakṣuḥ prasannātmā dṛṣṭyā sarvaṃ dadarśa ha // 3.282.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sarvān āśramān gatvā śaibyayā saha bhāryayā / putrahetoḥ parām ārtiṃ jagāma manujarṣabha // 3.282.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv āśramān nadīś caiva vanāni ca sarāṃsi ca / tāṃs tān deśān vicinvantau dampatī parijagmatuḥ // 3.282.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā śabdaṃ tu yat kiṃ cid unmukhau sutaśaṅkayā / sāvitrīsahito 'bhyeti satyavān ity adhāvatām // 3.282.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhinnaiś ca paruṣaiḥ pādaiḥ savraṇaiḥ śoṇitokṣitaiḥ / kuśakaṇṭakaviddhāṅgāv unmattāv iva dhāvataḥ // 3.282.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhisṛtya tair vipraiḥ sarvair āśramavāsibhiḥ / parivārya samāśvāsya samānītau svam āśramam // 3.282.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra bhāryāsahāyaḥ sa vṛto vṛddhais tapodhanaiḥ / āśvāsito vicitrārthaiḥ pūrvarājñāṃ kathāśrayaiḥ // 3.282.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tau punar āśvastau vṛddhau putradidṛkṣayā / bālye vṛttāni putrasya smarantau bhṛśaduḥkhitau // 3.282.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar uktvā ca karuṇāṃ vācaṃ tau śokakarśitau / hā putra hā sādhvi vadhūḥ kvāsi kvāsīty arodatām // 3.282.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) yathāsya bhāryā sāvitrī tapasā ca damena ca / ācāreṇa ca saṃyuktā tathā jīvati satyavān // 3.282.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vedāḥ sāṅgā mayādhītās tapo me saṃcitaṃ mahat / kaumāraṃ brahmacaryaṃ me guravo 'gniś ca toṣitāḥ // 3.282.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāhitena cīrṇāni sarvāṇy eva vratāni me / vāyubhakṣopavāsaś ca kuśalāni ca yāni me // 3.282.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena tapasā vedmi sarvaṃ paricikīrṣitam / satyam etan nibodha tvaṃ dhriyate satyavān iti // 3.282.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upādhyāyasya me vaktrād yathā vākyaṃ viniḥsṛtam / naitaj jātu bhaven mithyā tathā jīvati satyavān // 3.282.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāsya bhāryā sāvitrī sarvair eva sulakṣaṇaiḥ / avaidhavyakarair yuktā tathā jīvati satyavān // 3.282.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathāsya bhāryā sāvitrī tapasā ca damena ca / ācāreṇa ca saṃyuktā tathā jīvati satyavān // 3.282.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathā dṛṣṭiḥ pravṛttā te sāvitryāś ca yathā vratam / gatāhāram akṛtvā ca tathā jīvati satyavān // 3.282.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā vadanti śāntāyāṃ diśi vai mṛgapakṣiṇaḥ / pārthivī ca pravṛttis te tathā jīvati satyavān // 3.282.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvair guṇair upetas te yathā putro janapriyaḥ / dīrghāyur lakṣaṇopetas tathā jīvati satyavān // 3.282.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āśvāsitas tais tu satyavāgbhis tapasvibhiḥ / tāṃs tān vigaṇayann arthān avasthita ivābhavat // 3.282.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato muhūrtāt sāvitrī bhartrā satyavatā saha / ājagāmāśramaṃ rātrau prahṛṣṭā praviveśa ha // 3.282.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) putreṇa saṃgataṃ tvādya cakṣuṣmantaṃ nirīkṣya ca / sarve vayaṃ vai pṛcchāmo vṛddhiṃ te pṛthivīpate // 3.282.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samāgamena putrasya sāvitryā darśanena ca / cakṣuṣaś cātmano lābhāt tribhir diṣṭyā vivardhase // 3.282.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvair asmābhir uktaṃ yat tathā tan nātra saṃśayaḥ / bhūyo bhūyaś ca vṛddhis te kṣipram eva bhaviṣyati // 3.282.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'gniṃ tatra saṃjvālya dvijās te sarva eva hi / upāsāṃ cakrire pārtha dyumatsenaṃ mahīpatim // 3.282.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaibyā ca satyavāṃś caiva sāvitrī caikataḥ sthitāḥ / sarvais tair abhyanujñātā viśokāḥ samupāviśan // 3.282.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājñā sahāsīnāḥ sarve te vanavāsinaḥ / jātakautūhalāḥ pārtha papracchur nṛpateḥ sutam // 3.282.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāg eva nāgataṃ kasmāt sabhāryeṇa tvayā vibho / virātre cāgataṃ kasmāt ko 'nubandhaś ca te 'bhavat // 3.282.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃtāpitaḥ pitā mātā vayaṃ caiva nṛpātmaja / nākasmād iti jānīmas tat sarvaṃ vaktum arhasi // 3.282.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitrāham abhyanujñātaḥ sāvitrīsahito gataḥ / atha me 'bhūc chiroduḥkhaṃ vane kāṣṭhāni bhindataḥ // 3.282.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suptaś cāhaṃ vedanayā ciram ity upalakṣaye / tāvat kālaṃ ca na mayā suptapūrvaṃ kadā cana // 3.282.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: na-vipulā) sarveṣām eva bhavatāṃ saṃtāpo mā bhaved iti / ato virātrāgamanaṃ nānyad astīha kāraṇam // 3.282.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) akasmāc cakṣuṣaḥ prāptir dyumatsenasya te pituḥ / nāsya tvaṃ kāraṇaṃ vettha sāvitrī vaktum arhati // 3.282.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāmi sāvitri tvaṃ hi vettha parāvaram / tvāṃ hi jānāmi sāvitri sāvitrīm iva tejasā // 3.282.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam atra hetuṃ jānīṣe tasmāt satyaṃ nirucyatām / rahasyaṃ yadi te nāsti kiṃ cid atra vadasva naḥ // 3.282.35 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evam etad yathā vettha saṃkalpo nānyathā hi vaḥ / na ca kiṃ cid rahasyaṃ me śrūyatāṃ tathyam atra yat // 3.282.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛtyur me bhartur ākhyāto nāradena mahātmanā / sa cādya divasaḥ prāptas tato nainaṃ jahāmy aham // 3.282.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suptaṃ cainaṃ yamaḥ sākṣād upāgacchat sakiṃkaraḥ / sa enam anayad baddhvā diśaṃ pitṛniṣevitām // 3.282.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astauṣaṃ tam ahaṃ devaṃ satyena vacasā vibhum / pañca vai tena me dattā varāḥ śṛṇuta tān mama // 3.282.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakṣuṣī ca svarājyaṃ ca dvau varau śvaśurasya me / labdhaṃ pituḥ putraśataṃ putrāṇām ātmanaḥ śatam // 3.282.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) caturvarṣaśatāyur me bhartā labdhaś ca satyavān / bhartur hi jīvitārthaṃ tu mayā cīrṇaṃ sthiraṃ vratam // 3.282.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat satyaṃ mayākhyātaṃ kāraṇaṃ vistareṇa vaḥ / yathā vṛttaṃ sukhodarkam idaṃ duḥkhaṃ mahan mama // 3.282.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nimajjamānaṃ vyasanair abhidrutaṃ; kulaṃ narendrasya tamomaye hrade / tvayā suśīle dhṛtadharmapuṇyayā; samuddhṛtaṃ sādhvi punaḥ kulīnayā // 3.282.43 vaṃśastha [12: jtjr] tathā praśasya hy abhipūjya caiva te; varastriyaṃ tām ṛṣayaḥ samāgatāḥ / narendram āmantrya saputram añjasā; śivena jagmur muditāḥ svam ālayam // 3.282.44 vaṃśastha [12: jtjr] tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyām udite sūryamaṇḍale / kṛtapūrvāhṇikāḥ sarve sameyus te tapodhanāḥ // 3.283.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad eva sarvaṃ sāvitryā mahābhāgyaṃ maharṣayaḥ / dyumatsenāya nātṛpyan kathayantaḥ punaḥ punaḥ // 3.283.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ prakṛtayaḥ sarvāḥ śālvebhyo 'bhyāgatā nṛpa / ācakhyur nihataṃ caiva svenāmātyena taṃ nṛpam // 3.283.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ mantriṇā hataṃ śrutvā sasahāyaṃ sabāndhavam / nyavedayan yathātattvaṃ vidrutaṃ ca dviṣadbalam // 3.283.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aikamatyaṃ ca sarvasya janasyātha nṛpaṃ prati / sacakṣur vāpy acakṣur vā sa no rājā bhavatv iti // 3.283.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena niścayeneha vayaṃ prasthāpitā nṛpa / prāptānīmāni yānāni caturaṅgaṃ ca te balam // 3.283.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayāhi rājan bhadraṃ te ghuṣṭas te nagare jayaḥ / adhyāssva cirarātrāya pitṛpaitāmahaṃ padam // 3.283.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) cakṣuṣmantaṃ ca taṃ dṛṣṭvā rājānaṃ vapuṣānvitam / mūrdhabhiḥ patitāḥ sarve vismayotphullalocanāḥ // 3.283.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhivādya tān vṛddhān dvijān āśramavāsinaḥ / taiś cābhipūjitaḥ sarvaiḥ prayayau nagaraṃ prati // 3.283.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaibyā ca saha sāvitryā svāstīrṇena suvarcasā / narayuktena yānena prayayau senayā vṛtā // 3.283.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhiṣiṣicuḥ prītyā dyumatsenaṃ purohitāḥ / putraṃ cāsya mahātmānaṃ yauvarājye 'bhyaṣecayan // 3.283.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kālena mahatā sāvitryāḥ kīrtivardhanam / tad vai putraśataṃ jajñe śūrāṇām anivartinām // 3.283.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhrātṝṇāṃ sodarāṇāṃ ca tathaivāsyābhavac chatam / madrādhipasyāśvapater mālavyāṃ sumahābalam // 3.283.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) evam ātmā pitā mātā śvaśrūḥ śvaśura eva ca / bhartuḥ kulaṃ ca sāvitryā sarvaṃ kṛcchrāt samuddhṛtam // 3.283.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivaiṣāpi kalyāṇī draupadī śīlasaṃmatā / tārayiṣyati vaḥ sarvān sāvitrīva kulāṅganā // 3.283.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa pāṇḍavas tena anunīto mahātmanā / viśoko vijvaro rājan kāmyake nyavasat tadā // 3.283.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tat tadā mahābrahmaṃl lomaśo vākyam abravīt / indrasya vacanād etya pāṇḍuputraṃ yudhiṣṭhiram // 3.284.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cāpi te bhayaṃ tīvraṃ na ca kīrtayase kva cit / tac cāpy apahariṣyāmi savyasācāv ihāgate // 3.284.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu tad viduṣāṃ śreṣṭha karṇaṃ prati mahad bhayam / āsīn na ca sa dharmātmā kathayām āsa kasya cit // 3.284.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ te rājaśārdūla kathayāmi kathām imām / pṛcchate bharataśreṣṭha śuśrūṣasva giraṃ mama // 3.284.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvādaśe samatikrānte varṣe prāpte trayodaśe / pāṇḍūnāṃ hitakṛc chakraḥ karṇaṃ bhikṣitum udyataḥ // 3.284.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiprāyam atho jñātvā mahendrasya vibhāvasuḥ / kuṇḍalārthe mahārāja sūryaḥ karṇam upāgamat // 3.284.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārhe śayane vīraṃ spardhyāstaraṇasaṃvṛte / śayānam abhiviśvastaṃ brahmaṇyaṃ satyavādinam // 3.284.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svapnānte niśi rājendra darśayām āsa raśmivān / kṛpayā parayāviṣṭaḥ putrasnehāc ca bhārata // 3.284.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇo vedavid bhūtvā sūryo yogād dhi rūpavān / hitārtham abravīt karṇaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ // 3.284.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇa madvacanaṃ tāta śṛṇu satyabhṛtāṃ vara / bruvato 'dya mahābāho sauhṛdāt paramaṃ hitam // 3.284.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāyāsyati śakras tvāṃ pāṇḍavānāṃ hitepsayā / brāhmaṇacchadmanā karṇa kuṇḍalāpajihīrṣayā // 3.284.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditaṃ tena śīlaṃ te sarvasya jagatas tathā / yathā tvaṃ bhikṣitaḥ sadbhir dadāsy eva na yācase // 3.284.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi tāta dadāsy eva brāhmaṇebhyaḥ prayācitaḥ / vittaṃ yac cānyad apy āhur na pratyākhyāsi karhi cit // 3.284.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tvām evaṃvidhaṃ jñātvā svayaṃ vai pākaśāsanaḥ / āgantā kuṇḍalārthāya kavacaṃ caiva bhikṣitum // 3.284.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai prayācamānāya na deye kuṇḍale tvayā / anuneyaḥ paraṃ śaktyā śreya etad dhi te param // 3.284.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuṇḍalārthe bruvaṃs tāta kāraṇair bahubhis tvayā / anyair bahuvidhair vittaiḥ sa nivāryaḥ punaḥ punaḥ // 3.284.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratnaiḥ strībhis tathā bhogair dhanair bahuvidhair api / nidarśanaiś ca bahubhiḥ kuṇḍalepsuḥ puraṃdaraḥ // 3.284.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yadi dāsyasi karṇa tvaṃ sahaje kuṇḍale śubhe / āyuṣaḥ prakṣayaṃ gatvā mṛtyor vaśam upeṣyasi // 3.284.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kavacena ca saṃyuktaḥ kuṇḍalābhyāṃ ca mānada / avadhyas tvaṃ raṇe 'rīṇām iti viddhi vaco mama // 3.284.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amṛtād utthitaṃ hy etad ubhayaṃ ratnasaṃbhavam / tasmād rakṣyaṃ tvayā karṇa jīvitaṃ cet priyaṃ tava // 3.284.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko mām evaṃ bhavān prāha darśayan sauhṛdaṃ param / kāmayā bhagavan brūhi ko bhavān dvijaveṣadhṛk // 3.284.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tāta sahasrāṃśuḥ sauhṛdāt tvāṃ nidarśaye / kuruṣvaitad vaco me tvam etac chreyaḥ paraṃ hi te // 3.284.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreya eva mamātyantaṃ yasya me gopatiḥ prabhuḥ / pravaktādya hitānveṣī śṛṇu cedaṃ vaco mama // 3.284.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādaye tvāṃ varadaṃ praṇayāc ca bravīmy aham / na nivāryo vratād asmād ahaṃ yady asmi te priyaḥ // 3.284.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vrataṃ vai mama loko 'yaṃ vetti kṛtsno vibhāvaso / yathāhaṃ dvijamukhyebhyo dadyāṃ prāṇān api dhruvam // 3.284.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady āgacchati śakro māṃ brāhmaṇacchadmanāvṛtaḥ / hitārthaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ khecarottama bhikṣitum // 3.284.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāsyāmi vibudhaśreṣṭha kuṇḍale varma cottamam / na me kīrtiḥ praṇaśyeta triṣu lokeṣu viśrutā // 3.284.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madvidhasyāyaśasyaṃ hi na yuktaṃ prāṇarakṣaṇam / yuktaṃ hi yaśasā yuktaṃ maraṇaṃ lokasaṃmatam // 3.284.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ham indrāya dāsyāmi kuṇḍale saha varmaṇā / yadi māṃ balavṛtraghno bhikṣārtham upayāsyati // 3.284.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hitārthaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ kuṇḍale me prayācitum / tan me kīrtikaraṃ loke tasyākīrtir bhaviṣyati // 3.284.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṇomi kīrtiṃ loke hi jīvitenāpi bhānuman / kīrtimān aśnute svargaṃ hīnakīrtis tu naśyati // 3.284.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kīrtir hi puruṣaṃ loke saṃjīvayati mātṛvat / akīrtir jīvitaṃ hanti jīvato 'pi śarīriṇaḥ // 3.284.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ purāṇaḥ śloko hi svayaṃ gīto vibhāvaso / dhātrā lokeśvara yathā kīrtir āyur narasya vai // 3.284.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) puruṣasya pare loke kīrtir eva parāyaṇam / iha loke viśuddhā ca kīrtir āyurvivardhanī // 3.284.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ śarīraje dattvā kīrtiṃ prāpsyāmi śāśvatīm / dattvā ca vidhivad dānaṃ brāhmaṇebhyo yathāvidhi // 3.284.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hutvā śarīraṃ saṃgrāme kṛtvā karma suduṣkaram / vijitya vā parān ājau yaśaḥ prāpsyāmi kevalam // 3.284.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhītānām abhayaṃ dattvā saṃgrāme jīvitārthinām / vṛddhān bālān dvijātīṃś ca mokṣayitvā mahābhayāt // 3.284.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpsyāmi paramaṃ loke yaśaḥ svarbhānusūdana / jīvitenāpi me rakṣyā kīrtis tad viddhi me vratam // 3.284.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ dattvā maghavate bhikṣām etām anuttamām / brāhmaṇacchadmine deva loke gantā parāṃ gatim // 3.284.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) māhitaṃ karṇa kārṣīs tvam ātmanaḥ suhṛdāṃ tathā / putrāṇām atha bhāryāṇām atho mātur atho pituḥ // 3.285.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarīrasyāvirodhena prāṇināṃ prāṇabhṛdvara / iṣyate yaśasaḥ prāptiḥ kīrtiś ca tridive sthirā // 3.285.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tvaṃ prāṇavirodhena kīrtim icchasi śāśvatīm / sā te prāṇān samādāya gamiṣyati na saṃśayaḥ // 3.285.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvatāṃ kurute kāryaṃ pitā mātā sutās tathā / ye cānye bāndhavāḥ ke cil loke 'smin puruṣarṣabha // 3.285.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānaś ca naravyāghra pauruṣeṇa nibodha tat // 3.285.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kīrtiś ca jīvataḥ sādhvī puruṣasya mahādyute / mṛtasya kīrtyā kiṃ kāryaṃ bhasmībhūtasya dehinaḥ // 3.285.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mṛtaḥ kīrtiṃ na jānāti jīvan kīrtiṃ samaśnute // 3.285.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mṛtasya kīrtir martyasya yathā mālā gatāyuṣaḥ / ahaṃ tu tvāṃ bravīmy etad bhakto 'sīti hitepsayā // 3.285.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhaktimanto hi me rakṣyā ity etenāpi hetunā / bhakto 'yaṃ parayā bhaktyā mām ity eva mahābhuja // 3.285.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpi bhaktir utpannā sa tvaṃ kuru vaco mama // 3.285.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asti cātra paraṃ kiṃ cid adhyātmaṃ devanirmitam / ataś ca tvāṃ bravīmy etat kriyatām aviśaṅkayā // 3.285.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devaguhyaṃ tvayā jñātuṃ na śakyaṃ puruṣarṣabha / tasmān nākhyāmi te guhyaṃ kāle vetsyati tad bhavān // 3.285.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar uktaṃ ca vakṣyāmi tvaṃ rādheya nibodha tat / māsmai te kuṇḍale dadyā bhikṣave vajrapāṇaye // 3.285.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śobhase kuṇḍalābhyāṃ hi rucirābhyāṃ mahādyute / viśākhayor madhyagataḥ śaśīva vimalo divi // 3.285.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kīrtiś ca jīvataḥ sādhvī puruṣasyeti viddhi tat / pratyākhyeyas tvayā tāta kuṇḍalārthe puraṃdaraḥ // 3.285.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakyā bahuvidhair vākyaiḥ kuṇḍalepsā tvayānagha / vihantuṃ devarājasya hetuyuktaiḥ punaḥ punaḥ // 3.285.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapattyupapannārthair mādhuryakṛtabhūṣaṇaiḥ / puraṃdarasya karṇa tvaṃ buddhim etām apānuda // 3.285.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tva hi nityaṃ naravyāghra spardhase savyasācinā / savyasācī tvayā caiva yudhi śūraḥ sameṣyati // 3.285.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu tvām arjunaḥ śaktaḥ kuṇḍalābhyāṃ samanvitam / vijetuṃ yudhi yady asya svayam indraḥ śaro bhavet // 3.285.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān na deye śakrāya tvayaite kuṇḍale śubhe / saṃgrāme yadi nirjetuṃ karṇa kāmayase 'rjunam // 3.285.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhagavantam ahaṃ bhakto yathā māṃ vettha gopate / tathā paramatigmāṃśo nānyaṃ devaṃ kathaṃ cana // 3.286.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me dārā na me putrā na cātmā suhṛdo na ca / tatheṣṭā vai sadā bhaktyā yathā tvaṃ gopate mama // 3.286.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭānāṃ ca mahātmāno bhaktānāṃ ca na saṃśayaḥ / kurvanti bhaktim iṣṭāṃ ca jānīṣe tvaṃ ca bhāskara // 3.286.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭo bhaktaś ca me karṇo na cānyad daivataṃ divi / jānīta iti vai kṛtvā bhagavān āha maddhitam // 3.286.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyaś ca śirasā yāce prasādya ca punaḥ punaḥ / iti bravīmi tigmāṃśo tvaṃ tu me kṣantum arhasi // 3.286.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bibhemi na tathā mṛtyor yathā bibhye 'nṛtād aham / viśeṣeṇa dvijātīnāṃ sarveṣāṃ sarvadā satām // 3.286.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradāne jīvitasyāpi na me 'trāsti vicāraṇā // 3.286.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yac ca mām āttha deva tvaṃ pāṇḍavaṃ phalgunaṃ prati / vyetu saṃtāpajaṃ duḥkhaṃ tava bhāskara mānasam // 3.286.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunaṃ prati māṃ caiva vijeṣyāmi raṇe 'rjunam // 3.286.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tavāpi viditaṃ deva mamāpy astrabalaṃ mahat / jāmadagnyād upāttaṃ yat tathā droṇān mahātmanaḥ // 3.286.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tvam anujānīhi suraśreṣṭha vrataṃ mama / bhikṣate vajriṇe dadyām api jīvitam ātmanaḥ // 3.286.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tāta dadāsy ete vajriṇe kuṇḍale śubhe / tvam apy enam atho brūyā vijayārthaṃ mahābala // 3.286.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyamena pradadyās tvaṃ kuṇḍale vai śatakratoḥ / avadhyo hy asi bhūtānāṃ kuṇḍalābhyāṃ samanvitaḥ // 3.286.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunena vināśaṃ hi tava dānavasūdanaḥ / prārthayāno raṇe vatsa kuṇḍale te jihīrṣati // 3.286.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvam apy enam ārādhya sūnṛtābhiḥ punaḥ punaḥ / abhyarthayethā deveśam amoghārthaṃ puraṃdaram // 3.286.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) amoghāṃ dehi me śaktim amitravinibarhiṇīm / dāsyāmi te sahasrākṣa kuṇḍale varma cottamam // 3.286.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ niyamena tvaṃ dadyāḥ śakrāya kuṇḍale / tayā tvaṃ karṇa saṃgrāme haniṣyasi raṇe ripūn // 3.286.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhatvā hi mahābāho śatrūn eti karaṃ punaḥ / sā śaktir devarājasya śataśo 'tha sahasraśaḥ // 3.286.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā sahasrāṃśuḥ sahasāntaradhīyata / tataḥ sūryāya japyānte karṇaḥ svapnaṃ nyavedayat // 3.286.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathādṛṣṭaṃ yathātattvaṃ yathoktam ubhayor niśi / tat sarvam ānupūrvyeṇa śaśaṃsāsmai vṛṣas tadā // 3.286.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā bhagavān devo bhānuḥ svarbhānusūdanaḥ / uvāca taṃ tathety eva karṇaṃ sūryaḥ smayann iva // 3.286.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tattvam iti jñātvā rādheyaḥ paravīrahā / śaktim evābhikāṅkṣan vai vāsavaṃ pratyapālayat // 3.286.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tad guhyaṃ na cākhyātaṃ karṇāyehoṣṇaraśminā / kīdṛśe kuṇḍale te ca kavacaṃ caiva kīdṛśam // 3.287.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kutaś ca kavacaṃ tasya kuṇḍale caiva sattama / etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ tan me brūhi tapodhana // 3.287.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ rājan bravīmy etad yat tad guhyaṃ vibhāvasoḥ / yādṛśe kuṇḍale caiva kavacaṃ caiva yādṛśam // 3.287.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuntibhojaṃ purā rājan brāhmaṇaḥ samupasthitaḥ / tigmatejā mahāprāṃśuḥ śmaśrudaṇḍajaṭādharaḥ // 3.287.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśanīyo 'navadyāṅgas tejasā prajvalann iva / madhupiṅgo madhuravāk tapaḥsvādhyāyabhūṣaṇaḥ // 3.287.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa rājānaṃ kuntibhojam abravīt sumahātapāḥ / bhikṣām icchāmy ahaṃ bhoktuṃ tava gehe vimatsara // 3.287.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na me vyalīkaṃ kartavyaṃ tvayā vā tava cānugaiḥ / evaṃ vatsyāmi te gehe yadi te rocate 'nagha // 3.287.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathākāmaṃ ca gaccheyam āgaccheyaṃ tathaiva ca / śayyāsane ca me rājan nāparādhyeta kaś cana // 3.287.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīt kuntibhojaḥ prītiyuktam idaṃ vacaḥ / evam astu paraṃ ceti punaś cainam athābravīt // 3.287.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) mama kanyā mahābrahman pṛthā nāma yaśasvinī / śīlavṛttānvitā sādhvī niyatā na ca māninī // 3.287.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upasthāsyati sā tvāṃ vai pūjayānavamanya ca / tasyāś ca śīlavṛttena tuṣṭiṃ samupayāsyasi // 3.287.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu taṃ vipram abhipūjya yathāvidhi / uvāca kanyām abhyetya pṛthāṃ pṛthulalocanām // 3.287.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ayaṃ vatse mahābhāgo brāhmaṇo vastum icchati / mama gehe mayā cāsya tathety evaṃ pratiśrutam // 3.287.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi vatse parāśvasya brāhmaṇasyābhirādhanam / tan me vākyaṃ na mithyā tvaṃ kartum arhasi karhi cit // 3.287.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ tapasvī bhagavān svādhyāyaniyato dvijaḥ / yad yad brūyān mahātejās tat tad deyam amatsarāt // 3.287.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmaṇā hi paraṃ tejo brāhmaṇā hi paraṃ tapaḥ / brāhmaṇānāṃ namaskāraiḥ sūryo divi virājate // 3.287.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amānayan hi mānārhān vātāpiś ca mahāsuraḥ / nihato brahmadaṇḍena tālajaṅghas tathaiva ca // 3.287.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yaṃ vatse mahābhāra āhitas tvayi sāṃpratam / tvaṃ sadā niyatā kuryā brāhmaṇasyābhirādhanam // 3.287.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāmi praṇidhānaṃ te bālyāt prabhṛti nandini / brāhmaṇeṣv iha sarveṣu gurubandhuṣu caiva ha // 3.287.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā preṣyeṣu sarveṣu mitrasaṃbandhimātṛṣu / mayi caiva yathāvat tvaṃ sarvam ādṛtya vartase // 3.287.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy atuṣṭo jano 'stīha pure cāntaḥpure ca te / samyagvṛttyānavadyāṅgi tava bhṛtyajaneṣv api // 3.287.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdeṣṭavyāṃ tu manye tvāṃ dvijātiṃ kopanaṃ prati / pṛthe bāleti kṛtvā vai sutā cāsi mameti ca // 3.287.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṇīnāṃ tvaṃ kule jātā śūrasya dayitā sutā / dattā prītimatā mahyaṃ pitrā bālā purā svayam // 3.287.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasudevasya bhaginī sutānāṃ pravarā mama / agryam agre pratijñāya tenāsi duhitā mama // 3.287.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tādṛśe hi kule jātā kule caiva vivardhitā / sukhāt sukham anuprāptā hradād dhradam ivāgatā // 3.287.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dauṣkuleyā viśeṣeṇa kathaṃ cit pragrahaṃ gatāḥ / bālabhāvād vikurvanti prāyaśaḥ pramadāḥ śubhe // 3.287.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthe rājakule janma rūpaṃ cādbhutadarśanam / tena tenāsi saṃpannā samupetā ca bhāminī // 3.287.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tvaṃ darpaṃ parityajya dambhaṃ mānaṃ ca bhāmini / ārādhya varadaṃ vipraṃ śreyasā yokṣyase pṛthe // 3.287.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ prāpsyasi kalyāṇi kalyāṇam anaghe dhruvam / kopite tu dvijaśreṣṭhe kṛtsnaṃ dahyeta me kulam // 3.287.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇaṃ yantritā rājan upasthāsyāmi pūjayā / yathāpratijñaṃ rājendra na ca mithyā bravīmy aham // 3.288.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) eṣa caiva svabhāvo me pūjayeyaṃ dvijān iti / tava caiva priyaṃ kāryaṃ śreyaś caitat paraṃ mama // 3.288.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady evaiṣyati sāyāhne yadi prātar atho niśi / yady ardharātre bhagavān na me kopaṃ kariṣyati // 3.288.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) lābho mamaiṣa rājendra yad vai pūjayatī dvijān / ādeśe tava tiṣṭhantī hitaṃ kuryāṃ narottama // 3.288.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visrabdho bhava rājendra na vyalīkaṃ dvijottamaḥ / vasan prāpsyati te gehe satyam etad bravīmi te // 3.288.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat priyaṃ ca dvijasyāsya hitaṃ caiva tavānagha / yatiṣyāmi tathā rājan vyetu te mānaso jvaraḥ // 3.288.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇā hi mahābhāgāḥ pūjitāḥ pṛthivīpate / tāraṇāya samarthāḥ syur viparīte vadhāya ca // 3.288.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāham etad vijānantī toṣayiṣye dvijottamam / na matkṛte vyathāṃ rājan prāpsyasi dvijasattamāt // 3.288.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparādhe hi rājendra rājñām aśreyase dvijāḥ / bhavanti cyavano yadvat sukanyāyāḥ kṛte purā // 3.288.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyamena pareṇāham upasthāsye dvijottamam / yathā tvayā narendredaṃ bhāṣitaṃ brāhmaṇaṃ prati // 3.288.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat tvayā bhadre kartavyam aviśaṅkayā / maddhitārthaṃ kulārthaṃ ca tathātmārthaṃ ca nandini // 3.288.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu tāṃ kanyāṃ kuntibhojo mahāyaśāḥ / pṛthāṃ paridadau tasmai dvijāya sutavatsalaḥ // 3.288.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ brahman mama sutā bālā sukhavivardhitā / aparādhyeta yat kiṃ cin na tat kāryaṃ hṛdi tvayā // 3.288.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dvijātayo mahābhāgā vṛddhabālatapasviṣu / bhavanty akrodhanāḥ prāyo viruddheṣv api nityadā // 3.288.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sumahaty aparādhe 'pi kṣāntiḥ kāryā dvijātibhiḥ / yathāśakti yathotsāhaṃ pūjā grāhyā dvijottama // 3.288.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatheti brāhmaṇenokte sa rājā prītamānasaḥ / haṃsacandrāṃśusaṃkāśaṃ gṛham asya nyavedayat // 3.288.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāgniśaraṇe kḷptam āsanaṃ tasya bhānumat / āhārādi ca sarvaṃ tat tathaiva pratyavedayat // 3.288.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikṣipya rājaputrī tu tandrīṃ mānaṃ tathaiva ca / ātasthe paramaṃ yatnaṃ brāhmaṇasyābhirādhane // 3.288.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra sā brāhmaṇaṃ gatvā pṛthā śaucaparā satī / vidhivat paricārārhaṃ devavat paryatoṣayat // 3.288.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tu kanyā mahārāja brāhmaṇaṃ saṃśitavratam / toṣayām āsa śuddhena manasā saṃśitavratā // 3.289.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prātar āyāsya ity uktvā kadā cid dvijasattamaḥ / tata āyāti rājendra sāye rātrāv atho punaḥ // 3.289.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ ca sarvāsu velāsu bhakṣyabhojyapratiśrayaiḥ / pūjayām āsa sā kanyā vardhamānais tu sarvadā // 3.289.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) annādisamudācāraḥ śayyāsanakṛtas tathā / divase divase tasya vardhate na tu hīyate // 3.289.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirbhartsanāpavādaiś ca tathaivāpriyayā girā / brāhmaṇasya pṛthā rājan na cakārāpriyaṃ tadā // 3.289.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyaste kāle punaś caiti na caiti bahuśo dvijaḥ / durlabhyam api caivānnaṃ dīyatām iti so 'bravīt // 3.289.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtam eva ca tat sarvaṃ pṛthā tasmai nyavedayat / śiṣyavat putravac caiva svasṛvac ca susaṃyatā // 3.289.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathopajoṣaṃ rājendra dvijātipravarasya sā / prītim utpādayām āsa kanyā yatnair aninditā // 3.289.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasyās tu śīlavṛttena tutoṣa dvijasattamaḥ / avadhānena bhūyo 'sya paraṃ yatnam athākarot // 3.289.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ prabhāte ca sāye ca pitā papraccha bhārata / api tuṣyati te putri brāhmaṇaḥ paricaryayā // 3.289.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sā paramam ity eva pratyuvāca yaśasvinī / tataḥ prītim avāpāgryāṃ kuntibhojo mahāmanāḥ // 3.289.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃvatsare pūrṇe yadāsau japatāṃ varaḥ / nāpaśyad duṣkṛtaṃ kiṃ cit pṛthāyāḥ sauhṛde rataḥ // 3.289.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prītamanā bhūtvā sa enāṃ brāhmaṇo 'bravīt / prīto 'smi paramaṃ bhadre paricāreṇa te śubhe // 3.289.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varān vṛṇīṣva kalyāṇi durāpān mānuṣair iha / yais tvaṃ sīmantinīḥ sarvā yaśasābhibhaviṣyasi // 3.289.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtāni mama sarvāṇi yasyā me vedavittama / tvaṃ prasannaḥ pitā caiva kṛtaṃ vipra varair mama // 3.289.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi necchasi bhadre tvaṃ varaṃ mattaḥ śucismite / imaṃ mantraṃ gṛhāṇa tvam āhvānāya divaukasām // 3.289.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ yaṃ devaṃ tvam etena mantreṇāvāhayiṣyasi / tena tena vaśe bhadre sthātavyaṃ te bhaviṣyati // 3.289.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akāmo vā sakāmo vā na sa naiṣyati te vaśam / vibudho mantrasaṃśānto vākye bhṛtya ivānataḥ // 3.289.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śaśāka dvitīyaṃ sā pratyākhyātum aninditā / taṃ vai dvijātipravaraṃ tadā śāpabhayān nṛpa // 3.289.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatas tām anavadyāṅgīṃ grāhayām āsa vai dvijaḥ / mantragrāmaṃ tadā rājann atharvaśirasi śrutam // 3.289.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ pradāya tu rājendra kuntibhojam uvāca ha / uṣito 'smi sukhaṃ rājan kanyayā paritoṣitaḥ // 3.289.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava gehe suvihitaḥ sadā supratipūjitaḥ / sādhayiṣyāmahe tāvad ity uktvāntaradhīyata // 3.289.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa tu rājā dvijaṃ dṛṣṭvā tatraivāntarhitaṃ tadā / babhūva vismayāviṣṭaḥ pṛthāṃ ca samapūjayat // 3.289.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate tasmin dvijaśreṣṭhe kasmiṃś cit kālaparyaye / cintayām āsa sā kanyā mantragrāmabalābalam // 3.290.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ vai kīdṛśas tena mama datto mahātmanā / mantragrāmo balaṃ tasya jñāsye nāticirād iva // 3.290.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃcintayantī sā dadarśartuṃ yadṛcchayā / vrīḍitā sābhavad bālā kanyābhāve rajasvalā // 3.290.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athodyantaṃ sahasrāṃśuṃ pṛthā dīptaṃ dadarśa ha / na tatarpa ca rūpeṇa bhānoḥ saṃdhyāgatasya sā // 3.290.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā dṛṣṭir abhūd divyā sāpaśyad divyadarśanam / āmuktakavacaṃ devaṃ kuṇḍalābhyāṃ vibhūṣitam // 3.290.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ kautūhalaṃ tv āsīn mantraṃ prati narādhipa / āhvānam akarot sātha tasya devasya bhāminī // 3.290.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṇān upaspṛśya tadā ājuhāva divākaram / ājagāma tato rājaṃs tvaramāṇo divākaraḥ // 3.290.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) madhupiṅgo mahābāhuḥ kambugrīvo hasann iva / aṅgadī baddhamukuṭo diśaḥ prajvālayann iva // 3.290.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yogāt kṛtvā dvidhātmānam ājagāma tatāpa ca / ābabhāṣe tataḥ kuntīṃ sāmnā paramavalgunā // 3.290.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgato 'smi vaśaṃ bhadre tava mantrabalātkṛtaḥ / kiṃ karomy avaśo rājñi brūhi kartā tad asmi te // 3.290.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gamyatāṃ bhagavaṃs tatra yato 'si samupāgataḥ / kautūhalāt samāhūtaḥ prasīda bhagavann iti // 3.290.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gamiṣye 'haṃ yathā māṃ tvaṃ bravīṣi tanumadhyame / na tu devaṃ samāhūya nyāyyaṃ preṣayituṃ vṛthā // 3.290.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tavābhisaṃdhiḥ subhage sūryāt putro bhaved iti / vīryeṇāpratimo loke kavacī kuṇḍalīti ca // 3.290.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sā tvam ātmapradānaṃ vai kuruṣva gajagāmini / utpatsyati hi putras te yathāsaṃkalpam aṅgane // 3.290.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha gacchāmy ahaṃ bhadre tvayāsaṃgamya susmite / śapsyāmi tvām ahaṃ kruddho brāhmaṇaṃ pitaraṃ ca te // 3.290.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatkṛte tān pradhakṣyāmi sarvān api na saṃśayaḥ / pitaraṃ caiva te mūḍhaṃ yo na vetti tavānayam // 3.290.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya ca brāhmaṇasyādya yo 'sau mantram adāt tava / śīlavṛttam avijñāya dhāsyāmi vinayaṃ param // 3.290.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete hi vibudhāḥ sarve puraṃdaramukhā divi / tvayā pralabdhaṃ paśyanti smayanta iva bhāmini // 3.290.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) paśya cainān suragaṇān divyaṃ cakṣur idaṃ hi te / pūrvam eva mayā dattaṃ dṛṣṭavaty asi yena mām // 3.290.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'paśyat tridaśān rājaputrī; sarvān eva sveṣu dhiṣṇyeṣu khasthān / prabhāsantaṃ bhānumantaṃ mahāntaṃ; yathādityaṃ rocamānaṃ tathaiva // 3.290.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] sā tān dṛṣṭvā vrīḍamāneva bālā; sūryaṃ devī vacanaṃ prāha bhītā / gaccha tvaṃ vai gopate svaṃ vimānaṃ; kanyābhāvād duḥkha eṣopacāraḥ // 3.290.21 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] pitā mātā guravaś caiva ye 'nye; dehasyāsya prabhavanti pradāne / nāhaṃ dharmaṃ lopayiṣyāmi loke; strīṇāṃ vṛttaṃ pūjyate deharakṣā // 3.290.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] mayā mantrabalaṃ jñātum āhūtas tvaṃ vibhāvaso / bālyād bāleti kṛtvā tat kṣantum arhasi me vibho // 3.290.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāleti kṛtvānunayaṃ tavāhaṃ; dadāni nānyānunayaṃ labheta / ātmapradānaṃ kuru kuntikanye; śāntis tavaivaṃ hi bhavec ca bhīru // 3.290.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na cāpi yuktaṃ gantuṃ hi mayā mithyākṛtena vai / gamiṣyāmy anavadyāṅgi loke samavahāsyatām // 3.290.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarveṣāṃ vibudhānāṃ ca vaktavyaḥ syām ahaṃ śubhe // 3.290.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā tvaṃ mayā samāgaccha putraṃ lapsyasi mādṛśam / viśiṣṭā sarvalokeṣu bhaviṣyasi ca bhāmini // 3.290.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tu kanyā bahuvidhaṃ bruvantī madhuraṃ vacaḥ / anunetuṃ sahasrāṃśuṃ na śaśāka manasvinī // 3.291.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na śaśāka yadā bālā pratyākhyātuṃ tamonudam / bhītā śāpāt tato rājan dadhyau dīrgham athāntaram // 3.291.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāgasaḥ pituḥ śāpo brāhmaṇasya tathaiva ca / mannimittaḥ kathaṃ na syāt kruddhād asmād vibhāvasoḥ // 3.291.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bālenāpi satā mohād bhṛśaṃ sāpahnavāny api / nātyāsādayitavyāni tejāṃsi ca tapāṃsi ca // 3.291.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāham adya bhṛśaṃ bhītā gṛhītā ca kare bhṛśam / kathaṃ tv akāryaṃ kuryāṃ vai pradānaṃ hy ātmanaḥ svayam // 3.291.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saivaṃ śāpaparitrastā bahu cintayatī tadā / mohenābhiparītāṅgī smayamānā punaḥ punaḥ // 3.291.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ devam abravīd bhītā bandhūnāṃ rājasattama / vrīḍāvihvalayā vācā śāpatrastā viśāṃ pate // 3.291.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā me dhriyate deva mātā cānye ca bāndhavāḥ / na teṣu dhriyamāṇeṣu vidhilopo bhaved ayam // 3.291.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā me saṃgamo deva yadi syād vidhivarjitaḥ / mannimittaṃ kulasyāsya loke kīrtir naśet tataḥ // 3.291.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā dharmam etaṃ tvaṃ manyase tapatāṃ vara / ṛte pradānād bandhubhyas tava kāmaṃ karomy aham // 3.291.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ātmapradānaṃ durdharṣa tava kṛtvā satī tv aham / tvayi dharmo yaśaś caiva kīrtir āyuś ca dehinām // 3.291.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na te pitā na te mātā guravo vā śucismite / prabhavanti varārohe bhadraṃ te śṛṇu me vacaḥ // 3.291.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvān kāmayate yasmāt kaner dhātoś ca bhāmini / tasmāt kanyeha suśroṇi svatantrā varavarṇini // 3.291.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādharmaś caritaḥ kaś cit tvayā bhavati bhāmini / adharmaṃ kuta evāhaṃ careyaṃ lokakāmyayā // 3.291.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāvṛtāḥ striyaḥ sarvā narāś ca varavarṇini / svabhāva eṣa lokānāṃ vikāro 'nya iti smṛtaḥ // 3.291.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā mayā saha saṃgamya punaḥ kanyā bhaviṣyasi / putraś ca te mahābāhur bhaviṣyati mahāyaśāḥ // 3.291.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi putro mama bhavet tvattaḥ sarvatamopaha / kuṇḍalī kavacī śūro mahābāhur mahābalaḥ // 3.291.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhaviṣyati mahābāhuḥ kuṇḍalī divyavarmabhṛt / ubhayaṃ cāmṛtamayaṃ tasya bhadre bhaviṣyati // 3.291.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yady etad amṛtād asti kuṇḍale varma cottamam / mama putrasya yaṃ vai tvaṃ matta utpādayiṣyasi // 3.291.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astu me saṃgamo deva yathoktaṃ bhagavaṃs tvayā / tvadvīryarūpasattvaujā dharmayukto bhavet sa ca // 3.291.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adityā kuṇḍale rājñi datte me mattakāśini / te 'sya dāsyāmi vai bhīru varma caivedam uttamam // 3.291.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paramaṃ bhagavan deva saṃgamiṣye tvayā saha / yadi putro bhaved evaṃ yathā vadasi gopate // 3.291.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā tu tāṃ kuntīm āviveśa vihaṃgamaḥ / svarbhānuśatrur yogātmā nābhyāṃ pasparśa caiva tām // 3.291.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ sā vihvalevāsīt kanyā sūryasya tejasā / papātātha ca sā devī śayane mūḍhacetanā // 3.291.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhayiṣyāmi suśroṇi putraṃ vai janayiṣyasi / sarvaśastrabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ kanyā caiva bhaviṣyasi // 3.291.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā vrīḍitā bālā tadā sūryam athābravīt / evam astv iti rājendra prasthitaṃ bhūrivarcasam // 3.291.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti smoktā kuntirājātmajā sā; vivasvantaṃ yācamānā salajjā / tasmin puṇye śayanīye papāta; mohāviṣṭā bhajyamānā lateva // 3.291.27 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] tāṃ tigmāṃśus tejasā mohayitvā; yogenāviṣyātmasaṃsthāṃ cakāra / na caivaināṃ dūṣayām āsa bhānuḥ; saṃjñāṃ lebhe bhūya evātha bālā // 3.291.28 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] tato garbhaḥ samabhavat pṛthāyāḥ pṛthivīpate / śukle daśottare pakṣe tārāpatir ivāmbare // 3.292.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sā bāndhavabhayād bālā taṃ garbhaṃ vinigūhatī / dhārayām āsa suśroṇī na caināṃ bubudhe janaḥ // 3.292.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tāṃ veda nāry anyā kā cid dhātreyikām ṛte / kanyāpuragatāṃ bālāṃ nipuṇāṃ parirakṣaṇe // 3.292.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kālena sā garbhaṃ suṣuve varavarṇinī / kanyaiva tasya devasya prasādād amaraprabham // 3.292.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva baddhakavacaṃ kanakojjvalakuṇḍalam / haryakṣaṃ vṛṣabhaskandhaṃ yathāsya pitaraṃ tathā // 3.292.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jātamātraṃ ca taṃ garbhaṃ dhātryā saṃmantrya bhāminī / mañjūṣāyām avadadhe svāstīrṇāyāṃ samantataḥ // 3.292.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) madhūcchiṣṭasthitāyāṃ sā sukhāyāṃ rudatī tathā / ślakṣṇāyāṃ supidhānāyām aśvanadyām avāsṛjat // 3.292.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānatī cāpy akartavyaṃ kanyāyā garbhadhāraṇam / putrasnehena rājendra karuṇaṃ paryadevayat // 3.292.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samutsṛjantī mañjūṣām aśvanadyās tadā jale / uvāca rudatī kuntī yāni vākyāni tac chṛṇu // 3.292.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) svasti te 'stv āntarikṣebhyaḥ pārthivebhyaś ca putraka / divyebhyaś caiva bhūtebhyas tathā toyacarāś ca ye // 3.292.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śivās te santu panthāno mā ca te paripanthinaḥ / āgamāś ca tathā putra bhavantv adrohacetasaḥ // 3.292.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pātu tvāṃ varuṇo rājā salile salileśvaraḥ / antarikṣe 'ntarikṣasthaḥ pavanaḥ sarvagas tathā // 3.292.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā tvāṃ pātu sarvatra tapanas tapatāṃ varaḥ / yena datto 'si me putra divyena vidhinā kila // 3.292.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityā vasavo rudrāḥ sādhyā viśve ca devatāḥ / marutaś ca sahendreṇa diśaś ca sadigīśvarāḥ // 3.292.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣantu tvāṃ surāḥ sarve sameṣu viṣameṣu ca / vetsyāmi tvāṃ videśe 'pi kavacenopasūcitam // 3.292.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyas te putra janako devo bhānur vibhāvasuḥ / yas tvāṃ drakṣyati divyena cakṣuṣā vāhinīgatam // 3.292.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dhanyā sā pramadā yā tvāṃ putratve kalpayiṣyati / yasyās tvaṃ tṛṣitaḥ putra stanaṃ pāsyasi devaja // 3.292.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko nu svapnas tayā dṛṣṭo yā tvām ādityavarcasam / divyavarmasamāyuktaṃ divyakuṇḍalabhūṣitam // 3.292.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padmāyataviśālākṣaṃ padmatāmratalojjvalam / sulalāṭaṃ sukeśāntaṃ putratve kalpayiṣyati // 3.292.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyā drakṣyanti putra tvāṃ bhūmau saṃsarpamāṇakam / avyaktakalavākyāni vadantaṃ reṇuguṇṭhitam // 3.292.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyā drakṣyanti putra tvāṃ punar yauvanage mukhe / himavadvanasaṃbhūtaṃ siṃhaṃ kesariṇaṃ yathā // 3.292.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhaṃ rājan vilapya karuṇaṃ pṛthā / avāsṛjata mañjūṣām aśvanadyās tadā jale // 3.292.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudatī putraśokārtā niśīthe kamalekṣaṇā / dhātryā saha pṛthā rājan putradarśanalālasā // 3.292.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visarjayitvā mañjūṣāṃ saṃbodhanabhayāt pituḥ / viveśa rājabhavanaṃ punaḥ śokāturā tataḥ // 3.292.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) mañjūṣā tv aśvanadyāḥ sā yayau carmaṇvatīṃ nadīm / carmaṇvatyāś ca yamunāṃ tato gaṅgāṃ jagāma ha // 3.292.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gaṅgāyāḥ sūtaviṣayaṃ campām abhyāyayau purīm / sa mañjūṣāgato garbhas taraṅgair uhyamānakaḥ // 3.292.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) amṛtād utthitaṃ divyaṃ tat tu varma sakuṇḍalam / dhārayām āsa taṃ garbhaṃ daivaṃ ca vidhinirmitam // 3.292.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu dhṛtarāṣṭrasya vai sakhā / sūto 'dhiratha ity eva sadāro jāhnavīṃ yayau // 3.293.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya bhāryābhavad rājan rūpeṇāsadṛśī bhuvi / rādhā nāma mahābhāgā na sā putram avindata // 3.293.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apatyārthe paraṃ yatnam akaroc ca viśeṣataḥ // 3.293.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā dadarśātha mañjūṣām uhyamānāṃ yadṛcchayā / dattarakṣāpratisarām anvālabhanaśobhitām // 3.293.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ūrmītaraṅgair jāhnavyāḥ samānītām upahvaram // 3.293.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) sā tāṃ kautūhalāt prāptāṃ grāhayām āsa bhāminī / tato nivedayām āsa sūtasyādhirathasya vai // 3.293.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tām uddhṛtya mañjūṣām utsārya jalam antikāt / yantrair udghāṭayām āsa so 'paśyat tatra bālakam // 3.293.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taruṇādityasaṃkāśaṃ hemavarmadharaṃ tathā / mṛṣṭakuṇḍalayuktena vadanena virājatā // 3.293.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sūto bhāryayā sārdhaṃ vismayotphullalocanaḥ / aṅkam āropya taṃ bālaṃ bhāryāṃ vacanam abravīt // 3.293.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam atyadbhutaṃ bhīru yato jāto 'smi bhāmini / dṛṣṭavān devagarbho 'yaṃ manye 'smān samupāgataḥ // 3.293.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anapatyasya putro 'yaṃ devair datto dhruvaṃ mama / ity uktvā taṃ dadau putraṃ rādhāyai sa mahīpate // 3.293.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijagrāha taṃ rādhā vidhivad divyarūpiṇam / putraṃ kamalagarbhābhaṃ devagarbhaṃ śriyā vṛtam // 3.293.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pupoṣa cainaṃ vidhivad vavṛdhe sa ca vīryavān / tataḥ prabhṛti cāpy anye prābhavann aurasāḥ sutāḥ // 3.293.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vasuvarmadharaṃ dṛṣṭvā taṃ bālaṃ hemakuṇḍalam / nāmāsya vasuṣeṇeti tataś cakrur dvijātayaḥ // 3.293.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa sūtaputratvaṃ jagāmāmitavikramaḥ / vasuṣeṇa iti khyāto vṛṣa ity eva ca prabhuḥ // 3.293.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa jyeṣṭhaputraḥ sūtasya vavṛdhe 'ṅgeṣu vīryavān / cāreṇa viditaś cāsīt pṛthāyā divyavarmabhṛt // 3.293.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sūtas tv adhirathaḥ putraṃ vivṛddhaṃ samaye tataḥ / dṛṣṭvā prasthāpayām āsa puraṃ vāraṇasāhvayam // 3.293.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatropasadanaṃ cakre droṇasyeṣvastrakarmaṇi / sakhyaṃ duryodhanenaivam agacchat sa ca vīryavān // 3.293.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇāt kṛpāc ca rāmāc ca so 'stragrāmaṃ caturvidham / labdhvā loke 'bhavat khyātaḥ parameṣvāsatāṃ gataḥ // 3.293.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdhāya dhārtarāṣṭreṇa pārthānāṃ vipriye sthitaḥ / yoddhum āśaṃsate nityaṃ phalgunena mahātmanā // 3.293.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadā hi tasya spardhāsīd arjunena viśāṃ pate / arjunasya ca karṇena yato dṛṣṭo babhūva saḥ // 3.293.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ tu kuṇḍalinaṃ dṛṣṭvā varmaṇā ca samanvitam / avadhyaṃ samare matvā paryatapyad yudhiṣṭhiraḥ // 3.293.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tu karṇo rājendra bhānumantaṃ divākaram / stauti madhyaṃdine prāpte prāñjaliḥ salile sthitaḥ // 3.293.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatrainam upatiṣṭhanti brāhmaṇā dhanahetavaḥ / nādeyaṃ tasya tatkāle kiṃ cid asti dvijātiṣu // 3.293.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam indro brāhmaṇo bhūtvā bhikṣāṃ dehīty upasthitaḥ / svāgataṃ ceti rādheyas tam atha pratyabhāṣata // 3.293.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarājam anuprāptaṃ brāhmaṇacchadmanā vṛṣaḥ / dṛṣṭvā svāgatam ity āha na bubodhāsya mānasam // 3.294.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyakaṇṭhīḥ pramadā grāmān vā bahugokulān / kiṃ dadānīti taṃ vipram uvācādhirathis tataḥ // 3.294.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) hiraṇyakaṇṭhyaḥ pramadā yac cānyat prītivardhanam / nāhaṃ dattam ihecchāmi tadarthibhyaḥ pradīyatām // 3.294.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yad etat sahajaṃ varma kuṇḍale ca tavānagha / etad utkṛtya me dehi yadi satyavrato bhavān // 3.294.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmy ahaṃ kṣipraṃ tvayā dattaṃ paraṃtapa / eṣa me sarvalābhānāṃ lābhaḥ paramako mataḥ // 3.294.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaniṃ pramadā gāś ca nirvāpaṃ bahuvārṣikam / tat te vipra pradāsyāmi na tu varma na kuṇḍale // 3.294.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhair vākyair yācyamānaḥ sa tu dvijaḥ / karṇena bharataśreṣṭha nānyaṃ varam ayācata // 3.294.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāntvitaś ca yathāśakti pūjitaś ca yathāvidhi / naivānyaṃ sa dvijaśreṣṭhaḥ kāmayām āsa vai varam // 3.294.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā nānyaṃ pravṛṇute varaṃ vai dvijasattamaḥ / tadainam abravīd bhūyo rādheyaḥ prahasann iva // 3.294.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sahajaṃ varma me vipra kuṇḍale cāmṛtodbhave / tenāvadhyo 'smi lokeṣu tato naitad dadāmy aham // 3.294.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśālaṃ pṛthivīrājyaṃ kṣemaṃ nihatakaṇṭakam / pratigṛhṇīṣva mattas tvaṃ sādhu brāhmaṇapuṃgava // 3.294.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuṇḍalābhyāṃ vimukto 'haṃ varmaṇā sahajena ca / gamanīyo bhaviṣyāmi śatrūṇāṃ dvijasattama // 3.294.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā nānyaṃ varaṃ vavre bhagavān pākaśāsanaḥ / tataḥ prahasya karṇas taṃ punar ity abravīd vacaḥ // 3.294.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidito devadeveśa prāg evāsi mama prabho / na tu nyāyyaṃ mayā dātuṃ tava śakra vṛthā varam // 3.294.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi deveśvaraḥ sākṣāt tvayā deyo varo mama / anyeṣāṃ caiva bhūtānām īśvaro hy asi bhūtakṛt // 3.294.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi dāsyāmi te deva kuṇḍale kavacaṃ tathā / vadhyatām upayāsyāmi tvaṃ ca śakrāvahāsyatām // 3.294.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād vinimayaṃ kṛtvā kuṇḍale varma cottamam / harasva śakra kāmaṃ me na dadyām aham anyathā // 3.294.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidito 'haṃ raveḥ pūrvam āyann eva tavāntikam / tena te sarvam ākhyātam evam etan na saṃśayaḥ // 3.294.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmam astu tathā tāta tava karṇa yathecchasi / varjayitvā tu me vajraṃ pravṛṇīṣva yad icchasi // 3.294.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ karṇaḥ prahṛṣṭas tu upasaṃgamya vāsavam / amoghāṃ śaktim abhyetya vavre saṃpūrṇamānasaḥ // 3.294.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varmaṇā kuṇḍalābhyāṃ ca śaktiṃ me dehi vāsava / amoghāṃ śatrusaṃghānāṃ ghātanīṃ pṛtanāmukhe // 3.294.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃcintya manasā muhūrtam iva vāsavaḥ / śaktyarthaṃ pṛthivīpāla karṇaṃ vākyam athābravīt // 3.294.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kuṇḍale me prayacchasva varma caiva śarīrajam / gṛhāṇa karṇa śaktiṃ tvam anena samayena me // 3.294.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amoghā hanti śataśaḥ śatrūn mama karacyutā / punaś ca pāṇim abhyeti mama daityān vinighnataḥ // 3.294.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) seyaṃ tava karaṃ prāpya hatvaikaṃ ripum ūrjitam / garjantaṃ pratapantaṃ ca mām evaiṣyati sūtaja // 3.294.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekam evāham icchāmi ripuṃ hantuṃ mahāhave / garjantaṃ pratapantaṃ ca yato mama bhayaṃ bhavet // 3.294.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaṃ haniṣyasi ripuṃ garjantaṃ balinaṃ raṇe / tvaṃ tu yaṃ prārthayasy ekaṃ rakṣyate sa mahātmanā // 3.294.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yam āhur vedavidvāṃso varāham ajitaṃ harim / nārāyaṇam acintyaṃ ca tena kṛṣṇena rakṣyate // 3.294.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam apy astu bhagavann ekavīravadhe mama / amoghā pravarā śaktir yena hanyāṃ pratāpinam // 3.294.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) utkṛtya tu pradāsyāmi kuṇḍale kavacaṃ ca te / nikṛtteṣu ca gātreṣu na me bībhatsatā bhavet // 3.294.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te bībhatsatā karṇa bhaviṣyati kathaṃ cana / vraṇaś cāpi na gātreṣu yas tvaṃ nānṛtam icchasi // 3.294.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yādṛśas te pitur varṇas tejaś ca vadatāṃ vara / tādṛśenaiva varṇena tvaṃ karṇa bhavitā punaḥ // 3.294.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyamāneṣu śastreṣu yady amoghām asaṃśaye / pramatto mokṣyase cāpi tvayy evaiṣā patiṣyati // 3.294.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃśayaṃ paramaṃ prāpya vimokṣye vāsavīm imām / yathā mām āttha śakra tvaṃ satyam etad bravīmi te // 3.294.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śaktiṃ prajvalitāṃ pratigṛhya viśāṃ pate / śastraṃ gṛhītvā niśitaṃ sarvagātrāṇy akṛntata // 3.294.35 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: bha-vipulā) tato devā mānavā dānavāś ca; nikṛntantaṃ karṇam ātmānam evam / dṛṣṭvā sarve siddhasaṃghāś ca nedur; na hy asyāsīd duḥkhajo vai vikāraḥ // 3.294.36 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] tato divyā dundubhayaḥ praṇeduḥ; papātoccaiḥ puṣpavarṣaṃ ca divyam / dṛṣṭvā karṇaṃ śastrasaṃkṛttagātraṃ; muhuś cāpi smayamānaṃ nṛvīram // 3.294.37 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] tataś chittvā kavacaṃ divyam aṅgāt; tathaivārdraṃ pradadau vāsavāya / tathotkṛtya pradadau kuṇḍale te; vaikartanaḥ karmaṇā tena karṇaḥ // 3.294.38 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: tttgg] tataḥ śakraḥ prahasan vañcayitvā; karṇaṃ loke yaśasā yojayitvā / kṛtaṃ kāryaṃ pāṇḍavānāṃ hi mene; tataḥ paścād divam evotpapāta // 3.294.39 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: yBtgl] śrutvā karṇaṃ muṣitaṃ dhārtarāṣṭrā; dīnāḥ sarve bhagnadarpā ivāsan / tāṃ cāvasthāṃ gamitaṃ sūtaputraṃ; śrutvā pārthā jahṛṣuḥ kānanasthāḥ // 3.294.40 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] kvasthā vīrāḥ pāṇḍavās te babhūvuḥ; kutaś caitac chrutavantaḥ priyaṃ te / kiṃ vākārṣur dvādaśe 'bde vyatīte; tan me sarvaṃ bhagavān vyākarotu // 3.294.41 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] labdhvā kṛṣṇāṃ saindhavaṃ drāvayitvā; vipraiḥ sārdhaṃ kāmyakād āśramāt te / mārkaṇḍeyāc chrutavantaḥ purāṇaṃ; devarṣīṇāṃ caritaṃ vistareṇa // 3.294.42 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] pratyājagmuḥ sarathāḥ sānuyātrāḥ; sarvaiḥ sārdhaṃ sūdapaurogavaiś ca / tataḥ puṇyaṃ dvaitavanaṃ nṛvīrā; nistīryograṃ vanavāsaṃ samagram // 3.294.43 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], śālinī [11: mttgg] evaṃ hṛtāyāṃ kṛṣṇāyāṃ prāpya kleśam anuttamam / pratilabhya tataḥ kṛṣṇāṃ kim akurvata pāṇḍavāḥ // 3.295.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ hṛtāyāṃ kṛṣṇāyāṃ prāpya kleśam anuttamam / vihāya kāmyakaṃ rājā saha bhrātṛbhir acyutaḥ // 3.295.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) punar dvaitavanaṃ ramyam ājagāma yudhiṣṭhiraḥ / svādumūlaphalaṃ ramyaṃ mārkaṇḍeyāśramaṃ prati // 3.295.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuguptaphalāhārāḥ sarva eva mitāśanāḥ / nyavasan pāṇḍavās tatra kṛṣṇayā saha bhārata // 3.295.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasan dvaitavane rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / bhīmaseno 'rjunaś caiva mādrīputrau ca pāṇḍavau // 3.295.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇārthe parākrāntā dharmātmāno yatavratāḥ / kleśam ārchanta vipulaṃ sukhodarkaṃ paraṃtapāḥ // 3.295.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ajātaśatrum āsīnaṃ bhrātṛbhiḥ sahitaṃ vane / āgamya brāhmaṇas tūrṇaṃ saṃtapta idam abravīt // 3.295.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) araṇīsahitaṃ mahyaṃ samāsaktaṃ vanaspatau / mṛgasya gharṣamāṇasya viṣāṇe samasajjata // 3.295.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ādāya gato rājaṃs tvaramāṇo mahāmṛgaḥ / āśramāt tvaritaḥ śīghraṃ plavamāno mahājavaḥ // 3.295.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya gatvā padaṃ śīghram āsādya ca mahāmṛgam / agnihotraṃ na lupyeta tadānayata pāṇḍavāḥ // 3.295.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇasya vacaḥ śrutvā saṃtapto 'tha yudhiṣṭhiraḥ / dhanur ādāya kaunteyaḥ prādravad bhrātṛbhiḥ saha // 3.295.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sannaddhā dhanvinaḥ sarve prādravan narapuṃgavāḥ / brāhmaṇārthe yatantas te śīghram anvagaman mṛgam // 3.295.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇinālīkanārācān utsṛjanto mahārathāḥ / nāvidhyan pāṇḍavās tatra paśyanto mṛgam antikāt // 3.295.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ prayatamānānāṃ nādṛśyata mahāmṛgaḥ / apaśyanto mṛgaṃ śrāntā duḥkhaṃ prāptā manasvinaḥ // 3.295.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śītalacchāyam āsādya nyagrodhaṃ gahane vane / kṣutpipāsāparītāṅgāḥ pāṇḍavāḥ samupāviśan // 3.295.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ nakulo duḥkhitas tadā / abravīd bhrātaraṃ jyeṣṭham amarṣāt kurusattama // 3.295.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsmin kule jātu mamajja dharmo; na cālasyād arthalopo babhūva / anuttarāḥ sarvabhūteṣu bhūyaḥ; saṃprāptāḥ smaḥ saṃśayaṃ kena rājan // 3.295.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] nāpadām asti maryādā na nimittaṃ na kāraṇam / dharmas tu vibhajaty atra ubhayoḥ puṇyapāpayoḥ // 3.296.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prātikāmy anayat kṛṣṇāṃ sabhāyāṃ preṣyavat tadā / na mayā nihatas tatra tena prāptāḥ sma saṃśayam // 3.296.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācas tīkṣṇāsthibhedinyaḥ sūtaputreṇa bhāṣitāḥ / atitīkṣṇā mayā kṣāntās tena prāptāḥ sma saṃśayam // 3.296.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakunis tvāṃ yadājaiṣīd akṣadyūtena bhārata / sa mayā na hatas tatra tena prāptāḥ sma saṃśayam // 3.296.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā nakulaṃ vākyam abravīt / āruhya vṛkṣaṃ mādreya nirīkṣasva diśo daśa // 3.296.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pānīyam antike paśya vṛkṣān vāpy udakāśrayān / ime hi bhrātaraḥ śrāntās tava tāta pipāsitāḥ // 3.296.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulas tu tathety uktvā śīghram āruhya pādapam / abravīd bhrātaraṃ jyeṣṭham abhivīkṣya samantataḥ // 3.296.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyāmi bahulān rājan vṛkṣān udakasaṃśrayān / sārasānāṃ ca nirhrādam atrodakam asaṃśayam // 3.296.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīt satyadhṛtiḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / gaccha saumya tataḥ śīghraṃ tūrṇaṃ pānīyam ānaya // 3.296.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) nakulas tu tathety uktvā bhrātur jyeṣṭhasya śāsanāt / prādravad yatra pānīyaṃ śīghraṃ caivānvapadyata // 3.296.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā vimalaṃ toyaṃ sārasaiḥ parivāritam / pātukāmas tato vācam antarikṣāt sa śuśruve // 3.296.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā tāta sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ / praśnān uktvā tu mādreya tataḥ piba harasva ca // 3.296.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anādṛtya tu tad vākyaṃ nakulaḥ supipāsitaḥ / apibac chītalaṃ toyaṃ pītvā ca nipapāta ha // 3.296.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cirāyamāṇe nakule kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / abravīd bhrātaraṃ vīraṃ sahadevam ariṃdamam // 3.296.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhrātā cirāyate tāta sahadeva tavāgrajaḥ / taṃ caivānaya sodaryaṃ pānīyaṃ ca tvam ānaya // 3.296.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevas tathety uktvā tāṃ diśaṃ pratyapadyata / dadarśa ca hataṃ bhūmau bhrātaraṃ nakulaṃ tadā // 3.296.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṛśokābhisaṃtaptas tṛṣayā ca prapīḍitaḥ / abhidudrāva pānīyaṃ tato vāg abhyabhāṣata // 3.296.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā tāta sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ / praśnān uktvā yathākāmaṃ tataḥ piba harasva ca // 3.296.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anādṛtya tu tad vākyaṃ sahadevaḥ pipāsitaḥ / apibac chītalaṃ toyaṃ pītvā ca nipapāta ha // 3.296.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīt sa vijayaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / bhrātarau te ciragatau bībhatso śatrukarśana // 3.296.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tau caivānaya bhadraṃ te pānīyaṃ ca tvam ānaya // 3.296.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam ukto guḍākeśaḥ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ / āmuktakhaḍgo medhāvī tat saraḥ pratyapadyata // 3.296.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yataḥ puruṣaśārdūlau pānīyaharaṇe gatau / tau dadarśa hatau tatra bhrātarau śvetavāhanaḥ // 3.296.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasuptāv iva tau dṛṣṭvā narasiṃhaḥ suduḥkhitaḥ / dhanur udyamya kaunteyo vyalokayata tad vanam // 3.296.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāpaśyat tatra kiṃ cit sa bhūtaṃ tasmin mahāvane / savyasācī tataḥ śrāntaḥ pānīyaṃ so 'bhyadhāvata // 3.296.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhidhāvaṃs tato vācam antarikṣāt sa śuśruve / kim āsīd asi pānīyaṃ naitac chakyaṃ balāt tvayā // 3.296.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaunteya yadi vai praśnān mayoktān pratipatsyase / tataḥ pāsyasi pānīyaṃ hariṣyasi ca bhārata // 3.296.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāritas tv abravīt pārtho dṛśyamāno nivāraya / yāvad bāṇair vinirbhinnaḥ punar naivaṃ vadiṣyasi // 3.296.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tataḥ pārthaḥ śarair astrānumantritaiḥ / vavarṣa tāṃ diśaṃ kṛtsnāṃ śabdavedhaṃ ca darśayan // 3.296.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇinālīkanārācān utsṛjan bharatarṣabha / anekair iṣusaṃghātair antarikṣaṃ vavarṣa ha // 3.296.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ vighātena te pārtha praśnān uktvā tataḥ piba / anuktvā tu tataḥ praśnān pītvaiva na bhaviṣyasi // 3.296.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tv amoghān iṣūn muktvā tṛṣṇayābhiprapīḍitaḥ / avijñāyaiva tān praśnān pītvaiva nipapāta ha // 3.296.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīd bhīmasenaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / nakulaḥ sahadevaś ca bībhatsuś cāparājitaḥ // 3.296.32 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ciraṃ gatās toyahetor na cāgacchanti bhārata / tāṃś caivānaya bhadraṃ te pānīyaṃ ca tvam ānaya // 3.296.33 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhīmasenas tathety uktvā tāṃ diśaṃ pratyapadyata / yatra te puruṣavyāghrā bhrātaro 'sya nipātitāḥ // 3.296.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān dṛṣṭvā duḥkhito bhīmas tṛṣayā ca prapīḍitaḥ / amanyata mahābāhuḥ karma tad yakṣarakṣasām // 3.296.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cintayām āsa tadā yoddhavyaṃ dhruvam adya me // 3.296.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) pāsyāmi tāvat pānīyam iti pārtho vṛkodaraḥ / tato 'bhyadhāvat pānīyaṃ pipāsuḥ puruṣarṣabhaḥ // 3.296.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) mā tāta sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ / praśnān uktvā tu kaunteya tataḥ piba harasva ca // 3.296.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tato bhīmo yakṣeṇāmitatejasā / avijñāyaiva tān praśnān pītvaiva nipapāta ha // 3.296.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kuntīsuto rājā vicintya puruṣarṣabhaḥ / samutthāya mahābāhur dahyamānena cetasā // 3.296.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apetajananirghoṣaṃ praviveśa mahāvanam / rurubhiś ca varāhaiś ca pakṣibhiś ca niṣevitam // 3.296.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nīlabhāsvaravarṇaiś ca pādapair upaśobhitam / bhramarair upagītaṃ ca pakṣibhiś ca mahāyaśāḥ // 3.296.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gacchan kānane tasmin hemajālapariṣkṛtam / dadarśa tat saraḥ śrīmān viśvakarmakṛtaṃ yathā // 3.296.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upetaṃ nalinījālaiḥ sindhuvāraiś ca vetasaiḥ / ketakaiḥ karavīraiś ca pippalaiś caiva saṃvṛtam // 3.296.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śramārtas tad upāgamya saro dṛṣṭvātha vismitaḥ // 3.296.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa dadarśa hatān bhrātṝṃl lokapālān iva cyutān / yugānte samanuprāpte śakrapratimagauravān // 3.297.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viprakīrṇadhanurbāṇaṃ dṛṣṭvā nihatam arjunam / bhīmasenaṃ yamau cobhau nirviceṣṭān gatāyuṣaḥ // 3.297.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dīrgham uṣṇaṃ niḥśvasya śokabāṣpapariplutaḥ / buddhyā vicintayām āsa vīrāḥ kena nipātitāḥ // 3.297.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) naiṣāṃ śastraprahāro 'sti padaṃ nehāsti kasya cit / bhūtaṃ mahad idaṃ manye bhrātaro yena me hatāḥ // 3.297.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekāgraṃ cintayiṣyāmi pītvā vetsyāmi vā jalam // 3.297.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) syāt tu duryodhanenedam upāṃśuvihitaṃ kṛtam / gāndhārarājaracitaṃ satataṃ jihmabuddhinā // 3.297.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yasya kāryam akāryaṃ vā samam eva bhavaty uta / kas tasya viśvased vīro durmater akṛtātmanaḥ // 3.297.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā puruṣair gūḍhaiḥ prayogo 'yaṃ durātmanaḥ / bhaved iti mahābāhur bahudhā samacintayat // 3.297.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāsīn na viṣeṇedam udakaṃ dūṣitaṃ yathā / mukhavarṇāḥ prasannā me bhrātṝṇām ity acintayat // 3.297.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaikaśaś caughabalān imān puruṣasattamān / ko 'nyaḥ pratisamāseta kālāntakayamād ṛte // 3.297.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) etenādhyavasāyena tat toyam avagāḍhavān / gāhamānaś ca tat toyam antarikṣāt sa śuśruve // 3.297.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ bakaḥ śaivalamatsyabhakṣo; mayā nītāḥ pretavaśaṃ tavānujāḥ / tvaṃ pañcamo bhavitā rājaputra; na cet praśnān pṛcchato vyākaroṣi // 3.297.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjr], ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] mā tāta sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ / praśnān uktvā tu kaunteya tataḥ piba harasva ca // 3.297.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudrāṇāṃ vā vasūnāṃ vā marutāṃ vā pradhānabhāk / pṛcchāmi ko bhavān devo naitac chakuninā kṛtam // 3.297.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) himavān pāriyātraś ca vindhyo malaya eva ca / catvāraḥ parvatāḥ kena pātitā bhuvi tejasā // 3.297.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva te mahat karma kṛtaṃ balavatāṃ vara / yan na devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ // 3.297.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣaheran mahāyuddhe kṛtaṃ te tan mahādbhutam // 3.297.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na te jānāmi yat kāryaṃ nābhijānāmi kāṅkṣitam / kautūhalaṃ mahaj jātaṃ sādhvasaṃ cāgataṃ mama // 3.297.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yenāsmy udvignahṛdayaḥ samutpannaśirojvaraḥ / pṛcchāmi bhagavaṃs tasmāt ko bhavān iha tiṣṭhati // 3.297.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yakṣo 'ham asmi bhadraṃ te nāsmi pakṣī jalecaraḥ / mayaite nihatāḥ sarve bhrātaras te mahaujasaḥ // 3.297.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tām aśivāṃ śrutvā vācaṃ sa paruṣākṣarām / yakṣasya bruvato rājann upakramya tadā sthitaḥ // 3.297.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virūpākṣaṃ mahākāyaṃ yakṣaṃ tālasamucchrayam / jvalanārkapratīkāśam adhṛṣyaṃ parvatopamam // 3.297.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) setum āśritya tiṣṭhantaṃ dadarśa bharatarṣabhaḥ / meghagambhīrayā vācā tarjayantaṃ mahābalam // 3.297.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ime te bhrātaro rājan vāryamāṇā mayāsakṛt / balāt toyaṃ jihīrṣantas tato vai sūditā mayā // 3.297.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na peyam udakaṃ rājan prāṇān iha parīpsatā / pārtha mā sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ // 3.297.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśnān uktvā tu kaunteya tataḥ piba harasva ca // 3.297.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) naivāhaṃ kāmaye yakṣa tava pūrvaparigraham / kāmaṃ naitat praśaṃsanti santo hi puruṣāḥ sadā // 3.297.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadātmanā svam ātmānaṃ praśaṃset puruṣaḥ prabho / yathāprajñaṃ tu te praśnān prativakṣyāmi pṛccha mām // 3.297.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ svid ādityam unnayati ke ca tasyābhitaś carāḥ / kaś cainam astaṃ nayati kasmiṃś ca pratitiṣṭhati // 3.297.26 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: bha-vipulā) brahmādityam unnayati devās tasyābhitaś carāḥ / dharmaś cāstaṃ nayati ca satye ca pratitiṣṭhati // 3.297.27 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: na-vipulā) kena svic chrotriyo bhavati kena svid vindate mahat / kena dvitīyavān bhavati rājan kena ca buddhimān // 3.297.28 ajñātasamavṛtta [6: tr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) śrutena śrotriyo bhavati tapasā vindate mahat / dhṛtyā dvitīyavān bhavati buddhimān vṛddhasevayā // 3.297.29 ajñātasamavṛtta [7: yjg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kiṃ brāhmaṇānāṃ devatvaṃ kaś ca dharmaḥ satām iva / kaś caiṣāṃ mānuṣo bhāvaḥ kim eṣām asatām iva // 3.297.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) svādhyāya eṣāṃ devatvaṃ tapa eṣāṃ satām iva / maraṇaṃ mānuṣo bhāvaḥ parivādo 'satām iva // 3.297.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ kṣatriyāṇāṃ devatvaṃ kaś ca dharmaḥ satām iva / kaś caiṣāṃ mānuṣo bhāvaḥ kim eṣām asatām iva // 3.297.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iṣvastram eṣāṃ devatvaṃ yajña eṣāṃ satām iva / bhayaṃ vai mānuṣo bhāvaḥ parityāgo 'satām iva // 3.297.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kim ekaṃ yajñiyaṃ sāma kim ekaṃ yajñiyaṃ yajuḥ / kā caikā vṛścate yajñaṃ kāṃ yajño nātivartate // 3.297.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṇo vai yajñiyaṃ sāma mano vai yajñiyaṃ yajuḥ / vāg ekā vṛścate yajñaṃ tāṃ yajño nātivartate // 3.297.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ svid āpatatāṃ śreṣṭhaṃ kiṃ svin nipatatāṃ varam / kiṃ svit pratiṣṭhamānānāṃ kiṃ svit pravadatāṃ varam // 3.297.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varṣam āpatatāṃ śreṣṭhaṃ bījaṃ nipatatāṃ varam / gāvaḥ pratiṣṭhamānānāṃ putraḥ pravadatāṃ varaḥ // 3.297.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyārthān anubhavan buddhimāṃl lokapūjitaḥ / saṃmataḥ sarvabhūtānām ucchvasan ko na jīvati // 3.297.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) devatātithibhṛtyānāṃ pitṝṇām ātmanaś ca yaḥ / na nirvapati pañcānām ucchvasan na sa jīvati // 3.297.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ svid gurutaraṃ bhūmeḥ kiṃ svid uccataraṃ ca khāt / kiṃ svic chīghrataraṃ vāyoḥ kiṃ svid bahutaraṃ nṛṇām // 3.297.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātā gurutarā bhūmeḥ pitā uccataraś ca khāt / manaḥ śīghrataraṃ vāyoś cintā bahutarī nṛṇām // 3.297.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ svit suptaṃ na nimiṣati kiṃ svij jātaṃ na copati / kasya svid dhṛdayaṃ nāsti kiṃ svid vegena vardhate // 3.297.42 upagīti (12, 15, 12, 15) matsyaḥ supto na nimiṣaty aṇḍaṃ jātaṃ na copati / aśmano hṛdayaṃ nāsti nadī vegena vardhate // 3.297.43 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ svit pravasato mitraṃ kiṃ svin mitraṃ gṛhe sataḥ / āturasya ca kiṃ mitraṃ kiṃ svin mitraṃ mariṣyataḥ // 3.297.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sārthaḥ pravasato mitraṃ bhāryā mitraṃ gṛhe sataḥ / āturasya bhiṣaṅ mitraṃ dānaṃ mitraṃ mariṣyataḥ // 3.297.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ svid eko vicarati jātaḥ ko jāyate punaḥ / kiṃ svid dhimasya bhaiṣajyaṃ kiṃ svid āvapanaṃ mahat // 3.297.46 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sūrya eko vicarati candramā jāyate punaḥ / agnir himasya bhaiṣajyaṃ bhūmir āvapanaṃ mahat // 3.297.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ svid ekapadaṃ dharmyaṃ kiṃ svid ekapadaṃ yaśaḥ / kiṃ svid ekapadaṃ svargyaṃ kiṃ svid ekapadaṃ sukham // 3.297.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dākṣyam ekapadaṃ dharmyaṃ dānam ekapadaṃ yaśaḥ / satyam ekapadaṃ svargyaṃ śīlam ekapadaṃ sukham // 3.297.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ svid ātmā manuṣyasya kiṃ svid daivakṛtaḥ sakhā / upajīvanaṃ kiṃ svid asya kiṃ svid asya parāyaṇam // 3.297.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) putra ātmā manuṣyasya bhāryā daivakṛtaḥ sakhā / upajīvanaṃ ca parjanyo dānam asya parāyaṇam // 3.297.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) dhanyānām uttamaṃ kiṃ svid dhanānāṃ kiṃ svid uttamam / lābhānām uttamaṃ kiṃ svit kiṃ sukhānāṃ tathottamam // 3.297.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanyānām uttamaṃ dākṣyaṃ dhanānām uttamaṃ śrutam / lābhānāṃ śreṣṭham ārogyaṃ sukhānāṃ tuṣṭir uttamā // 3.297.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaś ca dharmaḥ paro loke kaś ca dharmaḥ sadāphalaḥ / kiṃ niyamya na śocanti kaiś ca saṃdhir na jīryate // 3.297.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānṛśaṃsyaṃ paro dharmas trayīdharmaḥ sadāphalaḥ / mano yamya na śocanti sadbhiḥ saṃdhir na jīryate // 3.297.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu hitvā priyo bhavati kiṃ nu hitvā na śocati / kiṃ nu hitvārthavān bhavati kiṃ nu hitvā sukhī bhavet // 3.297.56 upagīti (12, 15, 12, 15) mānaṃ hitvā priyo bhavati krodhaṃ hitvā na śocati / kāmaṃ hitvārthavān bhavati lobhaṃ hitvā sukhī bhavet // 3.297.57 ajñātārdhasamavṛtta [mrn, mrll] mṛtaḥ kathaṃ syāt puruṣaḥ kathaṃ rāṣṭraṃ mṛtaṃ bhavet / śrāddhaṃ mṛtaṃ kathaṃ ca syāt kathaṃ yajño mṛto bhavet // 3.297.58 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mṛto daridraḥ puruṣo mṛtaṃ rāṣṭram arājakam / mṛtam aśrotriyaṃ śrāddhaṃ mṛto yajñas tv adakṣiṇaḥ // 3.297.59 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kā dik kim udakaṃ proktaṃ kim annaṃ pārtha kiṃ viṣam / śrāddhasya kālam ākhyāhi tataḥ piba harasva ca // 3.297.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) santo dig jalam ākāśaṃ gaur annaṃ prārthanā viṣam / śrāddhasya brāhmaṇaḥ kālaḥ kathaṃ vā yakṣa manyase // 3.297.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyākhyātā me tvayā praśnā yāthātathyaṃ paraṃtapa / puruṣaṃ tv idānīm ākhyāhi yaś ca sarvadhanī naraḥ // 3.297.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) divaṃ spṛśati bhūmiṃ ca śabdaḥ puṇyasya karmaṇaḥ / yāvat sa śabdo bhavati tāvat puruṣa ucyate // 3.297.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tulye priyāpriye yasya sukhaduḥkhe tathaiva ca / atītānāgate cobhe sa vai sarvadhanī naraḥ // 3.297.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyākhyātaḥ puruṣo rājan yaś ca sarvadhanī naraḥ / tasmāt tavaiko bhrātṝṇāṃ yam icchasi sa jīvatu // 3.297.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śyāmo ya eṣa raktākṣo bṛhacchāla ivodgataḥ / vyūḍhorasko mahābāhur nakulo yakṣa jīvatu // 3.297.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyas te bhīmaseno 'yam arjuno vaḥ parāyaṇam / sa kasmān nakulaṃ rājan sāpatnaṃ jīvam icchasi // 3.297.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya nāgasahasreṇa daśasaṃkhyena vai balam / tulyaṃ taṃ bhīmam utsṛjya nakulaṃ jīvam icchasi // 3.297.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathainaṃ manujāḥ prāhur bhīmasenaṃ priyaṃ tava / atha kenānubhāvena sāpatnaṃ jīvam icchasi // 3.297.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya bāhubalaṃ sarve pāṇḍavāḥ samupāśritāḥ / arjunaṃ tam apāhāya nakulaṃ jīvam icchasi // 3.297.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānṛśaṃsyaṃ paro dharmaḥ paramārthāc ca me matam / ānṛśaṃsyaṃ cikīrṣāmi nakulo yakṣa jīvatu // 3.297.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmaśīlaḥ sadā rājā iti māṃ mānavā viduḥ / svadharmān na caliṣyāmi nakulo yakṣa jīvatu // 3.297.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā kuntī tathā mādrī viśeṣo nāsti me tayoḥ / mātṛbhyāṃ samam icchāmi nakulo yakṣa jīvatu // 3.297.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya te 'rthāc ca kāmāc ca ānṛśaṃsyaṃ paraṃ matam / tasmāt te bhrātaraḥ sarve jīvantu bharatarṣabha // 3.297.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te yakṣavacanād udatiṣṭhanta pāṇḍavāḥ / kṣutpipāse ca sarveṣāṃ kṣaṇe tasmin vyagacchatām // 3.298.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarasy ekena pādena tiṣṭhantam aparājitam / pṛcchāmi ko bhavān devo na me yakṣo mato bhavān // 3.298.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasūnāṃ vā bhavān eko rudrāṇām atha vā bhavān / atha vā marutāṃ śreṣṭho vajrī vā tridaśeśvaraḥ // 3.298.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama hi bhrātara ime sahasraśatayodhinaḥ / na taṃ yogaṃ prapaśyāmi yena syur vinipātitāḥ // 3.298.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sukhaṃ prativibuddhānām indriyāṇy upalakṣaye / sa bhavān suhṛd asmākam atha vā naḥ pitā bhavān // 3.298.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ te janakas tāta dharmo mṛduparākrama / tvāṃ didṛkṣur anuprāpto viddhi māṃ bharatarṣabha // 3.298.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaśaḥ satyaṃ damaḥ śaucam ārjavaṃ hrīr acāpalam / dānaṃ tapo brahmacaryam ity etās tanavo mama // 3.298.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ahiṃsā samatā śāntis tapaḥ śaucam amatsaraḥ / dvārāṇy etāni me viddhi priyo hy asi sadā mama // 3.298.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā pañcasu rakto 'si diṣṭyā te ṣaṭpadī jitā / dve pūrve madhyame dve ca dve cānte sāṃparāyike // 3.298.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmo 'ham asmi bhadraṃ te jijñāsus tvām ihāgataḥ / ānṛśaṃsyena tuṣṭo 'smi varaṃ dāsyāmi te 'nagha // 3.298.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varaṃ vṛṇīṣva rājendra dātā hy asmi tavānagha / ye hi me puruṣā bhaktā na teṣām asti durgatiḥ // 3.298.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) araṇīsahitaṃ yasya mṛga ādāya gacchati / tasyāgnayo na lupyeran prathamo 'stu varo mama // 3.298.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) araṇīsahitaṃ tasya brāhmaṇasya hṛtaṃ mayā / mṛgaveṣeṇa kaunteya jijñāsārthaṃ tava prabho // 3.298.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadānīty eva bhagavān uttaraṃ pratyapadyata / anyaṃ varaya bhadraṃ te varaṃ tvam amaropama // 3.298.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) varṣāṇi dvādaśāraṇye trayodaśam upasthitam / tatra no nābhijānīyur vasato manujāḥ kva cit // 3.298.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadānīty eva bhagavān uttaraṃ pratyapadyata / bhūyaś cāśvāsayām āsa kaunteyaṃ satyavikramam // 3.298.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yady api svena rūpeṇa cariṣyatha mahīm imām / na vo vijñāsyate kaś cit triṣu lokeṣu bhārata // 3.298.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varṣaṃ trayodaśaṃ cedaṃ matprasādāt kurūdvahāḥ / virāṭanagare gūḍhā avijñātāś cariṣyatha // 3.298.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad vaḥ saṃkalpitaṃ rūpaṃ manasā yasya yādṛśam / tādṛśaṃ tādṛśaṃ sarve chandato dhārayiṣyatha // 3.298.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) araṇīsahitaṃ cedaṃ brāhmaṇāya prayacchata / jijñāsārthaṃ mayā hy etad āhṛtaṃ mṛgarūpiṇā // 3.298.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tṛtīyaṃ gṛhyatāṃ putra varam apratimaṃ mahat / tvaṃ hi matprabhavo rājan viduraś ca mamāṃśabhāk // 3.298.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadevo mayā dṛṣṭo bhavān sākṣāt sanātanaḥ / yaṃ dadāsi varaṃ tuṣṭas taṃ grahīṣyāmy ahaṃ pitaḥ // 3.298.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayeyaṃ lobhamohau ca krodhaṃ cāhaṃ sadā vibho / dāne tapasi satye ca mano me satataṃ bhavet // 3.298.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapanno guṇaiḥ sarvaiḥ svabhāvenāsi pāṇḍava / bhavān dharmaḥ punaś caiva yathoktaṃ te bhaviṣyati // 3.298.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvāntardadhe dharmo bhagavāṃl lokabhāvanaḥ / sametāḥ pāṇḍavāś caiva sukhasuptā manasvinaḥ // 3.298.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyetya cāśramaṃ vīrāḥ sarva eva gataklamāḥ / āraṇeyaṃ dadus tasmai brāhmaṇāya tapasvine // 3.298.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ samutthānasamāgamaṃ mahat; pituś ca putrasya ca kīrtivardhanam / paṭhan naraḥ syād vijitendriyo vaśī; saputrapautraḥ śatavarṣabhāg bhavet // 3.298.27 vaṃśastha [12: jtjr] na cāpy adharme na suhṛdvibhedane; parasvahāre paradāramarśane / kadaryabhāve na ramen manaḥ sadā; nṛṇāṃ sadākhyānam idaṃ vijānatām // 3.298.28 vaṃśastha [12: jtjr] dharmeṇa te 'bhyanujñātāḥ pāṇḍavāḥ satyavikramāḥ / ajñātavāsaṃ vatsyantaś channā varṣaṃ trayodaśam // 3.299.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) upopaviśya vidvāṃsaḥ sahitāḥ saṃśitavratāḥ // 3.299.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ye tadbhaktā vasanti sma vanavāse tapasvinaḥ / tān abruvan mahātmānaḥ śiṣṭāḥ prāñjalayas tadā // 3.299.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyanujñāpayiṣyantas taṃ nivāsaṃ dhṛtavratāḥ // 3.299.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viditaṃ bhavatāṃ sarvaṃ dhārtarāṣṭrair yathā vayam / chadmanā hṛtarājyāś ca niḥsvāś ca bahuśaḥ kṛtāḥ // 3.299.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣitāś ca vane kṛcchraṃ yatra dvādaśa vatsarān / ajñātavāsasamayaṃ śeṣaṃ varṣaṃ trayodaśam // 3.299.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tad vatsyāmo vayaṃ channās tad anujñātum arhatha // 3.299.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) suyodhanaś ca duṣṭātmā karṇaś ca sahasaubalaḥ / jānanto viṣamaṃ kuryur asmāsv atyantavairiṇaḥ // 3.299.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuktācārāś ca yuktāś ca paurasya svajanasya ca // 3.299.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) api nas tad bhaved bhūyo yad vayaṃ brāhmaṇaiḥ saha / samastāḥ sveṣu rāṣṭreṣu svarājyasthā bhavemahi // 3.299.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā duḥkhaśokārtaḥ śucir dharmasutas tadā / saṃmūrchito 'bhavad rājā sāśrukaṇṭho yudhiṣṭhiraḥ // 3.299.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam athāśvāsayan sarve brāhmaṇā bhrātṛbhiḥ saha / atha dhaumyo 'bravīd vākyaṃ mahārthaṃ nṛpatiṃ tadā // 3.299.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan vidvān bhavān dāntaḥ satyasaṃdho jitendriyaḥ / naivaṃvidhāḥ pramuhyanti narāḥ kasyāṃ cid āpadi // 3.299.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devair apy āpadaḥ prāptāś channaiś ca bahuśas tathā / tatra tatra sapatnānāṃ nigrahārthaṃ mahātmabhiḥ // 3.299.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indreṇa niṣadhān prāpya giriprasthāśrame tadā / channenoṣya kṛtaṃ karma dviṣatāṃ balanigrahe // 3.299.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣṇunāśvaśiraḥ prāpya tathādityāṃ nivatsyatā / garbhe vadhārthaṃ daityānām ajñātenoṣitaṃ ciram // 3.299.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prāpya vāmanarūpeṇa pracchannaṃ brahmarūpiṇā / baler yathā hṛtaṃ rājyaṃ vikramais tac ca te śrutam // 3.299.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aurveṇa vasatā channam ūrau brahmarṣiṇā tadā / yatkṛtaṃ tāta lokeṣu tac ca sarvaṃ śrutaṃ tvayā // 3.299.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pracchannaṃ cāpi dharmajña hariṇā vṛtranigrahe / vajraṃ praviśya śakrasya yatkṛtaṃ tac ca te śrutam // 3.299.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hutāśanena yac cāpaḥ praviśya channam āsatā / vibudhānāṃ kṛtaṃ karma tac ca sarvaṃ śrutaṃ tvayā // 3.299.16 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) evaṃ vivasvatā tāta channenottamatejasā / nirdagdhāḥ śatravaḥ sarve vasatā bhuvi sarvaśaḥ // 3.299.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣṇunā vasatā cāpi gṛhe daśarathasya vai / daśagrīvo hataś channaṃ saṃyuge bhīmakarmaṇā // 3.299.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ete mahātmānaḥ pracchannās tatra tatra ha / ajayañ śātravān yuddhe tathā tvam api jeṣyasi // 3.299.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā dhaumyena dharmajño vākyaiḥ saṃparitoṣitaḥ / śāstrabuddhyā svabuddhyā ca na cacāla yudhiṣṭhiraḥ // 3.299.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīn mahābāhur bhīmaseno mahābalaḥ / rājānaṃ balināṃ śreṣṭho girā saṃpariharṣayan // 3.299.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avekṣayā mahārāja tava gāṇḍīvadhanvanā / dharmānugatayā buddhyā na kiṃ cit sāhasaṃ kṛtam // 3.299.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevo mayā nityaṃ nakulaś ca nivāritau / śaktau vidhvaṃsane teṣāṃ śatrughnau bhīmavikramau // 3.299.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vayaṃ tat prahāsyāmo yasmin yokṣyati no bhavān / bhavān vidhattāṃ tat sarvaṃ kṣipraṃ jeṣyāmahe parān // 3.299.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ity ukte bhīmasenena brāhmaṇāḥ paramāśiṣaḥ / prayujyāpṛcchya bharatān yathāsvān svān yayur gṛhān // 3.299.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sarve vedavido mukhyā yatayo munayas tathā / āśīr uktvā yathānyāyaṃ punar darśanakāṅkṣiṇaḥ // 3.299.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saha dhaumyena vidvāṃsas tathā te pañca pāṇḍavāḥ / utthāya prayayur vīrāḥ kṛṣṇām ādāya bhārata // 3.299.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krośamātram atikramya tasmād deśān nimittataḥ / śvobhūte manujavyāghrāś channavāsārtham udyatāḥ // 3.299.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthakśāstravidaḥ sarve sarve mantraviśāradāḥ / saṃdhivigrahakālajñā mantrāya samupāviśan // 3.299.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ virāṭanagare mama pūrvapitāmahāḥ / ajñātavāsam uṣitā duryodhanabhayārditāḥ // 4.1.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tathā tu sa varāṃl labdhvā dharmād dharmabhṛtāṃ varaḥ / gatvāśramaṃ brāhmaṇebhya ācakhyau sarvam eva tat // 4.1.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kathayitvā tu tat sarvaṃ brāhmaṇebhyo yudhiṣṭhiraḥ / araṇīsahitaṃ tasmai brāhmaṇāya nyavedayat // 4.1.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā dharmaputro mahāmanāḥ / saṃnivartyānujān sarvān iti hovāca bhārata // 4.1.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvādaśemāni varṣāṇi rāṣṭrād viproṣitā vayam / trayodaśo 'yaṃ saṃprāptaḥ kṛcchraḥ paramadurvasaḥ // 4.1.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa sādhu kaunteya ito vāsam arjuna rocaya / yatremā vasatīḥ sarvā vasemāviditāḥ paraiḥ // 4.1.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasyaiva varadānena dharmasya manujādhipa / ajñātā vicariṣyāmo narāṇāṃ bharatarṣabha // 4.1.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tu vāsāya rāṣṭrāṇi kīrtayiṣyāmi kāni cit / ramaṇīyāni guptāni teṣāṃ kiṃ cit sma rocaya // 4.1.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) santi ramyā janapadā bahvannāḥ paritaḥ kurūn / pāñcālāś cedimatsyāś ca śūrasenāḥ paṭaccarāḥ // 4.1.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) daśārṇā navarāṣṭraṃ ca mallāḥ śālvā yugaṃdharāḥ // 4.1.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) eteṣāṃ katamo rājan nivāsas tava rocate / vatsyāmo yatra rājendra saṃvatsaram imaṃ vayam // 4.1.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mahābāho yathā sa bhagavān prabhuḥ / abravīt sarvabhūteśas tat tathā na tad anyathā // 4.1.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaśyaṃ tv eva vāsārthaṃ ramaṇīyaṃ śivaṃ sukham / saṃmantrya sahitaiḥ sarvair draṣṭavyam akutobhayam // 4.1.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matsyo virāṭo balavān abhirakṣet sa pāṇḍavān / dharmaśīlo vadānyaś ca vṛddhaś ca sumahādhanaḥ // 4.1.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) virāṭanagare tāta saṃvatsaram imaṃ vayam / kurvantas tasya karmāṇi vihariṣyāma bhārata // 4.1.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāni yāni ca karmāṇi tasya śakṣyāmahe vayam / kartuṃ yo yat sa tat karma bravītu kurunandanāḥ // 4.1.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naradeva kathaṃ karma rāṣṭre tasya kariṣyasi / virāṭanṛpateḥ sādho raṃsyase kena karmaṇā // 4.1.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛdur vadānyo hrīmāṃś ca dhārmikaḥ satyavikramaḥ / rājaṃs tvam āpadā kliṣṭaḥ kiṃ kariṣyasi pāṇḍava // 4.1.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na duḥkham ucitaṃ kiṃ cid rājan veda yathā janaḥ / sa imām āpadaṃ prāpya kathaṃ ghorāṃ tariṣyasi // 4.1.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇudhvaṃ yat kariṣyāmi karma vai kurunandanāḥ / virāṭam anusaṃprāpya rājānaṃ puruṣarṣabham // 4.1.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhāstāro bhaviṣyāmi tasya rājño mahātmanaḥ / kaṅko nāma dvijo bhūtvā matākṣaḥ priyadevitā // 4.1.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiḍūryān kāñcanān dāntān phalair jyotīrasaiḥ saha / kṛṣṇākṣāṃl lohitākṣāṃś ca nirvartsyāmi manoramān // 4.1.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsaṃ yudhiṣṭhirasyāhaṃ purā prāṇasamaḥ sakhā / iti vakṣyāmi rājānaṃ yadi mām anuyokṣyate // 4.1.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity etad vo mayākhyātaṃ vihariṣyāmy ahaṃ yathā / vṛkodara virāṭe tvaṃ raṃsyase kena karmaṇā // 4.1.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurogavo bruvāṇo 'haṃ ballavo nāma nāmataḥ / upasthāsyāmi rājānaṃ virāṭam iti me matiḥ // 4.2.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūpān asya kariṣyāmi kuśalo 'smi mahānase / kṛtapūrvāṇi yair asya vyañjanāni suśikṣitaiḥ // 4.2.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān apy abhibhaviṣyāmi prītiṃ saṃjanayann aham // 4.2.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āhariṣyāmi dārūṇāṃ nicayān mahato 'pi ca / tat prekṣya vipulaṃ karma rājā prīto bhaviṣyati // 4.2.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvipā vā balino rājan vṛṣabhā vā mahābalāḥ / vinigrāhyā yadi mayā nigrahīṣyāmi tān api // 4.2.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ye ca ke cin niyotsyanti samājeṣu niyodhakāḥ / tān ahaṃ nihaniṣyāmi prītiṃ tasya vivardhayan // 4.2.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv etān yudhyamānān vai haniṣyāmi kathaṃ cana / tathaitān pātayiṣyāmi yathā yāsyanti na kṣayam // 4.2.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārāliko govikartā sūpakartā niyodhakaḥ / āsaṃ yudhiṣṭhirasyāham iti vakṣyāmi pṛcchataḥ // 4.2.7 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ātmānam ātmanā rakṣaṃś cariṣyāmi viśāṃ pate / ity etat pratijānāmi vihariṣyāmy ahaṃ yathā // 4.2.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yam agnir brāhmaṇo bhūtvā samāgacchan nṛṇāṃ varam / didhakṣuḥ khāṇḍavaṃ dāvaṃ dāśārhasahitaṃ purā // 4.2.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābalaṃ mahābāhum ajitaṃ kurunandanam / so 'yaṃ kiṃ karma kaunteyaḥ kariṣyati dhanaṃjayaḥ // 4.2.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'yam āsādya taṃ dāvaṃ tarpayām āsa pāvakam / vijityaikarathenendraṃ hatvā pannagarākṣasān // 4.2.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreṣṭhaḥ pratiyudhāṃ nāma so 'rjunaḥ kiṃ kariṣyati // 4.2.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sūryaḥ pratapatāṃ śreṣṭho dvipadāṃ brāhmaṇo varaḥ / āśīviṣaś ca sarpāṇām agnis tejasvināṃ varaḥ // 4.2.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyudhānāṃ varo varjaḥ kakudmī ca gavāṃ varaḥ / hradānām udadhiḥ śreṣṭhaḥ parjanyo varṣatāṃ varaḥ // 4.2.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraś ca nāgānāṃ hastiṣv airāvato varaḥ / putraḥ priyāṇām adhiko bhāryā ca suhṛdāṃ varā // 4.2.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yathaitāni viśiṣṭāni jātyāṃ jātyāṃ vṛkodara / evaṃ yuvā guḍākeśaḥ śreṣṭhaḥ sarvadhanuṣmatām // 4.2.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yam indrād anavaro vāsudevāc ca bhārata / gāṇḍīvadhanvā śvetāśvo bībhatsuḥ kiṃ kariṣyati // 4.2.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) uṣitvā pañca varṣāṇi sahasrākṣasya veśmani / divyāny astrāṇy avāptāni devarūpeṇa bhāsvatā // 4.2.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ manye dvādaśaṃ rudram ādityānāṃ trayodaśam / yasya bāhū samau dīrghau jyāghātakaṭhinatvacau // 4.2.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇe caiva savye ca gavām iva vahaḥ kṛtaḥ // 4.2.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) himavān iva śailānāṃ samudraḥ saritām iva / tridaśānāṃ yathā śakro vasūnām iva havyavāṭ // 4.2.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgāṇām iva śārdūlo garuḍaḥ patatām iva / varaḥ saṃnahyamānānām arjunaḥ kiṃ kariṣyati // 4.2.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijñāṃ ṣaṇḍhako 'smīti kariṣyāmi mahīpate / jyāghātau hi mahāntau me saṃvartuṃ nṛpa duṣkarau // 4.2.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇayoḥ pratimucyāhaṃ kuṇḍale jvalanopame / veṇīkṛtaśirā rājan nāmnā caiva bṛhannaḍā // 4.2.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paṭhann ākhyāyikāṃ nāma strībhāvena punaḥ punaḥ / ramayiṣye mahīpālam anyāṃś cāntaḥpure janān // 4.2.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gītaṃ nṛttaṃ vicitraṃ ca vāditraṃ vividhaṃ tathā / śikṣayiṣyāmy ahaṃ rājan virāṭabhavane striyaḥ // 4.2.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajānāṃ samudācāraṃ bahu karmakṛtaṃ vadan / chādayiṣyāmi kaunteya māyayātmānam ātmanā // 4.2.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhirasya gehe 'smi draupadyāḥ paricārikā / uṣitāsmīti vakṣyāmi pṛṣṭo rājñā ca bhārata // 4.2.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etena vidhinā channaḥ kṛtakena yathā nalaḥ / vihariṣyāmi rājendra virāṭabhavane sukham // 4.2.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tvaṃ nakula kurvāṇas tatra tāta cariṣyasi / sukumāraś ca śūraś ca darśanīyaḥ sukhocitaḥ // 4.3.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvabandho bhaviṣyāmi virāṭanṛpater aham / granthiko nāma nāmnāhaṃ karmaitat supriyaṃ mama // 4.3.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśalo 'smy aśvaśikṣāyāṃ tathaivāśvacikitsite / priyāś ca satataṃ me 'śvāḥ kururāja yathā tava // 4.3.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye mām āmantrayiṣyanti virāṭanagare janāḥ / tebhya evaṃ pravakṣyāmi vihariṣyāmy ahaṃ yathā // 4.3.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadeva kathaṃ tasya samīpe vihariṣyasi / kiṃ vā tvaṃ tāta kurvāṇaḥ pracchanno vicariṣyasi // 4.3.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gosaṃkhyātā bhaviṣyāmi virāṭasya mahīpateḥ / pratiṣeddhā ca dogdhā ca saṃkhyāne kuśalo gavām // 4.3.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tantipāla iti khyāto nāmnā viditam astu te / nipuṇaṃ ca cariṣyāmi vyetu te mānaso jvaraḥ // 4.3.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi bhavatā goṣu satataṃ prakṛtaḥ purā / tatra me kauśalaṃ karma avabuddhaṃ viśāṃ pate // 4.3.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lakṣaṇaṃ caritaṃ cāpi gavāṃ yac cāpi maṅgalam / tat sarvaṃ me suviditam anyac cāpi mahīpate // 4.3.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vṛṣabhān api jānāmi rājan pūjitalakṣaṇān / yeṣāṃ mūtram upāghrāya api vandhyā prasūyate // 4.3.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ham evaṃ cariṣyāmi prītir atra hi me sadā / na ca māṃ vetsyati paras tat te rocatu pārthiva // 4.3.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) iyaṃ tu naḥ priyā bhāryā prāṇebhyo 'pi garīyasī / māteva paripālyā ca pūjyā jyeṣṭheva ca svasā // 4.3.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kena sma karmaṇā kṛṣṇā draupadī vicariṣyati / na hi kiṃ cid vijānāti karma kartuṃ yathā striyaḥ // 4.3.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukumārī ca bālā ca rājaputrī yaśasvinī / pativratā mahābhāgā kathaṃ nu vicariṣyati // 4.3.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mālyagandhān alaṃkārān vastrāṇi vividhāni ca / etāny evābhijānāti yato jātā hi bhāminī // 4.3.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sairandhryo 'rakṣitā loke bhujiṣyāḥ santi bhārata / naivam anyāḥ striyo yānti iti lokasya niścayaḥ // 4.3.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhaṃ bruvāṇā sairandhrī kuśalā keśakarmaṇi / ātmaguptā cariṣyāmi yan māṃ tvam anupṛcchasi // 4.3.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sudeṣṇāṃ pratyupasthāsye rājabhāryāṃ yaśasvinīm / sā rakṣiṣyati māṃ prāptāṃ mā te bhūd duḥkham īdṛśam // 4.3.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kalyāṇaṃ bhāṣase kṛṣṇe kule jātā yathā vadet / na pāpam abhijānāsi sādhu sādhvīvrate sthitā // 4.3.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmāṇy uktāni yuṣmābhir yāni tāni kariṣyatha / mama cāpi yathābuddhi rucitāni viniścayāt // 4.4.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purohito 'yam asmākam agnihotrāṇi rakṣatu / sūdapaurogavaiḥ sārdhaṃ drupadasya niveśane // 4.4.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasenamukhāś ceme rathān ādāya kevalān / yāntu dvāravatīṃ śīghram iti me vartate matiḥ // 4.4.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imāś ca nāryo draupadyāḥ sarvaśaḥ paricārikāḥ / pāñcālān eva gacchantu sūdapaurogavaiḥ saha // 4.4.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarvair api ca vaktavyaṃ na prajñāyanta pāṇḍavāḥ / gatā hy asmān apākīrya sarve dvaitavanād iti // 4.4.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidite cāpi vaktavyaṃ suhṛdbhir anurāgataḥ / ato 'ham api vakṣyāmi hetumātraṃ nibodhata // 4.4.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hantemāṃ rājavasatiṃ rājaputrā bravīmi vaḥ / yathā rājakulaṃ prāpya caran preṣyo na riṣyati // 4.4.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) durvasaṃ tv eva kauravyā jānatā rājaveśmani / amānitaiḥ sumānārhā ajñātaiḥ parivatsaram // 4.4.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭadvāro labhed dvāraṃ na ca rājasu viśvaset / tad evāsanam anvicched yatra nābhiṣajet paraḥ // 4.4.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsya yānaṃ na paryaṅkaṃ na pīṭhaṃ na gajaṃ ratham / ārohet saṃmato 'smīti sa rājavasatiṃ vaset // 4.4.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha yatrainam āsīnaṃ śaṅkeran duṣṭacāriṇaḥ / na tatropaviśej jātu sa rājavasatiṃ vaset // 4.4.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cānuśiṣyed rājānam apṛcchantaṃ kadā cana / tūṣṇīṃ tv enam upāsīta kāle samabhipūjayan // 4.4.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asūyanti hi rājāno janān anṛtavādinaḥ / tathaiva cāvamanyante mantriṇaṃ vādinaṃ mṛṣā // 4.4.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣāṃ dāreṣu kurvīta maitrīṃ prājñaḥ kathaṃ cana / antaḥpuracarā ye ca dveṣṭi yānahitāś ca ye // 4.4.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidite cāsya kurvīta kāryāṇi sulaghūny api / evaṃ vicarato rājño na kṣatir jāyate kva cit // 4.4.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatnāc copacared enam agnivad devavac ca ha / anṛtenopacīrṇo hi hiṃsyād enam asaṃśayam // 4.4.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca bhartānuyuñjīta tad evābhyanuvartayet / pramādam avahelāṃ ca kopaṃ ca parivarjayet // 4.4.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samarthanāsu sarvāsu hitaṃ ca priyam eva ca / saṃvarṇayet tad evāsya priyād api hitaṃ vadet // 4.4.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anukūlo bhavec cāsya sarvārtheṣu kathāsu ca / apriyaṃ cāhitaṃ yat syāt tad asmai nānuvarṇayet // 4.4.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāham asya priyo 'smīti matvā seveta paṇḍitaḥ / apramattaś ca yattaś ca hitaṃ kuryāt priyaṃ ca yat // 4.4.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsyāniṣṭāni seveta nāhitaiḥ saha saṃvaset / svasthānān na vikampeta sa rājavasatiṃ vaset // 4.4.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇaṃ vātha vāmaṃ vā pārśvam āsīta paṇḍitaḥ / rakṣiṇāṃ hy āttaśastrāṇāṃ sthānaṃ paścād vidhīyate // 4.4.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaṃ vipratiṣiddhaṃ tu purastād āsanaṃ mahat // 4.4.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na ca saṃdarśane kiṃ cit pravṛddham api saṃjapet / api hy etad daridrāṇāṃ vyalīkasthānam uttamam // 4.4.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mṛṣābhihitaṃ rājño manuṣyeṣu prakāśayet / yaṃ cāsūyanti rājānaḥ puruṣaṃ na vadec ca tam // 4.4.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūro 'smīti na dṛptaḥ syād buddhimān iti vā punaḥ / priyam evācaran rājñaḥ priyo bhavati bhogavān // 4.4.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiśvaryaṃ prāpya duṣprāpaṃ priyaṃ prāpya ca rājataḥ / apramatto bhaved rājñaḥ priyeṣu ca hiteṣu ca // 4.4.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya kopo mahābādhaḥ prasādaś ca mahāphalaḥ / kas tasya manasāpīcched anarthaṃ prājñasaṃmataḥ // 4.4.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na coṣṭhau nirbhujej jātu na ca vākyaṃ samākṣipet / sadā kṣutaṃ ca vātaṃ ca ṣṭhīvanaṃ cācarec chanaiḥ // 4.4.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hāsyavastuṣu cāpy asya vartamāneṣu keṣu cit / nātigāḍhaṃ prahṛṣyeta na cāpy unmattavad dhaset // 4.4.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cātidhairyeṇa cared gurutāṃ hi vrajet tathā / smitaṃ tu mṛdupūrveṇa darśayeta prasādajam // 4.4.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) lābhe na harṣayed yas tu na vyathed yo 'vamānitaḥ / asaṃmūḍhaś ca yo nityaṃ sa rājavasatiṃ vaset // 4.4.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānaṃ rājaputraṃ vā saṃvartayati yaḥ sadā / amātyaḥ paṇḍito bhūtvā sa ciraṃ tiṣṭhati śriyam // 4.4.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pragṛhītaś ca yo 'mātyo nigṛhītaś ca kāraṇaiḥ / na nirbadhnāti rājānaṃ labhate pragrahaṃ punaḥ // 4.4.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣaṃ ca parokṣaṃ ca guṇavādī vicakṣaṇaḥ / upajīvī bhaved rājño viṣaye cāpi yo vaset // 4.4.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amātyo hi balād bhoktuṃ rājānaṃ prārthayet tu yaḥ / na sa tiṣṭhec ciraṃ sthānaṃ gacchec ca prāṇasaṃśayam // 4.4.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyaḥ sadātmano dṛṣṭvā paraṃ rājñā na saṃvadet / viśeṣayen na rājānaṃ yogyābhūmiṣu sarvadā // 4.4.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amlāno balavāñ śūraś chāyevānapagaḥ sadā / satyavādī mṛdur dāntaḥ sa rājavasatiṃ vaset // 4.4.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyasmin preṣyamāṇe tu purastād yaḥ samutpatet / ahaṃ kiṃ karavāṇīti sa rājavasatiṃ vaset // 4.4.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣṇe vā yadi vā śīte rātrau vā yadi vā divā / ādiṣṭo na vikalpeta sa rājavasatiṃ vaset // 4.4.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo vai gṛhebhyaḥ pravasan priyāṇāṃ nānusaṃsmaret / duḥkhena sukham anvicchet sa rājavasatiṃ vaset // 4.4.40 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) samaveṣaṃ na kurvīta nātyuccaiḥ saṃnidhau haset / mantraṃ na bahudhā kuryād evaṃ rājñaḥ priyo bhavet // 4.4.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na karmaṇi niyuktaḥ san dhanaṃ kiṃ cid upaspṛśet / prāpnoti hi haran dravyaṃ bandhanaṃ yadi vā vadham // 4.4.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yānaṃ vastram alaṃkāraṃ yac cānyat saṃprayacchati / tad eva dhārayen nityam evaṃ priyataro bhavet // 4.4.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvatsaram imaṃ tāta tathāśīlā bubhūṣavaḥ / atha svaviṣayaṃ prāpya yathākāmaṃ cariṣyatha // 4.4.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuśiṣṭāḥ sma bhadraṃ te naitad vaktāsti kaś cana / kuntīm ṛte mātaraṃ no viduraṃ ca mahāmatim // 4.4.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yad evānantaraṃ kāryaṃ tad bhavān kartum arhati / tāraṇāyāsya duḥkhasya prasthānāya jayāya ca // 4.4.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tato rājñā dhaumyo 'tha dvijasattamaḥ / akarod vidhivat sarvaṃ prasthāne yad vidhīyate // 4.4.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ samidhya tān agnīn mantravac ca juhāva saḥ / samṛddhivṛddhilābhāya pṛthivīvijayāya ca // 4.4.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā brāhmaṇāṃś ca tapodhanān / yājñasenīṃ puraskṛtya ṣaḍ evātha pravavrajuḥ // 4.4.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vīrā baddhanistriṃśās tatāyudhakalāpinaḥ / baddhagodhāṅgulitrāṇāḥ kālindīm abhito yayuḥ // 4.5.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te dakṣiṇaṃ tīram anvagacchan padātayaḥ / vasanto giridurgeṣu vanadurgeṣu dhanvinaḥ // 4.5.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhyanto mṛgajātāni maheṣvāsā mahābalāḥ / uttareṇa daśārṇāṃs te pāñcālān dakṣiṇena tu // 4.5.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antareṇa yakṛllomāñ śūrasenāṃś ca pāṇḍavāḥ / lubdhā bruvāṇā matsyasya viṣayaṃ prāviśan vanāt // 4.5.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato janapadaṃ prāpya kṛṣṇā rājānam abravīt / paśyaikapadyo dṛśyante kṣetrāṇi vividhāni ca // 4.5.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vyaktaṃ dūre virāṭasya rājadhānī bhaviṣyati / vasāmeha parāṃ rātriṃ balavān me pariśramaḥ // 4.5.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjaya samudyamya pāñcālīṃ vaha bhārata / rājadhānyāṃ nivatsyāmo vimuktāś ca vanāditaḥ // 4.5.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām ādāyārjunas tūrṇaṃ draupadīṃ gajarāḍ iva / saṃprāpya nagarābhyāśam avatārayad arjunaḥ // 4.5.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājadhānīṃ saṃprāpya kaunteyo 'rjunam abravīt / kvāyudhāni samāsajya pravekṣyāmaḥ puraṃ vayam // 4.5.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sāyudhāś ca vayaṃ tāta pravekṣyāmaḥ puraṃ yadi / samudvegaṃ janasyāsya kariṣyāmo na saṃśayaḥ // 4.5.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dvādaśa varṣāṇi praveṣṭavyaṃ vanaṃ punaḥ / ekasminn api vijñāte pratijñātaṃ hi nas tathā // 4.5.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ kūṭe manuṣyendra gahanā mahatī śamī / bhīmaśākhā durārohā śmaśānasya samīpataḥ // 4.5.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi vidyate kaś cin manuṣya iha pārthiva / utpathe hi vane jātā mṛgavyālaniṣevite // 4.5.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāsajyāyudhāny asyāṃ gacchāmo nagaraṃ prati / evam atra yathājoṣaṃ vihariṣyāma bhārata // 4.5.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā sa rājānaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram / pracakrame nidhānāya śastrāṇāṃ bharatarṣabha // 4.5.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena devān manuṣyāṃś ca sarpāṃś caikaratho 'jayat / sphītāñjanapadāṃś cānyān ajayat kurunandanaḥ // 4.5.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad udāraṃ mahāghoṣaṃ sapatnagaṇasūdanam / apajyam akarot pārtho gāṇḍīvam abhayaṃkaram // 4.5.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena vīraḥ kurukṣetram abhyarakṣat paraṃtapaḥ / amuñcad dhanuṣas tasya jyām akṣayyāṃ yudhiṣṭhiraḥ // 4.5.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālān yena saṃgrāme bhīmaseno 'jayat prabhuḥ / pratyaṣedhad bahūn ekaḥ sapatnāṃś caiva digjaye // 4.5.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niśamya yasya visphāraṃ vyadravanta raṇe pare / parvatasyeva dīrṇasya visphoṭam aśaner iva // 4.5.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saindhavaṃ yena rājānaṃ parāmṛṣata cānagha / jyāpāśaṃ dhanuṣas tasya bhīmaseno 'vatārayat // 4.5.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajayat paścimām āśāṃ dhanuṣā yena pāṇḍavaḥ / tasya maurvīm apākarṣac chūraḥ saṃkrandano yudhi // 4.5.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇāṃ dakṣiṇācāro diśaṃ yenājayat prabhuḥ / apajyam akarod vīraḥ sahadevas tadāyudham // 4.5.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khaḍgāṃś ca pītān dīrghāṃś ca kalāpāṃś ca mahādhanān / vipāṭhān kṣuradhārāṃś ca dhanurbhir nidadhuḥ saha // 4.5.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tām upāruhya nakulo dhanūṃṣi nidadhat svayam / yāni tasyāvakāśāni dṛḍharūpāṇy amanyata // 4.5.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yatra cāpaśyata sa vai tiro varṣāṇi varṣati / tatra tāni dṛḍhaiḥ pāśaiḥ sugāḍhaṃ paryabandhata // 4.5.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śarīraṃ ca mṛtasyaikaṃ samabadhnanta pāṇḍavāḥ / vivarjayiṣyanti narā dūrād eva śamīm imām // 4.5.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ābaddhaṃ śavam atreti gandham āghrāya pūtikam // 4.5.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aśītiśatavarṣeyaṃ mātā na iti vādinaḥ / kuladharmo 'yam asmākaṃ pūrvair ācarito 'pi ca // 4.5.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāsajānā vṛkṣe 'sminn iti vai vyāharanti te // 4.5.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) ā gopālāvipālebhya ācakṣāṇāḥ paraṃtapāḥ / ājagmur nagarābhyāśaṃ pārthāḥ śatrunibarhaṇāḥ // 4.5.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayo jayanto vijayo jayatseno jayadbalaḥ / iti guhyāni nāmāni cakre teṣāṃ yudhiṣṭhiraḥ // 4.5.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato yathāpratijñābhiḥ prāviśan nagaraṃ mahat / ajñātacaryāṃ vatsyanto rāṣṭre varṣaṃ trayodaśam // 4.5.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato virāṭaṃ prathamaṃ yudhiṣṭhiro; rājā sabhāyām upaviṣṭam āvrajat / vaiḍūryarūpān pratimucya kāñcanān; akṣān sa kakṣe parigṛhya vāsasā // 4.6.1 indravaṃśā [12: ttjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) narādhipo rāṣṭrapatiṃ yaśasvinaṃ; mahāyaśāḥ kauravavaṃśavardhanaḥ / mahānubhāvo nararājasatkṛto; durāsadas tīkṣṇaviṣo yathoragaḥ // 4.6.2 vaṃśastha [12: jtjr] bālena rūpeṇa nararṣabho mahān; athārcirūpeṇa yathāmaras tathā / mahābhrajālair iva saṃvṛto ravir; yathānalo bhasmavṛtaś ca vīryavān // 4.6.3 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) tam āpatantaṃ prasamīkṣya pāṇḍavaṃ; virāṭarāḍ indum ivābhrasaṃvṛtam / mantridvijān sūtamukhān viśas tathā; ye cāpi ke cit pariṣatsamāsate // 4.6.4 upajāti jagatī: indravaṃśā [12: ttjr], vaṃśastha [12: jtjr] atha vā vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) papraccha ko 'yaṃ prathamaṃ sameyivān; anena yo 'yaṃ prasamīkṣate sabhām // 4.6.4.2 upajāti gāyatrī: ajñātam [6: tt], ajñātam [6: jt], ajñātam [6: jr] atha vā ajñātasamavṛtta [6: jr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) na tu dvijo 'yaṃ bhavitā narottamaḥ; patiḥ pṛthivyā iti me manogatam / na cāsya dāso na ratho na kuṇḍale; samīpato bhrājati cāyam indravat // 4.6.5 vaṃśastha [12: jtjr] śarīraliṅgair upasūcito hy ayaṃ; mūrdhābhiṣikto 'yam itīva mānasam / samīpam āyāti ca me gatavyatho; yathā gajas tāmarasīṃ madotkaṭaḥ // 4.6.6 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) vitarkayantaṃ tu nararṣabhas tadā; yudhiṣṭhiro 'bhyetya virāṭam abravīt / samrāḍ vijānātv iha jīvitārthinaṃ; vinaṣṭasarvasvam upāgataṃ dvijam // 4.6.7 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) ihāham icchāmi tavānaghāntike; vastuṃ yathā kāmacaras tathā vibho / tam abravīt svāgatam ity anantaraṃ; rājā prahṛṣṭaḥ pratisaṃgṛhāṇa ca // 4.6.8 ajñātārdhasamavṛtta [jtjr, ttjr] kāmena tātābhivadāmy ahaṃ tvāṃ; kasyāsi rājño viṣayād ihāgataḥ / gotraṃ ca nāmāpi ca śaṃsa tattvataḥ; kiṃ cāpi śilpaṃ tava vidyate kṛtam // 4.6.9 indravaṃśā [12: ttjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) yudhiṣṭhirasyāsam ahaṃ purā sakhā; vaiyāghrapadyaḥ punar asmi brāhmaṇaḥ / akṣān pravaptuṃ kuśalo 'smi devitā; kaṅketi nāmnāsmi virāṭa viśrutaḥ // 4.6.10 upajāti jagatī: ajñātam [12: ttyr], indravaṃśā [12: ttjr], vaṃśastha [12: jtjr] atha vā indravaṃśā [12: ttjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) dadāmi te hanta varaṃ yam icchasi; praśādhi matsyān vaśago hy ahaṃ tava / priyā hi dhūrtā mama devinaḥ sadā; bhavāṃś ca devopama rājyam arhati // 4.6.11 vaṃśastha [12: jtjr] āpto vivādaḥ paramo viśāṃ pate; na vidyate kiṃ cana matsya hīnataḥ / na me jitaḥ kaś cana dhārayed dhanaṃ; varo mamaiṣo 'stu tava prasādataḥ // 4.6.12 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) hanyām avadhyaṃ yadi te 'priyaṃ caret; pravrājayeyaṃ viṣayād dvijāṃs tathā / śṛṇvantu me jānapadāḥ samāgatāḥ; kaṅko yathāhaṃ viṣaye prabhus tathā // 4.6.13 indravaṃśā [12: ttjr] samānayāno bhavitāsi me sakhā; prabhūtavastro bahupānabhojanaḥ / paśyes tvam antaś ca bahiś ca sarvadā; kṛtaṃ ca te dvāram apāvṛtaṃ mayā // 4.6.14 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) ye tvānuvādeyur avṛttikarśitā; brūyāś ca teṣāṃ vacanena me sadā / dāsyāmi sarvaṃ tad ahaṃ na saṃśayo; na te bhayaṃ vidyati saṃnidhau mama // 4.6.15 indravaṃśā [12: ttjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) evaṃ sa labdhvā tu varaṃ samāgamaṃ; virāṭarājena nararṣabhas tadā / uvāsa vīraḥ paramārcitaḥ sukhī; na cāpi kaś cic caritaṃ bubodha tat // 4.6.16 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) athāparo bhīmabalaḥ śriyā jvalann; upāyayau siṃhavilāsavikramaḥ / khajaṃ ca darvīṃ ca kareṇa dhārayann; asiṃ ca kālāṅgam akośam avraṇam // 4.7.1 vaṃśastha [12: jtjr] sa sūdarūpaḥ parameṇa varcasā; ravir yathā lokam imaṃ prabhāsayan / sukṛṣṇavāsā girirājasāravān; sa matsyarājaṃ samupetya tasthivān // 4.7.2 vaṃśastha [12: jtjr] taṃ prekṣya rājā varayann upāgataṃ; tato 'bravīj jānapadān samāgatān / siṃhonnatāṃso 'yam atīva rūpavān; pradṛśyate ko nu nararṣabho yuvā // 4.7.3 ajñātārdhasamavṛtta [ttjr, jtjr] adṛṣṭapūrvaḥ puruṣo ravir yathā; vitarkayan nāsya labhāmi saṃpadam / tathāsya cittaṃ hy api saṃvitarkayan; nararṣabhasyādya na yāmi tattvataḥ // 4.7.4 vaṃśastha [12: jtjr] tato virāṭaṃ samupetya pāṇḍavaḥ; sudīnarūpo vacanaṃ mahāmanāḥ / uvāca sūdo 'smi narendra ballavo; bhajasva māṃ vyañjanakāram uttamam // 4.7.5 vaṃśastha [12: jtjr] na sūdatāṃ mānada śraddadhāmi te; sahasranetrapratimo hi dṛśyase / śriyā ca rūpeṇa ca vikrameṇa ca; prabhāsi tātānavaro nareṣv iha // 4.7.6 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) narendra sūdaḥ paricārako 'smi te; jānāmi sūpān prathamena kevalān / āsvāditā ye nṛpate purābhavan; yudhiṣṭhireṇāpi nṛpeṇa sarvaśaḥ // 4.7.7 upajāti jagatī: indravaṃśā [12: ttjr], vaṃśastha [12: jtjr] atha vā vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) balena tulyaś ca na vidyate mayā; niyuddhaśīlaś ca sadaiva pārthiva / gajaiś ca siṃhaiś ca sameyivān ahaṃ; sadā kariṣyāmi tavānagha priyam // 4.7.8 vaṃśastha [12: jtjr] dadāmi te hanta varaṃ mahānase; tathā ca kuryāḥ kuśalaṃ hi bhāṣase / na caiva manye tava karma tat samaṃ; samudranemiṃ pṛthivīṃ tvam arhasi // 4.7.9 vaṃśastha [12: jtjr] yathā hi kāmas tava tat tathā kṛtaṃ; mahānase tvaṃ bhava me puraskṛtaḥ / narāś ca ye tatra mamocitāḥ purā; bhavasva teṣām adhipo mayā kṛtaḥ // 4.7.10 vaṃśastha [12: jtjr] tathā sa bhīmo vihito mahānase; virāṭarājño dayito 'bhavad dṛḍham / uvāsa rājan na ca taṃ pṛthagjano; bubodha tatrānucaraś ca kaś cana // 4.7.11 vaṃśastha [12: jtjr] tataḥ keśān samutkṣipya vellitāgrān aninditān / jugūha dakṣiṇe pārśve mṛdūn asitalocanā // 4.8.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsaś ca paridhāyaikaṃ kṛṣṇaṃ sumalinaṃ mahat / kṛtvā veṣaṃ ca sairandhryāḥ kṛṣṇā vyacarad ārtavat // 4.8.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ narāḥ paridhāvantīṃ striyaś ca samupādravan / apṛcchaṃś caiva tāṃ dṛṣṭvā kā tvaṃ kiṃ ca cikīrṣasi // 4.8.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tān uvāca rājendra sairandhry aham upāgatā / karma cecchāmi vai kartuṃ tasya yo māṃ pupukṣati // 4.8.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā rūpeṇa veṣeṇa ślakṣṇayā ca tathā girā / nāśraddadhata tāṃ dāsīm annahetor upasthitām // 4.8.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭasya tu kaikeyī bhāryā paramasaṃmatā / avalokayantī dadṛśe prāsādād drupadātmajām // 4.8.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) sā samīkṣya tathārūpām anāthām ekavāsasam / samāhūyābravīd bhadre kā tvaṃ kiṃ ca cikīrṣasi // 4.8.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tām uvāca rājendra sairandhry aham upāgatā / karma cecchāmy ahaṃ kartuṃ tasya yo māṃ pupukṣati // 4.8.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naivaṃrūpā bhavanty evaṃ yathā vadasi bhāmini / preṣayanti ca vai dāsīr dāsāṃś caivaṃvidhān bahūn // 4.8.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gūḍhagulphā saṃhatorus trigambhīrā ṣaḍunnatā / raktā pañcasu rakteṣu haṃsagadgadabhāṣiṇī // 4.8.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sukeśī sustanī śyāmā pīnaśroṇipayodharā / tena tenaiva saṃpannā kāśmīrīva turaṃgamā // 4.8.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svarālapakṣmanayanā bimboṣṭhī tanumadhyamā / kambugrīvā gūḍhasirā pūrṇacandranibhānanā // 4.8.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) kā tvaṃ brūhi yathā bhadre nāsi dāsī kathaṃ cana / yakṣī vā yadi vā devī gandharvī yadi vāpsarāḥ // 4.8.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alambusā miśrakeśī puṇḍarīkātha mālinī / indrāṇī vāruṇī vā tvaṃ tvaṣṭur dhātuḥ prajāpateḥ // 4.8.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) devyo deveṣu vikhyātās tāsāṃ tvaṃ katamā śubhe // 4.8.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nāsmi devī na gandharvī nāsurī na ca rākṣasī / sairandhrī tu bhujiṣyāsmi satyam etad bravīmi te // 4.8.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) keśāñ jānāmy ahaṃ kartuṃ piṃṣe sādhu vilepanam / grathayiṣye vicitrāś ca srajaḥ paramaśobhanāḥ // 4.8.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārādhayaṃ satyabhāmāṃ kṛṣṇasya mahiṣīṃ priyām / kṛṣṇāṃ ca bhāryāṃ pāṇḍūnāṃ kurūṇām ekasundarīm // 4.8.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tatra tatra carāmy evaṃ labhamānā suśobhanam / vāsāṃsi yāvac ca labhe tāvat tāvad rame tathā // 4.8.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mālinīty eva me nāma svayaṃ devī cakāra sā / sāham abhyāgatā devi sudeṣṇe tvanniveśanam // 4.8.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūrdhni tvāṃ vāsayeyaṃ vai saṃśayo me na vidyate / no ced iha tu rājā tvāṃ gacchet sarveṇa cetasā // 4.8.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) striyo rājakule paśya yāś cemā mama veśmani / prasaktās tvāṃ nirīkṣante pumāṃsaṃ kaṃ na mohayeḥ // 4.8.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛkṣāṃś cāvasthitān paśya ya ime mama veśmani / te 'pi tvāṃ saṃnamantīva pumāṃsaṃ kaṃ na mohayeḥ // 4.8.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā virāṭaḥ suśroṇi dṛṣṭvā vapur amānuṣam / vihāya māṃ varārohe tvāṃ gacchet sarvacetasā // 4.8.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yaṃ hi tvam anavadyāṅgi naram āyatalocane / prasaktam abhivīkṣethāḥ sa kāmavaśago bhavet // 4.8.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś ca tvāṃ satataṃ paśyet puruṣaś cāruhāsini / evaṃ sarvānavadyāṅgi sa cānaṅgavaśo bhavet // 4.8.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā karkaṭakī garbham ādhatte mṛtyum ātmanaḥ / tathāvidham ahaṃ manye vāsaṃ tava śucismite // 4.8.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsmi labhyā virāṭena na cānyena kathaṃ cana / gandharvāḥ patayo mahyaṃ yuvānaḥ pañca bhāmini // 4.8.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrā gandharvarājasya mahāsattvasya kasya cit / rakṣanti te ca māṃ nityaṃ duḥkhācārā tathā nv aham // 4.8.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo me na dadyād ucchiṣṭaṃ na ca pādau pradhāvayet / prīyeyus tena vāsena gandharvāḥ patayo mama // 4.8.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yo hi māṃ puruṣo gṛdhyed yathānyāḥ prākṛtastriyaḥ / tām eva sa tato rātriṃ praviśed aparāṃ tanum // 4.8.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpy ahaṃ cālayituṃ śakyā kena cid aṅgane / duḥkhaśīlā hi gandharvās te ca me balavattarāḥ // 4.8.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ tvāṃ vāsayiṣyāmi yathā tvaṃ nandinīcchasi / na ca pādau na cocchiṣṭaṃ sprakṣyasi tvaṃ kathaṃ cana // 4.8.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kṛṣṇā virāṭasya bhāryayā parisāntvitā / na caināṃ veda tatrānyas tattvena janamejaya // 4.8.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevo 'pi gopānāṃ kṛtvā veṣam anuttamam / bhāṣāṃ caiṣāṃ samāsthāya virāṭam upayād atha // 4.9.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āyāntam abhiprekṣya bhrājamānaṃ nararṣabham / samupasthāya vai rājā papraccha kurunandanam // 4.9.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya vā tvaṃ kuto vā tvaṃ kiṃ vā tāta cikīrṣasi / na hi me dṛṣṭapūrvas tvaṃ tattvaṃ brūhi nararṣabha // 4.9.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa prāpya rājānam amitratāpanas; tato 'bravīn meghamahaughaniḥsvanaḥ / vaiśyo 'smi nāmnāham ariṣṭanemir; gosaṃkhya āsaṃ kurupuṃgavānām // 4.9.4 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vastuṃ tvayīcchāmi viśāṃ variṣṭha; tān rājasiṃhān na hi vedmi pārthān / na śakyate jīvitum anyakarmaṇā; na ca tvad anyo mama rocate nṛpaḥ // 4.9.5 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tvaṃ brāhmaṇo yadi vā kṣatriyo 'si; samudranemīśvararūpavān asi / ācakṣva me tattvam amitrakarśana; na vaiśyakarma tvayi vidyate samam // 4.9.6 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kasyāsi rājño viṣayād ihāgataḥ; kiṃ cāpi śilpaṃ tava vidyate kṛtam / kathaṃ tvam asmāsu nivatsyase sadā; vadasva kiṃ cāpi taveha vetanam // 4.9.7 upajāti jagatī: indravaṃśā [12: ttjr], vaṃśastha [12: jtjr] atha vā indravaṃśā [12: ttjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ / tasyāṣṭaśatasāhasrā gavāṃ vargāḥ śataṃ śatāḥ // 4.9.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apare daśasāhasrā dvis tāvantas tathāpare / teṣāṃ gosaṃkhya āsaṃ vai tantipāleti māṃ viduḥ // 4.9.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyac ca yac ca saṃkhyāgataṃ kva cit / na me 'sty aviditaṃ kiṃ cit samantād daśayojanam // 4.9.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇāḥ suviditā hy āsan mama tasya mahātmanaḥ / āsīc ca sa mayā tuṣṭaḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ // 4.9.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipraṃ hi gāvo bahulā bhavanti; na tāsu rogo bhavatīha kaś cit / tais tair upāyair viditaṃ mayaitad; etāni śilpāni mayi sthitāni // 4.9.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vṛṣabhāṃś cāpi jānāmi rājan pūjitalakṣaṇān / yeṣāṃ mūtram upāghrāya api vandhyā prasūyate // 4.9.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ sahasrāṇi samāhitāni; varṇasya varṇasya viniścitā guṇaiḥ / paśūn sapālān bhavate dadāmy ahaṃ; tvadāśrayā me paśavo bhavantv iha // 4.9.14 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tathā sa rājño 'vidito viśāṃ pate; uvāsa tatraiva sukhaṃ nareśvaraḥ / na cainam anye 'pi viduḥ kathaṃ cana; prādāc ca tasmai bharaṇaṃ yathepsitam // 4.9.15 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) athāparo 'dṛśyata rūpasaṃpadā; strīṇām alaṃkāradharo bṛhat pumān / prākāravapre pratimucya kuṇḍale; dīrghe ca kambū parihāṭake śubhe // 4.10.1 indravaṃśā [12: ttjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) bahūṃś ca dīrghāṃś ca vikīrya mūrdhajān; mahābhujo vāraṇamattavikramaḥ / gatena bhūmim abhikampayaṃs tadā; virāṭam āsādya sabhāsamīpataḥ // 4.10.2 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) taṃ prekṣya rājopagataṃ sabhātale; satrapraticchannam aripramāthinam / virājamānaṃ parameṇa varcasā; sutaṃ mahendrasya gajendravikramam // 4.10.3 upajāti jagatī: indravaṃśā [12: ttjr], vaṃśastha [12: jtjr] atha vā indravaṃśā [12: ttjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sarvān apṛcchac ca samīpacāriṇaḥ; kuto 'yam āyāti na me purā śrutaḥ / na cainam ūcur viditaṃ tadā narāḥ; savismitaṃ vākyam idaṃ nṛpo 'bravīt // 4.10.4 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) sarvopapannaḥ puruṣo manoramaḥ; śyāmo yuvā vāraṇayūthapopamaḥ / vimucya kambū parihāṭake śubhe; vimucya veṇīm apinahya kuṇḍale // 4.10.5 upajāti jagatī: indravaṃśā [12: ttjr], vaṃśastha [12: jtjr] atha vā indravaṃśā [12: ttjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) śikhī sukeśaḥ paridhāya cānyathā; bhavasva dhanvī kavacī śarī tathā / āruhya yānaṃ paridhāvatāṃ bhavān; sutaiḥ samo me bhava vā mayā samaḥ // 4.10.6 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) vṛddho hy ahaṃ vai parihārakāmaḥ; sarvān matsyāṃs tarasā pālayasva / naivaṃvidhāḥ klībarūpā bhavanti; kathaṃ caneti pratibhāti me manaḥ // 4.10.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgl], vaṃśastha [12: jtjr], indravajrā [11: ttjgg] gāyāmi nṛtyāmy atha vādayāmi; bhadro 'smi nṛtte kuśalo 'smi gīte / tvam uttarāyāḥ paridatsva māṃ svayaṃ; bhavāmi devyā naradeva nartakaḥ // 4.10.8 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) idaṃ tu rūpaṃ mama yena kiṃ nu tat; prakīrtayitvā bhṛśaśokavardhanam / bṛhannaḍāṃ vai naradeva viddhi māṃ; sutaṃ sutāṃ vā pitṛmātṛvarjitām // 4.10.9 vaṃśastha [12: jtjr] dadāmi te hanta varaṃ bṛhannaḍe; sutāṃ ca me nartaya yāś ca tādṛśīḥ / idaṃ tu te karma samaṃ na me mataṃ; samudranemiṃ pṛthivīṃ tvam arhasi // 4.10.10 vaṃśastha [12: jtjr] bṛhannaḍāṃ tām abhivīkṣya matsyarāṭ; kalāsu nṛtte ca tathaiva vādite / apuṃstvam apy asya niśamya ca sthiraṃ; tataḥ kumārīpuram utsasarja tam // 4.10.11 vaṃśastha [12: jtjr] sa śikṣayām āsa ca gītavāditaṃ; sutāṃ virāṭasya dhanaṃjayaḥ prabhuḥ / sakhīś ca tasyāḥ paricārikās tathā; priyaś ca tāsāṃ sa babhūva pāṇḍavaḥ // 4.10.12 vaṃśastha [12: jtjr] tathā sa satreṇa dhanaṃjayo 'vasat; priyāṇi kurvan saha tābhir ātmavān / tathāgataṃ tatra na jajñire janā; bahiścarā vāpy athavāntarecarāḥ // 4.10.13 vaṃśastha [12: jtjr] athāparo 'dṛśyata pāṇḍavaḥ prabhur; virāṭarājñas turagān samīkṣataḥ / tam āpatantaṃ dadṛśe pṛthagjano; vimuktam abhrād iva sūryamaṇḍalam // 4.11.1 vaṃśastha [12: jtjr] sa vai hayān aikṣata tāṃs tatas tataḥ; samīkṣamāṇaṃ ca dadarśa matsyarāṭ / tato 'bravīt tān anugān amitrahā; kuto 'yam āyāti naro 'maraprabhaḥ // 4.11.2 vaṃśastha [12: jtjr] ayaṃ hayān vīkṣati māmakān dṛḍhaṃ; dhruvaṃ hayajño bhavitā vicakṣaṇaḥ / praveśyatām eṣa samīpam āśu me; vibhāti vīro hi yathāmaras tathā // 4.11.3 vaṃśastha [12: jtjr] abhyetya rājānam amitrahābravīj; jayo 'stu te pārthiva bhadram astu ca / hayeṣu yukto nṛpa saṃmataḥ sadā; tavāśvasūto nipuṇo bhavāmy aham // 4.11.4 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) dadāmi yānāni dhanaṃ niveśanaṃ; mamāśvasūto bhavituṃ tvam arhasi / kuto 'si kasyāsi kathaṃ tvam āgataḥ; prabrūhi śilpaṃ tava vidyate ca yat // 4.11.5 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ / tenāham aśveṣu purā prakṛtaḥ śatrukarśana // 4.11.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aśvānāṃ prakṛtiṃ vedmi vinayaṃ cāpi sarvaśaḥ / duṣṭānāṃ pratipattiṃ ca kṛtsnaṃ caiva cikitsitam // 4.11.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kātaraṃ syān mama jātu vāhanaṃ; na me 'sti duṣṭā vaḍavā kuto hayāḥ / janas tu mām āha sa cāpi pāṇḍavo; yudhiṣṭhiro granthikam eva nāmataḥ // 4.11.8 vaṃśastha [12: jtjr] yad asti kiṃ cin mama vājivāhanaṃ; tad astu sarvaṃ tvadadhīnam adya vai / ye cāpi ke cin mama vājiyojakās; tvadāśrayāḥ sārathayaś ca santu me // 4.11.9 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) idaṃ taveṣṭaṃ yadi vai suropama; bravīhi yat te prasamīkṣitaṃ vasu / na te 'nurūpaṃ hayakarma vidyate; prabhāsi rājeva hi saṃmato mama // 4.11.10 vaṃśastha [12: jtjr] yudhiṣṭhirasyeva hi darśanena me; samaṃ tavedaṃ priyadarśa darśanam / kathaṃ tu bhṛtyaiḥ sa vinākṛto vane; vasaty anindyo ramate ca pāṇḍavaḥ // 4.11.11 vaṃśastha [12: jtjr] tathā sa gandharvavaropamo yuvā; virāṭarājñā muditena pūjitaḥ / na cainam anye 'pi viduḥ kathaṃ cana; priyābhirāmaṃ vicarantam antarā // 4.11.12 vaṃśastha [12: jtjr] evaṃ hi matsye nyavasanta pāṇḍavā; yathāpratijñābhir amoghadarśanāḥ / ajñātacaryāṃ vyacaran samāhitāḥ; samudranemīpatayo 'tiduḥkhitāḥ // 4.11.13 ajñātārdhasamavṛtta [ttjr, jtjr] evaṃ matsyasya nagare vasantas tatra pāṇḍavāḥ / ata ūrdhvaṃ mahāvīryāḥ kim akurvanta vai dvija // 4.12.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ te nyavasaṃs tatra pracchannāḥ kurunandanāḥ / ārādhayanto rājānaṃ yad akurvanta tac chṛṇu // 4.12.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yudhiṣṭhiraḥ sabhāstāraḥ sabhyānām abhavat priyaḥ / tathaiva ca virāṭasya saputrasya viśāṃ pate // 4.12.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hy akṣahṛdayajñas tān krīḍayām āsa pāṇḍavaḥ / akṣavatyāṃ yathākāmaṃ sūtrabaddhān iva dvijān // 4.12.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajñātaṃ ca virāṭasya vijitya vasu dharmarāṭ / bhrātṛbhyaḥ puruṣavyāghro yathārhaṃ sma prayacchati // 4.12.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmaseno 'pi māṃsāni bhakṣyāṇi vividhāni ca / atisṛṣṭāni matsyena vikrīṇāti yudhiṣṭhire // 4.12.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsāṃsi parijīrṇāni labdhāny antaḥpure 'rjunaḥ / vikrīṇānaś ca sarvebhyaḥ pāṇḍavebhyaḥ prayacchati // 4.12.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevo 'pi gopānāṃ veṣam āsthāya pāṇḍavaḥ / dadhi kṣīraṃ ghṛtaṃ caiva pāṇḍavebhyaḥ prayacchati // 4.12.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulo 'pi dhanaṃ labdhvā kṛte karmaṇi vājinām / tuṣṭe tasmin narapatau pāṇḍavebhyaḥ prayacchati // 4.12.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kṛṣṇāpi sarvān bhrātṝṃs tān nirīkṣantī tapasvinī / yathā punar avijñātā tathā carati bhāminī // 4.12.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃpādayantas te tathānyonyaṃ mahārathāḥ / prekṣamāṇās tadā kṛṣṇām ūṣuś channā narādhipa // 4.12.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha māse caturthe tu brahmaṇaḥ sumahotsavaḥ / āsīt samṛddho matsyeṣu puruṣāṇāṃ susaṃmataḥ // 4.12.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra mallāḥ samāpetur digbhyo rājan sahasraśaḥ / mahākāyā mahāvīryāḥ kālakhañjā ivāsurāḥ // 4.12.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīryonnaddhā balodagrā rājñā samabhipūjitāḥ / siṃhaskandhakaṭigrīvāḥ svavadātā manasvinaḥ // 4.12.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asakṛllabdhalakṣās te raṅge pārthivasaṃnidhau // 4.12.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) teṣām eko mahān āsīt sarvamallān samāhvayat / āvalgamānaṃ taṃ raṅge nopatiṣṭhati kaś cana // 4.12.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yadā sarve vimanasas te mallā hatacetasaḥ / atha sūdena taṃ mallaṃ yodhayām āsa matsyarāṭ // 4.12.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) codyamānas tato bhīmo duḥkhenaivākaron matim / na hi śaknoti vivṛte pratyākhyātuṃ narādhipam // 4.12.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ sa puruṣavyāghraḥ śārdūlaśithilaṃ caran / praviveśa mahāraṅgaṃ virāṭam abhiharṣayan // 4.12.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) babandha kakṣyāṃ kaunteyas tatas taṃ harṣayañ janam / tatas taṃ vṛtrasaṃkāśaṃ bhīmo mallaṃ samāhvayat // 4.12.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāv ubhau sumahotsāhāv ubhau tīvraparākramau / mattāv iva mahākāyau vāraṇau ṣaṣṭihāyanau // 4.12.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakarṣa dorbhyām utpāṭya bhīmo mallam amitrahā / vinadantam abhikrośañ śārdūla iva vāraṇam // 4.12.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam udyamya mahābāhur bhrāmayām āsa vīryavān / tato mallāś ca matsyāś ca vismayaṃ cakrire param // 4.12.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrāmayitvā śataguṇaṃ gatasattvam acetanam / pratyapiṃṣan mahābāhur mallaṃ bhuvi vṛkodaraḥ // 4.12.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmin vinihate malle jīmūte lokaviśrute / virāṭaḥ paramaṃ harṣam agacchad bāndhavaiḥ saha // 4.12.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃharṣāt pradadau vittaṃ bahu rājā mahāmanāḥ / ballavāya mahāraṅge yathā vaiśravaṇas tathā // 4.12.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sa subahūn mallān puruṣāṃś ca mahābalān / vinighnan matsyarājasya prītim āvahad uttamām // 4.12.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadāsya tulyaḥ puruṣo na kaś cit tatra vidyate / tato vyāghraiś ca siṃhaiś ca dviradaiś cāpy ayodhayat // 4.12.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) punar antaḥpuragataḥ strīṇāṃ madhye vṛkodaraḥ / yodhyate sma virāṭena siṃhair mattair mahābalaiḥ // 4.12.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bībhatsur api gītena sunṛttena ca pāṇḍavaḥ / virāṭaṃ toṣayām āsa sarvāś cāntaḥpurastriyaḥ // 4.12.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvair vinītair javanais tatra tatra samāgataiḥ / toṣayām āsa nakulo rājānaṃ rājasattama // 4.12.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) tasmai pradeyaṃ prāyacchat prīto rājā dhanaṃ bahu / vinītān vṛṣabhān dṛṣṭvā sahadevasya cābhibho // 4.12.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ te nyavasaṃs tatra pracchannāḥ puruṣarṣabhāḥ / karmāṇi tasya kurvāṇā virāṭanṛpates tadā // 4.12.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasamāneṣu pārtheṣu matsyasya nagare tadā / mahāratheṣu channeṣu māsā daśa samatyayuḥ // 4.13.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yājñasenī sudeṣṇāṃ tu śuśrūṣantī viśāṃ pate / avasat paricārārhā suduḥkhaṃ janamejaya // 4.13.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā carantīṃ pāñcālīṃ sudeṣṇāyā niveśane / senāpatir virāṭasya dadarśa jalajānanām // 4.13.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tāṃ dṛṣṭvā devagarbhābhāṃ carantīṃ devatām iva / kīcakaḥ kāmayām āsa kāmabāṇaprapīḍitaḥ // 4.13.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu kāmāgnisaṃtaptaḥ sudeṣṇām abhigamya vai / prahasann iva senānīr idaṃ vacanam abravīt // 4.13.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) neyaṃ purā jātu mayeha dṛṣṭā; rājño virāṭasya niveśane śubhā / rūpeṇa conmādayatīva māṃ bhṛśaṃ; gandhena jātā madireva bhāminī // 4.13.6 indravaṃśā [12: ttjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) kā devarūpā hṛdayaṃgamā śubhe; ācakṣva me kā ca kutaś ca śobhanā / cittaṃ hi nirmathya karoti māṃ vaśe; na cānyad atrauṣadham adya me matam // 4.13.7 indravaṃśā [12: ttjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) aho taveyaṃ paricārikā śubhā; pratyagrarūpā pratibhāti mām iyam / ayuktarūpaṃ hi karoti karma te; praśāstu māṃ yac ca mamāsti kiṃ cana // 4.13.8 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) prabhūtanāgāśvarathaṃ mahādhanaṃ; samṛddhiyuktaṃ bahupānabhojanam / manoharaṃ kāñcanacitrabhūṣaṇaṃ; gṛhaṃ mahac chobhayatām iyaṃ mama // 4.13.9 vaṃśastha [12: jtjr] tataḥ sudeṣṇām anumantrya kīcakas; tataḥ samabhyetya narādhipātmajām / uvāca kṛṣṇām abhisāntvayaṃs tadā; mṛgendrakanyām iva jambuko vane // 4.13.10 vaṃśastha [12: jtjr] idaṃ ca rūpaṃ prathamaṃ ca te vayo; nirarthakaṃ kevalam adya bhāmini / adhāryamāṇā srag ivottamā yathā; na śobhase sundari śobhanā satī // 4.13.11 vaṃśastha [12: jtjr] tyajāmi dārān mama ye purātanā; bhavantu dāsyas tava cāruhāsini / ahaṃ ca te sundari dāsavat sthitaḥ; sadā bhaviṣye vaśago varānane // 4.13.12 vaṃśastha [12: jtjr] aprārthanīyām iha māṃ sūtaputrābhimanyase / vihīnavarṇāṃ sairandhrīṃ bībhatsāṃ keśakārikām // 4.13.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) paradārāsmi bhadraṃ te na yuktaṃ tvayi sāṃpratam / dayitāḥ prāṇināṃ dārā dharmaṃ samanucintaya // 4.13.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paradāre na te buddhir jātu kāryā kathaṃ cana / vivarjanaṃ hy akāryāṇām etat satpuruṣavratam // 4.13.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mithyābhigṛdhno hi naraḥ pāpātmā moham āsthitaḥ / ayaśaḥ prāpnuyād ghoraṃ sumahat prāpnuyād bhayam // 4.13.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mā sūtaputra hṛṣyasva mādya tyakṣyasi jīvitam / durlabhām abhimanvāno māṃ vīrair abhirakṣitām // 4.13.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpy ahaṃ tvayā śakyā gandharvāḥ patayo mama / te tvāṃ nihanyuḥ kupitāḥ sādhv alaṃ mā vyanīnaśaḥ // 4.13.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aśakyarūpaiḥ puruṣair adhvānaṃ gantum icchasi / yathā niścetano bālaḥ kūlasthaḥ kūlam uttaram // 4.13.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tartum icchati mandātmā tathā tvaṃ kartum icchasi // 4.13.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) antarmahīṃ vā yadi vordhvam utpateḥ; samudrapāraṃ yadi vā pradhāvasi / tathāpi teṣāṃ na vimokṣam arhasi; pramāthino devasutā hi me varāḥ // 4.13.20 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) tvaṃ kālarātrīm iva kaś cid āturaḥ; kiṃ māṃ dṛḍhaṃ prārthayase 'dya kīcaka / kiṃ mātur aṅke śayito yathā śiśuś; candraṃ jighṛkṣur iva manyase hi mām // 4.13.21 indravaṃśā [12: ttjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) pratyākhyāto rājaputryā sudeṣṇāṃ kīcako 'bravīt / amaryādena kāmena ghoreṇābhipariplutaḥ // 4.14.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yathā kaikeyi sairandhryā sameyāṃ tad vidhīyatām / tāṃ sudeṣṇe parīpsasva māhaṃ prāṇān prahāsiṣam // 4.14.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tāṃ bahuśaḥ śrutvā vācaṃ vilapatas tadā / virāṭamahiṣī devī kṛpāṃ cakre manasvinī // 4.14.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svam artham abhisaṃdhāya tasyārtham anucintya ca / udvegaṃ caiva kṛṣṇāyāḥ sudeṣṇā sūtam abravīt // 4.14.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parviṇīṃ tvaṃ samuddiṣya surām annaṃ ca kāraya / tatraināṃ preṣayiṣyāmi surāhārīṃ tavāntikam // 4.14.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra saṃpreṣitām enāṃ vijane niravagrahām / sāntvayethā yathākāmaṃ sāntvyamānā ramed yadi // 4.14.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīcakas tu gṛhaṃ gatvā bhaginyā vacanāt tadā / surām āhārayām āsa rājārhāṃ suparisrutām // 4.14.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ājaurabhraṃ ca subhṛśaṃ bahūṃś coccāvacān mṛgān / kārayām āsa kuśalair annapānaṃ suśobhanam // 4.14.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tasmin kṛte tadā devī kīcakenopamantritā / sudeṣṇā preṣayām āsa sairandhrīṃ kīcakālayam // 4.14.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭha gaccha sairandhri kīcakasya niveśanam / pānam ānaya kalyāṇi pipāsā māṃ prabādhate // 4.14.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na gaccheyam ahaṃ tasya rājaputri niveśanam / tvam eva rājñi jānāsi yathā sa nirapatrapaḥ // 4.14.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāham anavadyāṅgi tava veśmani bhāmini / kāmavṛttā bhaviṣyāmi patīnāṃ vyabhicāriṇī // 4.14.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ caiva devi jānāsi yathā sa samayaḥ kṛtaḥ / praviśantyā mayā pūrvaṃ tava veśmani bhāmini // 4.14.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīcakaś ca sukeśānte mūḍho madanadarpitaḥ / so 'vamaṃsyati māṃ dṛṣṭvā na yāsye tatra śobhane // 4.14.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) santi bahvyas tava preṣyā rājaputri vaśānugāḥ / anyāṃ preṣaya bhadraṃ te sa hi mām avamaṃsyate // 4.14.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) [04.14.16anaiva tvāṃ jātu hiṃsyāt sa itaḥ saṃpreṣitāṃ mayā / ajñātasamavṛtta [2: lg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ity asyāḥ pradadau kāṃsyaṃ sapidhānaṃ hiraṇmayam / sā śaṅkamānā rudatī daivaṃ śaraṇam īyuṣī // 4.14.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) prātiṣṭhata surāhārī kīcakasya niveśanam // 4.14.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yathāham anyaṃ pāṇḍubhyo nābhijānāmi kaṃ cana / tena satyena māṃ prāptāṃ kīcako mā vaśe kṛthāḥ // 4.14.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) upātiṣṭhata sā sūryaṃ muhūrtam abalā tataḥ / sa tasyās tanumadhyāyāḥ sarvaṃ sūryo 'vabuddhavān // 4.14.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarhitaṃ tatas tasyā rakṣo rakṣārtham ādiśat / tac caināṃ nājahāt tatra sarvāvasthāsv aninditām // 4.14.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ mṛgīm iva vitrastāṃ dṛṣṭvā kṛṣṇāṃ samīpagām / udatiṣṭhan mudā sūto nāvaṃ labdhveva pāragaḥ // 4.14.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svāgataṃ te sukeśānte suvyuṣṭā rajanī mama / svāminī tvam anuprāptā prakuruṣva mama priyam // 4.15.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇamālāḥ kambūś ca kuṇḍale parihāṭake / āharantu ca vastrāṇi kauśikāny ajināni ca // 4.15.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asti me śayanaṃ śubhraṃ tvadartham upakalpitam / ehi tatra mayā sārdhaṃ pibasva madhumādhavīm // 4.15.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apraiṣīd rājaputrī māṃ surāhārīṃ tavāntikam / pānam ānaya me kṣipraṃ pipāsā meti cābravīt // 4.15.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) [04.15.5aanyā bhadre nayiṣyanti rājaputryāḥ parisrutam / ajñātasamavṛtta [3: j] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ity enāṃ dakṣiṇe pāṇau sūtaputraḥ parāmṛśat / sā gṛhītā vidhunvānā bhūmāv ākṣipya kīcakam // 4.15.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhāṃ śaraṇam ādhāvad yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 4.15.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tāṃ kīcakaḥ pradhāvantīṃ keśapakṣe parāmṛśat / athaināṃ paśyato rājñaḥ pātayitvā padāvadhīt // 4.15.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yo 'sau tadārkeṇa rākṣasaḥ saṃniyojitaḥ / sa kīcakam apovāha vātavegena bhārata // 4.15.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa papāta tato bhūmau rakṣobalasamāhataḥ / vighūrṇamāno niśceṣṭaś chinnamūla iva drumaḥ // 4.15.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tāṃ cāsīnau dadṛśatur bhīmasenayudhiṣṭhirau / amṛṣyamāṇau kṛṣṇāyāḥ kīcakena padā vadham // 4.15.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tasya bhīmo vadhaprepsuḥ kīcakasya durātmanaḥ / dantair dantāṃs tadā roṣān niṣpipeṣa mahāmanāḥ // 4.15.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāṅguṣṭhenāvamṛdnād aṅguṣṭhaṃ tasya dharmarāṭ / prabodhanabhayād rājan bhīmasya pratyaṣedhayat // 4.15.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sā sabhādvāram āsādya rudatī matsyam abravīt / avekṣamāṇā suśroṇī patīṃs tān dīnacetasaḥ // 4.15.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ākāram abhirakṣantī pratijñāṃ dharmasaṃhitām / dahyamāneva raudreṇa cakṣuṣā drupadātmajā // 4.15.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ vairī na svapiti padā bhūmim upaspṛśan / teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt // 4.15.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) ye dadyur na ca yāceyur brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ / teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt // 4.15.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ dundubhinirghoṣo jyāghoṣaḥ śrūyate 'niśam / teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt // 4.15.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye te tejasvino dāntā balavanto 'bhimāninaḥ / teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt // 4.15.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvalokam imaṃ hanyur dharmapāśasitās tu ye / teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt // 4.15.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaraṇaṃ ye prapannānāṃ bhavanti śaraṇārthinām / caranti loke pracchannāḥ kva nu te 'dya mahārathāḥ // 4.15.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kathaṃ te sūtaputreṇa vadhyamānāṃ priyāṃ satīm / marṣayanti yathā klībā balavanto 'mitaujasaḥ // 4.15.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva nu teṣām amarṣaś ca vīryaṃ tejaś ca vartate / na parīpsanti ye bhāryāṃ vadhyamānāṃ durātmanā // 4.15.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayātra śakyaṃ kiṃ kartuṃ virāṭe dharmadūṣaṇam / yaḥ paśyan māṃ marṣayati vadhyamānām anāgasam // 4.15.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) na rājan rājavat kiṃ cit samācarasi kīcake / dasyūnām iva dharmas te na hi saṃsadi śobhate // 4.15.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kīcakaḥ svadharmastho na ca matsyaḥ kathaṃ cana / sabhāsado 'py adharmajñā ya imaṃ paryupāsate // 4.15.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nopālabhe tvāṃ nṛpate virāṭa janasaṃsadi / nāham etena yuktā vai hantuṃ matsya tavāntike // 4.15.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sabhāsadas tu paśyantu kīcakasya vyatikramam // 4.15.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) parokṣaṃ nābhijānāmi vigrahaṃ yuvayor aham / arthatattvam avijñāya kiṃ nu syāt kuśalaṃ mama // 4.15.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu sabhyā vijñāya kṛṣṇāṃ bhūyo 'bhyapūjayan / sādhu sādhv iti cāpy āhuḥ kīcakaṃ ca vyagarhayan // 4.15.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yasyeyaṃ cārusarvāṅgī bhāryā syād āyatekṣaṇā / paro lābhaś ca tasya syān na sa śocet kadā cana // 4.15.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃpūjayaṃs tatra kṛṣṇāṃ prekṣya sabhāsadaḥ / yudhiṣṭhirasya kopāt tu lalāṭe sveda āsajat // 4.15.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīd rājaputrīṃ kauravyo mahiṣīṃ priyām / gaccha sairandhri mātra sthāḥ sudeṣṇāyā niveśanam // 4.15.31 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhartāram anurudhyantyaḥ kliśyante vīrapatnayaḥ / śuśrūṣayā kliśyamānāḥ patilokaṃ jayanty uta // 4.15.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) manye na kālaṃ krodhasya paśyanti patayas tava / tena tvāṃ nābhidhāvanti gandharvāḥ sūryavarcasaḥ // 4.15.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) akālajñāsi sairandhri śailūṣīva vidhāvasi / vighnaṃ karoṣi matsyānāṃ dīvyatāṃ rājasaṃsadi // 4.15.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha sairandhri gandharvāḥ kariṣyanti tava priyam // 4.15.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atīva teṣāṃ ghṛṇinām arthe 'haṃ dharmacāriṇī / tasya tasyeha te vadhyā yeṣāṃ jyeṣṭho 'kṣadevitā // 4.15.35 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ity uktvā prādravat kṛṣṇā sudeṣṇāyā niveśanam / keśān muktvā tu suśroṇī saṃrambhāl lohitekṣaṇā // 4.15.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśubhe vadanaṃ tasyā rudantyā virataṃ tadā / meghalekhāvinirmuktaṃ divīva śaśimaṇḍalam // 4.15.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kas tvāvadhīd varārohe kasmād rodiṣi śobhane / kasyādya na sukhaṃ bhadre kena te vipriyaṃ kṛtam // 4.15.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīcako māvadhīt tatra surāhārīṃ gatāṃ tava / sabhāyāṃ paśyato rājño yathaiva vijane tathā // 4.15.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghātayāmi sukeśānte kīcakaṃ yadi manyase / yo 'sau tvāṃ kāmasaṃmatto durlabhām abhimanyate // 4.15.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anye vai taṃ vadhiṣyanti yeṣām āgaḥ karoti saḥ / manye cādyaiva suvyaktaṃ paralokaṃ gamiṣyati // 4.15.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā hatā sūtaputreṇa rājaputrī samajvalat / vadhaṃ kṛṣṇā parīpsantī senāvāhasya bhāminī // 4.16.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jagāmāvāsam evātha tadā sā drupadātmajā // 4.16.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtvā śaucaṃ yathānyāyaṃ kṛṣṇā vai tanumadhyamā / gātrāṇi vāsasī caiva prakṣālya salilena sā // 4.16.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cintayām āsa rudatī tasya duḥkhasya nirṇayam / kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ kāryaṃ bhaven mama // 4.16.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ity evaṃ cintayitvā sā bhīmaṃ vai manasāgamat / nānyaḥ kartā ṛte bhīmān mamādya manasaḥ priyam // 4.16.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata utthāya rātrau sā vihāya śayanaṃ svakam / prādravan nātham icchantī kṛṣṇā nāthavatī satī // 4.16.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkhena mahatā yuktā mānasena manasvinī // 4.16.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā vai mahānase prāpya bhīmasenaṃ śucismitā / sarvaśveteva māheyī vane jātā trihāyanī // 4.16.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upātiṣṭhata pāñcālī vāśiteva mahāgajam // 4.16.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā lateva mahāśālaṃ phullaṃ gomatitīrajam / bāhubhyāṃ parirabhyainaṃ prābodhayad aninditā // 4.16.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhaṃ suptaṃ vane durge mṛgarājavadhūr iva // 4.16.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vīṇeva madhurābhāṣā gāndhāraṃ sādhu mūrcchitā / abhyabhāṣata pāñcālī bhīmasenam aninditā // 4.16.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭhottiṣṭha kiṃ śeṣe bhīmasena yathā mṛtaḥ / nāmṛtasya hi pāpīyān bhāryām ālabhya jīvati // 4.16.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiñ jīvati pāpiṣṭhe senāvāhe mama dviṣi / tat karma kṛtavaty adya kathaṃ nidrāṃ niṣevase // 4.16.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saṃprahāya śayanaṃ rājaputryā prabodhitaḥ / upātiṣṭhata meghābhaḥ paryaṅke sopasaṃgrahe // 4.16.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) athābravīd rājaputrīṃ kauravyo mahiṣīṃ priyām / kenāsy arthena saṃprāptā tvariteva mamāntikam // 4.16.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na te prakṛtimān varṇaḥ kṛśā pāṇḍuś ca lakṣyase / ācakṣva pariśeṣeṇa sarvaṃ vidyām ahaṃ yathā // 4.16.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ dveṣyaṃ vā yadi vā priyam / yathāvat sarvam ācakṣva śrutvā jñāsyāmi yat param // 4.16.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham eva hi te kṛṣṇe viśvāsyaḥ sarvakarmasu / aham āpatsu cāpi tvāṃ mokṣayāmi punaḥ punaḥ // 4.16.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śīghram uktvā yathākāmaṃ yat te kāryaṃ vivakṣitam / gaccha vai śayanāyaiva purā nānyo 'vabudhyate // 4.16.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśocyaṃ nu kutas tasyā yasyā bhartā yudhiṣṭhiraḥ / jānan sarvāṇi duḥkhāni kiṃ māṃ tvaṃ paripṛcchasi // 4.17.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan māṃ dāsīpravādena prātikāmī tadānayat / sabhāyāṃ pārṣado madhye tan māṃ dahati bhārata // 4.17.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthivasya sutā nāma kā nu jīveta mādṛśī / anubhūya bhṛśaṃ duḥkham anyatra draupadīṃ prabho // 4.17.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanavāsagatāyāś ca saindhavena durātmanā / parāmarśaṃ dvitīyaṃ ca soḍhum utsahate nu kā // 4.17.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matsyarājñaḥ samakṣaṃ ca tasya dhūrtasya paśyataḥ / kīcakena padā spṛṣṭā kā nu jīveta mādṛśī // 4.17.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhaiḥ kleśaiḥ kliśyamānāṃ ca bhārata / na māṃ jānāsi kaunteya kiṃ phalaṃ jīvitena me // 4.17.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'yaṃ rājño virāṭasya kīcako nāma bhārata / senānīḥ puruṣavyāghra syālaḥ paramadurmatiḥ // 4.17.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māṃ sairandhriveṣeṇa vasantīṃ rājaveśmani / nityam evāha duṣṭātmā bhāryā mama bhaveti vai // 4.17.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenopamantryamāṇāyā vadhārheṇa sapatnahan / kāleneva phalaṃ pakvaṃ hṛdayaṃ me vidīryate // 4.17.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātaraṃ ca vigarhasva jyeṣṭhaṃ durdyūtadevinam / yasyāsmi karmaṇā prāptā duḥkham etad anantakam // 4.17.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi rājyaṃ parityajya sarvasvaṃ cātmanā saha / pravrajyāyaiva dīvyeta vinā durdyūtadevinam // 4.17.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi niṣkasahasreṇa yac cānyat sāravad dhanam / sāyaṃprātar adeviṣyad api saṃvatsarān bahūn // 4.17.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rukmaṃ hiraṇyaṃ vāsāṃsi yānaṃ yugyam ajāvikam / aśvāśvatarasaṃghāṃś ca na jātu kṣayam āvahet // 4.17.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) so 'yaṃ dyūtapravādena śriyā pratyavaropitaḥ / tūṣṇīm āste yathā mūḍhaḥ svāni karmāṇi cintayan // 4.17.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa nāgasahasrāṇi padmināṃ hemamālinām / yaṃ yāntam anuyāntīha so 'yaṃ dyūtena jīvati // 4.17.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā śatasahasrāṇi nṛṇām amitatejasām / upāsate mahārājam indraprasthe yudhiṣṭhiram // 4.17.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ dāsīsahasrāṇi yasya nityaṃ mahānase / pātrīhastaṃ divārātram atithīn bhojayanty uta // 4.17.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa niṣkasahasrāṇi pradāya dadatāṃ varaḥ / dyūtajena hy anarthena mahatā samupāvṛtaḥ // 4.17.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) enaṃ hi svarasaṃpannā bahavaḥ sūtamāgadhāḥ / sāyaṃprātar upātiṣṭhan sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ // 4.17.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasram ṛṣayo yasya nityam āsan sabhāsadaḥ / tapaḥśrutopasaṃpannāḥ sarvakāmair upasthitāḥ // 4.17.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) andhān vṛddhāṃs tathānāthān sarvān rāṣṭreṣu durgatān / bibharty avimanā nityam ānṛśaṃsyād yudhiṣṭhiraḥ // 4.17.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eṣa nirayaṃ prāpto matsyasya paricārakaḥ / sabhāyāṃ devitā rājñaḥ kaṅko brūte yudhiṣṭhiraḥ // 4.17.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraprasthe nivasataḥ samaye yasya pārthivāḥ / āsan balibhṛtaḥ sarve so 'dyānyair bhṛtim icchati // 4.17.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pārthivāḥ pṛthivīpālā yasyāsan vaśavartinaḥ / sa vaśe vivaśo rājā pareṣām adya vartate // 4.17.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratāpya pṛthivīṃ sarvāṃ raśmivān iva tejasā / so 'yaṃ rājño virāṭasya sabhāstāro yudhiṣṭhiraḥ // 4.17.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yam upāsanta rājānaḥ sabhāyām ṛṣibhiḥ saha / tam upāsīnam adyānyaṃ paśya pāṇḍava pāṇḍavam // 4.17.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atadarhaṃ mahāprājñaṃ jīvitārthe 'bhisaṃśritam / dṛṣṭvā kasya na duḥkhaṃ syād dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram // 4.17.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāste sma sabhāyāṃ yaṃ kṛtsnā vīra vasuṃdharā / tam upāsīnam adyānyaṃ paśya bhārata bhāratam // 4.17.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhair duḥkhaiḥ pīḍyamānām anāthavat / śokasāgaramadhyasthāṃ kiṃ māṃ bhīma na paśyasi // 4.17.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tu me mahad duḥkhaṃ yat pravakṣyāmi bhārata / na me 'bhyasūyā kartavyā duḥkhād etad bravīmy aham // 4.18.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śārdūlair mahiṣaiḥ siṃhair āgāre yudhyase yadā / kaikeyyāḥ prekṣamāṇāyās tadā me kaśmalo bhavet // 4.18.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prekṣāsamutthitā cāpi kaikeyī tāḥ striyo vadet / prekṣya mām anavadyāṅgī kaśmalopahatām iva // 4.18.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snehāt saṃvāsajān manye sūdam eṣā śucismitā / yodhyamānaṃ mahāvīryair imaṃ samanuśocati // 4.18.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kalyāṇarūpā sairandhrī ballavaś cātisundaraḥ / strīṇāṃ ca cittaṃ durjñeyaṃ yuktarūpau ca me matau // 4.18.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sairandhrī priyasaṃvāsān nityaṃ karuṇavedinī / asmin rājakule cemau tulyakālanivāsinau // 4.18.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti bruvāṇā vākyāni sā māṃ nityam avedayat / krudhyantīṃ māṃ ca saṃprekṣya samaśaṅkata māṃ tvayi // 4.18.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasyāṃ tathā bruvatyāṃ tu duḥkhaṃ māṃ mahad āviśat / śoke yaudhiṣṭhire magnā nāhaṃ jīvitum utsahe // 4.18.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sadevān manuṣyāṃś ca sarpāṃś caikaratho 'jayat / so 'yaṃ rājño virāṭasya kanyānāṃ nartako yuvā // 4.18.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'tarpayad ameyātmā khāṇḍave jātavedasam / so 'ntaḥpuragataḥ pārthaḥ kūpe 'gnir iva saṃvṛtaḥ // 4.18.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmād bhayam amitrāṇāṃ sadaiva puruṣarṣabhāt / sa lokaparibhūtena veṣeṇāste dhanaṃjayaḥ // 4.18.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya jyātalanirghoṣāt samakampanta śatravaḥ / striyo gītasvanaṃ tasya muditāḥ paryupāsate // 4.18.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kirīṭaṃ sūryasaṃkāśaṃ yasya mūrdhani śobhate / veṇīvikṛtakeśāntaḥ so 'yam adya dhanaṃjayaḥ // 4.18.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasminn astrāṇi divyāni samastāni mahātmani / ādhāraḥ sarvavidyānāṃ sa dhārayati kuṇḍale // 4.18.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ sma rājasahasrāṇi tejasāpratimāni vai / samare nātivartante velām iva mahārṇavaḥ // 4.18.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yaṃ rājño virāṭasya kanyānāṃ nartako yuvā / āste veṣapraticchannaḥ kanyānāṃ paricārakaḥ // 4.18.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya sma rathaghoṣeṇa samakampata medinī / saparvatavanā bhīma sahasthāvarajaṅgamā // 4.18.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmiñ jāte mahābhāge kuntyāḥ śoko vyanaśyata / sa śocayati mām adya bhīmasena tavānujaḥ // 4.18.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūṣitaṃ tam alaṃkāraiḥ kuṇḍalaiḥ parihāṭakaiḥ / kambupāṇinam āyāntaṃ dṛṣṭvā sīdati me manaḥ // 4.18.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ veṇīkṛtakeśāntaṃ bhīmadhanvānam arjunam / kanyāparivṛtaṃ dṛṣṭvā bhīma sīdati me manaḥ // 4.18.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā hy enaṃ parivṛtaṃ kanyābhir devarūpiṇam / prabhinnam iva mātaṅgaṃ parikīrṇaṃ kareṇubhiḥ // 4.18.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) matsyam arthapatiṃ pārthaṃ virāṭaṃ samupasthitam / paśyāmi tūryamadhyasthaṃ diśo naśyanti me tadā // 4.18.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nūnam āryā na jānāti kṛcchraṃ prāptaṃ dhanaṃjayam / ajātaśatruṃ kauravyaṃ magnaṃ durdyūtadevinam // 4.18.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathā dṛṣṭvā yavīyāṃsaṃ sahadevaṃ yudhāṃ patim / goṣu goveṣam āyāntaṃ pāṇḍubhūtāsmi bhārata // 4.18.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevasya vṛttāni cintayantī punaḥ punaḥ / na vindāmi mahābāho sahadevasya duṣkṛtam // 4.18.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasminn evaṃvidhaṃ duḥkhaṃ prāpnuyāt satyavikramaḥ // 4.18.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dūyāmi bharataśreṣṭha dṛṣṭvā te bhrātaraṃ priyam / goṣu govṛṣasaṃkāśaṃ matsyenābhiniveśitam // 4.18.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃrabdhaṃ raktanepathyaṃ gopālānāṃ purogamam / virāṭam abhinandantam atha me bhavati jvaraḥ // 4.18.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevaṃ hi me vīraṃ nityam āryā praśaṃsati / mahābhijanasaṃpanno vṛttavāñ śīlavān iti // 4.18.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hrīniṣedho madhuravāg dhārmikaś ca priyaś ca me / sa te 'raṇyeṣu boddhavyo yājñaseni kṣapāsv api // 4.18.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā vyāpṛtaṃ goṣu vatsacarmakṣapāśayam / sahadevaṃ yudhāṃ śreṣṭhaṃ kiṃ nu jīvāmi pāṇḍava // 4.18.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tribhir nityasaṃpanno rūpeṇāstreṇa medhayā / so 'śvabandho virāṭasya paśya kālasya paryayam // 4.18.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyakīryanta vṛndāni dāmagranthim udīkṣatām / vinayantaṃ javenāśvān mahārājasya paśyataḥ // 4.18.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apaśyam enaṃ śrīmantaṃ matsyaṃ bhrājiṣṇum uttamam / virāṭam upatiṣṭhantaṃ darśayantaṃ ca vājinaḥ // 4.18.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ nu māṃ manyase pārtha sukhiteti paraṃtapa / evaṃ duḥkhaśatāviṣṭā yudhiṣṭhiranimittataḥ // 4.18.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataḥ prativiśiṣṭāni duḥkhāny anyāni bhārata / vartante mayi kaunteya vakṣyāmi śṛṇu tāny api // 4.18.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuṣmāsu dhriyamāṇeṣu duḥkhāni vividhāny uta / śoṣayanti śarīraṃ me kiṃ nu duḥkham ataḥ param // 4.18.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ sairandhriveṣeṇa carantī rājaveśmani / śaucadāsmi sudeṣṇāyā akṣadhūrtasya kāraṇāt // 4.19.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikriyāṃ paśya me tīvrāṃ rājaputryāḥ paraṃtapa / āse kālam upāsīnā sarvaṃ duḥkhaṃ kilārtavat // 4.19.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anityā kila martyānām arthasiddhir jayājayau / iti kṛtvā pratīkṣāmi bhartṝṇām udayaṃ punaḥ // 4.19.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya eva hetur bhavati puruṣasya jayāvahaḥ / parājaye ca hetuḥ sa iti ca pratipālaye // 4.19.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dattvā yācanti puruṣā hatvā vadhyanti cāpare / pātayitvā ca pātyante parair iti ca me śrutam // 4.19.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na daivasyātibhāro 'sti na daivasyātivartanam / iti cāpy āgamaṃ bhūyo daivasya pratipālaye // 4.19.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthitaṃ pūrvaṃ jalaṃ yatra punas tatraiva tiṣṭhati / iti paryāyam icchantī pratīkṣāmy udayaṃ punaḥ // 4.19.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivena kila yasyārthaḥ sunīto 'pi vipadyate / daivasya cāgame yatnas tena kāryo vijānatā // 4.19.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu me vacanasyāsya kathitasya prayojanam / pṛccha māṃ duḥkhitāṃ tat tvam apṛṣṭā vā bravīmi te // 4.19.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahiṣī pāṇḍuputrāṇāṃ duhitā drupadasya ca / imām avasthāṃ saṃprāptā kā mad anyā jijīviṣet // 4.19.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kurūn paribhavan sarvān pāñcālān api bhārata / pāṇḍaveyāṃś ca saṃprāpto mama kleśo hy ariṃdama // 4.19.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṛbhiḥ śvaśuraiḥ putrair bahubhiḥ paravīrahan / evaṃ samuditā nārī kā nv anyā duḥkhitā bhavet // 4.19.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nūnaṃ hi bālayā dhātur mayā vai vipriyaṃ kṛtam / yasya prasādād durnītaṃ prāptāsmi bharatarṣabha // 4.19.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) varṇāvakāśam api me paśya pāṇḍava yādṛśam / yādṛśo me na tatrāsīd duḥkhe paramake tadā // 4.19.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tvam eva bhīma jānīṣe yan me pārtha sukhaṃ purā / sāhaṃ dāsatvam āpannā na śāntim avaśā labhe // 4.19.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādaivikam idaṃ manye yatra pārtho dhanaṃjayaḥ / bhīmadhanvā mahābāhur āste śānta ivānalaḥ // 4.19.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśakyā vedituṃ pārtha prāṇināṃ vai gatir naraiḥ / vinipātam imaṃ manye yuṣmākam avicintitam // 4.19.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyā mama mukhaprekṣā yūyam indrasamāḥ sadā / sā prekṣe mukham anyāsām avarāṇāṃ varā satī // 4.19.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya pāṇḍava me 'vasthāṃ yathā nārhāmi vai tathā / yuṣmāsu dhriyamāṇeṣu paśya kālasya paryayam // 4.19.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyāḥ sāgaraparyantā pṛthivī vaśavartinī / āsīt sādya sudeṣṇāyā bhītāhaṃ vaśavartinī // 4.19.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyāḥ puraḥsarā āsan pṛṣṭhataś cānugāminaḥ / sāham adya sudeṣṇāyāḥ puraḥ paścāc ca gāminī // 4.19.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tu duḥkhaṃ kaunteya mamāsahyaṃ nibodha tat // 4.19.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) yā na jātu svayaṃ piṃṣe gātrodvartanam ātmanaḥ / anyatra kuntyā bhadraṃ te sādya piṃṣāmi candanam // 4.19.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) paśya kaunteya pāṇī me naivaṃ yau bhavataḥ purā // 4.19.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) [04.19.23aity asya darśayām āsa kiṇabaddhau karāv ubhau / anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bibhemi kuntyā yā nāhaṃ yuṣmākaṃ vā kadā cana / sādyāgrato virāṭasya bhītā tiṣṭhāmi kiṃkarī // 4.19.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ nu vakṣyati samrāṇ māṃ varṇakaḥ sukṛto na vā / nānyapiṣṭaṃ hi matsyasya candanaṃ kila rocate // 4.19.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā kīrtayantī duḥkhāni bhīmasenasya bhāminī / ruroda śanakaiḥ kṛṣṇā bhīmasenam udīkṣatī // 4.19.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sā bāṣpakalayā vācā niḥśvasantī punaḥ punaḥ / hṛdayaṃ bhīmasenasya ghaṭṭayantīdam abravīt // 4.19.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nālpaṃ kṛtaṃ mayā bhīma devānāṃ kilbiṣaṃ purā / abhāgyā yat tu jīvāmi martavye sati pāṇḍava // 4.19.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tasyāḥ karau śūnau kiṇabaddhau vṛkodaraḥ / mukham ānīya vepantyā ruroda paravīrahā // 4.19.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau gṛhītvā ca kaunteyo bāṣpam utsṛjya vīryavān / tataḥ paramaduḥkhārta idaṃ vacanam abravīt // 4.19.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhig astu me bāhubalaṃ gāṇḍīvaṃ phalgunasya ca / yat te raktau purā bhūtvā pāṇī kṛtakiṇāv ubhau // 4.20.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sabhāyāṃ sma virāṭasya karomi kadanaṃ mahat / tatra māṃ dharmarājas tu kaṭākṣeṇa nyavārayat // 4.20.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ahaṃ tasya vijñāya sthita evāsmi bhāmini // 4.20.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yac ca rāṣṭrāt pracyavanaṃ kurūṇām avadhaś ca yaḥ / suyodhanasya karṇasya śakuneḥ saubalasya ca // 4.20.3 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) duḥśāsanasya pāpasya yan mayā na hṛtaṃ śiraḥ / tan me dahati kalyāṇi hṛdi śalyam ivārpitam // 4.20.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā dharmaṃ jahi suśroṇi krodhaṃ jahi mahāmate // 4.20.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) imaṃ ca samupālambhaṃ tvatto rājā yudhiṣṭhiraḥ / śṛṇuyād yadi kalyāṇi kṛtsnaṃ jahyāt sa jīvitam // 4.20.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjayo vā suśroṇi yamau vā tanumadhyame / lokāntaragateṣv eṣu nāhaṃ śakṣyāmi jīvitum // 4.20.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sukanyā nāma śāryātī bhārgavaṃ cyavanaṃ vane / valmīkabhūtaṃ śāmyantam anvapadyata bhāminī // 4.20.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nāḍāyanī cendrasenā rūpeṇa yadi te śrutā / patim anvacarad vṛddhaṃ purā varṣasahasriṇam // 4.20.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) duhitā janakasyāpi vaidehī yadi te śrutā / patim anvacarat sītā mahāraṇyanivāsinam // 4.20.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣasā nigrahaṃ prāpya rāmasya mahiṣī priyā / kliśyamānāpi suśroṇī rāmam evānvapadyata // 4.20.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lopāmudrā tathā bhīru vayorūpasamanvitā / agastyam anvayād dhitvā kāmān sarvān amānuṣān // 4.20.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaitāḥ kīrtitā nāryo rūpavatyaḥ pativratāḥ / tathā tvam api kalyāṇi sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ // 4.20.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mādīrghaṃ kṣama kālaṃ tvaṃ māsam adhyardhasaṃmitam / pūrṇe trayodaśe varṣe rājño rājñī bhaviṣyasi // 4.20.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārtayaitan mayā bhīma kṛtaṃ bāṣpavimokṣaṇam / apārayantyā duḥkhāni na rājānam upālabhe // 4.20.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vimuktena vyatītena bhīmasena mahābala / pratyupasthitakālasya kāryasyānantaro bhava // 4.20.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mameha bhīma kaikeyī rūpābhibhavaśaṅkayā / nityam udvijate rājā kathaṃ neyād imām iti // 4.20.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā viditvā taṃ bhāvaṃ svayaṃ cānṛtadarśanaḥ / kīcako 'yaṃ suduṣṭātmā sadā prārthayate hi mām // 4.20.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam ahaṃ kupitā bhīma punaḥ kopaṃ niyamya ca / abruvaṃ kāmasaṃmūḍham ātmānaṃ rakṣa kīcaka // 4.20.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvāṇām ahaṃ bhāryā pañcānāṃ mahiṣī priyā / te tvāṃ nihanyur durdharṣāḥ śūrāḥ sāhasakāriṇaḥ // 4.20.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam uktaḥ sa duṣṭātmā kīcakaḥ pratyuvāca ha / nāhaṃ bibhemi sairandhri gandharvāṇāṃ śucismite // 4.20.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ sahasram api vā gandharvāṇām ahaṃ raṇe / samāgataṃ haniṣyāmi tvaṃ bhīru kuru me kṣaṇam // 4.20.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ity ukte cābruvaṃ sūtaṃ kāmāturam ahaṃ punaḥ / na tvaṃ pratibalas teṣāṃ gandharvāṇāṃ yaśasvinām // 4.20.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharme sthitāsmi satataṃ kulaśīlasamanvitā / necchāmi kaṃ cid vadhyantaṃ tena jīvasi kīcaka // 4.20.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) evam uktaḥ sa duṣṭātmā prahasya svanavat tadā / na tiṣṭhati sma sanmārge na ca dharmaṃ bubhūṣati // 4.20.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpātmā pāpabhāvaś ca kāmarāgavaśānugaḥ / avinītaś ca duṣṭātmā pratyākhyātaḥ punaḥ punaḥ // 4.20.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśane darśane hanyāt tathā jahyāṃ ca jīvitam // 4.20.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad dharme yatamānānāṃ mahān dharmo naśiṣyati / samayaṃ rakṣamāṇānāṃ bhāryā vo na bhaviṣyati // 4.20.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāryāyāṃ rakṣyamāṇāyāṃ prajā bhavati rakṣitā / prajāyāṃ rakṣyamāṇāyām ātmā bhavati rakṣitaḥ // 4.20.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadatāṃ varṇadharmāṃś ca brāhmaṇānāṃ hi me śrutam / kṣatriyasya sadā dharmo nānyaḥ śatrunibarhaṇāt // 4.20.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyato dharmarājasya kīcako māṃ padāvadhīt / tava caiva samakṣaṃ vai bhīmasena mahābala // 4.20.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā hy ahaṃ paritrātā tasmād ghorāj jaṭāsurāt / jayadrathaṃ tathaiva tvam ajaiṣīr bhrātṛbhiḥ saha // 4.20.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jahīmam api pāpaṃ tvaṃ yo 'yaṃ mām avamanyate / kīcako rājavāllabhyāc chokakṛn mama bhārata // 4.20.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam evaṃ kāmasaṃmattaṃ bhindhi kumbham ivāśmani / yo nimittam anarthānāṃ bahūnāṃ mama bhārata // 4.20.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ cej jīvantam ādityaḥ prātar abhyudayiṣyati / viṣam āloḍya pāsyāmi mā kīcakavaśaṃ gamam // 4.20.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyo hi maraṇaṃ mahyaṃ bhīmasena tavāgrataḥ // 4.20.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity uktvā prārudat kṛṣṇā bhīmasyoraḥ samāśritā / bhīmaś ca tāṃ pariṣvajya mahat sāntvaṃ prayujya ca // 4.20.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīcakaṃ manasāgacchat sṛkkiṇī parisaṃlihan // 4.20.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathā bhadre kariṣyāmi yathā tvaṃ bhīru bhāṣase / adya taṃ sūdayiṣyāmi kīcakaṃ sahabāndhavam // 4.21.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāḥ pradoṣe śarvaryāḥ kuruṣvānena saṃgamam / duḥkhaṃ śokaṃ ca nirdhūya yājñaseni śucismite // 4.21.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yaiṣā nartanaśālā vai matsyarājena kāritā / divātra kanyā nṛtyanti rātrau yānti yathāgṛham // 4.21.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatrāsti śayanaṃ bhīru dṛḍhāṅgaṃ supratiṣṭhitam / tatrāsya darśayiṣyāmi pūrvapretān pitāmahān // 4.21.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca tvāṃ na paśyeyuḥ kurvāṇāṃ tena saṃvidam / kuryās tathā tvaṃ kalyāṇi yathā saṃnihito bhavet // 4.21.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathā tau kathayitvā tu bāṣpam utsṛjya duḥkhitau / rātriśeṣaṃ tad atyugraṃ dhārayām āsatur hṛdā // 4.21.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ prātar utthāya kīcakaḥ / gatvā rājakulāyaiva draupadīm idam abravīt // 4.21.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhāyāṃ paśyato rājñaḥ pātayitvā padāhanam / na caivālabhathās trāṇam abhipannā balīyasā // 4.21.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravādena hi matsyānāṃ rājā nāmnāyam ucyate / aham eva hi matsyānāṃ rājā vai vāhinīpatiḥ // 4.21.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā sukhaṃ pratipadyasva dāso bhīru bhavāmi te / ahnāya tava suśroṇi śataṃ niṣkān dadāmy aham // 4.21.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāsīśataṃ ca te dadyāṃ dāsānām api cāparam / rathaṃ cāśvatarīyuktam astu nau bhīru saṃgamaḥ // 4.21.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaṃ me samayaṃ tv adya pratipadyasva kīcaka / na tvāṃ sakhā vā bhrātā vā jānīyāt saṃgataṃ mayā // 4.21.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) avabodhād dhi bhītāsmi gandharvāṇāṃ yaśasvinām / evaṃ me pratijānīhi tato 'haṃ vaśagā tava // 4.21.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat kariṣyāmi yathā suśroṇi bhāṣase / eko bhadre gamiṣyāmi śūnyam āvasathaṃ tava // 4.21.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgamārthaṃ rambhoru tvayā madanamohitaḥ / yathā tvāṃ nāvabhotsyanti gandharvāḥ sūryavarcasaḥ // 4.21.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yad idaṃ nartanāgāraṃ matsyarājena kāritam / divātra kanyā nṛtyanti rātrau yānti yathāgṛham // 4.21.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tamisre tatra gacchethā gandharvās tan na jānate / tatra doṣaḥ parihṛto bhaviṣyati na saṃśayaḥ // 4.21.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam arthaṃ pratijalpantyāḥ kṛṣṇāyāḥ kīcakena ha / divasārdhaṃ samabhavan māsenaiva samaṃ nṛpa // 4.21.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kīcako 'tha gṛhaṃ gatvā bhṛśaṃ harṣapariplutaḥ / sairandhrīrūpiṇaṃ mūḍho mṛtyuṃ taṃ nāvabuddhavān // 4.21.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandhābharaṇamālyeṣu vyāsaktaḥ sa viśeṣataḥ / alaṃcakāra so ''tmānaṃ satvaraḥ kāmamohitaḥ // 4.21.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tat kurvataḥ karma kālo dīrgha ivābhavat / anucintayataś cāpi tām evāyatalocanām // 4.21.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsīd abhyadhikā cāsya śrīḥ śriyaṃ pramumukṣataḥ / nirvāṇakāle dīpasya vartīm iva didhakṣataḥ // 4.21.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṛtasaṃpratyayas tatra kīcakaḥ kāmamohitaḥ / nājānād divasaṃ yāntaṃ cintayānaḥ samāgamam // 4.21.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu draupadī gatvā tadā bhīmaṃ mahānase / upātiṣṭhata kalyāṇī kauravyaṃ patim antikāt // 4.21.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca sukeśāntā kīcakasya mayā kṛtaḥ / saṃgamo nartanāgāre yathāvocaḥ paraṃtapa // 4.21.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūnyaṃ sa nartanāgāram āgamiṣyati kīcakaḥ / eko niśi mahābāho kīcakaṃ taṃ niṣūdaya // 4.21.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sūtaputraṃ kaunteya kīcakaṃ madadarpitam / gatvā tvaṃ nartanāgāraṃ nirjīvaṃ kuru pāṇḍava // 4.21.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) darpāc ca sūtaputro 'sau gandharvān avamanyate / taṃ tvaṃ praharatāṃ śreṣṭha naḍaṃ nāga ivoddhara // 4.21.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśru duḥkhābhibhūtāyā mama mārjasva bhārata / ātmanaś caiva bhadraṃ te kuru mānaṃ kulasya ca // 4.21.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svāgataṃ te varārohe yan mā vedayase priyam / na hy asya kaṃ cid icchāmi sahāyaṃ varavarṇini // 4.21.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā me prītis tvayākhyātā kīcakasya samāgame / hatvā hiḍimbaṃ sā prītir mamāsīd varavarṇini // 4.21.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) satyaṃ bhrātṝṃś ca dharmaṃ ca puraskṛtya bravīmi te / kīcakaṃ nihaniṣyāmi vṛtraṃ devapatir yathā // 4.21.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ gahvare prakāśe vā pothayiṣyāmi kīcakam / atha ced avabhotsyanti haṃsye matsyān api dhruvam // 4.21.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaṃ hatvā pratipatsye vasuṃdharām / kāmaṃ matsyam upāstāṃ hi kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 4.21.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā na saṃtyajethās tvaṃ satyaṃ vai matkṛte vibho / nigūḍhas tvaṃ tathā vīra kīcakaṃ vinipātaya // 4.21.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat kariṣyāmi yathā tvaṃ bhīru bhāṣase / adṛśyamānas tasyādya tamasvinyām anindite // 4.21.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nāgo bilvam ivākramya pothayiṣyāmy ahaṃ śiraḥ / alabhyām icchatas tasya kīcakasya durātmanaḥ // 4.21.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmo 'tha prathamaṃ gatvā rātrau channa upāviśat / mṛgaṃ harir ivādṛśyaḥ pratyākāṅkṣat sa kīcakam // 4.21.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīcakaś cāpy alaṃkṛtya yathākāmam upāvrajat / tāṃ velāṃ nartanāgāre pāñcālīsaṃgamāśayā // 4.21.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyamānaḥ sa saṃketam āgāraṃ prāviśac ca tam / praviśya ca sa tad veśma tamasā saṃvṛtaṃ mahat // 4.21.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvāgataṃ tatas tatra bhīmam apratimaujasam / ekāntam āsthitaṃ cainam āsasāda sudurmatiḥ // 4.21.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śayānaṃ śayane tatra mṛtyuṃ sūtaḥ parāmṛśat / jājvalyamānaṃ kopena kṛṣṇādharṣaṇajena ha // 4.21.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) upasaṃgamya caivainaṃ kīcakaḥ kāmamohitaḥ / harṣonmathitacittātmā smayamāno 'bhyabhāṣata // 4.21.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpitaṃ te mayā vittaṃ bahurūpam anantakam / tat sarvaṃ tvāṃ samuddiśya sahasā samupāgataḥ // 4.21.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nākasmān māṃ praśaṃsanti sadā gṛhagatāḥ striyaḥ / suvāsā darśanīyaś ca nānyo 'sti tvādṛśaḥ pumān // 4.21.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā tvaṃ darśanīyo 'si diṣṭyātmānaṃ praśaṃsasi / īdṛśas tu tvayā sparśaḥ spṛṣṭapūrvo na karhi cit // 4.21.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā taṃ mahābāhur bhīmo bhīmaparākramaḥ / samutpatya ca kaunteyaḥ prahasya ca narādhamam // 4.21.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmo jagrāha keśeṣu mālyavatsu sugandhiṣu // 4.21.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa keśeṣu parāmṛṣṭo balena balināṃ varaḥ / ākṣipya keśān vegena bāhvor jagrāha pāṇḍavam // 4.21.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bāhuyuddhaṃ tayor āsīt kruddhayor narasiṃhayoḥ / vasante vāśitāhetor balavadgajayor iva // 4.21.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īṣad āgalitaṃ cāpi krodhāc calapadaṃ sthitam / kīcako balavān bhīmaṃ jānubhyām ākṣipad bhuvi // 4.21.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pātito bhuvi bhīmas tu kīcakena balīyasā / utpapātātha vegena daṇḍāhata ivoragaḥ // 4.21.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) spardhayā ca balonmattau tāv ubhau sūtapāṇḍavau / niśīthe paryakarṣetāṃ balinau niśi nirjane // 4.21.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tad bhavanaśreṣṭhaṃ prākampata muhur muhuḥ / balavac cāpi saṃkruddhāv anyonyaṃ tāv agarjatām // 4.21.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) talābhyāṃ tu sa bhīmena vakṣasy abhihato balī / kīcako roṣasaṃtaptaḥ padān na calitaḥ padam // 4.21.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtaṃ tu sa taṃ vegaṃ sahitvā bhuvi duḥsaham / balād ahīyata tadā sūto bhīmabalārditaḥ // 4.21.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ hīyamānaṃ vijñāya bhīmaseno mahābalaḥ / vakṣasy ānīya vegena mamanthainaṃ vicetasam // 4.21.56 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) krodhāviṣṭo viniḥśvasya punaś cainaṃ vṛkodaraḥ / jagrāha jayatāṃ śreṣṭhaḥ keśeṣv eva tadā bhṛśam // 4.21.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītvā kīcakaṃ bhīmo virurāva mahābalaḥ / śārdūlaḥ piśitākāṅkṣī gṛhītveva mahāmṛgam // 4.21.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pādau ca pāṇī ca śiro grīvāṃ ca sarvaśaḥ / kāye praveśayām āsa paśor iva pinākadhṛk // 4.21.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ saṃmathitasarvāṅgaṃ māṃsapiṇḍopamaṃ kṛtam / kṛṣṇāyai darśayām āsa bhīmaseno mahābalaḥ // 4.21.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uvāca ca mahātejā draupadīṃ pāṇḍunandanaḥ / paśyainam ehi pāñcāli kāmuko 'yaṃ yathā kṛtaḥ // 4.21.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā sa kīcakaṃ hatvā gatvā roṣasya vai śamam / āmantrya draupadīṃ kṛṣṇāṃ kṣipram āyān mahānasam // 4.21.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīcakaṃ ghātayitvā tu draupadī yoṣitāṃ varā / prahṛṣṭā gatasaṃtāpā sabhāpālān uvāca ha // 4.21.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīcako 'yaṃ hataḥ śete gandharvaiḥ patibhir mama / parastrīkāmasaṃmattaḥ samāgacchata paśyata // 4.21.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā bhāṣitaṃ tasyā nartanāgārarakṣiṇaḥ / sahasaiva samājagmur ādāyolkāḥ sahasraśaḥ // 4.21.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gatvātha tad veśma kīcakaṃ vinipātitam / gatāsuṃ dadṛśur bhūmau rudhireṇa samukṣitam // 4.21.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kvāsya grīvā kva caraṇau kva pāṇī kva śiras tathā / iti sma taṃ parīkṣante gandharveṇa hataṃ tadā // 4.21.67 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmin kāle samāgamya sarve tatrāsya bāndhavāḥ / ruruduḥ kīcakaṃ dṛṣṭvā parivārya samantataḥ // 4.22.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve saṃhṛṣṭaromāṇaḥ saṃtrastāḥ prekṣya kīcakam / tathā sarvāṅgasaṃbhugnaṃ kūrmaṃ sthala ivoddhṛtam // 4.22.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pothitaṃ bhīmasenena tam indreṇeva dānavam / saṃskārayitum icchanto bahir netuṃ pracakramuḥ // 4.22.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadṛśus te tataḥ kṛṣṇāṃ sūtaputrāḥ samāgatāḥ / adūrād anavadyāṅgīṃ stambham āliṅgya tiṣṭhatīm // 4.22.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaveteṣu sūteṣu tān uvācopakīcakaḥ / hanyatāṃ śīghram asatī yatkṛte kīcako hataḥ // 4.22.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atha vā neha hantavyā dahyatāṃ kāminā saha / mṛtasyāpi priyaṃ kāryaṃ sūtaputrasya sarvathā // 4.22.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato virāṭam ūcus te kīcako 'syāḥ kṛte hataḥ / sahādyānena dahyeta tadanujñātum arhasi // 4.22.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parākramaṃ tu sūtānāṃ matvā rājānvamodata / sairandhryāḥ sūtaputreṇa saha dāhaṃ viśāṃ pate // 4.22.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ samāsādya vitrastāṃ kṛṣṇāṃ kamalalocanām / momuhyamānāṃ te tatra jagṛhuḥ kīcakā bhṛśam // 4.22.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatas tu tāṃ samāropya nibadhya ca sumadhyamām / jagmur udyamya te sarve śmaśānam abhitas tadā // 4.22.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hriyamāṇā tu sā rājan sūtaputrair aninditā / prākrośan nātham icchantī kṛṣṇā nāthavatī satī // 4.22.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayo jayanto vijayo jayatseno jayadbalaḥ / te me vācaṃ vijānantu sūtaputrā nayanti mām // 4.22.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ jyātalanirghoṣo visphūrjitam ivāśaneḥ / vyaśrūyata mahāyuddhe bhīmaghoṣas tarasvinām // 4.22.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathaghoṣaś ca balavān gandharvāṇāṃ yaśasvinām / te me vācaṃ vijānantu sūtaputrā nayanti mām // 4.22.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasyās tāḥ kṛpaṇā vācaḥ kṛṣṇāyāḥ paridevitāḥ / śrutvaivābhyapatad bhīmaḥ śayanād avicārayan // 4.22.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ śṛṇomi te vācaṃ tvayā sairandhri bhāṣitām / tasmāt te sūtaputrebhyo na bhayaṃ bhīru vidyate // 4.22.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā sa mahābāhur vijajṛmbhe jighāṃsayā / tataḥ sa vyāyataṃ kṛtvā veṣaṃ viparivartya ca // 4.22.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) advāreṇābhyavaskandya nirjagāma bahis tadā // 4.22.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa bhīmasenaḥ prākārād ārujya tarasā drumam / śmaśānābhimukhaḥ prāyād yatra te kīcakā gatāḥ // 4.22.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa taṃ vṛkṣaṃ daśavyāmaṃ saskandhaviṭapaṃ balī / pragṛhyābhyadravat sūtān daṇḍapāṇir ivāntakaḥ // 4.22.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūruvegena tasyātha nyagrodhāśvatthakiṃśukāḥ / bhūmau nipatitā vṛkṣāḥ saṃghaśas tatra śerate // 4.22.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ siṃham iva saṃkruddhaṃ dṛṣṭvā gandharvam āgatam / vitresuḥ sarvataḥ sūtā viṣādabhayakampitāḥ // 4.22.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam antakam ivāyāntaṃ gandharvaṃ prekṣya te tadā / didhakṣantas tadā jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ hy upakīcakāḥ // 4.22.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parasparam athocus te viṣādabhayakampitāḥ // 4.22.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gandharvo balavān eti kruddha udyamya pādapam / sairandhrī mucyatāṃ śīghraṃ mahan no bhayam āgatam // 4.22.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tu dṛṣṭvā tam āviddhaṃ bhīmasenena pādapam / vimucya draupadīṃ tatra prādravan nagaraṃ prati // 4.22.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dravatas tāṃs tu saṃprekṣya sa vajrī dānavān iva / śataṃ pañcādhikaṃ bhīmaḥ prāhiṇod yamasādanam // 4.22.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āśvāsayat kṛṣṇāṃ pravimucya viśāṃ pate / uvāca ca mahābāhuḥ pāñcālīṃ tatra draupadīm // 4.22.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ durdharṣaḥ sa vṛkodaraḥ // 4.22.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ te bhīru vadhyante ye tvāṃ kliśyanty anāgasam / praihi tvaṃ nagaraṃ kṛṣṇe na bhayaṃ vidyate tava // 4.22.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyenāhaṃ gamiṣyāmi virāṭasya mahānasam // 4.22.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pañcādhikaṃ śataṃ tac ca nihataṃ tatra bhārata / mahāvanam iva chinnaṃ śiśye vigalitadrumam // 4.22.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) evaṃ te nihatā rājañ śataṃ pañca ca kīcakāḥ / sa ca senāpatiḥ pūrvam ity etat sūtaṣaṭśatam // 4.22.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad dṛṣṭvā mahad āścaryaṃ narā nāryaś ca saṃgatāḥ / vismayaṃ paramaṃ gatvā nocuḥ kiṃ cana bhārata // 4.22.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te dṛṣṭvā nihatān sūtān rājñe gatvā nyavedayan / gandharvair nihatā rājan sūtaputrāḥ paraḥśatāḥ // 4.23.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā vajreṇa vai dīrṇaṃ parvatasya mahac chiraḥ / vinikīrṇaṃ pradṛśyeta tathā sūtā mahītale // 4.23.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sairandhrī ca vimuktāsau punar āyāti te gṛham / sarvaṃ saṃśayitaṃ rājan nagaraṃ te bhaviṣyati // 4.23.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathārūpā hi sairandhrī gandharvāś ca mahābalāḥ / puṃsām iṣṭaś ca viṣayo maithunāya na saṃśayaḥ // 4.23.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yathā sairandhriveṣeṇa na te rājann idaṃ puram / vināśam eti vai kṣipraṃ tathā nītir vidhīyatām // 4.23.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā virāṭo vāhinīpatiḥ / abravīt kriyatām eṣāṃ sūtānāṃ paramakriyā // 4.23.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekasminn eva te sarve susamiddhe hutāśane / dahyantāṃ kīcakāḥ śīghraṃ ratnair gandhaiś ca sarvaśaḥ // 4.23.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sudeṣṇāṃ cābravīd rājā mahiṣīṃ jātasādhvasaḥ / sairandhrīm āgatāṃ brūyā mamaiva vacanād idam // 4.23.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha sairandhri bhadraṃ te yathākāmaṃ carābale / bibheti rājā suśroṇi gandharvebhyaḥ parābhavāt // 4.23.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na hi tām utsahe vaktuṃ svayaṃ gandharvarakṣitām / striyas tv adoṣās tāṃ vaktum atas tvāṃ prabravīmy aham // 4.23.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atha muktā bhayāt kṛṣṇā sūtaputrān nirasya ca / mokṣitā bhīmasenena jagāma nagaraṃ prati // 4.23.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trāsiteva mṛgī bālā śārdūlena manasvinī / gātrāṇi vāsasī caiva prakṣālya salilena sā // 4.23.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ dṛṣṭvā puruṣā rājan prādravanta diśo daśa / gandharvāṇāṃ bhayatrastāḥ ke cid dṛṣṭīr nyamīlayan // 4.23.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mahānasadvāri bhīmasenam avasthitam / dadarśa rājan pāñcālī yathā mattaṃ mahādvipam // 4.23.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) taṃ vismayantī śanakaiḥ saṃjñābhir idam abravīt / gandharvarājāya namo yenāsmi parimocitā // 4.23.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) ye yasyā vicarantīha puruṣā vaśavartinaḥ / tasyās te vacanaṃ śrutvā anṛṇā vicaranty uta // 4.23.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā nartanāgāre dhanaṃjayam apaśyata / rājñaḥ kanyā virāṭasya nartayānaṃ mahābhujam // 4.23.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tā nartanāgārād viniṣkramya sahārjunāḥ / kanyā dadṛśur āyāntīṃ kṛṣṇāṃ kliṣṭām anāgasam // 4.23.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā sairandhri muktāsi diṣṭyāsi punarāgatā / diṣṭyā vinihatāḥ sūtā ye tvāṃ kliśyanty anāgasam // 4.23.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ sairandhri muktāsi kathaṃ pāpāś ca te hatāḥ / icchāmi vai tava śrotuṃ sarvam eva yathātatham // 4.23.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhannaḍe kiṃ nu tava sairandhryā kāryam adya vai / yā tvaṃ vasasi kalyāṇi sadā kanyāpure sukham // 4.23.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na hi duḥkhaṃ samāpnoṣi sairandhrī yad upāśnute / tena māṃ duḥkhitām evaṃ pṛcchase prahasann iva // 4.23.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhannaḍāpi kalyāṇi duḥkham āpnoty anuttamam / tiryagyonigatā bāle na cainām avabudhyase // 4.23.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sahaiva kanyābhir draupadī rājaveśma tat / praviveśa sudeṣṇāyāḥ samīpam apalāyinī // 4.23.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām abravīd rājaputrī virāṭavacanād idam / sairandhri gamyatāṃ śīghraṃ yatra kāmayase gatim // 4.23.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rājā bibheti bhadraṃ te gandharvebhyaḥ parābhavāt / tvaṃ cāpi taruṇī subhru rūpeṇāpratimā bhuvi // 4.23.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayodaśāhamātraṃ me rājā kṣamatu bhāmini / kṛtakṛtyā bhaviṣyanti gandharvās te na saṃśayaḥ // 4.23.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato māṃ te 'paneṣyanti kariṣyanti ca te priyam / dhruvaṃ ca śreyasā rājā yokṣyate saha bāndhavaiḥ // 4.23.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīcakasya tu ghātena sānujasya viśāṃ pate / atyāhitaṃ cintayitvā vyasmayanta pṛthagjanāḥ // 4.24.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tasmin pure janapade saṃjalpo 'bhūc ca sarvaśaḥ / śauryād dhi vallabho rājño mahāsattvaś ca kīcakaḥ // 4.24.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) āsīt prahartā ca nṛṇāṃ dārāmarśī ca durmatiḥ / sa hataḥ khalu pāpātmā gandharvair duṣṭapūruṣaḥ // 4.24.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ity ajalpan mahārāja parānīkaviśātanam / deśe deśe manuṣyāś ca kīcakaṃ duṣpradharṣaṇam // 4.24.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vai dhārtarāṣṭreṇa prayuktā ye bahiścarāḥ / mṛgayitvā bahūn grāmān rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca // 4.24.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvidhāya yathādiṣṭaṃ yathādeśapradarśanam / kṛtacintā nyavartanta te ca nāgapuraṃ prati // 4.24.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra dṛṣṭvā tu rājānaṃ kauravyaṃ dhṛtarāṣṭrajam / droṇakarṇakṛpaiḥ sārdhaṃ bhīṣmeṇa ca mahātmanā // 4.24.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃgataṃ bhrātṛbhiś cāpi trigartaiś ca mahārathaiḥ / duryodhanaṃ sabhāmadhye āsīnam idam abruvan // 4.24.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛto 'smābhiḥ paro yatnas teṣām anveṣaṇe sadā / pāṇḍavānāṃ manuṣyendra tasmin mahati kānane // 4.24.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirjane mṛgasaṃkīrṇe nānādrumalatāvṛte / latāpratānabahule nānāgulmasamāvṛte // 4.24.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na ca vidmo gatā yena pārthāḥ syur dṛḍhavikramāḥ / mārgamāṇāḥ padanyāsaṃ teṣu teṣu tathā tathā // 4.24.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) girikūṭeṣu tuṅgeṣu nānājanapadeṣu ca / janākīrṇeṣu deśeṣu kharvaṭeṣu pureṣu ca // 4.24.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) narendra bahuśo 'nviṣṭā naiva vidmaś ca pāṇḍavān / atyantabhāvaṃ naṣṭās te bhadraṃ tubhyaṃ nararṣabha // 4.24.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vartmāny anviṣyamāṇās tu rathānāṃ rathasattama / kaṃ cit kālaṃ manuṣyendra sūtānām anugā vayam // 4.24.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgayitvā yathānyāyaṃ viditārthāḥ sma tattvataḥ / prāptā dvāravatīṃ sūtā ṛte pārthaiḥ paraṃtapa // 4.24.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tatra pāṇḍavā rājan nāpi kṛṣṇā pativratā / sarvathā vipranaṣṭās te namas te bharatarṣabha // 4.24.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi vidmo gatiṃ teṣāṃ vāsaṃ vāpi mahātmanām / pāṇḍavānāṃ pravṛttiṃ vā vidmaḥ karmāpi vā kṛtam // 4.24.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa naḥ śādhi manuṣyendra ata ūrdhvaṃ viśāṃ pate // 4.24.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anveṣaṇe pāṇḍavānāṃ bhūyaḥ kiṃ karavāmahe / imāṃ ca naḥ priyām īkṣa vācaṃ bhadravatīṃ śubhām // 4.24.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yena trigartā nikṛtā balena mahatā nṛpa / sūtena rājño matsyasya kīcakena mahātmanā // 4.24.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sa hataḥ patitaḥ śete gandharvair niśi bhārata / adṛśyamānair duṣṭātmā saha bhrātṛbhir acyuta // 4.24.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) priyam etad upaśrutya śatrūṇāṃ tu parābhavam / kṛtakṛtyaś ca kauravya vidhatsva yad anantaram // 4.24.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhano rājā śrutvā teṣāṃ vacas tadā / ciram antarmanā bhūtvā pratyuvāca sabhāsadaḥ // 4.25.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suduḥkhā khalu kāryāṇāṃ gatir vijñātum antataḥ / tasmāt sarve udīkṣadhvaṃ kva nu syuḥ pāṇḍavā gatāḥ // 4.25.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alpāvaśiṣṭaṃ kālasya gatabhūyiṣṭham antataḥ / teṣām ajñātacaryāyām asmin varṣe trayodaśe // 4.25.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asya varṣasya śeṣaṃ ced vyatīyur iha pāṇḍavāḥ / nivṛttasamayās te hi satyavrataparāyaṇāḥ // 4.25.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣaranta iva nāgendrāḥ sarva āśīviṣopamāḥ / duḥkhā bhaveyuḥ saṃrabdhāḥ kauravān prati te dhruvam // 4.25.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) arvāk kālasya vijñātāḥ kṛcchrarūpadharāḥ punaḥ / praviśeyur jitakrodhās tāvad eva punar vanam // 4.25.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt kṣipraṃ bubhutsadhvaṃ yathā no 'tyantam avyayam / rājyaṃ nirdvandvam avyagraṃ niḥsapatnaṃ ciraṃ bhavet // 4.25.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīt tataḥ karṇaḥ kṣipraṃ gacchantu bhārata / anye dhūrtatarā dakṣā nibhṛtāḥ sādhukāriṇaḥ // 4.25.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) carantu deśān saṃvītāḥ sphītāñ janapadākulān / tatra goṣṭhīṣv athānyāsu siddhapravrajiteṣu ca // 4.25.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) paricāreṣu tīrtheṣu vividheṣv ākareṣu ca / vijñātavyā manuṣyais tais tarkayā suvinītayā // 4.25.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vividhais tatparaiḥ samyak tajjñair nipuṇasaṃvṛtaiḥ / anveṣṭavyāś ca nipuṇaṃ pāṇḍavāś channavāsinaḥ // 4.25.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nadīkuñjeṣu tīrtheṣu grāmeṣu nagareṣu ca / āśrameṣu ca ramyeṣu parvateṣu guhāsu ca // 4.25.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāgrajānantarajaḥ pāpabhāvānurāgiṇam / jyeṣṭhaṃ duḥśāsanas tatra bhrātā bhrātaram abravīt // 4.25.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) etac ca karṇo yat prāha sarvam īkṣāmahe tathā / yathoddiṣṭaṃ carāḥ sarve mṛgayantu tatas tataḥ // 4.25.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bhūyāṃso deśād deśaṃ yathāvidhi // 4.25.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na tu teṣāṃ gatir vāsaḥ pravṛttiś copalabhyate / atyāhitaṃ vā gūḍhās te pāraṃ vormimato gatāḥ // 4.25.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vyālair vāpi mahāraṇye bhakṣitāḥ śūramāninaḥ / atha vā viṣamaṃ prāpya vinaṣṭāḥ śāśvatīḥ samāḥ // 4.25.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān mānasam avyagraṃ kṛtvā tvaṃ kurunandana / kuru kāryaṃ yathotsāhaṃ manyase yan narādhipa // 4.25.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīn mahāvīryo droṇas tattvārthadarśivān / na tādṛśā vinaśyanti nāpi yānti parābhavam // 4.26.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūrāś ca kṛtavidyāś ca buddhimanto jitendriyāḥ / dharmajñāś ca kṛtajñāś ca dharmarājam anuvratāḥ // 4.26.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nītidharmārthatattvajñaṃ pitṛvac ca samāhitam / dharme sthitaṃ satyadhṛtiṃ jyeṣṭhaṃ jyeṣṭhāpacāyinam // 4.26.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) anuvratā mahātmānaṃ bhrātaraṃ bhrātaro nṛpa / ajātaśatruṃ hrīmantaṃ taṃ ca bhrātṝn anuvratam // 4.26.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) teṣāṃ tathā vidheyānāṃ nibhṛtānāṃ mahātmanām / kimarthaṃ nītimān pārthaḥ śreyo naiṣāṃ kariṣyati // 4.26.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād yatnāt pratīkṣante kālasyodayam āgatam / na hi te nāśam ṛccheyur iti paśyāmy ahaṃ dhiyā // 4.26.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāṃprataṃ caiva yat kāryaṃ tac ca kṣipram akālikam / kriyatāṃ sādhu saṃcintya vāsaś caiṣāṃ pracintyatām // 4.26.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāvat pāṇḍuputrāṇāṃ sarvārtheṣu dhṛtātmanām / durjñeyāḥ khalu śūrās te apāpās tapasā vṛtāḥ // 4.26.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuddhātmā guṇavān pārthaḥ satyavān nītimāñ śuciḥ / tejorāśir asaṃkhyeyo gṛhṇīyād api cakṣuṣī // 4.26.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijñāya kriyatāṃ tasmād bhūyaś ca mṛgayāmahe / brāhmaṇaiś cārakaiḥ siddhair ye cānye tadvido janāḥ // 4.26.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śāṃtanavo bhīṣmo bharatānāṃ pitāmahaḥ / śrutavān deśakālajñas tattvajñaḥ sarvadharmavit // 4.27.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācāryavākyoparame tad vākyam abhisaṃdadhat / hitārthaṃ sa uvācemāṃ bhāratīṃ bhāratān prati // 4.27.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhire samāsaktāṃ dharmajñe dharmasaṃśritām / asatsu durlabhāṃ nityaṃ satāṃ cābhimatāṃ sadā // 4.27.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaḥ samavadat tatra giraṃ sādhubhir arcitām // 4.27.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yathaiṣa brāhmaṇaḥ prāha droṇaḥ sarvārthatattvavit / sarvalakṣaṇasaṃpannā nāśaṃ nārhanti pāṇḍavāḥ // 4.27.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutavṛttopasaṃpannāḥ sādhuvratasamanvitāḥ / vṛddhānuśāsane magnāḥ satyavrataparāyaṇāḥ // 4.27.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samayaṃ samayajñās te pālayantaḥ śucivratāḥ / nāvasīditum arhanti udvahantaḥ satāṃ dhuram // 4.27.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmataś caiva guptās te svavīryeṇa ca pāṇḍavāḥ / na nāśam adhigaccheyur iti me dhīyate matiḥ // 4.27.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra buddhiṃ praṇeṣyāmi pāṇḍavān prati bhārata / na tu nītiḥ sunītasya śakyate 'nveṣituṃ paraiḥ // 4.27.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu śakyam ihāsmābhis tān vai saṃcintya pāṇḍavān / buddhyā pravaktuṃ na drohāt pravakṣyāmi nibodha tat // 4.27.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sā tv iyaṃ sādhu vaktavyā na tv anītiḥ kathaṃ cana / vṛddhānuśāsane tāta tiṣṭhataḥ satyaśīlinaḥ // 4.27.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaśyaṃ tv iha dhīreṇa satāṃ madhye vivakṣatā / yathāmati vivaktavyaṃ sarvaśo dharmalipsayā // 4.27.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra nāhaṃ tathā manye yathāyam itaro janaḥ / pure janapade vāpi yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 4.27.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsūyako na cāpīrṣur nātivādī na matsarī / bhaviṣyati janas tatra svaṃ svaṃ dharmam anuvrataḥ // 4.27.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaghoṣāś ca bhūyāṃsaḥ pūrṇāhutyas tathaiva ca / kratavaś ca bhaviṣyanti bhūyāṃso bhūridakṣiṇāḥ // 4.27.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadā ca tatra parjanyaḥ samyag varṣī na saṃśayaḥ / saṃpannasasyā ca mahī nirītīkā bhaviṣyati // 4.27.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) rasavanti ca dhānyāni guṇavanti phalāni ca / gandhavanti ca mālyāni śubhaśabdā ca bhāratī // 4.27.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāyuś ca sukhasaṃsparśo niṣpratīpaṃ ca darśanam / bhayaṃ nābhyāviśet tatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 4.27.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāvaś ca bahulās tatra na kṛśā na ca durduhāḥ / payāṃsi dadhisarpīṃṣi rasavanti hitāni ca // 4.27.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇavanti ca pānāni bhojyāni rasavanti ca / tatra deśe bhaviṣyanti yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 4.27.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rasāḥ sparśāś ca gandhāś ca śabdāś cāpi guṇānvitāḥ / dṛśyāni ca prasannāni yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 4.27.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svaiḥ svair guṇaiḥ susaṃyuktās tasmin varṣe trayodaśe / deśe tasmin bhaviṣyanti tāta pāṇḍavasaṃyute // 4.27.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprītimāñ janas tatra saṃtuṣṭaḥ śucir avyayaḥ / devatātithipūjāsu sarvabhūtānurāgavān // 4.27.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭadāno mahotsāhaḥ śaśvad dharmaparāyaṇaḥ / aśubhadviṭ śubhaprepsur nityayajñaḥ śubhavrataḥ // 4.27.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaviṣyati janas tatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 4.27.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tyaktavākyānṛtas tāta śubhakalyāṇamaṅgalaḥ / śubhārthepsuḥ śubhamatir yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ // 4.27.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhaviṣyati janas tatra nityaṃ ceṣṭapriyavrataḥ // 4.27.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dharmātmā sa tadādṛśyaḥ so 'pi tāta dvijātibhiḥ / kiṃ punaḥ prākṛtaiḥ pārthaḥ śakyo vijñātum antataḥ // 4.27.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmin satyaṃ dhṛtir dānaṃ parā śāntir dhruvā kṣamā / hrīḥ śrīḥ kīrtiḥ paraṃ teja ānṛśaṃsyam athārjavam // 4.27.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tatra nivāsaṃ tu channaṃ satreṇa dhīmataḥ / gatiṃ vā paramāṃ tasya notsahe vaktum anyathā // 4.27.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat tu saṃcintya yatkṛtaṃ manyase hitam / tat kṣipraṃ kuru kauravya yady evaṃ śraddadhāsi me // 4.27.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śāradvato vākyam ity uvāca kṛpas tadā / yuktaṃ prāptaṃ ca vṛddhena pāṇḍavān prati bhāṣitam // 4.28.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃ tattvataś ca sahetumat / tatrānurūpaṃ bhīṣmeṇa mamāpy atra giraṃ śṛṇu // 4.28.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) teṣāṃ caiva gatis tīrthair vāsaś caiṣāṃ pracintyatām / nītir vidhīyatāṃ cāpi sāṃprataṃ yā hitā bhavet // 4.28.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvajñeyo ripus tāta prākṛto 'pi bubhūṣatā / kiṃ punaḥ pāṇḍavās tāta sarvāstrakuśalā raṇe // 4.28.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt satraṃ praviṣṭeṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu / gūḍhabhāveṣu channeṣu kāle codayam āgate // 4.28.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svarāṣṭrapararāṣṭreṣu jñātavyaṃ balam ātmanaḥ / udaye pāṇḍavānāṃ ca prāpte kāle na saṃśayaḥ // 4.28.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛttasamayāḥ pārthā mahātmāno mahābalāḥ / mahotsāhā bhaviṣyanti pāṇḍavā hy atitejasaḥ // 4.28.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād balaṃ ca kośaṃ ca nītiś cāpi vidhīyatām / yathā kālodaye prāpte samyak taiḥ saṃdadhāmahe // 4.28.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāta manyāmi tat sarvaṃ budhyasva balam ātmanaḥ / niyataṃ sarvamitreṣu balavatsv abaleṣu ca // 4.28.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uccāvacaṃ balaṃ jñātvā madhyasthaṃ cāpi bhārata / prahṛṣṭam aprahṛṣṭaṃ ca saṃdadhāma tathā paraiḥ // 4.28.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāmnā bhedena dānena daṇḍena balikarmaṇā / nyāyenānamya ca parān balāc cānamya durbalān // 4.28.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sāntvayitvā ca mitrāṇi balaṃ cābhāṣyatāṃ sukham / sakośabalasaṃvṛddhaḥ samyak siddhim avāpsyasi // 4.28.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yotsyase cāpi balibhir aribhiḥ pratyupasthitaiḥ / anyais tvaṃ pāṇḍavair vāpi hīnasvabalavāhanaiḥ // 4.28.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ sarvaṃ viniścitya vyavasāyaṃ svadharmataḥ / yathākālaṃ manuṣyendra ciraṃ sukham avāpsyasi // 4.28.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha rājā trigartānāṃ suśarmā rathayūthapaḥ / prāptakālam idaṃ vākyam uvāca tvarito bhṛśam // 4.29.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asakṛn nikṛtaḥ pūrvaṃ matsyaiḥ sālveyakaiḥ saha / sūtena caiva matsyasya kīcakena punaḥ punaḥ // 4.29.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bādhito bandhubhiḥ sārdhaṃ balād balavatā vibho / sa karṇam abhyudīkṣyātha duryodhanam abhāṣata // 4.29.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asakṛn matsyarājñā me rāṣṭraṃ bādhitam ojasā / praṇetā kīcakaś cāsya balavān abhavat purā // 4.29.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krūro 'marṣī sa duṣṭātmā bhuvi prakhyātavikramaḥ / nihatas tatra gandharvaiḥ pāpakarmā nṛśaṃsavān // 4.29.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃś ca nihate rājan hīnadarpo nirāśrayaḥ / bhaviṣyati nirutsāho virāṭa iti me matiḥ // 4.29.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra yātrā mama matā yadi te rocate 'nagha / kauravāṇāṃ ca sarveṣāṃ karṇasya ca mahātmanaḥ // 4.29.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etat prāptam ahaṃ manye kāryam ātyayikaṃ hitam / rāṣṭraṃ tasyābhiyātv āśu bahudhānyasamākulam // 4.29.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādadāmo 'sya ratnāni vividhāni vasūni ca / grāmān rāṣṭrāṇi vā tasya hariṣyāmo vibhāgaśaḥ // 4.29.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā gosahasrāṇi bahūni ca śubhāni ca / vividhāni hariṣyāmaḥ pratipīḍya puraṃ balāt // 4.29.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kauravaiḥ saha saṃgamya trigartaiś ca viśāṃ pate / gās tasyāpaharāmāśu saha sarvaiḥ susaṃhatāḥ // 4.29.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdhiṃ vā tena kṛtvā tu nibadhnīmo 'sya pauruṣam / hatvā cāsya camūṃ kṛtsnāṃ vaśam anvānayāmahe // 4.29.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vaśe nyāyataḥ kṛtvā sukhaṃ vatsyāmahe vayam / bhavato balavṛddhiś ca bhaviṣyati na saṃśayaḥ // 4.29.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vacanaṃ tasya karṇo rājānam abravīt / sūktaṃ suśarmaṇā vākyaṃ prāptakālaṃ hitaṃ ca naḥ // 4.29.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt kṣipraṃ viniryāmo yojayitvā varūthinīm / vibhajya cāpy anīkāni yathā vā manyase 'nagha // 4.29.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajñāvān kuruvṛddho 'yaṃ sarveṣāṃ naḥ pitāmahaḥ / ācāryaś ca tathā droṇaḥ kṛpaḥ śāradvatas tathā // 4.29.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyante te yathā sarve tathā yātrā vidhīyatām / saṃmantrya cāśu gacchāmaḥ sādhanārthaṃ mahīpateḥ // 4.29.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ ca naḥ pāṇḍavaiḥ kāryaṃ hīnārthabalapauruṣaiḥ / atyarthaṃ vā pranaṣṭās te prāptā vāpi yamakṣayam // 4.29.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāmo rājann anudvignā virāṭaviṣayaṃ vayam / ādāsyāmo hi gās tasya vividhāni vasūni ca // 4.29.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhano rājā vākyam ādāya tasya tat / vaikartanasya karṇasya kṣipram ājñāpayat svayam // 4.29.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāsane nityasaṃyuktaṃ duḥśāsanam anantaram / saha vṛddhais tu saṃmantrya kṣipraṃ yojaya vāhinīm // 4.29.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathoddeśaṃ ca gacchāmaḥ sahitāḥ sarvakauravaiḥ / suśarmā tu yathoddiṣṭaṃ deśaṃ yātu mahārathaḥ // 4.29.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trigartaiḥ sahito rājā samagrabalavāhanaḥ / prāg eva hi susaṃvīto matsyasya viṣayaṃ prati // 4.29.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaghanyato vayaṃ tatra yāsyāmo divasāntaram / viṣayaṃ matsyarājasya susamṛddhaṃ susaṃhatāḥ // 4.29.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te yātvā sahasā tatra virāṭanagaraṃ prati / kṣipraṃ gopān samāsādya gṛhṇantu vipulaṃ dhanam // 4.29.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gavāṃ śatasahasrāṇi śrīmanti guṇavanti ca / vayam api nigṛhṇīmo dvidhā kṛtvā varūthinīm // 4.29.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) sa sma gatvā yathoddiṣṭāṃ diśaṃ vahner mahīpatiḥ / ādatta gāḥ suśarmātha gharmapakṣasya saptamīm // 4.29.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparaṃ divasaṃ sarve rājan saṃbhūya kauravāḥ / aṣṭamyāṃ tāny agṛhṇanta gokulāni sahasraśaḥ // 4.29.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas teṣāṃ mahārāja tatraivāmitatejasām / chadmaliṅgapraviṣṭānāṃ pāṇḍavānāṃ mahātmanām // 4.30.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyatītaḥ samayaḥ samyag vasatāṃ vai purottame / kurvatāṃ tasya karmāṇi virāṭasya mahīpateḥ // 4.30.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas trayodaśasyānte tasya varṣasya bhārata / suśarmaṇā gṛhītaṃ tu godhanaṃ tarasā bahu // 4.30.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato javena mahatā gopāḥ puram athāvrajat / apaśyan matsyarājaṃ ca rathāt praskandya kuṇḍalī // 4.30.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śūraiḥ parivṛtaṃ yodhaiḥ kuṇḍalāṅgadadhāribhiḥ / sadbhiś ca mantribhiḥ sārdhaṃ pāṇḍavaiś ca nararṣabhaiḥ // 4.30.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sabhāyāṃ mahārājam āsīnaṃ rāṣṭravardhanam / so 'bravīd upasaṃgamya virāṭaṃ praṇatas tadā // 4.30.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmān yudhi vinirjitya paribhūya sabāndhavān / gavāṃ śatasahasrāṇi trigartāḥ kālayanti te // 4.30.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān parīpsa manuṣyendra mā neśuḥ paśavas tava // 4.30.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tac chrutvā nṛpatiḥ senāṃ matsyānāṃ samayojayat / rathanāgāśvakalilāṃ pattidhvajasamākulām // 4.30.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rājāno rājaputrāś ca tanutrāṇy atra bhejire / bhānumanti vicitrāṇi sūpasevyāni bhāgaśaḥ // 4.30.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savajrāyasagarbhaṃ tu kavacaṃ taptakāñcanam / virāṭasya priyo bhrātā śatānīko 'bhyahārayat // 4.30.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvapārasavaṃ varma kalyāṇapaṭalaṃ dṛḍham / śatānīkād avarajo madirāśvo 'bhyahārayat // 4.30.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śatasūryaṃ śatāvartaṃ śatabindu śatākṣimat / abhedyakalpaṃ matsyānāṃ rājā kavacam āharat // 4.30.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) utsedhe yasya padmāni śataṃ saugandhikāni ca / suvarṇapṛṣṭhaṃ sūryābhaṃ sūryadatto 'bhyahārayat // 4.30.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dṛḍham āyasagarbhaṃ tu śvetaṃ varma śatākṣimat / virāṭasya suto jyeṣṭho vīraḥ śaṅkho 'bhyahārayat // 4.30.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataśaś ca tanutrāṇi yathāsvāni mahārathāḥ / yotsyamānābhyanahyanta devarūpāḥ prahāriṇaḥ // 4.30.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūpaskareṣu śubhreṣu mahatsu ca mahārathāḥ / pṛthak kāñcanasaṃnāhān ratheṣv aśvān ayojayan // 4.30.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūryacandrapratīkāśo rathe divye hiraṇmayaḥ / mahānubhāvo matsyasya dhvaja ucchiśriye tadā // 4.30.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athānyān vividhākārān dhvajān hemavibhūṣitān / yathāsvaṃ kṣatriyāḥ śūrā ratheṣu samayojayan // 4.30.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha matsyo 'bravīd rājā śatānīkaṃ jaghanyajam / kaṅkaballavagopālā dāmagranthiś ca vīryavān // 4.30.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhyeyur iti me buddhir vartate nātra saṃśayaḥ // 4.30.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) eteṣām api dīyantāṃ rathā dhvajapatākinaḥ / kavacāni vicitrāṇi dṛḍhāni ca mṛdūni ca // 4.30.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratimuñcantu gātreṣu dīyantām āyudhāni ca // 4.30.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vīrāṅgarūpāḥ puruṣā nāgarājakaropamāḥ / neme jātu na yudhyerann iti me dhīyate matiḥ // 4.30.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu nṛpater vākyaṃ tvaritamānasaḥ / śatānīkas tu pārthebhyo rathān rājan samādiśat // 4.30.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sahadevāya rājñe ca bhīmāya nakulāya ca // 4.30.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tān prahṛṣṭās tataḥ sūtā rājabhaktipuraskṛtāḥ / nirdiṣṭān naradevena rathāñ śīghram ayojayan // 4.30.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kavacāni vicitrāṇi dṛḍhāni ca mṛdūni ca / virāṭaḥ prādiśad yāni teṣām akliṣṭakarmaṇām // 4.30.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāny āmucya śarīreṣu daṃśitās te paraṃtapāḥ // 4.30.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tarasvinaś channarūpāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ / virāṭam anvayuḥ paścāt sahitāḥ kurupuṃgavāḥ // 4.30.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) catvāro bhrātaraḥ śūrāḥ pāṇḍavāḥ satyavikramāḥ // 4.30.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhīmāś ca mattamātaṅgāḥ prabhinnakaraṭāmukhāḥ / kṣaranta iva jīmūtāḥ sudantāḥ ṣaṣṭihāyanāḥ // 4.30.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svārūḍhā yuddhakuśalaiḥ śikṣitair hastisādibhiḥ / rājānam anvayuḥ paścāc calanta iva parvatāḥ // 4.30.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viśāradānāṃ vaśyānāṃ hṛṣṭānāṃ cānuyāyinām / aṣṭau rathasahasrāṇi daśa nāgaśatāni ca // 4.30.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭiś cāśvasahasrāṇi matsyānām abhiniryayuḥ // 4.30.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad anīkaṃ virāṭasya śuśubhe bharatarṣabha / saṃprayātaṃ mahārāja ninīṣantaṃ gavāṃ padam // 4.30.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad balāgryaṃ virāṭasya saṃprasthitam aśobhata / dṛḍhāyudhajanākīrṇaṃ gajāśvarathasaṃkulam // 4.30.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niryāya nagarāc chūrā vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ / trigartān aspṛśan matsyāḥ sūrye pariṇate sati // 4.31.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te trigartāś ca matsyāś ca saṃrabdhā yuddhadurmadāḥ / anyonyam abhigarjanto goṣu gṛddhā mahābalāḥ // 4.31.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmāś ca mattamātaṅgās tomarāṅkuśacoditāḥ / grāmaṇīyaiḥ samārūḍhāḥ kuśalair hastisādibhiḥ // 4.31.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ samāgamo ghoras tumulo lomaharṣaṇaḥ / devāsurasamo rājann āsīt sūrye vilambati // 4.31.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udatiṣṭhad rajo bhaumaṃ na prajñāyata kiṃ cana / pakṣiṇaś cāpatan bhūmau sainyena rajasāvṛtāḥ // 4.31.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣubhir vyatisaṃyadbhir ādityo 'ntaradhīyata / khadyotair iva saṃyuktam antarikṣaṃ vyarājata // 4.31.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rukmapṛṣṭhāni cāpāni vyatiṣaktāni dhanvinām / patatāṃ lokavīrāṇāṃ savyadakṣiṇam asyatām // 4.31.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathā rathaiḥ samājagmuḥ pādātaiś ca padātayaḥ / sādibhiḥ sādinaś caiva gajaiś cāpi mahāgajāḥ // 4.31.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asibhiḥ paṭṭiśaiḥ prāsaiḥ śaktibhis tomarair api / saṃrabdhāḥ samare rājan nijaghnur itaretaram // 4.31.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nighnantaḥ samare 'nyonyaṃ śūrāḥ parighabāhavaḥ / na śekur abhisaṃrabdhāḥ śūrān kartuṃ parāṅmukhān // 4.31.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kḷptottaroṣṭhaṃ sunasaṃ kḷptakeśam alaṃkṛtam / adṛśyata śiraś chinnaṃ rajodhvastaṃ sakuṇḍalam // 4.31.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) adṛśyaṃs tatra gātrāṇi śaraiś chinnāni bhāgaśaḥ / śālaskandhanikāśāni kṣatriyāṇāṃ mahāmṛdhe // 4.31.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgabhoganikāśaiś ca bāhubhiś candanokṣitaiḥ / ākīrṇā vasudhā tatra śirobhiś ca sakuṇḍalaiḥ // 4.31.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaśāmyad rajo bhaumaṃ rudhireṇa prasarpatā / kaśmalaṃ prāviśad ghoraṃ nirmaryādam avartata // 4.31.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatānīkaḥ śataṃ hatvā viśālākṣaś catuḥśatam / praviṣṭau mahatīṃ senāṃ trigartānāṃ mahārathau // 4.31.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārcchetāṃ bahusaṃrabdhau keśākeśi nakhānakhi // 4.31.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) lakṣayitvā trigartānāṃ tau praviṣṭau rathavrajam / jagmatuḥ sūryadattaś ca madirāśvaś ca pṛṣṭhataḥ // 4.31.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭas tatra saṃgrāme hatvā pañcaśatān rathān / hayānāṃ ca śatāny atra hatvā pañca mahārathān // 4.31.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caran sa vividhān mārgān ratheṣu rathayūthapaḥ / trigartānāṃ suśarmāṇam ārcchad rukmarathaṃ raṇe // 4.31.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau vyāvaharatāṃ tatra mahātmānau mahābalau / anyonyam abhigarjantau goṣṭhe govṛṣabhāv iva // 4.31.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rathābhyāṃ rathinau vyatiyāya samantataḥ / śarān vyasṛjatāṃ śīghraṃ toyadhārā ghanāv iva // 4.31.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) anyonyaṃ cātisaṃrabdhau viceratur amarṣaṇau / kṛtāstrau niśitair bāṇair asiśaktigadābhṛtau // 4.31.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājā suśarmāṇaṃ vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ / pañcabhiḥ pañcabhiś cāsya vivyādha caturo hayān // 4.31.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva matsyarājānaṃ suśarmā yuddhadurmadaḥ / pañcāśatā śitair bāṇair vivyādha paramāstravit // 4.31.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sainyaṃ samāvṛtya matsyarājasuśarmaṇoḥ / nābhyajānaṃs tadānyonyaṃ pradoṣe rajasāvṛte // 4.31.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tamasābhiplute loke rajasā caiva bhārata / vyatiṣṭhan vai muhūrtaṃ tu vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ // 4.32.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ndhakāraṃ praṇudann udatiṣṭhata candramāḥ / kurvāṇo vimalāṃ rātriṃ nandayan kṣatriyān yudhi // 4.32.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ prakāśam āsādya punar yuddham avartata / ghorarūpaṃ tatas te sma nāvekṣanta parasparam // 4.32.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ suśarmā traigartaḥ saha bhrātrā yavīyasā / abhyadravan matsyarājaṃ rathavrātena sarvaśaḥ // 4.32.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tato rathābhyāṃ praskandya bhrātarau kṣatriyarṣabhau / gadāpāṇī susaṃrabdhau samabhyadravatāṃ hayān // 4.32.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathaiva teṣāṃ tu balāni tāni; kruddhāny athānyonyam abhidravanti / gadāsikhaḍgaiś ca paraśvadhaiś ca; prāsaiś ca tīkṣṇāgrasupītadhāraiḥ // 4.32.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] balaṃ tu matsyasya balena rājā; sarvaṃ trigartādhipatiḥ suśarmā / pramathya jitvā ca prasahya matsyaṃ; virāṭam ojasvinam abhyadhāvat // 4.32.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jmjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tau nihatya pṛthag dhuryāv ubhau ca pārṣṇisārathī / virathaṃ matsyarājānaṃ jīvagrāham agṛhṇatām // 4.32.8 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tam unmathya suśarmā tu rudatīṃ vadhukām iva / syandanaṃ svaṃ samāropya prayayau śīghravāhanaḥ // 4.32.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin gṛhīte virathe virāṭe balavattare / prādravanta bhayān matsyās trigartair arditā bhṛśam // 4.32.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) teṣu saṃtrāsyamāneṣu kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / abhyabhāṣan mahābāhuṃ bhīmasenam ariṃdamam // 4.32.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matsyarājaḥ parāmṛṣṭas trigartena suśarmaṇā / taṃ mokṣaya mahābāho na gacched dviṣatāṃ vaśam // 4.32.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣitāḥ smaḥ sukhaṃ sarve sarvakāmaiḥ supūjitāḥ / bhīmasena tvayā kāryā tasya vāsasya niṣkṛtiḥ // 4.32.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham enaṃ paritrāsye śāsanāt tava pārthiva / paśya me sumahat karma yudhyataḥ saha śatrubhiḥ // 4.32.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svabāhubalam āśritya tiṣṭha tvaṃ bhrātṛbhiḥ saha / ekāntam āśrito rājan paśya me 'dya parākramam // 4.32.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suskandho 'yaṃ mahāvṛkṣo gadārūpa iva sthitaḥ / enam eva samārujya drāvayiṣyāmi śātravān // 4.32.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ mattam iva mātaṅgaṃ vīkṣamāṇaṃ vanaspatim / abravīd bhrātaraṃ vīraṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 4.32.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā bhīma sāhasaṃ kārṣīs tiṣṭhatv eṣa vanaspatiḥ / mā tvā vṛkṣeṇa karmāṇi kurvāṇam atimānuṣam // 4.32.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janāḥ samavabudhyeran bhīmo 'yam iti bhārata // 4.32.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anyad evāyudhaṃ kiṃ cit pratipadyasva mānuṣam / cāpaṃ vā yadi vā śaktiṃ nistriṃśaṃ vā paraśvadham // 4.32.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad eva mānuṣaṃ bhīma bhaved anyair alakṣitam / tad evāyudham ādāya mokṣayāśu mahīpatim // 4.32.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamau ca cakrarakṣau te bhavitārau mahābalau / vyūhataḥ samare tāta matsyarājaṃ parīpsataḥ // 4.32.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samastās te sarve turagān abhyacodayan / divyam astraṃ vikurvāṇās trigartān pratyamarṣaṇāḥ // 4.32.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tān nivṛttarathān dṛṣṭvā pāṇḍavān sā mahācamūḥ / vairāṭī paramakruddhā yuyudhe paramādbhutam // 4.32.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasraṃ nyavadhīt tatra kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / bhīmaḥ saptaśatān yodhān paralokam adarśayat // 4.32.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulaś cāpi saptaiva śatāni prāhiṇoc charaiḥ // 4.32.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śatāni trīṇi śūrāṇāṃ sahadevaḥ pratāpavān / yudhiṣṭhirasamādiṣṭo nijaghne puruṣarṣabhaḥ // 4.32.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhittvā tāṃ mahatīṃ senāṃ trigartānāṃ nararṣabha // 4.32.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā tvaramāṇo mahārathaḥ / abhidrutya suśarmāṇaṃ śarair abhyatudad bhṛśam // 4.32.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suśarmāpi susaṃkruddhas tvaramāṇo yudhiṣṭhiram / avidhyan navabhir bāṇaiś caturbhiś caturo hayān // 4.32.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājann āśukārī kuntīputro vṛkodaraḥ / samāsādya suśarmāṇam aśvān asya vyapothayat // 4.32.28 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pṛṣṭhagopau ca tasyātha hatvā paramasāyakaiḥ / athāsya sārathiṃ kruddho rathopasthād apāharat // 4.32.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakrarakṣaś ca śūraś ca śoṇāśvo nāma viśrutaḥ / sa bhayād dvairathaṃ dṛṣṭvā traigartaṃ prājahat tadā // 4.32.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato virāṭaḥ praskandya rathād atha suśarmaṇaḥ / gadām asya parāmṛśya tam evājaghnivān balī // 4.32.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa cacāra gadāpāṇir vṛddho 'pi taruṇo yathā // 4.32.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhīmas tu bhīmasaṃkāśo rathāt praskandya kuṇḍalī / trigartarājam ādatta siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā // 4.32.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin gṛhīte virathe trigartānāṃ mahārathe / abhajyata balaṃ sarvaṃ traigartaṃ tadbhayāturam // 4.32.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) nivartya gās tataḥ sarvāḥ pāṇḍuputrā mahābalāḥ / avajitya suśarmāṇaṃ dhanaṃ cādāya sarvaśaḥ // 4.32.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svabāhubalasaṃpannā hrīniṣedhā yatavratāḥ / saṃgrāmaśiraso madhye tāṃ rātriṃ sukhino 'vasan // 4.32.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato virāṭaḥ kaunteyān atimānuṣavikramān / arcayām āsa vittena mānena ca mahārathān // 4.32.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathaiva mama ratnāni yuṣmākaṃ tāni vai tathā / kāryaṃ kuruta taiḥ sarve yathākāmaṃ yathāsukham // 4.32.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāny alaṃkṛtāḥ kanyā vasūni vividhāni ca / manasaś cāpy abhipretaṃ yad vaḥ śatrunibarhaṇāḥ // 4.32.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuṣmākaṃ vikramād adya mukto 'haṃ svastimān iha / tasmād bhavanto matsyānām īśvarāḥ sarva eva hi // 4.32.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathābhivādinaṃ matsyaṃ kauraveyāḥ pṛthak pṛthak / ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve yudhiṣṭhirapurogamāḥ // 4.32.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratinandāma te vākyaṃ sarvaṃ caiva viśāṃ pate / etenaiva pratītāḥ smo yat tvaṃ mukto 'dya śatrubhiḥ // 4.32.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athābravīt prītamanā matsyarājo yudhiṣṭhiram / punar eva mahābāhur virāṭo rājasattamaḥ // 4.32.42 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ehi tvām abhiṣekṣyāmi matsyarājo 'stu no bhavān // 4.32.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) manasaś cāpy abhipretaṃ yat te śatrunibarhaṇa / tat te 'haṃ saṃpradāsyāmi sarvam arhati no bhavān // 4.32.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratnāni gāḥ suvarṇaṃ ca maṇimuktam athāpi vā / vaiyāghrapadya viprendra sarvathaiva namo 'stu te // 4.32.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatkṛte hy adya paśyāmi rājyam ātmānam eva ca / yataś ca jātaḥ saṃrambhaḥ sa ca śatrur vaśaṃ gataḥ // 4.32.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato yudhiṣṭhiro matsyaṃ punar evābhyabhāṣata / pratinandāmi te vākyaṃ manojñaṃ matsya bhāṣase // 4.32.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānṛśaṃsyaparo nityaṃ susukhaḥ satataṃ bhava / gacchantu dūtās tvaritaṃ nagaraṃ tava pārthiva // 4.32.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) suhṛdāṃ priyam ākhyātuṃ ghoṣayantu ca te jayam // 4.32.47.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas tadvacanān matsyo dūtān rājā samādiśat / ācakṣadhvaṃ puraṃ gatvā saṃgrāme vijayaṃ mama // 4.32.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumārāḥ samalaṃkṛtya paryāgacchantu me purāt / vāditrāṇi ca sarvāṇi gaṇikāś ca svalaṃkṛtāḥ // 4.32.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te gatvā kevalāṃ rātrim atha sūryodayaṃ prati / virāṭasya purābhyāśe dūtā jayam aghoṣayan // 4.32.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāte trigartaṃ matsye tu paśūṃs tān svān parīpsati / duryodhanaḥ sahāmātyo virāṭam upayād atha // 4.33.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhīṣmo droṇaś ca karṇaś ca kṛpaś ca paramāstravit / drauṇiś ca saubalaś caiva tathā duḥśāsanaḥ prabhuḥ // 4.33.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viviṃśatir vikarṇaś ca citrasenaś ca vīryavān / durmukho duḥsahaś caiva ye caivānye mahārathāḥ // 4.33.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete matsyān upāgamya virāṭasya mahīpateḥ / ghoṣān vidrāvya tarasā godhanaṃ jahrur ojasā // 4.33.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ṣaṣṭiṃ gavāṃ sahasrāṇi kuravaḥ kālayanti te / mahatā rathavaṃśena parivārya samantataḥ // 4.33.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gopālānāṃ tu ghoṣeṣu hanyatāṃ tair mahārathaiḥ / ārāvaḥ sumahān āsīt saṃprahāre bhayaṃkare // 4.33.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gavādhyakṣas tu saṃtrasto ratham āsthāya satvaraḥ / jagāma nagarāyaiva parikrośaṃs tadārtavat // 4.33.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa praviśya puraṃ rājño nṛpaveśmābhyayāt tataḥ / avatīrya rathāt tūrṇam ākhyātuṃ praviveśa ha // 4.33.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā bhūmiṃjayaṃ nāma putraṃ matsyasya māninam / tasmai tat sarvam ācaṣṭa rāṣṭrasya paśukarṣaṇam // 4.33.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭiṃ gavāṃ sahasrāṇi kuravaḥ kālayanti te / tad vijetuṃ samuttiṣṭha godhanaṃ rāṣṭravardhanam // 4.33.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājaputra hitaprepsuḥ kṣipraṃ niryāhi vai svayam / tvāṃ hi matsyo mahīpālaḥ śūnyapālam ihākarot // 4.33.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā pariṣado madhye ślāghate sa narādhipaḥ / putro mamānurūpaś ca śūraś ceti kulodvahaḥ // 4.33.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣvastre nipuṇo yodhaḥ sadā vīraś ca me sutaḥ / tasya tat satyam evāstu manuṣyendrasya bhāṣitam // 4.33.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvartaya kurūñ jitvā paśūn paśumatāṃ vara / nirdahaiṣām anīkāni bhīmena śaratejasā // 4.33.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanuścyutai rukmapuṅkhaiḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ / dviṣatāṃ bhindhy anīkāni gajānām iva yūthapaḥ // 4.33.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pāśopadhānāṃ jyātantrīṃ cāpadaṇḍāṃ mahāsvanām / śaravarṇāṃ dhanurvīṇāṃ śatrumadhye pravādaya // 4.33.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śvetā rajatasaṃkāśā rathe yujyantu te hayāḥ / dhvajaṃ ca siṃhaṃ sauvarṇam ucchrayantu tavābhibhoḥ // 4.33.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rukmapuṅkhāḥ prasannāgrā muktā hastavatā tvayā / chādayantu śarāḥ sūryaṃ rājñām āyur nirodhinaḥ // 4.33.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raṇe jitvā kurūn sarvān vajrapāṇir ivāsurān / yaśo mahad avāpya tvaṃ praviśedaṃ puraṃ punaḥ // 4.33.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi rāṣṭrasya paramā gatir matsyapateḥ sutaḥ / gatimanto bhavantv adya sarve viṣayavāsinaḥ // 4.33.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) strīmadhya uktas tenāsau tad vākyam abhayaṃkaram / antaḥpure ślāghamāna idaṃ vacanam abravīt // 4.33.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) adyāham anugaccheyaṃ dṛḍhadhanvā gavāṃ padam / yadi me sārathiḥ kaś cid bhaved aśveṣu kovidaḥ // 4.34.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam eva nādhigacchāmi yo me yantā bhaven naraḥ / paśyadhvaṃ sārathiṃ kṣipraṃ mama yuktaṃ prayāsyataḥ // 4.34.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭāviṃśatirātraṃ vā māsaṃ vā nūnam antataḥ / yat tad āsīn mahad yuddhaṃ tatra me sārathir hataḥ // 4.34.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa labheyaṃ yadi tv anyaṃ hayayānavidaṃ naram / tvarāvān adya yātvāhaṃ samucchritamahādhvajam // 4.34.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vigāhya tatparānīkaṃ gajavājirathākulam / śastrapratāpanirvīryān kurūñ jitvānaye paśūn // 4.34.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaṃ śāṃtanavaṃ karṇaṃ vaikartanaṃ kṛpam / droṇaṃ ca saha putreṇa maheṣvāsān samāgatān // 4.34.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vitrāsayitvā saṃgrāme dānavān iva vajrabhṛt / anenaiva muhūrtena punaḥ pratyānaye paśūn // 4.34.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śūnyam āsādya kuravaḥ prayānty ādāya godhanam / kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yad ahaṃ tatra nābhavam // 4.34.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) paśyeyur adya me vīryaṃ kuravas te samāgatāḥ / kiṃ nu pārtho 'rjunaḥ sākṣād ayam asmān prabādhate // 4.34.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ strīṣu bhāṣataḥ sma punaḥ punaḥ / nāmarṣayata pāñcālī bībhatsoḥ parikīrtanam // 4.34.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainam upasaṃgamya strīmadhyāt sā tapasvinī / vrīḍamāneva śanakair idaṃ vacanam abravīt // 4.34.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yo 'sau bṛhadvāraṇābho yuvā supriyadarśanaḥ / bṛhannaḍeti vikhyātaḥ pārthasyāsīt sa sārathiḥ // 4.34.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dhanuṣy anavaraś cāsīt tasya śiṣyo mahātmanaḥ / dṛṣṭapūrvo mayā vīra carantyā pāṇḍavān prati // 4.34.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā tat pāvako dāvam adahat khāṇḍavaṃ mahat / arjunasya tadānena saṃgṛhītā hayottamāḥ // 4.34.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena sārathinā pārthaḥ sarvabhūtāni sarvaśaḥ / ajayat khāṇḍavaprasthe na hi yantāsti tādṛśaḥ // 4.34.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeyaṃ kumārī suśroṇī bhaginī te yavīyasī / asyāḥ sa vacanaṃ vīra kariṣyati na saṃśayaḥ // 4.34.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadi vai sārathiḥ sa syāt kurūn sarvān asaṃśayam / jitvā gāś ca samādāya dhruvam āgamanaṃ bhavet // 4.34.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa sairandhryā bhaginīṃ pratyabhāṣata / gaccha tvam anavadyāṅgi tām ānaya bṛhannaḍām // 4.34.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā bhrātrā preṣitā śīghram agacchan nartanāgṛham / yatrāste sa mahābāhuś channaḥ satreṇa pāṇḍavaḥ // 4.34.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāṃ dṛṣṭvā viśālākṣīṃ rājaputrīṃ sakhīṃ sakhā / prahasann abravīd rājan kutrāgamanam ity uta // 4.35.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīd rājaputrī samupetya nararṣabham / praṇayaṃ bhāvayantī sma sakhīmadhya idaṃ vacaḥ // 4.35.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) gāvo rāṣṭrasya kurubhiḥ kālyante no bṛhannaḍe / tān vijetuṃ mama bhrātā prayāsyati dhanurdharaḥ // 4.35.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) naciraṃ ca hatas tasya saṃgrāme rathasārathiḥ / tena nāsti samaḥ sūto yo 'sya sārathyam ācaret // 4.35.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai prayatamānāya sārathyarthaṃ bṛhannaḍe / ācacakṣe hayajñāne sairandhrī kauśalaṃ tava // 4.35.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā sārathyaṃ mama bhrātuḥ kuru sādhu bṛhannaḍe / purā dūrataraṃ gāvo hriyante kurubhir hi naḥ // 4.35.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athaitad vacanaṃ me 'dya niyuktā na kariṣyasi / praṇayād ucyamānā tvaṃ parityakṣyāmi jīvitam // 4.35.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu suśroṇyā tayā sakhyā paraṃtapaḥ / jagāma rājaputrasya sakāśam amitaujasaḥ // 4.35.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sā vrajantaṃ tvaritaṃ prabhinnam iva kuñjaram / anvagacchad viśālākṣī śiśur gajavadhūr iva // 4.35.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dūrād eva tu taṃ prekṣya rājaputro 'bhyabhāṣata / tvayā sārathinā pārthaḥ khāṇḍave 'gnim atarpayat // 4.35.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivīm ajayat kṛtsnāṃ kuntīputro dhanaṃjayaḥ / sairandhrī tvāṃ samācaṣṭa sā hi jānāti pāṇḍavān // 4.35.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃyaccha māmakān aśvāṃs tathaiva tvaṃ bṛhannaḍe / kurubhir yotsyamānasya godhanāni parīpsataḥ // 4.35.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunasya kilāsīs tvaṃ sārathir dayitaḥ purā / tvayājayat sahāyena pṛthivīṃ pāṇḍavarṣabhaḥ // 4.35.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā pratyuvāca rājaputraṃ bṛhannaḍā / kā śaktir mama sārathyaṃ kartuṃ saṃgrāmamūrdhani // 4.35.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) gītaṃ vā yadi vā nṛttaṃ vāditraṃ vā pṛthagvidham / tat kariṣyāmi bhadraṃ te sārathyaṃ tu kuto mayi // 4.35.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhannaḍe gāyano vā nartano vā punar bhava / kṣipraṃ me ratham āsthāya nigṛhṇīṣva hayottamān // 4.35.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sa tatra narmasaṃyuktam akarot pāṇḍavo bahu / uttarāyāḥ pramukhataḥ sarvaṃ jānann ariṃdama // 4.35.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ūrdhvam utkṣipya kavacaṃ śarīre pratyamuñcata / kumāryas tatra taṃ dṛṣṭvā prāhasan pṛthulocanāḥ // 4.35.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa tu dṛṣṭvā vimuhyantaṃ svayam evottaras tataḥ / kavacena mahārheṇa samanahyad bṛhannaḍām // 4.35.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bibhrat kavacaṃ cāgryaṃ svayam apy aṃśumatprabham / dhvajaṃ ca siṃham ucchritya sārathye samakalpayat // 4.35.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanūṃṣi ca mahārhāṇi bāṇāṃś ca rucirān bahūn / ādāya prayayau vīraḥ sa bṛhannaḍasārathiḥ // 4.35.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athottarā ca kanyāś ca sakhyas tām abruvaṃs tadā / bṛhannaḍe ānayethā vāsāṃsi rucirāṇi naḥ // 4.35.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) pāñcālikārthaṃ sūkṣmāṇi citrāṇi vividhāni ca / vijitya saṃgrāmagatān bhīṣmadroṇamukhān kurūn // 4.35.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) atha tā bruvatīḥ kanyāḥ sahitāḥ pāṇḍunandanaḥ / pratyuvāca hasan pārtho meghadundubhiniḥsvanaḥ // 4.35.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady uttaro 'yaṃ saṃgrāme vijeṣyati mahārathān / athāhariṣye vāsāṃsi divyāni rucirāṇi ca // 4.35.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) evam uktvā tu bībhatsus tataḥ prācodayad dhayān / kurūn abhimukhāñ śūro nānādhvajapatākinaḥ // 4.35.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājadhānyā niryāya vairāṭiḥ pṛthivīṃjayaḥ / prayāhīty abravīt sūtaṃ yatra te kuravo gatāḥ // 4.36.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) samavetān kurūn yāvaj jigīṣūn avajitya vai / gāś caiṣāṃ kṣipram ādāya punar āyāmi svaṃ puram // 4.36.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tatas tāṃś codayām āsa sadaśvān pāṇḍunandanaḥ / te hayā narasiṃhena coditā vātaraṃhasaḥ // 4.36.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ālikhanta ivākāśam ūhuḥ kāñcanamālinaḥ // 4.36.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nātidūram atho yātvā matsyaputradhanaṃjayau / avekṣetām amitraghnau kurūṇāṃ balināṃ balam // 4.36.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śmaśānam abhito gatvā āsasāda kurūn atha // 4.36.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad anīkaṃ mahat teṣāṃ vibabhau sāgarasvanam / sarpamāṇam ivākāśe vanaṃ bahulapādapam // 4.36.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadṛśe pārthivo reṇur janitas tena sarpatā / dṛṣṭipraṇāśo bhūtānāṃ divaspṛṅ narasattama // 4.36.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tad anīkaṃ mahad dṛṣṭvā gajāśvarathasaṃkulam / karṇaduryodhanakṛpair guptaṃ śāṃtanavena ca // 4.36.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) droṇena ca saputreṇa maheṣvāsena dhīmatā / hṛṣṭaromā bhayodvignaḥ pārthaṃ vairāṭir abravīt // 4.36.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) notsahe kurubhir yoddhuṃ romaharṣaṃ hi paśya me / bahupravīram atyugraṃ devair api durāsadam // 4.36.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiyoddhuṃ na śakṣyāmi kurusainyam anantakam // 4.36.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nāśaṃse bhāratīṃ senāṃ praveṣṭuṃ bhīmakārmukām / rathanāgāśvakalilāṃ pattidhvajasamākulām // 4.36.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dṛṣṭvaiva hi parān ājāv ātmā pravyathatīva me // 4.36.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yatra droṇaś ca bhīṣmaś ca kṛpaḥ karṇo viviṃśatiḥ / aśvatthāmā vikarṇaś ca somadatto 'tha bāhlikaḥ // 4.36.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanas tathā vīro rājā ca rathināṃ varaḥ / dyutimanto maheṣvāsāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ // 4.36.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvaiva hi kurūn etān vyūḍhānīkān prahāriṇaḥ / hṛṣitāni ca romāṇi kaśmalaṃ cāgataṃ mama // 4.36.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aviyāto viyātasya maurkhyād dhūrtasya paśyataḥ / paridevayate mandaḥ sakāśe savyasācinaḥ // 4.36.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trigartān me pitā yātaḥ śūnye saṃpraṇidhāya mām / sarvāṃ senām upādāya na me santīha sainikāḥ // 4.36.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'ham eko bahūn bālaḥ kṛtāstrān akṛtaśramaḥ / pratiyoddhuṃ na śakṣyāmi nivartasva bṛhannaḍe // 4.36.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhayena dīnarūpo 'si dviṣatāṃ harṣavardhanaḥ / na ca tāvat kṛtaṃ kiṃ cit paraiḥ karma raṇājire // 4.36.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayam eva ca mām āttha vaha māṃ kauravān prati / so 'haṃ tvāṃ tatra neṣyāmi yatraite bahulā dhvajāḥ // 4.36.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhyam āmiṣagṛdhrāṇāṃ kurūṇām ātatāyinām / neṣyāmi tvāṃ mahābāho pṛthivyām api yudhyatām // 4.36.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā strīṣu pratiśrutya pauruṣaṃ puruṣeṣu ca / katthamāno 'bhiniryāya kimarthaṃ na yuyutsase // 4.36.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ced vijitya gās tās tvaṃ gṛhān vai pratiyāsyasi / prahasiṣyanti vīra tvāṃ narā nāryaś ca saṃgatāḥ // 4.36.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham apy atra sairandhryā stutaḥ sārathyakarmaṇi / na hi śakṣyāmy anirjitya gāḥ prayātuṃ puraṃ prati // 4.36.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stotreṇa caiva sairandhryās tava vākyena tena ca / kathaṃ na yudhyeyam ahaṃ kurūn sarvān sthiro bhava // 4.36.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kāmaṃ harantu matsyānāṃ bhūyāṃsaṃ kuravo dhanam / prahasantu ca māṃ nāryo narā vāpi bṛhannaḍe // 4.36.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā prādravad bhīto rathāt praskandya kuṇḍalī / tyaktvā mānaṃ sa mandātmā visṛjya saśaraṃ dhanuḥ // 4.36.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣa pūrvaiḥ smṛto dharmaḥ kṣatriyasya palāyanam / śreyas te maraṇaṃ yuddhe na bhītasya palāyanam // 4.36.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tu kaunteyaḥ so 'vaplutya rathottamāt / tam anvadhāvad dhāvantaṃ rājaputraṃ dhanaṃjayaḥ // 4.36.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dīrghāṃ veṇīṃ vidhunvānaḥ sādhu rakte ca vāsasī // 4.36.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vidhūya veṇīṃ dhāvantam ajānanto 'rjunaṃ tadā / sainikāḥ prāhasan ke cit tathārūpam avekṣya tam // 4.36.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ śīghram abhidhāvantaṃ saṃprekṣya kuravo 'bruvan / ka eṣa veṣapracchanno bhasmaneva hutāśanaḥ // 4.36.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kiṃ cid asya yathā puṃsaḥ kiṃ cid asya yathā striyaḥ / sārūpyam arjunasyeva klībarūpaṃ bibharti ca // 4.36.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad evaitac chirogrīvaṃ tau bāhū parighopamau / tadvad evāsya vikrāntaṃ nāyam anyo dhanaṃjayāt // 4.36.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amareṣv iva devendro mānuṣeṣu dhanaṃjayaḥ / ekaḥ ko 'smān upāyāyād anyo loke dhanaṃjayāt // 4.36.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaḥ putro virāṭasya śūnye saṃnihitaḥ pure / sa eṣa kila niryāto bālabhāvān na pauruṣāt // 4.36.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satreṇa nūnaṃ channaṃ hi carantaṃ pārtham arjunam / uttaraḥ sārathiṃ kṛtvā niryāto nagarād bahiḥ // 4.36.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa no manye dhvajān dṛṣṭvā bhīta eṣa palāyati / taṃ nūnam eṣa dhāvantaṃ jighṛkṣati dhanaṃjayaḥ // 4.36.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti sma kuravaḥ sarve vimṛśantaḥ pṛthak pṛthak / na ca vyavasituṃ kiṃ cid uttaraṃ śaknuvanti te // 4.36.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) channaṃ tathā taṃ satreṇa pāṇḍavaṃ prekṣya bhārata // 4.36.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) uttaraṃ tu pradhāvantam anudrutya dhanaṃjayaḥ / gatvā padaśataṃ tūrṇaṃ keśapakṣe parāmṛśat // 4.36.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'rjunena parāmṛṣṭaḥ paryadevayad ārtavat / bahulaṃ kṛpaṇaṃ caiva virāṭasya sutas tadā // 4.36.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śātakumbhasya śuddhasya śataṃ niṣkān dadāmi te / maṇīn aṣṭau ca vaiḍūryān hemabaddhān mahāprabhān // 4.36.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hemadaṇḍapraticchannaṃ rathaṃ yuktaṃ ca suvrajaiḥ / mattāṃś ca daśa mātaṅgān muñca māṃ tvaṃ bṛhannaḍe // 4.36.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evamādīni vākyāni vilapantam acetasam / prahasya puruṣavyāghro rathasyāntikam ānayat // 4.36.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainam abravīt pārtho bhayārtaṃ naṣṭacetasam / yadi notsahase yoddhuṃ śatrubhiḥ śatrukarśana // 4.36.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ehi me tvaṃ hayān yaccha yudhyamānasya śatrubhiḥ // 4.36.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prayāhy etad rathānīkaṃ madbāhubalarakṣitaḥ / apradhṛṣyatamaṃ ghoraṃ guptaṃ vīrair mahārathaiḥ // 4.36.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā bhais tvaṃ rājaputrāgrya kṣatriyo 'si paraṃtapa / ahaṃ vai kurubhir yotsyāmy avajeṣyāmi te paśūn // 4.36.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praviśyaitad rathānīkam apradhṛṣyaṃ durāsadam / yantā bhūs tvaṃ naraśreṣṭha yotsye 'haṃ kurubhiḥ saha // 4.36.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvāṇo bībhatsur vairāṭim aparājitaḥ / samāśvāsya muhūrtaṃ tam uttaraṃ bharatarṣabha // 4.36.46 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tata enaṃ viceṣṭantam akāmaṃ bhayapīḍitam / ratham āropayām āsa pārthaḥ praharatāṃ varaḥ // 4.36.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā klībaveṣeṇa rathasthaṃ narapuṃgavam / śamīm abhimukhaṃ yāntaṃ ratham āropya cottaram // 4.37.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmadroṇamukhās tatra kurūṇāṃ rathasattamāḥ / vitrastamanasaḥ sarve dhanaṃjayakṛtād bhayāt // 4.37.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān avekṣya hatotsāhān utpātān api cādbhutān / guruḥ śastrabhṛtāṃ śreṣṭho bhāradvājo 'bhyabhāṣata // 4.37.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) calāś ca vātāḥ saṃvānti rūkṣāḥ paruṣaniḥsvanāḥ / bhasmavarṇaprakāśena tamasā saṃvṛtaṃ nabhaḥ // 4.37.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rūkṣavarṇāś ca jaladā dṛśyante 'dbhutadarśanāḥ / niḥsaranti ca kośebhyaḥ śastrāṇi vividhāni ca // 4.37.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śivāś ca vinadanty etā dīptāyāṃ diśi dāruṇāḥ / hayāś cāśrūṇi muñcanti dhvajāḥ kampanty akampitāḥ // 4.37.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yādṛśāny atra rūpāṇi saṃdṛśyante bahūny api / yattā bhavantas tiṣṭhantu syād yuddhaṃ samupasthitam // 4.37.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rakṣadhvam api cātmānaṃ vyūhadhvaṃ vāhinīm api / vaiśasaṃ ca pratīkṣadhvaṃ rakṣadhvaṃ cāpi godhanam // 4.37.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vīro maheṣvāsaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ / āgataḥ klībaveṣeṇa pārtho nāsty atra saṃśayaḥ // 4.37.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eṣa pārtho vikrāntaḥ savyasācī paraṃtapaḥ / nāyuddhena nivarteta sarvair api marudgaṇaiḥ // 4.37.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kleśitaś ca vane śūro vāsavena ca śikṣitaḥ / amarṣavaśam āpanno yotsyate nātra saṃśayaḥ // 4.37.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nehāsya pratiyoddhāram ahaṃ paśyāmi kauravāḥ / mahādevo 'pi pārthena śrūyate yudhi toṣitaḥ // 4.37.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadā bhavān phalgunasya guṇair asmān vikatthase / na cārjunaḥ kalā pūrṇā mama duryodhanasya vā // 4.37.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yady eṣa pārtho rādheya kṛtaṃ kāryaṃ bhaven mama / jñātāḥ punaś cariṣyanti dvādaśānyān hi vatsarān // 4.37.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) athaiṣa kaś cid evānyaḥ klībaveṣeṇa mānavaḥ / śarair enaṃ suniśitaiḥ pātayiṣyāmi bhūtale // 4.37.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasmin bruvati tad vākyaṃ dhārtarāṣṭre paraṃtape / bhīṣmo droṇaḥ kṛpo drauṇiḥ pauruṣaṃ tad apūjayan // 4.37.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ śamīm upasaṃgamya pārtho vairāṭim abravīt / sukumāraṃ samājñātaṃ saṃgrāme nātikovidam // 4.38.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samādiṣṭo mayā kṣipraṃ dhanūṃṣy avaharottara / nemāni hi tvadīyāni soḍhuṃ śakṣyanti me balam // 4.38.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāraṃ vāpi guruṃ hartuṃ kuñjaraṃ vā pramarditum / mama vā bāhuvikṣepaṃ śatrūn iha vijeṣyataḥ // 4.38.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād bhūmiṃjayāroha śamīm etāṃ palāśinīm / asyāṃ hi pāṇḍuputrāṇāṃ dhanūṃṣi nihitāny uta // 4.38.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhirasya bhīmasya bībhatsor yamayos tathā / dhvajāḥ śarāś ca śūrāṇāṃ divyāni kavacāni ca // 4.38.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra caitan mahāvīryaṃ dhanuḥ pārthasya gāṇḍivam / ekaṃ śatasahasreṇa saṃmitaṃ rāṣṭravardhanam // 4.38.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyāyāmasaham atyarthaṃ tṛṇarājasamaṃ mahat / sarvāyudhamahāmātraṃ śatrusaṃbādhakārakam // 4.38.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇavikṛtaṃ divyaṃ ślakṣṇam āyatam avraṇam / alaṃ bhāraṃ guruṃ voḍhuṃ dāruṇaṃ cārudarśanam // 4.38.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tādṛśāny eva sarvāṇi balavanti dṛḍhāni ca // 4.38.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asmin vṛkṣe kilodbaddhaṃ śarīram iti naḥ śrutam / tad ahaṃ rājaputraḥ san spṛśeyaṃ pāṇinā katham // 4.38.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naivaṃvidhaṃ mayā yuktam ālabdhuṃ kṣatrayoninā / mahatā rājaputreṇa mantrayajñavidā satā // 4.38.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) spṛṣṭavantaṃ śarīraṃ māṃ śavavāham ivāśucim / kathaṃ vā vyavahāryaṃ vai kurvīthās tvaṃ bṛhannaḍe // 4.38.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyavahāryaś ca rājendra śuciś caiva bhaviṣyasi / dhanūṃṣy etāni mā bhais tvaṃ śarīraṃ nātra vidyate // 4.38.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāyādaṃ matsyarājasya kule jātaṃ manasvinam / kathaṃ tvā ninditaṃ karma kārayeyaṃ nṛpātmaja // 4.38.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa pārthena rathāt praskandya kuṇḍalī / āruroha śamīvṛkṣaṃ vairāṭir avaśas tadā // 4.38.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam anvaśāsac chatrughno rathe tiṣṭhan dhanaṃjayaḥ / pariveṣṭanam eteṣāṃ kṣipraṃ caiva vyapānuda // 4.38.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathā saṃnahanāny eṣāṃ parimucya samantataḥ / apaśyad gāṇḍivaṃ tatra caturbhir aparaiḥ saha // 4.38.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ vimucyamānānāṃ dhanuṣām arkavarcasām / viniśceruḥ prabhā divyā grahāṇām udayeṣv iva // 4.38.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa teṣāṃ rūpam ālokya bhoginām iva jṛmbhatām / hṛṣṭaromā bhayodvignaḥ kṣaṇena samapadyata // 4.38.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃspṛśya tāni cāpāni bhānumanti bṛhanti ca / vairāṭir arjunaṃ rājann idaṃ vacanam abravīt // 4.38.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bindavo jātarūpasya śataṃ yasmin nipātitāḥ / sahasrakoṭi sauvarṇāḥ kasyaitad dhanur uttamam // 4.38.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāraṇā yasya sauvarṇāḥ pṛṣṭhe bhāsanti daṃśitāḥ / supārśvaṃ sugrahaṃ caiva kasyaitad dhanuruttamam // 4.38.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapanīyasya śuddhasya ṣaṣṭir yasyendragopakāḥ / pṛṣṭhe vibhaktāḥ śobhante kasyaitad dhanur uttamam // 4.38.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sūryā yatra ca sauvarṇās trayo bhāsanti daṃśitāḥ / tejasā prajvalanto hi kasyaitad dhanur uttamam // 4.38.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śālabhā yatra sauvarṇās tapanīyavicitritāḥ / suvarṇamaṇicitraṃ ca kasyaitad dhanur uttamam // 4.38.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ime ca kasya nārācāḥ sahasrā lomavāhinaḥ / samantāt kaladhautāgrā upāsaṅge hiraṇmaye // 4.38.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vipāṭhāḥ pṛthavaḥ kasya gārdhrapatrāḥ śilāśitāḥ / hāridravarṇāḥ sunasāḥ pītāḥ sarvāyasāḥ śarāḥ // 4.38.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kasyāyam asitāvāpaḥ pañcaśārdūlalakṣaṇaḥ / varāhakarṇavyāmiśraḥ śarān dhārayate daśa // 4.38.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kasyeme pṛthavo dīrghāḥ sarvapāraśavāḥ śarāḥ / śatāni sapta tiṣṭhanti nārācā rudhirāśanāḥ // 4.38.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasyeme śukapatrābhaiḥ pūrvair ardhaiḥ suvāsasaḥ / uttarair āyasaiḥ pītair hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ // 4.38.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasyāyaṃ sāyako dīrghaḥ śilīpṛṣṭhaḥ śilīmukhaḥ / vaiyāghrakośe nihito hemacitratsarur mahān // 4.38.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) suphalaś citrakośaś ca kiṅkiṇīsāyako mahān / kasya hematsarur divyaḥ khaḍgaḥ paramanirvraṇaḥ // 4.38.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasyāyaṃ vimalaḥ khaḍgo gavye kośe samarpitaḥ / hematsarur anādhṛṣyo naiṣadhyo bhārasādhanaḥ // 4.38.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya pāñcanakhe kośe sāyako hemavigrahaḥ / pramāṇarūpasaṃpannaḥ pīta ākāśasaṃnibhaḥ // 4.38.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya hemamaye kośe sutapte pāvakaprabhe / nistriṃśo 'yaṃ guruḥ pītaḥ saikyaḥ paramanirvraṇaḥ // 4.38.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirdiśasva yathātattvaṃ mayā pṛṣṭā bṛhannaḍe / vismayo me paro jāto dṛṣṭvā sarvam idaṃ mahat // 4.38.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan māṃ pūrvam ihāpṛcchaḥ śatrusenānibarhaṇam / gāṇḍīvam etat pārthasya lokeṣu viditaṃ dhanuḥ // 4.38.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sarvāyudhamahāmātraṃ śātakumbhapariṣkṛtam / etat tad arjunasyāsīd gāṇḍīvaṃ paramāyudham // 4.38.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tac chatasahasreṇa saṃmitaṃ rāṣṭravardhanam / yena devān manuṣyāṃś ca pārtho viṣahate mṛdhe // 4.38.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadānavagandharvaiḥ pūjitaṃ śāśvatīḥ samāḥ / etad varṣasahasraṃ tu brahmā pūrvam adhārayat // 4.38.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'nantaram evātha prajāpatir adhārayat / trīṇi pañcaśataṃ caiva śakro 'śīti ca pañca ca // 4.38.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) somaḥ pañcaśataṃ rājā tathaiva varuṇaḥ śatam / pārthaḥ pañca ca ṣaṣṭiṃ ca varṣāṇi śvetavāhanaḥ // 4.38.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāvīryaṃ mahad divyam etat tad dhanur uttamam / pūjitaṃ suramartyeṣu bibharti paramaṃ vapuḥ // 4.38.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) supārśvaṃ bhīmasenasya jātarūpagrahaṃ dhanuḥ / yena pārtho 'jayat kṛtsnāṃ diśaṃ prācīṃ paraṃtapaḥ // 4.38.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indragopakacitraṃ ca yad etac cāruvigraham / rājño yudhiṣṭhirasyaitad vairāṭe dhanur uttamam // 4.38.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūryā yasmiṃs tu sauvarṇāḥ prabhāsante prabhāsinaḥ / tejasā prajvalanto vai nakulasyaitad āyudham // 4.38.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śalabhā yatra sauvarṇās tapanīyavicitritāḥ / etan mādrīsutasyāpi sahadevasya kārmukam // 4.38.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tv ime kṣurasaṃkāśāḥ sahasrā lomavāhinaḥ / ete 'rjunasya vairāṭe śarāḥ sarpaviṣopamāḥ // 4.38.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete jvalantaḥ saṃgrāme tejasā śīghragāminaḥ / bhavanti vīrasyākṣayyā vyūhataḥ samare ripūn // 4.38.48 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ye ceme pṛthavo dīrghāś candrabimbārdhadarśanāḥ / ete bhīmasya niśitā ripukṣayakarāḥ śarāḥ // 4.38.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) hāridravarṇā ye tv ete hemapuṅkhāḥ śilāśitāḥ / nakulasya kalāpo 'yaṃ pañcaśārdūlalakṣaṇaḥ // 4.38.50 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yenāsau vyajayat kṛtsnāṃ pratīcīṃ diśam āhave / kalāpo hy eṣa tasyāsīn mādrīputrasya dhīmataḥ // 4.38.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tv ime bhāskarākārāḥ sarvapāraśavāḥ śarāḥ / ete citrāḥ kriyopetāḥ sahadevasya dhīmataḥ // 4.38.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tv ime niśitāḥ pītāḥ pṛthavo dīrghavāsasaḥ / hemapuṅkhās triparvāṇo rājña ete mahāśarāḥ // 4.38.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tv ayaṃ sāyako dīrghaḥ śilīpṛṣṭhaḥ śilīmukhaḥ / arjunasyaiṣa saṃgrāme gurubhārasaho dṛḍhaḥ // 4.38.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiyāghrakośas tu mahān bhīmasenasya sāyakaḥ / gurubhārasaho divyaḥ śātravāṇāṃ bhayaṃkaraḥ // 4.38.55 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) suphalaś citrakośaś ca hematsarur anuttamaḥ / nistriṃśaḥ kauravasyaiṣa dharmarājasya dhīmataḥ // 4.38.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu pāñcanakhe kośe nihitaś citrasevane / nakulasyaiṣa nistriṃśo gurubhārasaho dṛḍhaḥ // 4.38.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tv ayaṃ vimalaḥ khaḍgo gavye kośe samarpitaḥ / sahadevasya viddhy enaṃ sarvabhārasahaṃ dṛḍham // 4.38.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇavikṛtānīmāny āyudhāni mahātmanām / rucirāṇi prakāśante pārthānām āśukāriṇām // 4.39.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva nu svid arjunaḥ pārthaḥ kauravyo vā yudhiṣṭhiraḥ / nakulaḥ sahadevaś ca bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ // 4.39.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva eva mahātmānaḥ sarvāmitravināśanāḥ / rājyam akṣaiḥ parākīrya na śrūyante kadā cana // 4.39.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadī kva ca pāñcālī strīratnam iti viśrutā / jitān akṣais tadā kṛṣṇā tān evānvagamad vanam // 4.39.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham asmy arjunaḥ pārthaḥ sabhāstāro yudhiṣṭhiraḥ / ballavo bhīmasenas tu pitus te rasapācakaḥ // 4.39.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvabandho 'tha nakulaḥ sahadevas tu gokule / sairandhrīṃ draupadīṃ viddhi yatkṛte kīcakā hatāḥ // 4.39.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) daśa pārthasya nāmāni yāni pūrvaṃ śrutāni me / prabrūyās tāni yadi me śraddadhyāṃ sarvam eva te // 4.39.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) hanta te 'haṃ samācakṣe daśa nāmāni yāni me / arjunaḥ phalguno jiṣṇuḥ kirīṭī śvetavāhanaḥ // 4.39.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bībhatsur vijayaḥ kṛṣṇaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ // 4.39.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kenāsi vijayo nāma kenāsi śvetavāhanaḥ / kirīṭī nāma kenāsi savyasācī kathaṃ bhavān // 4.39.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunaḥ phalguno jiṣṇuḥ kṛṣṇo bībhatsur eva ca / dhanaṃjayaś ca kenāsi prabrūhi mama tattvataḥ // 4.39.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutā me tasya vīrasya kevalā nāmahetavaḥ // 4.39.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarvāñ janapadāñ jitvā vittam ācchidya kevalam / madhye dhanasya tiṣṭhāmi tenāhur māṃ dhanaṃjayam // 4.39.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiprayāmi saṃgrāme yad ahaṃ yuddhadurmadān / nājitvā vinivartāmi tena māṃ vijayaṃ viduḥ // 4.39.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvetāḥ kāñcanasaṃnāhā rathe yujyanti me hayāḥ / saṃgrāme yudhyamānasya tenāhaṃ śvetavāhanaḥ // 4.39.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttarābhyāṃ ca pūrvābhyāṃ phalgunībhyām ahaṃ divā / jāto himavataḥ pṛṣṭhe tena māṃ phalgunaṃ viduḥ // 4.39.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā śakreṇa me dattaṃ yudhyato dānavarṣabhaiḥ / kirīṭaṃ mūrdhni sūryābhaṃ tena māhuḥ kirīṭinam // 4.39.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kuryāṃ karma bībhatsaṃ yudhyamānaḥ kathaṃ cana / tena devamanuṣyeṣu bībhatsur iti māṃ viduḥ // 4.39.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṇḍīvasya vikarṣaṇe / tena devamanuṣyeṣu savyasācīti māṃ viduḥ // 4.39.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivyāṃ caturantāyāṃ varṇo me durlabhaḥ samaḥ / karomi karma śuklaṃ ca tena mām arjunaṃ viduḥ // 4.39.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ durāpo durdharṣo damanaḥ pākaśāsaniḥ / tena devamanuṣyeṣu jiṣṇunāmāsmi viśrutaḥ // 4.39.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kṛṣṇa ity eva daśamaṃ nāma cakre pitā mama / kṛṣṇāvadātasya sataḥ priyatvād bālakasya vai // 4.39.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ pārthaṃ sa vairāṭir abhyavādayad antikāt / ahaṃ bhūmiṃjayo nāma nāmnāham api cottaraḥ // 4.39.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā tvāṃ pārtha paśyāmi svāgataṃ te dhanaṃjaya / lohitākṣa mahābāho nāgarājakaropama // 4.39.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad ajñānād avocaṃ tvāṃ kṣantum arhasi tan mama // 4.39.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yatas tvayā kṛtaṃ pūrvaṃ vicitraṃ karma duṣkaram / ato bhayaṃ vyatītaṃ me prītiś ca paramā tvayi // 4.39.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsthāya vipulaṃ vīra rathaṃ sārathinā mayā / katamaṃ yāsyase 'nīkam ukto yāsyāmy ahaṃ tvayā // 4.40.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prīto 'smi puruṣavyāghra na bhayaṃ vidyate tava / sarvān nudāmi te śatrūn raṇe raṇaviśārada // 4.40.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svastho bhava mahābuddhe paśya māṃ śatrubhiḥ saha / yudhyamānaṃ vimarde 'smin kurvāṇaṃ bhairavaṃ mahat // 4.40.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etān sarvān upāsaṅgān kṣipraṃ badhnīhi me rathe / etaṃ cāhara nistriṃśaṃ jātarūpapariṣkṛtam // 4.40.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ vai kurubhir yotsyāmy avajeṣyāmi te paśūn // 4.40.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saṃkalpapakṣavikṣepaṃ bāhuprākāratoraṇam / tridaṇḍatūṇasaṃbādham anekadhvajasaṃkulam // 4.40.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyākṣepaṇaṃ krodhakṛtaṃ nemīninadadundubhi / nagaraṃ te mayā guptaṃ rathopasthaṃ bhaviṣyati // 4.40.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) adhiṣṭhito mayā saṃkhye ratho gāṇḍīvadhanvanā / ajeyaḥ śatrusainyānāṃ vairāṭe vyetu te bhayam // 4.40.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bibhemi nāham eteṣāṃ jānāmi tvāṃ sthiraṃ yudhi / keśavenāpi saṃgrāme sākṣād indreṇa vā samam // 4.40.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tu cintayann eva parimuhyāmi kevalam / niścayaṃ cāpi durmedhā na gacchāmi kathaṃ cana // 4.40.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vīrāṅgarūpasya lakṣaṇair ucitasya ca / kena karmavipākena klībatvam idam āgatam // 4.40.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manye tvāṃ klībaveṣeṇa carantaṃ śūlapāṇinam / gandharvarājapratimaṃ devaṃ vāpi śatakratum // 4.40.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhrātur niyogāj jyeṣṭhasya saṃvatsaram idaṃ vratam / carāmi brahmacaryaṃ vai satyam etad bravīmi te // 4.40.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nāsmi klībo mahābāho paravān dharmasaṃyutaḥ / samāptavratam uttīrṇaṃ viddhi māṃ tvaṃ nṛpātmaja // 4.40.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paramo 'nugraho me 'dya yat pratarko na me vṛthā / na hīdṛśāḥ klībarūpā bhavantīha narottamāḥ // 4.40.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sahāyavān asmi raṇe yudhyeyam amarair api / sādhvasaṃ tat pranaṣṭaṃ me kiṃ karomi bravīhi me // 4.40.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ te saṃgrahīṣyāmi hayāñ śatrurathārujaḥ / śikṣito hy asmi sārathye tīrthataḥ puruṣarṣabha // 4.40.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāruko vāsudevasya yathā śakrasya mātaliḥ / tathā māṃ viddhi sārathye śikṣitaṃ narapuṃgava // 4.40.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya yāte na paśyanti bhūmau prāptaṃ padaṃ padam / dakṣiṇaṃ yo dhuraṃ yuktaḥ sugrīvasadṛśo hayaḥ // 4.40.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'yaṃ dhuraṃ dhuryavaro vāmaṃ vahati śobhanaḥ / taṃ manye meghapuṣpasya javena sadṛśaṃ hayam // 4.40.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yo 'yaṃ kāñcanasaṃnāhaḥ pārṣṇiṃ vahati śobhanaḥ / vāmaṃ sainyasya manye taṃ javena balavattaram // 4.40.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'yaṃ vahati te pārṣṇiṃ dakṣiṇām añcitodyataḥ / balāhakād api mataḥ sa jave vīryavattaraḥ // 4.40.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tvām evāyaṃ ratho voḍhuṃ saṃgrāme 'rhati dhanvinam / tvaṃ cemaṃ ratham āsthāya yoddhum arho mato mama // 4.40.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nirmucya bāhubhyāṃ valayāni sa vīryavān / citre dundubhisaṃnāde pratyamuñcat tale śubhe // 4.40.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇān bhaṅgīmataḥ keśāñ śvetenodgrathya vāsasā / adhijyaṃ tarasā kṛtvā gāṇḍīvaṃ vyākṣipad dhanuḥ // 4.40.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya vikṣipyamāṇasya dhanuṣo 'bhūn mahāsvanaḥ / yathā śailasya mahataḥ śailenaivābhijaghnuṣaḥ // 4.40.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sanirghātābhavad bhūmir dikṣu vāyur vavau bhṛśam / bhrāntadvijaṃ khaṃ tadāsīt prakampitamahādrumam // 4.40.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) taṃ śabdaṃ kuravo 'jānan visphoṭam aśaner iva / yad arjuno dhanuḥśreṣṭhaṃ bāhubhyām ākṣipad rathe // 4.40.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaraṃ sārathiṃ kṛtvā śamīṃ kṛtvā pradakṣiṇam / āyudhaṃ sarvam ādāya tataḥ prāyād dhanaṃjayaḥ // 4.41.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvajaṃ siṃhaṃ rathāt tasmād apanīya mahārathaḥ / praṇidhāya śamīmūle prāyād uttarasārathiḥ // 4.41.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivīṃ māyāṃ rathe yuktvā vihitāṃ viśvakarmaṇā / kāñcanaṃ siṃhalāṅgūlaṃ dhvajaṃ vānaralakṣaṇam // 4.41.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasā cintayām āsa prasādaṃ pāvakasya ca / sa ca tac cintitaṃ jñātvā dhvaje bhūtāny acodayat // 4.41.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sapatākaṃ vicitrāṅgaṃ sopāsaṅgaṃ mahārathaḥ / ratham āsthāya bībhatsuḥ kaunteyaḥ śvetavāhanaḥ // 4.41.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) baddhāsiḥ satanutrāṇaḥ pragṛhītaśarāsanaḥ / tataḥ prāyād udīcīṃ sa kapipravaraketanaḥ // 4.41.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svanavantaṃ mahāśaṅkhaṃ balavān arimardanaḥ / prādhamad balam āsthāya dviṣatāṃ lomaharṣaṇam // 4.41.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te javanā dhuryā jānubhyām agaman mahīm / uttaraś cāpi saṃtrasto rathopastha upāviśat // 4.41.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃsthāpya cāśvān kaunteyaḥ samudyamya ca raśmibhiḥ / uttaraṃ ca pariṣvajya samāśvāsayad arjunaḥ // 4.41.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mā bhais tvaṃ rājaputrāgrya kṣatriyo 'si paraṃtapa / kathaṃ puruṣaśārdūla śatrumadhye viṣīdasi // 4.41.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutās te śaṅkhaśabdāś ca bherīśabdāś ca puṣkalāḥ / kuñjarāṇāṃ ca nadatāṃ vyūḍhānīkeṣu tiṣṭhatām // 4.41.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa tvaṃ katham ihānena śaṅkhaśabdena bhīṣitaḥ / viṣaṇṇarūpo vitrastaḥ puruṣaḥ prākṛto yathā // 4.41.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śrutā me śaṅkhaśabdāś ca bherīśabdāś ca puṣkalāḥ / kuñjarāṇāṃ ca ninadā vyūḍhānīkeṣu tiṣṭhatām // 4.41.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) naivaṃvidhaḥ śaṅkhaśabdaḥ purā jātu mayā śrutaḥ / dhvajasya cāpi rūpaṃ me dṛṣṭapūrvaṃ na hīdṛśam // 4.41.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dhanuṣaś caiva nirghoṣaḥ śrutapūrvo na me kva cit // 4.41.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asya śaṅkhasya śabdena dhanuṣo nisvanena ca / rathasya ca ninādena mano muhyati me bhṛśam // 4.41.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyākulāś ca diśaḥ sarvā hṛdayaṃ vyathatīva me / dhvajena pihitāḥ sarvā diśo na pratibhānti me // 4.41.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāṇḍīvasya ca śabdena karṇau me badhirīkṛtau // 4.41.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ekānte ratham āsthāya padbhyāṃ tvam avapīḍaya / dṛḍhaṃ ca raśmīn saṃyaccha śaṅkhaṃ dhmāsyāmy ahaṃ punaḥ // 4.41.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasya śaṅkhasya śabdena rathanemisvanena ca / gāṇḍīvasya ca ghoṣeṇa pṛthivī samakampata // 4.41.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā rathasya nirghoṣo yathā śaṅkha udīryate / kampate ca yathā bhūmir naiṣo 'nyaḥ savyasācinaḥ // 4.41.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śastrāṇi na prakāśante na prahṛṣyanti vājinaḥ / agnayaś ca na bhāsante samiddhās tan na śobhanam // 4.41.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praty ādityaṃ ca naḥ sarve mṛgā ghorapravādinaḥ / dhvajeṣu ca nilīyante vāyasās tan na śobhanam // 4.41.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakunāś cāpasavyā no vedayanti mahad bhayam // 4.41.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gomāyur eṣa senāyā ruvan madhye 'nudhāvati / anāhataś ca niṣkrānto mahad vedayate bhayam // 4.41.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatāṃ romakūpāṇi prahṛṣṭāny upalakṣaye // 4.41.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) parābhūtā ca vaḥ senā na kaś cid yoddhum icchati / vivarṇamukhabhūyiṣṭhāḥ sarve yodhā vicetasaḥ // 4.41.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāḥ saṃprasthāpya tiṣṭhāmo vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ // 4.41.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atha duryodhano rājā samare bhīṣmam abravīt / droṇaṃ ca rathaśārdūlaṃ kṛpaṃ ca sumahāratham // 4.42.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ukto 'yam artha ācāryo mayā karṇena cāsakṛt / punar eva ca vakṣyāmi na hi tṛpyāmi taṃ bruvan // 4.42.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parājitair hi vastavyaṃ taiś ca dvādaśa vatsarān / vane janapade 'jñātair eṣa eva paṇo hi naḥ // 4.42.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ na tāvan nirvṛttaṃ vartate tu trayodaśam / ajñātavāsaṃ bībhatsur athāsmābhiḥ samāgataḥ // 4.42.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) anivṛtte tu nirvāse yadi bībhatsur āgataḥ / punar dvādaśa varṣāṇi vane vatsyanti pāṇḍavāḥ // 4.42.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lobhād vā te na jānīyur asmān vā moha āviśat / hīnātiriktam eteṣāṃ bhīṣmo veditum arhati // 4.42.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthānāṃ tu punar dvaidhe nityaṃ bhavati saṃśayaḥ / anyathā cintito hy arthaḥ punar bhavati cānyathā // 4.42.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaraṃ mārgamāṇānāṃ matsyasenāṃ yuyutsatām / yadi bībhatsur āyātas teṣāṃ kaḥ syāt parāṅmukhaḥ // 4.42.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trigartānāṃ vayaṃ hetor matsyān yoddhum ihāgatāḥ / matsyānāṃ viprakārāṃs te bahūn asmān akīrtayan // 4.42.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ bhayābhipannānāṃ tad asmābhiḥ pratiśrutam / prathamaṃ tair grahītavyaṃ matsyānāṃ godhanaṃ mahat // 4.42.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptamīm aparāhṇe vai tathā nas taiḥ samāhitam / aṣṭamyāṃ punar asmābhir ādityasyodayaṃ prati // 4.42.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vā gāvo na paśyanti yadi va syuḥ parājitāḥ / asmān vāpy atisaṃdhāya kuryur matsyena saṃgatam // 4.42.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā tān upāyāto matsyo jānapadaiḥ saha / sarvayā senayā sārdham asmān yoddhum upāgataḥ // 4.42.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām eva mahāvīryaḥ kaś cid eva puraḥsaraḥ / asmāñ jetum ihāyāto matsyo vāpi svayaṃ bhavet // 4.42.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady eṣa rājā matsyānāṃ yadi bībhatsur āgataḥ / sarvair yoddhavyam asmābhir iti naḥ samayaḥ kṛtaḥ // 4.42.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha kasmāt sthitā hy ete ratheṣu rathasattamāḥ / bhīṣmo droṇaḥ kṛpaś caiva vikarṇo drauṇir eva ca // 4.42.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbhrāntamanasaḥ sarve kāle hy asmin mahārathāḥ / nānyatra yuddhāc chreyo 'sti tathātmā praṇidhīyatām // 4.42.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ācchinne godhane 'smākam api devena vajriṇā / yamena vāpi saṃgrāme ko hāstinapuraṃ vrajet // 4.42.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarair abhipraṇunnānāṃ bhagnānāṃ gahane vane / ko hi jīvet padātīnāṃ bhaved aśveṣu saṃśayaḥ // 4.42.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācāryaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā tathā nītir vidhīyatām // 4.42.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jānāti hi mataṃ teṣām atas trāsayatīva naḥ / arjunenāsya saṃprītim adhikām upalakṣaye // 4.42.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā hi dṛṣṭvā bībhatsum upāyāntaṃ praśaṃsati / yathā senā na bhajyeta tathā nītir vidhīyatām // 4.42.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) adeśikā mahāraṇye grīṣme śatruvaśaṃ gatā / yathā na vibhramet senā tathā nītir vidhīyatām // 4.42.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvānāṃ heṣitaṃ śrutvā kā praśaṃsā bhavet pare / sthāne vāpi vrajanto vā sadā heṣanti vājinaḥ // 4.42.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadā ca vāyavo vānti nityaṃ varṣati vāsavaḥ / stanayitnoś ca nirghoṣaḥ śrūyate bahuśas tathā // 4.42.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim atra kāryaṃ pārthasya kathaṃ vā sa praśasyate / anyatra kāmād dveṣād vā roṣād vāsmāsu kevalāt // 4.42.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ācāryā vai kāruṇikāḥ prājñāś cāpāyadarśinaḥ / naite mahābhaye prāpte saṃpraṣṭavyāḥ kathaṃ cana // 4.42.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) prāsādeṣu vicitreṣu goṣṭhīṣv āvasatheṣu ca / kathā vicitrāḥ kurvāṇāḥ paṇḍitās tatra śobhanāḥ // 4.42.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bahūny āścaryarūpāṇi kurvanto janasaṃsadi / iṣvastre cārusaṃdhāne paṇḍitās tatra śobhanāḥ // 4.42.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pareṣāṃ vivarajñāne manuṣyācariteṣu ca / annasaṃskāradoṣeṣu paṇḍitās tatra śobhanāḥ // 4.42.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paṇḍitān pṛṣṭhataḥ kṛtvā pareṣāṃ guṇavādinaḥ / vidhīyatāṃ tathā nītir yathā vadhyeta vai paraḥ // 4.42.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāvaś caiva pratiṣṭhantāṃ senāṃ vyūhantu māciram / ārakṣāś ca vidhīyantāṃ yatra yotsyāmahe parān // 4.42.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvān āyuṣmato bhītān saṃtrastān iva lakṣaye / ayuddhamanasaś caiva sarvāṃś caivānavasthitān // 4.43.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady eṣa rājā matsyānāṃ yadi bībhatsur āgataḥ / aham āvārayiṣyāmi veleva makarālayam // 4.43.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mama cāpapramuktānāṃ śarāṇāṃ nataparvaṇām / nāvṛttir gacchatām asti sarpāṇām iva sarpatām // 4.43.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rukmapuṅkhāḥ sutīkṣṇāgrā muktā hastavatā mayā / chādayantu śarāḥ pārthaṃ śalabhā iva pādapam // 4.43.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarāṇāṃ puṅkhasaktānāṃ maurvyābhihatayā dṛḍham / śrūyatāṃ talayoḥ śabdo bheryor āhatayor iva // 4.43.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāhito hi bībhatsur varṣāṇy aṣṭau ca pañca ca / jātasnehaś ca yuddhasya mayi saṃprahariṣyati // 4.43.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pātrībhūtaś ca kaunteyo brāhmaṇo guṇavān iva / śaraughān pratigṛhṇātu mayā muktān sahasraśaḥ // 4.43.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa caiva maheṣvāsas triṣu lokeṣu viśrutaḥ / ahaṃ cāpi kuruśreṣṭhā arjunān nāvaraḥ kva cit // 4.43.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) itaś cetaś ca nirmuktaiḥ kāñcanair gārdhravājitaiḥ / dṛśyatām adya vai vyoma khadyotair iva saṃvṛtam // 4.43.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adyāham ṛṇam akṣayyaṃ purā vācā pratiśrutam / dhārtarāṣṭrasya dāsyāmi nihatya samare 'rjunam // 4.43.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarā chidyamānānāṃ puṅkhānāṃ vyatiśīryatām / śalabhānām ivākāśe pracāraḥ saṃpradṛśyatām // 4.43.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrāśanisamasparśaṃ mahendrasamatejasam / ardayiṣyāmy ahaṃ pārtham ulkābhir iva kuñjaram // 4.43.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam agnim iva durdharṣam asiśaktiśarendhanam / pāṇḍavāgnim ahaṃ dīptaṃ pradahantam ivāhitān // 4.43.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvavegapurovāto rathaughastanayitnumān / śaradhāro mahāmeghaḥ śamayiṣyāmi pāṇḍavam // 4.43.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matkārmukavinirmuktāḥ pārtham āśīviṣopamāḥ / śarāḥ samabhisarpantu valmīkam iva pannagāḥ // 4.43.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāmadagnyān mayā hy astraṃ yat prāptam ṛṣisattamāt / tad upāśritya vīryaṃ ca yudhyeyam api vāsavam // 4.43.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvajāgre vānaras tiṣṭhan bhallena nihato mayā / adyaiva patatāṃ bhūmau vinadan bhairavān ravān // 4.43.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatror mayābhipannānāṃ bhūtānāṃ dhvajavāsinām / diśaḥ pratiṣṭhamānānām astu śabdo divaṃ gataḥ // 4.43.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya duryodhanasyāhaṃ śalyaṃ hṛdi cirasthitam / samūlam uddhariṣyāmi bībhatsuṃ pātayan rathāt // 4.43.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatāśvaṃ virathaṃ pārthaṃ pauruṣe paryavasthitam / niḥśvasantaṃ yathā nāgam adya paśyantu kauravāḥ // 4.43.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmaṃ gacchantu kuravo dhanam ādāya kevalam / ratheṣu vāpi tiṣṭhanto yuddhaṃ paśyantu māmakam // 4.43.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sadaiva tava rādheya yuddhe krūratarā matiḥ / nārthānāṃ prakṛtiṃ vettha nānubandham avekṣase // 4.44.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nayā hi bahavaḥ santi śāstrāṇy āśritya cintitāḥ / teṣāṃ yuddhaṃ tu pāpiṣṭhaṃ vedayanti purāvidaḥ // 4.44.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deśakālena saṃyuktaṃ yuddhaṃ vijayadaṃ bhavet / hīnakālaṃ tad eveha phalavan na bhavaty uta // 4.44.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deśe kāle ca vikrāntaṃ kalyāṇāya vidhīyate // 4.44.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ānukūlyena kāryāṇām antaraṃ saṃvidhīyatām / bhāraṃ hi rathakārasya na vyavasyanti paṇḍitāḥ // 4.44.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paricintya tu pārthena saṃnipāto na naḥ kṣamaḥ / ekaḥ kurūn abhyarakṣad ekaś cāgnim atarpayat // 4.44.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ekaś ca pañca varṣāṇi brahmacaryam adhārayat / ekaḥ subhadrām āropya dvairathe kṛṣṇam āhvayat // 4.44.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) asminn eva vane kṛṣṇo hṛtāṃ kṛṣṇām avājayat // 4.44.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ekaś ca pañca varṣāṇi śakrād astrāṇy aśikṣata / ekaḥ sāṃyaminīṃ jitvā kurūṇām akarod yaśaḥ // 4.44.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko gandharvarājānaṃ citrasenam ariṃdamaḥ / vijigye tarasā saṃkhye senāṃ cāsya sudurjayām // 4.44.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā nivātakavacāḥ kālakhañjāś ca dānavāḥ / daivatair apy avadhyās te ekena yudhi pātitāḥ // 4.44.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ekena hi tvayā karṇa kiṃ nāmeha kṛtaṃ purā / ekaikena yathā teṣāṃ bhūmipālā vaśīkṛtāḥ // 4.44.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indro 'pi hi na pārthena saṃyuge yoddhum arhati / yas tenāśaṃsate yoddhuṃ kartavyaṃ tasya bheṣajam // 4.44.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśīviṣasya kruddhasya pāṇim udyamya dakṣiṇam / avimṛśya pradeśinyā daṃṣṭrām ādātum icchasi // 4.44.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha vā kuñjaraṃ mattam eka eva caran vane / anaṅkuśaṃ samāruhya nagaraṃ gantum icchasi // 4.44.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samiddhaṃ pāvakaṃ vāpi ghṛtamedovasāhutam / ghṛtāktaś cīravāsās tvaṃ madhyenottartum icchasi // 4.44.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānaṃ yaḥ samudbadhya kaṇṭhe baddhvā mahāśilām / samudraṃ pratared dorbhyāṃ tatra kiṃ nāma pauruṣam // 4.44.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṛtāstraḥ kṛtāstraṃ vai balavantaṃ sudurbalaḥ / tādṛśaṃ karṇa yaḥ pārthaṃ yoddhum icchet sa durmatiḥ // 4.44.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmābhir eṣa nikṛto varṣāṇīha trayodaśa / siṃhaḥ pāśavinirmukto na naḥ śeṣaṃ kariṣyati // 4.44.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ekānte pārtham āsīnaṃ kūpe 'gnim iva saṃvṛtam / ajñānād abhyavaskandya prāptāḥ smo bhayam uttamam // 4.44.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saha yudhyāmahe pārtham āgataṃ yuddhadurmadam / sainyās tiṣṭhantu saṃnaddhā vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ // 4.44.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇo duryodhano bhīṣmo bhavān drauṇis tathā vayam / sarve yudhyāmahe pārthaṃ karṇa mā sāhasaṃ kṛthāḥ // 4.44.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ vyavasitaṃ pārthaṃ vajrapāṇim ivodyatam / ṣaḍrathāḥ pratiyudhyema tiṣṭhema yadi saṃhatāḥ // 4.44.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyūḍhānīkāni sainyāni yattāḥ paramadhanvinaḥ / yudhyāmahe 'rjunaṃ saṃkhye dānavā vāsavaṃ yathā // 4.44.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca tāvaj jitā gāvo na ca sīmāntaraṃ gatāḥ / na hāstinapuraṃ prāptās tvaṃ ca karṇa vikatthase // 4.45.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃgrāmān subahūñ jitvā labdhvā ca vipulaṃ dhanam / vijitya ca parāṃ bhūmiṃ nāhuḥ kiṃ cana pauruṣam // 4.45.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pacaty agnir avākyas tu tūṣṇīṃ bhāti divākaraḥ / tūṣṇīṃ dhārayate lokān vasudhā sacarācarān // 4.45.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cāturvarṇyasya karmāṇi vihitāni manīṣibhiḥ / dhanaṃ yair adhigantavyaṃ yac ca kurvan na duṣyati // 4.45.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhītya brāhmaṇo vedān yājayeta yajeta ca / kṣatriyo dhanur āśritya yajetaiva na yājayet // 4.45.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiśyo 'dhigamya dravyāṇi brahmakarmāṇi kārayet // 4.45.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vartamānā yathāśāstraṃ prāpya cāpi mahīm imām / sat kurvanti mahābhāgā gurūn suviguṇān api // 4.45.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpya dyūtena ko rājyaṃ kṣatriyas toṣṭum arhati / tathā nṛśaṃsarūpeṇa yathānyaḥ prākṛto janaḥ // 4.45.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathāvāpteṣu vitteṣu ko vikatthed vicakṣaṇaḥ / nikṛtyā vañcanāyogaiś caran vaitaṃsiko yathā // 4.45.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katamad dvairathaṃ yuddhaṃ yatrājaiṣīr dhanaṃjayam / nakulaṃ sahadevaṃ ca dhanaṃ yeṣāṃ tvayā hṛtam // 4.45.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiro jitaḥ kasmin bhīmaś ca balināṃ varaḥ / indraprasthaṃ tvayā kasmin saṃgrāme nirjitaṃ purā // 4.45.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva katamaṃ yuddhaṃ yasmin kṛṣṇā jitā tvayā / ekavastrā sabhāṃ nītā duṣṭakarman rajasvalā // 4.45.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūlam eṣāṃ mahat kṛttaṃ sārārthī candanaṃ yathā / karma kārayithāḥ śūra tatra kiṃ viduro 'bravīt // 4.45.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāśakti manuṣyāṇāṃ śamam ālakṣayāmahe / anyeṣāṃ caiva sattvānām api kīṭapipīlike // 4.45.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadyās taṃ parikleśaṃ na kṣantuṃ pāṇḍavo 'rhati / duḥkhāya dhārtarāṣṭrāṇāṃ prādurbhūto dhanaṃjayaḥ // 4.45.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ punaḥ paṇḍito bhūtvā vācaṃ vaktum ihecchasi / vairāntakaraṇo jiṣṇur na naḥ śeṣaṃ kariṣyati // 4.45.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣa devān na gandharvān nāsurān na ca rākṣasān / bhayād iha na yudhyeta kuntīputro dhanaṃjayaḥ // 4.45.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ yam eṣo 'bhisaṃkruddhaḥ saṃgrāme 'bhipatiṣyati / vṛkṣaṃ garuḍavegena vinihatya tam eṣyati // 4.45.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatto viśiṣṭaṃ vīryeṇa dhanuṣy amararāṭsamam / vāsudevasamaṃ yuddhe taṃ pārthaṃ ko na pūjayet // 4.45.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) daivaṃ daivena yudhyeta mānuṣeṇa ca mānuṣam / astreṇāstraṃ samāhanyāt ko 'rjunena samaḥ pumān // 4.45.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrād anantaraḥ śiṣya iti dharmavido viduḥ / etenāpi nimittena priyo droṇasya pāṇḍavaḥ // 4.45.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā tvam akaror dyūtam indraprasthaṃ yathāharaḥ / yathānaiṣīḥ sabhāṃ kṛṣṇāṃ tathā yudhyasva pāṇḍavam // 4.45.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ te mātulaḥ prājñaḥ kṣatradharmasya kovidaḥ / durdyūtadevī gāndhāraḥ śakunir yudhyatām iha // 4.45.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nākṣān kṣipati gāṇḍīvaṃ na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca / jvalato niśitān bāṇāṃs tīkṣṇān kṣipati gāṇḍivam // 4.45.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi gāṇḍīvanirmuktā gārdhrapatrāḥ sutejanāḥ / antareṣv avatiṣṭhanti girīṇām api dāraṇāḥ // 4.45.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antakaḥ śamano mṛtyus tathāgnir vaḍavāmukhaḥ / kuryur ete kva cic cheṣaṃ na tu kruddho dhanaṃjayaḥ // 4.45.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhyatāṃ kāmam ācāryo nāhaṃ yotsye dhanaṃjayam / matsyo hy asmābhir āyodhyo yady āgacched gavāṃ padam // 4.45.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhu paśyati vai droṇaḥ kṛpaḥ sādhv anupaśyati / karṇas tu kṣatradharmeṇa yathāvad yoddhum icchati // 4.46.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācāryo nābhiṣaktavyaḥ puruṣeṇa vijānatā / deśakālau tu saṃprekṣya yoddhavyam iti me matiḥ // 4.46.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya sūryasamāḥ pañca sapatnāḥ syuḥ prahāriṇaḥ / katham abhyudaye teṣāṃ na pramuhyeta paṇḍitaḥ // 4.46.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svārthe sarve vimuhyanti ye 'pi dharmavido janāḥ / tasmād rājan bravīmy eṣa vākyaṃ te yadi rocate // 4.46.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇo yad abhyavocan nas tejaḥsaṃjananāya tat / ācāryaputraḥ kṣamatāṃ mahat kāryam upasthitam // 4.46.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nāyaṃ kālo virodhasya kaunteye samupasthite / kṣantavyaṃ bhavatā sarvam ācāryeṇa kṛpeṇa ca // 4.46.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatāṃ hi kṛtāstratvaṃ yathāditye prabhā tathā / yathā candramaso lakṣma sarvathā nāpakṛṣyate // 4.46.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bhavatsu brāhmaṇyaṃ brahmāstraṃ ca pratiṣṭhitam // 4.46.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) catvāra ekato vedāḥ kṣātram ekatra dṛśyate / naitat samastam ubhayaṃ kasmiṃś cid anuśuśrumaḥ // 4.46.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anyatra bhāratācāryāt saputrād iti me matiḥ / brahmāstraṃ caiva vedāś ca naitad anyatra dṛśyate // 4.46.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācāryaputraḥ kṣamatāṃ nāyaṃ kālaḥ svabhedane / sarve saṃhatya yudhyāmaḥ pākaśāsanim āgatam // 4.46.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) balasya vyasanānīha yāny uktāni manīṣibhiḥ / mukhyo bhedo hi teṣāṃ vai pāpiṣṭho viduṣāṃ mataḥ // 4.46.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācārya eva kṣamatāṃ śāntir atra vidhīyatām / abhiṣajyamāne hi gurau tadvṛttaṃ roṣakāritam // 4.46.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) tato duryodhano droṇaṃ kṣamayām āsa bhārata / saha karṇena bhīṣmeṇa kṛpeṇa ca mahātmanā // 4.46.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad eva prathamaṃ vākyaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'bravīt / tenaivāhaṃ prasanno vai param atra vidhīyatām // 4.46.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā duryodhane 'yatte nāgaḥ spṛśati sainikān / sāhasād yadi vā mohāt tathā nītir vidhīyatām // 4.46.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanavāse hy anirvṛtte darśayen na dhanaṃjayaḥ / dhanaṃ vālabhamāno 'tra nādya naḥ kṣantum arhati // 4.46.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā nāyaṃ samāyujyād dhārtarāṣṭrān kathaṃ cana / yathā ca na parājayyāt tathā nītir vidhīyatām // 4.46.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktaṃ duryodhanenāpi purastād vākyam īdṛśam / tad anusmṛtya gāṅgeya yathāvad vaktum arhasi // 4.46.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kalāṃśās tāta yujyante muhūrtāś ca dināni ca / ardhamāsāś ca māsāś ca nakṣatrāṇi grahās tathā // 4.47.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛtavaś cāpi yujyante tathā saṃvatsarā api / evaṃ kālavibhāgena kālacakraṃ pravartate // 4.47.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ kālātirekeṇa jyotiṣāṃ ca vyatikramāt / pañcame pañcame varṣe dvau māsāv upajāyataḥ // 4.47.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām abhyadhikā māsāḥ pañca dvādaśa ca kṣapāḥ / trayodaśānāṃ varṣāṇām iti me vartate matiḥ // 4.47.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sarvaṃ yathāvac caritaṃ yad yad ebhiḥ pariśrutam / evam etad dhruvaṃ jñātvā tato bībhatsur āgataḥ // 4.47.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sarve caiva mahātmānaḥ sarve dharmārthakovidāḥ / yeṣāṃ yudhiṣṭhiro rājā kasmād dharme 'parādhnuyuḥ // 4.47.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alubdhāś caiva kaunteyāḥ kṛtavantaś ca duṣkaram / na cāpi kevalaṃ rājyam iccheyus te 'nupāyataḥ // 4.47.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadaiva te hi vikrāntum īṣuḥ kauravanandanāḥ / dharmapāśanibaddhās tu na celuḥ kṣatriyavratāt // 4.47.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cānṛta iti khyāyed yac ca gacchet parābhavam / vṛṇuyur maraṇaṃ pārthā nānṛtatvaṃ kathaṃ cana // 4.47.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpte tu kāle prāptavyaṃ notsṛjeyur nararṣabhāḥ / api vajrabhṛtā guptaṃ tathāvīryā hi pāṇḍavāḥ // 4.47.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pratiyudhyāma samare sarvaśastrabhṛtāṃ varam / tasmād yad atra kalyāṇaṃ loke sadbhir anuṣṭhitam // 4.47.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tat saṃvidhīyatāṃ kṣipraṃ mā no hy artho 'tigāt parān // 4.47.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na hi paśyāmi saṃgrāme kadā cid api kaurava / ekāntasiddhiṃ rājendra saṃprāptaś ca dhanaṃjayaḥ // 4.47.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃpravṛtte tu saṃgrāme bhāvābhāvau jayājayau / avaśyam ekaṃ spṛśato dṛṣṭam etad asaṃśayam // 4.47.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasmād yuddhāvacarikaṃ karma vā dharmasaṃhitam / kriyatām āśu rājendra saṃprāpto hi dhanaṃjayaḥ // 4.47.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nāhaṃ rājyaṃ pradāsyāmi pāṇḍavānāṃ pitāmaha / yuddhāvacārikaṃ yat tu tac chīghraṃ saṃvidhīyatām // 4.47.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra yā māmakī buddhiḥ śrūyatāṃ yadi rocate / kṣipraṃ balacaturbhāgaṃ gṛhya gaccha puraṃ prati // 4.47.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'paraś caturbhāgo gāḥ samādāya gacchatu // 4.47.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vayaṃ tv ardhena sainyena pratiyotsyāma pāṇḍavam / matsyaṃ vā punar āyātam atha vāpi śatakratum // 4.47.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācāryo madhyatas tiṣṭhatv aśvatthāmā tu savyataḥ / kṛpaḥ śāradvato dhīmān pārśvaṃ rakṣatu dakṣiṇam // 4.47.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agrataḥ sūtaputras tu karṇas tiṣṭhatu daṃśitaḥ / ahaṃ sarvasya sainyasya paścāt sthāsyāmi pālayan // 4.47.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā vyūḍheṣv anīkeṣu kauraveyair mahārathaiḥ / upāyād arjunas tūrṇaṃ rathaghoṣeṇa nādayan // 4.48.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadṛśus te dhvajāgraṃ vai śuśruvuś ca rathasvanam / dodhūyamānasya bhṛśaṃ gāṇḍīvasya ca nisvanam // 4.48.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatas tat sarvam ālokya droṇo vacanam abravīt / mahāratham anuprāptaṃ dṛṣṭvā gāṇḍīvadhanvinam // 4.48.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dhvajāgraṃ pārthasya dūrataḥ saṃprakāśate / eṣa ghoṣaḥ sajalado roravīti ca vānaraḥ // 4.48.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) eṣa tiṣṭhan rathaśreṣṭho rathe rathavarapraṇut / utkarṣati dhanuḥśreṣṭhaṃ gāṇḍīvam aśanisvanam // 4.48.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imau hi bāṇau sahitau pādayor me vyavasthitau / aparau cāpy atikrāntau karṇau saṃspṛśya me śarau // 4.48.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) niruṣya hi vane vāsaṃ kṛtvā karmātimānuṣam / abhivādayate pārthaḥ śrotre ca paripṛcchati // 4.48.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣupāte ca senāyā hayān saṃyaccha sārathe / yāvat samīkṣe sainye 'smin kvāsau kurukulādhamaḥ // 4.48.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sarvān anyān anādṛtya dṛṣṭvā tam atimāninam / tasya mūrdhni patiṣyāmi tata ete parājitāḥ // 4.48.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vyavasthito droṇo drauṇiś ca tadanantaram / bhīṣmaḥ kṛpaś ca karṇaś ca maheṣvāsā vyavasthitāḥ // 4.48.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājānaṃ nātra paśyāmi gāḥ samādāya gacchati / dakṣiṇaṃ mārgam āsthāya śaṅke jīvaparāyaṇaḥ // 4.48.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsṛjyaitad rathānīkaṃ gaccha yatra suyodhanaḥ / tatraiva yotsye vairāṭe nāsti yuddhaṃ nirāmiṣam // 4.48.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) taṃ jitvā vinivartiṣye gāḥ samādāya vai punaḥ // 4.48.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktaḥ sa vairāṭir hayān saṃyamya yatnataḥ / niyamya ca tato raśmīn yatra te kurupuṃgavāḥ // 4.48.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acodayat tato vāhān yato duryodhanas tataḥ // 4.48.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) utsṛjya rathavaṃśaṃ tu prayāte śvetavāhane / abhiprāyaṃ viditvāsya droṇo vacanam abravīt // 4.48.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣo 'ntareṇa rājānaṃ bībhatsuḥ sthātum icchati / tasya pārṣṇiṃ grahīṣyāmo javenābhiprayāsyataḥ // 4.48.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy enam abhisaṃkruddham eko yudhyeta saṃyuge / anyo devāt sahasrākṣāt kṛṣṇād vā devakīsutāt // 4.48.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ no gāvaḥ kariṣyanti dhanaṃ vā vipulaṃ tathā / duryodhanaḥ pārthajale purā naur iva majjati // 4.48.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tathaiva gatvā bībhatsur nāma viśrāvya cātmanaḥ / śalabhair iva tāṃ senāṃ śaraiḥ śīghram avākirat // 4.48.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kīryamāṇāḥ śaraughais tu yodhās te pārthacoditaiḥ / nāpaśyan nāvṛtāṃ bhūmim antarikṣaṃ ca patribhiḥ // 4.48.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ nātmanino yuddhe nāpayāne 'bhavan matiḥ / śīghratvam eva pārthasya pūjayanti sma cetasā // 4.48.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śaṅkhaṃ pradadhmau sa dviṣatāṃ lomaharṣaṇam / visphārya ca dhanuḥśreṣṭhaṃ dhvaje bhūtāny acodayat // 4.48.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya śaṅkhasya śabdena rathanemisvanena ca / amānuṣāṇāṃ teṣāṃ ca bhūtānāṃ dhvajavāsinām // 4.48.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ūrdhvaṃ pucchān vidhunvānā rebhamāṇāḥ samantataḥ / gāvaḥ pratinyavartanta diśam āsthāya dakṣiṇām // 4.48.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śatrusenāṃ tarasā praṇudya; gās tā vijityātha dhanurdharāgryaḥ / duryodhanāyābhimukhaṃ prayāto; bhūyo 'rjunaḥ priyam ājau cikīrṣan // 4.49.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] goṣu prayātāsu javena matsyān; kirīṭinaṃ kṛtakāryaṃ ca matvā / duryodhanāyābhimukhaṃ prayāntaṃ; kurupravīrāḥ sahasābhipetuḥ // 4.49.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] teṣām anīkāni bahūni gāḍhaṃ; vyūḍhāni dṛṣṭvā bahuladhvajāni / matsyasya putraṃ dviṣatāṃ nihantā; vairāṭim āmantrya tato 'bhyuvāca // 4.49.3 indravajrā [11: ttjgg] etena tūrṇaṃ pratipādayemāñ; śvetān hayān kāñcanaraśmiyoktrān / javena sarveṇa kuru prayatnam; āsādayaitad rathasiṃhavṛndam // 4.49.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] gajo gajeneva mayā durātmā; yo yoddhum ākāṅkṣati sūtaputraḥ / tam eva māṃ prāpaya rājaputra; duryodhanāpāśrayajātadarpam // 4.49.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tair hayair vātajavair bṛhadbhiḥ; putro virāṭasya suvarṇakakṣyaiḥ / vidhvaṃsayaṃs tadrathinām anīkaṃ; tato 'vahat pāṇḍavam ājimadhye // 4.49.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] taṃ citraseno viśikhair vipāṭhaiḥ; saṃgrāmajic chatrusaho jayaś ca / pratyudyayur bhāratam āpatantaṃ; mahārathāḥ karṇam abhīpsamānāḥ // 4.49.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa teṣāṃ puruṣapravīraḥ; śarāsanārciḥ śaravegatāpaḥ / vrātān rathānām adahat sa manyur; vanaṃ yathāgniḥ kurupuṃgavānām // 4.49.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmiṃs tu yuddhe tumule pravṛtte; pārthaṃ vikarṇo 'tirathaṃ rathena / vipāṭhavarṣeṇa kurupravīro; bhīmena bhīmānujam āsasāda // 4.49.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato vikarṇasya dhanur vikṛṣya; jāmbūnadāgryopacitaṃ dṛḍhajyam / apātayad dhvajam asya pramathya; chinnadhvajaḥ so 'py apayāj javena // 4.49.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] taṃ śātravāṇāṃ gaṇabādhitāraṃ; karmāṇi kurvāṇam amānuṣāṇi / śatruṃtapaḥ kopam amṛṣyamāṇaḥ; samarpayat kūrmanakhena pārtham // 4.49.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tena rājñātirathena viddho; vigāhamāno dhvajinīṃ kurūṇām / śatruṃtapaṃ pañcabhir āśu viddhvā; tato 'sya sūtaṃ daśabhir jaghāna // 4.49.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa viddho bharatarṣabheṇa; bāṇena gātrāvaraṇātigena / gatāsur ājau nipapāta bhūmau; nago nagāgrād iva vātarugṇaḥ // 4.49.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ratharṣabhās te tu ratharṣabheṇa; vīrā raṇe vīratareṇa bhagnāḥ / cakampire vātavaśena kāle; prakampitānīva mahāvanāni // 4.49.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] hatās tu pārthena narapravīrā; bhūmau yuvānaḥ suṣupuḥ suveṣāḥ / vasupradā vāsavatulyavīryāḥ; parājitā vāsavajena saṃkhye // 4.49.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] suvarṇakārṣṇāyasavarmanaddhā; nāgā yathā haimavatāḥ pravṛddhāḥ // 4.49.15.2 ajñātasamavṛtta [6: sy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tathā sa śatrūn samare vinighnan; gāṇḍīvadhanvā puruṣapravīraḥ / cacāra saṃkhye pradiśo diśaś ca; dahann ivāgnir vanam ātapānte // 4.49.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prakīrṇaparṇāni yathā vasante; viśātayitvātyanilo nudan khe / tathā sapatnān vikiran kirīṭī; cacāra saṃkhye 'tiratho rathena // 4.49.17 upendravajrā [11: jtjgg] śoṇāśvavāhasya hayān nihatya; vaikartanabhrātur adīnasattvaḥ / ekena saṃgrāmajitaḥ śareṇa; śiro jahārātha kirīṭamālī // 4.49.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmin hate bhrātari sūtaputro; vaikartano vīryam athādadānaḥ / pragṛhya dantāv iva nāgarājo; maharṣabhaṃ vyāghra ivābhyadhāvat // 4.49.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa pāṇḍavaṃ dvādaśabhiḥ pṛṣatkair; vaikartanaḥ śīghram upājaghāna / vivyādha gātreṣu hayāṃś ca sarvān; virāṭaputraṃ ca śarair nijaghne // 4.49.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa hastinevābhihato gajendraḥ; pragṛhya bhallān niśitān niṣaṅgāt / ākarṇapūrṇaṃ ca dhanur vikṛṣya; vivyādha bāṇair atha sūtaputram // 4.49.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athāsya bāhūruśirolalāṭaṃ; grīvāṃ rathāṅgāni parāvamardī / sthitasya bāṇair yudhi nirbibheda; gāṇḍīvamuktair aśaniprakāśaiḥ // 4.49.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa pārthamuktair viśikhaiḥ praṇunno; gajo gajeneva jitas tarasvī / vihāya saṃgrāmaśiraḥ prayāto; vaikartanaḥ pāṇḍavabāṇataptaḥ // 4.49.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] apayāte tu rādheye duryodhanapurogamāḥ / anīkena yathāsvena śarair ārcchanta pāṇḍavam // 4.50.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahudhā tasya sainyasya vyūḍhasyāpatataḥ śaraiḥ / abhiyānīyam ājñāya vairāṭir idam abravīt // 4.50.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsthāya ruciraṃ jiṣṇo rathaṃ sārathinā mayā / katamad yāsyase 'nīkam ukto yāsyāmy ahaṃ tvayā // 4.50.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lohitākṣam ariṣṭaṃ yaṃ vaiyāghram anupaśyasi / nīlāṃ patākām āśritya rathe tiṣṭhantam uttara // 4.50.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṛpasyaitad rathānīkaṃ prāpayasvaitad eva mām / etasya darśayiṣyāmi śīghrāstraṃ dṛḍhadhanvinaḥ // 4.50.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kamaṇḍalur dhvaje yasya śātakumbhamayaḥ śubhaḥ / ācārya eṣa vai droṇaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ // 4.50.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suprasannamanā vīra kuruṣvainaṃ pradakṣiṇam / atraiva cāvirodhena eṣa dharmaḥ sanātanaḥ // 4.50.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi me prathamaṃ droṇaḥ śarīre prahariṣyati / tato 'sya prahariṣyāmi nāsya kopo bhaviṣyati // 4.50.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāvidūre tu dhanur dhvajāgre yasya dṛśyate / ācāryasyaiṣa putro vai aśvatthāmā mahārathaḥ // 4.50.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sadā mamaiṣa mānyaś ca sarvaśastrabhṛtām api / etasya tvaṃ rathaṃ prāpya nivartethāḥ punaḥ punaḥ // 4.50.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya eṣa tu rathānīke suvarṇakavacāvṛtaḥ / senāgryeṇa tṛtīyena vyavahāryeṇa tiṣṭhati // 4.50.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya nāgo dhvajāgre vai hemaketanasaṃśritaḥ / dhṛtarāṣṭrātmajaḥ śrīmān eṣa rājā suyodhanaḥ // 4.50.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasyābhimukhaṃ vīra rathaṃ pararathārujaḥ / prāpayasvaiṣa tejobhipramāthī yuddhadurmadaḥ // 4.50.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa droṇasya śiṣyāṇāṃ śīghrāstraḥ prathamo mataḥ / etasya darśayiṣyāmi śīghrāstraṃ vipulaṃ śaraiḥ // 4.50.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgakakṣyā tu rucirā dhvajāgre yasya tiṣṭhati / eṣa vaikartanaḥ karṇo viditaḥ pūrvam eva te // 4.50.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etasya ratham āsthāya rādheyasya durātmanaḥ / yatto bhavethāḥ saṃgrāme spardhaty eṣa mayā sadā // 4.50.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yas tu nīlānusāreṇa pañcatāreṇa ketunā / hastāvāpī bṛhaddhanvā rathe tiṣṭhati vīryavān // 4.50.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya tārārkacitro 'sau rathe dhvajavaraḥ sthitaḥ / yasyaitat pāṇḍuraṃ chatraṃ vimalaṃ mūrdhni tiṣṭhati // 4.50.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahato rathavaṃśasya nānādhvajapatākinaḥ / balāhakāgre sūryo vā ya eṣa pramukhe sthitaḥ // 4.50.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) haimaṃ candrārkasaṃkāśaṃ kavacaṃ yasya dṛśyate / jātarūpaśirastrāṇas trāsayann iva me manaḥ // 4.50.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa śāṃtanavo bhīṣmaḥ sarveṣāṃ naḥ pitāmahaḥ / rājaśriyāvabaddhas tu duryodhanavaśānugaḥ // 4.50.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paścād eṣa prayātavyo na me vighnakaro bhavet / etena yudhyamānasya yattaḥ saṃyaccha me hayān // 4.50.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhyavahad avyagro vairāṭiḥ savyasācinam / yatrātiṣṭhat kṛpo rājan yotsyamāno dhanaṃjayam // 4.50.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāny anīkāny adṛśyanta kurūṇām ugradhanvinām / saṃsarpanto yathā meghā gharmānte mandamārutāḥ // 4.51.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyāśe vājinas tasthuḥ samārūḍhāḥ prahāribhiḥ / bhīmarūpāś ca mātaṅgās tomarāṅkuśacoditāḥ // 4.51.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śakraḥ suragaṇaiḥ samāruhya sudarśanam / sahopāyāt tadā rājan viśvāśvimarutāṃ gaṇaiḥ // 4.51.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tad devayakṣagandharvamahoragasamākulam / śuśubhe 'bhravinirmuktaṃ grahair iva nabhastalam // 4.51.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrāṇāṃ ca balaṃ teṣāṃ mānuṣeṣu prayujyatām / tac ca ghoraṃ mahad yuddhaṃ bhīṣmārjunasamāgame // 4.51.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ śatasahasrāṇāṃ yatra sthūṇā hiraṇmayāḥ / maṇiratnamayāś cānyāḥ prāsādam upadhārayan // 4.51.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra kāmagamaṃ divyaṃ sarvaratnavibhūṣitam / vimānaṃ devarājasya śuśubhe khecaraṃ tadā // 4.51.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra devās trayastriṃśat tiṣṭhanti sahavāsavāḥ / gandharvā rākṣasāḥ sarpāḥ pitaraś ca maharṣibhiḥ // 4.51.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā rājā vasumanā balākṣaḥ supratardanaḥ / aṣṭakaś ca śibiś caiva yayātir nahuṣo gayaḥ // 4.51.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) manuḥ kṣupo raghur bhānuḥ kṛśāśvaḥ sagaraḥ śalaḥ / vimāne devarājasya samadṛśyanta suprabhāḥ // 4.51.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agner īśasya somasya varuṇasya prajāpateḥ / tathā dhātur vidhātuś ca kuberasya yamasya ca // 4.51.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alambusograsenasya gandharvasya ca tumburoḥ / yathābhāgaṃ yathoddeśaṃ vimānāni cakāśire // 4.51.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvadevanikāyāś ca siddhāś ca paramarṣayaḥ / arjunasya kurūṇāṃ ca draṣṭuṃ yuddham upāgatāḥ // 4.51.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyānāṃ tatra mālyānāṃ gandhaḥ puṇyo 'tha sarvaśaḥ / prasasāra vasantāgre vanānām iva puṣpitām // 4.51.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raktāraktāni devānāṃ samadṛśyanta tiṣṭhatām / ātapatrāṇi vāsāṃsi srajaś ca vyajanāni ca // 4.51.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaśāmyad rajo bhaumaṃ sarvaṃ vyāptaṃ marīcibhiḥ / divyān gandhān upādāya vāyur yodhān asevata // 4.51.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhāsitam ivākāśaṃ citrarūpam alaṃkṛtam / saṃpatadbhiḥ sthitaiś caiva nānāratnāvabhāsitaiḥ // 4.51.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vimānair vividhaiś citrair upānītaiḥ surottamaiḥ // 4.51.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etasminn antare tatra mahāvīryaparākramaḥ / ājagāma mahāsattvaḥ kṛpaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ // 4.52.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunaṃ prati saṃyoddhuṃ yuddhārthī sa mahārathaḥ // 4.52.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tau rathau sūryasaṃkāśau yotsyamānau mahābalau / śāradāv iva jīmūtau vyarocetāṃ vyavasthitau // 4.52.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārtho 'pi viśrutaṃ loke gāṇḍīvaṃ paramāyudham / vikṛṣya cikṣepa bahūn nārācān marmabhedinaḥ // 4.52.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tān aprāptāñ śitair bāṇair nārācān raktabhojanān / kṛpaś ciccheda pārthasya śataśo 'tha sahasraśaḥ // 4.52.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pārthaś ca saṃkruddhaś citrān mārgān pradarśayan / diśaḥ saṃchādayan bāṇaiḥ pradiśaś ca mahārathaḥ // 4.52.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekacchāyam ivākāśaṃ prakurvan sarvataḥ prabhuḥ / pracchādayad ameyātmā pārthaḥ śaraśataiḥ kṛpam // 4.52.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śarair arpitaḥ kruddhaḥ śitair agniśikhopamaiḥ / tūrṇaṃ śarasahasreṇa pārtham apratimaujasam // 4.52.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arpayitvā mahātmānaṃ nanāda samare kṛpaḥ // 4.52.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ kanakapuṅkhāgrair vīraḥ saṃnataparvabhiḥ / tvaran gāṇḍīvanirmuktair arjunas tasya vājinaḥ // 4.52.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturbhiś caturas tīkṣṇair avidhyat parameṣubhiḥ // 4.52.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) te hayā niśitair viddhā jvaladbhir iva pannagaiḥ / utpetuḥ sahasā sarve kṛpaḥ sthānād athācyavat // 4.52.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cyutaṃ tu gautamaṃ sthānāt samīkṣya kurunandanaḥ / nāvidhyat paravīraghno rakṣamāṇo 'sya gauravam // 4.52.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu labdhvā punaḥ sthānaṃ gautamaḥ savyasācinam / vivyādha daśabhir bāṇais tvaritaḥ kaṅkapatribhiḥ // 4.52.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pārtho dhanus tasya bhallena niśitena ca / cicchedaikena bhūyaś ca hastāc cāpam athāharat // 4.52.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāsya kavacaṃ bāṇair niśitair marmabhedibhiḥ / vyadhaman na ca pārtho 'sya śarīram avapīḍayat // 4.52.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya nirmucyamānasya kavacāt kāya ābabhau / samaye mucyamānasya sarpasyeva tanur yathā // 4.52.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chinne dhanuṣi pārthena so 'nyad ādāya kārmukam / cakāra gautamaḥ sajyaṃ tad adbhutam ivābhavat // 4.52.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tad apy asya kaunteyaś ciccheda nataparvaṇā / evam anyāni cāpāni bahūni kṛtahastavat // 4.52.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāradvatasya ciccheda pāṇḍavaḥ paravīrahā // 4.52.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa chinnadhanur ādāya atha śaktiṃ pratāpavān / prāhiṇot pāṇḍuputrāya pradīptām aśanīm iva // 4.52.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām arjunas tadāyāntīṃ śaktiṃ hemavibhūṣitām / viyadgatāṃ maholkābhāṃ ciccheda daśabhiḥ śaraiḥ // 4.52.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāpatad daśadhā chinnā bhūmau pārthena dhīmatā // 4.52.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yugamadhye tu bhallais tu tataḥ sa sadhanuḥ kṛpaḥ / tam āśu niśitaiḥ pārthaṃ bibheda daśabhiḥ śaraiḥ // 4.52.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pārtho mahātejā viśikhān agnitejasaḥ / cikṣepa samare kruddhas trayodaśa śilāśitān // 4.52.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāsya yugam ekena caturbhiś caturo hayān / ṣaṣṭhena ca śiraḥ kāyāc chareṇa rathasāratheḥ // 4.52.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tribhis triveṇuṃ samare dvābhyām akṣau mahābalaḥ / dvādaśena tu bhallena cakartāsya dhvajaṃ tathā // 4.52.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato vajranikāśena phalgunaḥ prahasann iva / trayodaśenendrasamaḥ kṛpaṃ vakṣasy atāḍayat // 4.52.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ / gadāpāṇir avaplutya tūrṇaṃ cikṣepa tāṃ gadām // 4.52.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sā tu muktā gadā gurvī kṛpeṇa supariṣkṛtā / arjunena śarair nunnā pratimārgam athāgamat // 4.52.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yodhāḥ parīpsantaḥ śāradvatam amarṣaṇam / sarvataḥ samare pārthaṃ śaravarṣair avākiran // 4.52.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato virāṭasya sutaḥ savyam āvṛtya vājinaḥ / yamakaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tān yodhān pratyavārayat // 4.52.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛpam upādāya virathaṃ te nararṣabhāḥ / apājahrur mahāvegāḥ kuntīputrād dhanaṃjayāt // 4.52.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatraiṣā kāñcanī vedī pradīptāgniśikhopamā / ucchritā kāñcane daṇḍe patākābhir alaṃkṛtā // 4.53.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra māṃ vaha bhadraṃ te droṇānīkāya māriṣa // 4.53.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aśvāḥ śoṇāḥ prakāśante bṛhantaś cāruvāhinaḥ / snigdhavidrumasaṃkāśās tāmrāsyāḥ priyadarśanāḥ // 4.53.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuktā rathavare yasya sarvaśikṣāviśāradāḥ // 4.53.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dīrghabāhur mahātejā balarūpasamanvitaḥ / sarvalokeṣu vikhyāto bhāradvājaḥ pratāpavān // 4.53.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhyā tulyo hy uśanasā bṛhaspatisamo naye / vedās tathaiva catvāro brahmacaryaṃ tathaiva ca // 4.53.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sasaṃhārāṇi divyāni sarvāṇy astrāṇi māriṣa / dhanurvedaś ca kārtsnyena yasmin nityaṃ pratiṣṭhitaḥ // 4.53.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamā damaś ca satyaṃ ca ānṛśaṃsyam athārjavam / ete cānye ca bahavo guṇā yasmin dvijottame // 4.53.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tenāhaṃ yoddhum icchāmi mahābhāgena saṃyuge / tasmāt tvaṃ prāpayācāryaṃ kṣipram uttara vāhaya // 4.53.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunenaivam uktas tu vairāṭir hemabhūṣitān / codayām āsa tān aśvān bhāradvājarathaṃ prati // 4.53.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āpatantaṃ vegena pāṇḍavaṃ rathināṃ varam / droṇaḥ pratyudyayau pārthaṃ matto mattam iva dvipam // 4.53.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ prādhmāpayac chaṅkhaṃ bherīśatanināditam / pracukṣubhe balaṃ sarvam uddhūta iva sāgaraḥ // 4.53.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha śoṇān sadaśvāṃs tān haṃsavarṇair manojavaiḥ / miśritān samare dṛṣṭvā vyasmayanta raṇe janāḥ // 4.53.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau rathau vīryasaṃpannau dṛṣṭvā saṃgrāmamūrdhani / ācāryaśiṣyāv ajitau kṛtavidyau manasvinau // 4.53.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) samāśliṣṭau tadānyonyaṃ droṇapārthau mahābalau / dṛṣṭvā prākampata muhur bharatānāṃ mahad balam // 4.53.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) harṣayuktas tathā pārthaḥ prahasann iva vīryavān / rathaṃ rathena droṇasya samāsādya mahārathaḥ // 4.53.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) abhivādya mahābāhuḥ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ / uvāca ślakṣṇayā vācā kaunteyaḥ paravīrahā // 4.53.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣitāḥ sma vane vāsaṃ pratikarma cikīrṣavaḥ / kopaṃ nārhasi naḥ kartuṃ sadā samaradurjaya // 4.53.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tu prahṛte pūrvaṃ prahariṣyāmi te 'nagha / iti me vartate buddhis tad bhavān kartum arhati // 4.53.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'smai prāhiṇod droṇaḥ śarān adhikaviṃśatim / aprāptāṃś caiva tān pārthaś ciccheda kṛtahastavat // 4.53.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śarasahasreṇa rathaṃ pārthasya vīryavān / avākirat tato droṇaḥ śīghram astraṃ vidarśayan // 4.53.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pravavṛte yuddhaṃ bhāradvājakirīṭinoḥ / samaṃ vimuñcatoḥ saṃkhye viśikhān dīptatejasaḥ // 4.53.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv ubhau khyātakarmāṇāv ubhau vāyusamau jave / ubhau divyāstraviduṣāv ubhāv uttamatejasau // 4.53.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kṣipantau śarajālāni mohayām āsatur nṛpān // 4.53.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vyasmayanta tato yodhāḥ sarve tatra samāgatāḥ / śarān visṛjatos tūrṇaṃ sādhu sādhv iti pūjayan // 4.53.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇaṃ hi samare ko 'nyo yoddhum arhati phalgunāt / raudraḥ kṣatriyadharmo 'yaṃ guruṇā yad ayudhyata // 4.53.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity abruvañ janās tatra saṃgrāmaśirasi sthitāḥ // 4.53.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vīrau tāv api saṃrabdhau saṃnikṛṣṭau mahārathau / chādayetāṃ śaravrātair anyonyam aparājitau // 4.53.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visphārya sumahac cāpaṃ hemapṛṣṭhaṃ durāsadam / saṃrabdho 'tha bharadvājaḥ phalgunaṃ pratyayudhyata // 4.53.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sāyakamayair jālair arjunasya rathaṃ prati / bhānumadbhiḥ śilādhautair bhānoḥ pracchādayat prabhām // 4.53.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthaṃ ca sa mahābāhur mahāvegair mahārathaḥ / vivyādha niśitair bāṇair megho vṛṣṭyeva parvatam // 4.53.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva divyaṃ gāṇḍīvaṃ dhanur ādāya pāṇḍavaḥ / śatrughnaṃ vegavad dhṛṣṭo bhārasādhanam uttamam // 4.53.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) visasarja śarāṃś citrān suvarṇavikṛtān bahūn // 4.53.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nāśayañ śaravarṣāṇi bhāradvājasya vīryavān / tūrṇaṃ cāpavinirmuktais tad adbhutam ivābhavat // 4.53.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rathena caran pārthaḥ prekṣaṇīyo dhanaṃjayaḥ / yugapad dikṣu sarvāsu sarvaśastrāṇy adarśayat // 4.53.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekacchāyam ivākāśaṃ bāṇaiś cakre samantataḥ / nādṛśyata tadā droṇo nīhāreṇeva saṃvṛtaḥ // 4.53.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyābhavat tadā rūpaṃ saṃvṛtasya śarottamaiḥ / jājvalyamānasya yathā parvatasyeva sarvataḥ // 4.53.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dṛṣṭvā tu pārthasya raṇe śaraiḥ svaratham āvṛtam / sa visphārya dhanuś citraṃ meghastanitanisvanam // 4.53.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) agnicakropamaṃ ghoraṃ vikarṣan paramāyudham / vyaśātayac charāṃs tāṃs tu droṇaḥ samitiśobhanaḥ // 4.53.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahān abhūt tataḥ śabdo vaṃśānām iva dahyatām // 4.53.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jāmbūnadamayaiḥ puṅkhaiś citracāpavarātigaiḥ / prācchādayad ameyātmā diśaḥ sūryasya ca prabhām // 4.53.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kanakapuṅkhānāṃ śarāṇāṃ nataparvaṇām / viyaccarāṇāṃ viyati dṛśyante bahuśaḥ prajāḥ // 4.53.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) droṇasya puṅkhasaktāś ca prabhavantaḥ śarāsanāt / eko dīrgha ivādṛśyad ākāśe saṃhataḥ śaraḥ // 4.53.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tau svarṇavikṛtān vimuñcantau mahāśarān / ākāśaṃ saṃvṛtaṃ vīrāv ulkābhir iva cakratuḥ // 4.53.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śarās tayoś ca vibabhuḥ kaṅkabarhiṇavāsasaḥ / paṅktyaḥ śaradi khasthānāṃ haṃsānāṃ caratām iva // 4.53.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yuddhaṃ samabhavat tatra susaṃrabdhaṃ mahātmanoḥ / droṇapāṇḍavayor ghoraṃ vṛtravāsavayor iva // 4.53.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau gajāv iva cāsādya viṣāṇāgraiḥ parasparam / śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭair anyonyam abhijaghnatuḥ // 4.53.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau vyavāharatāṃ śūrau saṃrabdhau raṇaśobhinau / udīrayantau samare divyāny astrāṇi bhāgaśaḥ // 4.53.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) atha tv ācāryamukhyena śarān sṛṣṭāñ śilāśitān / nyavārayac chitair bāṇair arjuno jayatāṃ varaḥ // 4.53.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśayann aindrir ātmānam ugram ugraparākramaḥ / iṣubhis tūrṇam ākāśaṃ bahubhiś ca samāvṛṇot // 4.53.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jighāṃsantaṃ naravyāghram arjunaṃ tigmatejasam / ācāryamukhyaḥ samare droṇaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ // 4.53.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) arjunena sahākrīḍac charaiḥ saṃnataparvabhiḥ // 4.53.45.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) divyāny astrāṇi muñcantaṃ bhāradvājaṃ mahāraṇe / astrair astrāṇi saṃvārya phalgunaḥ samayodhayat // 4.53.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor āsīt saṃprahāraḥ kruddhayor narasiṃhayoḥ / amarṣiṇos tadānyonyaṃ devadānavayor iva // 4.53.47 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) aindraṃ vāyavyam āgneyam astram astreṇa pāṇḍavaḥ / droṇena muktaṃ muktaṃ tu grasate sma punaḥ punaḥ // 4.53.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evaṃ śūrau maheṣvāsau visṛjantau śitāñ śarān / ekacchāyaṃ cakratus tāv ākāśaṃ śaravṛṣṭibhiḥ // 4.53.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tato 'rjunena muktānāṃ patatāṃ ca śarīriṣu / parvateṣv iva vajrāṇāṃ śarāṇāṃ śrūyate svanaḥ // 4.53.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nāgā rathāś caiva sādinaś ca viśāṃ pate / śoṇitāktā vyadṛśyanta puṣpitā iva kiṃśukāḥ // 4.53.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhubhiś ca sakeyūrair vicitraiś ca mahārathaiḥ / suvarṇacitraiḥ kavacair dhvajaiś ca vinipātitaiḥ // 4.53.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yodhaiś ca nihatais tatra pārthabāṇaprapīḍitaiḥ / balam āsīt samudbhrāntaṃ droṇārjunasamāgame // 4.53.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidhunvānau tu tau vīrau dhanuṣī bhārasādhane / ācchādayetām anyonyaṃ titakṣantau raṇeṣubhiḥ // 4.53.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athāntarikṣe nādo 'bhūd droṇaṃ tatra praśaṃsatām / duṣkaraṃ kṛtavān droṇo yad arjunam ayodhayat // 4.53.55 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pramāthinaṃ mahāvīryaṃ dṛḍhamuṣṭiṃ durāsadam / jetāraṃ devadaityānāṃ sarpāṇāṃ ca mahāratham // 4.53.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aviśramaṃ ca śikṣāṃ ca lāghavaṃ dūrapātitām / pārthasya samare dṛṣṭvā droṇasyābhūc ca vismayaḥ // 4.53.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha gāṇḍīvam udyamya divyaṃ dhanur amarṣaṇaḥ / vicakarṣa raṇe pārtho bāhubhyāṃ bharatarṣabha // 4.53.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya bāṇamayaṃ varṣaṃ śalabhānām ivāyatam / na ca bāṇāntare vāyur asya śaknoti sarpitum // 4.53.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aniśaṃ saṃdadhānasya śarān utsṛjatas tadā / dadṛśe nāntaraṃ kiṃ cit pārthasyādadato 'pi ca // 4.53.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā śīghrāstrayuddhe tu vartamāne sudāruṇe / śīghrāc chīghrataraṃ pārthaḥ śarān anyān udīrayat // 4.53.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām / yugapat prāpataṃs tatra droṇasya ratham antikāt // 4.53.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avakīryamāṇe droṇe tu śarair gāṇḍīvadhanvanā / hāhākāro mahān āsīt sainyānāṃ bharatarṣabha // 4.53.63 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) pāṇḍavasya tu śīghrāstraṃ maghavān samapūjayat / gandharvāpsarasaś caiva ye ca tatra samāgatāḥ // 4.53.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vṛndena mahatā rathānāṃ rathayūthapaḥ / ācāryaputraḥ sahasā pāṇḍavaṃ pratyavārayat // 4.53.65 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) aśvatthāmā tu tat karma hṛdayena mahātmanaḥ / pūjayām āsa pārthasya kopaṃ cāsyākarod bhṛśam // 4.53.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa manyuvaśam āpannaḥ pārtham abhyadravad raṇe / kirañ śarasahasrāṇi parjanya iva vṛṣṭimān // 4.53.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvṛtya tu mahābāhur yato drauṇis tato hayān / antaraṃ pradadau pārtho droṇasya vyapasarpitum // 4.53.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu labdhvāntaraṃ tūrṇam apāyāj javanair hayaiḥ / chinnavarmadhvajaḥ śūro nikṛttaḥ parameṣubhiḥ // 4.53.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ pārthaḥ pratijagrāha vāyuvegam ivoddhatam / śarajālena mahatā varṣamāṇam ivāmbudam // 4.54.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tayor devāsurasamaḥ saṃnipāto mahān abhūt / kiratoḥ śarajālāni vṛtravāsavayor iva // 4.54.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na sma sūryas tadā bhāti na ca vāti samīraṇaḥ / śaragāḍhe kṛte vyomni chāyābhūte samantataḥ // 4.54.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāṃś caṭacaṭāśabdo yodhayor hanyamānayoḥ / dahyatām iva veṇūnām āsīt parapuraṃjaya // 4.54.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayān asyārjunaḥ sarvān kṛtavān alpajīvitān / sa rājan na prajānāti diśaṃ kāṃ cana mohitaḥ // 4.54.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato drauṇir mahāvīryaḥ pārthasya vicariṣyataḥ / vivaraṃ sūkṣmam ālokya jyāṃ ciccheda kṣureṇa ha // 4.54.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad asyāpūjayan devāḥ karma dṛṣṭvātimānuṣam // 4.54.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato drauṇir dhanūṃṣy aṣṭau vyapakramya nararṣabham / punar abhyāhanat pārthaṃ hṛdaye kaṅkapatribhiḥ // 4.54.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pārtho mahābāhuḥ prahasya svanavat tadā / yojayām āsa navayā maurvyā gāṇḍīvam ojasā // 4.54.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'rdhacandram āvṛtya tena pārthaḥ samāgamat / vāraṇeneva mattena matto vāraṇayūthapaḥ // 4.54.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pravavṛte yuddhaṃ pṛthivyām ekavīrayoḥ / raṇamadhye dvayor eva sumahal lomaharṣaṇam // 4.54.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau vīrau kuravaḥ sarve dadṛśur vismayānvitāḥ / yudhyamānau mahātmānau yūthapāv iva saṃgatau // 4.54.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau samājaghnatur vīrāv anyonyaṃ puruṣarṣabhau / śarair āśīviṣākārair jvaladbhir iva pannagaiḥ // 4.54.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣayyāv iṣudhī divyau pāṇḍavasya mahātmanaḥ / tena pārtho raṇe śūras tasthau girir ivācalaḥ // 4.54.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvatthāmnaḥ punar bāṇāḥ kṣipram abhyasyato raṇe / jagmuḥ parikṣayaṃ śīghram abhūt tenādhiko 'rjunaḥ // 4.54.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ karṇo mahac cāpaṃ vikṛṣyābhyadhikaṃ ruṣā / avākṣipat tataḥ śabdo hāhākāro mahān abhūt // 4.54.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra cakṣur dadhe pārtho yatra visphāryate dhanuḥ / dadarśa tatra rādheyaṃ tasya kopo 'tyavīvṛdhat // 4.54.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa roṣavaśam āpannaḥ karṇam eva jighāṃsayā / avaikṣata vivṛttābhyāṃ netrābhyāṃ kurupuṃgavaḥ // 4.54.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tu vimukhe pārthe droṇaputrasya sāyakān / tvaritāḥ puruṣā rājann upājahruḥ sahasraśaḥ // 4.54.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsṛjya ca mahābāhur droṇaputraṃ dhanaṃjayaḥ / abhidudrāva sahasā karṇam eva sapatnajit // 4.54.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam abhidrutya kaunteyaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ / kāmayan dvairathe yuddham idaṃ vacanam abravīt // 4.54.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇa yat te sabhāmadhye bahu vācā vikatthitam / na me yudhi samo 'stīti tad idaṃ pratyupasthitam // 4.55.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avocaḥ paruṣā vāco dharmam utsṛjya kevalam / idaṃ tu duṣkaraṃ manye yad idaṃ te cikīrṣitam // 4.55.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tvayā kathitaṃ pūrvaṃ mām anāsādya kiṃ cana / tad adya kuru rādheya kurumadhye mayā saha // 4.55.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat sabhāyāṃ sma pāñcālīṃ kliśyamānāṃ durātmabhiḥ / dṛṣṭavān asi tasyādya phalam āpnuhi kevalam // 4.55.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmapāśanibaddhena yan mayā marṣitaṃ purā / tasya rādheya kopasya vijayaṃ paśya me mṛdhe // 4.55.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ehi karṇa mayā sārdhaṃ pratipadyasva saṃgaram / prekṣakāḥ kuravaḥ sarve bhavantu sahasainikāḥ // 4.55.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bravīṣi vācā yat pārtha karmaṇā tat samācara / atiśete hi vai vācaṃ karmeti prathitaṃ bhuvi // 4.55.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yat tvayā marṣitaṃ pūrvaṃ tad aśaktena marṣitam / iti gṛhṇāmi tat pārtha tava dṛṣṭvāparākramam // 4.55.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmapāśanibaddhena yadi te marṣitaṃ purā / tathaiva baddham ātmānam abaddham iva manyase // 4.55.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tāvad vane vāso yathoktaś caritas tvayā / tat tvaṃ dharmārthavit kliṣṭaḥ samayaṃ bhettum icchasi // 4.55.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi śakraḥ svayaṃ pārtha yudhyate tava kāraṇāt / tathāpi na vyathā kā cin mama syād vikramiṣyataḥ // 4.55.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ kaunteya kāmas te nacirāt samupasthitaḥ / yotsyase tvaṃ mayā sārdham adya drakṣyasi me balam // 4.55.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idānīm eva tāvat tvam apayāto raṇān mama / tena jīvasi rādheya nihatas tv anujas tava // 4.55.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātaraṃ ghātayitvā ca tyaktvā raṇaśiraś ca kaḥ / tvad anyaḥ puruṣaḥ satsu brūyād evaṃ vyavasthitaḥ // 4.55.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti karṇaṃ bruvann eva bībhatsur aparājitaḥ / abhyayād visṛjan bāṇān kāyāvaraṇabhedinaḥ // 4.55.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijagrāha tān karṇaḥ śarān agniśikhopamān / śaravarṣeṇa mahatā varṣamāṇa ivāmbudaḥ // 4.55.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) utpetuḥ śarajālāni ghorarūpāṇi sarvaśaḥ / avidhyad aśvān bāhvoś ca hastāvāpaṃ pṛthak pṛthak // 4.55.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) so 'mṛṣyamāṇaḥ karṇasya niṣaṅgasyāvalambanam / ciccheda niśitāgreṇa śareṇa nataparvaṇā // 4.55.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) upāsaṅgād upādāya karṇo bāṇān athāparān / vivyādha pāṇḍavaṃ haste tasya muṣṭir aśīryata // 4.55.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pārtho mahābāhuḥ karṇasya dhanur acchinat / sa śaktiṃ prāhiṇot tasmai tāṃ pārtho vyadhamac charaiḥ // 4.55.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhipetur bahavo rādheyasya padānugāḥ / tāṃś ca gāṇḍīvanirmuktaiḥ prāhiṇod yamasādanam // 4.55.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'syāśvāñ śarais tīkṣṇair bībhatsur bhārasādhanaiḥ / ākarṇamuktair abhyaghnaṃs te hatāḥ prāpatan bhuvi // 4.55.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athāpareṇa bāṇena jvalitena mahābhujaḥ / vivyādha karṇaṃ kaunteyas tīkṣṇenorasi vīryavān // 4.55.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasya bhittvā tanutrāṇaṃ kāyam abhyapatac charaḥ / tataḥ sa tamasāviṣṭo na sma kiṃ cit prajajñivān // 4.55.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gāḍhavedano hitvā raṇaṃ prāyād udaṅmukhaḥ / tato 'rjuna upākrośad uttaraś ca mahārathaḥ // 4.55.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vaikartanaṃ jitvā pārtho vairāṭim abravīt / etan māṃ prāpayānīkaṃ yatra tālo hiraṇmayaḥ // 4.56.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra śāṃtanavo bhīṣmo rathe 'smākaṃ pitāmahaḥ / kāṅkṣamāṇo mayā yuddhaṃ tiṣṭhaty amaradarśanaḥ // 4.56.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādāsyāmy aham etasya dhanurjyām api cāhave // 4.56.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asyantaṃ divyam astraṃ māṃ citram adya niśāmaya / śatahradām ivāyāntīṃ stanayitnor ivāmbare // 4.56.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇapṛṣṭhaṃ gāṇḍīvaṃ drakṣyanti kuravo mama / dakṣiṇenātha vāmena katareṇa svid asyati // 4.56.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iti māṃ saṃgatāḥ sarve tarkayiṣyanti śatravaḥ // 4.56.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śoṇitodāṃ rathāvartāṃ nāganakrāṃ duratyayām / nadīṃ prasyandayiṣyāmi paralokapravāhinīm // 4.56.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇipādaśiraḥpṛṣṭhabāhuśākhānirantaram / vanaṃ kurūṇāṃ chetsyāmi bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ // 4.56.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jayataḥ kauravīṃ senām ekasya mama dhanvinaḥ / śataṃ mārgā bhaviṣyanti pāvakasyeva kānane // 4.56.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā cakram ivāviddhaṃ sainyaṃ drakṣyasi kevalam // 4.56.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asaṃbhrānto rathe tiṣṭha sameṣu viṣameṣu ca / divam āvṛtya tiṣṭhantaṃ giriṃ bhetsyāmi dhāribhiḥ // 4.56.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham indrasya vacanāt saṃgrāme 'bhyahanaṃ purā / paulomān kālakhañjāṃś ca sahasrāṇi śatāni ca // 4.56.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) aham indrād dṛḍhāṃ muṣṭiṃ brahmaṇaḥ kṛtahastatām / pragāḍhaṃ tumulaṃ citram atividdhaṃ prajāpateḥ // 4.56.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ pāre samudrasya hiraṇyapuram ārujam / jitvā ṣaṣṭisahasrāṇi rathinām ugradhanvinām // 4.56.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvajavṛkṣaṃ pattitṛṇaṃ rathasiṃhagaṇāyutam / vanam ādīpayiṣyāmi kurūṇām astratejasā // 4.56.12 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tān ahaṃ rathanīḍebhyaḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ / ekaḥ saṃkālayiṣyāmi vajrapāṇir ivāsurān // 4.56.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raudraṃ rudrād ahaṃ hy astraṃ vāruṇaṃ varuṇād api / astram āgneyam agneś ca vāyavyaṃ mātariśvanaḥ // 4.56.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vajrādīni tathāstrāṇi śakrād aham avāptavān // 4.56.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dhārtarāṣṭravanaṃ ghoraṃ narasiṃhābhirakṣitam / aham utpāṭayiṣyāmi vairāṭe vyetu te bhayam // 4.56.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āśvāsitas tena vairāṭiḥ savyasācinā / vyagāhata rathānīkaṃ bhīmaṃ bhīṣmasya dhīmataḥ // 4.56.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam āyāntaṃ mahābāhuṃ jigīṣantaṃ raṇe parān / abhyavārayad avyagraḥ krūrakarmā dhanaṃjayam // 4.56.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ citramālyābharaṇāḥ kṛtavidyā manasvinaḥ / āgacchan bhīmadhanvānaṃ maurvīṃ paryasya bāhubhiḥ // 4.56.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) duḥśāsano vikarṇaś ca duḥsaho 'tha viviṃśatiḥ / āgatya bhīmadhanvānaṃ bībhatsuṃ paryavārayan // 4.56.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsanas tu bhallena viddhvā vairāṭim uttaram / dvitīyenārjunaṃ vīraḥ pratyavidhyat stanāntare // 4.56.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya jiṣṇur upāvṛtya pṛthudhāreṇa kārmukam / cakarta gārdhrapatreṇa jātarūpapariṣkṛtam // 4.56.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainaṃ pañcabhiḥ paścāt pratyavidhyat stanāntare / so 'payāto raṇaṃ hitvā pārthabāṇaprapīḍitaḥ // 4.56.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vikarṇaḥ śarais tīkṣṇair gārdhrapatrair ajihmagaiḥ / vivyādha paravīraghnam arjunaṃ dhṛtarāṣṭrajaḥ // 4.56.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tam api kaunteyaḥ śareṇānataparvaṇā / lalāṭe 'bhyahanat tūrṇaṃ sa viddhaḥ prāpatad rathāt // 4.56.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pārtham abhidrutya duḥsahaḥ saviviṃśatiḥ / avākirac charais tīkṣṇaiḥ parīpsan bhrātaraṃ raṇe // 4.56.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv ubhau gārdhrapatrābhyāṃ niśitābhyāṃ dhanaṃjayaḥ / viddhvā yugapad avyagras tayor vāhān asūdayat // 4.56.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau hatāśvau vividdhāṅgau dhṛtarāṣṭrātmajāv ubhau / abhipatya rathair anyair apanītau padānugaiḥ // 4.56.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvā diśaś cābhyapatad bībhatsur aparājitaḥ / kirīṭamālī kaunteyo labdhalakṣo mahābalaḥ // 4.56.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) atha saṃgamya sarve tu kauravāṇāṃ mahārathāḥ / arjunaṃ sahitā yattāḥ pratyayudhyanta bhārata // 4.57.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sāyakamayair jālaiḥ sarvatas tān mahārathān / prācchādayad ameyātmā nīhāra iva parvatān // 4.57.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadadbhiś ca mahānāgair heṣamāṇaiś ca vājibhiḥ / bherīśaṅkhaninādaiś ca sa śabdas tumulo 'bhavat // 4.57.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) narāśvakāyān nirbhidya lohāni kavacāni ca / pārthasya śarajālāni viniṣpetuḥ sahasraśaḥ // 4.57.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tvaramāṇaḥ śarān asyan pāṇḍavaḥ sa babhau raṇe / madhyaṃdinagato 'rciṣmāñ śaradīva divākaraḥ // 4.57.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaplavanta vitrastā rathebhyo rathinas tadā / sādinaś cāśvapṛṣṭhebhyo bhūmau cāpi padātayaḥ // 4.57.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaraiḥ saṃtāḍyamānānāṃ kavacānāṃ mahātmanām / tāmrarājatalohānāṃ prādurāsīn mahāsvanaḥ // 4.57.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) channam āyodhanaṃ sarvaṃ śarīrair gatacetasām / gajāśvasādibhis tatra śitabāṇāttajīvitaiḥ // 4.57.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathopasthābhipatitair āstṛtā mānavair mahī / pranṛtyad iva saṃgrāme cāpahasto dhanaṃjayaḥ // 4.57.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvā gāṇḍīvanirghoṣaṃ visphūrjitam ivāśaneḥ / trastāni sarvabhūtāni vyagacchanta mahāhavāt // 4.57.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuṇḍaloṣṇīṣadhārīṇi jātarūpasrajāni ca / patitāni sma dṛśyante śirāṃsi raṇamūrdhani // 4.57.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśikhonmathitair gātrair bāhubhiś ca sakārmukaiḥ / sahastābharaṇaiś cānyaiḥ pracchannā bhāti medinī // 4.57.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śirasāṃ pātyamānānām antarā niśitaiḥ śaraiḥ / aśmavṛṣṭir ivākāśād abhavad bharatarṣabha // 4.57.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśayitvā tathātmānaṃ raudraṃ rudraparākramaḥ / avaruddhaś caran pārtho daśavarṣāṇi trīṇi ca // 4.57.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) krodhāgnim utsṛjad ghoraṃ dhārtarāṣṭreṣu pāṇḍavaḥ // 4.57.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya tad dahataḥ sainyaṃ dṛṣṭvā caiva parākramam / sarve śāntiparā yodhā dhārtarāṣṭrasya paśyataḥ // 4.57.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vitrāsayitvā tat sainyaṃ drāvayitvā mahārathān / arjuno jayatāṃ śreṣṭhaḥ paryavartata bhārata // 4.57.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) prāvartayan nadīṃ ghorāṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm / asthiśaivalasaṃbādhāṃ yugānte kālanirmitām // 4.57.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaracāpaplavāṃ ghorāṃ māṃsaśoṇitakardamām / mahārathamahādvīpāṃ śaṅkhadundubhinisvanām // 4.57.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakāra mahatīṃ pārtho nadīm uttaraśoṇitām // 4.57.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ādadānasya hi śarān saṃdhāya ca vimuñcataḥ / vikarṣataś ca gāṇḍīvaṃ na kiṃ cid dṛśyate 'ntaram // 4.57.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha duryodhanaḥ karṇo duḥśāsanaviviṃśatī / droṇaś ca saha putreṇa kṛpaś cātiratho raṇe // 4.58.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar īyuḥ susaṃrabdhā dhanaṃjayajighāṃsayā / visphārayantaś cāpāni balavanti dṛḍhāni ca // 4.58.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tān prakīrṇapatākena rathenādityavarcasā / pratyudyayau mahārāja samastān vānaradhvajaḥ // 4.58.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛpaś ca karṇaś ca droṇaś ca rathināṃ varaḥ / taṃ mahāstrair mahāvīryaṃ parivārya dhanaṃjayam // 4.58.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaraughān samyag asyanto jīmūtā iva vārṣikāḥ / vavarṣuḥ śaravarṣāṇi prapatantaṃ kirīṭinam // 4.58.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣubhir bahubhis tūrṇaṃ samare lomavāhibhiḥ / adūrāt paryavasthāya pūrayām āsur ādṛtāḥ // 4.58.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathāvakīrṇasya hi tair divyair astraiḥ samantataḥ / na tasya dvyaṅgulam api vivṛtaṃ samadṛśyata // 4.58.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) tataḥ prahasya bībhatsur divyam aindraṃ mahārathaḥ / astram ādityasaṃkāśaṃ gāṇḍīve samayojayat // 4.58.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa raśmibhir ivādityaḥ pratapan samare balī / kirīṭamālī kaunteyaḥ sarvān prācchādayat kurūn // 4.58.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yathā balāhake vidyut pāvako vā śiloccaye / tathā gāṇḍīvam abhavad indrāyudham ivātatam // 4.58.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yathā varṣati parjanye vidyud vibhrājate divi / tathā daśa diśaḥ sarvāḥ patad gāṇḍīvam āvṛṇot // 4.58.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trastāś ca rathinaḥ sarve babhūvus tatra sarvaśaḥ / sarve śāntiparā bhūtvā svacittāni na lebhire // 4.58.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃgrāmavimukhāḥ sarve yodhās te hatacetasaḥ // 4.58.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ sarvāṇi sainyāni bhagnāni bharatarṣabha / prādravanta diśaḥ sarvā nirāśāni svajīvite // 4.58.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śāṃtanavo bhīṣmo durādharṣaḥ pratāpavān / vadhyamāneṣu yodheṣu dhanaṃjayam upādravat // 4.59.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pragṛhya kārmukaśreṣṭhaṃ jātarūpapariṣkṛtam / śarān ādāya tīkṣṇāgrān marmabhedapramāthinaḥ // 4.59.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani / śuśubhe sa naravyāghro giriḥ sūryodaye yathā // 4.59.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradhmāya śaṅkhaṃ gāṅgeyo dhārtarāṣṭrān praharṣayan / pradakṣiṇam upāvṛtya bībhatsuṃ samavārayat // 4.59.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam udvīkṣya tathāyāntaṃ kaunteyaḥ paravīrahā / pratyagṛhṇāt prahṛṣṭātmā dhārādharam ivācalaḥ // 4.59.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīṣmaḥ śarān aṣṭau dhvaje pārthasya vīryavān / samaparyan mahāvegāñ śvasamānān ivoragān // 4.59.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te dhvajaṃ pāṇḍuputrasya samāsādya patatriṇaḥ / jvalantaḥ kapim ājaghnur dhvajāgranilayāṃś ca tān // 4.59.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhallena mahatā pṛthudhāreṇa pāṇḍavaḥ / chatraṃ ciccheda bhīṣmasya tūrṇaṃ tad apatad bhuvi // 4.59.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dhvajaṃ caivāsya kaunteyaḥ śarair abhyahanad dṛḍham / śīghrakṛd rathavāhāṃś ca tathobhau pārṣṇisārathī // 4.59.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayos tad abhavad yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam / bhīṣmasya saha pārthena balivāsavayor iva // 4.59.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhallair bhallāḥ samāgamya bhīṣmapāṇḍavayor yudhi / antarikṣe vyarājanta khadyotāḥ prāvṛṣīva hi // 4.59.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnicakram ivāviddhaṃ savyadakṣiṇam asyataḥ / gāṇḍīvam abhavad rājan pārthasya sṛjataḥ śarān // 4.59.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taiḥ saṃchādayām āsa bhīṣmaṃ śaraśataiḥ śitaiḥ / parvataṃ vāridhārābhiś chādayann iva toyadaḥ // 4.59.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ sa velām ivoddhūtāṃ śaravṛṣṭiṃ samutthitām / vyadhamat sāyakair bhīṣmo arjunaṃ saṃnivārayat // 4.59.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tāni nikṛttāni śarajālāni bhāgaśaḥ / samare 'bhivyaśīryanta phalgunasya rathaṃ prati // 4.59.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kanakapuṅkhānāṃ śaravṛṣṭiṃ samutthitām / pāṇḍavasya rathāt tūrṇaṃ śalabhānām ivāyatim // 4.59.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyadhamat tāṃ punas tasya bhīṣmaḥ śaraśataiḥ śitaiḥ // 4.59.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas te kuravaḥ sarve sādhu sādhv iti cābruvan / duṣkaraṃ kṛtavān bhīṣmo yad arjunam ayodhayat // 4.59.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balavāṃs taruṇo dakṣaḥ kṣiprakārī ca pāṇḍavaḥ / ko 'nyaḥ samarthaḥ pārthasya vegaṃ dhārayituṃ raṇe // 4.59.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ṛte śāṃtanavād bhīṣmāt kṛṣṇād vā devakīsutāt / ācāryapravarād vāpi bhāradvājān mahābalāt // 4.59.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrair astrāṇi saṃvārya krīḍataḥ puruṣarṣabhau / cakṣūṃṣi sarvabhūtānāṃ mohayantau mahābalau // 4.59.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prājāpatyaṃ tathaivaindram āgneyaṃ ca sudāruṇam / kauberaṃ vāruṇaṃ caiva yāmyaṃ vāyavyam eva ca // 4.59.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayuñjānau mahātmānau samare tau viceratuḥ // 4.59.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vismitāny atha bhūtāni tau dṛṣṭvā saṃyuge tadā / sādhu pārtha mahābāho sādhu bhīṣmeti cābruvan // 4.59.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nedaṃ yuktaṃ manuṣyeṣu yo 'yaṃ saṃdṛśyate mahān / mahāstrāṇāṃ saṃprayogaḥ samare bhīṣmapārthayoḥ // 4.59.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) evaṃ sarvāstraviduṣor astrayuddham avartata / atha jiṣṇur upāvṛtya pṛthudhāreṇa kārmukam // 4.59.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) cakarta bhīṣmasya tadā jātarūpapariṣkṛtam // 4.59.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) nimeṣāntaramātreṇa bhīṣmo 'nyat kārmukaṃ raṇe / samādāya mahābāhuḥ sajyaṃ cakre mahābalaḥ // 4.59.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarāṃś ca subahūn kruddho mumocāśu dhanaṃjaye // 4.59.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) arjuno 'pi śarāṃś citrān bhīṣmāya niśitān bahūn / cikṣepa sumahātejās tathā bhīṣmaś ca pāṇḍave // 4.59.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayor divyāstraviduṣor asyator aniśaṃ śarān / na viśeṣas tadā rājaṃl lakṣyate sma mahātmanoḥ // 4.59.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) athāvṛṇod daśa diśaḥ śarair atirathas tadā / kirīṭamālī kaunteyaḥ śūraḥ śāṃtanavas tathā // 4.59.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) atīva pāṇḍavo bhīṣmaṃ bhīṣmaś cātīva pāṇḍavam / babhūva tasmin saṃgrāme rājaṃl loke tad adbhutam // 4.59.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pāṇḍavena hatāḥ śūrā bhīṣmasya ratharakṣiṇaḥ / śerate sma tadā rājan kaunteyasyābhito ratham // 4.59.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gāṇḍīvanirmuktā niramitraṃ cikīrṣavaḥ / āgacchan puṅkhasaṃśliṣṭāḥ śvetavāhanapatriṇaḥ // 4.59.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣpatanto rathāt tasya dhautā hairaṇyavāsasaḥ / ākāśe samadṛśyanta haṃsānām iva paṅktayaḥ // 4.59.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad divyam astraṃ hi pragāḍhaṃ citram asyataḥ / prekṣante smāntarikṣasthāḥ sarve devāḥ savāsavāḥ // 4.59.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad dṛṣṭvā paramaprīto gandharvaś citram adbhutam / śaśaṃsa devarājāya citrasenaḥ pratāpavān // 4.59.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyemān arinirdārān saṃsaktān iva gacchataḥ / citrarūpam idaṃ jiṣṇor divyam astram udīryataḥ // 4.59.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nedaṃ manuṣyāḥ śraddadhyur na hīdaṃ teṣu vidyate / paurāṇānāṃ mahāstrāṇāṃ vicitro 'yaṃ samāgamaḥ // 4.59.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) madhyaṃdinagataṃ sūryaṃ pratapantam ivāmbare / na śaknuvanti sainyāni pāṇḍavaṃ prativīkṣitum // 4.59.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhau viśrutakarmāṇāv ubhau yuddhaviśāradau / ubhau sadṛśakarmāṇāv ubhau yudhi durāsadau // 4.59.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto devarājas tu pārthabhīṣmasamāgamam / pūjayām āsa divyena puṣpavarṣeṇa bhārata // 4.59.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīṣmaḥ śāṃtanavo vāme pārśve samarpayat / asyataḥ pratisaṃdhāya vivṛtaṃ savyasācinaḥ // 4.59.40 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tataḥ prahasya bībhatsuḥ pṛthudhāreṇa kārmukam / nyakṛntad gārdhrapatreṇa bhīṣmasyāmitatejasaḥ // 4.59.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athainaṃ daśabhir bāṇaiḥ pratyavidhyat stanāntare / yatamānaṃ parākrāntaṃ kuntīputro dhanaṃjayaḥ // 4.59.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pīḍito mahābāhur gṛhītvā rathakūbaram / gāṅgeyo yudhi durdharṣas tasthau dīrgham ivāturaḥ // 4.59.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ visaṃjñam apovāha saṃyantā rathavājinām / upadeśam anusmṛtya rakṣamāṇo mahāratham // 4.59.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣme tu saṃgrāmaśiro vihāya; palāyamāne dhṛtarāṣṭraputraḥ / ucchritya ketuṃ vinadan mahātmā; svayaṃ vigṛhyārjunam āsasāda // 4.60.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa bhīmadhanvānam udagravīryaṃ; dhanaṃjayaṃ śatrugaṇe carantam / ākarṇapūrṇāyatacoditena; bhallena vivyādha lalāṭamadhye // 4.60.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tena bāṇena samarpitena; jāmbūnadābhena susaṃśitena / rarāja rājan mahanīyakarmā; yathaikaparvā ruciraikaśṛṅgaḥ // 4.60.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athāsya bāṇena vidāritasya; prādurbabhūvāsṛg ajasram uṣṇam / sā tasya jāmbūnadapuṣpacitrā; māleva citrābhivirājate sma // 4.60.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tena bāṇābhihatas tarasvī; duryodhanenoddhatamanyuvegaḥ / śarān upādāya viṣāgnikalpān; vivyādha rājānam adīnasattvaḥ // 4.60.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duryodhanaś cāpi tam ugratejāḥ; pārthaś ca duryodhanam ekavīraḥ / anyonyam ājau puruṣapravīrau; samaṃ samājaghnatur ājamīḍhau // 4.60.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ prabhinnena mahāgajena; mahīdharābhena punar vikarṇaḥ / rathaiś caturbhir gajapādarakṣaiḥ; kuntīsutaṃ jiṣṇum athābhyadhāvat // 4.60.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tam āpatantaṃ tvaritaṃ gajendraṃ; dhanaṃjayaḥ kumbhavibhāgamadhye / ākarṇapūrṇena dṛḍhāyasena; bāṇena vivyādha mahājavena // 4.60.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pārthena sṛṣṭaḥ sa tu gārdhrapatra; ā puṅkhadeśāt praviveśa nāgam / vidārya śailapravaraprakāśaṃ; yathāśaniḥ parvatam indrasṛṣṭaḥ // 4.60.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śaraprataptaḥ sa tu nāgarājaḥ; pravepitāṅgo vyathitāntarātmā / saṃsīdamāno nipapāta mahyāṃ; vajrāhataṃ śṛṅgam ivācalasya // 4.60.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nipātite dantivare pṛthivyāṃ; trāsād vikarṇaḥ sahasāvatīrya / tūrṇaṃ padāny aṣṭaśatāni gatvā; viviṃśateḥ syandanam āruroha // 4.60.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nihatya nāgaṃ tu śareṇa tena; vajropamenādrivarāmbudābham / tathāvidhenaiva śareṇa pārtho; duryodhanaṃ vakṣasi nirbibheda // 4.60.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato gaje rājani caiva bhinne; bhagne vikarṇe ca sapādarakṣe / gāṇḍīvamuktair viśikhaiḥ praṇunnās; te yodhamukhyāḥ sahasāpajagmuḥ // 4.60.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dṛṣṭvaiva bāṇena hataṃ tu nāgaṃ; yodhāṃś ca sarvān dravato niśamya / rathaṃ samāvṛtya kurupravīro; raṇāt pradudrāva yato na pārthaḥ // 4.60.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] taṃ bhīmarūpaṃ tvaritaṃ dravantaṃ; duryodhanaṃ śatrusaho niṣaṅgī / prākṣveḍayad yoddhumanāḥ kirīṭī; bāṇena viddhaṃ rudhiraṃ vamantam // 4.60.15 indravajrā [11: ttjgg] vihāya kīrtiṃ vipulaṃ yaśaś ca; yuddhāt parāvṛtya palāyase kim / na te 'dya tūryāṇi samāhatāni; yathāvad udyānti gatasya yuddhe // 4.60.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yudhiṣṭhirasyāsmi nideśakārī; pārthas tṛtīyo yudhi ca sthiro 'smi / tadartham āvṛtya mukhaṃ prayaccha; narendravṛttaṃ smara dhārtarāṣṭra // 4.60.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] moghaṃ tavedaṃ bhuvi nāmadheyaṃ; duryodhanetīha kṛtaṃ purastāt / na hīha duryodhanatā tavāsti; palāyamānasya raṇaṃ vihāya // 4.60.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na te purastād atha pṛṣṭhato vā; paśyāmi duryodhana rakṣitāram / paraihi yuddhena kurupravīra; prāṇān priyān pāṇḍavato 'dya rakṣa // 4.60.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āhūyamānas tu sa tena saṃkhye; mahāmanā dhṛtarāṣṭrasya putraḥ / nivartitas tasya girāṅkuśena; gajo yathā matta ivāṅkuśena // 4.61.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] so 'mṛṣyamāṇo vacasābhimṛṣṭo; mahārathenātirathas tarasvī / paryāvavartātha rathena vīro; bhogī yathā pādatalābhimṛṣṭaḥ // 4.61.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] taṃ prekṣya karṇaḥ parivartamānaṃ; nivartya saṃstabhya ca viddhagātraḥ / duryodhanaṃ dakṣiṇato 'bhyagacchat; pārthaṃ nṛvīro yudhi hemamālī // 4.61.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhīṣmas tataḥ śāṃtanavo nivṛtya; hiraṇyakakṣyāṃs tvarayaṃs turaṃgān / duryodhanaṃ paścimato 'bhyarakṣat; pārthān mahābāhur adhijyadhanvā // 4.61.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] droṇaḥ kṛpaś caiva viviṃśatiś ca; duḥśāsanaś caiva nivṛtya śīghram / sarve purastād vitateṣucāpā; duryodhanārthaṃ tvaritābhyupeyuḥ // 4.61.5 indravajrā [11: ttjgg] sa tāny anīkāni nivartamānāny; ālokya pūrṇaughanibhāni pārthaḥ / haṃso yathā megham ivāpatantaṃ; dhanaṃjayaḥ pratyapatat tarasvī // 4.61.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te sarvataḥ saṃparivārya pārtham; astrāṇi divyāni samādadānāḥ / vavarṣur abhyetya śaraiḥ samantān; meghā yathā bhūdharam ambuvegaiḥ // 4.61.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'stram astreṇa nivārya teṣāṃ; gāṇḍīvadhanvā kurupuṃgavānām / saṃmohanaṃ śatrusaho 'nyad astraṃ; prāduścakāraindrir apāraṇīyam // 4.61.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato diśaś cānudiśo vivṛtya; śaraiḥ sudhārair niśitaiḥ supuṅkhaiḥ / gāṇḍīvaghoṣeṇa manāṃsi teṣāṃ; mahābalaḥ pravyathayāṃ cakāra // 4.61.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ punar bhīmaravaṃ pragṛhya; dorbhyāṃ mahāśaṅkham udāraghoṣam / vyanādayat sa pradiśo diśaḥ khaṃ; bhuvaṃ ca pārtho dviṣatāṃ nihantā // 4.61.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] te śaṅkhanādena kurupravīrāḥ; saṃmohitāḥ pārthasamīritena / utsṛjya cāpāni durāsadāni; sarve tadā śāntiparā babhūvuḥ // 4.61.11 indravajrā [11: ttjgg] tathā visaṃjñeṣu pareṣu pārthaḥ; smṛtvā tu vākyāni tathottarāyāḥ / niryāhi madhyād iti matsyaputram; uvāca yāvat kuravo visaṃjñāḥ // 4.61.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ācārya śāradvatayoḥ suśukle; karṇasya pītaṃ ruciraṃ ca vastram / drauṇeś ca rājñaś ca tathaiva nīle; vastre samādatsva narapravīra // 4.61.13 indravajrā [11: ttjgg] bhīṣmasya saṃjñāṃ tu tathaiva manye; jānāti me 'strapratighātam eṣaḥ / etasya vāhān kuru savyatas tvam; evaṃ hi yātavyam amūḍhasaṃjñaiḥ // 4.61.14 indravajrā [11: ttjgg] raśmīn samutsṛjya tato mahātmā; rathād avaplutya virāṭaputraḥ / vastrāṇy upādāya mahārathānāṃ; tūrṇaṃ punaḥ svaṃ ratham āruroha // 4.61.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'nvaśāsac caturaḥ sadaśvān; putro virāṭasya hiraṇyakakṣyān / te tad vyatīyur dhvajinām anīkaṃ; śvetā vahanto 'rjunam ājimadhyāt // 4.61.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathā tu yāntaṃ puruṣapravīraṃ; bhīṣmaḥ śarair abhyahanat tarasvī / sa cāpi bhīṣmasya hayān nihatya; vivyādha pārśve daśabhiḥ pṛṣatkaiḥ // 4.61.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'rjuno bhīṣmam apāsya yuddhe; viddhvāsya yantāram ariṣṭadhanvā / tasthau vimukto rathavṛndamadhyād; rāhuṃ vidāryeva sahasraraśmiḥ // 4.61.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] labdhvā tu saṃjñāṃ ca kurupravīraḥ; pārthaṃ samīkṣyātha mahendrakalpam / raṇād vimuktaṃ sthitam ekam ājau; sa dhārtarāṣṭras tvarito babhāṣe // 4.61.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ayaṃ kathaṃ svid bhavatāṃ vimuktas; taṃ vai prabadhnīta yathā na mucyet / tam abravīc chāṃtanavaḥ prahasya; kva te gatā buddhir abhūt kva vīryam // 4.61.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śāntiṃ parāśvasya yathā sthito 'bhūr; utsṛjya bāṇāṃś ca dhanuś ca citram / na tv eva bībhatsur alaṃ nṛśaṃsaṃ; kartuṃ na pāpe 'sya mano niviṣṭam // 4.61.21 indravajrā [11: ttjgg] trailokyahetor na jahet svadharmaṃ; tasmān na sarve nihatā raṇe 'smin / kṣipraṃ kurūn yāhi kurupravīra; vijitya gāś ca pratiyātu pārthaḥ // 4.61.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duryodhanas tasya tu tan niśamya; pitāmahasyātmahitaṃ vaco 'tha / atītakāmo yudhi so 'tyamarṣī; rājā viniḥśvasya babhūva tūṣṇīm // 4.61.23 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tad bhīṣmavākyaṃ hitam īkṣya sarve; dhanaṃjayāgniṃ ca vivardhamānam / nivartanāyaiva mano nidadhyur; duryodhanaṃ te parirakṣamāṇāḥ // 4.61.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tān prasthitān prītamanāḥ sa pārtho; dhanaṃjayaḥ prekṣya kurupravīrān / ābhāṣamāṇo 'nuyayau muhūrtaṃ; saṃpūjayaṃs tatra gurūn mahātmā // 4.61.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pitāmahaṃ śāṃtanavaṃ sa vṛddhaṃ; droṇaṃ guruṃ ca pratipūjya mūrdhnā / drauṇiṃ kṛpaṃ caiva gurūṃś ca sarvāñ; śarair vicitrair abhivādya caiva // 4.61.26 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duryodhanasyottamaratnacitraṃ; ciccheda pārtho mukuṭaṃ śareṇa / āmantrya vīrāṃś ca tathaiva mānyān; gāṇḍīvaghoṣeṇa vinādya lokān // 4.61.27 indravajrā [11: ttjgg] sa devadattaṃ sahasā vinādya; vidārya vīro dviṣatāṃ manāṃsi / dhvajena sarvān abhibhūya śatrūn; sa hemajālena virājamānaḥ // 4.61.28 upendravajrā [11: jtjgg] dṛṣṭvā prayātāṃs tu kurūn kirīṭī; hṛṣṭo 'bravīt tatra sa matsyaputram / āvartayāśvān paśavo jitās te; yātāḥ pare yāhi puraṃ prahṛṣṭaḥ // 4.61.29 indravajrā [11: ttjgg] tato vijitya saṃgrāme kurūn govṛṣabhekṣaṇaḥ / samānayām āsa tadā virāṭasya dhanaṃ mahat // 4.62.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gateṣu ca prabhagneṣu dhārtarāṣṭreṣu sarvaśaḥ / vanān niṣkramya gahanād bahavaḥ kurusainikāḥ // 4.62.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhayāt saṃtrastamanasaḥ samājagmus tatas tataḥ / muktakeśā vyadṛśyanta sthitāḥ prāñjalayas tadā // 4.62.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kṣutpipāsāpariśrāntā videśasthā vicetasaḥ / ūcuḥ praṇamya saṃbhrāntāḥ pārtha kiṃ karavāma te // 4.62.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svasti vrajata bhadraṃ vo na bhetavyaṃ kathaṃ cana / nāham ārtāñ jighāṃsāmi bhṛśam āśvāsayāmi vaḥ // 4.62.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tām abhayāṃ vācaṃ śrutvā yodhāḥ samāgatāḥ / āyuḥkīrtiyaśodābhis tam āśirbhir anandayan // 4.62.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato nivṛttāḥ kuravaḥ prabhagnā vaśam āsthitāḥ / panthānam upasaṃgamya phalguno vākyam abravīt // 4.62.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rājaputra pratyavekṣa samānītāni sarvaśaḥ / gokulāni mahābāho vīra gopālakaiḥ saha // 4.62.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'parāhṇe yāsyāmo virāṭanagaraṃ prati / āśvāsya pāyayitvā ca pariplāvya ca vājinaḥ // 4.62.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) gacchantu tvaritāś caiva gopālāḥ preṣitās tvayā / nagare priyam ākhyātuṃ ghoṣayantu ca te jayam // 4.62.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttaras tvaramāṇo 'tha dūtān ājñāpayat tataḥ / vacanād arjunasyaiva ācakṣadhvaṃ jayaṃ mama // 4.62.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avajitya dhanaṃ cāpi virāṭo vāhinīpatiḥ / prāviśan nagaraṃ hṛṣṭaś caturbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ // 4.63.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jitvā trigartān saṃgrāme gāś caivādāya kevalāḥ / aśobhata mahārājaḥ saha pārthaiḥ śriyā vṛtaḥ // 4.63.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam āsanagataṃ vīraṃ suhṛdāṃ prītivardhanam / upatasthuḥ prakṛtayaḥ samastā brāhmaṇaiḥ saha // 4.63.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sabhājitaḥ sasainyas tu pratinandyātha matsyarāṭ / visarjayām āsa tadā dvijāṃś ca prakṛtīs tathā // 4.63.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ sa rājā matsyānāṃ virāṭo vāhinīpatiḥ / uttaraṃ paripapraccha kva yāta iti cābravīt // 4.63.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ācakhyus tasya saṃhṛṣṭāḥ striyaḥ kanyāś ca veśmani / antaḥpuracarāś caiva kurubhir godhanaṃ hṛtam // 4.63.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijetum abhisaṃrabdha eka evātisāhasāt / bṛhannaḍāsahāyaś ca niryātaḥ pṛthivīṃjayaḥ // 4.63.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upayātān atirathān droṇaṃ śāṃtanavaṃ kṛpam / karṇaṃ duryodhanaṃ caiva droṇaputraṃ ca ṣaḍrathān // 4.63.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rājā virāṭo 'tha bhṛśaṃ prataptaḥ; śrutvā sutaṃ hy ekarathena yātam / bṛhannaḍāsārathim ājivardhanaṃ; provāca sarvān atha mantrimukhyān // 4.63.9 indravajrā [11: ttjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) sarvathā kuravas te hi ye cānye vasudhādhipāḥ / trigartān nirjitāñ śrutvā na sthāsyanti kadā cana // 4.63.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād gacchantu me yodhā balena mahatā vṛtāḥ / uttarasya parīpsārthaṃ ye trigartair avikṣatāḥ // 4.63.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayāṃś ca nāgāṃś ca rathāṃś ca śīghraṃ; padātisaṃghāṃś ca tataḥ pravīrān / prasthāpayām āsa sutasya hetor; vicitraśastrābharaṇopapannān // 4.63.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ sa rājā matsyānāṃ virāṭo 'kṣauhiṇīpatiḥ / vyādideśātha tāṃ kṣipraṃ vāhinīṃ caturaṅgiṇīm // 4.63.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kumāram āśu jānīta yadi jīvati vā na vā / yasya yantā gataḥ ṣaṇḍho manye 'haṃ na sa jīvati // 4.63.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīd dharmarājaḥ prahasya; virāṭam ārtaṃ kurubhiḥ prataptam / bṛhannaḍā sārathiś cen narendra; pare na neṣyanti tavādya gās tāḥ // 4.63.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg] sarvān mahīpān sahitān kurūṃś ca; tathaiva devāsurayakṣanāgān / alaṃ vijetuṃ samare sutas te; svanuṣṭhitaḥ sārathinā hi tena // 4.63.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athottareṇa prahitā dūtās te śīghragāminaḥ / virāṭanagaraṃ prāpya jayam āvedayaṃs tadā // 4.63.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rājñas tataḥ samācakhyau mantrī vijayam uttamam / parājayaṃ kurūṇāṃ cāpy upāyāntaṃ tathottaram // 4.63.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvā vinirjitā gāvaḥ kuravaś ca parājitāḥ / uttaraḥ saha sūtena kuśalī ca paraṃtapa // 4.63.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā te nirjitā gāvaḥ kuravaś ca parājitāḥ / diṣṭyā te jīvitaḥ putraḥ śrūyate pārthivarṣabha // 4.63.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādbhutaṃ tv eva manye 'haṃ yat te putro 'jayat kurūn / dhruva eva jayas tasya yasya yantā bṛhannaḍā // 4.63.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato virāṭo nṛpatiḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ / śrutvā tu vijayaṃ tasya kumārasyāmitaujasaḥ // 4.63.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ācchādayitvā dūtāṃs tān mantriṇaḥ so 'bhyacodayat // 4.63.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) rājamārgāḥ kriyantāṃ me patākābhir alaṃkṛtāḥ / puṣpopahārair arcyantāṃ devatāś cāpi sarvaśaḥ // 4.63.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kumārā yodhamukhyāś ca gaṇikāś ca svalaṃkṛtāḥ / vāditrāṇi ca sarvāṇi pratyudyāntu sutaṃ mama // 4.63.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghaṇṭāpaṇavakaḥ śīghraṃ mattam āruhya vāraṇam / śṛṅgāṭakeṣu sarveṣu ākhyātu vijayaṃ mama // 4.63.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttarā ca kumārībhir bahvībhir abhisaṃvṛtā / śṛṅgāraveṣābharaṇā pratyudyātu bṛhannaḍām // 4.63.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) śrutvā tu tad vacanaṃ pārthivasya; sarve punaḥ svastikapāṇayaś ca / bheryaś ca tūryāṇi ca vārijāś ca; veṣaiḥ parārdhyaiḥ pramadāḥ śubhāś ca // 4.63.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], indravajrā [11: ttjgg] tathaiva sūtāḥ saha māgadhaiś ca; nandīvādyāḥ paṇavās tūryavādyāḥ / purād virāṭasya mahābalasya; pratyudyayuḥ putram anantavīryam // 4.63.28 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prasthāpya senāṃ kanyāś ca gaṇikāś ca svalaṃkṛtāḥ / matsyarājo mahāprājñaḥ prahṛṣṭa idam abravīt // 4.63.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) akṣān āhara sairandhri kaṅka dyūtaṃ pravartatām // 4.63.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ tathā vādinaṃ dṛṣṭvā pāṇḍavaḥ pratyabhāṣata / na devitavyaṃ hṛṣṭena kitaveneti naḥ śrutam // 4.63.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na tvām adya mudā yuktam ahaṃ devitum utsahe / priyaṃ tu te cikīrṣāmi vartatāṃ yadi manyase // 4.63.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) striyo gāvo hiraṇyaṃ ca yac cānyad vasu kiṃ cana / na me kiṃ cit tvayā rakṣyam antareṇāpi devitum // 4.63.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ te dyūtena rājendra bahudoṣeṇa mānada / devane bahavo doṣās tasmāt tat parivarjayet // 4.63.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutas te yadi vā dṛṣṭaḥ pāṇḍavo vai yudhiṣṭhiraḥ / sa rājyaṃ sumahat sphītaṃ bhrātṝṃś ca tridaśopamān // 4.63.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyūte hāritavān sarvaṃ tasmād dyūtaṃ na rocaye / atha vā manyase rājan dīvyāva yadi rocate // 4.63.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravartamāne dyūte tu matsyaḥ pāṇḍavam abravīt / paśya putreṇa me yuddhe tādṛśāḥ kuravo jitāḥ // 4.63.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'bravīn matsyarājaṃ dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / bṛhannaḍā yasya yantā kathaṃ sa na vijeṣyati // 4.63.37 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) ity uktaḥ kupito rājā matsyaḥ pāṇḍavam abravīt / samaṃ putreṇa me ṣaṇḍhaṃ brahmabandho praśaṃsasi // 4.63.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācyāvācyaṃ na jānīṣe nūnaṃ mām avamanyase / bhīṣmadroṇamukhān sarvān kasmān na sa vijeṣyati // 4.63.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayasyatvāt tu te brahmann aparādham imaṃ kṣame / nedṛśaṃ te punar vācyaṃ yadi jīvitum icchasi // 4.63.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra droṇas tathā bhīṣmo drauṇir vaikartanaḥ kṛpaḥ / duryodhanaś ca rājendra tathānye ca mahārathāḥ // 4.63.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) marudgaṇaiḥ parivṛtaḥ sākṣād api śatakratuḥ / ko 'nyo bṛhannaḍāyās tān pratiyudhyeta saṃgatān // 4.63.42 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bahuśaḥ pratiṣiddho 'si na ca vācaṃ niyacchasi / niyantā cen na vidyeta na kaś cid dharmam ācaret // 4.63.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prakupito rājā tam akṣeṇāhanad bhṛśam / mukhe yudhiṣṭhiraṃ kopān naivam ity eva bhartsayan // 4.63.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balavat pratividdhasya nastaḥ śoṇitam āgamat / tad aprāptaṃ mahīṃ pārthaḥ pāṇibhyāṃ pratyagṛhṇata // 4.63.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaikṣata ca dharmātmā draupadīṃ pārśvataḥ sthitām / sā veda tam abhiprāyaṃ bhartuś cittavaśānugā // 4.63.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrayitvā ca sauvarṇaṃ pātraṃ kāṃsyam aninditā / tac choṇitaṃ pratyagṛhṇād yat prasusrāva pāṇḍavāt // 4.63.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) athottaraḥ śubhair gandhair mālyaiś ca vividhais tathā / avakīryamāṇaḥ saṃhṛṣṭo nagaraṃ svairam āgamat // 4.63.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) sabhājyamānaḥ pauraiś ca strībhir jānapadais tathā / āsādya bhavanadvāraṃ pitre sa pratyahārayat // 4.63.49 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato dvāḥsthaḥ praviśyaiva virāṭam idam abravīt / bṛhannaḍāsahāyas te putro dvāry uttaraḥ sthitaḥ // 4.63.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hṛṣṭo matsyarājaḥ kṣattāram idam abravīt / praveśyatām ubhau tūrṇaṃ darśanepsur ahaṃ tayoḥ // 4.63.51 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kṣattāraṃ kururājas tu śanaiḥ karṇa upājapat / uttaraḥ praviśatv eko na praveśyā bṛhannaḍā // 4.63.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasya hi mahābāho vratam etat samāhitam / yo mamāṅge vraṇaṃ kuryāc choṇitaṃ vāpi darśayet // 4.63.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyatra saṃgrāmagatān na sa jīved asaṃśayam // 4.63.53.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) na mṛṣyād bhṛśasaṃkruddho māṃ dṛṣṭvaiva saśoṇitam / virāṭam iha sāmātyaṃ hanyāt sabalavāhanam // 4.63.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājñaḥ suto jyeṣṭhaḥ prāviśat pṛthivīṃjayaḥ / so 'bhivādya pituḥ pādau dharmarājam apaśyata // 4.64.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ rudhirasaṃsiktam anekāgram anāgasam / bhūmāv āsīnam ekānte sairandhryā samupasthitam // 4.64.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ papraccha pitaraṃ tvaramāṇa ivottaraḥ / kenāyaṃ tāḍito rājan kena pāpam idaṃ kṛtam // 4.64.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mayāyaṃ tāḍito jihmo na cāpy etāvad arhati / praśasyamāne yaḥ śūre tvayi ṣaṇḍhaṃ praśaṃsati // 4.64.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) akāryaṃ te kṛtaṃ rājan kṣipram eva prasādyatām / mā tvā brahmaviṣaṃ ghoraṃ samūlam api nirdahet // 4.64.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa putrasya vacaḥ śrutvā virāṭo rāṣṭravardhanaḥ / kṣamayām āsa kaunteyaṃ bhasmacchannam ivānalam // 4.64.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamayantaṃ tu rājānaṃ pāṇḍavaḥ pratyabhāṣata / ciraṃ kṣāntam idaṃ rājan na manyur vidyate mama // 4.64.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi hy etat pated bhūmau rudhiraṃ mama nastataḥ / sarāṣṭras tvaṃ mahārāja vinaśyethā na saṃśayaḥ // 4.64.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na dūṣayāmi te rājan yac ca hanyād adūṣakam / balavantaṃ mahārāja kṣipraṃ dāruṇam āpnuyāt // 4.64.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śoṇite tu vyatikrānte praviveśa bṛhannaḍā / abhivādya virāṭaṃ ca kaṅkaṃ cāpy upatiṣṭhata // 4.64.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamayitvā tu kauravyaṃ raṇād uttaram āgatam / praśaśaṃsa tato matsyaḥ śṛṇvataḥ savyasācinaḥ // 4.64.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā dāyādavān asmi kaikeyīnandivardhana / tvayā me sadṛśaḥ putro na bhūto na bhaviṣyati // 4.64.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padaṃ padasahasreṇa yaś caran nāparādhnuyāt / tena karṇena te tāta katham āsīt samāgamaḥ // 4.64.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manuṣyaloke sakale yasya tulyo na vidyate / yaḥ samudra ivākṣobhyaḥ kālāgnir iva duḥsahaḥ // 4.64.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tena bhīṣmeṇa te tāta katham āsīt samāgamaḥ // 4.64.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ācāryo vṛṣṇivīrāṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yo dvijaḥ / sarvakṣatrasya cācāryaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ // 4.64.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena droṇena te tāta katham āsīt samāgamaḥ // 4.64.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ācāryaputro yaḥ śūraḥ sarvaśastrabhṛtām api / aśvatthāmeti vikhyātaḥ kathaṃ tena samāgamaḥ // 4.64.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) raṇe yaṃ prekṣya sīdanti hṛtasvā vaṇijo yathā / kṛpeṇa tena te tāta katham āsīt samāgamaḥ // 4.64.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvataṃ yo 'bhividhyeta rājaputro maheṣubhiḥ / duryodhanena te tāta katham āsīt samāgamaḥ // 4.64.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mayā nirjitā gāvo na mayā nirjitāḥ pare / kṛtaṃ tu karma tat sarvaṃ devaputreṇa kena cit // 4.64.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi bhītaṃ dravantaṃ māṃ devaputro nyavārayat / sa cātiṣṭhad rathopasthe vajrahastanibho yuvā // 4.64.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena tā nirjitā gāvas tena te kuravo jitāḥ / tasya tat karma vīrasya na mayā tāta tat kṛtam // 4.64.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi śāradvataṃ droṇaṃ droṇaputraṃ ca vīryavān / sūtaputraṃ ca bhīṣmaṃ ca cakāra vimukhāñ śaraiḥ // 4.64.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaṃ ca samare sanāgam iva yūthapam / prabhagnam abravīd bhītaṃ rājaputraṃ mahābalam // 4.64.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na hāstinapure trāṇaṃ tava paśyāmi kiṃ cana / vyāyāmena parīpsasva jīvitaṃ kauravātmaja // 4.64.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mokṣyase palāyaṃs tvaṃ rājan yuddhe manaḥ kuru / pṛthivīṃ bhokṣyase jitvā hato vā svargam āpsyasi // 4.64.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nivṛtto naravyāghro muñcan vajranibhāñ śarān / sacivaiḥ saṃvṛto rājā rathe nāga iva śvasan // 4.64.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra me romaharṣo 'bhūd ūrustambhaś ca māriṣa / yad abhraghanasaṃkāśam anīkaṃ vyadhamac charaiḥ // 4.64.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat praṇudya rathānīkaṃ siṃhasaṃhanano yuvā / kurūṃs tān prahasan rājan vāsāṃsy apaharad balī // 4.64.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekena tena vīreṇa ṣaḍrathāḥ parivāritāḥ / śārdūleneva mattena mṛgās tṛṇacarā vane // 4.64.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva sa vīro mahābāhur devaputro mahāyaśāḥ / yo me dhanam avājaiṣīt kurubhir grastam āhave // 4.64.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchāmi tam ahaṃ draṣṭum arcituṃ ca mahābalam / yena me tvaṃ ca gāvaś ca rakṣitā devasūnunā // 4.64.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antardhānaṃ gatas tāta devaputraḥ pratāpavān / sa tu śvo vā paraśvo vā manye prādurbhaviṣyati // 4.64.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ākhyāyamānaṃ tu channaṃ satreṇa pāṇḍavam / vasantaṃ tatra nājñāsīd virāṭaḥ pārtham arjunam // 4.64.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pārtho 'bhyanujñāto virāṭena mahātmanā / pradadau tāni vāsāṃsi virāṭaduhituḥ svayam // 4.64.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttarā tu mahārhāṇi vividhāni tanūni ca / pratigṛhyābhavat prītā tāni vāsāṃsi bhāminī // 4.64.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantrayitvā tu kaunteya uttareṇa rahas tadā / itikartavyatāṃ sarvāṃ rājany atha yudhiṣṭhire // 4.64.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tathā tad vyadadhād yathāvat puruṣarṣabha / saha putreṇa matsyasya prahṛṣṭo bharatarṣabhaḥ // 4.64.37 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tṛtīye divase bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ / snātāḥ śuklāmbaradharāḥ samaye caritavratāḥ // 4.65.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) yudhiṣṭhiraṃ puraskṛtya sarvābharaṇabhūṣitāḥ / abhipadmā yathā nāgā bhrājamānā mahārathāḥ // 4.65.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭasya sabhāṃ gatvā bhūmipālāsaneṣv atha / niṣeduḥ pāvakaprakhyāḥ sarve dhiṣṇyeṣv ivāgnayaḥ // 4.65.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu tatropaviṣṭeṣu virāṭaḥ pṛthivīpatiḥ / ājagāma sabhāṃ kartuṃ rājakāryāṇi sarvaśaḥ // 4.65.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrīmataḥ pāṇḍavān dṛṣṭvā jvalataḥ pāvakān iva / atha matsyo 'bravīt kaṅkaṃ devarūpam avasthitam // 4.65.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) marudgaṇair upāsīnaṃ tridaśānām iveśvaram // 4.65.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa kilākṣātivāpas tvaṃ sabhāstāro mayā kṛtaḥ / atha rājāsane kasmād upaviṣṭo 'sy alaṃkṛtaḥ // 4.65.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parihāsepsayā vākyaṃ virāṭasya niśamya tat / smayamāno 'rjuno rājann idaṃ vacanam abravīt // 4.65.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasyāpy āsanaṃ rājann ayam āroḍhum arhati / brahmaṇyaḥ śrutavāṃs tyāgī yajñaśīlo dṛḍhavrataḥ // 4.65.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ kurūṇām ṛṣabhaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / asya kīrtiḥ sthitā loke sūryasyevodyataḥ prabhā // 4.65.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) saṃsaranti diśaḥ sarvā yaśaso 'sya gabhastayaḥ / uditasyeva sūryasya tejaso 'nu gabhastayaḥ // 4.65.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) enaṃ daśa sahasrāṇi kuñjarāṇāṃ tarasvinām / anvayuḥ pṛṣṭhato rājan yāvad adhyāvasat kurūn // 4.65.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triṃśad enaṃ sahasrāṇi rathāḥ kāñcanamālinaḥ / sadaśvair upasaṃpannāḥ pṛṣṭhato 'nuyayuḥ sadā // 4.65.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) enam aṣṭaśatāḥ sūtāḥ sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ / astuvan māgadhaiḥ sārdhaṃ purā śakram ivarṣayaḥ // 4.65.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) enaṃ nityam upāsanta kuravaḥ kiṃkarā yathā / sarve ca rājan rājāno dhaneśvaram ivāmarāḥ // 4.65.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) eṣa sarvān mahīpālān karam āhārayat tadā / vaiśyān iva mahārāja vivaśān svavaśān api // 4.65.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭāśītisahasrāṇi snātakānāṃ mahātmanām / upajīvanti rājānam enaṃ sucaritavratam // 4.65.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vṛddhān anāthāṃś ca vyaṅgān paṅgūṃś ca mānavān / putravat pālayām āsa prajā dharmeṇa cābhibho // 4.65.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa dharme dame caiva krodhe cāpi yatavrataḥ / mahāprasādo brahmaṇyaḥ satyavādī ca pārthivaḥ // 4.65.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śrīpratāpena caitasya tapyate sa suyodhanaḥ / sagaṇaḥ saha karṇena saubalenāpi vā vibhuḥ // 4.65.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śakyante hy asya guṇāḥ prasaṃkhyātuṃ nareśvara / eṣa dharmaparo nityam ānṛśaṃsyaś ca pāṇḍavaḥ // 4.65.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) evaṃyukto mahārājaḥ pāṇḍavaḥ pārthivarṣabhaḥ / kathaṃ nārhati rājārham āsanaṃ pṛthivīpatiḥ // 4.65.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady eṣa rājā kauravyaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / katamo 'syārjuno bhrātā bhīmaś ca katamo balī // 4.66.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nakulaḥ sahadevo vā draupadī vā yaśasvinī / yadā dyūte jitāḥ pārthā na prājñāyanta te kva cit // 4.66.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya eṣa ballavo brūte sūdas tava narādhipa / eṣa bhīmo mahābāhur bhīmavegaparākramaḥ // 4.66.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa krodhavaśān hatvā parvate gandhamādane / saugandhikāni divyāni kṛṣṇārthe samupāharat // 4.66.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharva eṣa vai hantā kīcakānāṃ durātmanām / vyāghrān ṛkṣān varāhāṃś ca hatavān strīpure tava // 4.66.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś cāsīd aśvabandhas te nakulo 'yaṃ paraṃtapaḥ / gosaṃkhyaḥ sahadevaś ca mādrīputrau mahārathau // 4.66.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṅgāraveṣābharaṇau rūpavantau yaśasvinau / nānārathasahasrāṇāṃ samarthau puruṣarṣabhau // 4.66.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) eṣā padmapalāśākṣī sumadhyā cāruhāsinī / sairandhrī draupadī rājan yatkṛte kīcakā hatāḥ // 4.66.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjuno 'haṃ mahārāja vyaktaṃ te śrotram āgataḥ / bhīmād avarajaḥ pārtho yamābhyāṃ cāpi pūrvajaḥ // 4.66.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣitāḥ sma mahārāja sukhaṃ tava niveśane / ajñātavāsam uṣitā garbhavāsa iva prajāḥ // 4.66.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yadārjunena te vīrāḥ kathitāḥ pañca pāṇḍavāḥ / tadārjunasya vairāṭiḥ kathayām āsa vikramam // 4.66.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ sa dviṣatāṃ madhye mṛgāṇām iva kesarī / acarad rathavṛndeṣu nighnaṃs teṣāṃ varān varān // 4.66.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena viddho mātaṅgo mahān ekeṣuṇā hataḥ / hiraṇyakakṣyaḥ saṃgrāme dantābhyām agaman mahīm // 4.66.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) anena vijitā gāvo jitāś ca kuravo yudhi / asya śaṅkhapraṇādena karṇau me badhirīkṛtau // 4.66.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā matsyarājaḥ pratāpavān / uttaraṃ pratyuvācedam abhipanno yudhiṣṭhire // 4.66.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādanaṃ pāṇḍavasya prāptakālaṃ hi rocaye / uttarāṃ ca prayacchāmi pārthāya yadi te matam // 4.66.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) arcyāḥ pūjyāś ca mānyāś ca prāptakālaṃ ca me matam / pūjyantāṃ pūjanārhāś ca mahābhāgāś ca pāṇḍavāḥ // 4.66.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ khalv api saṃgrāme śatrūṇāṃ vaśam āgataḥ / mokṣito bhīmasenena gāvaś ca vijitās tathā // 4.66.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣāṃ bāhuvīryeṇa yad asmākaṃ jayo mṛdhe / vayaṃ sarve sahāmātyāḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram // 4.66.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādayāmo bhadraṃ te sānujaṃ pāṇḍavarṣabham // 4.66.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) yad asmābhir ajānadbhiḥ kiṃ cid ukto narādhipaḥ / kṣantum arhati tat sarvaṃ dharmātmā hy eṣa pāṇḍavaḥ // 4.66.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato virāṭaḥ paramābhituṣṭaḥ; sametya rājñā samayaṃ cakāra / rājyaṃ ca sarvaṃ visasarja tasmai; sadaṇḍakośaṃ sapuraṃ mahātmā // 4.66.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pāṇḍavāṃś ca tataḥ sarvān matsyarājaḥ pratāpavān / dhanaṃjayaṃ puraskṛtya diṣṭyā diṣṭyeti cābravīt // 4.66.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samupāghrāya mūrdhānaṃ saṃśliṣya ca punaḥ punaḥ / yudhiṣṭhiraṃ ca bhīmaṃ ca mādrīputrau ca pāṇḍavau // 4.66.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātṛpyad darśane teṣāṃ virāṭo vāhinīpatiḥ / saṃprīyamāṇo rājānaṃ yudhiṣṭhiram athābravīt // 4.66.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) diṣṭyā bhavantaḥ saṃprāptāḥ sarve kuśalino vanāt / diṣṭyā ca pāritaṃ kṛcchram ajñātaṃ vai durātmabhiḥ // 4.66.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ ca rājyaṃ naḥ pārthā yac cānyad vasu kiṃ cana / pratigṛhṇantu tat sarvaṃ kaunteyā aviśaṅkayā // 4.66.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) uttarāṃ pratigṛhṇātu savyasācī dhanaṃjayaḥ / ayaṃ hy aupayiko bhartā tasyāḥ puruṣasattamaḥ // 4.66.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto dharmarājaḥ pārtham aikṣad dhanaṃjayam / īkṣitaś cārjuno bhrātrā matsyaṃ vacanam abravīt // 4.66.28 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pratigṛhṇāmy ahaṃ rājan snuṣāṃ duhitaraṃ tava / yuktaś cāvāṃ hi saṃbandho matsyabhāratasattamau // 4.66.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimarthaṃ pāṇḍavaśreṣṭha bhāryāṃ duhitaraṃ mama / pratigrahītuṃ nemāṃ tvaṃ mayā dattām ihecchasi // 4.67.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) antaḥpure 'ham uṣitaḥ sadā paśyan sutāṃ tava / rahasyaṃ ca prakāśaṃ ca viśvastā pitṛvan mayi // 4.67.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) priyo bahumataś cāhaṃ nartako gītakovidaḥ / ācāryavac ca māṃ nityaṃ manyate duhitā tava // 4.67.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaḥsthayā tayā rājan saha saṃvatsaroṣitaḥ / atiśaṅkā bhavet sthāne tava lokasya cābhibho // 4.67.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān nimantraye tvāhaṃ duhituḥ pṛthivīpate / śuddho jitendriyo dāntas tasyāḥ śuddhiḥ kṛtā mayā // 4.67.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snuṣāyā duhitur vāpi putre cātmani vā punaḥ / atra śaṅkāṃ na paśyāmi tena śuddhir bhaviṣyati // 4.67.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiṣaṅgād ahaṃ bhīto mithyācārāt paraṃtapa / snuṣārtham uttarāṃ rājan pratigṛhṇāmi te sutām // 4.67.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svasrīyo vāsudevasya sākṣād devaśiśur yathā / dayitaś cakrahastasya bāla evāstrakovidaḥ // 4.67.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhimanyur mahābāhuḥ putro mama viśāṃ pate / jāmātā tava yukto vai bhartā ca duhitus tava // 4.67.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapannaṃ kuruśreṣṭhe kuntīputre dhanaṃjaye / ya evaṃ dharmanityaś ca jātajñānaś ca pāṇḍavaḥ // 4.67.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatkṛtyaṃ manyase pārtha kriyatāṃ tadanantaram / sarve kāmāḥ samṛddhā me saṃbandhī yasya me 'rjunaḥ // 4.67.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvati rājendre kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / anvajānāt sa saṃyogaṃ samaye matsyapārthayoḥ // 4.67.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mitreṣu sarveṣu vāsudeve ca bhārata / preṣayām āsa kaunteyo virāṭaś ca mahīpatiḥ // 4.67.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas trayodaśe varṣe nivṛtte pañca pāṇḍavāḥ / upaplavye virāṭasya samapadyanta sarvaśaḥ // 4.67.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin vasaṃś ca bībhatsur ānināya janārdanam / ānartebhyo 'pi dāśārhān abhimanyuṃ ca pāṇḍavaḥ // 4.67.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāśirājaś ca śaibyaś ca prīyamāṇau yudhiṣṭhire / akṣauhiṇībhyāṃ sahitāv āgatau pṛthivīpate // 4.67.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) akṣauhiṇyā ca tejasvī yajñaseno mahābalaḥ / draupadyāś ca sutā vīrāḥ śikhaṇḍī cāparājitaḥ // 4.67.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaś ca durdharṣaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ / samastākṣauhiṇīpālā yajvāno bhūridakṣiṇāḥ // 4.67.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve śastrāstrasaṃpannāḥ sarve śūrās tanutyajaḥ // 4.67.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tān āgatān abhiprekṣya matsyo dharmabhṛtāṃ varaḥ / prīto 'bhavad duhitaraṃ dattvā tām abhimanyave // 4.67.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ pratyupayāteṣu pārthiveṣu tatas tataḥ / tatrāgamad vāsudevo vanamālī halāyudhaḥ // 4.67.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) kṛtavarmā ca hārdikyo yuyudhānaś ca sātyakiḥ // 4.67.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anādhṛṣṭis tathākrūraḥ sāmbo niśaṭha eva ca / abhimanyum upādāya saha mātrā paraṃtapāḥ // 4.67.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrasenādayaś caiva rathais taiḥ susamāhitaiḥ / āyayuḥ sahitāḥ sarve parisaṃvatsaroṣitāḥ // 4.67.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa nāgasahasrāṇi hayānāṃ ca śatāyutam / rathānām arbudaṃ pūrṇaṃ nikharvaṃ ca padātinām // 4.67.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṇyandhakāś ca bahavo bhojāś ca paramaujasaḥ / anvayur vṛṣṇiśārdūlaṃ vāsudevaṃ mahādyutim // 4.67.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pāribarhaṃ dadau kṛṣṇaḥ pāṇḍavānāṃ mahātmanām / striyo ratnāni vāsāṃsi pṛthak pṛthag anekaśaḥ // 4.67.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vivāho vidhivad vavṛte matsyapārthayoḥ // 4.67.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tataḥ śaṅkhāś ca bheryaś ca gomukhāḍambarās tathā / pārthaiḥ saṃyujyamānasya nedur matsyasya veśmani // 4.67.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uccāvacān mṛgāñ jaghnur medhyāṃś ca śataśaḥ paśūn / surāmaireyapānāni prabhūtāny abhyahārayan // 4.67.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāyanākhyānaśīlāś ca naṭā vaitālikās tathā / stuvantas tān upātiṣṭhan sūtāś ca saha māgadhaiḥ // 4.67.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sudeṣṇāṃ ca puraskṛtya matsyānāṃ ca varastriyaḥ / ājagmuś cārusarvāṅgyaḥ sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ // 4.67.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varṇopapannās tā nāryo rūpavatyaḥ svalaṃkṛtāḥ / sarvāś cābhyabhavat kṛṣṇā rūpeṇa yaśasā śriyā // 4.67.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) parivāryottarāṃ tās tu rājaputrīm alaṃkṛtām / sutām iva mahendrasya puraskṛtyopatasthire // 4.67.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ pratyagṛhṇāt kaunteyaḥ sutasyārthe dhanaṃjayaḥ / saubhadrasyānavadyāṅgīṃ virāṭatanayāṃ tadā // 4.67.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatrātiṣṭhan mahārājo rūpam indrasya dhārayan / snuṣāṃ tāṃ pratijagrāha kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 4.67.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya ca tāṃ pārthaḥ puraskṛtya janārdanam / vivāhaṃ kārayām āsa saubhadrasya mahātmanaḥ // 4.67.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmai sapta sahasrāṇi hayānāṃ vātaraṃhasām / dve ca nāgaśate mukhye prādād bahu dhanaṃ tadā // 4.67.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛte vivāhe tu tadā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / brāhmaṇebhyo dadau vittaṃ yad upāharad acyutaḥ // 4.67.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gosahasrāṇi ratnāni vastrāṇi vividhāni ca / bhūṣaṇāni ca mukhyāni yānāni śayanāni ca // 4.67.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tan mahotsavasaṃkāśaṃ hṛṣṭapuṣṭajanāvṛtam / nagaraṃ matsyarājasya śuśubhe bharatarṣabha // 4.67.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā vivāhaṃ tu kurupravīrās; tadābhimanyor muditasvapakṣāḥ / viśramya catvāry uṣasaḥ pratītāḥ; sabhāṃ virāṭasya tato 'bhijagmuḥ // 5.1.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sabhā tu sā matsyapateḥ samṛddhā; maṇipravekottamaratnacitrā / nyastāsanā mālyavatī sugandhā; tām abhyayus te nararājavaryāḥ // 5.1.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athāsanāny āviśatāṃ purastād; ubhau virāṭadrupadau narendrau / vṛddhaś ca mānyaḥ pṛthivīpatīnāṃ; pitāmaho rāmajanārdanābhyām // 5.1.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pāñcālarājasya samīpatas tu; śinipravīraḥ saharauhiṇeyaḥ / matsyasya rājñas tu susaṃnikṛṣṭau; janārdanaś caiva yudhiṣṭhiraś ca // 5.1.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sutāś ca sarve drupadasya rājño; bhīmārjunau mādravatīsutau ca / pradyumnasāmbau ca yudhi pravīrau; virāṭaputraś ca sahābhimanyuḥ // 5.1.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarve ca śūrāḥ pitṛbhiḥ samānā; vīryeṇa rūpeṇa balena caiva / upāviśan draupadeyāḥ kumārāḥ; suvarṇacitreṣu varāsaneṣu // 5.1.6 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tathopaviṣṭeṣu mahāratheṣu; vibhrājamānāmbarabhūṣaṇeṣu / rarāja sā rājavatī samṛddhā; grahair iva dyaur vimalair upetā // 5.1.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ kathās te samavāyayuktāḥ; kṛtvā vicitrāḥ puruṣapravīrāḥ / tasthur muhūrtaṃ paricintayantaḥ; kṛṣṇaṃ nṛpās te samudīkṣamāṇāḥ // 5.1.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kathāntam āsādya ca mādhavena; saṃghaṭṭitāḥ pāṇḍavakāryahetoḥ / te rājasiṃhāḥ sahitā hy aśṛṇvan; vākyaṃ mahārthaṃ ca mahodayaṃ ca // 5.1.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarvair bhavadbhir viditaṃ yathāyaṃ; yudhiṣṭhiraḥ saubalenākṣavatyām / jito nikṛtyāpahṛtaṃ ca rājyaṃ; punaḥ pravāse samayaḥ kṛtaś ca // 5.1.10 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] śaktair vijetuṃ tarasā mahīṃ ca; satye sthitais tac caritaṃ yathāvat / pāṇḍoḥ sutais tad vratam ugrarūpaṃ; varṣāṇi ṣaṭ sapta ca bhāratāgryaiḥ // 5.1.11 indravajrā [11: ttjgg] trayodaśaś caiva sudustaro 'yam; ajñāyamānair bhavatāṃ samīpe / kleśān asahyāṃś ca titikṣamāṇair; yathoṣitaṃ tad viditaṃ ca sarvam // 5.1.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ gate dharmasutasya rājño; duryodhanasyāpi ca yad dhitaṃ syāt / tac cintayadhvaṃ kurupāṇḍavānāṃ; dharmyaṃ ca yuktaṃ ca yaśaskaraṃ ca // 5.1.13 indravajrā [11: ttjgg] adharmayuktaṃ ca na kāmayeta; rājyaṃ surāṇām api dharmarājaḥ / dharmārthayuktaṃ ca mahīpatitvaṃ; grāme 'pi kasmiṃś cid ayaṃ bubhūṣet // 5.1.14 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pitryaṃ hi rājyaṃ viditaṃ nṛpāṇāṃ; yathāpakṛṣṭaṃ dhṛtarāṣṭraputraiḥ / mithyopacāreṇa tathāpy anena; kṛcchraṃ mahat prāptam asahyarūpam // 5.1.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na cāpi pārtho vijito raṇe taiḥ; svatejasā dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ / tathāpi rājā sahitaḥ suhṛdbhir; abhīpsate 'nāmayam eva teṣām // 5.1.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] yat tat svayaṃ pāṇḍusutair vijitya; samāhṛtaṃ bhūmipatīn nipīḍya / tat prārthayante puruṣapravīrāḥ; kuntīsutā mādravatīsutau ca // 5.1.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bālās tv ime tair vividhair upāyaiḥ; saṃprārthitā hantum amitrasāhāḥ / rājyaṃ jihīrṣadbhir asadbhir ugraiḥ; sarvaṃ ca tad vo viditaṃ yathāvat // 5.1.18 indravajrā [11: ttjgg] teṣāṃ ca lobhaṃ prasamīkṣya vṛddhaṃ; dharmātmatāṃ cāpi yudhiṣṭhirasya / saṃbandhitāṃ cāpi samīkṣya teṣāṃ; matiṃ kurudhvaṃ sahitāḥ pṛthak ca // 5.1.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ime ca satye 'bhiratāḥ sadaiva; taṃ pārayitvā samayaṃ yathāvat / ato 'nyathā tair upacaryamāṇā; hanyuḥ sametān dhṛtarāṣṭraputrān // 5.1.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tair viprakāraṃ ca niśamya rājñaḥ; suhṛjjanās tān parivārayeyuḥ / yuddhena bādheyur imāṃs tathaiva; tair vadhyamānā yudhi tāṃś ca hanyuḥ // 5.1.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tathāpi neme 'lpatayā samarthās; teṣāṃ jayāyeti bhaven mataṃ vaḥ / sametya sarve sahitāḥ suhṛdbhis; teṣāṃ vināśāya yateyur eva // 5.1.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duryodhanasyāpi mataṃ yathāvan; na jñāyate kiṃ nu kariṣyatīti / ajñāyamāne ca mate parasya; kiṃ syāt samārabhyatamaṃ mataṃ vaḥ // 5.1.23 indravajrā [11: ttjgg] tasmād ito gacchatu dharmaśīlaḥ; śuciḥ kulīnaḥ puruṣo 'pramattaḥ / dūtaḥ samarthaḥ praśamāya teṣāṃ; rājyārdhadānāya yudhiṣṭhirasya // 5.1.24 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] niśamya vākyaṃ tu janārdanasya; dharmārthayuktaṃ madhuraṃ samaṃ ca / samādade vākyam athāgrajo 'sya; saṃpūjya vākyaṃ tad atīva rājan // 5.1.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śrutaṃ bhavadbhir gadapūrvajasya; vākyaṃ yathā dharmavad arthavac ca / ajātaśatroś ca hitaṃ hitaṃ ca; duryodhanasyāpi tathaiva rājñaḥ // 5.2.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ardhaṃ hi rājyasya visṛjya vīrāḥ; kuntīsutās tasya kṛte yatante / pradāya cārdhaṃ dhṛtarāṣṭraputraḥ; sukhī sahāsmābhir atīva modet // 5.2.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] labdhvā hi rājyaṃ puruṣapravīrāḥ; samyak pravṛtteṣu pareṣu caiva / dhruvaṃ praśāntāḥ sukham āviśeyus; teṣāṃ praśāntiś ca hitaṃ prajānām // 5.2.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duryodhanasyāpi mataṃ ca vettuṃ; vaktuṃ ca vākyāni yudhiṣṭhirasya / priyaṃ mama syād yadi tatra kaś cid; vrajec chamārthaṃ kurupāṇḍavānām // 5.2.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa bhīṣmam āmantrya kurupravīraṃ; vaicitravīryaṃ ca mahānubhāvam / droṇaṃ saputraṃ viduraṃ kṛpaṃ ca; gāndhārarājaṃ ca sasūtaputram // 5.2.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarve ca ye 'nye dhṛtarāṣṭraputrā; balapradhānā nigamapradhānāḥ / sthitāś ca dharmeṣu yathā svakeṣu; lokapravīrāḥ śrutakālavṛddhāḥ // 5.2.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] eteṣu sarveṣu samāgateṣu; paureṣu vṛddheṣu ca saṃgateṣu / bravītu vākyaṃ praṇipātayuktaṃ; kuntīsutasyārthakaraṃ yathā syāt // 5.2.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarvāsv avasthāsu ca te na kauṭyād; grasto hi so 'rtho balam āśritais taiḥ / priyābhyupetasya yudhiṣṭhirasya; dyūte pramattasya hṛtaṃ ca rājyam // 5.2.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nivāryamāṇaś ca kurupravīraiḥ; sarvaiḥ suhṛdbhir hy ayam apy atajjñaḥ / gāndhārarājasya sutaṃ matākṣaṃ; samāhvayed devitum ājamīḍhaḥ // 5.2.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] durodarās tatra sahasraśo 'nye; yudhiṣṭhiro yān viṣaheta jetum / utsṛjya tān saubalam eva cāyaṃ; samāhvayat tena jito 'kṣavatyām // 5.2.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa dīvyamānaḥ pratidevanena; akṣeṣu nityaṃ suparāṅmukheṣu / saṃrambhamāṇo vijitaḥ prasahya; tatrāparādhaḥ śakuner na kaś cit // 5.2.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmāt praṇamyaiva vaco bravītu; vaicitravīryaṃ bahusāmayuktam / tathā hi śakyo dhṛtarāṣṭraputraḥ; svārthe niyoktuṃ puruṣeṇa tena // 5.2.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ bruvaty eva madhupravīre; śinipravīraḥ sahasotpapāta / tac cāpi vākyaṃ parinindya tasya; samādade vākyam idaṃ samanyuḥ // 5.2.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yādṛśaḥ puruṣasyātmā tādṛśaṃ saṃprabhāṣate / yathārūpo 'ntarātmā te tathārūpaṃ prabhāṣase // 5.3.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) santi vai puruṣāḥ śūrāḥ santi kāpuruṣās tathā / ubhāv etau dṛḍhau pakṣau dṛśyete puruṣān prati // 5.3.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekasminn eva jāyete kule klībamahārathau / phalāphalavatī śākhe yathaikasmin vanaspatau // 5.3.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nābhyasūyāmi te vākyaṃ bruvato lāṅgaladhvaja / ye tu śṛṇvanti te vākyaṃ tān asūyāmi mādhava // 5.3.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi dharmarājasya doṣam alpam api bruvan / labhate pariṣanmadhye vyāhartum akutobhayaḥ // 5.3.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāhūya mahātmānaṃ jitavanto 'kṣakovidāḥ / anakṣajñaṃ yathāśraddhaṃ teṣu dharmajayaḥ kutaḥ // 5.3.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi kuntīsutaṃ gehe krīḍantaṃ bhrātṛbhiḥ saha / abhigamya jayeyus te tat teṣāṃ dharmato bhavet // 5.3.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāhūya tu rājānaṃ kṣatradharmarataṃ sadā / nikṛtyā jitavantas te kiṃ nu teṣāṃ paraṃ śubham // 5.3.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ praṇipatec cāyam iha kṛtvā paṇaṃ param / vanavāsād vimuktas tu prāptaḥ paitāmahaṃ padam // 5.3.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady ayaṃ paravittāni kāmayeta yudhiṣṭhiraḥ / evam apy ayam atyantaṃ parān nārhati yācitum // 5.3.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ ca dharmayuktās te na ca rājyaṃ jihīrṣavaḥ / nivṛttavāsān kaunteyān ya āhur viditā iti // 5.3.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anunītā hi bhīṣmeṇa droṇena ca mahātmanā / na vyavasyanti pāṇḍūnāṃ pradātuṃ paitṛkaṃ vasu // 5.3.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tu tāñ śitair bāṇair anunīya raṇe balāt / pādayoḥ pātayiṣyāmi kaunteyasya mahātmanaḥ // 5.3.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha te na vyavasyanti praṇipātāya dhīmataḥ / gamiṣyanti sahāmātyā yamasya sadanaṃ prati // 5.3.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi te yuyudhānasya saṃrabdhasya yuyutsataḥ / vegaṃ samarthāḥ saṃsoḍhuṃ vajrasyeva mahīdharāḥ // 5.3.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ko hi gāṇḍīvadhanvānaṃ kaś ca cakrāyudhaṃ yudhi / māṃ cāpi viṣahet ko nu kaś ca bhīmaṃ durāsadam // 5.3.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamau ca dṛḍhadhanvānau yamakalpau mahādyutī / ko jijīviṣur āsīded dhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam // 5.3.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcemān pāṇḍaveyāṃś ca draupadyāḥ kīrtivardhanān / samapramāṇān pāṇḍūnāṃ samavīryān madotkaṭān // 5.3.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saubhadraṃ ca maheṣvāsam amarair api duḥsaham / gadapradyumnasāmbāṃś ca kālavajrānalopamān // 5.3.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ dhṛtarāṣṭrasya putraṃ śakuninā saha / karṇena ca nihatyājāv abhiṣekṣyāma pāṇḍavam // 5.3.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādharmo vidyate kaś cic chatrūn hatvātatāyinaḥ / adharmyam ayaśasyaṃ ca śātravāṇāṃ prayācanam // 5.3.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛdgatas tasya yaḥ kāmas taṃ kurudhvam atandritāḥ / nisṛṣṭaṃ dhṛtarāṣṭreṇa rājyaṃ prāpnotu pāṇḍavaḥ // 5.3.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya pāṇḍusuto rājyaṃ labhatāṃ vā yudhiṣṭhiraḥ / nihatā vā raṇe sarve svapsyanti vasudhātale // 5.3.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mahābāho bhaviṣyati na saṃśayaḥ / na hi duryodhano rājyaṃ madhureṇa pradāsyati // 5.4.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuvartsyati taṃ cāpi dhṛtarāṣṭraḥ sutapriyaḥ / bhīṣmadroṇau ca kārpaṇyān maurkhyād rādheyasaubalau // 5.4.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) baladevasya vākyaṃ tu mama jñāne na yujyate / etad dhi puruṣeṇāgre kāryaṃ sunayam icchatā // 5.4.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu vācyo mṛdu vaco dhārtarāṣṭraḥ kathaṃ cana / na hi mārdavasādhyo 'sau pāpabuddhir mato mama // 5.4.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gardabhe mārdavaṃ kuryād goṣu tīkṣṇaṃ samācaret / mṛdu duryodhane vākyaṃ yo brūyāt pāpacetasi // 5.4.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛdu vai manyate pāpo bhāṣyamāṇam aśaktijam / jitam arthaṃ vijānīyād abudho mārdave sati // 5.4.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac caiva kariṣyāmo yatnaś ca kriyatām iha / prasthāpayāma mitrebhyo balāny udyojayantu naḥ // 5.4.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śalyasya dhṛṣṭaketoś ca jayatsenasya cābhibhoḥ / kekayānāṃ ca sarveṣāṃ dūtā gacchantu śīghragāḥ // 5.4.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu duryodhano nūnaṃ preṣayiṣyati sarvaśaḥ / pūrvābhipannāḥ santaś ca bhajante pūrvacodakam // 5.4.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tat tvaradhvaṃ narendrāṇāṃ pūrvam eva pracodane / mahad dhi kāryaṃ voḍhavyam iti me vartate matiḥ // 5.4.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śalyasya preṣyatāṃ śīghraṃ ye ca tasyānugā nṛpāḥ / bhagadattāya rājñe ca pūrvasāgaravāsine // 5.4.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amitaujase tathogrāya hārdikyāyāhukāya ca / dīrghaprajñāya mallāya rocamānāya cābhibho // 5.4.12 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) ānīyatāṃ bṛhantaś ca senābinduś ca pārthivaḥ / pāpajit prativindhyaś ca citravarmā suvāstukaḥ // 5.4.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhlīko muñjakeśaś ca caidyādhipatir eva ca / supārśvaś ca subāhuś ca pauravaś ca mahārathaḥ // 5.4.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakānāṃ pahlavānāṃ ca daradānāṃ ca ye nṛpāḥ / kāmbojā ṛṣikā ye ca paścimānūpakāś ca ye // 5.4.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayatsenaś ca kāśyaś ca tathā pañcanadā nṛpāḥ / krāthaputraś ca durdharṣaḥ pārvatīyāś ca ye nṛpāḥ // 5.4.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānakiś ca suśarmā ca maṇimān pautimatsyakaḥ / pāṃsurāṣṭrādhipaś caiva dhṛṣṭaketuś ca vīryavān // 5.4.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) auḍraś ca daṇḍadhāraś ca bṛhatsenaś ca vīryavān / aparājito niṣādaś ca śreṇimān vasumān api // 5.4.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) bṛhadbalo mahaujāś ca bāhuḥ parapuraṃjayaḥ / samudraseno rājā ca saha putreṇa vīryavān // 5.4.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) adāriś ca nadījaś ca karṇaveṣṭaś ca pārthivaḥ / samarthaś ca suvīraś ca mārjāraḥ kanyakas tathā // 5.4.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāvīraś ca kadruś ca nikaras tumulaḥ krathaḥ / nīlaś ca vīradharmā ca bhūmipālaś ca vīryavān // 5.4.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durjayo dantavaktraś ca rukmī ca janamejayaḥ / āṣāḍho vāyuvegaś ca pūrvapālī ca pārthivaḥ // 5.4.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūritejā devakaś ca ekalavyasya cātmajaḥ / kārūṣakāś ca rājānaḥ kṣemadhūrtiś ca vīryavān // 5.4.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) udbhavaḥ kṣemakaś caiva vāṭadhānaś ca pārthivaḥ / śrutāyuś ca dṛḍhāyuś ca śālvaputraś ca vīryavān // 5.4.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumāraś ca kaliṅgānām īśvaro yuddhadurmadaḥ / eteṣāṃ preṣyatāṃ śīghram etad dhi mama rocate // 5.4.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ ca brāhmaṇaḥ śīghraṃ mama rājan purohitaḥ / preṣyatāṃ dhṛtarāṣṭrāya vākyam asmin samarpyatām // 5.4.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā duryodhano vācyo yathā śāṃtanavo nṛpaḥ / dhṛtarāṣṭro yathā vācyo droṇaś ca viduṣāṃ varaḥ // 5.4.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapannam idaṃ vākyaṃ somakānāṃ dhuraṃdhare / arthasiddhikaraṃ rājñaḥ pāṇḍavasya mahaujasaḥ // 5.5.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac ca pūrvakāryaṃ naḥ sunītam abhikāṅkṣatām / anyathā hy ācaran karma puruṣaḥ syāt subāliśaḥ // 5.5.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tu saṃbandhakaṃ tulyam asmākaṃ kurupāṇḍuṣu / yatheṣṭaṃ vartamāneṣu pāṇḍaveṣu ca teṣu ca // 5.5.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vivāhārtham ānītā vayaṃ sarve yathā bhavān / kṛte vivāhe muditā gamiṣyāmo gṛhān prati // 5.5.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhavān vṛddhatamo rājñāṃ vayasā ca śrutena ca / śiṣyavat te vayaṃ sarve bhavāmeha na saṃśayaḥ // 5.5.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavantaṃ dhṛtarāṣṭraś ca satataṃ bahu manyate / ācāryayoḥ sakhā cāsi droṇasya ca kṛpasya ca // 5.5.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān preṣayatv adya pāṇḍavārthakaraṃ vacaḥ / sarveṣāṃ niścitaṃ tan naḥ preṣayiṣyati yad bhavān // 5.5.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tāvac chamaṃ kuryān nyāyena kurupuṃgavaḥ / na bhavet kurupāṇḍūnāṃ saubhrātreṇa mahān kṣayaḥ // 5.5.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha darpānvito mohān na kuryād dhṛtarāṣṭrajaḥ / anyeṣāṃ preṣayitvā ca paścād asmān samāhvayeḥ // 5.5.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhano mandaḥ sahāmātyaḥ sabāndhavaḥ / niṣṭhām āpatsyate mūḍhaḥ kruddhe gāṇḍīvadhanvani // 5.5.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ satkṛtya vārṣṇeyaṃ virāṭaḥ pṛthivīpatiḥ / gṛhān prasthāpayām āsa sagaṇaṃ sahabāndhavam // 5.5.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvārakāṃ tu gate kṛṣṇe yudhiṣṭhirapurogamāḥ / cakruḥ sāṃgrāmikaṃ sarvaṃ virāṭaś ca mahīpatiḥ // 5.5.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃpreṣayām āsa virāṭaḥ saha bāndhavaiḥ / sarveṣāṃ bhūmipālānāṃ drupadaś ca mahīpatiḥ // 5.5.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vacanāt kurusiṃhānāṃ matsyapāñcālayoś ca te / samājagmur mahīpālāḥ saṃprahṛṣṭā mahābalāḥ // 5.5.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā pāṇḍuputrāṇāṃ samāgacchan mahad balam / dhṛtarāṣṭrasutaś cāpi samāninye mahīpatīn // 5.5.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samākulā mahī rājan kurupāṇḍavakāraṇāt / tadā samabhavat kṛtsnā saṃprayāṇe mahīkṣitām // 5.5.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balāni teṣāṃ vīrāṇām āgacchanti tatas tataḥ / cālayantīva gāṃ devīṃ saparvatavanām imām // 5.5.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ prajñāvayovṛddhaṃ pāñcālyaḥ svapurohitam / kurubhyaḥ preṣayām āsa yudhiṣṭhiramate tadā // 5.5.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtānāṃ prāṇinaḥ śreṣṭhāḥ prāṇināṃ buddhijīvinaḥ / buddhimatsu narāḥ śreṣṭhā narāṇāṃ tu dvijātayaḥ // 5.6.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvijeṣu vaidyāḥ śreyāṃso vaidyeṣu kṛtabuddhayaḥ / sa bhavān kṛtabuddhīnāṃ pradhāna iti me matiḥ // 5.6.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kulena ca viśiṣṭo 'si vayasā ca śrutena ca / prajñayānavamaś cāsi śukreṇāṅgirasena ca // 5.6.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditaṃ cāpi te sarvaṃ yathāvṛttaḥ sa kauravaḥ / pāṇḍavaś ca yathāvṛttaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 5.6.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭrasya vidite vañcitāḥ pāṇḍavāḥ paraiḥ / vidureṇānunīto 'pi putram evānuvartate // 5.6.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śakunir buddhipūrvaṃ hi kuntīputraṃ samāhvayat / anakṣajñaṃ matākṣaḥ san kṣatravṛtte sthitaṃ śucim // 5.6.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tathā vañcayitvā tu dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram / na kasyāṃ cid avasthāyāṃ rājyaṃ dāsyanti vai svayam // 5.6.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavāṃs tu dharmasaṃyuktaṃ dhṛtarāṣṭraṃ bruvan vacaḥ / manāṃsi tasya yodhānāṃ dhruvam āvartayiṣyati // 5.6.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viduraś cāpi tad vākyaṃ sādhayiṣyati tāvakam / bhīṣmadroṇakṛpāṇāṃ ca bhedaṃ saṃjanayiṣyati // 5.6.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amātyeṣu ca bhinneṣu yodheṣu vimukheṣu ca / punar ekāgrakaraṇaṃ teṣāṃ karma bhaviṣyati // 5.6.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etasminn antare pārthāḥ sukham ekāgrabuddhayaḥ / senākarma kariṣyanti dravyāṇāṃ caiva saṃcayam // 5.6.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhidyamāneṣu ca sveṣu lambamāne ca vai tvayi / na tathā te kariṣyanti senākarma na saṃśayaḥ // 5.6.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat prayojanaṃ cātra prādhānyenopalabhyate / saṃgatyā dhṛtarāṣṭraś ca kuryād dharmyaṃ vacas tava // 5.6.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān dharmayuktaś ca dharmyaṃ teṣu samācaran / kṛpāluṣu parikleśān pāṇḍavānāṃ prakīrtayan // 5.6.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛddheṣu kuladharmaṃ ca bruvan pūrvair anuṣṭhitam / vibhetsyati manāṃsy eṣām iti me nātra saṃśayaḥ // 5.6.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca tebhyo bhayaṃ te 'sti brāhmaṇo hy asi vedavit / dūtakarmaṇi yuktaś ca sthaviraś ca viśeṣataḥ // 5.6.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān puṣyayogena muhūrtena jayena ca / kauraveyān prayātv āśu kaunteyasyārthasiddhaye // 5.6.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathānuśiṣṭaḥ prayayau drupadena mahātmanā / purodhā vṛttasaṃpanno nagaraṃ nāgasāhvayam // 5.6.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gate dvāravatīṃ kṛṣṇe baladeve ca mādhave / saha vṛṣṇyandhakaiḥ sarvair bhojaiś ca śataśas tathā // 5.7.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam āgamayām āsa pāṇḍavānāṃ viceṣṭitam / dhṛtarāṣṭrātmajo rājā dūtaiḥ praṇihitaiś caraiḥ // 5.7.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śrutvā mādhavaṃ yātaṃ sadaśvair anilopamaiḥ / balena nātimahatā dvārakām abhyayāt purīm // 5.7.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam eva divasaṃ cāpi kaunteyaḥ pāṇḍunandanaḥ / ānartanagarīṃ ramyāṃ jagāmāśu dhanaṃjayaḥ // 5.7.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau yātvā puruṣavyāghrau dvārakāṃ kurunandanau / suptaṃ dadṛśatuḥ kṛṣṇaṃ śayānaṃ copajagmatuḥ // 5.7.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śayāne govinde praviveśa suyodhanaḥ / ucchīrṣataś ca kṛṣṇasya niṣasāda varāsane // 5.7.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ kirīṭī tasyānu praviveśa mahāmanāḥ / paścārdhe ca sa kṛṣṇasya prahvo 'tiṣṭhat kṛtāñjaliḥ // 5.7.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pratibuddhaḥ sa vārṣṇeyo dadarśāgre kirīṭinam / sa tayoḥ svāgataṃ kṛtvā yathārhaṃ pratipūjya ca // 5.7.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadāgamanajaṃ hetuṃ papraccha madhusūdanaḥ // 5.7.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato duryodhanaḥ kṛṣṇam uvāca prahasann iva / vigrahe 'smin bhavān sāhyaṃ mama dātum ihārhati // 5.7.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaṃ hi bhavataḥ sakhyaṃ mayi caivārjune 'pi ca / tathā saṃbandhakaṃ tulyam asmākaṃ tvayi mādhava // 5.7.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ cābhigataḥ pūrvaṃ tvām adya madhusūdana / pūrvaṃ cābhigataṃ santo bhajante pūrvasāriṇaḥ // 5.7.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ ca śreṣṭhatamo loke satām adya janārdana / satataṃ saṃmataś caiva sadvṛttam anupālaya // 5.7.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān abhigataḥ pūrvam atra me nāsti saṃśayaḥ / dṛṣṭas tu prathamaṃ rājan mayā pārtho dhanaṃjayaḥ // 5.7.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava pūrvābhigamanāt pūrvaṃ cāpy asya darśanāt / sāhāyyam ubhayor eva kariṣyāmi suyodhana // 5.7.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pravāraṇaṃ tu bālānāṃ pūrvaṃ kāryam iti śrutiḥ / tasmāt pravāraṇaṃ pūrvam arhaḥ pārtho dhanaṃjayaḥ // 5.7.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matsaṃhananatulyānāṃ gopānām arbudaṃ mahat / nārāyaṇā iti khyātāḥ sarve saṃgrāmayodhinaḥ // 5.7.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vā yudhi durādharṣā bhavantv ekasya sainikāḥ / ayudhyamānaḥ saṃgrāme nyastaśastro 'ham ekataḥ // 5.7.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ābhyām anyataraṃ pārtha yat te hṛdyataraṃ matam / tad vṛṇītāṃ bhavān agre pravāryas tvaṃ hi dharmataḥ // 5.7.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu kṛṣṇena kuntīputro dhanaṃjayaḥ / ayudhyamānaṃ saṃgrāme varayām āsa keśavam // 5.7.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sahasrāṇāṃ sahasraṃ tu yodhānāṃ prāpya bhārata / kṛṣṇaṃ cāpahṛtaṃ jñātvā saṃprāpa paramāṃ mudam // 5.7.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanas tu tat sainyaṃ sarvam ādāya pārthivaḥ / tato 'bhyayād bhīmabalo rauhiṇeyaṃ mahābalam // 5.7.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarvaṃ cāgamane hetuṃ sa tasmai saṃnyavedayat / pratyuvāca tataḥ śaurir dhārtarāṣṭram idaṃ vacaḥ // 5.7.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditaṃ te naravyāghra sarvaṃ bhavitum arhati / yan mayoktaṃ virāṭasya purā vaivāhike tadā // 5.7.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigṛhyokto hṛṣīkeśas tvadarthaṃ kurunandana / mayā saṃbandhakaṃ tulyam iti rājan punaḥ punaḥ // 5.7.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca tad vākyam uktaṃ vai keśavaḥ pratyapadyata / na cāham utsahe kṛṣṇaṃ vinā sthātum api kṣaṇam // 5.7.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ sahāyaḥ pārthānāṃ nāpi duryodhanasya vai / iti me niścitā buddir vāsudevam avekṣya ha // 5.7.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) jāto 'si bhārate vaṃśe sarvapārthivapūjite / gaccha yudhyasva dharmeṇa kṣātreṇa bharatarṣabha // 5.7.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam uktaḥ sa tadā pariṣvajya halāyudham / kṛṣṇaṃ cāpahṛtaṃ jñātvā yuddhān mene jitaṃ jayam // 5.7.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) so 'bhyayāt kṛtavarmāṇaṃ dhṛtarāṣṭrasuto nṛpaḥ / kṛtavarmā dadau tasya senām akṣauhiṇīṃ tadā // 5.7.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tena sarvasainyena bhīmena kurunandanaḥ / vṛtaḥ pratiyayau hṛṣṭaḥ suhṛdaḥ saṃpraharṣayan // 5.7.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate duryodhane kṛṣṇaḥ kirīṭinam athābravīt / ayudhyamānaḥ kāṃ buddhim āsthāyāhaṃ tvayā vṛtaḥ // 5.7.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhavān samarthas tān sarvān nihantuṃ nātra saṃśayaḥ / nihantum aham apy ekaḥ samarthaḥ puruṣottama // 5.7.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhavāṃs tu kīrtimāṃl loke tad yaśas tvāṃ gamiṣyati / yaśasā cāham apy arthī tasmād asi mayā vṛtaḥ // 5.7.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sārathyaṃ tu tvayā kāryam iti me mānasaṃ sadā / cirarātrepsitaṃ kāmaṃ tad bhavān kartum arhati // 5.7.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapannam idaṃ pārtha yat spardhethā mayā saha / sārathyaṃ te kariṣyāmi kāmaḥ saṃpadyatāṃ tava // 5.7.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pramuditaḥ pārthaḥ kṛṣṇena sahitas tadā / vṛto dāśārhapravaraiḥ punar āyād yudhiṣṭhiram // 5.7.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) śalyaḥ śrutvā tu dūtānāṃ sainyena mahatā vṛtaḥ / abhyayāt pāṇḍavān rājan saha putrair mahārathaiḥ // 5.8.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya senāniveśo 'bhūd adhyardham iva yojanam / tathā hi bahulāṃ senāṃ sa bibharti nararṣabhaḥ // 5.8.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicitrakavacāḥ śūrā vicitradhvajakārmukāḥ / vicitrābharaṇāḥ sarve vicitrarathavāhanāḥ // 5.8.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svadeśaveṣābharaṇā vīrāḥ śatasahasraśaḥ / tasya senāpraṇetāro babhūvuḥ kṣatriyarṣabhāḥ // 5.8.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vyathayann iva bhūtāni kampayann iva medinīm / śanair viśrāmayan senāṃ sa yayau yena pāṇḍavaḥ // 5.8.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaḥ śrutvā mahāsenaṃ mahāratham / upāyāntam abhidrutya svayam ānarca bhārata // 5.8.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kārayām āsa pūjārthaṃ tasya duryodhanaḥ sabhāḥ / ramaṇīyeṣu deśeṣu ratnacitrāḥ svalaṃkṛtāḥ // 5.8.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāḥ sabhāḥ samāsādya pūjyamāno yathāmaraḥ / duryodhanasya sacivair deśe deśe yathārhataḥ // 5.8.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ājagāma sabhām anyāṃ devāvasathavarcasam // 5.8.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa tatra viṣayair yuktaḥ kalyāṇair atimānuṣaiḥ / mene 'bhyadhikam ātmānam avamene puraṃdaram // 5.8.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) papraccha sa tataḥ preṣyān prahṛṣṭaḥ kṣatriyarṣabhaḥ / yudhiṣṭhirasya puruṣāḥ ke nu cakruḥ sabhā imāḥ // 5.8.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ānīyantāṃ sabhākārāḥ pradeyārhā hi me matāḥ // 5.8.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gūḍho duryodhanas tatra darśayām āsa mātulam / taṃ dṛṣṭvā madrarājas tu jñātvā yatnaṃ ca tasya tam // 5.8.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pariṣvajyābravīt prīta iṣṭo 'rtho gṛhyatām iti // 5.8.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) satyavāg bhava kalyāṇa varo vai mama dīyatām / sarvasenāpraṇetā me bhavān bhavitum arhati // 5.8.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtam ity abravīc chalyaḥ kim anyat kriyatām iti / kṛtam ity eva gāndhāriḥ pratyuvāca punaḥ punaḥ // 5.8.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tathā śalyam āmantrya punar āyāt svakaṃ puram / śalyo jagāma kaunteyān ākhyātuṃ karma tasya tat // 5.8.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaplavyaṃ sa gatvā tu skandhāvāraṃ praviśya ca / pāṇḍavān atha tān sarvāñ śalyas tatra dadarśa ha // 5.8.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametya tu mahābāhuḥ śalyaḥ pāṇḍusutais tadā / pādyam arghyaṃ ca gāṃ caiva pratyagṛhṇād yathāvidhi // 5.8.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kuśalapūrvaṃ sa madrarājo 'risūdanaḥ / prītyā paramayā yuktaḥ samāśliṣya yudhiṣṭhiram // 5.8.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhīmārjunau hṛṣṭau svasrīyau ca yamāv ubhau / āsane copaviṣṭas tu śalyaḥ pārtham uvāca ha // 5.8.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśalaṃ rājaśārdūla kaccit te kurunandana / araṇyavāsād diṣṭyāsi vimukto jayatāṃ vara // 5.8.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) suduṣkaraṃ kṛtaṃ rājan nirjane vasatā vane / bhrātṛbhiḥ saha rājendra kṛṣṇayā cānayā saha // 5.8.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajñātavāsaṃ ghoraṃ ca vasatā duṣkaraṃ kṛtam / duḥkham eva kutaḥ saukhyaṃ rājyabhraṣṭasya bhārata // 5.8.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) duḥkhasyaitasya mahato dhārtarāṣṭrakṛtasya vai / avāpsyasi sukhaṃ rājan hatvā śatrūn paraṃtapa // 5.8.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viditaṃ te mahārāja lokatattvaṃ narādhipa / tasmāl lobhakṛtaṃ kiṃ cit tava tāta na vidyate // 5.8.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'syākathayad rājā duryodhanasamāgamam / tac ca śuśrūṣitaṃ sarvaṃ varadānaṃ ca bhārata // 5.8.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukṛtaṃ te kṛtaṃ rājan prahṛṣṭenāntarātmanā / duryodhanasya yad vīra tvayā vācā pratiśrutam // 5.8.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaṃ tv icchāmi bhadraṃ te kriyamāṇaṃ mahīpate // 5.8.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhavān iha mahārāja vāsudevasamo yudhi / karṇārjunābhyāṃ saṃprāpte dvairathe rājasattama // 5.8.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) karṇasya bhavatā kāryaṃ sārathyaṃ nātra saṃśayaḥ // 5.8.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra pālyo 'rjuno rājan yadi matpriyam icchasi / tejovadhaś ca te kāryaḥ sauter asmajjayāvahaḥ // 5.8.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akartavyam api hy etat kartum arhasi mātula // 5.8.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śṛṇu pāṇḍava bhadraṃ te yad bravīṣi durātmanaḥ / tejovadhanimittaṃ māṃ sūtaputrasya saṃyuge // 5.8.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tasya bhaviṣyāmi saṃgrāme sārathir dhruvam / vāsudevena hi samaṃ nityaṃ māṃ sa hi manyate // 5.8.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasyāhaṃ kuruśārdūla pratīpam ahitaṃ vacaḥ / dhruvaṃ saṃkathayiṣyāmi yoddhukāmasya saṃyuge // 5.8.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā sa hṛtadarpaś ca hṛtatejāś ca pāṇḍava / bhaviṣyati sukhaṃ hantuṃ satyam etad bravīmi te // 5.8.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat kariṣyāmi yathā tāta tvam āttha mām / yac cānyad api śakṣyāmi tat kariṣyāmi te priyam // 5.8.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca duḥkhaṃ tvayā prāptaṃ dyūte vai kṛṣṇayā saha / paruṣāṇi ca vākyāni sūtaputrakṛtāni vai // 5.8.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaṭāsurāt parikleśaḥ kīcakāc ca mahādyute / draupadyādhigataṃ sarvaṃ damayantyā yathāśubham // 5.8.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvaṃ duḥkham idaṃ vīra sukhodarkaṃ bhaviṣyati / nātra manyus tvayā kāryo vidhir hi balavattaraḥ // 5.8.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkhāni hi mahātmānaḥ prāpnuvanti yudhiṣṭhira / devair api hi duḥkhāni prāptāni jagatīpate // 5.8.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indreṇa śrūyate rājan sabhāryeṇa mahātmanā / anubhūtaṃ mahad duḥkhaṃ devarājena bhārata // 5.8.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham indreṇa rājendra sabhāryeṇa mahātmanā / duḥkhaṃ prāptaṃ paraṃ ghoram etad icchāmi veditum // 5.9.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājan purā vṛttam itihāsaṃ purātanam / sabhāryeṇa yathā prāptaṃ duḥkham indreṇa bhārata // 5.9.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṣṭā prajāpatir hy āsīd devaśreṣṭho mahātapāḥ / sa putraṃ vai triśirasam indradrohāt kilāsṛjat // 5.9.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aindraṃ sa prārthayat sthānaṃ viśvarūpo mahādyutiḥ / tais tribhir vadanair ghoraiḥ sūryendujvalanopamaiḥ // 5.9.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedān ekena so 'dhīte surām ekena cāpibat / ekena ca diśaḥ sarvāḥ pibann iva nirīkṣate // 5.9.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tapasvī mṛdur dānto dharme tapasi codyataḥ / tapo 'tapyan mahat tīvraṃ suduścaram ariṃdama // 5.9.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya dṛṣṭvā tapovīryaṃ sattvaṃ cāmitatejasaḥ / viṣādam agamac chakra indro 'yaṃ mā bhaved iti // 5.9.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ sajjeta bhogeṣu na ca tapyen mahat tapaḥ / vivardhamānas triśirāḥ sarvaṃ tribhuvanaṃ graset // 5.9.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) iti saṃcintya bahudhā buddhimān bharatarṣabha / ājñāpayat so 'psarasas tvaṣṭṛputrapralobhane // 5.9.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) yathā sa sajjet triśirāḥ kāmabhogeṣu vai bhṛśam / kṣipraṃ kuruta gacchadhvaṃ pralobhayata māciram // 5.9.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śṛṅgāraveṣāḥ suśroṇyo bhāvair yuktā manoharaiḥ / pralobhayata bhadraṃ vaḥ śamayadhvaṃ bhayaṃ mama // 5.9.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asvasthaṃ hy ātmanātmānaṃ lakṣayāmi varāṅganāḥ / bhayam etan mahāghoraṃ kṣipraṃ nāśayatābalāḥ // 5.9.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā yatnaṃ kariṣyāmaḥ śakra tasya pralobhane / yathā nāvāpsyasi bhayaṃ tasmād balaniṣūdana // 5.9.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nirdahann iva cakṣurbhyāṃ yo 'sāv āste taponidhiḥ / taṃ pralobhayituṃ deva gacchāmaḥ sahitā vayam // 5.9.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatiṣyāmo vaśe kartuṃ vyapanetuṃ ca te bhayam // 5.9.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) indreṇa tās tv anujñātā jagmus triśiraso 'ntikam / tatra tā vividhair bhāvair lobhayantyo varāṅganāḥ // 5.9.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛtyaṃ saṃdarśayantyaś ca tathaivāṅgeṣu sauṣṭhavam // 5.9.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viceruḥ saṃpraharṣaṃ ca nābhyagacchan mahātapāḥ / indriyāṇi vaśe kṛtvā pūrṇasāgarasaṃnibhaḥ // 5.9.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tās tu yatnaṃ paraṃ kṛtvā punaḥ śakram upasthitāḥ / kṛtāñjalipuṭāḥ sarvā devarājam athābruvan // 5.9.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa śakyaḥ sudurdharṣo dhairyāc cālayituṃ prabho / yat te kāryaṃ mahābhāga kriyatāṃ tadanantaram // 5.9.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpūjyāpsarasaḥ śakro visṛjya ca mahāmatiḥ / cintayām āsa tasyaiva vadhopāyaṃ mahātmanaḥ // 5.9.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tūṣṇīṃ cintayan vīro devarājaḥ pratāpavān / viniścitamatir dhīmān vadhe triśiraso 'bhavat // 5.9.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vajram asya kṣipāmy adya sa kṣipraṃ na bhaviṣyati / śatruḥ pravṛddho nopekṣyo durbalo 'pi balīyasā // 5.9.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śāstrabuddhyā viniścitya kṛtvā buddhiṃ vadhe dṛḍhām / atha vaiśvānaranibhaṃ ghorarūpaṃ bhayāvaham // 5.9.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mumoca vajraṃ saṃkruddhaḥ śakras triśirasaṃ prati // 5.9.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) sa papāta hatas tena vajreṇa dṛḍham āhataḥ / parvatasyeva śikharaṃ praṇunnaṃ medinītale // 5.9.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ tu vajrahataṃ dṛṣṭvā śayānam acalopamam / na śarma lebhe devendro dīpitas tasya tejasā // 5.9.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) hato 'pi dīptatejāḥ sa jīvann iva ca dṛśyate // 5.9.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhitas tatra takṣāṇaṃ ghaṭamānaṃ śacīpatiḥ / apaśyad abravīc cainaṃ satvaraṃ pākaśāsanaḥ // 5.9.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipraṃ chindhi śirāṃsy asya kuruṣva vacanaṃ mama // 5.9.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mahāskandho bhṛśaṃ hy eṣa paraśur na tariṣyati / kartuṃ cāhaṃ na śakṣyāmi karma sadbhir vigarhitam // 5.9.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā bhais tvaṃ kṣipram etad vai kuruṣva vacanaṃ mama / matprasādād dhi te śastraṃ vajrakalpaṃ bhaviṣyati // 5.9.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaṃ bhavantam ahaṃ vidyāṃ ghorakarmāṇam adya vai / etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ tattvena kathayasva me // 5.9.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham indro devarājas takṣan viditam astu te / kuruṣvaitad yathoktaṃ me takṣan mā tvaṃ vicāraya // 5.9.29 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) krūreṇa nāpatrapase kathaṃ śakreha karmaṇā / ṛṣiputram imaṃ hatvā brahmahatyābhayaṃ na te // 5.9.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) paścād dharmaṃ cariṣyāmi pāvanārthaṃ suduścaram / śatrur eṣa mahāvīryo vajreṇa nihato mayā // 5.9.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adyāpi cāham udvignas takṣann asmād bibhemi vai / kṣipraṃ chindhi śirāṃsi tvaṃ kariṣye 'nugrahaṃ tava // 5.9.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiraḥ paśos te dāsyanti bhāgaṃ yajñeṣu mānavāḥ / eṣa te 'nugrahas takṣan kṣipraṃ kuru mama priyam // 5.9.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu takṣā sa mahendravacanaṃ tadā / śirāṃsy atha triśirasaḥ kuṭhāreṇācchinat tadā // 5.9.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nikṛtteṣu tatas teṣu niṣkrāmaṃs triśirās tv atha / kapiñjalās tittirāś ca kalaviṅkāś ca sarvaśaḥ // 5.9.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yena vedān adhīte sma pibate somam eva ca / tasmād vaktrān viniṣpetuḥ kṣipraṃ tasya kapiñjalāḥ // 5.9.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena sarvā diśo rājan pibann iva nirīkṣate / tasmād vaktrād viniṣpetus tittirās tasya pāṇḍava // 5.9.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat surāpaṃ tu tasyāsīd vaktraṃ triśirasas tadā / kalaviṅkā viniṣpetus tenāsya bharatarṣabha // 5.9.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas teṣu nikṛtteṣu vijvaro maghavān abhūt / jagāma tridivaṃ hṛṣṭas takṣāpi svagṛhān yayau // 5.9.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṣṭā prajāpatiḥ śrutvā śakreṇātha hataṃ sutam / krodhasaṃraktanayana idaṃ vacanam abravīt // 5.9.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tapyamānaṃ tapo nityaṃ kṣāntaṃ dāntaṃ jitendriyam / anāparādhinaṃ yasmāt putraṃ hiṃsitavān mama // 5.9.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāc chakravadhārthāya vṛtram utpādayāmy aham / lokāḥ paśyantu me vīryaṃ tapasaś ca balaṃ mahat // 5.9.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ca paśyatu devendro durātmā pāpacetanaḥ // 5.9.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) upaspṛśya tataḥ kruddhas tapasvī sumahāyaśāḥ / agniṃ hutvā samutpādya ghoraṃ vṛtram uvāca ha // 5.9.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraśatro vivardhasva prabhāvāt tapaso mama // 5.9.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) so 'vardhata divaṃ stabdhvā sūryavaiśvānaropamaḥ / kiṃ karomīti covāca kālasūrya ivoditaḥ // 5.9.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakraṃ jahīti cāpy ukto jagāma tridivaṃ tataḥ // 5.9.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato yuddhaṃ samabhavad vṛtravāsavayos tadā / saṃkruddhayor mahāghoraṃ prasaktaṃ kurusattama // 5.9.45 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato jagrāha devendraṃ vṛtro vīraḥ śatakratum / apāvṛtya sa jagrāsa vṛtraḥ krodhasamanvitaḥ // 5.9.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) graste vṛtreṇa śakre tu saṃbhrāntās tridaśās tadā / asṛjaṃs te mahāsattvā jṛmbhikāṃ vṛtranāśinīm // 5.9.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vijṛmbhamāṇasya tato vṛtrasyāsyād apāvṛtāt / svāny aṅgāny abhisaṃkṣipya niṣkrānto balasūdanaḥ // 5.9.48 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ prabhṛti lokeṣu jṛmbhikā prāṇisaṃśritā // 5.9.48.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jahṛṣuś ca surāḥ sarve dṛṣṭvā śakraṃ viniḥsṛtam / tataḥ pravavṛte yuddhaṃ vṛtravāsavayoḥ punaḥ // 5.9.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃrabdhayos tadā ghoraṃ suciraṃ bharatarṣabha // 5.9.49.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadā vyavardhata raṇe vṛtro balasamanvitaḥ / tvaṣṭus tapobalād vidvāṃs tadā śakro nyavartata // 5.9.50 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nivṛtte tu tadā devā viṣādam agaman param / sametya śakreṇa ca te tvaṣṭus tejovimohitāḥ // 5.9.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) amantrayanta te sarve munibhiḥ saha bhārata // 5.9.51.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kiṃ kāryam iti te rājan vicintya bhayamohitāḥ / jagmuḥ sarve mahātmānaṃ manobhir viṣṇum avyayam // 5.9.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaviṣṭā mandarāgre sarve vṛtravadhepsavaḥ // 5.9.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) sarvaṃ vyāptam idaṃ devā vṛtreṇa jagad avyayam / na hy asya sadṛśaṃ kiṃ cit pratighātāya yad bhavet // 5.10.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samartho hy abhavaṃ pūrvam asamartho 'smi sāṃpratam / kathaṃ kuryāṃ nu bhadraṃ vo duṣpradharṣaḥ sa me mataḥ // 5.10.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejasvī ca mahātmā ca yuddhe cāmitavikramaḥ / graset tribhuvanaṃ sarvaṃ sadevāsuramānuṣam // 5.10.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād viniścayam imaṃ śṛṇudhvaṃ me divaukasaḥ / viṣṇoḥ kṣayam upāgamya sametya ca mahātmanā // 5.10.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tena saṃmantrya vetsyāmo vadhopāyaṃ durātmanaḥ // 5.10.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam ukte maghavatā devāḥ sarṣigaṇās tadā / śaraṇyaṃ śaraṇaṃ devaṃ jagmur viṣṇuṃ mahābalam // 5.10.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ūcuś ca sarve deveśaṃ viṣṇuṃ vṛtrabhayārditāḥ / tvayā lokās trayaḥ krāntās tribhir vikramaṇaiḥ prabho // 5.10.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) amṛtaṃ cāhṛtaṃ viṣṇo daityāś ca nihatā raṇe / baliṃ baddhvā mahādaityaṃ śakro devādhipaḥ kṛtaḥ // 5.10.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ prabhuḥ sarvalokānāṃ tvayā sarvam idaṃ tatam / tvaṃ hi deva mahādevaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ // 5.10.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatir bhava tvaṃ devānāṃ sendrāṇām amarottama / jagad vyāptam idaṃ sarvaṃ vṛtreṇāsurasūdana // 5.10.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) avaśyaṃ karaṇīyaṃ me bhavatāṃ hitam uttamam / tasmād upāyaṃ vakṣyāmi yathāsau na bhaviṣyati // 5.10.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gacchadhvaṃ sarṣigandharvā yatrāsau viśvarūpadhṛk / sāma tasya prayuñjadhvaṃ tata enaṃ vijeṣyatha // 5.10.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaviṣyati gatir devāḥ śakrasya mama tejasā / adṛśyaś ca pravekṣyāmi vajram asyāyudhottamam // 5.10.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gacchadhvam ṛṣibhiḥ sārdhaṃ gandharvaiś ca surottamāḥ / vṛtrasya saha śakreṇa saṃdhiṃ kuruta māciram // 5.10.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktās tu devena ṛṣayas tridaśās tathā / yayuḥ sametya sahitāḥ śakraṃ kṛtvā puraḥsaram // 5.10.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) samīpam etya ca tadā sarva eva mahaujasaḥ / taṃ tejasā prajvalitaṃ pratapantaṃ diśo daśa // 5.10.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) grasantam iva lokāṃs trīn sūryācandramasau yathā / dadṛśus tatra te vṛtraṃ śakreṇa saha devatāḥ // 5.10.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayo 'tha tato 'bhyetya vṛtram ūcuḥ priyaṃ vacaḥ / vyāptaṃ jagad idaṃ sarvaṃ tejasā tava durjaya // 5.10.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca śaknoṣi nirjetuṃ vāsavaṃ bhūrivikramam / yudhyatoś cāpi vāṃ kālo vyatītaḥ sumahān iha // 5.10.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pīḍyante ca prajāḥ sarvāḥ sadevāsuramānavāḥ / sakhyaṃ bhavatu te vṛtra śakreṇa saha nityadā // 5.10.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avāpsyasi sukhaṃ tvaṃ ca śakralokāṃś ca śāśvatān // 5.10.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ṛṣivākyaṃ niśamyātha sa vṛtraḥ sumahābalaḥ / uvāca tāṃs tadā sarvān praṇamya śirasāsuraḥ // 5.10.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve yūyaṃ mahābhāgā gandharvāś caiva sarvaśaḥ / yad brūta tac chrutaṃ sarvaṃ mamāpi śṛṇutānaghāḥ // 5.10.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdhiḥ kathaṃ vai bhavitā mama śakrasya cobhayoḥ / tejasor hi dvayor devāḥ sakhyaṃ vai bhavitā katham // 5.10.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sakṛt satāṃ saṃgataṃ lipsitavyaṃ; tataḥ paraṃ bhavitā bhavyam eva / nātikramet satpuruṣeṇa saṃgataṃ; tasmāt satāṃ saṃgataṃ lipsitavyam // 5.10.23 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg] dṛḍhaṃ satāṃ saṃgataṃ cāpi nityaṃ; brūyāc cārthaṃ hy arthakṛcchreṣu dhīraḥ / mahārthavat satpuruṣeṇa saṃgataṃ; tasmāt santaṃ na jighāṃseta dhīraḥ // 5.10.24 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], vaṃśastha [12: jtjr], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] indraḥ satāṃ saṃmataś ca nivāsaś ca mahātmanām / satyavādī hy adīnaś ca dharmavit suviniścitaḥ // 5.10.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tena te saha śakreṇa saṃdhir bhavatu śāśvataḥ / evaṃ viśvāsam āgaccha mā te bhūd buddhir anyathā // 5.10.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣivacanaṃ śrutvā tān uvāca mahādyutiḥ / avaśyaṃ bhagavanto me mānanīyās tapasvinaḥ // 5.10.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bravīmi yad ahaṃ devās tat sarvaṃ kriyatām iha / tataḥ sarvaṃ kariṣyāmi yad ūcur māṃ dvijarṣabhāḥ // 5.10.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śuṣkeṇa na cārdreṇa nāśmanā na ca dāruṇā / na śastreṇa na vajreṇa na divā na tathā niśi // 5.10.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhyo bhaveyaṃ viprendrāḥ śakrasya saha daivataiḥ / evaṃ me rocate saṃdhiḥ śakreṇa saha nityadā // 5.10.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bāḍham ity eva ṛṣayas tam ūcur bharatarṣabha / evaṃ kṛte tu saṃdhāne vṛtraḥ pramudito 'bhavat // 5.10.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yattaḥ sadābhavac cāpi śakro 'marṣasamanvitaḥ / vṛtrasya vadhasaṃyuktān upāyān anucintayan // 5.10.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) randhrānveṣī samudvignaḥ sadābhūd balavṛtrahā // 5.10.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa kadā cit samudrānte tam apaśyan mahāsuram / saṃdhyākāla upāvṛtte muhūrte ramyadāruṇe // 5.10.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃcintya bhagavān varadānaṃ mahātmanaḥ / saṃdhyeyaṃ vartate raudrā na rātrir divasaṃ na ca // 5.10.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vṛtraś cāvaśyavadhyo 'yaṃ mama sarvaharo ripuḥ // 5.10.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadi vṛtraṃ na hanmy adya vañcayitvā mahāsuram / mahābalaṃ mahākāyaṃ na me śreyo bhaviṣyati // 5.10.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃcintayann eva śakro viṣṇum anusmaran / atha phenaṃ tadāpaśyat samudre parvatopamam // 5.10.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāyaṃ śuṣko na cārdro 'yaṃ na ca śastram idaṃ tathā / enaṃ kṣepsyāmi vṛtrasya kṣaṇād eva naśiṣyati // 5.10.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savajram atha phenaṃ taṃ kṣipraṃ vṛtre nisṛṣṭavān / praviśya phenaṃ taṃ viṣṇur atha vṛtraṃ vyanāśayat // 5.10.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nihate tu tato vṛtre diśo vitimirābhavan / pravavau ca śivo vāyuḥ prajāś ca jahṛṣus tadā // 5.10.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devāḥ sagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ / ṛṣayaś ca mahendraṃ tam astuvan vividhaiḥ stavaiḥ // 5.10.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) namaskṛtaḥ sarvabhūtaiḥ sarvabhūtāni sāntvayan / hataśatruḥ prahṛṣṭātmā vāsavaḥ saha daivataiḥ // 5.10.41 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) viṣṇuṃ tribhuvanaśreṣṭhaṃ pūjayām āsa dharmavit // 5.10.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato hate mahāvīrye vṛtre devabhayaṃkare / anṛtenābhibhūto 'bhūc chakraḥ paramadurmanāḥ // 5.10.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) traiśīrṣayābhibhūtaś ca sa pūrvaṃ brahmahatyayā // 5.10.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) so 'ntam āśritya lokānāṃ naṣṭasaṃjño vicetanaḥ / na prājñāyata devendras tv abhibhūtaḥ svakalmaṣaiḥ // 5.10.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praticchanno vasaty apsu ceṣṭamāna ivoragaḥ // 5.10.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ pranaṣṭe devendre brahmahatyābhayārdite / bhūmiḥ pradhvastasaṃkāśā nirvṛkṣā śuṣkakānanā // 5.10.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vicchinnasrotaso nadyaḥ sarāṃsy anudakāni ca // 5.10.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saṃkṣobhaś cāpi sattvānām anāvṛṣṭikṛto 'bhavat / devāś cāpi bhṛśaṃ trastās tathā sarve maharṣayaḥ // 5.10.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arājakaṃ jagat sarvam abhibhūtam upadravaiḥ / tato bhītābhavan devāḥ ko no rājā bhaved iti // 5.10.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divi devarṣayaś cāpi devarājavinākṛtāḥ / na ca sma kaś cid devānāṃ rājyāya kurute manaḥ // 5.10.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ṛṣayo 'thābruvan sarve devāś ca tridaśeśvarāḥ / ayaṃ vai nahuṣaḥ śrīmān devarājye 'bhiṣicyatām // 5.11.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te gatvāthābruvan sarve rājā no bhava pārthiva // 5.11.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa tān uvāca nahuṣo devān ṛṣigaṇāṃs tathā / pitṛbhiḥ sahitān rājan parīpsan hitam ātmanaḥ // 5.11.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) durbalo 'haṃ na me śaktir bhavatāṃ paripālane / balavāñ jāyate rājā balaṃ śakre hi nityadā // 5.11.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abruvan punaḥ sarve devāḥ sarṣipurogamāḥ / asmākaṃ tapasā yuktaḥ pāhi rājyaṃ triviṣṭape // 5.11.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parasparabhayaṃ ghoram asmākaṃ hi na saṃśayaḥ / abhiṣicyasva rājendra bhava rājā triviṣṭape // 5.11.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadānavayakṣāṇām ṛṣīṇāṃ rakṣasāṃ tathā / pitṛgandharvabhūtānāṃ cakṣurviṣayavartinām // 5.11.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teja ādāsyase paśyan balavāṃś ca bhaviṣyasi // 5.11.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dharmaṃ puraskṛtya sadā sarvalokādhipo bhava / brahmarṣīṃś cāpi devāṃś ca gopāyasva triviṣṭape // 5.11.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sudurlabhaṃ varaṃ labdhvā prāpya rājyaṃ triviṣṭape / dharmātmā satataṃ bhūtvā kāmātmā samapadyata // 5.11.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devodyāneṣu sarveṣu nandanopavaneṣu ca / kailāse himavatpṛṣṭhe mandare śvetaparvate // 5.11.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahye mahendre malaye samudreṣu saritsu ca // 5.11.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) apsarobhiḥ parivṛto devakanyāsamāvṛtaḥ / nahuṣo devarājaḥ san krīḍan bahuvidhaṃ tadā // 5.11.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śṛṇvan divyā bahuvidhāḥ kathāḥ śrutimanoharāḥ / vāditrāṇi ca sarvāṇi gītaṃ ca madhurasvaram // 5.11.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viśvāvasur nāradaś ca gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ / ṛtavaḥ ṣaṭ ca devendraṃ mūrtimanta upasthitāḥ // 5.11.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) mārutaḥ surabhir vāti manojñaḥ sukhaśītalaḥ // 5.11.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ hi krīḍatas tasya nahuṣasya mahātmanaḥ / saṃprāptā darśanaṃ devī śakrasya mahiṣī priyā // 5.11.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tāṃ saṃdṛśya duṣṭātmā prāha sarvān sabhāsadaḥ / indrasya mahiṣī devī kasmān māṃ nopatiṣṭhati // 5.11.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham indro 'smi devānāṃ lokānāṃ ca tatheśvaraḥ / āgacchatu śacī mahyaṃ kṣipram adya niveśanam // 5.11.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā durmanā devī bṛhaspatim uvāca ha / rakṣa māṃ nahuṣād brahmaṃs tavāsmi śaraṇaṃ gatā // 5.11.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvalakṣaṇasaṃpannāṃ brahmas tvaṃ māṃ prabhāṣase / devarājasya dayitām atyantasukhabhāginīm // 5.11.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) avaidhavyena saṃyuktām ekapatnīṃ pativratām / uktavān asi māṃ pūrvam ṛtāṃ tāṃ kuru vai giram // 5.11.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) noktapūrvaṃ ca bhagavan mṛṣā te kiṃ cid īśvara / tasmād etad bhavet satyaṃ tvayoktaṃ dvijasattama // 5.11.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bṛhaspatir athovāca indrāṇīṃ bhayamohitām / yad uktāsi mayā devi satyaṃ tad bhavitā dhruvam // 5.11.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drakṣyase devarājānam indraṃ śīghram ihāgatam / na bhetavyaṃ ca nahuṣāt satyam etad bravīmi te // 5.11.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) samānayiṣye śakreṇa nacirād bhavatīm aham // 5.11.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) atha śuśrāva nahuṣa indrāṇīṃ śaraṇaṃ gatām / bṛhaspater aṅgirasaś cukrodha sa nṛpas tadā // 5.11.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) kruddhaṃ tu nahuṣaṃ jñātvā devāḥ sarṣipurogamāḥ / abruvan devarājānaṃ nahuṣaṃ ghoradarśanam // 5.12.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devarāja jahi krodhaṃ tvayi kruddhe jagadvibho / trastaṃ sāsuragandharvaṃ sakiṃnaramahoragam // 5.12.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jahi krodham imaṃ sādho na krudhyanti bhavadvidhāḥ / parasya patnī sā devī prasīdasva sureśvara // 5.12.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nivartaya manaḥ pāpāt paradārābhimarśanāt / devarājo 'si bhadraṃ te prajā dharmeṇa pālaya // 5.12.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto na jagrāha tad vacaḥ kāmamohitaḥ / atha devān uvācedam indraṃ prati surādhipaḥ // 5.12.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahalyā dharṣitā pūrvam ṛṣipatnī yaśasvinī / jīvato bhartur indreṇa sa vaḥ kiṃ na nivāritaḥ // 5.12.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahūni ca nṛśaṃsāni kṛtānīndreṇa vai purā / vaidharmyāṇy upadhāś caiva sa vaḥ kiṃ na nivāritaḥ // 5.12.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upatiṣṭhatu māṃ devī etad asyā hitaṃ param / yuṣmākaṃ ca sadā devāḥ śivam evaṃ bhaviṣyati // 5.12.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrāṇīm ānayiṣyāmo yathecchasi divaspate / jahi krodham imaṃ vīra prīto bhava sureśvara // 5.12.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā te tadā devā ṛṣibhiḥ saha bhārata / jagmur bṛhaspatiṃ vaktum indrāṇīṃ cāśubhaṃ vacaḥ // 5.12.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānīmaḥ śaraṇaṃ prāptam indrāṇīṃ tava veśmani / dattābhayāṃ ca viprendra tvayā devarṣisattama // 5.12.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tvāṃ devāḥ sagandharvā ṛṣayaś ca mahādyute / prasādayanti cendrāṇī nahuṣāya pradīyatām // 5.12.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrād viśiṣṭo nahuṣo devarājo mahādyutiḥ / vṛṇotv iyaṃ varārohā bhartṛtve varavarṇinī // 5.12.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evam ukte tu sā devī bāṣpam utsṛjya sasvaram / uvāca rudatī dīnā bṛhaspatim idaṃ vacaḥ // 5.12.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāham icchāmi nahuṣaṃ patim anvāsya taṃ prabhum / śaraṇāgatāsmi te brahmaṃs trāhi māṃ mahato bhayāt // 5.12.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) śaraṇāgatāṃ na tyajeyam indrāṇi mama niścitam / dharmajñāṃ dharmaśīlāṃ ca na tyaje tvām anindite // 5.12.16 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) nākāryaṃ kartum icchāmi brāhmaṇaḥ san viśeṣataḥ / śrutadharmā satyaśīlo jānan dharmānuśāsanam // 5.12.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) nāham etat kariṣyāmi gacchadhvaṃ vai surottamāḥ / asmiṃś cārthe purā gītaṃ brahmaṇā śrūyatām idam // 5.12.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tasya bījaṃ rohati bījakāle; na cāsya varṣaṃ varṣati varṣakāle / bhītaṃ prapannaṃ pradadāti śatrave; na so 'ntaraṃ labhate trāṇam icchan // 5.12.19 ajñātasamavṛtta [12: jmsy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) mogham annaṃ vindati cāpy acetāḥ; svargāl lokād bhraśyati naṣṭaceṣṭaḥ / bhītaṃ prapannaṃ pradadāti yo vai; na tasya havyaṃ pratigṛhṇanti devāḥ // 5.12.20 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [12: jtyy], indravajrā [11: ttjgg] pramīyate cāsya prajā hy akāle; sadā vivāsaṃ pitaro 'sya kurvate / bhītaṃ prapannaṃ pradadāti śatrave; sendrā devāḥ praharanty asya vajram // 5.12.21 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: jmjgg], vaṃśastha [12: jtjr] etad evaṃ vijānan vai na dāsyāmi śacīm imām / indrāṇīṃ viśrutāṃ loke śakrasya mahiṣīṃ priyām // 5.12.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyā hitaṃ bhaved yac ca mama cāpi hitaṃ bhavet / kriyatāṃ tat suraśreṣṭhā na hi dāsyāmy ahaṃ śacīm // 5.12.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha devās tam evāhur gurum aṅgirasāṃ varam / kathaṃ sunītaṃ tu bhaven mantrayasva bṛhaspate // 5.12.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nahuṣaṃ yācatāṃ devī kiṃ cit kālāntaraṃ śubhā / indrāṇīhitam etad dhi tathāsmākaṃ bhaviṣyati // 5.12.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahuvighnakaraḥ kālaḥ kālaḥ kālaṃ nayiṣyati / darpito balavāṃś cāpi nahuṣo varasaṃśrayāt // 5.12.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tena tathokte tu prītā devās tam abruvan / brahman sādhv idam uktaṃ te hitaṃ sarvadivaukasām // 5.12.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etad dvijaśreṣṭha devī ceyaṃ prasādyatām // 5.12.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ samastā indrāṇīṃ devāḥ sāgnipurogamāḥ / ūcur vacanam avyagrā lokānāṃ hitakāmyayā // 5.12.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tvayā jagad idaṃ sarvaṃ dhṛtaṃ sthāvarajaṅgamam / ekapatny asi satyā ca gacchasva nahuṣaṃ prati // 5.12.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipraṃ tvām abhikāmaś ca vinaśiṣyati pārthivaḥ / nahuṣo devi śakraś ca suraiśvaryam avāpsyati // 5.12.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ viniścayaṃ kṛtvā indrāṇī kāryasiddhaye / abhyagacchata savrīḍā nahuṣaṃ ghoradarśanam // 5.12.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā tāṃ nahuṣaś cāpi vayorūpasamanvitām / samahṛṣyata duṣṭātmā kāmopahatacetanaḥ // 5.12.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tām abravīd dṛṣṭvā nahuṣo devarāṭ tadā / trayāṇām api lokānām aham indraḥ śucismite // 5.13.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhajasva māṃ varārohe patitve varavarṇini // 5.13.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktā tu sā devī nahuṣeṇa pativratā / prāvepata bhayodvignā pravāte kadalī yathā // 5.13.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) namasya sā tu brahmāṇaṃ kṛtvā śirasi cāñjalim / devarājam athovāca nahuṣaṃ ghoradarśanam // 5.13.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kālam icchāmy ahaṃ labdhuṃ kiṃ cit tvattaḥ sureśvara / na hi vijñāyate śakraḥ prāptaḥ kiṃ vā kva vā gataḥ // 5.13.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tattvam etat tu vijñāya yadi na jñāyate prabho / tato 'haṃ tvām upasthāsye satyam etad bravīmi te // 5.13.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa indrāṇyā nahuṣaḥ prītimān abhūt // 5.13.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ bhavatu suśroṇi yathā mām abhibhāṣase / jñātvā cāgamanaṃ kāryaṃ satyam etad anusmareḥ // 5.13.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nahuṣeṇa visṛṣṭā ca niścakrāma tataḥ śubhā / bṛhaspatiniketaṃ sā jagāma ca tapasvinī // 5.13.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ saṃśrutya ca vaco devāḥ sāgnipurogamāḥ / mantrayām āsur ekāgrāḥ śakrārthaṃ rājasattama // 5.13.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) devadevena saṃgamya viṣṇunā prabhaviṣṇunā / ūcuś cainaṃ samudvignā vākyaṃ vākyaviśāradāḥ // 5.13.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmahatyābhibhūto vai śakraḥ suragaṇeśvaraḥ / gatiś ca nas tvaṃ deveśa pūrvajo jagataḥ prabhuḥ // 5.13.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rakṣārthaṃ sarvabhūtānāṃ viṣṇutvam upajagmivān // 5.13.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvadvīryān nihate vṛtre vāsavo brahmahatyayā / vṛtaḥ suragaṇaśreṣṭha mokṣaṃ tasya vinirdiśa // 5.13.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā devānāṃ viṣṇur abravīt / mām eva yajatāṃ śakraḥ pāvayiṣyāmi vajriṇam // 5.13.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyena hayamedhena mām iṣṭvā pākaśāsanaḥ / punar eṣyati devānām indratvam akutobhayaḥ // 5.13.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svakarmabhiś ca nahuṣo nāśaṃ yāsyati durmatiḥ / kaṃ cit kālam imaṃ devā marṣayadhvam atandritāḥ // 5.13.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvā viṣṇoḥ śubhāṃ satyāṃ tāṃ vāṇīm amṛtopamām / tataḥ sarve suragaṇāḥ sopādhyāyāḥ saharṣibhiḥ // 5.13.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yatra śakro bhayodvignas taṃ deśam upacakramuḥ // 5.13.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatrāśvamedhaḥ sumahān mahendrasya mahātmanaḥ / vavṛte pāvanārthaṃ vai brahmahatyāpaho nṛpa // 5.13.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vibhajya brahmahatyāṃ tu vṛkṣeṣu ca nadīṣu ca / parvateṣu pṛthivyāṃ ca strīṣu caiva yudhiṣṭhira // 5.13.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvibhajya ca bhūteṣu visṛjya ca sureśvaraḥ / vijvaraḥ pūtapāpmā ca vāsavo 'bhavad ātmavān // 5.13.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akampyaṃ nahuṣaṃ sthānād dṛṣṭvā ca balasūdanaḥ / tejoghnaṃ sarvabhūtānāṃ varadānāc ca duḥsaham // 5.13.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śacīpatir vīraḥ punar eva vyanaśyata / adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālākāṅkṣī cacāra ha // 5.13.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pranaṣṭe tu tataḥ śakre śacī śokasamanvitā / hā śakreti tadā devī vilalāpa suduḥkhitā // 5.13.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi dattaṃ yadi hutaṃ guravas toṣitā yadi / ekabhartṛtvam evāstu satyaṃ yady asti vā mayi // 5.13.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) puṇyāṃ cemām ahaṃ divyāṃ pravṛttām uttarāyaṇe / devīṃ rātriṃ namasyāmi sidhyatāṃ me manorathaḥ // 5.13.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayatā ca niśāṃ devīm upātiṣṭhata tatra sā / pativratātvāt satyena sopaśrutim athākarot // 5.13.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yatrāste devarājo 'sau taṃ deśaṃ darśayasva me / ity āhopaśrutiṃ devī satyaṃ satyena dṛśyatām // 5.13.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athaināṃ rupiṇīṃ sādhvīm upātiṣṭhad upaśrutiḥ / tāṃ vayorūpasaṃpannāṃ dṛṣṭvā devīm upasthitām // 5.14.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrāṇī saṃprahṛṣṭā sā saṃpūjyainām apṛcchata / icchāmi tvām ahaṃ jñātuṃ kā tvaṃ brūhi varānane // 5.14.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaśrutir ahaṃ devi tavāntikam upāgatā / darśanaṃ caiva saṃprāptā tava satyena toṣitā // 5.14.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pativratāsi yuktā ca yamena niyamena ca / darśayiṣyāmi te śakraṃ devaṃ vṛtraniṣūdanam // 5.14.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipram anvehi bhadraṃ te drakṣyase surasattamam // 5.14.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas tāṃ prasthitāṃ devīm indrāṇī sā samanvagāt / devāraṇyāny atikramya parvatāṃś ca bahūṃs tataḥ // 5.14.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) himavantam atikramya uttaraṃ pārśvam āgamat // 5.14.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) samudraṃ ca samāsādya bahuyojanavistṛtam / āsasāda mahādvīpaṃ nānādrumalatāvṛtam // 5.14.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāpaśyat saro divyaṃ nānāśakunibhir vṛtam / śatayojanavistīrṇaṃ tāvad evāyataṃ śubham // 5.14.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra divyāni padmāni pañcavarṇāni bhārata / ṣaṭpadair upagītāni praphullāni sahasraśaḥ // 5.14.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padmasya bhittvā nālaṃ ca viveśa sahitā tayā / bisatantupraviṣṭaṃ ca tatrāpaśyac chatakratum // 5.14.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā ca susūkṣmeṇa rūpeṇāvasthitaṃ prabhum / sūkṣmarūpadharā devī babhūvopaśrutiś ca sā // 5.14.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraṃ tuṣṭāva cendrāṇī viśrutaiḥ pūrvakarmabhiḥ / stūyamānas tato devaḥ śacīm āha puraṃdaraḥ // 5.14.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kimartham asi saṃprāptā vijñātaś ca kathaṃ tv aham / tataḥ sā kathayām āsa nahuṣasya viceṣṭitam // 5.14.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indratvaṃ triṣu lokeṣu prāpya vīryamadānvitaḥ / darpāviṣṭaś ca duṣṭātmā mām uvāca śatakrato // 5.14.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upatiṣṭha mām iti krūraḥ kālaṃ ca kṛtavān mama // 5.14.13.2 ajñātasamavṛtta [5: slg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadi na trāsyasi vibho kariṣyati sa māṃ vaśe / etena cāhaṃ saṃtaptā prāptā śakra tavāntikam // 5.14.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) jahi raudraṃ mahābāho nahuṣaṃ pāpaniścayam // 5.14.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prakāśayasva cātmānaṃ daityadānavasūdana / tejaḥ samāpnuhi vibho devarājyaṃ praśādhi ca // 5.14.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam uktaḥ sa bhagavāñ śacyā punar athābravīt / vikramasya na kālo 'yaṃ nahuṣo balavattaraḥ // 5.15.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vivardhitaś ca ṛṣibhir havyaiḥ kavyaiś ca bhāmini / nītim atra vidhāsyāmi devi tāṃ kartum arhasi // 5.15.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) guhyaṃ caitat tvayā kāryaṃ nākhyātavyaṃ śubhe kva cit / gatvā nahuṣam ekānte bravīhi tanumadhyame // 5.15.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣiyānena divyena mām upaihi jagatpate / evaṃ tava vaśe prītā bhaviṣyāmīti taṃ vada // 5.15.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktā devarājena patnī sā kamalekṣaṇā / evam astv ity athoktvā tu jagāma nahuṣaṃ prati // 5.15.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nahuṣas tāṃ tato dṛṣṭvā vismito vākyam abravīt / svāgataṃ te varārohe kiṃ karomi śucismite // 5.15.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaktaṃ māṃ bhaja kalyāṇi kim icchasi manasvini / tava kalyāṇi yat kāryaṃ tat kariṣye sumadhyame // 5.15.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca vrīḍā tvayā kāryā suśroṇi mayi viśvasa / satyena vai śape devi kartāsmi vacanaṃ tava // 5.15.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo me tvayā kṛtaḥ kālas tam ākāṅkṣe jagatpate / tatas tvam eva bhartā me bhaviṣyasi surādhipa // 5.15.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāryaṃ ca hṛdi me yat tad devarājāvadhāraya / vakṣyāmi yadi me rājan priyam etat kariṣyasi // 5.15.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vākyaṃ praṇayasaṃyuktaṃ tataḥ syāṃ vaśagā tava // 5.15.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) indrasya vājino vāhā hastino 'tha rathās tathā / icchāmy aham ihāpūrvaṃ vāhanaṃ te surādhipa // 5.15.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan na viṣṇor na rudrasya nāsurāṇāṃ na rakṣasām // 5.15.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vahantu tvāṃ mahārāja ṛṣayaḥ saṃgatā vibho / sarve śibikayā rājann etad dhi mama rocate // 5.15.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsureṣu na deveṣu tulyo bhavitum arhasi / sarveṣāṃ teja ādatsva svena vīryeṇa darśanāt // 5.15.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te pramukhataḥ sthātuṃ kaś cid icchati vīryavān // 5.15.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktas tu nahuṣaḥ prāhṛṣyata tadā kila / uvāca vacanaṃ cāpi surendras tām aninditām // 5.15.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) apūrvaṃ vāhanam idaṃ tvayoktaṃ varavarṇini / dṛḍhaṃ me rucitaṃ devi tvadvaśo 'smi varānane // 5.15.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na hy alpavīryo bhavati yo vāhān kurute munīn / ahaṃ tapasvī balavān bhūtabhavyabhavatprabhuḥ // 5.15.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) mayi kruddhe jagan na syān mayi sarvaṃ pratiṣṭhitam / devadānavagandharvāḥ kiṃnaroragarākṣasāḥ // 5.15.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me kruddhasya paryāptāḥ sarve lokāḥ śucismite / cakṣuṣā yaṃ prapaśyāmi tasya tejo harāmy aham // 5.15.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt te vacanaṃ devi kariṣyāmi na saṃśayaḥ / saptarṣayo māṃ vakṣyanti sarve brahmarṣayas tathā // 5.15.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) paśya māhātmyam asmākam ṛddhiṃ ca varavarṇini // 5.15.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktvā tu tāṃ devīṃ visṛjya ca varānanām / vimāne yojayitvā sa ṛṣīn niyamam āsthitān // 5.15.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abrahmaṇyo balopeto matto varamadena ca / kāmavṛttaḥ sa duṣṭātmā vāhayām āsa tān ṛṣīn // 5.15.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nahuṣeṇa visṛṣṭā ca bṛhaspatim uvāca sā / samayo 'lpāvaśeṣo me nahuṣeṇeha yaḥ kṛtaḥ // 5.15.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakraṃ mṛgaya śīghraṃ tvaṃ bhaktāyāḥ kuru me dayām // 5.15.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bāḍham ity eva bhagavān bṛhaspatir uvāca tām / na bhetavyaṃ tvayā devi nahuṣād duṣṭacetasaḥ // 5.15.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na hy eṣa sthāsyati ciraṃ gata eṣa narādhamaḥ / adharmajño maharṣīṇāṃ vāhanāc ca hataḥ śubhe // 5.15.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) iṣṭiṃ cāhaṃ kariṣyāmi vināśāyāsya durmateḥ / śakraṃ cādhigamiṣyāmi mā bhais tvaṃ bhadram astu te // 5.15.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prajvālya vidhivaj juhāva paramaṃ haviḥ / bṛhaspatir mahātejā devarājopalabdhaye // 5.15.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmāc ca bhagavān devaḥ svayam eva hutāśanaḥ / strīveṣam adbhutaṃ kṛtvā sahasāntaradhīyata // 5.15.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa diśaḥ pradiśaś caiva parvatāṃś ca vanāni ca / pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca vicīyātimanogatiḥ // 5.15.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nimeṣāntaramātreṇa bṛhaspatim upāgamat // 5.15.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bṛhaspate na paśyāmi devarājam ahaṃ kva cit / āpaḥ śeṣāḥ sadā cāpaḥ praveṣṭuṃ notsahāmy aham // 5.15.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me tatra gatir brahman kim anyat karavāṇi te // 5.15.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) [05.15.30atam abravīd devagurur apo viśa mahādyute / ajñātasamavṛtta [4: sl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) nāpaḥ praveṣṭuṃ śakṣyāmi kṣayo me 'tra bhaviṣyati / śaraṇaṃ tvāṃ prapanno 'smi svasti te 'stu mahādyute // 5.15.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) adbhyo 'gnir brahmataḥ kṣatram aśmano loham utthitam / teṣāṃ sarvatragaṃ tejaḥ svāsu yoniṣu śāmyati // 5.15.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam agne sarvadevānāṃ mukhaṃ tvam asi havyavāṭ / tvam antaḥ sarvabhūtānāṃ gūḍhaś carasi sākṣivat // 5.16.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvām āhur ekaṃ kavayas tvām āhus trividhaṃ punaḥ / tvayā tyaktaṃ jagac cedaṃ sadyo naśyed dhutāśana // 5.16.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtvā tubhyaṃ namo viprāḥ svakarmavijitāṃ gatim / gacchanti saha patnībhiḥ sutair api ca śāśvatīm // 5.16.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam evāgne havyavāhas tvam eva paramaṃ haviḥ / yajanti satrais tvām eva yajñaiś ca paramādhvare // 5.16.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sṛṣṭvā lokāṃs trīn imān havyavāha; prāpte kāle pacasi punaḥ samiddhaḥ / sarvasyāsya bhuvanasya prasūtis; tvam evāgne bhavasi punaḥ pratiṣṭhā // 5.16.5 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: yBsy], ajñātam [11: mntgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: mBsy] tvām agne jaladān āhur vidyutaś ca tvam eva hi / dahanti sarvabhūtāni tvatto niṣkramya hāyanāḥ // 5.16.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayy āpo nihitāḥ sarvās tvayi sarvam idaṃ jagat / na te 'sty aviditaṃ kiṃ cit triṣu lokeṣu pāvaka // 5.16.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayoniṃ bhajate sarvo viśasvāpo 'viśaṅkitaḥ / ahaṃ tvāṃ vardhayiṣyāmi brāhmair mantraiḥ sanātanaiḥ // 5.16.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ stuto havyavāho bhagavān kavir uttamaḥ / bṛhaspatim athovāca prītimān vākyam uttamam // 5.16.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) darśayiṣyāmi te śakraṃ satyam etad bravīmi te // 5.16.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) praviśyāpas tato vahniḥ sasamudrāḥ sapalvalāḥ / ājagāma saras tac ca gūḍho yatra śatakratuḥ // 5.16.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tatrāpi padmāni vicinvan bharatarṣabha / anvapaśyat sa devendraṃ bisamadhyagataṃ sthitam // 5.16.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgatya ca tatas tūrṇaṃ tam ācaṣṭa bṛhaspateḥ / aṇumātreṇa vapuṣā padmatantvāśritaṃ prabhum // 5.16.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gatvā devarṣigandharvaiḥ sahito 'tha bṛhaspatiḥ / purāṇaiḥ karmabhir devaṃ tuṣṭāva balasūdanam // 5.16.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāsuro hataḥ śakra namucir dāruṇas tvayā / śambaraś ca balaś caiva tathobhau ghoravikramau // 5.16.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatakrato vivardhasva sarvāñ śatrūn niṣūdaya / uttiṣṭha vajrin saṃpaśya devarṣīṃś ca samāgatān // 5.16.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mahendra dānavān hatvā lokās trātās tvayā vibho / apāṃ phenaṃ samāsādya viṣṇutejopabṛṃhitam // 5.16.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā vṛtro hataḥ pūrvaṃ devarāja jagatpate // 5.16.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvaṃ sarvabhūteṣu vareṇya īḍyas; tvayā samaṃ vidyate neha bhūtam / tvayā dhāryante sarvabhūtāni śakra; tvaṃ devānāṃ mahimānaṃ cakartha // 5.16.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: ymyj], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] pāhi devān salokāṃś ca mahendra balam āpnuhi / evaṃ saṃstūyamānaś ca so 'vardhata śanaiḥ śanaiḥ // 5.16.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svaṃ caiva vapur āsthāya babhūva sa balānvitaḥ / abravīc ca guruṃ devo bṛhaspatim upasthitam // 5.16.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ kāryam avaśiṣṭaṃ vo hatas tvāṣṭro mahāsuraḥ / vṛtraś ca sumahākāyo grastuṃ lokān iyeṣa yaḥ // 5.16.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānuṣo nahuṣo rājā devarṣigaṇatejasā / devarājyam anuprāptaḥ sarvān no bādhate bhṛśam // 5.16.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu nahuṣo rājyaṃ devānāṃ prāpa durlabham / tapasā kena vā yuktaḥ kiṃvīryo vā bṛhaspate // 5.16.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devā bhītāḥ śakram akāmayanta; tvayā tyaktaṃ mahad aindraṃ padaṃ tat / tadā devāḥ pitaro 'tharṣayaś ca; gandharvasaṃghāś ca sametya sarve // 5.16.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yBtgl], indravajrā [11: ttjgg] gatvābruvan nahuṣaṃ śakra tatra; tvaṃ no rājā bhava bhuvanasya goptā / tān abravīn nahuṣo nāsmi śakta; āpyāyadhvaṃ tapasā tejasā ca // 5.16.24 ajñātasamavṛtta [11: tBtgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) evam uktair vardhitaś cāpi devai; rājābhavan nahuṣo ghoravīryaḥ / trailokye ca prāpya rājyaṃ tapasvinaḥ; kṛtvā vāhān yāti lokān durātmā // 5.16.25 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: mttr] tejoharaṃ dṛṣṭiviṣaṃ sughoraṃ; mā tvaṃ paśyer nahuṣaṃ vai kadā cit / devāś ca sarve nahuṣaṃ bhayārtā; na paśyanto gūḍharūpāś caranti // 5.16.26 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgl], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ vadaty aṅgirasāṃ variṣṭhe; bṛhaspatau lokapālaḥ kuberaḥ / vaivasvataś caiva yamaḥ purāṇo; devaś ca somo varuṇaś cājagāma // 5.16.27 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) te vai samāgamya mahendram ūcur; diṣṭyā tvāṣṭro nihataś caiva vṛtraḥ / diṣṭyā ca tvāṃ kuśalinam akṣataṃ ca; paśyāmo vai nihatāriṃ ca śakra // 5.16.28 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sa tān yathāvat pratibhāṣya śakraḥ; saṃcodayan nahuṣasyāntareṇa / rājā devānāṃ nahuṣo ghorarūpas; tatra sāhyaṃ dīyatāṃ me bhavadbhiḥ // 5.16.29 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: rttgg], ajñātam [12: mtyy], ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg] te cābruvan nahuṣo ghorarūpo; dṛṣṭīviṣas tasya bibhīma deva / tvaṃ ced rājan nahuṣaṃ parājayes; tad vai vayaṃ bhāgam arhāma śakra // 5.16.30 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mBrlg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] indro 'bravīd bhavatu bhavān apāṃ patir; yamaḥ kuberaś ca mahābhiṣekam / saṃprāpnuvantv adya sahaiva tena; ripuṃ jayāmo nahuṣaṃ ghoradṛṣṭim // 5.16.31 na kiṃcid adhyavasitam tataḥ śakraṃ jvalano 'py āha bhāgaṃ; prayaccha mahyaṃ tava sāhyaṃ kariṣye / tam āha śakro bhavitāgne tavāpi; aindrāgno vai bhāga eko mahākratau // 5.16.32 ajñātasamavṛtta [12: jtyy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) evaṃ saṃcintya bhagavān mahendraḥ pākaśāsanaḥ / kuberaṃ sarvayakṣāṇāṃ dhanānāṃ ca prabhuṃ tathā // 5.16.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vaivasvataṃ pitṝṇāṃ ca varuṇaṃ cāpy apāṃ tathā / ādhipatyaṃ dadau śakraḥ satkṛtya varadas tadā // 5.16.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha saṃcintayānasya devarājasya dhīmataḥ / nahuṣasya vadhopāyaṃ lokapālaiḥ sahaiva taiḥ // 5.17.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasvī tatra bhagavān agastyaḥ pratyadṛśyata // 5.17.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) so 'bravīd arcya devendraṃ diṣṭyā vai vardhate bhavān / viśvarūpavināśena vṛtrāsuravadhena ca // 5.17.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā ca nahuṣo bhraṣṭo devarājyāt puraṃdara / diṣṭyā hatāriṃ paśyāmi bhavantaṃ balasūdana // 5.17.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) svāgataṃ te maharṣe 'stu prīto 'haṃ darśanāt tava / pādyam ācamanīyaṃ ca gām arghyaṃ ca pratīccha me // 5.17.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjitaṃ copaviṣṭaṃ tam āsane munisattamam / paryapṛcchata deveśaḥ prahṛṣṭo brāhmaṇarṣabham // 5.17.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmi bhagavan kathyamānaṃ dvijottama / paribhraṣṭaḥ kathaṃ svargān nahuṣaḥ pāpaniścayaḥ // 5.17.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śṛṇu śakra priyaṃ vākyaṃ yathā rājā durātmavān / svargād bhraṣṭo durācāro nahuṣo baladarpitaḥ // 5.17.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śramārtās tu vahantas taṃ nahuṣaṃ pāpakāriṇam / devarṣayo mahābhāgās tathā brahmarṣayo 'malāḥ // 5.17.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) papracchuḥ saṃśayaṃ deva nahuṣaṃ jayatāṃ vara // 5.17.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ya ime brahmaṇā proktā mantrā vai prokṣaṇe gavām / ete pramāṇaṃ bhavata utāho neti vāsava // 5.17.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nahuṣo neti tān āha tamasā mūḍhacetanaḥ // 5.17.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adharme saṃpravṛttas tvaṃ dharmaṃ na pratipadyase / pramāṇam etad asmākaṃ pūrvaṃ proktaṃ maharṣibhiḥ // 5.17.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vivadamānaḥ sa munibhiḥ saha vāsava / atha mām aspṛśan mūrdhni pādenādharmapīḍitaḥ // 5.17.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tenābhūd dhatatejāḥ sa niḥśrīkaś ca śacīpate / tatas tam aham āvignam avocaṃ bhayapīḍitam // 5.17.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmāt pūrvaiḥ kṛtaṃ brahma brahmarṣibhir anuṣṭhitam / aduṣṭaṃ dūṣayasi vai yac ca mūrdhny aspṛśaḥ padā // 5.17.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yac cāpi tvam ṛṣīn mūḍha brahmakalpān durāsadān / vāhān kṛtvā vāhayasi tena svargād dhataprabhaḥ // 5.17.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) dhvaṃsa pāpa paribhraṣṭaḥ kṣīṇapuṇyo mahītalam / daśa varṣasahasrāṇi sarparūpadharo mahān // 5.17.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicariṣyasi pūrṇeṣu punaḥ svargam avāpsyasi // 5.17.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ bhraṣṭo durātmā sa devarājyād ariṃdama / diṣṭyā vardhāmahe śakra hato brāhmaṇakaṇṭakaḥ // 5.17.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triviṣṭapaṃ prapadyasva pāhi lokāñ śacīpate / jitendriyo jitāmitraḥ stūyamāno maharṣibhiḥ // 5.17.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato devā bhṛśaṃ tuṣṭā maharṣigaṇasaṃvṛtāḥ / pitaraś caiva yakṣāś ca bhujagā rākṣasās tathā // 5.17.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvā devakanyāś ca sarve cāpsarasāṃ gaṇāḥ / sarāṃsi saritaḥ śailāḥ sāgarāś ca viśāṃ pate // 5.17.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upagamyābruvan sarve diṣṭyā vardhasi śatruhan / hataś ca nahuṣaḥ pāpo diṣṭyāgastyena dhīmatā // 5.17.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā pāpasamācāraḥ kṛtaḥ sarpo mahītale // 5.17.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ śakraḥ stūyamāno gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ / airāvataṃ samāruhya dvipendraṃ lakṣaṇair yutam // 5.18.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pāvakaś ca mahātejā maharṣiś ca bṛhaspatiḥ / yamaś ca varuṇaś caiva kuberaś ca dhaneśvaraḥ // 5.18.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvair devaiḥ parivṛtaḥ śakro vṛtraniṣūdanaḥ / gandharvair apsarobhiś ca yātas tribhuvanaṃ prabhuḥ // 5.18.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa sametya mahendrāṇyā devarājaḥ śatakratuḥ / mudā paramayā yuktaḥ pālayām āsa devarāṭ // 5.18.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa bhagavāṃs tatra aṅgirāḥ samadṛśyata / atharvavedamantraiś ca devendraṃ samapūjayat // 5.18.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu bhagavān indraḥ prahṛṣṭaḥ samapadyata / varaṃ ca pradadau tasmai atharvāṅgirase tadā // 5.18.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atharvāṅgirasaṃ nāma asmin vede bhaviṣyati / udāharaṇam etad dhi yajñabhāgaṃ ca lapsyase // 5.18.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃpūjya bhagavān atharvāṅgirasaṃ tadā / vyasarjayan mahārāja devarājaḥ śatakratuḥ // 5.18.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃpūjya sarvāṃs tridaśān ṛṣīṃś cāpi tapodhanān / indraḥ pramudito rājan dharmeṇāpālayat prajāḥ // 5.18.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ duḥkham anuprāptam indreṇa saha bhāryayā / ajñātavāsaś ca kṛtaḥ śatrūṇāṃ vadhakāṅkṣayā // 5.18.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nātra manyus tvayā kāryo yat kliṣṭo 'si mahāvane / draupadyā saha rājendra bhrātṛbhiś ca mahātmabhiḥ // 5.18.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tvam api rājendra rājyaṃ prāpsyasi bhārata / vṛtraṃ hatvā yathā prāptaḥ śakraḥ kauravanandana // 5.18.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durācāraś ca nahuṣo brahmadviṭ pāpacetanaḥ / agastyaśāpābhihato vinaṣṭaḥ śāśvatīḥ samāḥ // 5.18.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) evaṃ tava durātmānaḥ śatravaḥ śatrusūdana / kṣipraṃ nāśaṃ gamiṣyanti karṇaduryodhanādayaḥ // 5.18.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sāgaraparyantāṃ bhokṣyase medinīm imām / bhrātṛbhiḥ sahito vīra draupadyā ca sahābhibho // 5.18.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upākhyānam idaṃ śakravijayaṃ vedasaṃmitam / rājñā vyūḍheṣv anīkeṣu śrotavyaṃ jayam icchatā // 5.18.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt saṃśrāvayāmi tvāṃ vijayaṃ jayatāṃ vara / saṃstūyamānā vardhante mahātmāno yudhiṣṭhira // 5.18.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṣatriyāṇām abhāvo 'yaṃ yudhiṣṭhira mahātmanām / duryodhanāparādhena bhīmārjunabalena ca // 5.18.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ākhyānam indravijayaṃ ya idaṃ niyataḥ paṭhet / dhūtapāpmā jitasvargaḥ sa pretyeha ca modate // 5.18.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na cārijaṃ bhayaṃ tasya na cāputro bhaven naraḥ / nāpadaṃ prāpnuyāt kāṃ cid dīrgham āyuś ca vindati // 5.18.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvatra jayam āpnoti na kadā cit parājayam // 5.18.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam āśvāsito rājā śalyena bharatarṣabha / pūjayām āsa vidhivac chalyaṃ dharmabhṛtāṃ varaḥ // 5.18.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śrutvā śalyasya vacanaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / pratyuvāca mahābāhur madrarājam idaṃ vacaḥ // 5.18.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhavān karṇasya sārathyaṃ kariṣyati na saṃśayaḥ / tatra tejovadhaḥ kāryaḥ karṇasya mama saṃstavaiḥ // 5.18.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat kariṣyāmi yathā māṃ saṃprabhāṣase / yac cānyad api śakṣyāmi tat kariṣyāmy ahaṃ tava // 5.18.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āmantrya kaunteyāñ śalyo madrādhipas tadā / jagāma sabalaḥ śrīmān duryodhanam ariṃdamaḥ // 5.18.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuyudhānas tato vīraḥ sātvatānāṃ mahārathaḥ / mahatā caturaṅgeṇa balenāgād yudhiṣṭhiram // 5.19.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya yodhā mahāvīryā nānādeśasamāgatāḥ / nānāpraharaṇā vīrāḥ śobhayāṃ cakrire balam // 5.19.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paraśvadhair bhiṇḍipālaiḥ śaktitomaramudgaraiḥ / śaktyṛṣṭiparaśuprāsaiḥ karavālaiś ca nirmalaiḥ // 5.19.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) khaḍgakārmukaniryūhaiḥ śaraiś ca vividhair api / tailadhautaiḥ prakāśadbhis tad aśobhata vai balam // 5.19.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya meghaprakāśasya śastrais taiḥ śobhitasya ca / babhūva rūpaṃ sainyasya meghasyeva savidyutaḥ // 5.19.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) akṣauhiṇī hi senā sā tadā yaudhiṣṭhiraṃ balam / praviśyāntardadhe rājan sāgaraṃ kunadī yathā // 5.19.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivākṣauhiṇīṃ gṛhya cedīnām ṛṣabho balī / dhṛṣṭaketur upāgacchat pāṇḍavān amitaujasaḥ // 5.19.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māgadhaś ca jayatseno jārāsaṃdhir mahābalaḥ / akṣauhiṇyaiva sainyasya dharmarājam upāgamat // 5.19.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva pāṇḍyo rājendra sāgarānūpavāsibhiḥ / vṛto bahuvidhair yodhair yudhiṣṭhiram upāgamat // 5.19.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasya sainyam atīvāsīt tasmin balasamāgame / prekṣaṇīyataraṃ rājan suveṣaṃ balavat tadā // 5.19.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupadasyāpy abhūt senā nānādeśasamāgataiḥ / śobhitā puruṣaiḥ śūraiḥ putraiś cāsya mahārathaiḥ // 5.19.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva rājā matsyānāṃ virāṭo vāhinīpatiḥ / pārvatīyair mahīpālaiḥ sahitaḥ pāṇḍavān iyāt // 5.19.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) itaś cetaś ca pāṇḍūnāṃ samājagmur mahātmanām / akṣauhiṇyas tu saptaiva vividhadhvajasaṃkulāḥ // 5.19.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuyutsamānāḥ kurubhiḥ pāṇḍavān samaharṣayan // 5.19.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tathaiva dhārtarāṣṭrasya harṣaṃ samabhivardhayan / bhagadatto mahīpālaḥ senām akṣauhiṇīṃ dadau // 5.19.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya cīnaiḥ kirātaiś ca kāñcanair iva saṃvṛtam / babhau balam anādhṛṣyaṃ karṇikāravanaṃ yathā // 5.19.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhūriśravāḥ śūraḥ śalyaś ca kurunandana / duryodhanam upāyātāv akṣauhiṇyā pṛthak pṛthak // 5.19.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtavarmā ca hārdikyo bhojāndhakabalaiḥ saha / akṣauhiṇyaiva senāyā duryodhanam upāgamat // 5.19.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya taiḥ puruṣavyāghrair vanamālādharair balam / aśobhata yathā mattair vanaṃ prakrīḍitair gajaiḥ // 5.19.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayadrathamukhāś cānye sindhusauvīravāsinaḥ / ājagmuḥ pṛthivīpālāḥ kampayanta ivācalān // 5.19.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām akṣauhiṇī senā bahulā vibabhau tadā / vidhūyamānā vātena bahurūpā ivāmbudāḥ // 5.19.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sudakṣiṇaś ca kāmbojo yavanaiś ca śakais tathā / upājagāma kauravyam akṣauhiṇyā viśāṃ pate // 5.19.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya senāsamāvāyaḥ śalabhānām ivābabhau / sa ca saṃprāpya kauravyaṃ tatraivāntardadhe tadā // 5.19.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā māhiṣmatīvāsī nīlo nīlāyudhaiḥ saha / mahīpālo mahāvīryair dakṣiṇāpathavāsibhiḥ // 5.19.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvantyau ca mahīpālau mahābalasusaṃvṛtau / pṛthag akṣauhiṇībhyāṃ tāv abhiyātau suyodhanam // 5.19.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kekayāś ca naravyāghrāḥ sodaryāḥ pañca pārthivāḥ / saṃharṣayantaḥ kauravyam akṣauhiṇyā samādravan // 5.19.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) itaś cetaś ca sarveṣāṃ bhūmipānāṃ mahātmanām / tisro 'nyāḥ samavartanta vāhinyo bharatarṣabha // 5.19.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ekādaśāvṛttāḥ senā duryodhanasya tāḥ / yuyutsamānāḥ kaunteyān nānādhvajasamākulāḥ // 5.19.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na hāstinapure rājann avakāśo 'bhavat tadā / rājñāṃ sabalamukhyānāṃ prādhānyenāpi bhārata // 5.19.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pañcanadaṃ caiva kṛtsnaṃ ca kurujāṅgalam / tathā rohitakāraṇyaṃ marubhūmiś ca kevalā // 5.19.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahicchatraṃ kālakūṭaṃ gaṅgākūlaṃ ca bhārata / vāraṇā vāṭadhānaṃ ca yāmunaś caiva parvataḥ // 5.19.30 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa deśaḥ suvistīrṇaḥ prabhūtadhanadhānyavān / babhūva kauraveyāṇāṃ balena susamākulaḥ // 5.19.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra sainyaṃ tathāyuktaṃ dadarśa sa purohitaḥ / yaḥ sa pāñcālarājena preṣitaḥ kauravān prati // 5.19.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu kauravyam āsādya drupadasya purohitaḥ / satkṛto dhṛtarāṣṭreṇa bhīṣmeṇa vidureṇa ca // 5.20.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvaṃ kauśalyam uktvādau pṛṣṭvā caivam anāmayam / sarvasenāpraṇetṝṇāṃ madhye vākyam uvāca ha // 5.20.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvair bhavadbhir vidito rājadharmaḥ sanātanaḥ / vākyopādānahetos tu vakṣyāmi vidite sati // 5.20.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraś ca pāṇḍuś ca sutāv ekasya viśrutau / tayoḥ samānaṃ draviṇaṃ paitṛkaṃ nātra saṃśayaḥ // 5.20.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dhṛtarāṣṭrasya ye putrās te prāptāḥ paitṛkaṃ vasu / pāṇḍuputrāḥ kathaṃ nāma na prāptāḥ paitṛkaṃ vasu // 5.20.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ gate pāṇḍaveyair viditaṃ vaḥ purā yathā / na prāptaṃ paitṛkaṃ dravyaṃ dhārtarāṣṭreṇa saṃvṛtam // 5.20.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) prāṇāntikair apy upāyaiḥ prayatadbhir anekaśaḥ / śeṣavanto na śakitā nayituṃ yamasādanam // 5.20.7 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) punaś ca vardhitaṃ rājyaṃ svabalena mahātmabhiḥ / chadmanāpahṛtaṃ kṣudrair dhārtarāṣṭraiḥ sasaubalaiḥ // 5.20.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad apy anumataṃ karma tathāyuktam anena vai / vāsitāś ca mahāraṇye varṣāṇīha trayodaśa // 5.20.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhāyāṃ kleśitair vīraiḥ sahabhāryais tathā bhṛśam / araṇye vividhāḥ kleśāḥ saṃprāptās taiḥ sudāruṇāḥ // 5.20.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā virāṭanagare yonyantaragatair iva / prāptaḥ paramasaṃkleśo yathā pāpair mahātmabhiḥ // 5.20.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) te sarve pṛṣṭhataḥ kṛtvā tat sarvaṃ pūrvakilbiṣam / sāmaiva kurubhiḥ sārdham icchanti kurupuṃgavāḥ // 5.20.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ ca vṛttam ājñāya vṛttaṃ duryodhanasya ca / anunetum ihārhanti dhṛtarāṣṭraṃ suhṛjjanāḥ // 5.20.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi te vigrahaṃ vīrāḥ kurvanti kurubhiḥ saha / avināśena lokasya kāṅkṣante pāṇḍavāḥ svakam // 5.20.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś cāpi dhārtarāṣṭrasya hetuḥ syād vigrahaṃ prati / sa ca hetur na mantavyo balīyāṃsas tathā hi te // 5.20.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇyo hi saptaiva dharmaputrasya saṃgatāḥ / yuyutsamānāḥ kurubhiḥ pratīkṣante 'sya śāsanam // 5.20.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) apare puruṣavyāghrāḥ sahasrākṣauhiṇīsamāḥ / sātyakir bhīmasenaś ca yamau ca sumahābalau // 5.20.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekādaśaitāḥ pṛtanā ekataś ca samāgatāḥ / ekataś ca mahābāhur bahurūpo dhanaṃjayaḥ // 5.20.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yathā kirīṭī senābhyaḥ sarvābhyo vyatiricyate / evam eva mahābāhur vāsudevo mahādyutiḥ // 5.20.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bahulatvaṃ ca senānāṃ vikramaṃ ca kirīṭinaḥ / buddhimattāṃ ca kṛṣṇasya buddhvā yudhyeta ko naraḥ // 5.20.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te bhavanto yathādharmaṃ yathāsamayam eva ca / prayacchantu pradātavyaṃ mā vaḥ kālo 'tyagād ayam // 5.20.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā prajñāvṛddho mahādyutiḥ / saṃpūjyainaṃ yathākālaṃ bhīṣmo vacanam abravīt // 5.21.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā kuśalinaḥ sarve pāṇḍavāḥ saha bāndhavaiḥ / diṣṭyā sahāyavantaś ca diṣṭyā dharme ca te ratāḥ // 5.21.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭyā ca saṃdhikāmās te bhrātaraḥ kurunandanāḥ / diṣṭyā na yuddhamanasaḥ saha dāmodareṇa te // 5.21.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhavatā satyam uktaṃ ca sarvam etan na saṃśayaḥ / atitīkṣṇaṃ tu te vākyaṃ brāhmaṇyād iti me matiḥ // 5.21.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃśayaṃ kleśitās te vane ceha ca pāṇḍavāḥ / prāptāś ca dharmataḥ sarvaṃ pitur dhanam asaṃśayam // 5.21.5 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kirīṭī balavān pārthaḥ kṛtāstraś ca mahābalaḥ / ko hi pāṇḍusutaṃ yuddhe viṣaheta dhanaṃjayam // 5.21.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api vajradharaḥ sākṣāt kim utānye dhanurbhṛtaḥ / trayāṇām api lokānāṃ samartha iti me matiḥ // 5.21.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣme bruvati tad vākyaṃ dhṛṣṭam ākṣipya manyumān / duryodhanaṃ samālokya karṇo vacanam abravīt // 5.21.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tan na viditaṃ brahmaṃl loke bhūtena kena cit / punaruktena kiṃ tena bhāṣitena punaḥ punaḥ // 5.21.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanārthe śakunir dyūte nirjitavān purā / samayena gato 'raṇyaṃ pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ // 5.21.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na taṃ samayam ādṛtya rājyam icchati paitṛkam / balam āśritya matsyānāṃ pāñcālānāṃ ca pārthivaḥ // 5.21.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano bhayād vidvan na dadyāt padam antataḥ / dharmatas tu mahīṃ kṛtsnāṃ pradadyāc chatrave 'pi ca // 5.21.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi kāṅkṣanti te rājyaṃ pitṛpaitāmahaṃ punaḥ / yathāpratijñaṃ kālaṃ taṃ carantu vanam āśritāḥ // 5.21.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato duryodhanasyāṅke vartantām akutobhayāḥ / adhārmikām imāṃ buddhiṃ kuryur maurkhyād dhi kevalam // 5.21.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha te dharmam utsṛjya yuddham icchanti pāṇḍavāḥ / āsādyemān kuruśreṣṭhān smariṣyanti vaco mama // 5.21.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu rādheya vācā te karma tat smartum arhasi / eka eva yadā pārthaḥ ṣaḍ rathāñ jitavān yudhi // 5.21.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ced evaṃ kariṣyāmo yad ayaṃ brāhmaṇo 'bravīt / dhruvaṃ yudhi hatās tena bhakṣayiṣyāma pāṃsukān // 5.21.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭras tato bhīṣmam anumānya prasādya ca / avabhartsya ca rādheyam idaṃ vacanam abravīt // 5.21.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmaddhitam idaṃ vākyaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'bravīt / pāṇḍavānāṃ hitaṃ caiva sarvasya jagatas tathā // 5.21.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cintayitvā tu pārthebhyaḥ preṣayiṣyāmi saṃjayam / sa bhavān pratiyātv adya pāṇḍavān eva māciram // 5.21.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa taṃ satkṛtya kauravyaḥ preṣayām āsa pāṇḍavān / sabhāmadhye samāhūya saṃjayaṃ vākyam abravīt // 5.21.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāptān āhuḥ saṃjaya pāṇḍuputrān; upaplavye tān vijānīhi gatvā / ajātaśatruṃ ca sabhājayethā; diṣṭyānagha grāmam upasthitas tvam // 5.22.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarvān vadeḥ saṃjaya svastimantaḥ; kṛcchraṃ vāsam atadarhā niruṣya / teṣāṃ śāntir vidyate 'smāsu śīghraṃ; mithyopetānām upakāriṇāṃ satām // 5.22.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mntgl], ajñātam [12: mtjr] nāhaṃ kva cit saṃjaya pāṇḍavānāṃ; mithyāvṛttiṃ kāṃ cana jātv apaśyam / sarvāṃ śriyaṃ hy ātmavīryeṇa labdhvā; paryākārṣuḥ pāṇḍavā mahyam eva // 5.22.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] doṣaṃ hy eṣāṃ nādhigacche parikṣan; nityaṃ kaṃ cid yena garheya pārthān / dharmārthābhyāṃ karma kurvanti nityaṃ; sukhapriyā nānurudhyanti kāmān // 5.22.4 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] gharmaṃ śītaṃ kṣutpipāse tathaiva; nidrāṃ tandrīṃ krodhaharṣau pramādam / dhṛtyā caiva prajñayā cābhibhūya; dharmārthayogān prayatanti pārthāḥ // 5.22.5 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] tyajanti mitreṣu dhanāni kāle; na saṃvāsāj jīryati maitram eṣām / yathārhamānārthakarā hi pārthās; teṣāṃ dveṣṭā nāsty ājamīḍhasya pakṣe // 5.22.6 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) anyatra pāpād viṣamān mandabuddher; duryodhanāt kṣudratarāc ca karṇāt / teṣāṃ hīme hīnasukhapriyāṇāṃ; mahātmanāṃ saṃjanayanti tejaḥ // 5.22.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] utthānavīryaḥ sukham edhamāno; duryodhanaḥ sukṛtaṃ manyate tat / teṣāṃ bhāgaṃ yac ca manyeta bālaḥ; śakyaṃ hartuṃ jīvatāṃ pāṇḍavānām // 5.22.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] yasyārjunaḥ padavīṃ keśavaś ca; vṛkodaraḥ sātyako 'jātaśatroḥ / mādrīputrau sṛñjayāś cāpi sarve; purā yuddhāt sādhu tasya pradānam // 5.22.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] sa hy evaikaḥ pṛthivīṃ savyasācī; gāṇḍīvadhanvā praṇuded rathasthaḥ / tathā viṣṇuḥ keśavo 'py apradhṛṣyo; lokatrayasyādhipatir mahātmā // 5.22.10 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] tiṣṭheta kas tasya martyaḥ purastād; yaḥ sarvadeveṣu vareṇya īḍyaḥ / parjanyaghoṣān pravapañ śaraughān; pataṃgasaṃghān iva śīghravegān // 5.22.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] diśaṃ hy udīcīm api cottarān kurūn; gāṇḍīvadhanvaikaratho jigāya / dhanaṃ caiṣām āharat savyasācī; senānugān balidāṃś caiva cakre // 5.22.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: yttgg], vaṃśastha [12: jtjr], indravajrā [11: ttjgg] yaś caiva devān khāṇḍave savyasācī; gāṇḍīvadhanvā prajigāya sendrān / upāharat phalguno jātavedase; yaśo mānaṃ vardhayan pāṇḍavānām // 5.22.13 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [12: jttr], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] gadābhṛtāṃ nādya samo 'sti bhīmād; dhastyāroho nāsti samaś ca tasya / rathe 'rjunād āhur ahīnam enaṃ; bāhvor bale cāyutanāgavīryam // 5.22.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] suśikṣitaḥ kṛtavairas tarasvī; dahet kruddhas tarasā dhārtarāṣṭrān / sadātyamarṣī balavān na śakyo; yuddhe jetuṃ vāsavenāpi sākṣāt // 5.22.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] sucetasau balinau śīghrahastau; suśikṣitau bhrātarau phalgunena / śyenau yathā pakṣipūgān rujantau; mādrīputrau neha kurūn viśetām // 5.22.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mtjgg] teṣāṃ madhye vartamānas tarasvī; dhṛṣṭadyumnaḥ pāṇḍavānām ihaikaḥ / sahāmātyaḥ somakānāṃ prabarhaḥ; saṃtyaktātmā pāṇḍavānāṃ jayāya // 5.22.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] sahoṣitaś caritārtho vayaḥsthaḥ; śālveyānām adhipo vai virāṭaḥ / saha putraiḥ pāṇḍavārthe ca śaśvad; yudhiṣṭhiraṃ bhakta iti śrutaṃ me // 5.22.18 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: sttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] avaruddhā balinaḥ kekayebhyo; maheṣvāsā bhrātaraḥ pañca santi / kekayebhyo rājyam ākāṅkṣamāṇā; yuddhārthinaś cānuvasanti pārthān // 5.22.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgg], indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: sBtgg], ajñātam [11: yttgl] sarve ca vīrāḥ pṛthivīpatīnāṃ; samānītāḥ pāṇḍavārthe niviṣṭāḥ / śūrān ahaṃ bhaktimataḥ śṛṇomi; prītyā yuktān saṃśritān dharmarājam // 5.22.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] giryāśrayā durganivāsinaś ca; yodhāḥ pṛthivyāṃ kulajā viśuddhāḥ / mlecchāś ca nānāyudhavīryavantaḥ; samāgatāḥ pāṇḍavārthe niviṣṭāḥ // 5.22.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] pāṇḍyaś ca rājāmita indrakalpo; yudhi pravīrair bahubhiḥ sametaḥ / samāgataḥ pāṇḍavārthe mahātmā; lokapravīro 'prativīryatejāḥ // 5.22.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] astraṃ droṇād arjunād vāsudevāt; kṛpād bhīṣmād yena kṛtaṃ śṛṇomi / yaṃ taṃ kārṣṇipratimaṃ prāhur ekaṃ; sa sātyakiḥ pāṇḍavārthe niviṣṭaḥ // 5.22.23 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] apāśritāś cedikarūṣakāś ca; sarvotsāhair bhūmipālaiḥ sametāḥ / teṣāṃ madhye sūryam ivātapantaṃ; śriyā vṛtaṃ cedipatiṃ jvalantam // 5.22.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] astambhanīyaṃ yudhi manyamānaṃ; jyākarṣatāṃ śreṣṭhatamaṃ pṛthivyām / sarvotsāhaṃ kṣatriyāṇāṃ nihatya; prasahya kṛṣṇas tarasā mamarda // 5.22.25 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yaśomānau vardhayan yādavānāṃ; purābhinac chiśupālaṃ samīke / yasya sarve vardhayanti sma mānaṃ; karūṣarājapramukhā narendrāḥ // 5.22.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jBtgg] tam asahyaṃ keśavaṃ tatra matvā; sugrīvayuktena rathena kṛṣṇam / saṃprādravaṃś cedipatiṃ vihāya; siṃhaṃ dṛṣṭvā kṣudramṛgā ivānye // 5.22.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: sttgg], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yas taṃ pratīpas tarasā pratyudīyād; āśaṃsamāno dvairathe vāsudevam / so 'śeta kṛṣṇena hataḥ parāsur; vātenevonmathitaḥ karṇikāraḥ // 5.22.28 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [12: ttyy], vātormī [11: mBtgg], indravajrā [11: ttjgg] parākramaṃ me yad avedayanta; teṣām arthe saṃjaya keśavasya / anusmaraṃs tasya karmāṇi viṣṇor; gāvalgaṇe nādhigacchāmi śāntim // 5.22.29 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] na jātu tāñ śatrur anyaḥ saheta; yeṣāṃ sa syād agraṇīr vṛṣṇisiṃhaḥ / pravepate me hṛdayaṃ bhayena; śrutvā kṛṣṇāv ekarathe sametau // 5.22.30 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] no ced gacchet saṃgaraṃ mandabuddhis; tābhyāṃ suto me viparītacetāḥ / no cet kurūn saṃjaya nirdahetām; indrāviṣṇū daityasenāṃ yathaiva // 5.22.31 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] mato hi me śakrasamo dhanaṃjayaḥ; sanātano vṛṣṇivīraś ca viṣṇuḥ // 5.22.31.2 ajñātasamavṛtta [5: jgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) dharmārāmo hrīniṣedhas tarasvī; kuntīputraḥ pāṇḍavo 'jātaśatruḥ / duryodhanena nikṛto manasvī; no cet kruddhaḥ pradahed dhārtarāṣṭrān // 5.22.32 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBjgg], śālinī [11: mttgg] nāhaṃ tathā hy arjunād vāsudevād; bhīmād vāpi yamayor vā bibhemi / yathā rājñaḥ krodhadīptasya sūta; manyor ahaṃ bhītataraḥ sadaiva // 5.22.33 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: mntgl], ajñātam [11: yttgl] alaṃ tapobrahmacaryeṇa yuktaḥ; saṃkalpo 'yaṃ mānasas tasya sidhyet / tasya krodhaṃ saṃjayāhaṃ samīke; sthāne jānan bhṛśam asmy adya bhītaḥ // 5.22.34 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] sa gaccha śīghraṃ prahito rathena; pāñcālarājasya camūṃ paretya / ajātaśatruṃ kuśalaṃ sma pṛccheḥ; punaḥ punaḥ prītiyuktaṃ vades tvam // 5.22.35 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] janārdanaṃ cāpi sametya tāta; mahāmātraṃ vīryavatām udāram / anāmayaṃ madvacanena pṛccher; dhṛtarāṣṭraḥ pāṇḍavaiḥ śāntim īpsuḥ // 5.22.36 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: sttgg], upendravajrā [11: jtjgg] na tasya kiṃ cid vacanaṃ na kuryāt; kuntīputro vāsudevasya sūta / priyaś caiṣām ātmasamaś ca kṛṣṇo; vidvāṃś caiṣāṃ karmaṇi nityayuktaḥ // 5.22.37 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] samānīya pāṇḍavān sṛñjayāṃś ca; janārdanaṃ yuyudhānaṃ virāṭam / anāmayaṃ madvacanena pṛccheḥ; sarvāṃs tathā draupadeyāṃś ca pañca // 5.22.38 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yjtgl], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] yad yat tatra prāptakālaṃ parebhyas; tvaṃ manyethā bhāratānāṃ hitaṃ ca / tat tad bhāṣethāḥ saṃjaya rājamadhye; na mūrchayed yan na bhavec ca yuddham // 5.22.39 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) rājñas tu vacanaṃ śrutvā dhṛtarāṣṭrasya saṃjayaḥ / upaplavyaṃ yayau draṣṭuṃ pāṇḍavān amitaujasaḥ // 5.23.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu rājānam āsādya dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram / praṇipatya tataḥ pūrvaṃ sūtaputro 'bhyabhāṣata // 5.23.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāvalgaṇiḥ saṃjayaḥ sūtasūnur; ajātaśatrum avadat pratītaḥ / diṣṭyā rājaṃs tvām arogaṃ prapaśye; sahāyavantaṃ ca mahendrakalpam // 5.23.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBjgg], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] anāmayaṃ pṛcchati tvāmbikeyo; vṛddho rājā dhṛtarāṣṭro manīṣī / kaccid bhīmaḥ kuśalī pāṇḍavāgryo; dhanaṃjayas tau ca mādrītanūjau // 5.23.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgg] kaccit kṛṣṇā draupadī rājaputrī; satyavratā vīrapatnī saputrā / manasvinī yatra ca vāñchasi tvam; iṣṭān kāmān bhārata svastikāmaḥ // 5.23.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] gāvalgaṇe saṃjaya svāgataṃ te; prītātmāhaṃ tvābhivadāmi sūta / anāmayaṃ pratijāne tavāhaṃ; sahānujaiḥ kuśalī cāsmi vidvan // 5.23.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg] cirād idaṃ kuśalaṃ bhāratasya; śrutvā rājñaḥ kuruvṛddhasya sūta / manye sākṣād dṛṣṭam ahaṃ narendraṃ; dṛṣṭvaiva tvāṃ saṃjaya prītiyogāt // 5.23.7 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg] pitāmaho naḥ sthaviro manasvī; mahāprājñaḥ sarvadharmopapannaḥ / sa kauravyaḥ kuśalī tāta bhīṣmo; yathāpūrvaṃ vṛttir apy asya kaccit // 5.23.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] kaccid rājā dhṛtarāṣṭraḥ saputro; vaicitravīryaḥ kuśalī mahātmā / mahārājo bāhlikaḥ prātipeyaḥ; kaccid vidvān kuśalī sūtaputra // 5.23.9 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] sa somadattaḥ kuśalī tāta kaccid; bhūriśravāḥ satyasaṃdhaḥ śalaś ca / droṇaḥ saputraś ca kṛpaś ca vipro; maheṣvāsāḥ kaccid ete 'py arogāḥ // 5.23.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: jtyy], ajñātam [11: tttgl] mahāprājñāḥ sarvaśāstrāvadātā; dhanurbhṛtāṃ mukhyatamāḥ pṛthivyām / kaccin mānaṃ tāta labhanta ete; dhanurbhṛtaḥ kaccid ete 'py arogāḥ // 5.23.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] sarve kurubhyaḥ spṛhayanti saṃjaya; dhanurdharā ye pṛthivyāṃ yuvānaḥ / yeṣāṃ rāṣṭre nivasati darśanīyo; maheṣvāsaḥ śīlavān droṇaputraḥ // 5.23.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [12: mBsy] vaiśyāputraḥ kuśalī tāta kaccin; mahāprājño rājaputro yuyutsuḥ / karṇo 'mātyaḥ kuśalī tāta kaccit; suyodhano yasya mando vidheyaḥ // 5.23.13 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg] striyo vṛddhā bhāratānāṃ jananyo; mahānasyo dāsabhāryāś ca sūta / vadhvaḥ putrā bhāgineyā bhaginyo; dauhitrā vā kaccid apy avyalīkāḥ // 5.23.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] kaccid rājā brāhmaṇānāṃ yathāvat; pravartate pūrvavat tāta vṛttim / kaccid dāyān māmakān dhārtarāṣṭro; dvijātīnāṃ saṃjaya nopahanti // 5.23.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] kaccid rājā dhṛtarāṣṭraḥ saputra; upekṣate brāhmaṇātikramān vai / kaccin na hetor iva vartmabhūta; upekṣate teṣu sa nyūnavṛttim // 5.23.16 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] etaj jyotir uttamaṃ jīvaloke; śuklaṃ prajānāṃ vihitaṃ vidhātrā / te cel lobhaṃ na niyacchanti mandāḥ; kṛtsno nāśo bhavitā kauravāṇām // 5.23.17 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mjtgg], indravajrā [11: ttjgg] kaccid rājā dhṛtarāṣṭraḥ saputro; bubhūṣate vṛttim amātyavarge / kaccin na bhedena jijīviṣanti; suhṛdrūpā durhṛdaś caikamitrāḥ // 5.23.18 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kaccin na pāpaṃ kathayanti tāta; te pāṇḍavānāṃ kuravaḥ sarva eva / kaccid dṛṣṭvā dasyusaṃghān sametān; smaranti pārthasya yudhāṃ praṇetuḥ // 5.23.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyj], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] maurvībhujāgraprahitān sma tāta; dodhūyamānena dhanurdhareṇa / gāṇḍīvamuktān stanayitnughoṣān; ajihmagān kaccid anusmaranti // 5.23.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na hy apaśyaṃ kaṃ cid ahaṃ pṛthivyāṃ; śrutaṃ samaṃ vādhikam arjunena / yasyaikaṣaṣṭir niśitās tīkṣṇadhārāḥ; suvāsasaḥ saṃmato hastavāpaḥ // 5.23.21 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [12: ttyy], upendravajrā [11: jtjgg] gadāpāṇir bhīmasenas tarasvī; pravepayañ śatrusaṃghān anīke / nāgaḥ prabhinna iva naḍvalāsu; caṅkramyate kaccid enaṃ smaranti // 5.23.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: tttgl] mādrīputraḥ sahadevaḥ kaliṅgān; samāgatān ajayad dantakūre / vāmenāsyan dakṣiṇenaiva yo vai; mahābalaṃ kaccid enaṃ smaranti // 5.23.23 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg] udyann ayaṃ nakulaḥ preṣito vai; gāvalgaṇe saṃjaya paśyatas te / diśaṃ pratīcīṃ vaśam ānayan me; mādrīsutaṃ kaccid enaṃ smaranti // 5.23.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: tttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] abhyābhavo dvaitavane ya āsīd; durmantrite ghoṣayātrāgatānām / yatra mandāñ śatruvaśaṃ prayātān; amocayad bhīmaseno jayaś ca // 5.23.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] ahaṃ paścād arjunam abhyarakṣaṃ; mādrīputrau bhīmasenaś ca cakre / gāṇḍīvabhṛc chatrusaṃghān udasya; svasty āgamat kaccid enaṃ smaranti // 5.23.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] na karmaṇā sādhunaikena nūnaṃ; kartuṃ śakyaṃ bhavatīha saṃjaya / sarvātmanā parijetuṃ vayaṃ cen; na śaknumo dhṛtarāṣṭrasya putram // 5.23.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mBrll], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: jBtgg] yathārhase pāṇḍava tat tathaiva; kurūn kuruśreṣṭha janaṃ ca pṛcchasi / anāmayās tāta manasvinas te; kuruśreṣṭhān pṛcchasi pārtha yāṃs tvam // 5.24.1 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) santy eva vṛddhāḥ sādhavo dhārtarāṣṭre; santy eva pāpāḥ pāṇḍava tasya viddhi / dadyād ripoś cāpi hi dhārtarāṣṭraḥ; kuto dāyāṃl lopayed brāhmaṇānām // 5.24.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: tmsj], indravajrā [11: ttjgg] yad yuṣmākaṃ vartate 'sau na dharmyam; adrugdheṣu drugdhavat tan na sādhu / mitradhruk syād dhṛtarāṣṭraḥ saputro; yuṣmān dviṣan sādhuvṛttān asādhuḥ // 5.24.3 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg] na cānujānāti bhṛśaṃ ca tapyate; śocaty antaḥ sthaviro 'jātaśatro / śṛṇoti hi brāhmaṇānāṃ sametya; mitradrohaḥ pātakebhyo garīyān // 5.24.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgl], śālinī [11: mttgg], vaṃśastha [12: jtjr] smaranti tubhyaṃ naradeva saṃgame; yuddhe ca jiṣṇoś ca yudhāṃ praṇetuḥ / samutkṛṣṭe dundubhiśaṅkhaśabde; gadāpāṇiṃ bhīmasenaṃ smaranti // 5.24.5 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgl], vaṃśastha [12: jtjr], indravajrā [11: ttjgg] mādrīsutau cāpi raṇājimadhye; sarvā diśaḥ saṃpatantau smaranti / senāṃ varṣantau śaravarṣair ajasraṃ; mahārathau samare duṣprakampyau // 5.24.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtyy], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] na tv eva manye puruṣasya rājann; anāgataṃ jñāyate yad bhaviṣyam / tvaṃ ced imaṃ sarvadharmopapannaḥ; prāptaḥ kleśaṃ pāṇḍava kṛcchrarūpam // 5.24.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] tvam evaitat sarvam ataś ca bhūyaḥ; samīkuryāḥ prajñayājātaśatro / na kāmārthaṃ saṃtyajeyur hi dharmaṃ; pāṇḍoḥ sutāḥ sarva evendrakalpāḥ // 5.24.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg] tvam evaitat prajñayājātaśatro; śamaṃ kuryā yena śarmāpnuyus te / dhārtarāṣṭrāḥ pāṇḍavāḥ sṛñjayāś ca; ye cāpy anye pārthivāḥ saṃniviṣṭāḥ // 5.24.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: rttgl] yan mābravīd dhṛtarāṣṭro niśāyām; ajātaśatro vacanaṃ pitā te / sahāmātyaḥ sahaputraś ca rājan; sametya tāṃ vācam imāṃ nibodha // 5.24.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] samāgatāḥ pāṇḍavāḥ sṛñjayāś ca; janārdano yuyudhāno virāṭaḥ / yat te vākyaṃ dhṛtarāṣṭrānuśiṣṭaṃ; gāvalgaṇe brūhi tat sūtaputra // 5.25.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tttgl] ajātaśatruṃ ca vṛkodaraṃ ca; dhanaṃjayaṃ mādravatīsutau ca / āmantraye vāsudevaṃ ca śauriṃ; yuyudhānaṃ cekitānaṃ virāṭam // 5.25.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: sttgg], upendravajrā [11: jtjgg] pāñcālānām adhipaṃ caiva vṛddhaṃ; dhṛṣṭadyumnaṃ pārṣataṃ yājñasenim / sarve vācaṃ śṛṇutemāṃ madīyāṃ; vakṣyāmi yāṃ bhūtim icchan kurūṇām // 5.25.3 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg] śamaṃ rājā dhṛtarāṣṭro 'bhinandann; ayojayat tvaramāṇo rathaṃ me / sabhrātṛputrasvajanasya rājñas; tad rocatāṃ pāṇḍavānāṃ śamo 'stu // 5.25.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] sarvair dharmaiḥ samupetāḥ stha pārthāḥ; prasthānena mārdavenārjavena / jātāḥ kule anṛśaṃsā vadānyā; hrīniṣedhāḥ karmaṇāṃ niścayajñāḥ // 5.25.5 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mjtgl] na yujyate karma yuṣmāsu hīnaṃ; sattvaṃ hi vas tādṛśaṃ bhīmasenāḥ / udbhāsate hy añjanabinduvat tac; chukle vastre yad bhavet kilbiṣaṃ vaḥ // 5.25.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] sarvakṣayo dṛśyate yatra kṛtsnaḥ; pāpodayo nirayo 'bhāvasaṃsthaḥ / kas tat kuryāj jātu karma prajānan; parājayo yatra samo jayaś ca // 5.25.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] te vai dhanyā yaiḥ kṛtaṃ jñātikāryaṃ; ye vaḥ putrāḥ suhṛdo bāndhavāś ca / upakruṣṭaṃ jīvitaṃ saṃtyajeyus; tataḥ kurūṇāṃ niyato vai bhavaḥ syāt // 5.25.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jtyy] te cet kurūn anuśāsya stha pārthā; ninīya sarvān dviṣato nigṛhya / samaṃ vas taj jīvitaṃ mṛtyunā syād; yaj jīvadhvaṃ jñātivadhe na sādhu // 5.25.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] ko hy eva yuṣmān saha keśavena; sacekitānān pārṣatabāhuguptān / sasātyakīn viṣaheta prajetuṃ; labdhvāpi devān sacivān sahendrān // 5.25.10 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ko vā kurūn droṇabhīṣmābhiguptān; aśvatthāmnā śalyakṛpādibhiś ca / raṇe prasoḍhuṃ viṣaheta rājan; rādheyaguptān saha bhūmipālaiḥ // 5.25.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mahad balaṃ dhārtarāṣṭrasya rājñaḥ; ko vai śakto hantum akṣīyamāṇaḥ / so 'haṃ jaye caiva parājaye ca; niḥśreyasaṃ nādhigacchāmi kiṃ cit // 5.25.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] kathaṃ hi nīcā iva dauṣkuleyā; nirdharmārthaṃ karma kuryuś ca pārthāḥ / so 'haṃ prasādya praṇato vāsudevaṃ; pāñcālānām adhipaṃ caiva vṛddham // 5.25.13 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: ttyy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] kṛtāñjaliḥ śaraṇaṃ vaḥ prapadye; kathaṃ svasti syāt kurusṛñjayānām / na hy eva te vacanaṃ vāsudevo; dhanaṃjayo vā jātu kiṃ cin na kuryāt // 5.25.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [12: jmyy] prāṇān ādau yācyamānaḥ kuto 'nyad; etad vidvan sādhanārthaṃ bravīmi / etad rājño bhīṣmapurogamasya; mataṃ yad vaḥ śāntir ihottamā syāt // 5.25.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: ytjgg], śālinī [11: mttgg] kāṃ nu vācaṃ saṃjaya me śṛṇoṣi; yuddhaiṣiṇīṃ yena yuddhād bibheṣi / ayuddhaṃ vai tāta yuddhād garīyaḥ; kas tal labdhvā jātu yudhyeta sūta // 5.26.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rtjgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] akurvataś cet puruṣasya saṃjaya; sidhyet saṃkalpo manasā yaṃ yam icchet / na karma kuryād viditaṃ mamaitad; anyatra yuddhād bahu yal laghīyaḥ // 5.26.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtyy], vaṃśastha [12: jtjr], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kuto yuddhaṃ jātu naraḥ prajānan; ko daivaśapto 'bhivṛṇīta yuddham / sukhaiṣiṇaḥ karma kurvanti pārthā; dharmād ahīnaṃ yac ca lokasya pathyam // 5.26.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] karmodayaṃ sukham āśaṃsamānaḥ; kṛcchropāyaṃ tattvataḥ karma duḥkham / sukhaprepsur vijighāṃsuś ca duḥkhaṃ; ya indriyāṇāṃ prītivaśānugāmī // 5.26.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmsy], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg] kāmābhidhyā svaśarīraṃ dunoti; yayā prayukto 'nukaroti duḥkham // 5.26.4.2 na kiṃcid adhyavasitam yathedhyamānasya samiddhatejaso; bhūyo balaṃ vardhate pāvakasya / kāmārthalābhena tathaiva bhūyo; na tṛpyate sarpiṣevāgnir iddhaḥ // 5.26.5 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravajrā [11: ttjgg], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: tttgl] saṃpaśyemaṃ bhogacayaṃ mahāntaṃ; sahāsmābhir dhṛtarāṣṭrasya rājñaḥ // 5.26.5.2 na kiṃcid adhyavasitam nāśreyasām īśvaro vigrahāṇāṃ; nāśreyasāṃ gītaśabdaṃ śṛṇoti / nāśreyasaḥ sevate mālyagandhān; na cāpy aśreyāṃsy anulepanāni // 5.26.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tttgl] nāśreyasaḥ prāvarān adhyavaste; kathaṃ tv asmān saṃpraṇudet kurubhyaḥ / atraiva ca syād avadhūya eṣa; kāmaḥ śarīre hṛdayaṃ dunoti // 5.26.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] svayaṃ rājā viṣamasthaḥ pareṣu; sāmasthyam anvicchati tan na sādhu / yathātmanaḥ paśyati vṛttam eva; tathā pareṣām api so 'bhyupaiti // 5.26.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āsannam agniṃ tu nidāghakāle; gambhīrakakṣe gahane visṛjya / yathā vṛddhaṃ vāyuvaśena śocet; kṣemaṃ mumukṣuḥ śiśiravyapāye // 5.26.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], indravajrā [11: ttjgg] prāptaiśvaryo dhṛtarāṣṭro 'dya rājā; lālapyate saṃjaya kasya hetoḥ / pragṛhya durbuddhim anārjave rataṃ; putraṃ mandaṃ mūḍham amantriṇaṃ tu // 5.26.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mtjgl], vaṃśastha [12: jtjr], indravajrā [11: ttjgg] anāptaḥ sann āptatamasya vācaṃ; suyodhano vidurasyāvamanya / sutasya rājā dhṛtarāṣṭraḥ priyaiṣī; saṃbudhyamāno viśate 'dharmam eva // 5.26.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [12: ttyj], ajñātam [12: jtyy] medhāvinaṃ hy arthakāmaṃ kurūṇāṃ; bahuśrutaṃ vāgminaṃ śīlavantam / sūta rājā dhṛtarāṣṭraḥ kurubhyo; na so 'smarad viduraṃ putrakāmyāt // 5.26.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: rBtgg], ajñātam [11: jttgg] mānaghnasya ātmakāmasya cerṣyoḥ; saṃrambhiṇaś cārthadharmātigasya / durbhāṣiṇo manyuvaśānugasya; kāmātmano durhṛdo bhāvanasya // 5.26.13 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: mjtgg], ajñātam [11: tttgl] aneyasyāśreyaso dīrghamanyor; mitradruhaḥ saṃjaya pāpabuddheḥ / sutasya rājā dhṛtarāṣṭraḥ priyaiṣī; prapaśyamānaḥ prajahād dharmakāmau // 5.26.14 ajñātasamavṛtta [12: jtyy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tadaiva me saṃjaya dīvyato 'bhūn; no cet kurūn āgataḥ syād abhāvaḥ / kāvyāṃ vācaṃ viduro bhāṣamāṇo; na vindate dhṛtarāṣṭrāt praśaṃsām // 5.26.15 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] kṣattur yadā anvavartanta buddhiṃ; kṛcchraṃ kurūn na tadābhyājagāma / yāvat prajñām anvavartanta tasya; tāvat teṣāṃ rāṣṭravṛddhir babhūva // 5.26.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgl], śālinī [11: mttgg] tadarthalubdhasya nibodha me 'dya; ye mantriṇo dhārtarāṣṭrasya sūta / duḥśāsanaḥ śakuniḥ sūtaputro; gāvalgaṇe paśya saṃmoham asya // 5.26.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] so 'haṃ na paśyāmi parīkṣamāṇaḥ; kathaṃ svasti syāt kurusṛñjayānām / āttaiśvaryo dhṛtarāṣṭraḥ parebhyaḥ; pravrājite vidure dīrghadṛṣṭau // 5.26.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] āśaṃsate vai dhṛtarāṣṭraḥ saputro; mahārājyam asapatnaṃ pṛthivyām / tasmiñ śamaḥ kevalaṃ nopalabhyo; atyāsannaṃ madgataṃ manyate 'rtham // 5.26.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yntgg], śālinī [11: mttgg] yat tat karṇo manyate pāraṇīyaṃ; yuddhe gṛhītāyudham arjunena / āsaṃś ca yuddhāni purā mahānti; kathaṃ karṇo nābhavad dvīpa eṣām // 5.26.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] karṇaś ca jānāti suyodhanaś ca; droṇaś ca jānāti pitāmahaś ca / anye ca ye kuravas tatra santi; yathārjunān nāsty aparo dhanurdharaḥ // 5.26.21 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) jānanty ete kuravaḥ sarva eva; ye cāpy anye bhūmipālāḥ sametāḥ / duryodhanaṃ cāparādhe carantam; ariṃdame phalgune 'vidyamāne // 5.26.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] tenārthabaddhaṃ manyate dhārtarāṣṭraḥ; śakyaṃ hartuṃ pāṇḍavānāṃ mamatvam / kirīṭinā tālamātrāyudhena; tadvedinā saṃyugaṃ tatra gatvā // 5.26.23 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg] gāṇḍīvavisphāritaśabdam ājāv; aśṛṇvānā dhārtarāṣṭrā dhriyante / kruddhasya ced bhīmasenasya vegāt; suyodhano manyate siddham artham // 5.26.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] indro 'py etan notsahet tāta hartum; aiśvaryaṃ no jīvati bhīmasene / dhanaṃjaye nakule caiva sūta; tathā vīre sahadeve madīye // 5.26.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] sa ced etāṃ pratipadyeta buddhiṃ; vṛddho rājā saha putreṇa sūta / evaṃ raṇe pāṇḍavakopadagdhā; na naśyeyuḥ saṃjaya dhārtarāṣṭrāḥ // 5.26.26 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], indravajrā [11: ttjgg] jānāsi tvaṃ kleśam asmāsu vṛttaṃ; tvāṃ pūjayan saṃjayāhaṃ kṣameyam / yac cāsmākaṃ kauravair bhūtapūrvaṃ; yā no vṛttir dhārtarāṣṭre tadāsīt // 5.26.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg] adyāpi tat tatra tathaiva vartatāṃ; śāntiṃ gamiṣyāmi yathā tvam āttha / indraprasthe bhavatu mamaiva rājyaṃ; suyodhano yacchatu bhāratāgryaḥ // 5.26.28 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [12: mBsy], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dharme nityā pāṇḍava te viceṣṭā; loke śrutā dṛśyate cāpi pārtha / mahāsrāvaṃ jīvitaṃ cāpy anityaṃ; saṃpaśya tvaṃ pāṇḍava mā vinīnaśaḥ // 5.27.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtjr], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: tttgl] na ced bhāgaṃ kuravo 'nyatra yuddhāt; prayacchante tubhyam ajātaśatro / bhaikṣacaryām andhakavṛṣṇirājye; śreyo manye na tu yuddhena rājyam // 5.27.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: yBtgg], vātormī [11: mBtgg] alpakālaṃ jīvitaṃ yan manuṣye; mahāsrāvaṃ nityaduḥkhaṃ calaṃ ca / bhūyaś ca tad vayaso nānurūpaṃ; tasmāt pāpaṃ pāṇḍava mā prasārṣīḥ // 5.27.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgl] kāmā manuṣyaṃ prasajanta eva; dharmasya ye vighnamūlaṃ narendra / pūrvaṃ naras tān dhṛtimān vinighnaṃl; loke praśaṃsāṃ labhate 'navadyām // 5.27.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] nibandhanī hy arthatṛṣṇeha pārtha; tām eṣato bādhyate dharma eva / dharmaṃ tu yaḥ pravṛṇīte sa buddhaḥ; kāme gṛddho hīyate 'rthānurodhāt // 5.27.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] dharmaṃ kṛtvā karmaṇāṃ tāta mukhyaṃ; mahāpratāpaḥ saviteva bhāti / hānena dharmasya mahīm apīmāṃ; labdhvā naraḥ sīdati pāpabuddhiḥ // 5.27.6 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vedo 'dhītaś caritaṃ brahmacaryaṃ; yajñair iṣṭaṃ brāhmaṇebhyaś ca dattam / paraṃ sthānaṃ manyamānena bhūya; ātmā datto varṣapūgaṃ sukhebhyaḥ // 5.27.7 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] sukhapriye sevamāno 'tivelaṃ; yogābhyāse yo na karoti karma / vittakṣaye hīnasukho 'tivelaṃ; duḥkhaṃ śete kāmavegapraṇunnaḥ // 5.27.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ punar arthacaryāprasakto; hitvā dharmaṃ yaḥ prakaroty adharmam / aśraddadhat paralokāya mūḍho; hitvā dehaṃ tapyate pretya mandaḥ // 5.27.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tjtgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg] na karmaṇāṃ vipraṇāśo 'sty amutra; puṇyānāṃ vāpy atha vā pāpakānām / pūrvaṃ kartur gacchati puṇyapāpaṃ; paścāt tv etad anuyāty eva kartā // 5.27.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: mntgg], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mtjgg] nyāyopetaṃ brāhmaṇebhyo yadannaṃ; śraddhāpūtaṃ gandharasopapannam / anvāhāryeṣūttamadakṣiṇeṣu; tathārūpaṃ karma vikhyāyate te // 5.27.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] iha kṣetre kriyate pārtha kāryaṃ; na vai kiṃ cid vidyate pretya kāryam / kṛtaṃ tvayā pāralokyaṃ ca kāryaṃ; puṇyaṃ mahat sadbhir anupraśastam // 5.27.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] jahāti mṛtyuṃ ca jarāṃ bhayaṃ ca; na kṣutpipāse manasaś cāpriyāṇi / na kartavyaṃ vidyate tatra kiṃ cid; anyatra vai indriyaprīṇanārthāt // 5.27.13 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: ttyj], upendravajrā [11: jtjgg] evaṃrūpaṃ karmaphalaṃ narendra; mātrāvatā hṛdayasya priyeṇa / sa krodhajaṃ pāṇḍava harṣajaṃ ca; lokāv ubhau mā prahāsīś cirāya // 5.27.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] antaṃ gatvā karmaṇāṃ yā praśaṃsā; satyaṃ damaś cārjavam ānṛśaṃsyam / aśvamedho rājasūyas tatheṣṭaḥ; pāpasyāntaṃ karmaṇo mā punar gāḥ // 5.27.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] tac ced evaṃ deśarūpeṇa pārthāḥ; kariṣyadhvaṃ karma pāpaṃ cirāya / nivasadhvaṃ varṣapūgān vaneṣu; duḥkhaṃ vāsaṃ pāṇḍavā dharmahetoḥ // 5.27.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: sttgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] apravrajye yojayitvā purastād; ātmādhīnaṃ yad balaṃ te tadāsīt / nityaṃ pāñcālāḥ sacivās taveme; janārdano yuyudhānaś ca vīraḥ // 5.27.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg] matsyo rājā rukmarathaḥ saputraḥ; prahāribhiḥ saha putrair virāṭaḥ / rājānaś ca ye vijitāḥ purastāt; tvām eva te saṃśrayeyuḥ samastāḥ // 5.27.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: mjjgg] mahāsahāyaḥ pratapan balasthaḥ; puraskṛto vāsudevārjunābhyām / varān haniṣyan dviṣato raṅgamadhye; vyaneṣyathā dhārtarāṣṭrasya darpam // 5.27.19 ajñātasamavṛtta [11: jttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) balaṃ kasmād vardhayitvā parasya; nijān kasmāt karśayitvā sahāyān / niruṣya kasmād varṣapūgān vaneṣu; yuyutsase pāṇḍava hīnakālam // 5.27.20 ajñātasamavṛtta [11: yttgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) aprajño vā pāṇḍava yudhyamāno; adharmajño vā bhūtipathād vyapaiti / prajñāvān vā budhyamāno 'pi dharmaṃ; saṃrambhād vā so 'pi bhūter apaiti // 5.27.21 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) nādharme te dhīyate pārtha buddhir; na saṃrambhāt karma cakartha pāpam / addhā kiṃ tat kāraṇaṃ yasya hetoḥ; prajñāviruddhaṃ karma cikīrṣasīdam // 5.27.22 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) avyādhijaṃ kaṭukaṃ śīrṣarogaṃ; yaśomuṣaṃ pāpaphalodayaṃ ca / satāṃ peyaṃ yan na pibanty asanto; manyuṃ mahārāja piba praśāmya // 5.27.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pāpānubandhaṃ ko nu taṃ kāmayeta; kṣamaiva te jyāyasī nota bhogāḥ / yatra bhīṣmaḥ śāṃtanavo hataḥ syād; yatra droṇaḥ sahaputro hataḥ syāt // 5.27.24 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [12: tmyj], ajñātam [11: jttgg] kṛpaḥ śalyaḥ saumadattir vikarṇo; viviṃśatiḥ karṇaduryodhanau ca / etān hatvā kīdṛśaṃ tat sukhaṃ syād; yad vindethās tad anubrūhi pārtha // 5.27.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] labdhvāpīmāṃ pṛthivīṃ sāgarāntāṃ; jarāmṛtyū naiva hi tvaṃ prajahyāḥ / priyāpriye sukhaduḥkhe ca rājann; evaṃ vidvān naiva yuddhaṃ kuruṣva // 5.27.26 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jBtgg] amātyānāṃ yadi kāmasya hetor; evaṃyuktaṃ karma cikīrṣasi tvam / apākrameḥ saṃpradāya svam ebhyo; mā gās tvaṃ vai devayānāt patho 'dya // 5.27.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg] asaṃśayaṃ saṃjaya satyam etad; dharmo varaḥ karmaṇāṃ yat tvam āttha / jñātvā tu māṃ saṃjaya garhayes tvaṃ; yadi dharmaṃ yady adharmaṃ carāmi // 5.28.1 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: sttgl], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] yatrādharmo dharmarūpāṇi bibhrad; dharmaḥ kṛtsno dṛśyate 'dharmarūpaḥ / tathā dharmo dhārayan dharmarūpaṃ; vidvāṃsas taṃ saṃprapaśyanti buddhyā // 5.28.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] evam etāv āpadi liṅgam etad; dharmādharmau vṛttinityau bhajetām / ādyaṃ liṅgaṃ yasya tasya pramāṇam; āpaddharmaṃ saṃjaya taṃ nibodha // 5.28.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: rtjgg], śālinī [11: mttgg] luptāyāṃ tu prakṛtau yena karma; niṣpādayet tat parīpsed vihīnaḥ / prakṛtisthaś cāpadi vartamāna; ubhau garhyau bhavataḥ saṃjayaitau // 5.28.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: stjgl] avilopam icchatāṃ brāhmaṇānāṃ; prāyaścittaṃ vihitaṃ yad vidhātrā / āpady athākarmasu vartamānān; vikarmasthān saṃjaya garhayeta // 5.28.5 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: sjtgg], indravajrā [11: ttjgg] manīṣiṇāṃ tattvavicchedanāya; vidhīyate satsu vṛttiḥ sadaiva / abrāhmaṇāḥ santi tu ye na vaidyāḥ; sarvocchedaṃ sādhu manyeta tebhyaḥ // 5.28.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] tadarthā naḥ pitaro ye ca pūrve; pitāmahā ye ca tebhyaḥ pare 'nye / prajñaiṣiṇo ye ca hi karma cakrur; nāsty antato nāsti nāstīti manye // 5.28.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yat kiṃ cid etad vittam asyāṃ pṛthivyāṃ; yad devānāṃ tridaśānāṃ paratra / prājāpatyaṃ tridivaṃ brahmalokaṃ; nādharmataḥ saṃjaya kāmaye tat // 5.28.8 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) dharmeśvaraḥ kuśalo nītimāṃś cāpy; upāsitā brāhmaṇānāṃ manīṣī / nānāvidhāṃś caiva mahābalāṃś ca; rājanyabhojān anuśāsti kṛṣṇaḥ // 5.28.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yadi hy ahaṃ visṛjan syām agarhyo; yudhyamāno yadi jahyāṃ svadharmam / mahāyaśāḥ keśavas tad bravītu; vāsudevas tūbhayor arthakāmaḥ // 5.28.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: rBtgg], ajñātam [11: jBtgg] śaineyā hi caitrakāś cāndhakāś ca; vārṣṇeyabhojāḥ kaukurāḥ sṛñjayāś ca / upāsīnā vāsudevasya buddhiṃ; nigṛhya śatrūn suhṛdo nandayanti // 5.28.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyj], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mjtgl], ajñātam [12: jtyj] vṛṣṇyandhakā hy ugrasenādayo vai; kṛṣṇapraṇītāḥ sarva evendrakalpāḥ / manasvinaḥ satyaparākramāś ca; mahābalā yādavā bhogavantaḥ // 5.28.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] kāśyo babhruḥ śriyam uttamāṃ gato; labdhvā kṛṣṇaṃ bhrātaram īśitāram / yasmai kāmān varṣati vāsudevo; grīṣmātyaye megha iva prajābhyaḥ // 5.28.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mBrlg], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] īdṛśo 'yaṃ keśavas tāta bhūyo; vidmo hy enaṃ karmaṇāṃ niścayajñam / priyaś ca naḥ sādhutamaś ca kṛṣṇo; nātikrame vacanaṃ keśavasya // 5.28.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: tBtgl], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] avināśaṃ saṃjaya pāṇḍavānām; icchāmy ahaṃ bhūtim eṣāṃ priyaṃ ca / tathā rājño dhṛtarāṣṭrasya sūta; sadāśaṃse bahuputrasya vṛddhim // 5.29.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: stjgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: tttgl] kāmo hi me saṃjaya nityam eva; nānyad brūyāṃ tān prati śāmyateti / rājñaś ca hi priyam etac chṛṇomi; manye caitat pāṇḍavānāṃ samartham // 5.29.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tBtgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] suduṣkaraś cātra śamo hi nūnaṃ; pradarśitaḥ saṃjaya pāṇḍavena / yasmin gṛddho dhṛtarāṣṭraḥ saputraḥ; kasmād eṣāṃ kalaho nātra mūrcchet // 5.29.3 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] tattvaṃ dharmaṃ vicaran saṃjayeha; mattaś ca jānāsi yudhiṣṭhirāc ca / atho kasmāt saṃjaya pāṇḍavasya; utsāhinaḥ pūrayataḥ svakarma // 5.29.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgl], indravajrā [11: ttjgg] yathākhyātam āvasataḥ kuṭumbaṃ; purākalpāt sādhu vilopam āttha // 5.29.4.2 ajñātārdhasamavṛtta [yl, Brg] asmin vidhau vartamāne yathāvad; uccāvacā matayo brāhmaṇānām / karmaṇāhuḥ siddhim eke paratra; hitvā karma vidyayā siddhim eke // 5.29.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: rttgl], ajñātam [11: mjtgg] nābhuñjāno bhakṣyabhojyasya tṛpyed; vidvān apīha viditaṃ brāhmaṇānām // 5.29.5.2 somarājī [6: yy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yā vai vidyāḥ sādhayantīha karma; tāsāṃ phalaṃ vidyate netarāsām / tatreha vai dṛṣṭaphalaṃ tu karma; pītvodakaṃ śāmyati tṛṣṇayārtaḥ // 5.29.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] so 'yaṃ vidhir vihitaḥ karmaṇaiva; tad vartate saṃjaya tatra karma / tatra yo 'nyat karmaṇaḥ sādhu manyen; moghaṃ tasya lapitaṃ durbalasya // 5.29.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: mntgl], indravajrā [11: ttjgg] karmaṇāmī bhānti devāḥ paratra; karmaṇaiveha plavate mātariśvā / ahorātre vidadhat karmaṇaiva; atandrito nityam udeti sūryaḥ // 5.29.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: rtyy], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: rttgl], upendravajrā [11: jtjgg] māsārdhamāsān atha nakṣatrayogān; atandritaś candramā abhyupaiti / atandrito dahate jātavedāḥ; samidhyamānaḥ karma kurvan prajābhyaḥ // 5.29.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [12: jmyy], ajñātam [11: jBtgg] atandritā bhāram imaṃ mahāntaṃ; bibharti devī pṛthivī balena / atandritāḥ śīghram apo vahanti; saṃtarpayantyaḥ sarvabhūtāni nadyaḥ // 5.29.10 upendravajrā [11: jtjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) atandrito varṣati bhūritejāḥ; saṃnādayann antarikṣaṃ divaṃ ca / atandrito brahmacaryaṃ cacāra; śreṣṭhatvam icchan balabhid devatānām // 5.29.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [12: ttyy], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] hitvā sukhaṃ manasaś ca priyāṇi; tena śakraḥ karmaṇā śraiṣṭhyam āpa / satyaṃ dharmaṃ pālayann apramatto; damaṃ titikṣāṃ samatāṃ priyaṃ ca // 5.29.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: rttgl], upendravajrā [11: jtjgg] etāni sarvāṇy upasevamāno; devarājyaṃ maghavān prāpa mukhyam // 5.29.12.2 ajñātasamavṛtta [5: tgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) bṛhaspatir brahmacaryaṃ cacāra; samāhitaḥ saṃśitātmā yathāvat / hitvā sukhaṃ pratirudhyendriyāṇi; tena devānām agamad gauravaṃ saḥ // 5.29.13 ajñātasamavṛtta [11: jttgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) nakṣatrāṇi karmaṇāmutra bhānti; rudrādityā vasavo 'thāpi viśve / yamo rājā vaiśravaṇaḥ kubero; gandharvayakṣāpsarasaś ca śubhrāḥ // 5.29.14 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: mjtgl], indravajrā [11: ttjgg] brahmacaryaṃ vedavidyāḥ kriyāś ca; niṣevamāṇā munayo 'mutra bhānti // 5.29.14.2 somarājī [6: yy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) jānann imaṃ sarvalokasya dharmaṃ; brāhmaṇānāṃ kṣatriyāṇāṃ viśāṃ ca / sa kasmāt tvaṃ jānatāṃ jñānavān san; vyāyacchase saṃjaya kauravārthe // 5.29.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: rttgl], indravajrā [11: ttjgg] āmnāyeṣu nityasaṃyogam asya; tathāśvamedhe rājasūye ca viddhi / saṃyujyate dhanuṣā varmaṇā ca; hastatrāṇai rathaśastraiś ca bhūyaḥ // 5.29.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyj], ajñātam [11: tBtgl], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mjtgl] te ced ime kauravāṇām upāyam; adhigaccheyur avadhenaiva pārthāḥ / dharmatrāṇaṃ puṇyam eṣāṃ kṛtaṃ syād; ārye vṛtte bhīmasenaṃ nigṛhya // 5.29.17 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) te cet pitrye karmaṇi vartamānā; āpadyeran diṣṭavaśena mṛtyum / yathāśaktyā pūrayantaḥ svakarma; tad apy eṣāṃ nidhanaṃ syāt praśastam // 5.29.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgl] utāho tvaṃ manyase sarvam eva; rājñāṃ yuddhe vartate dharmatantram / ayuddhe vā vartate dharmatantraṃ; tathaiva te vācam imāṃ śṛṇomi // 5.29.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] cāturvarṇyasya prathamaṃ vibhāgam; avekṣya tvaṃ saṃjaya svaṃ ca karma / niśamyātho pāṇḍavānāṃ svakarma; praśaṃsa vā ninda vā yā matis te // 5.29.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yttgl] adhīyīta brāhmaṇo 'tho yajeta; dadyād iyāt tīrthamukhyāni caiva / adhyāpayed yājayec cāpi yājyān; pratigrahān vā viditān pratīcchet // 5.29.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tttgl], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] tathā rājanyo rakṣaṇaṃ vai prajānāṃ; kṛtvā dharmeṇāpramatto 'tha dattvā / yajñair iṣṭvā sarvavedān adhītya; dārān kṛtvā puṇyakṛd āvased gṛhān // 5.29.22 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vaiśyo 'dhītya kṛṣigorakṣapaṇyair; vittaṃ cinvan pālayann apramattaḥ / priyaṃ kurvan brāhmaṇakṣatriyāṇāṃ; dharmaśīlaḥ puṇyakṛd āvased gṛhān // 5.29.23 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mntgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: rtjr] paricaryā vandanaṃ brāhmaṇānāṃ; nādhīyīta pratiṣiddho 'sya yajñaḥ / nityotthito bhūtaye 'tandritaḥ syād; eṣa smṛtaḥ śūdradharmaḥ purāṇaḥ // 5.29.24 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: sttgg], ajñātam [11: tttgg] etān rājā pālayann apramatto; niyojayan sarvavarṇān svadharme / akāmātmā samavṛttiḥ prajāsu; nādhārmikān anurudhyeta kāmān // 5.29.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] śreyāṃs tasmād yadi vidyeta kaś cid; abhijñātaḥ sarvadharmopapannaḥ / sa taṃ duṣṭam anuśiṣyāt prajānan; na ced gṛdhyed iti tasmin na sādhu // 5.29.26 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yntgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg] yadā gṛdhyet parabhūmiṃ nṛśaṃso; vidhiprakopād balam ādadānaḥ / tato rājñāṃ bhavitā yuddham etat; tatra jātaṃ varma śastraṃ dhanuś ca // 5.29.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: rttgl] indreṇedaṃ dasyuvadhāya karma; utpāditaṃ varma śastraṃ dhanuś ca // 5.29.27.2 ajñātasamavṛtta [3: m] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) steno hared yatra dhanaṃ hy adṛṣṭaḥ; prasahya vā yatra hareta dṛṣṭaḥ / ubhau garhyau bhavataḥ saṃjayaitau; kiṃ vai pṛthak tvaṃ dhṛtarāṣṭrasya putre // 5.29.28 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yo 'yaṃ lobhān manyate dharmam etaṃ; yam icchate manyuvaśānugāmī // 5.29.28.2 na kiṃcid adhyavasitam bhāgaḥ punaḥ pāṇḍavānāṃ niviṣṭas; taṃ no 'kasmād ādadīran pare vai / asmin pade yudhyatāṃ no vadho 'pi; ślāghyaḥ pitryaḥ pararājyād viśiṣṭaḥ // 5.29.29 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] etān dharmān kauravāṇāṃ purāṇān; ācakṣīthāḥ saṃjaya rājyamadhye // 5.29.29.2 ajñātasamavṛtta [5: mgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ye te mandā mṛtyuvaśābhipannāḥ; samānītā dhārtarāṣṭreṇa mūḍhāḥ / idaṃ punaḥ karma pāpīya eva; sabhāmadhye paśya vṛttaṃ kurūṇām // 5.29.30 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg] priyāṃ bhāryāṃ draupadīṃ pāṇḍavānāṃ; yaśasvinīṃ śīlavṛttopapannām / yad upekṣanta kuravo bhīṣmamukhyāḥ; kāmānugenoparuddhāṃ rudantīm // 5.29.31 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: sByy], ajñātam [11: jttgg] taṃ cet tadā te sakumāravṛddhā; avārayiṣyan kuravaḥ sametāḥ / mama priyaṃ dhṛtarāṣṭro 'kariṣyat; putrāṇāṃ ca kṛtam asyābhaviṣyat // 5.29.32 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mntgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] duḥśāsanaḥ prātilomyān nināya; sabhāmadhye śvaśurāṇāṃ ca kṛṣṇām / sā tatra nītā karuṇāny avocan; nānyaṃ kṣattur nātham adṛṣṭa kaṃ cit // 5.29.33 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: tttgl] kārpaṇyād eva sahitās tatra rājño; nāśaknuvan prativaktuṃ sabhāyām / ekaḥ kṣattā dharmyam arthaṃ bruvāṇo; dharmaṃ buddhvā pratyuvācālpabuddhim // 5.29.34 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) anuktvā tvaṃ dharmam evaṃ sabhāyām; athecchase pāṇḍavasyopadeṣṭum / kṛṣṇā tv etat karma cakāra śuddhaṃ; suduṣkaraṃ tad dhi sabhāṃ sametya // 5.29.35 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yena kṛcchrāt pāṇḍavān ujjahāra; tathātmānaṃ naur iva sāgaraughāt // 5.29.35.2 na kiṃcid adhyavasitam yatrābravīt sūtaputraḥ sabhāyāṃ; kṛṣṇāṃ sthitāṃ śvaśurāṇāṃ samīpe / na te gatir vidyate yājñaseni; prapadyedānīṃ dhārtarāṣṭrasya veśma // 5.29.36 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: ymyj] parājitās te patayo na santi; patiṃ cānyaṃ bhāmini tvaṃ vṛṇīṣva // 5.29.36.2 ajñātasamavṛtta [3: j] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yo bībhatsor hṛdaye prauḍha āsīd; asthipracchinmarmaghātī sughoraḥ / karṇāc charo vāṅmayas tigmatejāḥ; pratiṣṭhito hṛdaye phalgunasya // 5.29.37 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg] kṛṣṇājināni paridhit samānān; duḥśāsanaḥ kaṭukāny abhyabhāṣat / ete sarve ṣaṇḍhatilā vinaṣṭāḥ; kṣayaṃ gatā narakaṃ dīrghakālam // 5.29.38 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jBtgg] gāndhārarājaḥ śakunir nikṛtyā; yad abravīd dyūtakāle sa pārthān / parājito nakulaḥ kiṃ tavāsti; kṛṣṇayā tvaṃ dīvya vai yājñasenyā // 5.29.39 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] jānāsi tvaṃ saṃjaya sarvam etad; dyūte 'vācyaṃ vākyam evaṃ yathoktam / svayaṃ tv ahaṃ prārthaye tatra gantuṃ; samādhātuṃ kāryam etad vipannam // 5.29.40 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg] ahāpayitvā yadi pāṇḍavārthaṃ; śamaṃ kurūṇām atha cec careyam / puṇyaṃ ca me syāc caritaṃ mahodayaṃ; mucyeraṃś ca kuravo mṛtyupāśāt // 5.29.41 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) api vācaṃ bhāṣamāṇasya kāvyāṃ; dharmārāmām arthavatīm ahiṃsrām / avekṣeran dhārtarāṣṭrāḥ samakṣaṃ; māṃ ca prāptaṃ kuravaḥ pūjayeyuḥ // 5.29.42 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: sttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg] ato 'nyathā rathinā phalgunena; bhīmena caivāhavadaṃśitena / parāsiktān dhārtarāṣṭrāṃs tu viddhi; pradahyamānān karmaṇā svena mandān // 5.29.43 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yttgl], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [12: jmyy], indravajrā [11: ttjgg] parājitān pāṇḍaveyāṃs tu vāco; raudrarūpā bhāṣate dhārtarāṣṭraḥ / gadāhasto bhīmaseno 'pramatto; duryodhanaṃ smārayitvā hi kāle // 5.29.44 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg] suyodhano manyumayo mahādrumaḥ; skandhaḥ karṇaḥ śakunis tasya śākhāḥ / duḥśāsanaḥ puṣpaphale samṛddhe; mūlaṃ rājā dhṛtarāṣṭro 'manīṣī // 5.29.45 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yudhiṣṭhiro dharmamayo mahādrumaḥ; skandho 'rjuno bhīmaseno 'sya śākhāḥ / mādrīputrau puṣpaphale samṛddhe; mūlaṃ tv ahaṃ brahma ca brāhmaṇāś ca // 5.29.46 ajñātasamavṛtta [11: tttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vanaṃ rājā dhṛtarāṣṭraḥ saputro; vyāghrā vane saṃjaya pāṇḍaveyāḥ / mā vanaṃ chindhi savyāghraṃ mā vyāghrān nīnaśo vanāt // 5.29.47 na kiṃcid adhyavasitam nirvano vadhyate vyāghro nirvyāghraṃ chidyate vanam / tasmād vyāghro vanaṃ rakṣed vanaṃ vyāghraṃ ca pālayet // 5.29.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) latādharmā dhārtarāṣṭrāḥ śālāḥ saṃjaya pāṇḍavāḥ / na latā vardhate jātu anāśritya mahādrumam // 5.29.49 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sthitāḥ śuśrūṣituṃ pārthāḥ sthitā yoddhum ariṃdamāḥ / yatkṛtyaṃ dhṛtarāṣṭrasya tat karotu narādhipaḥ // 5.29.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthitāḥ śame mahātmānaḥ pāṇḍavā dharmacāriṇaḥ / yodhāḥ samṛddhās tad vidvan nācakṣīthā yathātatham // 5.29.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) āmantraye tvā naradevadeva; gacchāmy ahaṃ pāṇḍava svasti te 'stu / kaccin na vācā vṛjinaṃ hi kiṃ cid; uccāritaṃ me manaso 'bhiṣaṅgāt // 5.30.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] janārdanaṃ bhīmasenārjunau ca; mādrīsutau sātyakiṃ cekitānam / āmantrya gacchāmi śivaṃ sukhaṃ vaḥ; saumyena māṃ paśyata cakṣuṣā nṛpāḥ // 5.30.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] anujñātaḥ saṃjaya svasti gaccha; na no 'kārṣīr apriyaṃ jātu kiṃ cit / vidmaś ca tvā te ca vayaṃ ca sarve; śuddhātmānaṃ madhyagataṃ sabhāstham // 5.30.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgl] āpto dūtaḥ saṃjaya supriyo 'si; kalyāṇavāk śīlavān dṛṣṭimāṃś ca / na muhyes tvaṃ saṃjaya jātu matyā; na ca krudhyer ucyamāno 'pi tathyam // 5.30.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tttgl] na marmagāṃ jātu vaktāsi rūkṣāṃ; nopastutiṃ kaṭukāṃ nota śuktām / dharmārāmām arthavatīm ahiṃsrām; etāṃ vācaṃ tava jānāmi sūta // 5.30.5 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg] tvam eva naḥ priyatamo 'si dūta; ihāgacched viduro vā dvitīyaḥ / abhīkṣṇadṛṣṭo 'si purā hi nas tvaṃ; dhanaṃjayasyātmasamaḥ sakhāsi // 5.30.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBjgl], upendravajrā [11: jtjgg] ito gatvā saṃjaya kṣipram eva; upātiṣṭhethā brāhmaṇān ye tadarhāḥ / viśuddhavīryāṃś caraṇopapannān; kule jātān sarvadharmopapannān // 5.30.7 ajñātasamavṛtta [11: yttgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) svādhyāyino brāhmaṇā bhikṣavaś ca; tapasvino ye ca nityā vaneṣu / abhivādyā vai madvacanena vṛddhās; tathetareṣāṃ kuśalaṃ vadethāḥ // 5.30.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [12: smsy], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] purohitaṃ dhṛtarāṣṭrasya rājña; ācāryāś ca ṛtvijo ye ca tasya / taiś ca tvaṃ tāta sahitair yathārhaṃ; saṃgacchethāḥ kuśalenaiva sūta // 5.30.9 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: mBjgg], ajñātam [11: mjtgl] ācārya iṣṭo 'napago vidheyo; vedān īpsan brahmacaryaṃ cacāra / yo 'straṃ catuṣpāt punar eva cakre; droṇaḥ prasanno 'bhivādyo yathārham // 5.30.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] adhītavidyaś caraṇopapanno; yo 'straṃ catuṣpāt punar eva cakre / gandharvaputrapratimaṃ tarasvinaṃ; tam aśvatthāmānaṃ kuśalaṃ sma pṛccheḥ // 5.30.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [12: ymsy], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śāradvatasyāvasathaṃ sma gatvā; mahārathasyāstravidāṃ varasya / tvaṃ mām abhīkṣṇaṃ parikīrtayan vai; kṛpasya pādau saṃjaya pāṇinā spṛśeḥ // 5.30.12 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yasmiñ śauryam ānṛśaṃsyaṃ tapaś ca; prajñā śīlaṃ śrutisattve dhṛtiś ca / pādau gṛhītvā kurusattamasya; bhīṣmasya māṃ tatra nivedayethāḥ // 5.30.13 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mjtgl], indravajrā [11: ttjgg] prajñācakṣur yaḥ praṇetā kurūṇāṃ; bahuśruto vṛddhasevī manīṣī / tasmai rājñe sthavirāyābhivādya; ācakṣīthāḥ saṃjaya mām arogam // 5.30.14 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] jyeṣṭhaḥ putro dhṛtarāṣṭrasya mando; mūrkhaḥ śaṭhaḥ saṃjaya pāpaśīlaḥ / praśāstā vai pṛthivī yena sarvā; suyodhanaṃ kuśalaṃ tāta pṛccheḥ // 5.30.15 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] bhrātā kanīyān api tasya mandas; tathāśīlaḥ saṃjaya so 'pi śaśvat / maheṣvāsaḥ śūratamaḥ kurūṇāṃ; duḥśāsanaṃ kuśalaṃ tāta pṛccheḥ // 5.30.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] vṛndārakaṃ kavim artheṣv amūḍhaṃ; mahāprajñaṃ sarvadharmopapannam / na tasya yuddhaṃ rocate vai kadā cid; vaiśyāputraṃ kuśalaṃ tāta pṛccheḥ // 5.30.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: jmyy] nikartane devane yo 'dvitīyaś; channopadhaḥ sādhudevī matākṣaḥ / yo durjayo devitavyena saṃkhye; sa citrasenaḥ kuśalaṃ tāta vācyaḥ // 5.30.18 ajñātasamavṛtta [11: tttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yasya kāmo vartate nityam eva; nānyaḥ śamād bhāratānām iti sma / sa bāhlikānām ṛṣabho manasvī; purā yathā mābhivadet prasannaḥ // 5.30.19 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: rttgl], ajñātam [11: tttgl] guṇair anekaiḥ pravaraiś ca yukto; vijñānavān naiva ca niṣṭhuro yaḥ / snehād amarṣaṃ sahate sadaiva; sa somadattaḥ pūjanīyo mato me // 5.30.20 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) arhattamaḥ kuruṣu saumadattiḥ; sa no bhrātā saṃjaya matsakhā ca / maheṣvāso rathinām uttamo yaḥ; sahāmātyaḥ kuśalaṃ tasya pṛccheḥ // 5.30.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: yBtgg] ye caivānye kurumukhyā yuvānaḥ; putrāḥ pautrā bhrātaraś caiva ye naḥ / yaṃ yam eṣāṃ yena yenābhigaccher; anāmayaṃ madvacanena vācyaḥ // 5.30.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: rttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] ye rājānaḥ pāṇḍavāyodhanāya; samānītā dhārtarāṣṭreṇa ke cit / vasātayaḥ śālvakāḥ kekayāś ca; tathāmbaṣṭhā ye trigartāś ca mukhyāḥ // 5.30.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] prācyodīcyā dākṣiṇātyāś ca śūrās; tathā pratīcyāḥ pārvatīyāś ca sarve / anṛśaṃsāḥ śīlavṛttopapannās; teṣāṃ sarveṣāṃ kuśalaṃ tāta pṛccheḥ // 5.30.24 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtyy], ajñātam [12: jmyy], ajñātam [11: sttgg], śālinī [11: mttgg] hastyārohā rathinaḥ sādinaś ca; padātayaś cāryasaṃghā mahāntaḥ / ākhyāya māṃ kuśalinaṃ sma teṣām; anāmayaṃ paripṛccheḥ samagrān // 5.30.25 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: jttgg] tathā rājño hy arthayuktān amātyān; dauvārikān ye ca senāṃ nayanti / āyavyayaṃ ye gaṇayanti yuktā; arthāṃś ca ye mahataś cintayanti // 5.30.26 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tttgl] gāndhārarājaḥ śakuniḥ pārvatīyo; nikartane yo 'dvitīyo 'kṣadevī / mānaṃ kurvan dhārtarāṣṭrasya sūta; mithyābuddheḥ kuśalaṃ tāta pṛccheḥ // 5.30.27 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: ttyy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] yaḥ pāṇḍavān ekarathena vīraḥ; samutsahaty apradhṛṣyān vijetum / yo muhyatāṃ mohayitādvitīyo; vaikartanaṃ kuśalaṃ tāta pṛccheḥ // 5.30.28 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] sa eva bhaktaḥ sa guruḥ sa bhṛtyaḥ; sa vai pitā sa ca mātā suhṛc ca / agādhabuddhir viduro dīrghadarśī; sa no mantrī kuśalaṃ tāta pṛccheḥ // 5.30.29 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jtyy], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] vṛddhāḥ striyo yāś ca guṇopapannā; yā jñāyante saṃjaya mātaras tāḥ / tābhiḥ sarvābhiḥ sahitābhiḥ sametya; strībhir vṛddhābhir abhivādaṃ vadethāḥ // 5.30.30 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mByy], ajñātam [12: mtyj], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kaccit putrā jīvaputrāḥ susamyag; vartante vo vṛttim anṛśaṃsarūpām / iti smoktvā saṃjaya brūhi paścād; ajātaśatruḥ kuśalī saputraḥ // 5.30.31 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtsy], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yā no bhāryāḥ saṃjaya vettha tatra; tāsāṃ sarvāsāṃ kuśalaṃ tāta pṛccheḥ / susaṃguptāḥ surabhayo 'navadyāḥ; kaccid gṛhān āvasathāpramattāḥ // 5.30.32 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: yBjgg], ajñātam [12: mtyy], indravajrā [11: ttjgg] kaccid vṛttiṃ śvaśureṣu bhadrāḥ; kalyāṇīṃ vartadhvam anṛśaṃsarūpām / yathā ca vaḥ syuḥ patayo 'nukūlās; tathā vṛttim ātmanaḥ sthāpayadhvam // 5.30.33 na kiṃcid adhyavasitam yā naḥ snuṣāḥ saṃjaya vettha tatra; prāptāḥ kulebhyaś ca guṇopapannāḥ / prajāvatyo brūhi sametya tāś ca; yudhiṣṭhiro vo 'bhyavadat prasannaḥ // 5.30.34 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kanyāḥ svajethāḥ sadaneṣu saṃjaya; anāmayaṃ madvacanena pṛṣṭvā / kalyāṇā vaḥ santu patayo 'nukūlā; yūyaṃ patīnāṃ bhavatānukūlāḥ // 5.30.35 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [12: mtsy], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] alaṃkṛtā vastravatyaḥ sugandhā; abībhatsāḥ sukhitā bhogavatyaḥ / laghu yāsāṃ darśanaṃ vāk ca laghvī; veśastriyaḥ kuśalaṃ tāta pṛccheḥ // 5.30.36 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: sttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: tBtgg] dāsīputrā ye ca dāsāḥ kurūṇāṃ; tadāśrayā bahavaḥ kubjakhañjāḥ / ākhyāya māṃ kuśalinaṃ sma tebhyo; anāmayaṃ paripṛccher jaghanyam // 5.30.37 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg] kaccid vṛttir vartate vai purāṇī; kaccid bhogān dhārtarāṣṭro dadāti / aṅgahīnān kṛpaṇān vāmanāṃś ca; ānṛśaṃsyād dhṛtarāṣṭro bibharti // 5.30.38 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: rBtgl] andhāś ca sarve sthavirās tathaiva; hastājīvā bahavo ye 'tra santi / ākhyāya māṃ kuśalinaṃ sma teṣām; anāmayaṃ paripṛccher jaghanyam // 5.30.39 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] mā bhaiṣṭa duḥkhena kujīvitena; nūnaṃ kṛtaṃ paralokeṣu pāpam / nigṛhya śatrūn suhṛdo 'nugṛhya; vāsobhir annena ca vo bhariṣye // 5.30.40 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] santy eva me brāhmaṇebhyaḥ kṛtāni; bhāvīny atho no bata vartayanti / paśyāmy ahaṃ yuktarūpāṃs tathaiva; tām eva siddhiṃ śrāvayethā nṛpaṃ tam // 5.30.41 ajñātasamavṛtta [11: tttgl] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ye cānāthā durbalāḥ sarvakālam; ātmany eva prayatante 'tha mūḍhāḥ / tāṃś cāpi tvaṃ kṛpaṇān sarvathaiva; asmadvākyāt kuśalaṃ tāta pṛccheḥ // 5.30.42 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] ye cāpy anye saṃśritā dhārtarāṣṭrān; nānādigbhyo 'bhyāgatāḥ sūtaputra / dṛṣṭvā tāṃś caivārhataś cāpi sarvān; saṃpṛcchethāḥ kuśalaṃ cāvyayaṃ ca // 5.30.43 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] evaṃ sarvānāgatābhyāgatāṃś ca; rājño dūtān sarvadigbhyo 'bhyupetān / pṛṣṭvā sarvān kuśalaṃ tāṃś ca sūta; paścād ahaṃ kuśalī teṣu vācyaḥ // 5.30.44 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg] na hīdṛśāḥ santy apare pṛthivyāṃ; ye yodhakā dhārtarāṣṭreṇa labdhāḥ / dharmas tu nityo mama dharma eva; mahābalaḥ śatrunibarhaṇāya // 5.30.45 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] idaṃ punar vacanaṃ dhārtarāṣṭraṃ; suyodhanaṃ saṃjaya śrāvayethāḥ / yas te śarīre hṛdayaṃ dunoti; kāmaḥ kurūn asapatno 'nuśiṣyām // 5.30.46 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] na vidyate yuktir etasya kā cin; naivaṃvidhāḥ syāma yathā priyaṃ te / dadasva vā śakrapuraṃ mamaiva; yudhyasva vā bhāratamukhya vīra // 5.30.47 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] uta santam asantaṃ ca bālaṃ vṛddhaṃ ca saṃjaya / utābalaṃ balīyāṃsaṃ dhātā prakurute vaśe // 5.31.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uta bālāya pāṇḍityaṃ paṇḍitāyota bālatām / dadāti sarvam īśānaḥ purastāc chukram uccaran // 5.31.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃ vijñāpanāya syād ācakṣīthā yathātatham / atho mantraṃ mantrayitvā anyonyenātihṛṣṭavat // 5.31.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) gāvalgaṇe kurūn gatvā dhṛtarāṣṭraṃ mahābalam / abhivādyopasaṃgṛhya tataḥ pṛccher anāmayam // 5.31.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūyāś cainaṃ tvam āsīnaṃ kurubhiḥ parivāritam / tavaiva rājan vīryeṇa sukhaṃ jīvanti pāṇḍavāḥ // 5.31.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tava prasādād bālās te prāptā rājyam ariṃdama / rājye tān sthāpayitvāgre nopekṣīr vinaśiṣyataḥ // 5.31.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarvam apy etad ekasya nālaṃ saṃjaya kasya cit / tāta saṃhatya jīvāmo mā dviṣadbhyo vaśaṃ gamaḥ // 5.31.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ bhāratānāṃ pitāmaham / śirasābhivadethās tvaṃ mama nāma prakīrtayan // 5.31.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) abhivādya ca vaktavyas tato 'smākaṃ pitāmahaḥ / bhavatā śaṃtanor vaṃśo nimagnaḥ punar uddhṛtaḥ // 5.31.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ kuru tathā tāta svamatena pitāmaha / yathā jīvanti te pautrāḥ prītimantaḥ parasparam // 5.31.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva viduraṃ brūyāḥ kurūṇāṃ mantradhāriṇam / ayuddhaṃ saumya bhāṣasva hitakāmo yudhiṣṭhiraḥ // 5.31.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atho suyodhanaṃ brūyā rājaputram amarṣaṇam / madhye kurūṇām āsīnam anunīya punaḥ punaḥ // 5.31.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) apaśyan mām upekṣantaṃ kṛṣṇām ekāṃ sabhāgatām / tadduḥkham atitikṣāma mā vadhīṣma kurūn iti // 5.31.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pūrvāparān kleśān atitikṣanta pāṇḍavāḥ / yathā balīyasaḥ santas tat sarvaṃ kuravo viduḥ // 5.31.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan naḥ prāvrājayaḥ saumya ajinaiḥ prativāsitān / tadduḥkham atitikṣāma mā vadhīṣma kurūn iti // 5.31.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tat sabhāyām ākramya kṛṣṇāṃ keśeṣv adharṣayat / duḥśāsanas te 'numate tac cāsmābhir upekṣitam // 5.31.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) yathocitaṃ svakaṃ bhāgaṃ labhemahi paraṃtapa / nivartaya paradravye buddhiṃ gṛddhāṃ nararṣabha // 5.31.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāntir evaṃ bhaved rājan prītiś caiva parasparam / rājyaikadeśam api naḥ prayaccha śamam icchatām // 5.31.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kuśasthalaṃ vṛkasthalam āsandī vāraṇāvatam / avasānaṃ bhaved atra kiṃ cid eva tu pañcamam // 5.31.19 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) bhrātṝṇāṃ dehi pañcānāṃ grāmān pañca suyodhana / śāntir no 'stu mahāprājña jñātibhiḥ saha saṃjaya // 5.31.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātā bhrātaram anvetu pitā putreṇa yujyatām / smayamānāḥ samāyāntu pāñcālāḥ kurubhiḥ saha // 5.31.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣatān kurupāñcālān paśyema iti kāmaye / sarve sumanasas tāta śāmyāma bharatarṣabha // 5.31.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alam eva śamāyāsmi tathā yuddhāya saṃjaya / dharmārthayor alaṃ cāhaṃ mṛdave dāruṇāya ca // 5.31.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñātaḥ pāṇḍavena prayayau saṃjayas tadā / śāsanaṃ dhṛtarāṣṭrasya sarvaṃ kṛtvā mahātmanaḥ // 5.32.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) saṃprāpya hāstinapuraṃ śīghraṃ ca praviveśa ha / antaḥpuram upasthāya dvāḥsthaṃ vacanam abravīt // 5.32.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ācakṣva māṃ dhṛtarāṣṭrāya dvāḥstha; upāgataṃ pāṇḍavānāṃ sakāśāt / jāgarti ced abhivades tvaṃ hi kṣattaḥ; praviśeyaṃ vidito bhūmipasya // 5.32.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tBmgl], ajñātam [11: sBtgl], ajñātam [12: tBym], ajñātam [11: jttgg] saṃjayo 'yaṃ bhūmipate namas te; didṛkṣayā dvāram upāgatas te / prāpto dūtaḥ pāṇḍavānāṃ sakāśāt; praśādhi rājan kim ayaṃ karotu // 5.32.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rtjgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] ācakṣva māṃ sukhinaṃ kālyam asmai; praveśyatāṃ svāgataṃ saṃjayāya / na cāham etasya bhavāmy akālyaḥ; sa me kasmād dvāri tiṣṭheta kṣattaḥ // 5.32.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: ytmgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] tataḥ praviśyānumate nṛpasya; mahad veśma prājñaśūrāryaguptam / siṃhāsanasthaṃ pārthivam āsasāda; vaicitravīryaṃ prāñjaliḥ sūtaputraḥ // 5.32.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [12: tmsj], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] saṃjayo 'haṃ bhūmipate namas te; prāpto 'smi gatvā naradeva pāṇḍavān / abhivādya tvāṃ pāṇḍuputro manasvī; yudhiṣṭhiraḥ kuśalaṃ cānvapṛcchat // 5.32.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [12: smyy] sa te putrān pṛcchati prīyamāṇaḥ; kaccit putraiḥ prīyase naptṛbhiś ca / tathā suhṛdbhiḥ sacivaiś ca rājan; ye cāpi tvām upajīvanti taiś ca // 5.32.8 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] abhyetya tvāṃ tāta vadāmi saṃjaya; ajātaśatruṃ ca sukhena pārtham / kaccit sa rājā kuśalī saputraḥ; sahāmātyaḥ sānujaḥ kauravāṇām // 5.32.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mtjB], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sahāmātyaḥ kuśalī pāṇḍuputro; bhūyaś cāto yac ca te 'gre mano 'bhūt / nirṇiktadharmārthakaro manasvī; bahuśruto dṛṣṭimāñ śīlavāṃś ca // 5.32.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] paraṃ dharmāt pāṇḍavasyānṛśaṃsyaṃ; dharmaḥ paro vittacayān mato 'sya / sukhapriye dharmahīne na pārtho; 'nurudhyate bhārata tasya viddhi // 5.32.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] paraprayuktaḥ puruṣo viceṣṭate; sūtraprotā dārumayīva yoṣā / imaṃ dṛṣṭvā niyamaṃ pāṇḍavasya; manye paraṃ karma daivaṃ manuṣyāt // 5.32.12 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yBtgl], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [11: tttgg] imaṃ ca dṛṣṭvā tava karmadoṣaṃ; pādodarkaṃ ghoram avarṇarūpam / yāvan naraḥ kāmayate 'tikālyaṃ; tāvan naro 'yaṃ labhate praśaṃsām // 5.32.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ajātaśatrus tu vihāya pāpaṃ; jīrṇāṃ tvacaṃ sarpa ivāsamarthām / virocate 'hāryavṛttena dhīro; yudhiṣṭhiras tvayi pāpaṃ visṛjya // 5.32.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] aṅgātmanaḥ karma nibodha rājan; dharmārthayuktād āryavṛttād apetam / upakrośaṃ ceha gato 'si rājan; noheś ca pāpaṃ prasajed amutra // 5.32.15 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sa tvam arthaṃ saṃśayitaṃ vinā tair; āśaṃsase putravaśānugo 'dya / adharmaśabdaś ca mahān pṛthivyāṃ; nedaṃ karma tvatsamaṃ bhāratāgrya // 5.32.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rtjgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] hīnaprajño dauṣkuleyo nṛśaṃso; dīrghavairī kṣatravidyāsv adhīraḥ / evaṃdharmā nāpadaḥ saṃtitīrṣed; dhīnavīryo yaś ca bhaved aśiṣṭaḥ // 5.32.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: rttgg], śālinī [11: mttgg] kule jāto dharmavān yo yaśasvī; bahuśrutaḥ sukhajīvī yatātmā / dharmārthayor grathitayor bibharti; nānyatra diṣṭasya vaśād upaiti // 5.32.18 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tBjgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jBtgg] kathaṃ hi mantrāgryadharo manīṣī; dharmārthayor āpadi saṃpraṇetā / evaṃyuktaḥ sarvamantrair ahīno; anānṛśaṃsyaṃ karma kuryād amūḍhaḥ // 5.32.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tavāpīme mantravidaḥ sametya; samāsate karmasu nityayuktāḥ / teṣām ayaṃ balavān niścayaś ca; kurukṣayārthe nirayo vyapādi // 5.32.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg] akālikaṃ kuravo nābhaviṣyan; pāpena cet pāpam ajātaśatruḥ / icchej jātu tvayi pāpaṃ visṛjya; nindā ceyaṃ tava loke 'bhaviṣyat // 5.32.21 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] kim anyatra viṣayād īśvarāṇāṃ; yatra pārthaḥ paralokaṃ dadarśa / atyakrāmat sa tathā saṃmataḥ syān; na saṃśayo nāsti manuṣyakāraḥ // 5.32.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yntgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: rBtgl] etān guṇān karmakṛtān avekṣya; bhāvābhāvau vartamānāv anityau / balir hi rājā pāram avindamāno; nānyat kālāt kāraṇaṃ tatra mene // 5.32.23 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) cakṣuḥ śrotre nāsikā tvak ca jihvā; jñānasyaitāny āyatanāni jantoḥ / tāni prītāny eva tṛṣṇākṣayānte; tāny avyatho duḥkhahīnaḥ praṇudyāt // 5.32.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgg] na tv eva manye puruṣasya karma; saṃvartate suprayuktaṃ yathāvat / mātuḥ pituḥ karmaṇābhiprasūtaḥ; saṃvardhate vidhivad bhojanena // 5.32.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgl], indravajrā [11: ttjgg] priyāpriye sukhaduḥkhe ca rājan; nindāpraśaṃse ca bhajeta enam / paras tv enaṃ garhayate 'parādhe; praśaṃsate sādhuvṛttaṃ tam eva // 5.32.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] sa tvā garhe bhāratānāṃ virodhād; anto nūnaṃ bhavitāyaṃ prajānām / no ced idaṃ tava karmāparādhāt; kurūn dahet kṛṣṇavartmeva kakṣam // 5.32.27 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] tvam evaiko jātaputreṣu rājan; vaśaṃ gantā sarvaloke narendra / kāmātmanāṃ ślāghase dyūtakāle; nānyac chamāt paśya vipākam asya // 5.32.28 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: yttgl] anāptānāṃ pragrahāt tvaṃ narendra; tathāptānāṃ nigrahāc caiva rājan / bhūmiṃ sphītāṃ durbalatvād anantāṃ; na śaktas tvaṃ rakṣituṃ kauraveya // 5.32.29 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] anujñāto rathavegāvadhūtaḥ; śrānto nipadye śayanaṃ nṛsiṃha / prātaḥ śrotāraḥ kuravaḥ sabhāyām; ajātaśatror vacanaṃ sametāḥ // 5.32.30 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] dvāḥsthaṃ prāha mahāprājño dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ / viduraṃ draṣṭum icchāmi tam ihānaya māciram // 5.33.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahito dhṛtarāṣṭreṇa dūtaḥ kṣattāram abravīt / īśvaras tvāṃ mahārājo mahāprājña didṛkṣati // 5.33.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu viduraḥ prāpya rājaniveśanam / abravīd dhṛtarāṣṭrāya dvāḥstha māṃ prativedaya // 5.33.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viduro 'yam anuprāpto rājendra tava śāsanāt / draṣṭum icchati te pādau kiṃ karotu praśādhi mām // 5.33.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praveśaya mahāprājñaṃ viduraṃ dīrghadarśinam / ahaṃ hi vidurasyāsya nākālyo jātu darśane // 5.33.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praviśāntaḥpuraṃ kṣattar mahārājasya dhīmataḥ / na hi te darśane 'kālyo jātu rājā bravīti mām // 5.33.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ praviśya viduro dhṛtarāṣṭraniveśanam / abravīt prāñjalir vākyaṃ cintayānaṃ narādhipam // 5.33.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viduro 'haṃ mahāprājña saṃprāptas tava śāsanāt / yadi kiṃ cana kartavyam ayam asmi praśādhi mām // 5.33.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayo vidura prāpto garhayitvā ca māṃ gataḥ / ajātaśatroḥ śvo vākyaṃ sabhāmadhye sa vakṣyati // 5.33.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasyādya kuruvīrasya na vijñātaṃ vaco mayā / tan me dahati gātrāṇi tad akārṣīt prajāgaram // 5.33.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāgrato dahyamānasya śreyo yad iha paśyasi / tad brūhi tvaṃ hi nas tāta dharmārthakuśalo hy asi // 5.33.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yataḥ prāptaḥ saṃjayaḥ pāṇḍavebhyo; na me yathāvan manasaḥ praśāntiḥ / sarvendriyāṇy aprakṛtiṃ gatāni; kiṃ vakṣyatīty eva hi me 'dya cintā // 5.33.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] abhiyuktaṃ balavatā durbalaṃ hīnasādhanam / hṛtasvaṃ kāminaṃ coram āviśanti prajāgarāḥ // 5.33.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaccid etair mahādoṣair na spṛṣṭo 'si narādhipa / kaccin na paravitteṣu gṛdhyan viparitapyase // 5.33.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotum icchāmi te dharmyaṃ paraṃ naiḥśreyasaṃ vacaḥ / asmin rājarṣivaṃśe hi tvam ekaḥ prājñasaṃmataḥ // 5.33.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣevate praśastāni ninditāni na sevate / anāstikaḥ śraddadhāna etat paṇḍitalakṣaṇam // 5.33.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) krodho harṣaś ca darpaś ca hrīstambho mānyamānitā / yam arthān nāpakarṣanti sa vai paṇḍita ucyate // 5.33.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya kṛtyaṃ na jānanti mantraṃ vā mantritaṃ pare / kṛtam evāsya jānanti sa vai paṇḍita ucyate // 5.33.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya kṛtyaṃ na vighnanti śītam uṣṇaṃ bhayaṃ ratiḥ / samṛddhir asamṛddhir vā sa vai paṇḍita ucyate // 5.33.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya saṃsāriṇī prajñā dharmārthāv anuvartate / kāmād arthaṃ vṛṇīte yaḥ sa vai paṇḍita ucyate // 5.33.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāśakti cikīrṣanti yathāśakti ca kurvate / na kiṃ cid avamanyante paṇḍitā bharatarṣabha // 5.33.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipraṃ vijānāti ciraṃ śṛṇoti; vijñāya cārthaṃ bhajate na kāmāt / nāsaṃpṛṣṭo vyupayuṅkte parārthe; tat prajñānaṃ prathamaṃ paṇḍitasya // 5.33.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], indravajrā [11: ttjgg] nāprāpyam abhivāñchanti naṣṭaṃ necchanti śocitum / āpatsu ca na muhyanti narāḥ paṇḍitabuddhayaḥ // 5.33.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niścitya yaḥ prakramate nāntar vasati karmaṇaḥ / avandhyakālo vaśyātmā sa vai paṇḍita ucyate // 5.33.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) āryakarmaṇi rajyante bhūtikarmāṇi kurvate / hitaṃ ca nābhyasūyanti paṇḍitā bharatarṣabha // 5.33.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hṛṣyaty ātmasaṃmāne nāvamānena tapyate / gāṅgo hrada ivākṣobhyo yaḥ sa paṇḍita ucyate // 5.33.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tattvajñaḥ sarvabhūtānāṃ yogajñaḥ sarvakarmaṇām / upāyajño manuṣyāṇāṃ naraḥ paṇḍita ucyate // 5.33.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravṛttavāk citrakatha ūhavān pratibhānavān / āśu granthasya vaktā ca sa vai paṇḍita ucyate // 5.33.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śrutaṃ prajñānugaṃ yasya prajñā caiva śrutānugā / asaṃbhinnāryamaryādaḥ paṇḍitākhyāṃ labheta saḥ // 5.33.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśrutaś ca samunnaddho daridraś ca mahāmanāḥ / arthāṃś cākarmaṇā prepsur mūḍha ity ucyate budhaiḥ // 5.33.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svam arthaṃ yaḥ parityajya parārtham anutiṣṭhati / mithyā carati mitrārthe yaś ca mūḍhaḥ sa ucyate // 5.33.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akāmān kāmayati yaḥ kāmayānān paridviṣan / balavantaṃ ca yo dveṣṭi tam āhur mūḍhacetasam // 5.33.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) amitraṃ kurute mitraṃ mitraṃ dveṣṭi hinasti ca / karma cārabhate duṣṭaṃ tam āhur mūḍhacetasam // 5.33.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃsārayati kṛtyāni sarvatra vicikitsate / ciraṃ karoti kṣiprārthe sa mūḍho bharatarṣabha // 5.33.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anāhūtaḥ praviśati apṛṣṭo bahu bhāṣate / viśvasaty apramatteṣu mūḍhacetā narādhamaḥ // 5.33.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) paraṃ kṣipati doṣeṇa vartamānaḥ svayaṃ tathā / yaś ca krudhyaty anīśaḥ san sa ca mūḍhatamo naraḥ // 5.33.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmano balam ajñāya dharmārthaparivarjitam / alabhyam icchan naiṣkarmyān mūḍhabuddhir ihocyate // 5.33.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aśiṣyaṃ śāsti yo rājan yaś ca śūnyam upāsate / kadaryaṃ bhajate yaś ca tam āhur mūḍhacetasam // 5.33.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthaṃ mahāntam āsādya vidyām aiśvaryam eva vā / vicaraty asamunnaddho yaḥ sa paṇḍita ucyate // 5.33.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaḥ saṃpannam aśnāti vas te vāsaś ca śobhanam / yo 'saṃvibhajya bhṛtyebhyaḥ ko nṛśaṃsataras tataḥ // 5.33.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaḥ pāpāni kurute phalaṃ bhuṅkte mahājanaḥ / bhoktāro vipramucyante kartā doṣeṇa lipyate // 5.33.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ekaṃ hanyān na vā hanyād iṣur mukto dhanuṣmatā / buddhir buddhimatotsṛṣṭā hanyād rāṣṭraṃ sarājakam // 5.33.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekayā dve viniścitya trīṃś caturbhir vaśe kuru / pañca jitvā viditvā ṣaṭ sapta hitvā sukhī bhava // 5.33.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaṃ viṣaraso hanti śastreṇaikaś ca vadhyate / sarāṣṭraṃ saprajaṃ hanti rājānaṃ mantravisravaḥ // 5.33.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaḥ svādu na bhuñjīta ekaś cārthān na cintayet / eko na gacched adhvānaṃ naikaḥ supteṣu jāgṛyāt // 5.33.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ekam evādvitīyaṃ tad yad rājan nāvabudhyase / satyaṃ svargasya sopānaṃ pārāvārasya naur iva // 5.33.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaḥ kṣamāvatāṃ doṣo dvitīyo nopalabhyate / yad enaṃ kṣamayā yuktam aśaktaṃ manyate janaḥ // 5.33.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko dharmaḥ paraṃ śreyaḥ kṣamaikā śāntir uttamā / vidyaikā paramā dṛṣṭir ahiṃsaikā sukhāvahā // 5.33.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvāv imau grasate bhūmiḥ sarpo bilaśayān iva / rājānaṃ cāviroddhāraṃ brāhmaṇaṃ cāpravāsinam // 5.33.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dve karmaṇī naraḥ kurvann asmiṃl loke virocate / abruvan paruṣaṃ kiṃ cid asato nārthayaṃs tathā // 5.33.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvāv imau puruṣavyāghra parapratyayakāriṇau / striyaḥ kāmitakāminyo lokaḥ pūjitapūjakaḥ // 5.33.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvāv imau kaṇṭakau tīkṣṇau śarīrapariśoṣaṇau / yaś cādhanaḥ kāmayate yaś ca kupyaty anīśvaraḥ // 5.33.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) dvāv imau puruṣau rājan svargasyopari tiṣṭhataḥ / prabhuś ca kṣamayā yukto daridraś ca pradānavān // 5.33.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyāyāgatasya dravyasya boddhavyau dvāv atikramau / apātre pratipattiś ca pātre cāpratipādanam // 5.33.54 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) trayo nyāyā manuṣyāṇāṃ śrūyante bharatarṣabha / kanīyān madhyamaḥ śreṣṭha iti vedavido viduḥ // 5.33.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trividhāḥ puruṣā rājann uttamādhamamadhyamāḥ / niyojayed yathāvat tāṃs trividheṣv eva karmasu // 5.33.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) traya evādhanā rājan bhāryā dāsas tathā sutaḥ / yat te samadhigacchanti yasya te tasya tad dhanam // 5.33.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāri rājñā tu mahābalena; varjyāny āhuḥ paṇḍitas tāni vidyāt / alpaprajñaiḥ saha mantraṃ na kuryān; na dīrghasūtrair alasaiś cāraṇaiś ca // 5.33.58 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: jtyj], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] catvāri te tāta gṛhe vasantu; śriyābhijuṣṭasya gṛhasthadharme / vṛddho jñātir avasannaḥ kulīnaḥ; sakhā daridro bhaginī cānapatyā // 5.33.59 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jtyy], ajñātam [11: mntgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] catvāry āha mahārāja sadyaskāni bṛhaspatiḥ / pṛcchate tridaśendrāya tānīmāni nibodha me // 5.33.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatānāṃ ca saṃkalpam anubhāvaṃ ca dhīmatām / vinayaṃ kṛtavidyānāṃ vināśaṃ pāpakarmaṇām // 5.33.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcāgnayo manuṣyeṇa paricaryāḥ prayatnataḥ / pitā mātāgnir ātmā ca guruś ca bharatarṣabha // 5.33.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcaiva pūjayaṃl loke yaśaḥ prāpnoti kevalam / devān pitṝn manuṣyāṃś ca bhikṣūn atithipañcamān // 5.33.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañca tvānugamiṣyanti yatra yatra gamiṣyasi / mitrāṇy amitrā madhyasthā upajīvyopajīvinaḥ // 5.33.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pañcendriyasya martyasya chidraṃ ced ekam indriyam / tato 'sya sravati prajñā dṛteḥ pādād ivodakam // 5.33.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaḍ doṣāḥ puruṣeṇeha hātavyā bhūtim icchatā / nidrā tandrī bhayaṃ krodha ālasyaṃ dīrghasūtratā // 5.33.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaḍ imān puruṣo jahyād bhinnāṃ nāvam ivārṇave / apravaktāram ācāryam anadhīyānam ṛtvijam // 5.33.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arakṣitāraṃ rājānaṃ bhāryāṃ cāpriyavādinīm / grāmakāmaṃ ca gopālaṃ vanakāmaṃ ca nāpitam // 5.33.68 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ṣaḍ eva tu guṇāḥ puṃsā na hātavyāḥ kadā cana / satyaṃ dānam anālasyam anasūyā kṣamā dhṛtiḥ // 5.33.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṇṇām ātmani nityānām aiśvaryaṃ yo 'dhigacchati / na sa pāpaiḥ kuto 'narthair yujyate vijitendriyaḥ // 5.33.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaḍ ime ṣaṭsu jīvanti saptamo nopalabhyate / corāḥ pramatte jīvanti vyādhiteṣu cikitsakāḥ // 5.33.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pramadāḥ kāmayāneṣu yajamāneṣu yājakāḥ / rājā vivadamāneṣu nityaṃ mūrkheṣu paṇḍitāḥ // 5.33.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sapta doṣāḥ sadā rājñā hātavyā vyasanodayāḥ / prāyaśo yair vinaśyanti kṛtamūlāś ca pārthivāḥ // 5.33.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) striyo 'kṣā mṛgayā pānaṃ vākpāruṣyaṃ ca pañcamam / mahac ca daṇḍapāruṣyam arthadūṣaṇam eva ca // 5.33.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭau pūrvanimittāni narasya vinaśiṣyataḥ / brāhmaṇān prathamaṃ dveṣṭi brāhmaṇaiś ca virudhyate // 5.33.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇasvāni cādatte brāhmaṇāṃś ca jighāṃsati / ramate nindayā caiṣāṃ praśaṃsāṃ nābhinandati // 5.33.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitān smarati kṛtyeṣu yācitaś cābhyasūyati / etān doṣān naraḥ prājño buddhyā buddhvā vivarjayet // 5.33.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭāv imāni harṣasya navanītāni bhārata / vartamānāni dṛśyante tāny eva susukhāny api // 5.33.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgamaś ca sakhibhir mahāṃś caiva dhanāgamaḥ / putreṇa ca pariṣvaṅgaḥ saṃnipātaś ca maithune // 5.33.79 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) samaye ca priyālāpaḥ svayūtheṣu ca saṃnatiḥ / abhipretasya lābhaś ca pūjā ca janasaṃsadi // 5.33.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) navadvāram idaṃ veśma tristhūṇaṃ pañcasākṣikam / kṣetrajñādhiṣṭhitaṃ vidvān yo veda sa paraḥ kaviḥ // 5.33.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa dharmaṃ na jānanti dhṛtarāṣṭra nibodha tān / mattaḥ pramatta unmattaḥ śrāntaḥ kruddho bubhukṣitaḥ // 5.33.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaramāṇaś ca bhīruś ca lubdhaḥ kāmī ca te daśa / tasmād eteṣu bhāveṣu na prasajjeta paṇḍitaḥ // 5.33.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atraivodāharantīmam itihāsaṃ purātanam / putrārtham asurendreṇa gītaṃ caiva sudhanvanā // 5.33.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ kāmamanyū prajahāti rājā; pātre pratiṣṭhāpayate dhanaṃ ca / viśeṣavic chrutavān kṣiprakārī; taṃ sarvalokaḥ kurute pramāṇam // 5.33.85 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] jānāti viśvāsayituṃ manuṣyān; vijñātadoṣeṣu dadhāti daṇḍam / jānāti mātrāṃ ca tathā kṣamāṃ ca; taṃ tādṛśaṃ śrīr juṣate samagrā // 5.33.86 indravajrā [11: ttjgg] sudurbalaṃ nāvajānāti kaṃ cid; yukto ripuṃ sevate buddhipūrvam / na vigrahaṃ rocayate balasthaiḥ; kāle ca yo vikramate sa dhīraḥ // 5.33.87 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] prāpyāpadaṃ na vyathate kadā cid; udyogam anvicchati cāpramattaḥ / duḥkhaṃ ca kāle sahate jitātmā; dhuraṃdharas tasya jitāḥ sapatnāḥ // 5.33.88 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] anarthakaṃ vipravāsaṃ gṛhebhyaḥ; pāpaiḥ saṃdhiṃ paradārābhimarśam / dambhaṃ stainyaṃ paiśunaṃ madyapānaṃ; na sevate yaḥ sa sukhī sadaiva // 5.33.89 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] na saṃrambheṇārabhate 'rthavargam; ākāritaḥ śaṃsati tathyam eva / na mātrārthe rocayate vivādaṃ; nāpūjitaḥ kupyati cāpy amūḍhaḥ // 5.33.90 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], indravajrā [11: ttjgg] na yo 'bhyasūyaty anukampate ca; na durbalaḥ prātibhāvyaṃ karoti / nātyāha kiṃ cit kṣamate vivādaṃ; sarvatra tādṛg labhate praśaṃsām // 5.33.91 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yo noddhataṃ kurute jātu veṣaṃ; na pauruṣeṇāpi vikatthate 'nyān / na mūrcchitaḥ kaṭukāny āha kiṃ cit; priyaṃ sadā taṃ kurute jano 'pi // 5.33.92 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jBtgg] na vairam uddīpayati praśāntaṃ; na darpam ārohati nāstam eti / na durgato 'smīti karoti manyuṃ; tam āryaśīlaṃ param āhur agryam // 5.33.93 upendravajrā [11: jtjgg] na sve sukhe vai kurute praharṣaṃ; nānyasya duḥkhe bhavati pratītaḥ / dattvā na paścāt kurute 'nutāpaṃ; na katthate satpuruṣāryaśīlaḥ // 5.33.94 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] deśācārān samayāñ jātidharmān; bubhūṣate yas tu parāvarajñaḥ / sa tatra tatrādhigataḥ sadaiva; mahājanasyādhipatyaṃ karoti // 5.33.95 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg] dambhaṃ mohaṃ matsaraṃ pāpakṛtyaṃ; rājadviṣṭaṃ paiśunaṃ pūgavairam / mattonmattair durjanaiś cāpi vādaṃ; yaḥ prajñāvān varjayet sa pradhānaḥ // 5.33.96 śālinī [11: mttgg] damaṃ śaucaṃ daivataṃ maṅgalāni; prāyaścittaṃ vividhāṃl lokavādān / etāni yaḥ kurute naityakāni; tasyotthānaṃ devatā rādhayanti // 5.33.97 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] samair vivāhaṃ kurute na hīnaiḥ; samaiḥ sakhyaṃ vyavahāraṃ kathāś ca / guṇair viśiṣṭāṃś ca purodadhāti; vipaścitas tasya nayāḥ sunītāḥ // 5.33.98 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], upendravajrā [11: jtjgg] mitaṃ bhuṅkte saṃvibhajyāśritebhyo; mitaṃ svapity amitaṃ karma kṛtvā / dadāty amitreṣv api yācitaḥ saṃs; tam ātmavantaṃ prajahaty anarthāḥ // 5.33.99 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jBtgg] cikīrṣitaṃ viprakṛtaṃ ca yasya; nānye janāḥ karma jānanti kiṃ cit / mantre gupte samyag anuṣṭhite ca; svalpo nāsya vyathate kaś cid arthaḥ // 5.33.100 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tttgg], vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] yaḥ sarvabhūtapraśame niviṣṭaḥ; satyo mṛdur dānakṛc chuddhabhāvaḥ / atīva saṃjñāyate jñātimadhye; mahāmaṇir jātya iva prasannaḥ // 5.33.101 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] ya ātmanāpatrapate bhṛśaṃ naraḥ; sa sarvalokasya gurur bhavaty uta / anantatejāḥ sumanāḥ samāhitaḥ; svatejasā sūrya ivāvabhāsate // 5.33.102 vaṃśastha [12: jtjr] vane jātāḥ śāpadagdhasya rājñaḥ; pāṇḍoḥ putrāḥ pañca pañcendrakalpāḥ / tvayaiva bālā vardhitāḥ śikṣitāś ca; tavādeśaṃ pālayanty āmbikeya // 5.33.103 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) pradāyaiṣām ucitaṃ tāta rājyaṃ; sukhī putraiḥ sahito modamānaḥ / na devānāṃ nāpi ca mānuṣāṇāṃ; bhaviṣyasi tvaṃ tarkaṇīyo narendra // 5.33.104 ajñātasamavṛtta [11: yBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) jāgrato dahyamānasya yat kāryam anupaśyasi / tad brūhi tvaṃ hi nas tāta dharmārthakuśalaḥ śuciḥ // 5.34.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ māṃ yathāvad vidura praśādhi; prajñāpūrvaṃ sarvam ajātaśatroḥ / yan manyase pathyam adīnasattva; śreyaskaraṃ brūhi tad vai kurūṇām // 5.34.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pāpāśaṅkī pāpam evānupaśyan; pṛcchāmi tvāṃ vyākulenātmanāham / kave tan me brūhi sarvaṃ yathāvan; manīṣitaṃ sarvam ajātaśatroḥ // 5.34.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] śubhaṃ vā yadi vā pāpaṃ dveṣyaṃ vā yadi vā priyam / apṛṣṭas tasya tad brūyād yasya necchet parābhavam // 5.34.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād vakṣyāmi te rājan bhavam icchan kurūn prati / vacaḥ śreyaskaraṃ dharmyaṃ bruvatas tan nibodha me // 5.34.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mithyopetāni karmāṇi sidhyeyur yāni bhārata / anupāyaprayuktāni mā sma teṣu manaḥ kṛthāḥ // 5.34.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva yogavihitaṃ na sidhyet karma yan nṛpa / upāyayuktaṃ medhāvī na tatra glapayen manaḥ // 5.34.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) anubandhān avekṣeta sānubandheṣu karmasu / saṃpradhārya ca kurvīta na vegena samācaret // 5.34.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anubandhaṃ ca saṃprekṣya vipākāṃś caiva karmaṇām / utthānam ātmanaś caiva dhīraḥ kurvīta vā na vā // 5.34.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ pramāṇaṃ na jānāti sthāne vṛddhau tathā kṣaye / kośe janapade daṇḍe na sa rājye 'vatiṣṭhate // 5.34.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tv etāni pramāṇāni yathoktāny anupaśyati / yukto dharmārthayor jñāne sa rājyam adhigacchati // 5.34.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na rājyaṃ prāptam ity eva vartitavyam asāṃpratam / śriyaṃ hy avinayo hanti jarā rūpam ivottamam // 5.34.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhakṣyottamapraticchannaṃ matsyo baḍiśam āyasam / rūpābhipātī grasate nānubandham avekṣate // 5.34.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yac chakyaṃ grasituṃ grasyaṃ grastaṃ pariṇamec ca yat / hitaṃ ca pariṇāme yat tad adyaṃ bhūtim icchatā // 5.34.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaspater apakvāni phalāni pracinoti yaḥ / sa nāpnoti rasaṃ tebhyo bījaṃ cāsya vinaśyati // 5.34.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu pakvam upādatte kāle pariṇataṃ phalam / phalād rasaṃ sa labhate bījāc caiva phalaṃ punaḥ // 5.34.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yathā madhu samādatte rakṣan puṣpāṇi ṣaṭpadaḥ / tadvad arthān manuṣyebhya ādadyād avihiṃsayā // 5.34.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣpaṃ puṣpaṃ vicinvīta mūlacchedaṃ na kārayet / mālākāra ivārāme na yathāṅgārakārakaḥ // 5.34.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu me syād idaṃ kṛtvā kiṃ nu me syād akurvataḥ / iti karmāṇi saṃcintya kuryād vā puruṣo na vā // 5.34.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anārabhyā bhavanty arthāḥ ke cin nityaṃ tathāgatāḥ / kṛtaḥ puruṣakāro 'pi bhaved yeṣu nirarthakaḥ // 5.34.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāṃś cid arthān naraḥ prājño laghumūlān mahāphalān / kṣipram ārabhate kartuṃ na vighnayati tādṛśān // 5.34.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛju paśyati yaḥ sarvaṃ cakṣuṣānupibann iva / āsīnam api tūṣṇīkam anurajyanti taṃ prajāḥ // 5.34.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakṣuṣā manasā vācā karmaṇā ca caturvidham / prasādayati lokaṃ yaḥ taṃ loko 'nuprasīdati // 5.34.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmāt trasyanti bhūtāni mṛgavyādhān mṛgā iva / sāgarāntām api mahīṃ labdhvā sa parihīyate // 5.34.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ prāptavān svena tejasā / vāyur abhram ivāsādya bhraṃśayaty anaye sthitaḥ // 5.34.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmam ācarato rājñaḥ sadbhiś caritam āditaḥ / vasudhā vasusaṃpūrṇā vardhate bhūtivardhanī // 5.34.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha saṃtyajato dharmam adharmaṃ cānutiṣṭhataḥ / pratisaṃveṣṭate bhūmir agnau carmāhitaṃ yathā // 5.34.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya eva yatnaḥ kriyate pararāṣṭrāvamardane / sa eva yatnaḥ kartavyaḥ svarāṣṭraparipālane // 5.34.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) dharmeṇa rājyaṃ vindeta dharmeṇa paripālayet / dharmamūlāṃ śriyaṃ prāpya na jahāti na hīyate // 5.34.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) apy unmattāt pralapato bālāc ca parisarpataḥ / sarvataḥ sāram ādadyād aśmabhya iva kāñcanam // 5.34.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) suvyāhṛtāni sudhiyāṃ sukṛtāni tatas tataḥ / saṃcinvan dhīra āsīta śilāhārī śilaṃ yathā // 5.34.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gandhena gāvaḥ paśyanti vedaiḥ paśyanti brāhmaṇāḥ / cāraiḥ paśyanti rājānaś cakṣurbhyām itare janāḥ // 5.34.32 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) bhūyāṃsaṃ labhate kleśaṃ yā gaur bhavati durduhā / atha yā suduhā rājan naiva tāṃ vinayanty api // 5.34.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad ataptaṃ praṇamati na tat saṃtāpayanty api / yac ca svayaṃ nataṃ dāru na tat saṃnāmayanty api // 5.34.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etayopamayā dhīraḥ saṃnameta balīyase / indrāya sa praṇamate namate yo balīyase // 5.34.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) parjanyanāthāḥ paśavo rājāno mitrabāndhavāḥ / patayo bāndhavāḥ strīṇāṃ brāhmaṇā vedabāndhavāḥ // 5.34.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) satyena rakṣyate dharmo vidyā yogena rakṣyate / mṛjayā rakṣyate rūpaṃ kulaṃ vṛttena rakṣyate // 5.34.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānena rakṣyate dhānyam aśvān rakṣaty anukramaḥ / abhīkṣṇadarśanād gāvaḥ striyo rakṣyāḥ kucelataḥ // 5.34.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kulaṃ vṛttahīnasya pramāṇam iti me matiḥ / antyeṣv api hi jātānāṃ vṛttam eva viśiṣyate // 5.34.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya īrṣyuḥ paravitteṣu rūpe vīrye kulānvaye / sukhe saubhāgyasatkāre tasya vyādhir anantakaḥ // 5.34.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akāryakaraṇād bhītaḥ kāryāṇāṃ ca vivarjanāt / akāle mantrabhedāc ca yena mādyen na tat pibet // 5.34.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyāmado dhanamadas tṛtīyo 'bhijano madaḥ / ete madāvaliptānām eta eva satāṃ damāḥ // 5.34.42 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asanto 'bhyarthitāḥ sadbhiḥ kiṃ cit kāryaṃ kadā cana / manyante santam ātmānam asantam api viśrutam // 5.34.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatir ātmavatāṃ santaḥ santa eva satāṃ gatiḥ / asatāṃ ca gatiḥ santo na tv asantaḥ satāṃ gatiḥ // 5.34.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jitā sabhā vastravatā samāśā gomatā jitā / adhvā jito yānavatā sarvaṃ śīlavatā jitam // 5.34.45 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) śīlaṃ pradhānaṃ puruṣe tad yasyeha praṇaśyati / na tasya jīvitenārtho na dhanena na bandhubhiḥ // 5.34.46 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) āḍhyānāṃ māṃsaparamaṃ madhyānāṃ gorasottaram / lavaṇottaraṃ daridrāṇāṃ bhojanaṃ bharatarṣabha // 5.34.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) saṃpannataram evānnaṃ daridrā bhuñjate sadā / kṣut svādutāṃ janayati sā cāḍhyeṣu sudurlabhā // 5.34.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prāyeṇa śrīmatāṃ loke bhoktuṃ śaktir na vidyate / daridrāṇāṃ tu rājendra api kāṣṭhaṃ hi jīryate // 5.34.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avṛttir bhayam antyānāṃ madhyānāṃ maraṇād bhayam / uttamānāṃ tu martyānām avamānāt paraṃ bhayam // 5.34.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aiśvaryamadapāpiṣṭhā madāḥ pānamadādayaḥ / aiśvaryamadamatto hi nāpatitvā vibudhyate // 5.34.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyair indriyārtheṣu vartamānair anigrahaiḥ / tair ayaṃ tāpyate loko nakṣatrāṇi grahair iva // 5.34.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo jitaḥ pañcavargeṇa sahajenātmakarśinā / āpadas tasya vardhante śuklapakṣa ivoḍurāṭ // 5.34.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avijitya ya ātmānam amātyān vijigīṣate / amitrān vājitāmātyaḥ so 'vaśaḥ parihīyate // 5.34.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānam eva prathamaṃ deśarūpeṇa yo jayet / tato 'mātyān amitrāṃś ca na moghaṃ vijigīṣate // 5.34.55 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vaśyendriyaṃ jitāmātyaṃ dhṛtadaṇḍaṃ vikāriṣu / parīkṣyakāriṇaṃ dhīram atyantaṃ śrīr niṣevate // 5.34.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathaḥ śarīraṃ puruṣasya rājan; nātmā niyantendriyāṇy asya cāśvāḥ / tair apramattaḥ kuśalaḥ sadaśvair; dāntaiḥ sukhaṃ yāti rathīva dhīraḥ // 5.34.57 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] etāny anigṛhītāni vyāpādayitum apy alam / avidheyā ivādāntā hayāḥ pathi kusārathim // 5.34.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anartham arthataḥ paśyann arthaṃ caivāpy anarthataḥ / indriyaiḥ prasṛto bālaḥ suduḥkhaṃ manyate sukham // 5.34.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmārthau yaḥ parityajya syād indriyavaśānugaḥ / śrīprāṇadhanadārebhya kṣipraṃ sa parihīyate // 5.34.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthānām īśvaro yaḥ syād indriyāṇām anīśvaraḥ / indriyāṇām anaiśvaryād aiśvaryād bhraśyate hi saḥ // 5.34.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmanātmānam anvicchen manobuddhīndriyair yataiḥ / ātmaiva hy ātmano bandhur ātmaiva ripur ātmanaḥ // 5.34.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣudrākṣeṇeva jālena jhaṣāv apihitāv ubhau / kāmaś ca rājan krodhaś ca tau prajñānaṃ vilumpataḥ // 5.34.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samavekṣyeha dharmārthau saṃbhārān yo 'dhigacchati / sa vai saṃbhṛtasaṃbhāraḥ satataṃ sukham edhate // 5.34.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ pañcābhyantarāñ śatrūn avijitya matikṣayān / jigīṣati ripūn anyān ripavo 'bhibhavanti tam // 5.34.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛśyante hi durātmāno vadhyamānāḥ svakarmabhiḥ / indriyāṇām anīśatvād rājāno rājyavibhramaiḥ // 5.34.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃtyāgāt pāpakṛtām apāpāṃs; tulyo daṇḍaḥ spṛśate miśrabhāvāt / śuṣkeṇārdraṃ dahyate miśrabhāvāt; tasmāt pāpaiḥ saha saṃdhiṃ na kuryāt // 5.34.67 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] nijān utpatataḥ śatrūn pañca pañcaprayojanān / yo mohān na nigṛhṇāti tam āpad grasate naram // 5.34.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anasūyārjavaṃ śaucaṃ saṃtoṣaḥ priyavāditā / damaḥ satyam anāyāso na bhavanti durātmanām // 5.34.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmajñānam anāyāsas titikṣā dharmanityatā / vāk caiva guptā dānaṃ ca naitāny antyeṣu bhārata // 5.34.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ākrośaparivādābhyāṃ vihiṃsanty abudhā budhān / vaktā pāpam upādatte kṣamamāṇo vimucyate // 5.34.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiṃsā balam asādhūnāṃ rājñāṃ daṇḍavidhir balam / śuśrūṣā tu balaṃ strīṇāṃ kṣamā guṇavatāṃ balam // 5.34.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāksaṃyamo hi nṛpate suduṣkaratamo mataḥ / arthavac ca vicitraṃ ca na śakyaṃ bahu bhāṣitum // 5.34.73 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) abhyāvahati kalyāṇaṃ vividhā vāk subhāṣitā / saiva durbhāṣitā rājann anarthāyopapadyate // 5.34.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃrohati śarair viddhaṃ vanaṃ paraśunā hatam / vācā duruktaṃ bībhatsaṃ na saṃrohati vākkṣatam // 5.34.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) karṇinālīkanārācā nirharanti śarīrataḥ / vākśalyas tu na nirhartuṃ śakyo hṛdiśayo hi saḥ // 5.34.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāksāyakā vadanān niṣpatanti; yair āhataḥ śocati rātryahāni / parasya nāmarmasu te patanti; tān paṇḍito nāvasṛjet pareṣu // 5.34.77 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yasmai devāḥ prayacchanti puruṣāya parābhavam / buddhiṃ tasyāpakarṣanti so 'pācīnāni paśyati // 5.34.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhau kaluṣabhūtāyāṃ vināśe pratyupasthite / anayo nayasaṃkāśo hṛdayān nāpasarpati // 5.34.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) seyaṃ buddhiḥ parītā te putrāṇāṃ tava bhārata / pāṇḍavānāṃ virodhena na cainām avabudhyase // 5.34.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā lakṣaṇasaṃpannas trailokyasyāpi yo bhavet / śiṣyas te śāsitā so 'stu dhṛtarāṣṭra yudhiṣṭhiraḥ // 5.34.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva sarvān putrāṃs te bhāgadheyapuraskṛtaḥ / tejasā prajñayā caiva yukto dharmārthatattvavit // 5.34.82 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ānṛśaṃsyād anukrośād yo 'sau dharmabhṛtāṃ varaḥ / gauravāt tava rājendra bahūn kleśāṃs titikṣati // 5.34.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūhi bhūyo mahābuddhe dharmārthasahitaṃ vacaḥ / śṛṇvato nāsti me tṛptir vicitrāṇīha bhāṣase // 5.35.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvatīrtheṣu vā snānaṃ sarvabhūteṣu cārjavam / ubhe ete same syātām ārjavaṃ vā viśiṣyate // 5.35.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārjavaṃ pratipadyasva putreṣu satataṃ vibho / iha kīrtiṃ parāṃ prāpya pretya svargam avāpsyasi // 5.35.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvat kīrtir manuṣyasya puṇyā lokeṣu gīyate / tāvat sa puruṣavyāghra svargaloke mahīyate // 5.35.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam / virocanasya saṃvādaṃ keśinyarthe sudhanvanā // 5.35.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ brāhmaṇāḥ svic chreyāṃso ditijāḥ svid virocana / atha kena sma paryaṅkaṃ sudhanvā nādhirohati // 5.35.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) prājāpatyā hi vai śreṣṭhā vayaṃ keśini sattamāḥ / asmākaṃ khalv ime lokāḥ ke devāḥ ke dvijātayaḥ // 5.35.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihaivāssva pratīkṣāva upasthāne virocana / sudhanvā prātar āgantā paśyeyaṃ vāṃ samāgatau // 5.35.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhadre kariṣyāmi yathā tvaṃ bhīru bhāṣase / sudhanvānaṃ ca māṃ caiva prātar draṣṭāsi saṃgatau // 5.35.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anvālabhe hiraṇmayaṃ prāhrāde 'haṃ tavāsanam / ekatvam upasaṃpanno na tv āseyaṃ tvayā saha // 5.35.10 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) anvāharantu phalakaṃ kūrcaṃ vāpy atha vā bṛsīm / sudhanvan na tvam arho 'si mayā saha samāsanam // 5.35.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pitāpi te samāsīnam upāsītaiva mām adhaḥ / bālaḥ sukhaidhito gehe na tvaṃ kiṃ cana budhyase // 5.35.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyaṃ ca gavāśvaṃ ca yad vittam asureṣu naḥ / sudhanvan vipaṇe tena praśnaṃ pṛcchāva ye viduḥ // 5.35.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyaṃ ca gavāśvaṃ ca tavaivāstu virocana / prāṇayos tu paṇaṃ kṛtvā praśnaṃ pṛcchāva ye viduḥ // 5.35.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvāṃ kutra gamiṣyāvaḥ prāṇayor vipaṇe kṛte / na hi deveṣv ahaṃ sthātā na manuṣyeṣu karhi cit // 5.35.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitaraṃ te gamiṣyāvaḥ prāṇayor vipaṇe kṛte / putrasyāpi sa hetor hi prahrādo nānṛtaṃ vadet // 5.35.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imau tau saṃpradṛśyete yābhyāṃ na caritaṃ saha / āśīviṣāv iva kruddhāv ekamārgam ihāgatau // 5.35.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ vai sahaiva carato na purā carataḥ saha / virocanaitat pṛcchāmi kiṃ te sakhyaṃ sudhanvanā // 5.35.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) na me sudhanvanā sakhyaṃ prāṇayor vipaṇāvahe / prahrāda tat tvāṃ pṛcchāmi mā praśnam anṛtaṃ vadīḥ // 5.35.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) udakaṃ madhuparkaṃ cāpy ānayantu sudhanvane / brahmann abhyarcanīyo 'si śvetā gauḥ pīvarīkṛtā // 5.35.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udakaṃ madhuparkaṃ ca patha evārpitaṃ mama / prahrāda tvaṃ tu nau praśnaṃ tathyaṃ prabrūhi pṛcchatoḥ // 5.35.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putro vānyo bhavān brahman sākṣye caiva bhavet sthitaḥ / tayor vivadatoḥ praśnaṃ katham asmadvidho vadet // 5.35.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha yo naiva prabrūyāt satyaṃ vā yadi vānṛtam / etat sudhanvan pṛcchāmi durvivaktā sma kiṃ vaset // 5.35.23 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ma-vipulā) yāṃ rātrim adhivinnā strī yāṃ caivākṣaparājitaḥ / yāṃ ca bhārābhitaptāṅgo durvivaktā sma tāṃ vaset // 5.35.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nagare pratiruddhaḥ san bahirdvāre bubhukṣitaḥ / amitrān bhūyasaḥ paśyan durvivaktā sma tāṃ vaset // 5.35.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañca paśvanṛte hanti daśa hanti gavānṛte / śatam aśvānṛte hanti sahasraṃ puruṣānṛte // 5.35.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanti jātān ajātāṃś ca hiraṇyārthe 'nṛtaṃ vadan / sarvaṃ bhūmyanṛte hanti mā sma bhūmyanṛtaṃ vadīḥ // 5.35.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mattaḥ śreyān aṅgirā vai sudhanvā tvad virocana / mātāsya śreyasī mātus tasmāt tvaṃ tena vai jitaḥ // 5.35.28 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) virocana sudhanvāyaṃ prāṇānām īśvaras tava / sudhanvan punar icchāmi tvayā dattaṃ virocanam // 5.35.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad dharmam avṛṇīthās tvaṃ na kāmād anṛtaṃ vadīḥ / punar dadāmi te tasmāt putraṃ prahrāda durlabham // 5.35.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa prahrāda putras te mayā datto virocanaḥ / pādaprakṣālanaṃ kuryāt kumāryāḥ saṃnidhau mama // 5.35.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād rājendra bhūmyarthe nānṛtaṃ vaktum arhasi / mā gamaḥ sasutāmātyo 'tyayaṃ putrān anubhraman // 5.35.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na devā yaṣṭim ādāya rakṣanti paśupālavat / yaṃ tu rakṣitum icchanti buddhyā saṃvibhajanti tam // 5.35.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā yathā hi puruṣaḥ kalyāṇe kurute manaḥ / tathā tathāsya sarvārthāḥ sidhyante nātra saṃśayaḥ // 5.35.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na chandāṃsi vṛjināt tārayanti; māyāvinaṃ māyayā vartamānam / nīḍaṃ śakuntā iva jātapakṣāś; chandāṃsy enaṃ prajahaty antakāle // 5.35.35 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yntgl], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] mattāpānaṃ kalahaṃ pūgavairaṃ; bhāryāpatyor antaraṃ jñātibhedam / rājadviṣṭaṃ strīpumāṃsor vivādaṃ; varjyāny āhur yaś ca panthāḥ praduṣṭaḥ // 5.35.36 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] sāmudrikaṃ vaṇijaṃ corapūrvaṃ; śalākadhūrtaṃ ca cikitsakaṃ ca / ariṃ ca mitraṃ ca kuśīlavaṃ ca; naitān sākṣyeṣv adhikurvīta sapta // 5.35.37 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] mānāgnihotram uta mānamaunaṃ; mānenādhītam uta mānayajñaḥ / etāni catvāry abhayaṃkarāṇi; bhayaṃ prayacchanty ayathākṛtāni // 5.35.38 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: mBjgg], indravajrā [11: ttjgg] agāradāhī garadaḥ kuṇḍāśī somavikrayī / parvakāraś ca sūcī ca mitradhruk pāradārikaḥ // 5.35.39 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhrūṇahā gurutalpī ca yaś ca syāt pānapo dvijaḥ / atitīkṣṇaś ca kākaś ca nāstiko vedanindakaḥ // 5.35.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sruvapragrahaṇo vrātyaḥ kīnāśaś cārthavān api / rakṣety uktaś ca yo hiṃsyāt sarve brahmahaṇaiḥ samāḥ // 5.35.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tṛṇolkayā jñāyate jātarūpaṃ; yuge bhadro vyavahāreṇa sādhuḥ / śūro bhayeṣv arthakṛcchreṣu dhīraḥ; kṛcchrāsv āpatsu suhṛdaś cārayaś ca // 5.35.42 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mByj], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jttgg] jarā rūpaṃ harati hi dhairyam āśā; mṛtyuḥ prāṇān dharmacaryām asūyā / krodhaḥ śriyaṃ śīlam anāryasevā; hriyaṃ kāmaḥ sarvam evābhimānaḥ // 5.35.43 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: yBsy] śrīr maṅgalāt prabhavati prāgalbhyāt saṃpravardhate / dākṣyāt tu kurute mūlaṃ saṃyamāt pratitiṣṭhati // 5.35.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) aṣṭau guṇāḥ puruṣaṃ dīpayanti; prajñā ca kaulyaṃ ca damaḥ śrutaṃ ca / parākramaś cābahubhāṣitā ca; dānaṃ yathāśakti kṛtajñatā ca // 5.35.45 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] etān guṇāṃs tāta mahānubhāvān; eko guṇaḥ saṃśrayate prasahya / rājā yadā satkurute manuṣyaṃ; sarvān guṇān eṣa guṇo 'tibhāti // 5.35.46 indravajrā [11: ttjgg] aṣṭau nṛpemāni manuṣyaloke; svargasya lokasya nidarśanāni / catvāry eṣām anvavetāni sadbhiś; catvāry eṣām anvavayanti santaḥ // 5.35.47 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] yajño dānam adhyayanaṃ tapaś ca; catvāry etāny anvavetāni sadbhiḥ / damaḥ satyam ārjavam ānṛśaṃsyaṃ; catvāry etāny anvavayanti santaḥ // 5.35.48 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mjjgl], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yjjgg] na sā sabhā yatra na santi vṛddhā; na te vṛddhā ye na vadanti dharmam / nāsau dharmo yatra na satyam asti; na tat satyaṃ yac chalenānuviddham // 5.35.49 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgl], upendravajrā [11: jtjgg] satyaṃ rūpaṃ śrutaṃ vidyā kaulyaṃ śīlaṃ balaṃ dhanam / śauryaṃ ca citrabhāṣyaṃ ca daśa saṃsargayonayaḥ // 5.35.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpaṃ kurvan pāpakīrtiḥ pāpam evāśnute phalam / puṇyaṃ kurvan puṇyakīrtiḥ puṇyam evāśnute phalam // 5.35.51 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) pāpaṃ prajñāṃ nāśayati kriyamāṇaṃ punaḥ punaḥ / naṣṭaprajñaḥ pāpam eva nityam ārabhate naraḥ // 5.35.52 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: ra-vipulā) puṇyaṃ prajñāṃ vardhayati kriyamāṇaṃ punaḥ punaḥ / vṛddhaprajñaḥ puṇyam eva nityam ārabhate naraḥ // 5.35.53 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: ra-vipulā) asūyako dandaśūko niṣṭhuro vairakṛn naraḥ / sa kṛcchraṃ mahad āpnoti nacirāt pāpam ācaran // 5.35.54 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) anasūyaḥ kṛtaprajñaḥ śobhanāny ācaran sadā / akṛcchrāt sukham āpnoti sarvatra ca virājate // 5.35.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajñām evāgamayati yaḥ prājñebhyaḥ sa paṇḍitaḥ / prājño hy avāpya dharmārthau śaknoti sukham edhitum // 5.35.56 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) divasenaiva tat kuryād yena rātrau sukhaṃ vaset / aṣṭamāsena tat kuryād yena varṣāḥ sukhaṃ vaset // 5.35.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrve vayasi tat kuryād yena vṛddhaḥ sukhaṃ vaset / yāvajjīvena tat kuryād yena pretya sukhaṃ vaset // 5.35.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīrṇam annaṃ praśaṃsanti bhāryāṃ ca gatayauvanām / śūraṃ vigatasaṃgrāmaṃ gatapāraṃ tapasvinam // 5.35.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanenādharmalabdhena yac chidram apidhīyate / asaṃvṛtaṃ tad bhavati tato 'nyad avadīryate // 5.35.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gurur ātmavatāṃ śāstā śāstā rājā durātmanām / atha pracchannapāpānāṃ śāstā vaivasvato yamaḥ // 5.35.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣīṇāṃ ca nadīnāṃ ca kulānāṃ ca mahātmanām / prabhavo nādhigantavyaḥ strīṇāṃ duścaritasya ca // 5.35.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvijātipūjābhirato dātā jñātiṣu cārjavī / kṣatriyaḥ svargabhāg rājaṃś ciraṃ pālayate mahīm // 5.35.63 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) suvarṇapuṣpāṃ pṛthivīṃ cinvanti puruṣās trayaḥ / śūraś ca kṛtavidyaś ca yaś ca jānāti sevitum // 5.35.64 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) buddhiśreṣṭhāni karmāṇi bāhumadhyāni bhārata / tāni jaṅghājaghanyāni bhārapratyavarāṇi ca // 5.35.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhane ca śakunau mūḍhe duḥśāsane tathā / karṇe caiśvaryam ādhāya kathaṃ tvaṃ bhūtim icchasi // 5.35.66 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarvair guṇair upetāś ca pāṇḍavā bharatarṣabha / pitṛvat tvayi vartante teṣu vartasva putravat // 5.35.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atraivodāharantīmam itihāsaṃ purātanam / ātreyasya ca saṃvādaṃ sādhyānāṃ ceti naḥ śrutam // 5.36.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) carantaṃ haṃsarūpeṇa maharṣiṃ saṃśitavratam / sādhyā devā mahāprājñaṃ paryapṛcchanta vai purā // 5.36.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhyā devā vayam asmo maharṣe; dṛṣṭvā bhavantaṃ na śaknumo 'numātum / śrutena dhīro buddhimāṃs tvaṃ mato naḥ; kāvyāṃ vācaṃ vaktum arhasy udārām // 5.36.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: jmyy], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: ttry] etat kāryam amarāḥ saṃśrutaṃ me; dhṛtiḥ śamaḥ satyadharmānuvṛttiḥ / granthiṃ vinīya hṛdayasya sarvaṃ; priyāpriye cātmavaśaṃ nayīta // 5.36.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mntgg], ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] ākruśyamāno nākrośen manyur eva titikṣitaḥ / ākroṣṭāraṃ nirdahati sukṛtaṃ cāsya vindati // 5.36.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) nākrośī syān nāvamānī parasya; mitradrohī nota nīcopasevī / na cātimānī na ca hīnavṛtto; rūkṣāṃ vācaṃ ruśatīṃ varjayīta // 5.36.6 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] marmāṇy asthīni hṛdayaṃ tathāsūn; ghorā vāco nirdahantīha puṃsām / tasmād vācaṃ ruśatīṃ rūkṣarūpāṃ; dharmārāmo nityaśo varjayīta // 5.36.7 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mBjgg], śālinī [11: mttgg] aruṃtudaṃ paruṣaṃ rūkṣavācaṃ; vākkaṇṭakair vitudantaṃ manuṣyān / vidyād alakṣmīkatamaṃ janānāṃ; mukhe nibaddhāṃ nirṛtiṃ vahantam // 5.36.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] paraś ced enam adhividhyeta bāṇair; bhṛśaṃ sutīkṣṇair analārkadīptaiḥ / viricyamāno 'py atiricyamāno; vidyāt kaviḥ sukṛtaṃ me dadhāti // 5.36.9 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadi santaṃ sevate yady asantaṃ; tapasvinaṃ yadi vā stenam eva / vāso yathā raṅgavaśaṃ prayāti; tathā sa teṣāṃ vaśam abhyupaiti // 5.36.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: sttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vādaṃ tu yo na pravaden na vādayed; yo nāhataḥ pratihanyān na ghātayet / yo hantukāmasya na pāpam icchet; tasmai devāḥ spṛhayanty āgatāya // 5.36.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [12: tBtr], indravajrā [11: ttjgg] avyāhṛtaṃ vyāhṛtāc chreya āhuḥ; satyaṃ vaded vyāhṛtaṃ tad dvitīyam / priyaṃ vaded vyāhṛtaṃ tat tṛtīyaṃ; dharmyaṃ vaded vyāhṛtaṃ tac caturtham // 5.36.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg] yādṛśaiḥ saṃvivadate yādṛśāṃś copasevate / yādṛg icchec ca bhavituṃ tādṛg bhavati pūruṣaḥ // 5.36.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) yato yato nivartate tatas tato vimucyate / nivartanād dhi sarvato na vetti duḥkham aṇv api // 5.36.14 pramāṇikā [8: jrlg] na jīyate nota jigīṣate 'nyān; na vairakṛc cāpratighātakaś ca / nindāpraśaṃsāsu samasvabhāvo; na śocate hṛṣyati naiva cāyam // 5.36.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bhāvam icchati sarvasya nābhāve kurute matim / satyavādī mṛdur dānto yaḥ sa uttamapūruṣaḥ // 5.36.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānarthakaṃ sāntvayati pratijñāya dadāti ca / rāddhāparāddhe jānāti yaḥ sa madhyamapūruṣaḥ // 5.36.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) duḥśāsanas tūpahantā na śāstā; nāvartate manyuvaśāt kṛtaghnaḥ / na kasya cin mitram atho durātmā; kalāś caitā adhamasyeha puṃsaḥ // 5.36.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na śraddadhāti kalyāṇaṃ parebhyo 'py ātmaśaṅkitaḥ / nirākaroti mitrāṇi yo vai so 'dhamapūruṣaḥ // 5.36.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttamān eva seveta prāpte kāle tu madhyamān / adhamāṃs tu na seveta ya icchec chreya ātmanaḥ // 5.36.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpnoti vai vittam asadbalena; nityotthānāt prajñayā pauruṣeṇa / na tv eva samyag labhate praśaṃsāṃ; na vṛttam āpnoti mahākulānām // 5.36.21 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mahākulānāṃ spṛhayanti devā; dharmārthavṛddhāś ca bahuśrutāś ca / pṛcchāmi tvāṃ vidura praśnam etaṃ; bhavanti vai kāni mahākulāni // 5.36.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tapo damo brahmavit tvaṃ vitānāḥ; puṇyā vivāhāḥ satatānnadānam / yeṣv evaite sapta guṇā bhavanti; samyag vṛttās tāni mahākulāni // 5.36.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yeṣāṃ na vṛttaṃ vyathate na yonir; vṛttaprasādena caranti dharmam / ye kīrtim icchanti kule viśiṣṭāṃ; tyaktānṛtās tāni mahākulāni // 5.36.24 indravajrā [11: ttjgg] anijyayāvivāhaiś ca vedasyotsādanena ca / kulāny akulatāṃ yānti dharmasyātikrameṇa ca // 5.36.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadravyavināśena brahmasvaharaṇena ca / kulāny akulatāṃ yānti brāhmaṇātikrameṇa ca // 5.36.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇānāṃ paribhavāt parivādāc ca bhārata / kulāny akulatāṃ yānti nyāsāpaharaṇena ca // 5.36.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kulāni samupetāni gobhiḥ puruṣato 'śvataḥ / kulasaṃkhyāṃ na gacchanti yāni hīnāni vṛttataḥ // 5.36.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛttatas tv avihīnāni kulāny alpadhanāny api / kulasaṃkhyāṃ tu gacchanti karṣanti ca mahad yaśaḥ // 5.36.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā naḥ kule vairakṛt kaś cid astu; rājāmātyo mā parasvāpahārī / mitradrohī naikṛtiko 'nṛtī vā; pūrvāśī vā pitṛdevātithibhyaḥ // 5.36.30 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] yaś ca no brāhmaṇaṃ hanyād yaś ca no brāhmaṇān dviṣet / na naḥ sa samitiṃ gacched yaś ca no nirvapet kṛṣim // 5.36.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tṛṇāni bhūmir udakaṃ vāk caturthī ca sūnṛtā / satām etāni geheṣu nocchidyante kadā cana // 5.36.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śraddhayā parayā rājann upanītāni satkṛtim / pravṛttāni mahāprājña dharmiṇāṃ puṇyakarmaṇām // 5.36.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūkṣmo 'pi bhāraṃ nṛpate syandano vai; śakto voḍhuṃ na tathānye mahījāḥ / evaṃ yuktā bhārasahā bhavanti; mahākulīnā na tathānye manuṣyāḥ // 5.36.34 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [12: jtyy] na tan mitraṃ yasya kopād bibheti; yad vā mitraṃ śaṅkitenopacaryam / yasmin mitre pitarīvāśvasīta; tad vai mitraṃ saṃgatānītarāṇi // 5.36.35 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] yadi ced apy asaṃbandho mitrabhāvena vartate / sa eva bandhus tan mitraṃ sā gatis tatparāyaṇam // 5.36.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) calacittasya vai puṃso vṛddhān anupasevataḥ / pāriplavamater nityam adhruvo mitrasaṃgrahaḥ // 5.36.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) calacittam anātmānam indriyāṇāṃ vaśānugam / arthāḥ samativartante haṃsāḥ śuṣkaṃ saro yathā // 5.36.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akasmād eva kupyanti prasīdanty animittataḥ / śīlam etad asādhūnām abhraṃ pāriplavaṃ yathā // 5.36.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtāś ca kṛtārthāś ca mitrāṇāṃ na bhavanti ye / tān mṛtān api kravyādāḥ kṛtaghnān nopabhuñjate // 5.36.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) arthayed eva mitrāṇi sati vāsati vā dhane / nānarthayan vijānāti mitrāṇāṃ sāraphalgutām // 5.36.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃtāpād bhraśyate rūpaṃ saṃtāpād bhraśyate balam / saṃtāpād bhraśyate jñānaṃ saṃtāpād vyādhim ṛcchati // 5.36.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anavāpyaṃ ca śokena śarīraṃ copatapyate / amitrāś ca prahṛṣyanti mā sma śoke manaḥ kṛthāḥ // 5.36.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar naro mriyate jāyate ca; punar naro hīyate vardhate punaḥ / punar naro yācati yācyate ca; punar naraḥ śocati śocyate punaḥ // 5.36.44 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jttr], ajñātam [11: jBtgl], vaṃśastha [12: jtjr], upendravajrā [11: jtjgg] sukhaṃ ca duḥkhaṃ ca bhavābhavau ca; lābhālābhau maraṇaṃ jīvitaṃ ca / paryāyaśaḥ sarvam iha spṛśanti; tasmād dhīro naiva hṛṣyen na śocet // 5.36.45 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] calāni hīmāni ṣaḍindriyāṇi; teṣāṃ yad yad vartate yatra yatra / tatas tataḥ sravate buddhir asya; chidrodakumbhād iva nityam ambhaḥ // 5.36.46 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tanur ucchaḥ śikhī rājā mithyopacarito mayā / mandānāṃ mama putrāṇāṃ yuddhenāntaṃ kariṣyati // 5.36.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityodvignam idaṃ sarvaṃ nityodvignam idaṃ manaḥ / yat tat padam anudvignaṃ tan me vada mahāmate // 5.36.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānyatra vidyātapasor nānyatrendriyanigrahāt / nānyatra lobhasaṃtyāgāc chāntiṃ paśyāmi te 'nagha // 5.36.49 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) buddhyā bhayaṃ praṇudati tapasā vindate mahat / guruśuśrūṣayā jñānaṃ śāntiṃ tyāgena vindati // 5.36.50 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anāśritā dānapuṇyaṃ vedapuṇyam anāśritāḥ / rāgadveṣavinirmuktā vicarantīha mokṣiṇaḥ // 5.36.51 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) svadhītasya suyuddhasya sukṛtasya ca karmaṇaḥ / tapasaś ca sutaptasya tasyānte sukham edhate // 5.36.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svāstīrṇāni śayanāni prapannā; na vai bhinnā jātu nidrāṃ labhante / na strīṣu rājan ratim āpnuvanti; na māgadhaiḥ stūyamānā na sūtaiḥ // 5.36.53 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mntgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] na vai bhinnā jātu caranti dharmaṃ; na vai sukhaṃ prāpnuvantīha bhinnāḥ / na vai bhinnā gauravaṃ mānayanti; na vai bhinnāḥ praśamaṃ rocayanti // 5.36.54 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yttgl] na vai teṣāṃ svadate pathyam uktaṃ; yogakṣemaṃ kalpate nota teṣām / bhinnānāṃ vai manujendra parāyaṇaṃ; na vidyate kiṃ cid anyad vināśāt // 5.36.55 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mBBr], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] saṃbhāvyaṃ goṣu saṃpannaṃ saṃbhāvyaṃ brāhmaṇe tapaḥ / saṃbhāvyaṃ strīṣu cāpalyaṃ saṃbhāvyaṃ jñātito bhayam // 5.36.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tantavo 'py āyatā nityaṃ tantavo bahulāḥ samāḥ / bahūn bahutvād āyāsān sahantīty upamā satām // 5.36.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dhūmāyante vyapetāni jvalanti sahitāni ca / dhṛtarāṣṭrolmukānīva jñātayo bharatarṣabha // 5.36.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇeṣu ca ye śūrāḥ strīṣu jñātiṣu goṣu ca / vṛntād iva phalaṃ pakvaṃ dhṛtarāṣṭra patanti te // 5.36.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahān apy ekajo vṛkṣo balavān supratiṣṭhitaḥ / prasahya eva vātena śākhāskandhaṃ vimarditum // 5.36.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha ye sahitā vṛkṣāḥ saṃghaśaḥ supratiṣṭhitāḥ / te hi śīghratamān vātān sahante 'nyonyasaṃśrayāt // 5.36.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ manuṣyam apy ekaṃ guṇair api samanvitam / śakyaṃ dviṣanto manyante vāyur drumam ivaikajam // 5.36.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anyonyasamupaṣṭambhād anyonyāpāśrayeṇa ca / jñātayaḥ saṃpravardhante sarasīvotpalāny uta // 5.36.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhyā brāhmaṇā gāvaḥ striyo bālāś ca jñātayaḥ / yeṣāṃ cānnāni bhuñjīta ye ca syuḥ śaraṇāgatāḥ // 5.36.64 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) na manuṣye guṇaḥ kaś cid anyo dhanavatām api / anāturatvād bhadraṃ te mṛtakalpā hi rogiṇaḥ // 5.36.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) avyādhijaṃ kaṭukaṃ śīrṣarogaṃ; pāpānubandhaṃ paruṣaṃ tīkṣṇam ugram / satāṃ peyaṃ yan na pibanty asanto; manyuṃ mahārāja piba praśāmya // 5.36.66 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] rogārditā na phalāny ādriyante; na vai labhante viṣayeṣu tattvam / duḥkhopetā rogiṇo nityam eva; na budhyante dhanabhogān na saukhyam // 5.36.67 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] purā hy ukto nākaros tvaṃ vaco me; dyūte jitāṃ draupadīṃ prekṣya rājan / duryodhanaṃ vārayety akṣavatyāṃ; kitavatvaṃ paṇḍitā varjayanti // 5.36.68 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: sttgl] na tad balaṃ yan mṛdunā virudhyate; miśro dharmas tarasā sevitavyaḥ / pradhvaṃsinī krūrasamāhitā śrīr; mṛduprauḍhā gacchati putrapautrān // 5.36.69 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], vaṃśastha [12: jtjr], indravajrā [11: ttjgg] dhārtarāṣṭrāḥ pāṇḍavān pālayantu; pāṇḍoḥ sutās tava putrāṃś ca pāntu / ekārimitrāḥ kuravo hy ekamantrā; jīvantu rājan sukhinaḥ samṛddhāḥ // 5.36.70 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: rttgl], indravajrā [11: ttjgg] meḍhībhūtaḥ kauravāṇāṃ tvam adya; tvayy ādhīnaṃ kurukulam ājamīḍha / pārthān bālān vanavāsaprataptān; gopāyasva svaṃ yaśas tāta rakṣan // 5.36.71 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) saṃdhatsva tvaṃ kauravān pāṇḍuputrair; mā te 'ntaraṃ ripavaḥ prārthayantu / satye sthitās te naradeva sarve; duryodhanaṃ sthāpaya tvaṃ narendra // 5.36.72 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], ajñātam [11: tBtgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] saptadaśemān rājendra manuḥ svāyaṃbhuvo 'bravīt / vaicitravīrya puruṣān ākāśaṃ muṣṭibhir ghnataḥ // 5.37.1 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: na-vipulā) tān evendrasya hi dhanur anāmyaṃ namato 'bravīt / atho marīcinaḥ pādān anāmyān namatas tathā // 5.37.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yaś cāśiṣyaṃ śāsati yaś ca kupyate; yaś cātivelaṃ bhajate dviṣantam / striyaś ca yo 'rakṣati bhadram astu te; yaś cāyācyaṃ yācati yaś ca katthate // 5.37.3 ajñātasamavṛtta [12: mtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yaś cābhijātaḥ prakaroty akāryaṃ; yaś cābalo balinā nityavairī / aśraddadhānāya ca yo bravīti; yaś cākāmyaṃ kāmayate narendra // 5.37.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] vadhvā hāsaṃ śvaśuro yaś ca manyate; vadhvā vasann uta yo mānakāmaḥ / parakṣetre nirvapati yaś ca bījaṃ; striyaṃ ca yaḥ parivadate 'tivelam // 5.37.5 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytsy], ajñātam [12: jBsy], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: mBtr] yaś caiva labdhvā na smarāmīty uvāca; dattvā ca yaḥ katthati yācyamānaḥ / yaś cāsataḥ sāntvam upāsatīha; ete 'nuyānty anilaṃ pāśahastāḥ // 5.37.6 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yasmin yathā vartate yo manuṣyas; tasmiṃs tathā vartitavyaṃ sa dharmaḥ / māyācāro māyayā vartitavyaḥ; sādhv ācāraḥ sādhunā pratyudeyaḥ // 5.37.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg] śatāyur uktaḥ puruṣaḥ sarvavedeṣu vai yadā / nāpnoty atha ca tat sarvam āyuḥ keneha hetunā // 5.37.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ativādo 'timānaś ca tathātyāgo narādhipa / krodhaś cātivivitsā ca mitradrohaś ca tāni ṣaṭ // 5.37.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eta evāsayas tīkṣṇāḥ kṛntanty āyūṃṣi dehinām / etāni mānavān ghnanti na mṛtyur bhadram astu te // 5.37.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvastasyaiti yo dārān yaś cāpi gurutalpagaḥ / vṛṣalīpatir dvijo yaś ca pānapaś caiva bhārata // 5.37.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) śaraṇāgatahā caiva sarve brahmahaṇaiḥ samāḥ / etaiḥ sametya kartavyaṃ prāyaścittam iti śrutiḥ // 5.37.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhī vadānyo 'napaviddhavākyaḥ; śeṣānnabhoktāpy avihiṃsakaś ca / nānarthakṛt tyaktakaliḥ kṛtajñaḥ; satyo mṛduḥ svargam upaiti vidvān // 5.37.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sulabhāḥ puruṣā rājan satataṃ priyavādinaḥ / apriyasya tu pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ // 5.37.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo hi dharmaṃ vyapāśritya hitvā bhartuḥ priyāpriye / apriyāṇy āha pathyāni tena rājā sahāyavān // 5.37.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyajet kulārthe puruṣaṃ grāmasyārthe kulaṃ tyajet / grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet // 5.37.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) āpadarthaṃ dhanaṃ rakṣed dārān rakṣed dhanair api / ātmānaṃ satataṃ rakṣed dārair api dhanair api // 5.37.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktaṃ mayā dyūtakāle 'pi rājan; naivaṃ yuktaṃ vacanaṃ prātipīya / tadauṣadhaṃ pathyam ivāturasya; na rocate tava vaicitravīrya // 5.37.18 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg] kākair imāṃś citrabarhān mayūrān; parājaiṣṭhāḥ pāṇḍavān dhārtarāṣṭraiḥ / hitvā siṃhān kroṣṭukān gūhamānaḥ; prāpte kāle śocitā tvaṃ narendra // 5.37.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] yas tāta na krudhyati sarvakālaṃ; bhṛtyasya bhaktasya hite ratasya / tasmin bhṛtyā bhartari viśvasanti; na cainam āpatsu parityajanti // 5.37.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na bhṛtyānāṃ vṛttisaṃrodhanena; bāhyaṃ janaṃ saṃjighṛkṣed apūrvam / tyajanti hy enam ucitāvaruddhāḥ; snigdhā hy amātyāḥ parihīnabhogāḥ // 5.37.21 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yBjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgl] kṛtyāni pūrvaṃ parisaṃkhyāya sarvāṇy; āyavyayāv anurūpāṃ ca vṛttim / saṃgṛhṇīyād anurūpān sahāyān; sahāyasādhyāni hi duṣkarāṇi // 5.37.22 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] abhiprāyaṃ yo viditvā tu bhartuḥ; sarvāṇi kāryāṇi karoty atandrīḥ / vaktā hitānām anurakta āryaḥ; śaktijña ātmeva hi so 'nukampyaḥ // 5.37.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] vākyaṃ tu yo nādriyate 'nuśiṣṭaḥ; pratyāha yaś cāpi niyujyamānaḥ / prajñābhimānī pratikūlavādī; tyājyaḥ sa tādṛk tvarayaiva bhṛtyaḥ // 5.37.24 indravajrā [11: ttjgg] astabdham aklībam adīrghasūtraṃ; sānukrośaṃ ślakṣṇam ahāryam anyaiḥ / arogajātīyam udāravākyaṃ; dūtaṃ vadanty aṣṭaguṇopapannam // 5.37.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na viśvāsāj jātu parasya gehaṃ; gacchen naraś cetayāno vikāle / na catvare niśi tiṣṭhen nigūḍho; na rājanyāṃ yoṣitaṃ prārthayīta // 5.37.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: yttgl] na nihnavaṃ satragatasya gacchet; saṃsṛṣṭamantrasya kusaṃgatasya / na ca brūyān nāśvasāmi tvayīti; sakāraṇaṃ vyapadeśaṃ tu kuryāt // 5.37.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgl], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ghṛṇī rājā puṃścalī rājabhṛtyaḥ; putro bhrātā vidhavā bālaputrā / senājīvī coddhṛtabhakta eva; vyavahāre vai varjanīyāḥ syur ete // 5.37.28 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [12: smyy] guṇā daśa snānaśīlaṃ bhajante; balaṃ rūpaṃ svaravarṇapraśuddhiḥ / sparśaś ca gandhaś ca viśuddhatā ca; śrīḥ saukumāryaṃ pravarāś ca nāryaḥ // 5.37.29 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] guṇāś ca ṣaṇmitabhuktaṃ bhajante; ārogyam āyuś ca sukhaṃ balaṃ ca / anāvilaṃ cāsya bhaved apatyaṃ; na cainam ādyūna iti kṣipanti // 5.37.30 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] akarmaśīlaṃ ca mahāśanaṃ ca; lokadviṣṭaṃ bahumāyaṃ nṛśaṃsam / adeśakālajñam aniṣṭaveṣam; etān gṛhe na prativāsayīta // 5.37.31 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kadaryam ākrośakam aśrutaṃ ca; varākasaṃbhūtam amānyamāninam / niṣṭhūriṇaṃ kṛtavairaṃ kṛtaghnam; etān bhṛśārto 'pi na jātu yācet // 5.37.32 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tBtgg], vaṃśastha [12: jtjr], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saṃkliṣṭakarmāṇam atipravādaṃ; nityānṛtaṃ cādṛḍhabhaktikaṃ ca / vikṛṣṭarāgaṃ bahumāninaṃ cāpy; etān na seveta narādhamān ṣaṭ // 5.37.33 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sahāyabandhanā hy arthāḥ sahāyāś cārthabandhanāḥ / anyonyabandhanāv etau vinānyonyaṃ na sidhyataḥ // 5.37.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utpādya putrān anṛṇāṃś ca kṛtvā; vṛttiṃ ca tebhyo 'nuvidhāya kāṃ cit / sthāne kumārīḥ pratipādya sarvā; araṇyasaṃstho munivad bubhūṣet // 5.37.35 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] hitaṃ yat sarvabhūtānām ātmanaś ca sukhāvaham / tat kuryād īśvaro hy etan mūlaṃ dharmārthasiddhaye // 5.37.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhiḥ prabhāvas tejaś ca sattvam utthānam eva ca / vyavasāyaś ca yasya syāt tasyāvṛttibhayaṃ kutaḥ // 5.37.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) paśya doṣān pāṇḍavair vigrahe tvaṃ; yatra vyatherann api devāḥ saśakrāḥ / putrair vairaṃ nityam udvignavāso; yaśaḥpraṇāśo dviṣatāṃ ca harṣaḥ // 5.37.38 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: rttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] bhīṣmasya kopas tava cendrakalpa; droṇasya rājñaś ca yudhiṣṭhirasya / utsādayel lokam imaṃ pravṛddhaḥ; śveto grahas tiryag ivāpatan khe // 5.37.39 indravajrā [11: ttjgg] tava putraśataṃ caiva karṇaḥ pañca ca pāṇḍavāḥ / pṛthivīm anuśāseyur akhilāṃ sāgarāmbarām // 5.37.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrā vanaṃ rājan vyāghrāḥ pāṇḍusutā matāḥ / mā vanaṃ chindhi savyāghraṃ mā vyāghrān nīnaśo vanāt // 5.37.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na syād vanam ṛte vyāghrān vyāghrā na syur ṛte vanam / vanaṃ hi rakṣyate vyāghrair vyāghrān rakṣati kānanam // 5.37.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tathecchanty akalyāṇāḥ pareṣāṃ vedituṃ guṇān / yathaiṣāṃ jñātum icchanti nairguṇyaṃ pāpacetasaḥ // 5.37.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthasiddhiṃ parām icchan dharmam evāditaś caret / na hi dharmād apaity arthaḥ svargalokād ivāmṛtam // 5.37.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyātmā virataḥ pāpāt kalyāṇe ca niveśitaḥ / tena sarvam idaṃ buddhaṃ prakṛtir vikṛtiś ca yā // 5.37.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo dharmam arthaṃ kāmaṃ ca yathākālaṃ niṣevate / dharmārthakāmasaṃyogaṃ so 'mutreha ca vindati // 5.37.46 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) saṃniyacchati yo vegam utthitaṃ krodhaharṣayoḥ / sa śriyo bhājanaṃ rājan yaś cāpatsu na muhyati // 5.37.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balaṃ pañcavidhaṃ nityaṃ puruṣāṇāṃ nibodha me / yat tu bāhubalaṃ nāma kaniṣṭhaṃ balam ucyate // 5.37.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amātyalābho bhadraṃ te dvitīyaṃ balam ucyate / dhanalābhas tṛtīyaṃ tu balam āhur jigīṣavaḥ // 5.37.49 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yat tv asya sahajaṃ rājan pitṛpaitāmahaṃ balam / abhijātabalaṃ nāma tac caturthaṃ balaṃ smṛtam // 5.37.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena tv etāni sarvāṇi saṃgṛhītāni bhārata / yad balānāṃ balaṃ śreṣṭhaṃ tat prajñābalam ucyate // 5.37.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahate yo 'pakārāya narasya prabhaven naraḥ / tena vairaṃ samāsajya dūrastho 'smīti nāśvaset // 5.37.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīṣu rājasu sarpeṣu svādhyāye śatruseviṣu / bhoge cāyuṣi viśvāsaṃ kaḥ prājñaḥ kartum arhati // 5.37.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajñāśareṇābhihatasya jantoś; cikitsakāḥ santi na cauṣadhāni / na homamantrā na ca maṅgalāni; nātharvaṇā nāpy agadāḥ susiddhāḥ // 5.37.54 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sarpaś cāgniś ca siṃhaś ca kulaputraś ca bhārata / nāvajñeyā manuṣyeṇa sarve te hy atitejasaḥ // 5.37.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnis tejo mahal loke gūḍhas tiṣṭhati dāruṣu / na copayuṅkte tad dāru yāvan no dīpyate paraiḥ // 5.37.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa eva khalu dārubhyo yadā nirmathya dīpyate / tadā tac ca vanaṃ cānyan nirdahaty āśu tejasā // 5.37.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eva kule jātāḥ pāvakopamatejasaḥ / kṣamāvanto nirākārāḥ kāṣṭhe 'gnir iva śerate // 5.37.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) latādharmā tvaṃ saputraḥ śālāḥ pāṇḍusutā matāḥ / na latā vardhate jātu mahādrumam anāśritā // 5.37.59 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vanaṃ rājaṃs tvaṃ saputro 'mbikeya; siṃhān vane pāṇḍavāṃs tāta viddhi / siṃhair vihīnaṃ hi vanaṃ vinaśyet; siṃhā vinaśyeyur ṛte vanena // 5.37.60 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tttgl], ajñātam [11: yttgl] ūrdhvaṃ prāṇā hy utkrāmanti yūnaḥ sthavira āyati / pratyutthānābhivādābhyāṃ punas tān pratipadyate // 5.38.1 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) pīṭhaṃ dattvā sādhave 'bhyāgatāya; ānīyāpaḥ parinirṇijya pādau / sukhaṃ pṛṣṭvā prativedyātmasaṃsthaṃ; tato dadyād annam avekṣya dhīraḥ // 5.38.2 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] yasyodakaṃ madhuparkaṃ ca gāṃ ca; namantravit pratigṛhṇāti gehe / lobhād bhayād arthakārpaṇyato vā; tasyānarthaṃ jīvitam āhur āryāḥ // 5.38.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: tttgg] cikitsakaḥ śalyakartāvakīrṇī; stenaḥ krūro madyapo bhrūṇahā ca / senājīvī śrutivikrāyakaś ca; bhṛśaṃ priyo 'py atithir nodakārhaḥ // 5.38.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] avikreyaṃ lavaṇaṃ pakvam annaṃ; dadhi kṣīraṃ madhu tailaṃ ghṛtaṃ ca / tilā māṃsaṃ mūlaphalāni śākaṃ; raktaṃ vāsaḥ sarvagandhā guḍaś ca // 5.38.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg] aroṣaṇo yaḥ samaloṣṭakāñcanaḥ; prahīṇaśoko gatasaṃdhivigrahaḥ / nindāpraśaṃsoparataḥ priyāpriye; carann udāsīnavad eṣa bhikṣukaḥ // 5.38.6 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) nīvāramūleṅgudaśākavṛttiḥ; susaṃyatātmāgnikāryeṣv acodyaḥ / vane vasann atithiṣv apramatto; dhuraṃdharaḥ puṇyakṛd eṣa tāpasaḥ // 5.38.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jBtgg], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] apakṛtvā buddhimato dūrastho 'smīti nāśvaset / dīrghau buddhimato bāhū yābhyāṃ hiṃsati hiṃsitaḥ // 5.38.8 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) na viśvased aviśvaste viśvaste nātiviśvaset / viśvāsād bhayam utpannaṃ mūlāny api nikṛntati // 5.38.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anīrṣyur guptadāraḥ syāt saṃvibhāgī priyaṃvadaḥ / ślakṣṇo madhuravāk strīṇāṃ na cāsāṃ vaśago bhavet // 5.38.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjanīyā mahābhāgāḥ puṇyāś ca gṛhadīptayaḥ / striyaḥ śriyo gṛhasyoktās tasmād rakṣyā viśeṣataḥ // 5.38.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitur antaḥpuraṃ dadyān mātur dadyān mahānasam / goṣu cātmasamaṃ dadyāt svayam eva kṛṣiṃ vrajet // 5.38.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhṛtyair vaṇijyācāraṃ ca putraiḥ seveta brāhmaṇān // 5.38.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) adbhyo 'gnir brahmataḥ kṣatram aśmano loham utthitam / teṣāṃ sarvatragaṃ tejaḥ svāsu yoniṣu śāmyati // 5.38.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaṃ santaḥ kule jātāḥ pāvakopamatejasaḥ / kṣamāvanto nirākārāḥ kāṣṭhe 'gnir iva śerate // 5.38.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya mantraṃ na jānanti bāhyāś cābhyantarāś ca ye / sa rājā sarvataścakṣuś ciram aiśvaryam aśnute // 5.38.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kariṣyan na prabhāṣeta kṛtāny eva ca darśayet / dharmakāmārthakāryāṇi tathā mantro na bhidyate // 5.38.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) giripṛṣṭham upāruhya prāsādaṃ vā rahogataḥ / araṇye niḥśalāke vā tatra mantro vidhīyate // 5.38.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsuhṛt paramaṃ mantraṃ bhāratārhati veditum / apaṇḍito vāpi suhṛt paṇḍito vāpy anātmavān // 5.38.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) amātye hy arthalipsā ca mantrarakṣaṇam eva ca // 5.38.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtāni sarvakāryāṇi yasya vā pārṣadā viduḥ / gūḍhamantrasya nṛpates tasya siddhir asaṃśayam // 5.38.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) apraśastāni karmāṇi yo mohād anutiṣṭhati / sa teṣāṃ viparibhraṃśe bhraśyate jīvitād api // 5.38.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇāṃ tu praśastānām anuṣṭhānaṃ sukhāvaham / teṣām evānanuṣṭhānaṃ paścāttāpakaraṃ mahat // 5.38.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthānavṛddhikṣayajñasya ṣāḍguṇyaviditātmanaḥ / anavajñātaśīlasya svādhīnā pṛthivī nṛpa // 5.38.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amoghakrodhaharṣasya svayaṃ kṛtyānvavekṣiṇaḥ / ātmapratyayakośasya vasudheyaṃ vasuṃdharā // 5.38.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāmamātreṇa tuṣyeta chatreṇa ca mahīpatiḥ / bhṛtyebhyo visṛjed arthān naikaḥ sarvaharo bhavet // 5.38.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇo brāhmaṇaṃ veda bhartā veda striyaṃ tathā / amātyaṃ nṛpatir veda rājā rājānam eva ca // 5.38.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śatrur aṅkam āpanno moktavyo vadhyatāṃ gataḥ / ahatād dhi bhayaṃ tasmāj jāyate nacirād iva // 5.38.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivateṣu ca yatnena rājasu brāhmaṇeṣu ca / niyantavyaḥ sadā krodho vṛddhabālātureṣu ca // 5.38.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirarthaṃ kalahaṃ prājño varjayen mūḍhasevitam / kīrtiṃ ca labhate loke na cānarthena yujyate // 5.38.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasādo niṣphalo yasya krodhaś cāpi nirarthakaḥ / na taṃ bhartāram icchanti ṣaṇḍhaṃ patim iva striyaḥ // 5.38.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na buddhir dhanalābhāya na jāḍyam asamṛddhaye / lokaparyāyavṛttāntaṃ prājño jānāti netaraḥ // 5.38.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyāśīlavayovṛddhān buddhivṛddhāṃś ca bhārata / dhanābhijanavṛddhāṃś ca nityaṃ mūḍho 'vamanyate // 5.38.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāryavṛttam aprājñam asūyakam adhārmikam / anarthāḥ kṣipram āyānti vāgduṣṭaṃ krodhanaṃ tathā // 5.38.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avisaṃvādanaṃ dānaṃ samayasyāvyatikramaḥ / āvartayanti bhūtāni samyak praṇihitā ca vāk // 5.38.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avisaṃvādako dakṣaḥ kṛtajño matimān ṛjuḥ / api saṃkṣīṇakośo 'pi labhate parivāraṇam // 5.38.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtiḥ śamo damaḥ śaucaṃ kāruṇyaṃ vāg aniṣṭhurā / mitrāṇāṃ cānabhidrohaḥ saptaitāḥ samidhaḥ śriyaḥ // 5.38.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃvibhāgī duṣṭātmā kṛtaghno nirapatrapaḥ / tādṛṅ narādhamo loke varjanīyo narādhipa // 5.38.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na sa rātrau sukhaṃ śete sasarpa iva veśmani / yaḥ kopayati nirdoṣaṃ sadoṣo 'bhyantaraṃ janam // 5.38.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣu duṣṭeṣu doṣaḥ syād yogakṣemasya bhārata / sadā prasādanaṃ teṣāṃ devatānām ivācaret // 5.38.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye 'rthāḥ strīṣu samāsaktāḥ prathamotpatiteṣu ca / ye cānāryasamāsaktāḥ sarve te saṃśayaṃ gatāḥ // 5.38.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra strī yatra kitavo yatra bālo 'nuśāsti ca / majjanti te 'vaśā deśā nadyām aśmaplavā iva // 5.38.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prayojaneṣu ye saktā na viśeṣeṣu bhārata / tān ahaṃ paṇḍitān manye viśeṣā hi prasaṅginaḥ // 5.38.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ praśaṃsanti kitavā yaṃ praśaṃsanti cāraṇāḥ / yaṃ praśaṃsanti bandhakyo na sa jīvati mānavaḥ // 5.38.42 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hitvā tān parameṣvāsān pāṇḍavān amitaujasaḥ / āhitaṃ bhārataiśvaryaṃ tvayā duryodhane mahat // 5.38.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ drakṣyasi paribhraṣṭaṃ tasmāt tvaṃ nacirād iva / aiśvaryamadasaṃmūḍhaṃ baliṃ lokatrayād iva // 5.38.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anīśvaro 'yaṃ puruṣo bhavābhave; sūtraprotā dārumayīva yoṣā / dhātrā tu diṣṭasya vaśe kilāyaṃ; tasmād vada tvaṃ śravaṇe dhṛto 'ham // 5.39.1 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) aprāptakālaṃ vacanaṃ bṛhaspatir api bruvan / labhate buddhyavajñānam avamānaṃ ca bhārata // 5.39.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) priyo bhavati dānena priyavādena cāparaḥ / mantraṃ mūlabalenānyo yaḥ priyaḥ priya eva saḥ // 5.39.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dveṣyo na sādhur bhavati na medhāvī na paṇḍitaḥ / priye śubhāni karmāṇi dveṣye pāpāni bhārata // 5.39.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na sa kṣayo mahārāja yaḥ kṣayo vṛddhim āvahet / kṣayaḥ sa tv iha mantavyo yaṃ labdhvā bahu nāśayet // 5.39.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samṛddhā guṇataḥ ke cid bhavanti dhanato 'pare / dhanavṛddhān guṇair hīnān dhṛtarāṣṭra vivarjayet // 5.39.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvaṃ tvam āyatīyuktaṃ bhāṣase prājñasaṃmatam / na cotsahe sutaṃ tyaktuṃ yato dharmas tato jayaḥ // 5.39.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svabhāvaguṇasaṃpanno na jātu vinayānvitaḥ / susūkṣmam api bhūtānām upamardaṃ prayokṣyate // 5.39.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parāpavādaniratāḥ paraduḥkhodayeṣu ca / parasparavirodhe ca yatante satatotthitāḥ // 5.39.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sadoṣaṃ darśanaṃ yeṣāṃ saṃvāse sumahad bhayam / arthādāne mahān doṣaḥ pradāne ca mahad bhayam // 5.39.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye pāpā iti vikhyātāḥ saṃvāse parigarhitāḥ / yuktāś cānyair mahādoṣair ye narās tān vivarjayet // 5.39.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivartamāne sauhārde prītir nīce praṇaśyati / yā caiva phalanirvṛttiḥ sauhṛde caiva yat sukham // 5.39.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yatate cāpavādāya yatnam ārabhate kṣaye / alpe 'py apakṛte mohān na śāntim upagacchati // 5.39.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tādṛśaiḥ saṃgataṃ nīcair nṛśaṃsair akṛtātmabhiḥ / niśāmya nipuṇaṃ buddhyā vidvān dūrād vivarjayet // 5.39.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo jñātim anugṛhṇāti daridraṃ dīnam āturam / sa putrapaśubhir vṛddhiṃ yaśaś cāvyayam aśnute // 5.39.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātayo vardhanīyās tair ya icchanty ātmanaḥ śubham / kulavṛddhiṃ ca rājendra tasmāt sādhu samācara // 5.39.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyasā yokṣyase rājan kurvāṇo jñātisatkriyām / viguṇā hy api saṃrakṣyā jñātayo bharatarṣabha // 5.39.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ punar guṇavantas te tvatprasādābhikāṅkṣiṇaḥ / prasādaṃ kuru dīnānāṃ pāṇḍavānāṃ viśāṃ pate // 5.39.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīyantāṃ grāmakāḥ ke cit teṣāṃ vṛttyartham īśvara / evaṃ loke yaśaḥprāpto bhaviṣyasi narādhipa // 5.39.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛddhena hi tvayā kāryaṃ putrāṇāṃ tāta rakṣaṇam / mayā cāpi hitaṃ vācyaṃ viddhi māṃ tvaddhitaiṣiṇam // 5.39.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātibhir vigrahas tāta na kartavyo bhavārthinā / sukhāni saha bhojyāni jñātibhir bharatarṣabha // 5.39.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbhojanaṃ saṃkathanaṃ saṃprītiś ca parasparam / jñātibhiḥ saha kāryāṇi na virodhaḥ kathaṃ cana // 5.39.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) jñātayas tārayantīha jñātayo majjayanti ca / suvṛttās tārayantīha durvṛttā majjayanti ca // 5.39.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvṛtto bhava rājendra pāṇḍavān prati mānada / adharṣaṇīyaḥ śatrūṇāṃ tair vṛtas tvaṃ bhaviṣyasi // 5.39.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śrīmantaṃ jñātim āsādya yo jñātir avasīdati / digdhahastaṃ mṛga iva sa enas tasya vindati // 5.39.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) paścād api naraśreṣṭha tava tāpo bhaviṣyati / tān vā hatān sutān vāpi śrutvā tad anucintaya // 5.39.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena khaṭvāṃ samārūḍhaḥ paritapyeta karmaṇā / ādāv eva na tat kuryād adhruve jīvite sati // 5.39.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kaś cin nāpanayate pumān anyatra bhārgavāt / śeṣasaṃpratipattis tu buddhimatsv eva tiṣṭhati // 5.39.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) duryodhanena yady etat pāpaṃ teṣu purā kṛtam / tvayā tat kulavṛddhena pratyāneyaṃ nareśvara // 5.39.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃs tvaṃ pade pratiṣṭhāpya loke vigatakalmaṣaḥ / bhaviṣyasi naraśreṣṭha pūjanīyo manīṣiṇām // 5.39.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvyāhṛtāni dhīrāṇāṃ phalataḥ pravicintya yaḥ / adhyavasyati kāryeṣu ciraṃ yaśasi tiṣṭhati // 5.39.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avṛttiṃ vinayo hanti hanty anarthaṃ parākramaḥ / hanti nityaṃ kṣamā krodham ācāro hanty alakṣaṇam // 5.39.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paricchadena kṣetreṇa veśmanā paricaryayā / parīkṣeta kulaṃ rājan bhojanācchādanena ca // 5.39.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yayoś cittena vā cittaṃ naibhṛtaṃ naibhṛtena vā / sameti prajñayā prajñā tayor maitrī na jīryate // 5.39.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durbuddhim akṛtaprajñaṃ channaṃ kūpaṃ tṛṇair iva / vivarjayīta medhāvī tasmin maitrī praṇaśyati // 5.39.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avalipteṣu mūrkheṣu raudrasāhasikeṣu ca / tathaivāpetadharmeṣu na maitrīm ācared budhaḥ // 5.39.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtajñaṃ dhārmikaṃ satyam akṣudraṃ dṛḍhabhaktikam / jitendriyaṃ sthitaṃ sthityāṃ mitram atyāgi ceṣyate // 5.39.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇām anutsargo mṛtyunā na viśiṣyate / atyarthaṃ punar utsargaḥ sādayed daivatāny api // 5.39.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mārdavaṃ sarvabhūtānām anasūyā kṣamā dhṛtiḥ / āyuṣyāṇi budhāḥ prāhur mitrāṇāṃ cāvimānanā // 5.39.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apanītaṃ sunītena yo 'rthaṃ pratyāninīṣate / matim āsthāya sudṛḍhāṃ tad akāpuruṣavratam // 5.39.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āyatyāṃ pratikārajñas tadātve dṛḍhaniścayaḥ / atīte kāryaśeṣajño naro 'rthair na prahīyate // 5.39.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇā manasā vācā yad abhīkṣṇaṃ niṣevate / tad evāpaharaty enaṃ tasmāt kalyāṇam ācaret // 5.39.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṅgalālambhanaṃ yogaḥ śrutam utthānam ārjavam / bhūtim etāni kurvanti satāṃ cābhīkṣṇadarśanam // 5.39.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anirvedaḥ śriyo mūlaṃ duḥkhanāśe sukhasya ca / mahān bhavaty anirviṇṇaḥ sukhaṃ cātyantam aśnute // 5.39.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātaḥ śrīmattaraṃ kiṃ cid anyat pathyatamaṃ tathā / prabhaviṣṇor yathā tāta kṣamā sarvatra sarvadā // 5.39.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣamed aśaktaḥ sarvasya śaktimān dharmakāraṇāt / arthānarthau samau yasya tasya nityaṃ kṣamā hitā // 5.39.46 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yat sukhaṃ sevamāno 'pi dharmārthābhyāṃ na hīyate / kāmaṃ tad upaseveta na mūḍhavratam ācaret // 5.39.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkhārteṣu pramatteṣu nāstikeṣv alaseṣu ca / na śrīr vasaty adānteṣu ye cotsāhavivarjitāḥ // 5.39.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārjavena naraṃ yuktam ārjavāt savyapatrapam / aśaktimantaṃ manyanto dharṣayanti kubuddhayaḥ // 5.39.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atyāryam atidātāram atiśūram ativratam / prajñābhimāninaṃ caiva śrīr bhayān nopasarpati // 5.39.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnihotraphalā vedāḥ śīlavṛttaphalaṃ śrutam / ratiputraphalā dārā dattabhuktaphalaṃ dhanam // 5.39.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmopārjitair arthair yaḥ karoty aurdhvadehikam / na sa tasya phalaṃ pretya bhuṅkte 'rthasya durāgamāt // 5.39.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāntāravanadurgeṣu kṛcchrāsv āpatsu saṃbhrame / udyateṣu ca śastreṣu nāsti śeṣavatāṃ bhayam // 5.39.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utthānaṃ saṃyamo dākṣyam apramādo dhṛtiḥ smṛtiḥ / samīkṣya ca samārambho viddhi mūlaṃ bhavasya tat // 5.39.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapo balaṃ tāpasānāṃ brahma brahmavidāṃ balam / hiṃsā balam asādhūnāṃ kṣamā guṇavatāṃ balam // 5.39.55 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) aṣṭau tāny avrataghnāni āpo mūlaṃ phalaṃ payaḥ / havir brāhmaṇakāmyā ca guror vacanam auṣadham // 5.39.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tatparasya saṃdadhyāt pratikūlaṃ yadātmanaḥ / saṃgraheṇaiṣa dharmaḥ syāt kāmād anyaḥ pravartate // 5.39.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akrodhena jayet krodham asādhuṃ sādhunā jayet / jayet kadaryaṃ dānena jayet satyena cānṛtam // 5.39.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) strīdhūrtake 'lase bhīrau caṇḍe puruṣamānini / caure kṛtaghne viśvāso na kāryo na ca nāstike // 5.39.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) abhivādanaśīlasya nityaṃ vṛddhopasevinaḥ / catvāri saṃpravardhante kīrtir āyur yaśobalam // 5.39.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atikleśena ye 'rthāḥ syur dharmasyātikrameṇa ca / arer vā praṇipātena mā sma teṣu manaḥ kṛthāḥ // 5.39.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avidyaḥ puruṣaḥ śocyaḥ śocyaṃ mithunam aprajam / nirāhārāḥ prajāḥ śocyāḥ śocyaṃ rāṣṭram arājakam // 5.39.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhvā jarā dehavatāṃ parvatānāṃ jalaṃ jarā / asaṃbhogo jarā strīṇāṃ vākśalyaṃ manaso jarā // 5.39.63 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) anāmnāyamalā vedā brāhmaṇasyāvrataṃ malam / kautūhalamalā sādhvī vipravāsamalāḥ striyaḥ // 5.39.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇasya malaṃ rūpyaṃ rūpyasyāpi malaṃ trapu / jñeyaṃ trapumalaṃ sīsaṃ sīsasyāpi malaṃ malam // 5.39.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na svapnena jayen nidrāṃ na kāmena striyaṃ jayet / nendhanena jayed agniṃ na pānena surāṃ jayet // 5.39.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya dānajitaṃ mitram amitrā yudhi nirjitāḥ / annapānajitā dārāḥ saphalaṃ tasya jīvitam // 5.39.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasriṇo 'pi jīvanti jīvanti śatinas tathā / dhṛtarāṣṭraṃ vimuñcecchāṃ na kathaṃ cin na jīvyate // 5.39.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat pṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ / nālam ekasya tat sarvam iti paśyan na muhyati // 5.39.69 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) rājan bhūyo bravīmi tvāṃ putreṣu samam ācara / samatā yadi te rājan sveṣu pāṇḍusuteṣu ca // 5.39.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'bhyarthitaḥ sadbhir asajjamānaḥ; karoty arthaṃ śaktim ahāpayitvā / kṣipraṃ yaśas taṃ samupaiti santam alaṃ; prasannā hi sukhāya santaḥ // 5.40.1 na kiṃcid adhyavasitam mahāntam apy artham adharmayuktaṃ; yaḥ saṃtyajaty anupākruṣṭa eva / sukhaṃ sa duḥkhāny avamucya śete; jīrṇāṃ tvacaṃ sarpa ivāvamucya // 5.40.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] anṛtaṃ ca samutkarṣe rājagāmi ca paiśunam / guroś cālīkanirbandhaḥ samāni brahmahatyayā // 5.40.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asūyaikapadaṃ mṛtyur ativādaḥ śriyo vadhaḥ / aśuśrūṣā tvarā ślāghā vidyāyāḥ śatravas trayaḥ // 5.40.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhārthinaḥ kuto vidyā nāsti vidyārthinaḥ sukham / sukhārthī vā tyajed vidyāṃ vidyārthī vā sukhaṃ tyajet // 5.40.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāgnis tṛpyati kāṣṭhānāṃ nāpagānāṃ mahodadhiḥ / nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalocanā // 5.40.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśā dhṛtiṃ hanti samṛddhim antakaḥ; krodhaḥ śriyaṃ hanti yaśaḥ kadaryatā / apālanaṃ hanti paśūṃś ca rājann; ekaḥ kruddho brāhmaṇo hanti rāṣṭram // 5.40.7 indravaṃśā [12: ttjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ajaś ca kāṃsyaṃ ca rathaś ca nityaṃ; madhv ākarṣaḥ śakuniḥ śrotriyaś ca / vṛddho jñātir avasanno vayasya; etāni te santu gṛhe sadaiva // 5.40.8 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mntgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ajokṣā candanaṃ vīṇā ādarśo madhusarpiṣī / viṣam audumbaraṃ śaṅkhaḥ svarṇaṃ nābhiś ca rocanā // 5.40.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhe sthāpayitavyāni dhanyāni manur abravīt / devabrāhmaṇapūjārtham atithīnāṃ ca bhārata // 5.40.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ ca tvāṃ sarvaparaṃ bravīmi; puṇyaṃ padaṃ tāta mahāviśiṣṭam / na jātu kāmān na bhayān na lobhād; dharmaṃ tyajej jīvitasyāpi hetoḥ // 5.40.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nityo dharmaḥ sukhaduḥkhe tv anitye; nityo jīvo dhātur asya tv anityaḥ / tyaktvānityaṃ pratitiṣṭhasva nitye; saṃtuṣya tvaṃ toṣaparo hi lābhaḥ // 5.40.12 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg] mahābalān paśya mahānubhāvān; praśāsya bhūmiṃ dhanadhānyapūrṇām / rājyāni hitvā vipulāṃś ca bhogān; gatān narendrān vaśam antakasya // 5.40.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mṛtaṃ putraṃ duḥkhapuṣṭaṃ manuṣyā; utkṣipya rājan svagṛhān nirharanti / taṃ muktakeśāḥ karuṇaṃ rudantaś; citāmadhye kāṣṭham iva kṣipanti // 5.40.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyj], ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] anyo dhanaṃ pretagatasya bhuṅkte; vayāṃsi cāgniś ca śarīradhātūn / dvābhyām ayaṃ saha gacchaty amutra; puṇyena pāpena ca veṣṭyamānaḥ // 5.40.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] utsṛjya vinivartante jñātayaḥ suhṛdaḥ sutāḥ / agnau prāstaṃ tu puruṣaṃ karmānveti svayaṃkṛtam // 5.40.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asmāl lokād ūrdhvam amuṣya cādho; mahat tamas tiṣṭhati hy andhakāram / tad vai mahāmohanam indriyāṇāṃ; budhyasva mā tvāṃ pralabheta rājan // 5.40.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] idaṃ vacaḥ śakṣyasi ced yathāvan; niśamya sarvaṃ pratipattum evam / yaśaḥ paraṃ prāpsyasi jīvaloke; bhayaṃ na cāmutra na ceha te 'sti // 5.40.18 upendravajrā [11: jtjgg] ātmā nadī bhārata puṇyatīrthā; satyodakā dhṛtikūlā damormiḥ / tasyāṃ snātaḥ pūyate puṇyakarmā; puṇyo hy ātmā nityam ambho 'mbha eva // 5.40.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] kāmakrodhagrāhavatīṃ pañcendriyajalāṃ nadīm / kṛtvā dhṛtimayīṃ nāvaṃ janmadurgāṇi saṃtara // 5.40.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) prajñāvṛddhaṃ dharmavṛddhaṃ svabandhuṃ; vidyāvṛddhaṃ vayasā cāpi vṛddham / kāryākārye pūjayitvā prasādya; yaḥ saṃpṛcchen na sa muhyet kadā cit // 5.40.21 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣet pāṇipādaṃ ca cakṣuṣā / cakṣuḥśrotre ca manasā mano vācaṃ ca karmaṇā // 5.40.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nityodakī nityayajñopavītī; nityasvādhyāyī patitānnavarjī / ṛtaṃ bruvan gurave karma kurvan; na brāhmaṇaś cyavate brahmalokāt // 5.40.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: tBtgg] adhītya vedān parisaṃstīrya cāgnīn; iṣṭvā yajñaiḥ pālayitvā prajāś ca / gobrāhmaṇārthe śastrapūtāntarātmā; hataḥ saṃgrāme kṣatriyaḥ svargam eti // 5.40.24 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [12: ymyj], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jtyy] vaiśyo 'dhītya brāhmaṇān kṣatriyāṃś ca; dhanaiḥ kāle saṃvibhajyāśritāṃś ca / tretāpūtaṃ dhūmam āghrāya puṇyaṃ; pretya svarge devasukhāni bhuṅkte // 5.40.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] brahmakṣatraṃ vaiśyavarṇaṃ ca śūdraḥ; krameṇaitān nyāyataḥ pūjayānaḥ / tuṣṭeṣv eteṣv avyatho dagdhapāpas; tyaktvā dehaṃ svargasukhāni bhuṅkte // 5.40.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] cāturvarṇyasyaiṣa dharmas tavokto; hetuṃ cātra bruvato me nibodha / kṣātrād dharmād dhīyate pāṇḍuputras; taṃ tvaṃ rājan rājadharme niyuṅkṣva // 5.40.27 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] evam etad yathā māṃ tvam anuśāsasi nityadā / mamāpi ca matiḥ saumya bhavaty evaṃ yathāttha mām // 5.40.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tu buddhiḥ kṛtāpy evaṃ pāṇḍavān prati me sadā / duryodhanaṃ samāsādya punar viparivartate // 5.40.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na diṣṭam abhyatikrāntuṃ śakyaṃ martyena kena cit / diṣṭam eva kṛtaṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam // 5.40.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuktaṃ yadi te kiṃ cid vācā vidura vidyate / tan me śuśrūṣave brūhi vicitrāṇi hi bhāṣase // 5.41.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭra kumāro vai yaḥ purāṇaḥ sanātanaḥ / sanatsujātaḥ provāca mṛtyur nāstīti bhārata // 5.41.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa te guhyān prakāśāṃś ca sarvān hṛdayasaṃśrayān / pravakṣyati mahārāja sarvabuddhimatāṃ varaḥ // 5.41.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tvaṃ na veda tad bhūyo yan me brūyāt sanātanaḥ / tvam eva vidura brūhi prajñāśeṣo 'sti cet tava // 5.41.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdrayonāv ahaṃ jāto nāto 'nyad vaktum utsahe / kumārasya tu yā buddhir veda tāṃ śāśvatīm aham // 5.41.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmīṃ hi yonim āpannaḥ suguhyam api yo vadet / na tena garhyo devānāṃ tasmād etad bravīmi te // 5.41.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bravīhi vidura tvaṃ me purāṇaṃ taṃ sanātanam / katham etena dehena syād ihaiva samāgamaḥ // 5.41.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cintayām āsa viduras tam ṛṣiṃ saṃśitavratam / sa ca tac cintitaṃ jñātvā darśayām āsa bhārata // 5.41.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa cainaṃ pratijagrāha vidhidṛṣṭena karmaṇā / sukhopaviṣṭaṃ viśrāntam athainaṃ viduro 'bravīt // 5.41.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhagavan saṃśayaḥ kaś cid dhṛtarāṣṭrasya mānase / yo na śakyo mayā vaktuṃ tam asmai vaktum arhasi // 5.41.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ śrutvāyaṃ manuṣyendraḥ sukhaduḥkhātigo bhavet // 5.41.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) lābhālābhau priyadveṣyau yathainaṃ na jarāntakau / viṣaheran bhayāmarṣau kṣutpipāse madodbhavau // 5.41.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aratiś caiva tandrī ca kāmakrodhau kṣayodayau // 5.41.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato rājā dhṛtarāṣṭro manīṣī; saṃpūjya vākyaṃ vidureritaṃ tat / sanatsujātaṃ rahite mahātmā; papraccha buddhiṃ paramāṃ bubhūṣan // 5.42.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sanatsujāta yadīdaṃ śṛṇomi; mṛtyur hi nāstīti tavopadeśam / devāsurā hy ācaran brahmacaryam; amṛtyave tat kataran nu satyam // 5.42.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] amṛtyuḥ karmaṇā ke cin mṛtyur nāstīti cāpare / śṛṇu me bruvato rājan yathaitan mā viśaṅkithāḥ // 5.42.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhe satye kṣatriyādyapravṛtte; moho mṛtyuḥ saṃmato yaḥ kavīnām / pramādaṃ vai mṛtyum ahaṃ bravīmi; sadāpramādam amṛtatvaṃ bravīmi // 5.42.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jByj] pramādād vai asurāḥ parābhavann; apramādād brahmabhūtā bhavanti / na vai mṛtyur vyāghra ivātti jantūn; na hy asya rūpam upalabhyate ha // 5.42.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tBjgl], ajñātam [11: yBrlg], ajñātam [11: rttgl] yamaṃ tv eke mṛtyum ato 'nyam āhur; ātmāvasannam amṛtaṃ brahmacaryam / pitṛloke rājyam anuśāsti devaḥ; śivaḥ śivānām aśivo 'śivānām // 5.42.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: tByy], ajñātam [12: stsy], upendravajrā [11: jtjgg] āsyād eṣa niḥsarate narāṇāṃ; krodhaḥ pramādo moharūpaś ca mṛtyuḥ / te mohitās tadvaśe vartamānā; itaḥ pretās tatra punaḥ patanti // 5.42.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: mjjgg] tatas taṃ devā anu viplavante; ato mṛtyur maraṇākhyām upaiti / karmodaye karmaphalānurāgās; tatrānu yānti na taranti mṛtyum // 5.42.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: yBtgl], indravajrā [11: ttjgg] yo 'bhidhyāyann utpatiṣṇūn nihanyād; anādareṇāpratibudhyamānaḥ / sa vai mṛtyur mṛtyur ivātti bhūtvā; evaṃ vidvān yo vinihanti kāmān // 5.42.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: mtjgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] kāmānusārī puruṣaḥ kāmān anu vinaśyati / kāmān vyudasya dhunute yat kiṃ cit puruṣo rajaḥ // 5.42.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) tamo 'prakāśo bhūtānāṃ narako 'yaṃ pradṛśyate / gṛhyanta iva dhāvanti gacchantaḥ śvabhram unmukhāḥ // 5.42.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) abhidhyā vai prathamaṃ hanti cainaṃ; kāmakrodhau gṛhya cainaṃ tu paścāt / ete bālān mṛtyave prāpayanti; dhīrās tu dhairyeṇa taranti mṛtyum // 5.42.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] amanyamānaḥ kṣatriya kiṃ cid anyan; nādhīyate tārṇa ivāsya vyāghraḥ / krodhāl lobhān mohamayāntarātmā; sa vai mṛtyus tvac charīre ya eṣaḥ // 5.42.13 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ttygg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: jmsy], ajñātam [11: mtjgg] evaṃ mṛtyuṃ jāyamānaṃ viditvā; jñāne tiṣṭhan na bibhetīha mṛtyoḥ / vinaśyate viṣaye tasya mṛtyur; mṛtyor yathā viṣayaṃ prāpya martyaḥ // 5.42.14 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg] ye 'smin dharmān nācarantīha ke cit; tathā dharmān ke cid ihācaranti / dharmaḥ pāpena pratihanyate sma; utāho dharmaḥ pratihanti pāpam // 5.42.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: ytjgl], śālinī [11: mttgg] ubhayam eva tatropabhujyate phalaṃ; dharmasyaivetarasya ca / dharmeṇādharmaṃ praṇudatīha vidvān; dharmo balīyān iti tasya viddhi // 5.42.16 na kiṃcid adhyavasitam yān imān āhuḥ svasya dharmasya lokān; dvijātīnāṃ puṇyakṛtāṃ sanātanān / teṣāṃ parikramān kathayantas tato 'nyān; naitad vidvan naiva kṛtaṃ ca karma // 5.42.17 na kiṃcid adhyavasitam yeṣāṃ bale na vispardhā bale balavatām iva / te brāhmaṇā itaḥ pretya svargaloke prakāśate // 5.42.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra manyeta bhūyiṣṭhaṃ prāvṛṣīva tṛṇolapam / annaṃ pānaṃ ca brāhmaṇas taj jīvan nānusaṃjvaret // 5.42.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) yatrākathayamānasya prayacchaty aśivaṃ bhayam / atiriktam ivākurvan sa śreyān netaro janaḥ // 5.42.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo vākathayamānasya ātmānaṃ nānusaṃjvaret / brahmasvaṃ nopabhuñjed vā tadannaṃ saṃmataṃ satām // 5.42.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā svaṃ vāntam aśnāti śvā vai nityam abhūtaye / evaṃ te vāntam aśnanti svavīryasyopajīvanāt // 5.42.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityam ajñātacaryā me iti manyeta brāhmaṇaḥ / jñātīnāṃ tu vasan madhye naiva vidyeta kiṃ cana // 5.42.23 upagīti (12, 15, 12, 15) ko hy evam antarātmānaṃ brāhmaṇo hantum arhati / tasmād dhi kiṃ cit kṣatriya brahmāvasati paśyati // 5.42.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) aśrāntaḥ syād anādānāt saṃmato nirupadravaḥ / śiṣṭo na śiṣṭavat sa syād brāhmaṇo brahmavit kaviḥ // 5.42.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāḍhyā mānuṣe vitte āḍhyā vedeṣu ye dvijāḥ / te durdharṣā duṣprakampyā vidyāt tān brahmaṇas tanum // 5.42.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sarvān sviṣṭakṛto devān vidyād ya iha kaś cana / na samāno brāhmaṇasya yasmin prayatate svayam // 5.42.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yam aprayatamānaṃ tu mānayanti sa mānitaḥ / na mānyamāno manyeta nāmānād abhisaṃjvaret // 5.42.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vidvāṃso mānayantīha iti manyeta mānitaḥ / adharmaviduṣo mūḍhā lokaśāstraviśāradāḥ // 5.42.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na mānyaṃ mānayiṣyanti iti manyed amānitaḥ // 5.42.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na vai mānaṃ ca maunaṃ ca sahitau carataḥ sadā / ayaṃ hi loko mānasya asau mānasya tad viduḥ // 5.42.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śrīḥ sukhasyeha saṃvāsaḥ sā cāpi paripanthinī / brāhmī sudurlabhā śrīr hi prajñāhīnena kṣatriya // 5.42.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) dvārāṇi tasyā hi vadanti santo; bahuprakārāṇi durāvarāṇi / satyārjave hrīr damaśaucavidyāḥ; ṣaṇmānamohapratibādhanāni // 5.42.32 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ṛco yajūṃṣy adhīte yaḥ sāmavedaṃ ca yo dvijaḥ / pāpāni kurvan pāpena lipyate na sa lipyate // 5.43.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nainaṃ sāmāny ṛco vāpi na yajūṃṣi vicakṣaṇa / trāyante karmaṇaḥ pāpān na te mithyā bravīmy aham // 5.43.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na chandāṃsi vṛjināt tārayanti; māyāvinaṃ māyayā vartamānam / nīḍaṃ śakuntā iva jātapakṣāś; chandāṃsy enaṃ prajahaty antakāle // 5.43.3 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yntgl], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] na ced vedā vedavidaṃ śaktās trātuṃ vicakṣaṇa / atha kasmāt pralāpo 'yaṃ brāhmaṇānāṃ sanātanaḥ // 5.43.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) asmiṃl loke tapas taptaṃ phalam anyatra dṛśyate / brāhmaṇānām ime lokā ṛddhe tapasi saṃyatāḥ // 5.43.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ samṛddham apy ṛddhaṃ tapo bhavati kevalam / sanatsujāta tad brūhi yathā vidyāma tad vayam // 5.43.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhādayo dvādaśa yasya doṣās; tathā nṛśaṃsādi ṣaḍ atra rājan / dharmādayo dvādaśa cātatānāḥ; śāstre guṇā ye viditā dvijānām // 5.43.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] krodhaḥ kāmo lobhamohau vivitsā;kṛpāsūyā mānaśokau spṛhā ca / īrṣyā jugupsā ca manuṣyadoṣā; varjyāḥ sadā dvādaśaite nareṇa // 5.43.8 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tttgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] ekaikam ete rājendra manuṣyān paryupāsate / lipsamāno 'ntaraṃ teṣāṃ mṛgāṇām iva lubdhakaḥ // 5.43.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vikatthanaḥ spṛhayālur manasvī; bibhrat kopaṃ capalo 'rakṣaṇaś ca / ete prāptāḥ ṣaṇ narān pāpadharmān; prakurvate nota santaḥ sudurge // 5.43.10 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] saṃbhogasaṃvid dviṣam edhamāno; dattānutāpī kṛpaṇo 'balīyān / vargapraśaṃsī vanitāsu dveṣṭā; ete 'pare sapta nṛśaṃsadharmāḥ // 5.43.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ttygg], indravajrā [11: ttjgg] dharmaś ca satyaṃ ca damas tapaś ca; amātsaryaṃ hrīs titikṣānasūyā / yajñaś ca dānaṃ ca dhṛtiḥ śrutaṃ ca; mahāvratā dvādaśa brāhmaṇasya // 5.43.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] yas tv etebhyaḥ pravased dvādaśebhyaḥ; sarvām apīmāṃ pṛthivīṃ praśiṣyāt / tribhir dvābhyām ekato vā viśiṣṭo; nāsya svam astīti sa veditavyaḥ // 5.43.13 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] damas tyāgo 'pramādaś ca eteṣv amṛtam āhitam / tāni satyamukhāny āhur brāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ // 5.43.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) damo 'ṣṭādaśadoṣaḥ syāt pratikūlaṃ kṛtākṛte / anṛtaṃ cābhyasūyā ca kāmārthau ca tathā spṛhā // 5.43.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhaḥ śokas tathā tṛṣṇā lobhaḥ paiśunyam eva ca / matsaraś ca vivitsā ca paritāpas tathā ratiḥ // 5.43.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apasmāraḥ sātivādas tathā saṃbhāvanātmani / etair vimukto doṣair yaḥ sa damaḥ sadbhir ucyate // 5.43.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) śreyāṃs tu ṣaḍvidhas tyāgaḥ priyaṃ prāpya na hṛṣyati / apriye tu samutpanne vyathāṃ jātu na cārcchati // 5.43.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭān dārāṃś ca putrāṃś ca na cānyaṃ yad vaco bhavet / arhate yācamānāya pradeyaṃ tad vaco bhavet // 5.43.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apy avācyaṃ vadaty eva sa tṛtīyo guṇaḥ smṛtaḥ // 5.43.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tyaktair dravyair yo bhavati nopayuṅkte ca kāmataḥ / na ca karmasu tad dhīnaḥ śiṣyabuddhir naro yathā // 5.43.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) sarvair eva guṇair yukto dravyavān api yo bhavet // 5.43.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) apramādo 'ṣṭadoṣaḥ syāt tān doṣān parivarjayet / indriyebhyaś ca pañcabhyo manasaś caiva bhārata // 5.43.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atītānāgatebhyaś ca mukto hy etaiḥ sukhī bhavet // 5.43.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) doṣair etair vimuktaṃ tu guṇair etaiḥ samanvitam / etat samṛddham apy ṛddhaṃ tapo bhavati kevalam // 5.43.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yan māṃ pṛcchasi rājendra kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi // 5.43.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ākhyānapañcamair vedair bhūyiṣṭhaṃ kathyate janaḥ / tathaivānye caturvedās trivedāś ca tathāpare // 5.43.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvivedāś caikavedāś ca anṛcaś ca tathāpare / teṣāṃ tu katamaḥ sa syād yam ahaṃ veda brāhmaṇam // 5.43.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) ekasya vedasyājñānād vedās te bahavo 'bhavan / satyasyaikasya rājendra satye kaś cid avasthitaḥ // 5.43.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ vedam anutsādya prajñāṃ mahati kurvate // 5.43.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dānam adhyayanaṃ yajño lobhād etat pravartate / satyāt pracyavamānānāṃ saṃkalpo vitatho bhavet // 5.43.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yajñaḥ pratāyeta satyasyaivāvadhāraṇāt / manasānyasya bhavati vācānyasyota karmaṇā // 5.43.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) saṃkalpasiddhaḥ puruṣaḥ saṃkalpān adhitiṣṭhati // 5.43.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) anaibhṛtyena vai tasya dīkṣitavratam ācaret / nāmaitad dhātunirvṛttaṃ satyam eva satāṃ param // 5.43.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānaṃ vai nāma pratyakṣaṃ parokṣaṃ jāyate tapaḥ // 5.43.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vidyād bahu paṭhantaṃ tu bahupāṭhīti brāhmaṇam / tasmāt kṣatriya mā maṃsthā jalpitenaiva brāhmaṇam // 5.43.29 upajāti anuṣṭubh: ajñātam [8: smlg], ajñātam [8: rmlg], ajñātam [8: msgg], ajñātam [8: tsgl] ya eva satyān nāpaiti sa jñeyo brāhmaṇas tvayā // 5.43.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) chandāṃsi nāma kṣatriya tāny atharvā; jagau purastād ṛṣisarga eṣaḥ / chandovidas te ya u tān adhītya; na vedyavedasya vidur na vedyam // 5.43.30 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) na vedānāṃ veditā kaś cid asti; kaś cid vedān budhyate vāpi rājan / yo veda vedān na sa veda vedyaṃ; satye sthito yas tu sa veda vedyam // 5.43.31 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] abhijānāmi brāhmaṇam ākhyātāraṃ vicakṣaṇam / yaś chinnavicikitsaḥ sann ācaṣṭe sarvasaṃśayān // 5.43.32 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tasya paryeṣaṇaṃ gacchet prācīnaṃ nota dakṣiṇam / nārvācīnaṃ kutas tiryaṅ nādiśaṃ tu kathaṃ cana // 5.43.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tūṣṇīṃbhūta upāsīta na ceṣṭen manasā api / abhyāvarteta brahmāsya antarātmani vai śritam // 5.43.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) maunād dhi sa munir bhavati nāraṇyavasanān muniḥ / akṣaraṃ tat tu yo veda sa muniḥ śreṣṭha ucyate // 5.43.35 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sarvārthānāṃ vyākaraṇād vaiyākaraṇa ucyate / pratyakṣadarśī lokānāṃ sarvadarśī bhaven naraḥ // 5.43.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: ma-vipulā) satye vai brāhmaṇas tiṣṭhan brahma paśyati kṣatriya / vedānāṃ cānupūrvyeṇa etad vidvan bravīmi te // 5.43.37 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) sanatsujāta yad imāṃ parārthāṃ; brāhmīṃ vācaṃ pravadasi viśvarūpām / parāṃ hi kāmeṣu sudurlabhāṃ kathāṃ; tad brūhi me vākyam etat kumāra // 5.44.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jBjgg], ajñātam [11: tttgl], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [12: mBsy] naitad brahma tvaramāṇena labhyaṃ; yan māṃ pṛcchasy abhihṛṣyasy atīva / avyaktavidyām abhidhāsye purāṇīṃ; buddhyā ca teṣāṃ brahmacaryeṇa siddhām // 5.44.2 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) avyaktavidyām iti yat sanātanīṃ; bravīṣi tvaṃ brahmacaryeṇa siddhām / anārabhyā vasatīhārya kāle; kathaṃ brāhmaṇyam amṛtatvaṃ labheta // 5.44.3 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: yByj] ye 'smiṃl loke vijayantīha kāmān; brāhmīṃ sthitim anutitikṣamāṇāḥ / ta ātmānaṃ nirharantīha dehān; muñjād iṣīkām iva sattvasaṃsthāḥ // 5.44.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tnjgg] śarīram etau kurutaḥ pitā mātā ca bhārata / ācāryaśāstā yā jātiḥ sā satyā sājarāmarā // 5.44.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ācāryayonim iha ye praviśya; bhūtvā garbhaṃ brahmacaryaṃ caranti / ihaiva te śāstrakārā bhavanti; prahāya dehaṃ paramaṃ yānti yogam // 5.44.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: tBjgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jtyy] ya āvṛṇoty avitathena karṇā;vṛtaṃ kurvann amṛtaṃ saṃprayacchan / taṃ manyeta pitaraṃ mātaraṃ ca; tasmai na druhyet kṛtam asya jānan // 5.44.7 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBjgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: mntgl] guruṃ śiṣyo nityam abhimanyamānaḥ; svādhyāyam icchec chucir apramattaḥ / mānaṃ na kuryān na dadhīta roṣam; eṣa prathamo brahmacaryasya pādaḥ // 5.44.8 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ācāryasya priyaṃ kuryāt prāṇair api dhanair api / karmaṇā manasā vācā dvitīyaḥ pāda ucyate // 5.44.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samā gurau yathā vṛttir gurupatnyāṃ tathā bhavet / yathoktakārī priyakṛt tṛtīyaḥ pāda ucyate // 5.44.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nācāryāyehopakṛtvā pravādaṃ; prājñaḥ kurvīta naitad ahaṃ karomi / itīva manyeta na bhāṣayeta; sa vai caturtho brahmacaryasya pādaḥ // 5.44.11 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: mrsj], ajñātam [12: jmyy], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] evaṃ vasantaṃ yad upaplaved dhanam; ācāryāya tad anuprayacchet / satāṃ vṛttiṃ bahuguṇām evam eti; guroḥ putre bhavati ca vṛttir eṣā // 5.44.12 na kiṃcid adhyavasitam evaṃ vasan sarvato vardhatīha; bahūn putrāṃl labhate ca pratiṣṭhām / varṣanti cāsmai pradiśo diśaś ca; vasanty asmin brahmacarye janāś ca // 5.44.13 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yttgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tttgl] etena brahmacaryeṇa devā devatvam āpnuvan / ṛṣayaś ca mahābhāgā brahmalokaṃ manīṣiṇaḥ // 5.44.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvāṇām anenaiva rūpam apsarasām abhūt / etena brahmacaryeṇa sūryo ahnāya jāyate // 5.44.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya āśayet pāṭayec cāpi rājan; sarvaṃ śarīraṃ tapasā tapyamānaḥ / etenāsau bālyam atyeti vidvān; mṛtyuṃ tathā rodhayaty antakāle // 5.44.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] antavantaḥ kṣatriya te jayanti; lokāñ janāḥ karmaṇā nirmitena / brahmaiva vidvāṃs tena abhyeti sarvaṃ; nānyaḥ panthā ayanāya vidyate // 5.44.17 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: rtjgl], ajñātam [11: mBrlg], ajñātam [11: tttgl] ābhāti śuklam iva lohitam iva; atho kṛṣṇam athāñjanaṃ kādravaṃ vā / tad brāhmaṇaḥ paśyati yo 'tra vidvān; kathaṃrūpaṃ tad amṛtam akṣaraṃ padam // 5.44.18 na kiṃcid adhyavasitam nābhāti śuklam iva lohitam iva; atho kṛṣṇam āyasam arkavarṇam / na pṛthivyāṃ tiṣṭhati nāntarikṣe; naitat samudre salilaṃ bibharti // 5.44.19 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yjjgg], ajñātam [11: stjgg], ajñātam [12: tBjn], indravajrā [11: ttjgg] na tārakāsu na ca vidyud āśritaṃ; na cābhreṣu dṛśyate rūpam asya / na cāpi vāyau na ca devatāsu; na tac candre dṛśyate nota sūrye // 5.44.20 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yjtgl], ajñātam [12: jBjr], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] naivarkṣu tan na yajuḥṣu nāpy atharvasu; na caiva dṛśyaty amaleṣu sāmasu / rathaṃtare bārhate cāpi rājan; mahāvrate naiva dṛśyed dhruvaṃ tat // 5.44.21 ajñātasamavṛtta [11: jttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) apāraṇīyaṃ tamasaḥ parastāt; tad antako 'py eti vināśakāle / aṇīyarūpaṃ kṣuradhārayā tan; mahac ca rūpaṃ tv api parvatebhyaḥ // 5.44.22 upendravajrā [11: jtjgg] sā pratiṣṭhā tad amṛtaṃ lokās tad brahma tad yaśaḥ / bhūtāni jajñire tasmāt pralayaṃ yānti tatra ca // 5.44.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anāmayaṃ tan mahad udyataṃ yaśo; vāco vikārān kavayo vadanti / tasmiñ jagat sarvam idaṃ pratiṣṭhitaṃ; ye tad vidur amṛtās te bhavanti // 5.44.24 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: tntgl], vaṃśastha [12: jtjr], indravajrā [11: ttjgg] yat tac chukraṃ mahaj jyotir dīpyamānaṃ mahad yaśaḥ / tad vai devā upāsante yasmād arko virājate // 5.45.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śukrād brahma prabhavati brahma śukreṇa vardhate / tac chukraṃ jyotiṣāṃ madhye 'taptaṃ tapati tāpanam // 5.45.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āpo 'tha adbhyaḥ salilasya madhye; ubhau devau śiśriyāte 'ntarikṣe / sa sadhrīcīḥ sa viṣūcīr vasānā; ubhe bibharti pṛthivīṃ divaṃ ca // 5.45.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jBjgl], indravajrā [11: ttjgg] yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ubhau ca devau pṛthivīṃ divaṃ ca; diśaś ca śukraṃ bhuvanaṃ bibharti / tasmād diśaḥ saritaś ca sravanti; tasmāt samudrā vihitā mahāntaḥ // 5.45.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) cakre rathasya tiṣṭhantaṃ dhruvasyāvyayakarmaṇaḥ / ketumantaṃ vahanty aśvās taṃ divyam ajaraṃ divi // 5.45.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na sādṛśye tiṣṭhati rūpam asya; na cakṣuṣā paśyati kaś cid enam / manīṣayātho manasā hṛdā ca; ya evaṃ vidur amṛtās te bhavanti // 5.45.6 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dvādaśapūgāṃ saritaṃ devarakṣitam / madhu īśantas tadā saṃcaranti ghoram // 5.45.7 na kiṃcid adhyavasitam yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tad ardhamāsaṃ pibati saṃcitya bhramaro madhu / īśānaḥ sarvabhūteṣu havirbhūtam akalpayat // 5.45.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) hiraṇyaparṇam aśvattham abhipatya apakṣakāḥ / te tatra pakṣiṇo bhūtvā prapatanti yathādiśam // 5.45.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pūrṇāt pūrṇāny uddharanti pūrṇāt pūrṇāni cakrire / haranti pūrṇāt pūrṇāni pūrṇam evāvaśiṣyate // 5.45.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasmād vai vāyur āyātas tasmiṃś ca prayataḥ sadā / tasmād agniś ca somaś ca tasmiṃś ca prāṇa ātataḥ // 5.45.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam eva tato vidyāt tat tad vaktuṃ na śaknumaḥ / yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apānaṃ girati prāṇaḥ prāṇaṃ girati candramāḥ / ādityo girate candram ādityaṃ girate paraḥ // 5.45.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ekaṃ pādaṃ notkṣipati salilād dhaṃsa uccaran / taṃ cet satatam ṛtvijaṃ na mṛtyur nāmṛtaṃ bhavet // 5.45.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: asamīcīna) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ devo mahātmā sa pāvakaṃ puruṣo giran / yo vai taṃ puruṣaṃ veda tasyehātmā na riṣyate // 5.45.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yaḥ sahasraṃ sahasrāṇāṃ pakṣān saṃtatya saṃpatet / madhyame madhya āgacched api cet syān manojavaḥ // 5.45.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na darśane tiṣṭhati rūpam asya; paśyanti cainaṃ suviśuddhasattvāḥ / hito manīṣī manasābhipaśyed; ye taṃ śrayeyur amṛtās te bhavanti // 5.45.17 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gūhanti sarpā iva gahvarāṇi; svaśikṣayā svena vṛttena martyāḥ / teṣu pramuhyanti janā vimūḍhā; yathādhvānaṃ mohayante bhayāya // 5.45.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgl], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sadā sadāsatkṛtaḥ syān na mṛtyur amṛtaṃ kutaḥ / satyānṛte satyasamānabandhane; sataś ca yonir asataś caika eva // 5.45.19 upajāti paṅkti: ajñātam [10: jsrl], ajñātam [10: nrtg], ajñātam [10: jttl], ajñātam [10: Brjl] yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na sādhunā nota asādhunā vā; samānam etad dṛśyate mānuṣeṣu / samānam etad amṛtasya vidyād; evaṃyukto madhu tad vai parīpset // 5.45.20 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyj], ajñātam [11: jBjgg], vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nāsyātivādā hṛdayaṃ tāpayanti; nānadhītaṃ nāhutam agnihotram / mano brāhmīṃ laghutām ādadhīta; prajñānam asya nāma dhīrā labhante // 5.45.21 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [12: ttyj], ajñātam [12: tryy] yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam // 5.45.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ yaḥ sarvabhūteṣu ātmānam anupaśyati / anyatrānyatra yukteṣu kiṃ sa śocet tataḥ param // 5.45.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathodapāne mahati sarvataḥ saṃplutodake / evaṃ sarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ // 5.45.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo mahātmā; na dṛśyate 'sau hṛdaye niviṣṭaḥ / ajaś caro divārātram atandritaś ca; sa taṃ matvā kavir āste prasannaḥ // 5.45.24 na kiṃcid adhyavasitam aham evāsmi vo mātā pitā putro 'smy ahaṃ punaḥ / ātmāham api sarvasya yac ca nāsti yad asti ca // 5.45.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmaho 'smi sthaviraḥ pitā putraś ca bhārata / mamaiva yūyam ātmasthā na me yūyaṃ na vo 'py aham // 5.45.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) [05.45.27aātmaiva sthānaṃ mama janma cātmā; vedaprokto 'ham ajarapratiṣṭhaḥ / ajñātasamavṛtta [6: sy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) aṇor aṇīyān sumanāḥ sarvabhūteṣu jāgṛmi / pitaraṃ sarvabhūtānāṃ puṣkare nihitaṃ viduḥ // 5.45.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ sanatsujātena vidureṇa ca dhīmatā / sārdhaṃ kathayato rājñaḥ sā vyatīyāya śarvarī // 5.46.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ rājānaḥ sarva eva te / sabhām āviviśur hṛṣṭāḥ sūtasyopadidṛkṣayā // 5.46.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śuśrūṣamāṇāḥ pārthānāṃ vaco dharmārthasaṃhitam / dhṛtarāṣṭramukhāḥ sarve yayū rājasabhāṃ śubhām // 5.46.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sudhāvadātāṃ vistīrṇāṃ kanakājirabhūṣitām / candraprabhāṃ surucirāṃ siktāṃ paramavāriṇā // 5.46.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) rucirair āsanaiḥ stīrṇāṃ kāñcanair dāravair api / aśmasāramayair dāntaiḥ svāstīrṇaiḥ sottaracchadaiḥ // 5.46.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ śalyaḥ kṛtavarmā jayadrathaḥ / aśvatthāmā vikarṇaś ca somadattaś ca bāhlikaḥ // 5.46.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viduraś ca mahāprājño yuyutsuś ca mahārathaḥ / sarve ca sahitāḥ śūrāḥ pārthivā bharatarṣabha // 5.46.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya viviśus tāṃ sabhāṃ śubhām // 5.46.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) duḥśāsanaś citrasenaḥ śakuniś cāpi saubalaḥ / durmukho duḥsahaḥ karṇa ulūko 'tha viviṃśatiḥ // 5.46.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kururājaṃ puraskṛtya duryodhanam amarṣaṇam / viviśus tāṃ sabhāṃ rājan surāḥ śakrasado yathā // 5.46.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āviśadbhis tadā rājañ śūraiḥ parighabāhubhiḥ / śuśubhe sā sabhā rājan siṃhair iva girer guhā // 5.46.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te praviśya maheṣvāsāḥ sabhāṃ samitiśobhanāḥ / āsanāni mahārhāṇi bhejire sūryavarcasaḥ // 5.46.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsanastheṣu sarveṣu teṣu rājasu bhārata / dvāḥstho nivedayām āsa sūtaputram upasthitam // 5.46.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ sa ratha āyāti yo 'yāsīt pāṇḍavān prati / dūto nas tūrṇam āyātaḥ saindhavaiḥ sādhuvāhibhiḥ // 5.46.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upayāya tu sa kṣipraṃ rathāt praskandya kuṇḍalī / praviveśa sabhāṃ pūrṇāṃ mahīpālair mahātmabhiḥ // 5.46.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpto 'smi pāṇḍavān gatvā tad vijānīta kauravāḥ / yathāvayaḥ kurūn sarvān pratinandanti pāṇḍavāḥ // 5.46.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādayanti vṛddhāṃś ca vayasyāṃś ca vayasyavat / yūnaś cābhyavadan pārthāḥ pratipūjya yathāvayaḥ // 5.46.16 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) yathāhaṃ dhṛtarāṣṭreṇa śiṣṭaḥ pūrvam ito gataḥ / abruvaṃ pāṇḍavān gatvā tan nibodhata pārthivāḥ // 5.46.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛcchāmi tvāṃ saṃjaya rājamadhye; kim abravīd vākyam adīnasattvaḥ / dhanaṃjayas tāta yudhāṃ praṇetā; durātmanāṃ jīvitacchin mahātmā // 5.47.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] duryodhano vācam imāṃ śṛṇotu; yad abravīd arjuno yotsyamānaḥ / yudhiṣṭhirasyānumate mahātmā; dhanaṃjayaḥ śṛṇvataḥ keśavasya // 5.47.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] anvatrasto bāhuvīryaṃ vidāna; upahvare vāsudevasya dhīraḥ / avocan māṃ yotsyamānaḥ kirīṭī; madhye brūyā dhārtarāṣṭraṃ kurūṇām // 5.47.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] ye vai rājānaḥ pāṇḍavāyodhanāya; samānītāḥ śṛṇvatāṃ cāpi teṣām / yathā samagraṃ vacanaṃ mayoktaṃ; sahāmātyaṃ śrāvayethā nṛpaṃ tam // 5.47.4 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yathā nūnaṃ devarājasya devāḥ; śuśrūṣante vajrahastasya sarve / tathāśṛṇvan pāṇḍavāḥ sṛñjayāś ca; kirīṭinā vācam uktāṃ samarthām // 5.47.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yttgl] ity abravīd arjuno yotsyamāno; gāṇḍīvadhanvā lohitapadmanetraḥ / na ced rājyaṃ muñcati dhārtarāṣṭro; yudhiṣṭhirasyājamīḍhasya rājñaḥ // 5.47.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: tmsy], ajñātam [11: jttgg] asti nūnaṃ karma kṛtaṃ purastād; anirviṣṭaṃ pāpakaṃ dhārtarāṣṭraiḥ // 5.47.6.2 na kiṃcid adhyavasitam yeṣāṃ yuddhaṃ bhīmasenārjunābhyāṃ; tathāśvibhyāṃ vāsudevena caiva / śaineyena dhruvam āttāyudhena; dhṛṣṭadyumnenātha śikhaṇḍinā ca // 5.47.7 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: mtjgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: yttgl] yudhiṣṭhireṇendrakalpena caiva; yo 'padhyānān nirdahed gāṃ divaṃ ca // 5.47.7.2 somarājī [6: yy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) taiś ced yuddhaṃ manyate dhārtarāṣṭro; nirvṛtto 'rthaḥ sakalaḥ pāṇḍavānām / mā tat kārṣīḥ pāṇḍavārthāya hetor; upaihi yuddhaṃ yadi manyase tvam // 5.47.8 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yāṃ tāṃ vane duḥkhaśayyām uvāsa; pravrājitaḥ pāṇḍavo dharmacārī / āśiṣyate duḥkhatarām anarthām; antyāṃ śayyāṃ dhārtarāṣṭraḥ parāsuḥ // 5.47.9 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] hriyā jñānena tapasā damena; krodhenātho dharmaguptyā dhanena / anyāyavṛttaḥ kurupāṇḍaveyān; adhyātiṣṭhad dhārtarāṣṭro durātmā // 5.47.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBjgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] māyopadhaḥ praṇidhānārjavābhyāṃ; tapodamābhyāṃ dharmaguptyā balena / satyaṃ bruvan prītiyuktyānṛtena; titikṣamāṇaḥ kliśyamāno 'tivelam // 5.47.11 ajñātasamavṛtta [12: jmyj] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadā jyeṣṭhaḥ pāṇḍavaḥ saṃśitātmā; krodhaṃ yat taṃ varṣapūgān sughoram / avasraṣṭā kuruṣūdvṛttacetās; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] kṛṣṇavartmeva jvalitaḥ samiddho; yathā dahet kakṣam agnir nidāghe / evaṃ dagdhā dhārtarāṣṭrasya senāṃ; yudhiṣṭhiraḥ krodhadīpto 'nuvīkṣya // 5.47.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: rtjgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] yadā draṣṭā bhīmasenaṃ raṇasthaṃ; gadāhastaṃ krodhaviṣaṃ vamantam / durmarṣaṇaṃ pāṇḍavaṃ bhīmavegaṃ; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.14 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg] mahāsiṃho gāva iva praviśya; gadāpāṇir dhārtarāṣṭrān upetya / yadā bhīmo bhīmarūpo nihantā; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: yttgl] mahābhaye vītabhayaḥ kṛtāstraḥ; samāgame śatrubalāvamardī / sakṛd rathena pratiyād rathaughān; padātisaṃghān gadayābhinighnan // 5.47.16 upendravajrā [11: jtjgg] sainyān anekāṃs tarasā vimṛdnan; yadā kṣeptā dhārtarāṣṭrasya sainyam / chindan vanaṃ paraśuneva śūras; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] tṛṇaprāyaṃ jvalaneneva dagdhaṃ; grāmaṃ yathā dhārtarāṣṭraḥ samīkṣya / pakvaṃ sasyaṃ vaidyuteneva dagdhaṃ; parāsiktaṃ vipulaṃ svaṃ balaugham // 5.47.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] hatapravīraṃ vimukhaṃ bhayārtaṃ; parāṅmukhaṃ prāyaśo 'dhṛṣṭayodham / śastrārciṣā bhīmasenena dagdhaṃ; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] upāsaṅgād uddharan dakṣiṇena; paraḥśatān nakulaś citrayodhī / yadā rathāgryo rathinaḥ pracetā; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.20 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] sukhocito duḥkhaśayyāṃ vaneṣu; dīrghaṃ kālaṃ nakulo yām aśeta / āśīviṣaḥ kruddha iva śvasan bhṛśaṃ; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.21 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], indravaṃśā [12: ttjr], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg] tyaktātmānaḥ pārthivāyodhanāya; samādiṣṭā dharmarājena vīrāḥ / rathaiḥ śubhraiḥ sainyam abhidravanto; dṛṣṭvā paścāt tapsyate dhārtarāṣṭraḥ // 5.47.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] śiśūn kṛtāstrān aśiśuprakāśān; yadā draṣṭā kauravaḥ pañca śūrān / tyaktvā prāṇān kekayān ādravantas; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yadā gatodvāham akūjanākṣaṃ; suvarṇatāraṃ ratham ātatāyī / dāntair yuktaṃ sahadevo 'dhirūḍhaḥ; śirāṃsi rājñāṃ kṣepsyate mārgaṇaughaiḥ // 5.47.24 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) mahābhaye saṃpravṛtte rathasthaṃ; vivartamānaṃ samare kṛtāstram / sarvāṃ diśaṃ saṃpatantaṃ samīkṣya; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tttgl], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] hrīniṣedho nipuṇaḥ satyavādī; mahābalaḥ sarvadharmopapannaḥ / gāndhārim ārcchaṃs tumule kṣiprakārī; kṣeptā janān sahadevas tarasvī // 5.47.26 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: rBtgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jttgg] yadā draṣṭā draupadeyān maheṣūñ; śūrān kṛtāstrān rathayuddhakovidān / āśīviṣān ghoraviṣān ivāyatas; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.27 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadābhimanyuḥ paravīraghātī; śaraiḥ parān megha ivābhivarṣan / vigāhitā kṛṣṇasamaḥ kṛtāstras; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.28 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yadā draṣṭā bālam abālavīryaṃ; dviṣaccamūṃ mṛtyum ivāpatantam / saubhadram indrapratimaṃ kṛtāstraṃ; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.29 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prabhadrakāḥ śīghratarā yuvāno; viśāradāḥ siṃhasamānavīryāḥ / yadā kṣeptāro dhārtarāṣṭrān sasainyāṃs; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.30 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vṛddhau virāṭadrupadau mahārathau; pṛthak camūbhyām abhivartamānau / yadā draṣṭārau dhārtarāṣṭrān sasainyāṃs; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.31 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: ymyy], upendravajrā [11: jtjgg] yadā kṛtāstro drupadaḥ pracinvañ; śirāṃsi yūnāṃ samare rathasthaḥ / kruddhaḥ śaraiś chetsyati cāpamuktais; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.32 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā virāṭaḥ paravīraghātī; marmāntare śatrucamūṃ praveṣṭā / matsyaiḥ sārdham anṛśaṃsarūpais; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.33 na kiṃcid adhyavasitam jyeṣṭhaṃ mātsyānām anṛśaṃsarūpaṃ; virāṭaputraṃ rathinaṃ purastāt / yadā draṣṭā daṃśitaṃ pāṇḍavārthe; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.34 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] raṇe hate kauravāṇāṃ pravīre; śikhaṇḍinā sattame śaṃtanūje / na jātu naḥ śatravo dhārayeyur; asaṃśayaṃ satyam etad bravīmi // 5.47.35 ajñātasamavṛtta [11: jttgg] yadā śikhaṇḍī rathinaḥ pracinvan; bhīṣmaṃ rathenābhiyātā varūthī / divyair hayair avamṛdnan rathaughāṃs; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.36 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yadā draṣṭā sṛñjayānām anīke; dhṛṣṭadyumnaṃ pramukhe rocamānam / astraṃ yasmai guhyam uvāca dhīmān; droṇas tadā tapsyati dhārtarāṣṭraḥ // 5.47.37 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā sa senāpatir aprameyaḥ; parābhavann iṣubhir dhārtarāṣṭrān / droṇaṃ raṇe śatrusaho 'bhiyātā; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.38 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] hrīmān manīṣī balavān manasvī; sa lakṣmīvān somakānāṃ prabarhaḥ / na jātu taṃ śatravo 'nye saheran; yeṣāṃ sa syād agraṇīr vṛṣṇisiṃhaḥ // 5.47.39 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] brūyāc ca mā pravṛṇīṣveti loke; yuddhe 'dvitīyaṃ sacivaṃ rathastham / śiner naptāraṃ pravṛṇīma sātyakiṃ; mahābalaṃ vītabhayaṃ kṛtāstram // 5.47.40 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjr], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā śinīnām adhipo mayoktaḥ; śaraiḥ parān megha iva pravarṣan / pracchādayiṣyañ śarajālena yodhāṃs; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.41 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yadā dhṛtiṃ kurute yotsyamānaḥ; sa dīrghabāhur dṛḍhadhanvā mahātmā / siṃhasyeva gandham āghrāya gāvaḥ; saṃveṣṭante śatravo 'smād yathāgneḥ // 5.47.42 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jtyy], ajñātam [11: mjtgg] sa dīrghabāhur dṛḍhadhanvā mahātmā; bhindyād girīn saṃharet sarvalokān / astre kṛtī nipuṇaḥ kṣiprahasto; divi sthitaḥ sūrya ivābhibhāti // 5.47.43 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: jtyy], upendravajrā [11: jtjgg] citraḥ sūkṣmaḥ sukṛto yādavasya; astre yogo vṛṣṇisiṃhasya bhūyān / yathāvidhaṃ yogam āhuḥ praśastaṃ; sarvair guṇaiḥ sātyakis tair upetaḥ // 5.47.44 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg] hiraṇmayaṃ śvetahayaiś caturbhir; yadā yuktaṃ syandanaṃ mādhavasya / draṣṭā yuddhe sātyaker vai suyodhanas; tadā tapsyaty akṛtātmā sa mandaḥ // 5.47.45 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: mttr], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] yadā rathaṃ hemamaṇiprakāśaṃ; śvetāśvayuktaṃ vānaraketum ugram / draṣṭā raṇe saṃyataṃ keśavena; tadā tapsyaty akṛtātmā sa mandaḥ // 5.47.46 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: tmsy], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] yadā maurvyās talaniṣpeṣam ugraṃ; mahāśabdaṃ vajraniṣpeṣatulyam / vidhūyamānasya mahāraṇe mayā; gāṇḍīvasya śroṣyati mandabuddhiḥ // 5.47.47 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], vaṃśastha [12: jtjr] tadā mūḍho dhṛtarāṣṭrasya putras; taptā yuddhe durmatir duḥsahāyaḥ / dṛṣṭvā sainyaṃ bāṇavarṣāndhakāraṃ; prabhajyantaṃ gokulavad raṇāgre // 5.47.48 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg] balāhakād uccarantīva vidyut; sahasraghnī dviṣatāṃ saṃgameṣu / asthicchido marmabhido vamec charāṃs; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.49 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg] yadā draṣṭā jyāmukhād bāṇasaṃghān; gāṇḍīvamuktān patataḥ śitāgrān / nāgān hayān varmiṇaś cādadānāṃs; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.50 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā mandaḥ parabāṇān vimuktān; mameṣubhir hriyamāṇān pratīpam / tiryag vidvāṃś chidyamānān kṣuraprais; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.51 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg] yadā vipāṭhā madbhujavipramuktā; dvijāḥ phalānīva mahīruhāgrāt / pracchettāra uttamāṅgāni yūnāṃ; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.52 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: jmsy], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: mjtgg] yadā draṣṭā patataḥ syandanebhyo; mahāgajebhyo 'śvagatāṃś ca yodhān / śarair hatān pātitāṃś caiva raṅge; tadā yuddhaṃ dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat // 5.47.53 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] padātisaṃghān rathasaṃghān samantād; vyāttānanaḥ kāla ivātateṣuḥ / praṇotsyāmi jvalitair bāṇavarṣaiḥ; śatrūṃs tadā tapsyati mandabuddhiḥ // 5.47.54 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sarvā diśaḥ saṃpatatā rathena; rajodhvastaṃ gāṇḍivenāpakṛttam / yadā draṣṭā svabalaṃ saṃpramūḍhaṃ; tadā paścāt tapsyati mandabuddhiḥ // 5.47.55 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] kāṃdigbhūtaṃ chinnagātraṃ visaṃjñaṃ; duryodhano drakṣyati sarvasainyam / hatāśvavīrāgryanarendranāgaṃ; pipāsitaṃ śrāntapatraṃ bhayārtam // 5.47.56 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ārtasvaraṃ hanyamānaṃ hataṃ ca; vikīrṇakeśāsthikapālasaṃgham / prajāpateḥ karma yathārdhaniṣṭhitaṃ; tadā dṛṣṭvā tapsyate mandabuddhiḥ // 5.47.57 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yttgg], vaṃśastha [12: jtjr], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] yadā rathe gāṇḍivaṃ vāsudevaṃ; divyaṃ śaṅkhaṃ pāñcajanyaṃ hayāṃś ca / tūṇāv akṣayyau devadattaṃ ca māṃ ca; draṣṭā yuddhe dhārtarāṣṭraḥ sametān // 5.47.58 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) udvartayan dasyusaṃghān sametān; pravartayan yugam anyad yugānte / yadā dhakṣyāmy agnivat kauraveyāṃs; tadā taptā dhṛtarāṣṭraḥ saputraḥ // 5.47.59 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: yBtgg] sahabhrātā sahaputraḥ sasainyo; bhraṣṭaiśvaryaḥ krodhavaśo 'lpacetāḥ / darpasyānte vihite vepamānaḥ; paścān mandas tapsyati dhārtarāṣṭraḥ // 5.47.60 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mtjgg] pūrvāhṇe māṃ kṛtajapyaṃ kadā cid; vipraḥ provācodakānte manojñam / kartavyaṃ te duṣkaraṃ karma pārtha; yoddhavyaṃ te śatrubhiḥ savyasācin // 5.47.61 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] indro vā te harivān vajrahastaḥ; purastād yātu samare 'rīn vinighnan / sugrīvayuktena rathena vā te; paścāt kṛṣṇo rakṣatu vāsudevaḥ // 5.47.62 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: yByy], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vavre cāhaṃ vajrahastān mahendrād; asmin yuddhe vāsudevaṃ sahāyam / sa me labdho dasyuvadhāya kṛṣṇo; manye caitad vihitaṃ daivatair me // 5.47.63 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] ayudhyamāno manasāpi yasya; jayaṃ kṛṣṇaḥ puruṣasyābhinandet / dhruvaṃ sarvān so 'bhyatīyād amitrān; sendrān devān mānuṣe nāsti cintā // 5.47.64 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] sa bāhubhyāṃ sāgaram uttitīrṣen; mahodadhiṃ salilasyāprameyam / tejasvinaṃ kṛṣṇam atyantaśūraṃ; yuddhena yo vāsudevaṃ jigīṣet // 5.47.65 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg] giriṃ ya iccheta talena bhettuṃ; śiloccayaṃ śvetam atipramāṇam / tasyaiva pāṇiḥ sanakho viśīryen; na cāpi kiṃ cit sa gires tu kuryāt // 5.47.66 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] agniṃ samiddhaṃ śamayed bhujābhyāṃ; candraṃ ca sūryaṃ ca nivārayeta / hared devānām amṛtaṃ prasahya; yuddhena yo vāsudevaṃ jigīṣet // 5.47.67 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] yo rukmiṇīm ekarathena bhojyām; utsādya rājñāṃ viṣayaṃ prasahya / uvāha bhāryāṃ yaśasā jvalantīṃ; yasyāṃ jajñe raukmiṇeyo mahātmā // 5.47.68 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ayaṃ gāndhārāṃs tarasā saṃpramathya; jitvā putrān nagnajitaḥ samagrān / baddhaṃ mumoca vinadantaṃ prasahya; sudarśanīyaṃ devatānāṃ lalāmam // 5.47.69 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmyy], ajñātam [12: tByj], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [12: ytyj] ayaṃ kavāṭe nijaghāna pāṇḍyaṃ; tathā kaliṅgān dantakūre mamarda / anena dagdhā varṣapūgān vināthā; vārāṇasī nagarī saṃbabhūva // 5.47.70 ajñātasamavṛtta [12: jmyj] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yaṃ sma yuddhe manyate 'nyair ajeyam; ekalavyaṃ nāma niṣādarājam / vegeneva śailam abhihatya jambhaḥ; śete sa kṛṣṇena hataḥ parāsuḥ // 5.47.71 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: rtjgg], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [12: mjsy], indravajrā [11: ttjgg] tathograsenasya sutaṃ praduṣṭaṃ; vṛṣṇyandhakānāṃ madhyagāṃ tapantam / apātayad baladevadvitīyo; hatvā dadau cograsenāya rājyam // 5.47.72 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tmjgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jBtgg] ayaṃ saubhaṃ yodhayām āsa khasthaṃ; vibhīṣaṇaṃ māyayā śālvarājam / saubhadvāri pratyagṛhṇāc chataghnīṃ; dorbhyāṃ ka enaṃ viṣaheta martyaḥ // 5.47.73 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] prāgjyotiṣaṃ nāma babhūva durgaṃ; puraṃ ghoram asurāṇām asahyam / mahābalo narakas tatra bhaumo; jahārādityā maṇikuṇḍale śubhe // 5.47.74 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjr], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: yntgg], indravajrā [11: ttjgg] na taṃ devāḥ saha śakreṇa sehire; samāgatā āharaṇāya bhītāḥ / dṛṣṭvā ca te vikramaṃ keśavasya; balaṃ tathaivāstram avāraṇīyam // 5.47.75 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) jānanto 'sya prakṛtiṃ keśavasya; nyayojayan dasyuvadhāya kṛṣṇam / sa tat karma pratiśuśrāva duṣkaram; aiśvaryavān siddhiṣu vāsudevaḥ // 5.47.76 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: yBtr], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nirmocane ṣaṭ sahasrāṇi hatvā; saṃchidya pāśān sahasā kṣurāntān / muraṃ hatvā vinihatyaugharākṣasaṃ; nirmocanaṃ cāpi jagāma vīraḥ // 5.47.77 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tatraiva tenāsya babhūva yuddhaṃ; mahābalenātibalasya viṣṇoḥ / śete sa kṛṣṇena hataḥ parāsur; vāteneva mathitaḥ karṇikāraḥ // 5.47.78 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mntgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āhṛtya kṛṣṇo maṇikuṇḍale te; hatvā ca bhaumaṃ narakaṃ muraṃ ca / śriyā vṛto yaśasā caiva dhīmān; pratyājagāmāpratimaprabhāvaḥ // 5.47.79 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmai varān adadaṃs tatra devā; dṛṣṭvā bhīmaṃ karma raṇe kṛtaṃ tat / śramaś ca te yudhyamānasya na syād; ākāśe vā apsu caiva kramaḥ syāt // 5.47.80 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg], śālinī [11: mttgg] śastrāṇi gātre ca na te kramerann; ity eva kṛṣṇaś ca tataḥ kṛtārthaḥ / evaṃrūpe vāsudeve 'prameye; mahābale guṇasaṃpat sadaiva // 5.47.81 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] tam asahyaṃ viṣṇum anantavīryam; āśaṃsate dhārtarāṣṭro balena / yadā hy enaṃ tarkayate durātmā; tac cāpy ayaṃ sahate 'smān samīkṣya // 5.47.82 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: stjgg], ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: tttgl] paryāgataṃ mama kṛṣṇasya caiva; yo manyate kalahaṃ saṃprayujya / śakyaṃ hartuṃ pāṇḍavānāṃ mamatvaṃ; tad veditā saṃyugaṃ tatra gatvā // 5.47.83 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgg] namaskṛtvā śāṃtanavāya rājñe; droṇāyātho sahaputrāya caiva / śāradvatāyāpratidvandvine ca; yotsyāmy ahaṃ rājyam abhīpsamānaḥ // 5.47.84 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], indravajrā [11: ttjgg], vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgl] dharmeṇāstraṃ niyataṃ tasya manye; yo yotsyate pāṇḍavair dharmacārī / mithyāglahe nirjitā vai nṛśaṃsaiḥ; saṃvatsarān dvādaśa pāṇḍuputrāḥ // 5.47.85 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] avāpya kṛcchraṃ vihitaṃ hy araṇye; dīrghaṃ kālaṃ caikam ajñātacaryām / te hy akasmāj jīvitaṃ pāṇḍavānāṃ; na mṛṣyante dhārtarāṣṭrāḥ padasthāḥ // 5.47.86 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] te ced asmān yudhyamānāñ jayeyur; devair apīndrapramukhaiḥ sahāyaiḥ / dharmād adharmaś carito garīyān; iti dhruvaṃ nāsti kṛtaṃ na sādhu // 5.47.87 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na ced imaṃ puruṣaṃ karmabaddhaṃ; na ced asmān manyate 'sau viśiṣṭān / āśaṃse 'haṃ vāsudevadvitīyo; duryodhanaṃ sānubandhaṃ nihantum // 5.47.88 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgg] na ced idaṃ karma nareṣu baddhaṃ; na vidyate puruṣasya svakarma / idaṃ ca tac cāpi samīkṣya nūnaṃ; parājayo dhārtarāṣṭrasya sādhuḥ // 5.47.89 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] pratyakṣaṃ vaḥ kuravo yad bravīmi; yudhyamānā dhārtarāṣṭrā na santi / anyatra yuddhāt kuravaḥ parīpsan; na yudhyatāṃ śeṣa ihāsti kaś cit // 5.47.90 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: rttgl], indravajrā [11: ttjgg] hatvā tv ahaṃ dhārtarāṣṭrān sakarṇān; rājyaṃ kurūṇām avajetā samagram / yad vaḥ kāryaṃ tat kurudhvaṃ yathāsvam; iṣṭān dārān ātmajāṃś copabhuṅkta // 5.47.91 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) apy evaṃ no brāhmaṇāḥ santi vṛddhā; bahuśrutāḥ śīlavantaḥ kulīnāḥ / sāṃvatsarā jyotiṣi cāpi yuktā; nakṣatrayogeṣu ca niścayajñāḥ // 5.47.92 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] uccāvacaṃ daivayuktaṃ rahasyaṃ; divyāḥ praśnā mṛgacakrā muhūrtāḥ / kṣayaṃ mahāntaṃ kurusṛñjayānāṃ; nivedayante pāṇḍavānāṃ jayaṃ ca // 5.47.93 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: jmyj], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tathā hi no manyate 'jātaśatruḥ; saṃsiddhārtho dviṣatāṃ nigrahāya / janārdanaś cāpy aparokṣavidyo; na saṃśayaṃ paśyati vṛṣṇisiṃhaḥ // 5.47.94 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] ahaṃ ca jānāmi bhaviṣyarūpaṃ; paśyāmi buddhyā svayam apramattaḥ / dṛṣṭiś ca me na vyathate purāṇī; yudhyamānā dhārtarāṣṭrā na santi // 5.47.95 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] anālabdhaṃ jṛmbhati gāṇḍivaṃ dhanur; anālabdhā kampati me dhanurjyā / bāṇāś ca me tūṇamukhād visṛjya; muhur muhur gantum uśanti caiva // 5.47.96 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: ytjr], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] saikyaḥ kośān niḥsarati prasanno; hitveva jīrṇām uragas tvacaṃ svām / dhvaje vāco raudrarūpā vadanti; kadā ratho yokṣyate te kirīṭin // 5.47.97 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgl], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] gomāyusaṃghāś ca vadanti rātrau; rakṣāṃsy atho niṣpatanty antarikṣāt / mṛgāḥ śṛgālāḥ śitikaṇṭhāś ca kākā; gṛdhrā baḍāś caiva tarakṣavaś ca // 5.47.98 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) suparṇapātāś ca patanti paścād; dṛṣṭvā rathaṃ śvetahayaprayuktam / ahaṃ hy ekaḥ pārthivān sarvayodhāñ; śarān varṣan mṛtyulokaṃ nayeyam // 5.47.99 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samādadānaḥ pṛthag astramārgān; yathāgnir iddho gahanaṃ nidāghe / sthūṇākarṇaṃ pāśupataṃ ca ghoraṃ; tathā brahmāstraṃ yac ca śakro viveda // 5.47.100 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vadhe dhṛto vegavataḥ pramuñcan; nāhaṃ prajāḥ kiṃ cid ivāvaśiṣye / śāntiṃ lapsye paramo hy eṣa bhāvaḥ; sthiro mama brūhi gāvalgaṇe tān // 5.47.101 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nityaṃ punaḥ sacivair yair avocad; devān apīndrapramukhān sahāyān / tair manyate kalahaṃ saṃprayujya; sa dhārtarāṣṭraḥ paśyata moham asya // 5.47.102 ajñātasamavṛtta [11: tBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) vṛddho bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ kṛpaś ca; droṇaḥ saputro viduraś ca dhīmān / ete sarve yad vadante tad astu; āyuṣmantaḥ kuravaḥ santu sarve // 5.47.103 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] samaveteṣu sarveṣu teṣu rājasu bhārata / duryodhanam idaṃ vākyaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'bravīt // 5.48.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhaspatiś cośanā ca brahmāṇaṃ paryupasthitau / marutaś ca sahendreṇa vasavaś ca sahāśvinau // 5.48.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ādityāś caiva sādhyāś ca ye ca saptarṣayo divi / viśvāvasuś ca gandharvaḥ śubhāś cāpsarasāṃ gaṇāḥ // 5.48.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) namaskṛtvopajagmus te lokavṛddhaṃ pitāmaham / parivārya ca viśveśaṃ paryāsata divaukasaḥ // 5.48.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ manaś ca tejaś cāpy ādadānau divaukasām / pūrvadevau vyatikrāntau naranārāyaṇāv ṛṣī // 5.48.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhaspatiś ca papraccha brāhmaṇaṃ kāv imāv iti / bhavantaṃ nopatiṣṭhete tau naḥ śaṃsa pitāmaha // 5.48.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāv etau pṛthivīṃ dyāṃ ca bhāsayantau tapasvinau / jvalantau rocamānau ca vyāpyātītau mahābalau // 5.48.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naranārāyaṇāv etau lokāl lokaṃ samāsthitau / ūrjitau svena tapasā mahāsattvaparākramau // 5.48.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etau hi karmaṇā lokān nandayām āsatur dhruvau / asurāṇām abhāvāya devagandharvapūjitau // 5.48.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jagāma śakras tac chrutvā yatra tau tepatus tapaḥ / sārdhaṃ devagaṇaiḥ sarvair bṛhaspatipurogamaiḥ // 5.48.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tadā devāsure ghore bhaye jāte divaukasām / ayācata mahātmānau naranārāyaṇau varam // 5.48.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv abrūtāṃ vṛṇīṣveti tadā bharatasattama / athaitāv abravīc chakraḥ sāhyaṃ naḥ kriyatām iti // 5.48.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tau śakram abrūtāṃ kariṣyāvo yad icchasi / tābhyāṃ ca sahitaḥ śakro vijigye daityadānavān // 5.48.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nara indrasya saṃgrāme hatvā śatrūn paraṃtapaḥ / paulomān kālakhañjāṃś ca sahasrāṇi śatāni ca // 5.48.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa bhrānte rathe tiṣṭhan bhallenāpaharac chiraḥ / jambhasya grasamānasya yajñam arjuna āhave // 5.48.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa pāre samudrasya hiraṇyapuram ārujat / hatvā ṣaṣṭisahasrāṇi nivātakavacān raṇe // 5.48.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa devān sahendreṇa jitvā parapuraṃjayaḥ / atarpayan mahābāhur arjuno jātavedasam // 5.48.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nārāyaṇas tathaivātra bhūyaso 'nyāñ jaghāna ha // 5.48.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam etau mahāvīryau tau paśyata samāgatau / vāsudevārjunau vīrau samavetau mahārathau // 5.48.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naranārāyaṇau devau pūrvadevāv iti śrutiḥ / ajeyau mānuṣe loke sendrair api surāsuraiḥ // 5.48.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa nārāyaṇaḥ kṛṣṇaḥ phalgunas tu naraḥ smṛtaḥ / nārāyaṇo naraś caiva sattvam ekaṃ dvidhākṛtam // 5.48.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etau hi karmaṇā lokān aśnuvāte 'kṣayān dhruvān / tatra tatraiva jāyete yuddhakāle punaḥ punaḥ // 5.48.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt karmaiva kartavyam iti hovāca nāradaḥ / etad dhi sarvam ācaṣṭa vṛṣṇicakrasya vedavit // 5.48.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṅkhacakragadāhastaṃ yadā drakṣyasi keśavam / paryādadānaṃ cāstrāṇi bhīmadhanvānam arjunam // 5.48.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sanātanau mahātmānau kṛṣṇāv ekarathe sthitau / duryodhana tadā tāta smartāsi vacanaṃ mama // 5.48.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) no ced ayam abhāvaḥ syāt kurūṇāṃ pratyupasthitaḥ / arthāc ca tāta dharmāc ca tava buddhir upaplutā // 5.48.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ced grahīṣyase vākyaṃ śrotāsi subahūn hatān / tavaiva hi mataṃ sarve kuravaḥ paryupāsate // 5.48.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayāṇām eva ca mataṃ tattvam eko 'numanyase / rāmeṇa caiva śaptasya karṇasya bharatarṣabha // 5.48.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) durjāteḥ sūtaputrasya śakuneḥ saubalasya ca / tathā kṣudrasya pāpasya bhrātur duḥśāsanasya ca // 5.48.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naivam āyuṣmatā vācyaṃ yan mām āttha pitāmaha / kṣatradharme sthito hy asmi svadharmād anapeyivān // 5.48.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ cānyan mayi durvṛttaṃ yena māṃ parigarhase / na hi me vṛjinaṃ kiṃ cid dhārtarāṣṭrā viduḥ kva cit // 5.48.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājño hi dhṛtarāṣṭrasya sarvaṃ kāryaṃ priyaṃ mayā / tathā duryodhanasyāpi sa hi rājye samāhitaḥ // 5.48.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇasya tu vacaḥ śrutvā bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ punaḥ / dhṛtarāṣṭraṃ mahārājam ābhāṣyedaṃ vaco 'bravīt // 5.48.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad ayaṃ katthate nityaṃ hantāhaṃ pāṇḍavān iti / nāyaṃ kalāpi saṃpūrṇā pāṇḍavānāṃ mahātmanām // 5.48.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anayo yo 'yam āgantā putrāṇāṃ te durātmanām / tad asya karma jānīhi sūtaputrasya durmateḥ // 5.48.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) enam āśritya putras te mandabuddhiḥ suyodhanaḥ / avamanyata tān vīrān devaputrān ariṃdamān // 5.48.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ cāpy anena tat karma kṛtaṃ pūrvaṃ suduṣkaram / tair yathā pāṇḍavaiḥ sarvair ekaikena kṛtaṃ purā // 5.48.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā virāṭanagare bhrātaraṃ nihataṃ priyam / dhanaṃjayena vikramya kim anena tadā kṛtam // 5.48.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sahitān hi kurūn sarvān abhiyāto dhanaṃjayaḥ / pramathya cācchinad gāvaḥ kim ayaṃ proṣitas tadā // 5.48.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandharvair ghoṣayātrāyāṃ hriyate yat sutas tava / kva tadā sūtaputro 'bhūd ya idānīṃ vṛṣāyate // 5.48.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nanu tatrāpi pārthena bhīmena ca mahātmanā / yamābhyām eva cāgamya gandharvās te parājitāḥ // 5.48.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāny asya mṛṣoktāni bahūni bharatarṣabha / vikatthanasya bhadraṃ te sadā dharmārthalopinaḥ // 5.48.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmasya tu vacaḥ śrutvā bhāradvājo mahāmanāḥ / dhṛtarāṣṭram uvācedaṃ rājamadhye 'bhipūjayan // 5.48.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad āha bharataśreṣṭho bhīṣmas tat kriyatāṃ nṛpa / na kāmam arthalipsūnāṃ vacanaṃ kartum arhasi // 5.48.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā yuddhāt sādhu manye pāṇḍavaiḥ saha saṃgamam / yad vākyam arjunenoktaṃ saṃjayena niveditam // 5.48.44 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sarvaṃ tad abhijānāmi kariṣyati ca pāṇḍavaḥ / na hy asya triṣu lokeṣu sadṛśo 'sti dhanurdharaḥ // 5.48.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anādṛtya tu tad vākyam arthavad droṇabhīṣmayoḥ / tataḥ sa saṃjayaṃ rājā paryapṛcchata pāṇḍavam // 5.48.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadaiva kuravaḥ sarve nirāśā jīvite 'bhavan / bhīṣmadroṇau yadā rājā na samyag anubhāṣate // 5.48.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim asau pāṇḍavo rājā dharmaputro 'bhyabhāṣata / śrutvemā bahulāḥ senāḥ pratyarthena samāgatāḥ // 5.49.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim icchaty abhisaṃrambhād yotsyamāno yudhiṣṭhiraḥ / kasya svid bhrātṛputrāṇāṃ cintāsu mukham īkṣate // 5.49.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke svid enaṃ vārayanti śāmya yudhyeti vā punaḥ / nikṛtyā kopitaṃ mandair dharmajñaṃ dharmacāriṇam // 5.49.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rājño mukham udīkṣante pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha / yudhiṣṭhirasya bhadraṃ te sa sarvān anuśāsti ca // 5.49.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthagbhūtāḥ pāṇḍavānāṃ pāñcālānāṃ rathavrajāḥ / āyāntam abhinandanti kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram // 5.49.5 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tamaḥ sūryam ivodyantaṃ kaunteyaṃ dīptatejasam / pāñcālāḥ pratinandanti tejorāśim ivodyatam // 5.49.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ā gopālāvipālebhyo nandamānaṃ yudhiṣṭhiram / pāñcālāḥ kekayā matsyāḥ pratinandanti pāṇḍavam // 5.49.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇyo rājaputryaś ca viśāṃ duhitaraś ca yāḥ / krīḍantyo 'bhisamāyānti pārthaṃ saṃnaddham īkṣitum // 5.49.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayācakṣva kenāsmān pāṇḍavā abhyayuñjata / dhṛṣṭadyumnena senānyā somakāḥ kiṃbalā iva // 5.49.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāvalgaṇis tu tat pṛṣṭaḥ sabhāyāṃ kurusaṃsadi / niḥśvasya subhṛśaṃ dīrghaṃ muhuḥ saṃcintayann iva // 5.49.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrānimittato daivāt sūtaṃ kaśmalam āviśat // 5.49.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tadācacakṣe puruṣaḥ sabhāyāṃ rājasaṃsadi / saṃjayo 'yaṃ mahārāja mūrcchitaḥ patito bhuvi // 5.49.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vācaṃ na sṛjate kāṃ cid dhīnaprajño 'lpacetanaḥ // 5.49.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) apaśyat saṃjayo nūnaṃ kuntīputrān mahārathān / tair asya puruṣavyāghrair bhṛśam udvejitaṃ manaḥ // 5.49.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayaś cetanāṃ labdhvā pratyāśvasyedam abravīt / dhṛtarāṣṭraṃ mahārāja sabhāyāṃ kurusaṃsadi // 5.49.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭavān asmi rājendra kuntīputrān mahārathān / matsyarājagṛhāvāsād avarodhena karśitān // 5.49.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu yair hi mahārāja pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yo naiva roṣān na bhayān na kāmān nārthakāraṇāt / na hetuvādād dharmātmā satyaṃ jahyāt kathaṃ cana // 5.49.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yaḥ pramāṇaṃ mahārāja dharme dharmabhṛtāṃ varaḥ / ajātaśatruṇā tena pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya bāhubale tulyaḥ pṛthivyāṃ nāsti kaś cana / yo vai sarvān mahīpālān vaśe cakre dhanurdharaḥ // 5.49.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena vo bhīmasenena pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) niḥsṛtānāṃ jatugṛhād dhiḍimbāt puruṣādakāt / ya eṣām abhavad dvīpaḥ kuntīputro vṛkodaraḥ // 5.49.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yājñasenīm atho yatra sindhurājo 'pakṛṣṭavān / tatraiṣām abhavad dvīpaḥ kuntīputro vṛkodaraḥ // 5.49.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś ca tān saṃgatān sarvān pāṇḍavān vāraṇāvate / dahyato mocayām āsa tena vas te 'bhyayuñjata // 5.49.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇāyāś caratā prītiṃ yena krodhavaśā hatāḥ / praviśya viṣamaṃ ghoraṃ parvataṃ gandhamādanam // 5.49.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya nāgāyutaṃ vīryaṃ bhujayoḥ sāram arpitam / tena vo bhīmasenena pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇadvitīyo vikramya tuṣṭyarthaṃ jātavedasaḥ / ajayad yaḥ purā vīro yudhyamānaṃ puraṃdaram // 5.49.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yaḥ sa sākṣān mahādevaṃ giriśaṃ śūlapāṇinam / toṣayām āsa yuddhena devadevam umāpatim // 5.49.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś ca sarvān vaśe cakre lokapālān dhanurdharaḥ / tena vo vijayenājau pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ pratīcīṃ diśaṃ cakre vaśe mlecchagaṇāyutām / sa tatra nakulo yoddhā citrayodhī vyavasthitaḥ // 5.49.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena vo darśanīyena vīreṇātidhanurbhṛtā / mādrīputreṇa kauravya pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ kāśīn aṅgamagadhān kaliṅgāṃś ca yudhājayat / tena vaḥ sahadevena pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yasya vīryeṇa sadṛśāś catvāro bhuvi mānavāḥ / aśvatthāmā dhṛṣṭaketuḥ pradyumno rukmir eva ca // 5.49.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tena vaḥ sahadevena pāṇḍavā abhyayuñjata / yavīyasā nṛvīreṇa mādrīnandikareṇa ca // 5.49.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapaś cacāra yā ghoraṃ kāśikanyā purā satī / bhīṣmasya vadham icchantī pretyāpi bharatarṣabha // 5.49.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālasya sutā jajñe daivāc ca sa punaḥ pumān / strīpuṃsoḥ puruṣavyāghra yaḥ sa veda guṇāguṇān // 5.49.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ kaliṅgān samāpede pāñcālo yuddhadurmadaḥ / śikhaṇḍinā vaḥ kuravaḥ kṛtāstreṇābhyayuñjata // 5.49.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yāṃ yakṣaḥ puruṣaṃ cakre bhīṣmasya nidhane kila / maheṣvāsena raudreṇa pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maheṣvāsā rājaputrā bhrātaraḥ pañca kekayāḥ / sumṛṣṭakavacāḥ śūrās taiś ca vas te 'bhyayuñjata // 5.49.35 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yo dīrghabāhuḥ kṣiprāstro dhṛtimān satyavikramaḥ / tena vo vṛṣṇivīreṇa yuyudhānena saṃgaraḥ // 5.49.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ya āsīc charaṇaṃ kāle pāṇḍavānāṃ mahātmanām / raṇe tena virāṭena pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa kāśipatī rājā vārāṇasyāṃ mahārathaḥ / sa teṣām abhavad yoddhā tena vas te 'bhyayuñjata // 5.49.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiśubhir durjayaiḥ saṃkhye draupadeyair mahātmabhiḥ / āśīviṣasamasparśaiḥ pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ kṛṣṇasadṛśo vīrye yudhiṣṭhirasamo dame / tenābhimanyunā saṃkhye pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś caivāpratimo vīrye dhṛṣṭaketur mahāyaśāḥ / duḥsahaḥ samare kruddhaḥ śaiśupālir mahārathaḥ // 5.49.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena vaś cedirājena pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yaḥ saṃśrayaḥ pāṇḍavānāṃ devānām iva vāsavaḥ / tena vo vāsudevena pāṇḍavā abhyayuñjata // 5.49.42 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tathā cedipater bhrātā śarabho bharatarṣabha / karakarṣeṇa sahitas tābhyāṃ vas te 'bhyayuñjata // 5.49.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jārāsaṃdhiḥ sahadevo jayatsenaś ca tāv ubhau / drupadaś ca mahātejā balena mahatā vṛtaḥ // 5.49.44 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tyaktātmā pāṇḍavārthāya yotsyamāno vyavasthitaḥ // 5.49.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ete cānye ca bahavaḥ prācyodīcyā mahīkṣitaḥ / śataśo yān apāśritya dharmarājo vyavasthitaḥ // 5.49.45 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarva ete mahotsāhā ye tvayā parikīrtitāḥ / ekatas tv eva te sarve sametā bhīma ekataḥ // 5.50.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenād dhi me bhūyo bhayaṃ saṃjāyate mahat / kruddhād amarṣaṇāt tāta vyāghrād iva mahāruroḥ // 5.50.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāgarmi rātrayaḥ sarvā dīrgham uṣṇaṃ ca niḥśvasan / bhīto vṛkodarāt tāta siṃhāt paśur ivābalaḥ // 5.50.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tasya mahābāhoḥ śakrapratimatejasaḥ / sainye 'smin pratipaśyāmi ya enaṃ viṣahed yudhi // 5.50.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣaṇaś ca kaunteyo dṛḍhavairaś ca pāṇḍavaḥ / anarmahāsī sonmādas tiryakprekṣī mahāsvanaḥ // 5.50.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mahāvego mahotsāho mahābāhur mahābalaḥ / mandānāṃ mama putrāṇāṃ yuddhenāntaṃ kariṣyati // 5.50.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrugrāhagṛhītānāṃ gadāṃ bibhrad vṛkodaraḥ / kurūṇām ṛṣabho yuddhe daṇḍapāṇir ivāntakaḥ // 5.50.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaikyāyasamayīṃ ghorāṃ gadāṃ kāñcanabhūṣitām / manasāhaṃ prapaśyāmi brahmadaṇḍam ivodyatam // 5.50.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā rurūṇāṃ yūtheṣu siṃho jātabalaś caret / māmakeṣu tathā bhīmo baleṣu vicariṣyati // 5.50.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarveṣāṃ mama putrāṇāṃ sa ekaḥ krūravikramaḥ / bahvāśī vipratīpaś ca bālye 'pi rabhasaḥ sadā // 5.50.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udvepate me hṛdayaṃ yadā duryodhanādayaḥ / bālye 'pi tena yudhyanto vāraṇeneva marditāḥ // 5.50.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasya vīryeṇa saṃkliṣṭā nityam eva sutā mama / sa eva hetur bhedasya bhīmo bhīmaparākramaḥ // 5.50.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) grasamānam anīkāni naravāraṇavājinām / paśyāmīvāgrato bhīmaṃ krodhamūrchitam āhave // 5.50.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astre droṇārjunasamaṃ vāyuvegasamaṃ jave / saṃjayācakṣva me śūraṃ bhīmasenam amarṣaṇam // 5.50.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atilābhaṃ tu manye 'haṃ yat tena ripughātinā / tadaiva na hatāḥ sarve mama putrā manasvinā // 5.50.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena bhīmabalā yakṣā rākṣasāś ca samāhatāḥ / kathaṃ tasya raṇe vegaṃ mānuṣaḥ prasahiṣyati // 5.50.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa jātu vaśe tasthau mama bālo 'pi saṃjaya / kiṃ punar mama duṣputraiḥ kliṣṭaḥ saṃprati pāṇḍavaḥ // 5.50.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣṭhuraḥ sa ca naiṣṭhuryād bhajyed api na saṃnamet / tiryakprekṣī saṃhatabhrūḥ kathaṃ śāmyed vṛkodaraḥ // 5.50.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) bṛhadaṃso 'pratibalo gauras tāla ivodgataḥ / pramāṇato bhīmasenaḥ prādeśenādhiko 'rjunāt // 5.50.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) javena vājino 'tyeti balenātyeti kuñjarān / avyaktajalpī madhvakṣo madhyamaḥ pāṇḍavo balī // 5.50.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) iti bālye śrutaḥ pūrvaṃ mayā vyāsamukhāt purā / rūpato vīryataś caiva yāthātathyena pāṇḍavaḥ // 5.50.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyasena sa daṇḍena rathān nāgān hayān narān / haniṣyati raṇe kruddho bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ // 5.50.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣī nityasaṃrabdho raudraḥ krūraparākramaḥ / mama tāta pratīpāni kurvan pūrvaṃ vimānitaḥ // 5.50.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣkīrṇām āyasīṃ sthūlāṃ suparvāṃ kāñcanīṃ gadām / śataghnīṃ śatanirhrādāṃ kathaṃ śakṣyanti me sutāḥ // 5.50.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apāram aplavāgādhaṃ samudraṃ śaraveginam / bhīmasenamayaṃ durgaṃ tāta mandās titīrṣavaḥ // 5.50.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krośato me na śṛṇvanti bālāḥ paṇḍitamāninaḥ / viṣamaṃ nāvabudhyante prapātaṃ madhudarśinaḥ // 5.50.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃyugaṃ ye kariṣyanti nararūpeṇa vāyunā / niyataṃ coditā dhātrā siṃheneva mahāmṛgāḥ // 5.50.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaikyāṃ tāta catuṣkiṣkuṃ ṣaḍasrim amitaujasam / prahitāṃ duḥkhasaṃsparśāṃ kathaṃ śakṣyanti me sutāḥ // 5.50.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadāṃ bhrāmayatas tasya bhindato hastimastakān / sṛkkiṇī lelihānasya bāṣpam utsṛjato muhuḥ // 5.50.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uddiśya pātān patataḥ kurvato bhairavān ravān / pratīpān patato mattān kuñjarān pratigarjataḥ // 5.50.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vigāhya rathamārgeṣu varān uddiśya nighnataḥ / agneḥ prajvalitasyeva api mucyeta me prajā // 5.50.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīthīṃ kurvan mahābāhur drāvayan mama vāhinīm / nṛtyann iva gadāpāṇir yugāntaṃ darśayiṣyati // 5.50.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhinna iva mātaṅgaḥ prabhañjan puṣpitān drumān / pravekṣyati raṇe senāṃ putrāṇāṃ me vṛkodaraḥ // 5.50.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurvan rathān vipuruṣān vidhvajān bhagnapuṣkarān / ārujan puruṣavyāghro rathinaḥ sādinas tathā // 5.50.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gaṅgāvega ivānūpāṃs tīrajān vividhān drumān / pravekṣyati mahāsenāṃ putrāṇāṃ mama saṃjaya // 5.50.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaśaṃ nūnaṃ gamiṣyanti bhīmasenabalārditāḥ / mama putrāś ca bhṛtyāś ca rājānaś caiva saṃjaya // 5.50.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yena rājā mahāvīryaḥ praviśyāntaḥpuraṃ purā / vāsudevasahāyena jarāsaṃdho nipātitaḥ // 5.50.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtsneyaṃ pṛthivī devī jarāsaṃdhena dhīmatā / māgadhendreṇa balinā vaśe kṛtvā pratāpitā // 5.50.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhīṣmapratāpāt kuravo nayenāndhakavṛṣṇayaḥ / te na tasya vaśaṃ jagmuḥ kevalaṃ daivam eva vā // 5.50.39 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa gatvā pāṇḍuputreṇa tarasā bāhuśālinā / anāyudhena vīreṇa nihataḥ kiṃ tato 'dhikam // 5.50.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīrghakālena saṃsiktaṃ viṣam āśīviṣo yathā / sa mokṣyati raṇe tejaḥ putreṣu mama saṃjaya // 5.50.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendra iva vajreṇa dānavān devasattamaḥ / bhīmaseno gadāpāṇiḥ sūdayiṣyati me sutān // 5.50.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aviṣahyam anāvāryaṃ tīvravegaparākramam / paśyāmīvātitāmrākṣam āpatantaṃ vṛkodaram // 5.50.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agadasyāpy adhanuṣo virathasya vivarmaṇaḥ / bāhubhyāṃ yudhyamānasya kas tiṣṭhed agrataḥ pumān // 5.50.44 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhīṣmo droṇaś ca vipro 'yaṃ kṛpaḥ śāradvatas tathā / jānanty ete yathaivāhaṃ vīryajñas tasya dhīmataḥ // 5.50.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryavrataṃ tu jānantaḥ saṃgarān na bibhitsavaḥ / senāmukheṣu sthāsyanti māmakānāṃ nararṣabhāḥ // 5.50.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) balīyaḥ sarvato diṣṭaṃ puruṣasya viśeṣataḥ / paśyann api jayaṃ teṣāṃ na niyacchāmi yat sutān // 5.50.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te purāṇaṃ maheṣvāsā mārgam aindraṃ samāsthitāḥ / tyakṣyanti tumule prāṇān rakṣantaḥ pārthivaṃ yaśaḥ // 5.50.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaiṣāṃ māmakās tāta tathaiṣāṃ pāṇḍavā api / pautrā bhīṣmasya śiṣyāś ca droṇasya ca kṛpasya ca // 5.50.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tv asmad āśrayaṃ kiṃ cid dattam iṣṭaṃ ca saṃjaya / tasyāpacitim āryatvāt kartāraḥ sthavirās trayaḥ // 5.50.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādadānasya śastraṃ hi kṣatradharmaṃ parīpsataḥ / nidhanaṃ brāhmaṇasyājau varam evāhur uttamam // 5.50.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai śocāmi sarvān vai ye yuyutsanti pāṇḍavān / vikruṣṭaṃ vidureṇādau tad etad bhayam āgatam // 5.50.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu manye vighātāya jñānaṃ duḥkhasya saṃjaya / bhavaty atibale hy etaj jñānam apy upaghātakam // 5.50.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayo hy api nirmuktāḥ paśyanto lokasaṃgrahān / sukhe bhavanti sukhinas tathā duḥkhena duḥkhitāḥ // 5.50.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kiṃ punar yo 'ham āsaktas tatra tatra sahasradhā / putreṣu rājyadāreṣu pautreṣv api ca bandhuṣu // 5.50.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃśaye tu mahaty asmin kiṃ nu me kṣamam uttamam / vināśaṃ hy eva paśyāmi kurūṇām anucintayan // 5.50.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyūtapramukham ābhāti kurūṇāṃ vyasanaṃ mahat / mandenaiśvaryakāmena lobhāt pāpam idaṃ kṛtam // 5.50.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manye paryāyadharmo 'yaṃ kālasyātyantagāminaḥ / cakre pradhir ivāsakto nāsya śakyaṃ palāyitum // 5.50.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu kāryaṃ kathaṃ kuryāṃ kva nu gacchāmi saṃjaya / ete naśyanti kuravo mandāḥ kālavaśaṃ gatāḥ // 5.50.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) avaśo 'haṃ purā tāta putrāṇāṃ nihate śate / śroṣyāmi ninadaṃ strīṇāṃ kathaṃ māṃ maraṇaṃ spṛśet // 5.50.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā nidāghe jvalanaḥ samiddho; dahet kakṣaṃ vāyunā codyamānaḥ / gadāhastaḥ pāṇḍavas tadvad eva; hantā madīyān sahito 'rjunena // 5.50.61 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] yasya vai nānṛtā vācaḥ pravṛttā anuśuśrumaḥ / trailokyam api tasya syād yoddhā yasya dhanaṃjayaḥ // 5.51.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyaiva ca na paśyāmi yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ / aniśaṃ cintayāno 'pi yaḥ pratīyād rathena tam // 5.51.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyataḥ karṇinālīkān mārgaṇān hṛdayacchidaḥ / pratyetā na samaḥ kaś cid yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ // 5.51.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇakarṇau pratīyātāṃ yadi vīrau nararṣabhau / māhātmyāt saṃśayo loke na tv asti vijayo mama // 5.51.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghṛṇī karṇaḥ pramādī ca ācāryaḥ sthaviro guruḥ / samartho balavān pārtho dṛḍhadhanvā jitaklamaḥ // 5.51.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavet sutumulaṃ yuddhaṃ sarvaśo 'py aparājayaḥ // 5.51.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sarve hy astravidaḥ śūrāḥ sarve prāptā mahad yaśaḥ / api sarvāmaraiśvaryaṃ tyajeyur na punar jayam // 5.51.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhe nūnaṃ bhavec chāntis tayor vā phalgunasya vā // 5.51.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na tu jetārjunasyāsti hantā cāsya na vidyate / manyus tasya kathaṃ śāmyen mandān prati ya utthitaḥ // 5.51.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anye 'py astrāṇi jānanti jīyante ca jayanti ca / ekāntavijayas tv eva śrūyate phalgunasya ha // 5.51.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayastriṃśat samāhūya khāṇḍave 'gnim atarpayat / jigāya ca surān sarvān nāsya vedmi parājayam // 5.51.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya yantā hṛṣīkeśaḥ śīlavṛttasamo yudhi / dhruvas tasya jayas tāta yathendrasya jayas tathā // 5.51.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇāv ekarathe yattāv adhijyaṃ gāṇḍivaṃ dhanuḥ / yugapat trīṇi tejāṃsi sametāny anuśuśrumaḥ // 5.51.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva no 'sti dhanus tādṛṅ na yoddhā na ca sārathiḥ / tac ca mandā na jānanti duryodhanavaśānugāḥ // 5.51.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śeṣayed aśanir dīpto nipatan mūrdhni saṃjaya / na tu śeṣaṃ śarāḥ kuryur astās tāta kirīṭinā // 5.51.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api cāsyann ivābhāti nighnann iva ca phalgunaḥ / uddharann iva kāyebhyaḥ śirāṃsi śaravṛṣṭibhiḥ // 5.51.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api bāṇamayaṃ tejaḥ pradīptam iva sarvataḥ / gāṇḍīveddhaṃ dahetājau putrāṇāṃ mama vāhinīm // 5.51.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api sā rathaghoṣeṇa bhayārtā savyasācinaḥ / vitrastā bahulā senā bhāratī pratibhāti me // 5.51.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā kakṣaṃ dahaty agniḥ pravṛddhaḥ sarvataś caran / mahārcir aniloddhūtas tadvad dhakṣyati māmakān // 5.51.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadodvaman niśitān bāṇasaṃghān; sthātātatāyī samare kirīṭī / sṛṣṭo 'ntakaḥ sarvaharo vidhātrā; yathā bhavet tadvad avāraṇīyaḥ // 5.51.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā hy abhīkṣṇaṃ subahūn prakārāñ; śrotāsmi tān āvasathe kurūṇām / teṣāṃ samantāc ca tathā raṇāgre; kṣayaḥ kilāyaṃ bharatān upaiti // 5.51.19 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yathaiva pāṇḍavāḥ sarve parākrāntā jigīṣavaḥ / tathaivābhisarās teṣāṃ tyaktātmāno jaye dhṛtāḥ // 5.52.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam eva hi parākrāntān ācakṣīthāḥ parān mama / pāñcālān kekayān matsyān māgadhān vatsabhūmipān // 5.52.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś ca sendrān imāṃl lokān icchan kuryād vaśe balī / sa śreṣṭho jagataḥ kṛṣṇaḥ pāṇḍavānāṃ jaye dhṛtaḥ // 5.52.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samastām arjunād vidyāṃ sātyakiḥ kṣipram āptavān / śaineyaḥ samare sthātā bījavat pravapañ śarān // 5.52.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaś ca pāñcālyaḥ krūrakarmā mahārathaḥ / māmakeṣu raṇaṃ kartā baleṣu paramāstravit // 5.52.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhirasya ca krodhād arjunasya ca vikramāt / yamābhyāṃ bhīmasenāc ca bhayaṃ me tāta jāyate // 5.52.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amānuṣaṃ manuṣyendrair jālaṃ vitatam antarā / mama senāṃ haniṣyanti tataḥ krośāmi saṃjaya // 5.52.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darśanīyo manasvī ca lakṣmīvān brahmavarcasī / medhāvī sukṛtaprajño dharmātmā pāṇḍunandanaḥ // 5.52.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mitrāmātyaiḥ susaṃpannaḥ saṃpanno yojyayojakaiḥ / bhrātṛbhiḥ śvaśuraiḥ putrair upapanno mahārathaiḥ // 5.52.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtyā ca puruṣavyāghro naibhṛtyena ca pāṇḍavaḥ / anṛśaṃso vadānyaś ca hrīmān satyaparākramaḥ // 5.52.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahuśrutaḥ kṛtātmā ca vṛddhasevī jitendriyaḥ / taṃ sarvaguṇasaṃpannaṃ samiddham iva pāvakam // 5.52.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapantam iva ko mandaḥ patiṣyati pataṃgavat / pāṇḍavāgnim anāvāryaṃ mumūrṣur mūḍhacetanaḥ // 5.52.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tanur uccaḥ śikhī rājā śuddhajāmbūnadaprabhaḥ / mandānāṃ mama putrāṇāṃ yuddhenāntaṃ kariṣyati // 5.52.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair ayuddhaṃ sādhu manye kuravas tan nibodhata / yuddhe vināśaḥ kṛtsnasya kulasya bhavitā dhruvam // 5.52.14 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) eṣā me paramā śāntir yayā śāmyati me manaḥ / yadi tv ayuddham iṣṭaṃ vo vayaṃ śāntyai yatāmahe // 5.52.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu naḥ śikṣamāṇānām upekṣeta yudhiṣṭhiraḥ / jugupsati hy adharmeṇa mām evoddiśya kāraṇam // 5.52.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mahārāja yathā vadasi bhārata / yuddhe vināśaḥ kṣatrasya gāṇḍīvena pradṛśyate // 5.53.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) idaṃ tu nābhijānāmi tava dhīrasya nityaśaḥ / yat putravaśam āgaccheḥ sattvajñaḥ savyasācinaḥ // 5.53.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣa kālo mahārāja tava śaśvat kṛtāgasaḥ / tvayā hy evāditaḥ pārthā nikṛtā bharatarṣabha // 5.53.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā śreṣṭhaḥ suhṛd yaś ca samyak praṇihitātmavān / āstheyaṃ hi hitaṃ tena na drogdhā gurur ucyate // 5.53.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ jitam idaṃ labdham iti śrutvā parājitān / dyūtakāle mahārāja smayase sma kumāravat // 5.53.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paruṣāṇy ucyamānān sma purā pārthān upekṣase / kṛtsnaṃ rājyaṃ jayantīti prapātaṃ nānupaśyasi // 5.53.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitryaṃ rājyaṃ mahārāja kuravas te sajāṅgalāḥ / atha vīrair jitāṃ bhūmim akhilāṃ pratyapadyathāḥ // 5.53.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhuvīryārjitā bhūmis tava pārthair niveditā / mayedaṃ kṛtam ity eva manyase rājasattama // 5.53.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) grastān gandharvarājena majjato hy aplave 'mbhasi / ānināya punaḥ pārthaḥ putrāṃs te rājasattama // 5.53.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kumāravac ca smayase dyūte vinikṛteṣu yat / pāṇḍaveṣu vanaṃ rājan pravrajatsu punaḥ punaḥ // 5.53.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pravarṣataḥ śaravrātān arjunasya śitān bahūn / apy arṇavā viśuṣyeyuḥ kiṃ punar māṃsayonayaḥ // 5.53.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyatāṃ phalgunaḥ śreṣṭho gāṇḍīvaṃ dhanuṣāṃ varam / keśavaḥ sarvabhūtānāṃ cakrāṇāṃ ca sudarśanam // 5.53.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vānaro rocamānaś ca ketuḥ ketumatāṃ varaḥ / evam etāni saratho vahañ śvetahayo raṇe // 5.53.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kṣapayiṣyati no rājan kālacakram ivodyatam // 5.53.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasyādya vasudhā rājan nikhilā bharatarṣabha / yasya bhīmārjunau yodhau sa rājā rājasattama // 5.53.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bhīmahataprāyāṃ majjantīṃ tava vāhinīm / duryodhanamukhā dṛṣṭvā kṣayaṃ yāsyanti kauravāḥ // 5.53.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi bhīmabhayād bhītā lapsyante vijayaṃ vibho / tava putrā mahārāja rājānaś cānusāriṇaḥ // 5.53.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matsyās tvām adya nārcanti pāñcālāś ca sakekayāḥ / śālveyāḥ śūrasenāś ca sarve tvām avajānate // 5.53.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthaṃ hy ete gatāḥ sarve vīryajñās tasya dhīmataḥ // 5.53.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anarhān eva tu vadhe dharmayuktān vikarmaṇā / sarvopāyair niyantavyaḥ sānugaḥ pāpapūruṣaḥ // 5.53.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tava putro mahārāja nātra śocitum arhasi // 5.53.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dyūtakāle mayā coktaṃ vidureṇa ca dhīmatā / yad idaṃ te vilapitaṃ pāṇḍavān prati bhārata // 5.53.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anīśeneva rājendra sarvam etan nirarthakam // 5.53.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na bhetavyaṃ mahārāja na śocyā bhavatā vayam / samarthāḥ sma parān rājan vijetuṃ samare vibho // 5.54.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaṃ pravrājitān pārthān yad āyān madhusūdanaḥ / mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā // 5.54.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kekayā dhṛṣṭaketuś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ / rājānaś cānvayuḥ pārthān bahavo 'nye 'nuyāyinaḥ // 5.54.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraprasthasya cādūrāt samājagmur mahārathāḥ / vyagarhayaṃś ca saṃgamya bhavantaṃ kurubhiḥ saha // 5.54.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te yudhiṣṭhiram āsīnam ajinaiḥ prativāsitam / kṛṣṇapradhānāḥ saṃhatya paryupāsanta bhārata // 5.54.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pratyādānaṃ ca rājyasya kāryam ūcur narādhipāḥ / bhavataḥ sānubandhasya samucchedaṃ cikīrṣavaḥ // 5.54.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā caitan mayoktās tu bhīṣmadroṇakṛpās tadā / jñātikṣayabhayād rājan bhītena bharatarṣabha // 5.54.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te sthāsyanti samaye pāṇḍavā iti me matiḥ / samucchedaṃ hi naḥ kṛtsnaṃ vāsudevaś cikīrṣati // 5.54.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ṛte ca viduraṃ sarve yūyaṃ vadhyā mahātmanaḥ / dhṛtarāṣṭraś ca dharmajño na vadhyaḥ kurusattamaḥ // 5.54.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samucchedaṃ ca kṛtsnaṃ naḥ kṛtvā tāta janārdanaḥ / ekarājyaṃ kurūṇāṃ sma cikīrṣati yudhiṣṭhire // 5.54.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra kiṃ prāptakālaṃ naḥ praṇipātaḥ palāyanam / prāṇān vā saṃparityajya pratiyudhyāmahe parān // 5.54.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiyuddhe tu niyataḥ syād asmākaṃ parājayaḥ / yudhiṣṭhirasya sarve hi pārthivā vaśavartinaḥ // 5.54.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viraktarāṣṭrāś ca vayaṃ mitrāṇi kupitāni naḥ / dhikkṛtāḥ pārthivaiḥ sarvaiḥ svajanena ca sarvaśaḥ // 5.54.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) praṇipāte tu doṣo 'sti bandhūnāṃ śāśvatīḥ samāḥ / pitaraṃ tv eva śocāmi prajñānetraṃ janeśvaram // 5.54.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matkṛte duḥkham āpannaṃ kleśaṃ prāptam anantakam // 5.54.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtaṃ hi tava putraiś ca pareṣām avarodhanam / matpriyārthaṃ puraivaitad viditaṃ te narottama // 5.54.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te rājño dhṛtarāṣṭrasya sāmātyasya mahārathāḥ / vairaṃ pratikariṣyanti kulocchedena pāṇḍavāḥ // 5.54.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato droṇo 'bravīd bhīṣmaḥ kṛpo drauṇiś ca bhārata / matvā māṃ mahatīṃ cintām āsthitaṃ vyathitendriyam // 5.54.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhidrugdhāḥ pare cen no na bhetavyaṃ paraṃtapa / asamarthāḥ pare jetum asmān yudhi janeśvara // 5.54.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaikaśaḥ samarthāḥ smo vijetuṃ sarvapārthivān / āgacchantu vineṣyāmo darpam eṣāṃ śitaiḥ śaraiḥ // 5.54.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puraikena hi bhīṣmeṇa vijitāḥ sarvapārthivāḥ / mṛte pitary abhikruddho rathenaikena bhārata // 5.54.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaghāna subahūṃs teṣāṃ saṃrabdhaḥ kurusattamaḥ / tatas te śaraṇaṃ jagmur devavratam imaṃ bhayāt // 5.54.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhīṣmaḥ susamartho 'yam asmābhiḥ sahito raṇe / parān vijetuṃ tasmāt te vyetu bhīr bharatarṣabha // 5.54.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ity eṣāṃ niścayo hy āsīt tatkālam amitaujasām // 5.54.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) purā pareṣāṃ pṛthivī kṛtsnāsīd vaśavartinī / asmān punar amī nādya samarthā jetum āhave // 5.54.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) chinnapakṣāḥ pare hy adya vīryahīnāś ca pāṇḍavāḥ // 5.54.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asmatsaṃsthā ca pṛthivī vartate bharatarṣabha / ekārthāḥ sukhaduḥkheṣu mayānītāś ca pārthivāḥ // 5.54.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) apy agniṃ praviśeyus te samudraṃ vā paraṃtapa / madarthe pārthivāḥ sarve tad viddhi kurusattama // 5.54.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) unmattam iva cāpi tvāṃ prahasantīha duḥkhitam / vilapantaṃ bahuvidhaṃ bhītaṃ paravikatthane // 5.54.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) eṣāṃ hy ekaikaśo rājñāṃ samarthaḥ pāṇḍavān prati / ātmānaṃ manyate sarvo vyetu te bhayam āgatam // 5.54.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāṃ samagrāṃ senāṃ me vāsavo 'pi na śaknuyāt / hantum akṣayyarūpeyaṃ brahmaṇāpi svayambhuvā // 5.54.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiraḥ puraṃ hitvā pañca grāmān sa yācati / bhīto hi māmakāt sainyāt prabhāvāc caiva me prabho // 5.54.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samarthaṃ manyase yac ca kuntīputraṃ vṛkodaram / tan mithyā na hi me kṛtsnaṃ prabhāvaṃ vettha bhārata // 5.54.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matsamo hi gadāyuddhe pṛthivyāṃ nāsti kaś cana / nāsīt kaś cid atikrānto bhavitā na ca kaś cana // 5.54.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yukto duḥkhocitaś cāhaṃ vidyāpāragatas tathā / tasmān na bhīmān nānyebhyo bhayaṃ me vidyate kva cit // 5.54.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) duryodhanasamo nāsti gadāyām iti niścayaḥ / saṃkarṣaṇasya bhadraṃ te yat tadainam upāvasam // 5.54.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuddhe saṃkarṣaṇasamo balenābhyadhiko bhuvi / gadāprahāraṃ bhīmo me na jātu viṣahed yudhi // 5.54.34 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ekaṃ prahāraṃ yaṃ dadyāṃ bhīmāya ruṣito nṛpa / sa evainaṃ nayed ghoraṃ kṣipraṃ vaivasvatakṣayam // 5.54.35 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iccheyaṃ ca gadāhastaṃ rājan draṣṭuṃ vṛkodaram / suciraṃ prārthito hy eṣa mama nityaṃ manorathaḥ // 5.54.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadayā nihato hy ājau mama pārtho vṛkodaraḥ / viśīrṇagātraḥ pṛthivīṃ parāsuḥ prapatiṣyati // 5.54.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gadāprahārābhihato himavān api parvataḥ / sakṛn mayā viśīryeta giriḥ śatasahasradhā // 5.54.38 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa cāpy etad vijānāti vāsudevārjunau tathā / duryodhanasamo nāsti gadāyām iti niścayaḥ // 5.54.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat te vṛkodaramayaṃ bhayaṃ vyetu mahāhave / vyapaneṣyāmy ahaṃ hy enaṃ mā rājan vimanā bhava // 5.54.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmin mayā hate kṣipram arjunaṃ bahavo rathāḥ / tulyarūpā viśiṣṭāś ca kṣepsyanti bharatarṣabha // 5.54.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmo droṇaḥ kṛpo drauṇiḥ karṇo bhūriśravās tathā / prāgjyotiṣādhipaḥ śalyaḥ sindhurājo jayadrathaḥ // 5.54.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaika eṣāṃ śaktas tu hantuṃ bhārata pāṇḍavān / samastās tu kṣaṇenaitān neṣyanti yamasādanam // 5.54.43 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) samagrā pārthivī senā pārtham ekaṃ dhanaṃjayam / kasmād aśaktā nirjetum iti hetur na vidyate // 5.54.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śaravrātais tu bhīṣmeṇa śataśo 'tha sahasraśaḥ / droṇadrauṇikṛpaiś caiva gantā pārtho yamakṣayam // 5.54.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmaho hi gāṅgeyaḥ śaṃtanor adhi bhārata / brahmarṣisadṛśo jajñe devair api durutsahaḥ // 5.54.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitrā hy uktaḥ prasannena nākāmas tvaṃ mariṣyasi // 5.54.46.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) brahmarṣeś ca bharadvājād droṇyāṃ droṇo vyajāyata / droṇāj jajñe mahārāja drauṇiś ca paramāstravit // 5.54.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpaś cācāryamukhyo 'yaṃ maharṣer gautamād api / śarastambodbhavaḥ śrīmān avadhya iti me matiḥ // 5.54.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayonijaṃ trayaṃ hy etat pitā mātā ca mātulaḥ / aśvatthāmno mahārāja sa ca śūraḥ sthito mama // 5.54.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva ete mahārāja devakalpā mahārathāḥ / śakrasyāpi vyathāṃ kuryuḥ saṃyuge bharatarṣabha // 5.54.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmadroṇakṛpāṇāṃ ca tulyaḥ karṇo mato mama / anujñātaś ca rāmeṇa matsamo 'sīti bhārata // 5.54.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuṇḍale rucire cāstāṃ karṇasya sahaje śubhe / te śacyarthe mahendreṇa yācitaḥ sa paraṃtapaḥ // 5.54.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amoghayā mahārāja śaktyā paramabhīmayā // 5.54.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya śaktyopagūḍhasya kasmāj jīved dhanaṃjayaḥ / vijayo me dhruvaṃ rājan phalaṃ pāṇāv ivāhitam // 5.54.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivyaktaḥ pareṣāṃ ca kṛtsno bhuvi parājayaḥ // 5.54.53.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ahnā hy ekena bhīṣmo 'yam ayutaṃ hanti bhārata / tat samāś ca maheṣvāsā droṇadrauṇikṛpā api // 5.54.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃśaptāni ca vṛndāni kṣatriyāṇāṃ paraṃtapa / arjunaṃ vayam asmān vā dhanaṃjaya iti sma ha // 5.54.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃś cālam iti manyante savyasācivadhe vibho / pārthivāḥ sa bhavān rājann akasmād vyathate katham // 5.54.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasene ca nihate ko 'nyo yudhyeta bhārata / pareṣāṃ tan mamācakṣva yadi vettha paraṃtapa // 5.54.57 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pañca te bhrātaraḥ sarve dhṛṣṭadyumno 'tha sātyakiḥ / pareṣāṃ sapta ye rājan yodhāḥ paramakaṃ balam // 5.54.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmākaṃ tu viśiṣṭā ye bhīṣmadroṇakṛpādayaḥ / drauṇir vaikartanaḥ karṇaḥ somadatto 'tha bāhlikaḥ // 5.54.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāgjyotiṣādhipaḥ śalya āvantyo 'tha jayadrathaḥ / duḥśāsano durmukhaś ca duḥsahaś ca viśāṃ pate // 5.54.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) śrutāyuś citrasenaś ca purumitro viviṃśatiḥ / śalo bhūriśravāś cobhau vikarṇaś ca tavātmajaḥ // 5.54.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇyo hi me rājan daśaikā ca samāhṛtāḥ / nyūnāḥ pareṣāṃ saptaiva kasmān me syāt parājayaḥ // 5.54.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) balaṃ triguṇato hīnaṃ yodhyaṃ prāha bṛhaspatiḥ / parebhyas triguṇā ceyaṃ mama rājann anīkinī // 5.54.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇahīnaṃ pareṣāṃ ca bahu paśyāmi bhārata / guṇodayaṃ bahuguṇam ātmanaś ca viśāṃ pate // 5.54.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etat sarvaṃ samājñāya balāgryaṃ mama bhārata / nyūnatāṃ pāṇḍavānāṃ ca na mohaṃ gantum arhasi // 5.54.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā saṃjayaṃ bhūyaḥ paryapṛcchata bhārata / vidhitsuḥ prāptakālāni jñātvā parapuraṃjayaḥ // 5.54.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇīḥ sapta labdhvā rājabhiḥ saha saṃjaya / kiṃ svid icchati kaunteyo yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ // 5.55.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) atīva mudito rājan yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ / bhīmasenārjunau cobhau yamāv api na bibhyataḥ // 5.55.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathaṃ tu divyaṃ kaunteyaḥ sarvā vibhrājayan diśaḥ / mantraṃ jijñāsamānaḥ san bībhatsuḥ samayojayat // 5.55.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam apaśyāma saṃnaddhaṃ meghaṃ vidyutprabhaṃ yathā / sa mantrān samabhidhyāya hṛṣyamāṇo 'bhyabhāṣata // 5.55.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvarūpam idaṃ paśya vayaṃ jeṣyāma saṃjaya / bībhatsur māṃ yathovāca tathāvaimy aham apy uta // 5.55.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśaṃsasy abhinandaṃs tān pārthān akṣaparājitān / arjunasya rathe brūhi katham aśvāḥ kathaṃ dhvajaḥ // 5.55.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhauvanaḥ saha śakreṇa bahucitraṃ viśāṃ pate / rūpāṇi kalpayām āsa tvaṣṭā dhātrā sahābhibho // 5.55.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvaje hi tasmin rūpāṇi cakrus te devamāyayā / mahādhanāni divyāni mahānti ca laghūni ca // 5.55.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarvā diśo yojanamātram antaraṃ; sa tiryag ūrdhvaṃ ca rurodha vai dhvajaḥ / na saṃsajjet tarubhiḥ saṃvṛto 'pi; tathā hi māyā vihitā bhauvanena // 5.55.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [12: jtyj], vaṃśastha [12: jtjr] yathākāśe śakradhanuḥ prakāśate; na caikavarṇaṃ na ca vidma kiṃ nu tat / tathā dhvajo vihito bhauvanena; bahvākāraṃ dṛśyate rūpam asya // 5.55.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: ytjr], śālinī [11: mttgg], vaṃśastha [12: jtjr], ajñātam [11: jBtgl] yathāgnidhūmo divam eti ruddhvā; varṇān bibhrat taijasaṃ tac charīram / tathā dhvajo vihito bhauvanena; na ced bhāro bhavitā nota rodhaḥ // 5.55.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] śvetās tasmin vātavegāḥ sadaśvā; divyā yuktāś citrarathena dattāḥ / śataṃ yat tat pūryate nityakālaṃ; hataṃ hataṃ dattavaraṃ purastāt // 5.55.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tathā rājño dantavarṇā bṛhanto; rathe yuktā bhānti tadvīryatulyāḥ / ṛśyaprakhyā bhīmasenasya vāhā; raṇe vāyos tulyavegā babhūvuḥ // 5.55.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] kalmāṣāṅgās tittiricitrapṛṣṭhā; bhrātrā dattāḥ prīyatā phalgunena / bhrātur vīrasya svais turaṃgair viśiṣṭā; mudā yuktāḥ sahadevaṃ vahanti // 5.55.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg] mādrīputraṃ nakulaṃ tv ājamīḍhaṃ; mahendradattā harayo vājimukhyāḥ / samā vāyor balavantas tarasvino; vahanti vīraṃ vṛtraśatruṃ yathendram // 5.55.15 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [12: yBtr], ajñātam [12: jmyy], ajñātam [12: jtyy] tulyāś caibhir vayasā vikrameṇa; javena caivāpratirūpāḥ sadaśvāḥ / saubhadrādīn draupadeyān kumārān; vahanty aśvā devadattā bṛhantaḥ // 5.55.16 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [12: jtyy] kāṃs tatra saṃjayāpaśyaḥ pratyarthena samāgatān / ye yotsyante pāṇḍavārthe putrasya mama vāhinīm // 5.56.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) mukhyam andhakavṛṣṇīnām apaśyaṃ kṛṣṇam āgatam / cekitānaṃ ca tatraiva yuyudhānaṃ ca sātyakim // 5.56.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthag akṣauhiṇībhyāṃ tau pāṇḍavān abhisaṃśritau / mahārathau samākhyātāv ubhau puruṣamāninau // 5.56.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇyātha pāñcālyo daśabhis tanayair vṛtaḥ / satyajitpramukhair vīrair dhṛṣṭadyumnapurogamaiḥ // 5.56.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupado vardhayan mānaṃ śikhaṇḍiparipālitaḥ / upāyāt sarvasainyānāṃ praticchādya tadā vapuḥ // 5.56.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭaḥ saha putrābhyāṃ śaṅkhenaivottareṇa ca / sūryadattādibhir vīrair madirāśvapurogamaiḥ // 5.56.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahitaḥ pṛthivīpālo bhrātṛbhis tanayais tathā / akṣauhiṇyaiva sainyasya vṛtaḥ pārthaṃ samāśritaḥ // 5.56.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jārāsaṃdhir māgadhaś ca dhṛṣṭaketuś ca cedirāṭ / pṛthak pṛthag anuprāptau pṛthag akṣauhiṇīvṛtau // 5.56.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kekayā bhrātaraḥ pañca sarve lohitakadhvajāḥ / akṣauhiṇīparivṛtāḥ pāṇḍavān abhisaṃśritāḥ // 5.56.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etān etāvatas tatra yān apaśyaṃ samāgatān / ye pāṇḍavārthe yotsyanti dhārtarāṣṭrasya vāhinīm // 5.56.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yo veda mānuṣaṃ vyūhaṃ daivaṃ gāndharvam āsuram / sa tasya senāpramukhe dhṛṣṭadyumno mahāmanāḥ // 5.56.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhīṣmaḥ śāṃtanavo rājan bhāgaḥ kḷptaḥ śikhaṇḍinaḥ / taṃ virāṭo 'nu saṃyātā saha matsyaiḥ prahāribhiḥ // 5.56.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyeṣṭhasya pāṇḍuputrasya bhāgo madrādhipo balī / tau tu tatrābruvan ke cid viṣamau no matāv iti // 5.56.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaḥ sahasutaḥ sārdhaṃ bhrātṛśatena ca / prācyāś ca dākṣiṇātyāś ca bhīmasenasya bhāgataḥ // 5.56.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) arjunasya tu bhāgena karṇo vaikartano mataḥ / aśvatthāmā vikarṇaś ca saindhavaś ca jayadrathaḥ // 5.56.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśakyāś caiva ye ke cit pṛthivyāṃ śūramāninaḥ / sarvāṃs tān arjunaḥ pārthaḥ kalpayām āsa bhāgataḥ // 5.56.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maheṣvāsā rājaputrā bhrātaraḥ pañca kekayāḥ / kekayān eva bhāgena kṛtvā yotsyanti saṃyuge // 5.56.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) teṣām eva kṛto bhāgo mālavāḥ śālvakekayāḥ / trigartānāṃ ca dvau mukhyau yau tau saṃśaptakāv iti // 5.56.18 upagīti (12, 15, 12, 15) duryodhanasutāḥ sarve tathā duḥśāsanasya ca / saubhadreṇa kṛto bhāgo rājā caiva bṛhadbalaḥ // 5.56.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadeyā maheṣvāsāḥ suvarṇavikṛtadhvajāḥ / dhṛṣṭadyumnamukhā droṇam abhiyāsyanti bhārata // 5.56.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cekitānaḥ somadattaṃ dvairathe yoddhum icchati / bhojaṃ tu kṛtavarmāṇaṃ yuyudhāno yuyutsati // 5.56.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sahadevas tu mādreyaḥ śūraḥ saṃkrandano yudhi / svam aṃśaṃ kalpayām āsa śyālaṃ te subalātmajam // 5.56.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ulūkaṃ cāpi kaitavyaṃ ye ca sārasvatā gaṇāḥ / nakulaḥ kalpayām āsa bhāgaṃ mādravatīsutaḥ // 5.56.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye cānye pārthivā rājan pratyudyāsyanti saṃyuge / samāhvānena tāṃś cāpi pāṇḍuputrā akalpayan // 5.56.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eṣām anīkāni pravibhaktāni bhāgaśaḥ / yat te kāryaṃ saputrasya kriyatāṃ tad akālikam // 5.56.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na santi sarve putrā me mūḍhā durdyūtadevinaḥ / yeṣāṃ yuddhaṃ balavatā bhīmena raṇamūrdhani // 5.56.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) rājānaḥ pārthivāḥ sarve prokṣitāḥ kāladharmaṇā / gāṇḍīvāgniṃ pravekṣyanti pataṅgā iva pāvakam // 5.56.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidrutāṃ vāhinīṃ manye kṛtavairair mahātmabhiḥ / tāṃ raṇe ke 'nuyāsyanti prabhagnāṃ pāṇḍavair yudhi // 5.56.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve hy atirathāḥ śūrāḥ kīrtimantaḥ pratāpinaḥ / sūryapāvakayos tulyās tejasā samitiṃjayāḥ // 5.56.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ yudhiṣṭhiro netā goptā ca madhusūdanaḥ / yodhau ca pāṇḍavau vīrau savyasācivṛkodarau // 5.56.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulaḥ sahadevaś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ / sātyakir drupadaś caiva dhṛṣṭadyumnasya cātmajaḥ // 5.56.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttamaujāś ca pāñcālyo yudhāmanyuś ca durjayaḥ / śikhaṇḍī kṣatradevaś ca tathā vairāṭir uttaraḥ // 5.56.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāśayaś cedayaś caiva matsyāḥ sarve ca sṛñjayāḥ / virāṭaputro babhrūś ca pāñcālāś ca prabhadrakāḥ // 5.56.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yeṣām indro 'py akāmānāṃ na haret pṛthivīm imām / vīrāṇāṃ raṇadhīrāṇāṃ ye bhindyuḥ parvatān api // 5.56.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān sarvān guṇasaṃpannān amanuṣyapratāpinaḥ / krośato mama duṣputro yoddhum icchati saṃjaya // 5.56.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhau sva ekajātīyau tathobhau bhūmigocarau / atha kasmāt pāṇḍavānām ekato manyase jayam // 5.56.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) pitāmahaṃ ca droṇaṃ ca kṛpaṃ karṇaṃ ca durjayam / jayadrathaṃ somadattam aśvatthāmānam eva ca // 5.56.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) sucetaso maheṣvāsān indro 'pi sahito 'maraiḥ / aśaktaḥ samare jetuṃ kiṃ punas tāta pāṇḍavāḥ // 5.56.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvā ca pṛthivī sṛṣṭā madarthe tāta pāṇḍavān / āryān dhṛtimataḥ śūrān agnikalpān prabādhitum // 5.56.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na māmakān pāṇḍavās te samarthāḥ prativīkṣitum / parākrānto hy ahaṃ pāṇḍūn saputrān yoddhum āhave // 5.56.40 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) matpriyaṃ pārthivāḥ sarve ye cikīrṣanti bhārata / te tān āvārayiṣyanti aiṇeyān iva tantunā // 5.56.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahatā rathavaṃśena śarajālaiś ca māmakaiḥ / abhidrutā bhaviṣyanti pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha // 5.56.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) unmatta iva me putro vilapaty eṣa saṃjaya / na hi śakto yudhā jetuṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram // 5.56.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāti hi sadā bhīṣmaḥ pāṇḍavānāṃ yaśasvinām / balavattāṃ saputrāṇāṃ dharmajñānāṃ mahātmanām // 5.56.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yato nārocayam ahaṃ vigrahaṃ tair mahātmabhiḥ / kiṃ tu saṃjaya me brūhi punas teṣāṃ viceṣṭitam // 5.56.45 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kas tāṃs tarasvino bhūyaḥ saṃdīpayati pāṇḍavān / arciṣmato maheṣvāsān haviṣā pāvakān iva // 5.56.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaḥ sadaivaitān saṃdīpayati bhārata / yudhyadhvam iti mā bhaiṣṭa yuddhād bharatasattamāḥ // 5.56.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye ke cit pārthivās tatra dhārtarāṣṭreṇa saṃvṛtāḥ / yuddhe samāgamiṣyanti tumule kavacahrade // 5.56.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān sarvān āhave kruddhān sānubandhān samāgatān / aham ekaḥ samādāsye timir matsyān ivaudakān // 5.56.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaṃ droṇaṃ kṛpaṃ karṇaṃ drauṇiṃ śalyaṃ suyodhanam / etāṃś cāpi nirotsyāmi veleva makarālayam // 5.56.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā bruvāṇaṃ dharmātmā prāha rājā yudhiṣṭhiraḥ / tava dhairyaṃ ca vīryaṃ ca pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha // 5.56.51 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarve samadhirūḍhāḥ sma saṃgrāmān naḥ samuddhara // 5.56.51.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jānāmi tvāṃ mahābāho kṣatradharme vyavasthitam / samartham ekaṃ paryāptaṃ kauravāṇāṃ yuyutsatām // 5.56.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhavatā yad vidhātavyaṃ tan naḥ śreyaḥ paraṃtapa // 5.56.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saṃgrāmād apayātānāṃ bhagnānāṃ śaraṇaiṣiṇām / pauruṣaṃ darśayañ śūro yas tiṣṭhed agrataḥ pumān // 5.56.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krīṇīyāt taṃ sahasreṇa nītiman nāma tat padam // 5.56.53.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa tvaṃ śūraś ca vīraś ca vikrāntaś ca nararṣabha / bhayārtānāṃ paritrātā saṃyugeṣu na saṃśayaḥ // 5.56.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvati kaunteye dharmātmani yudhiṣṭhire / dhṛṣṭadyumna uvācedaṃ māṃ vaco gatasādhvasaḥ // 5.56.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāñ janapadān sūta yodhā duryodhanasya ye / sabāhlīkān kurūn brūyāḥ prātipeyāñ śaradvataḥ // 5.56.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūtaputraṃ tathā droṇaṃ sahaputraṃ jayadratham / duḥśāsanaṃ vikarṇaṃ ca tathā duryodhanaṃ nṛpam // 5.56.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaṃ caiva brūhi gatvā tvam āśu; yudhiṣṭhiraṃ sādhunaivābhyupeta / mā vo vadhīd arjuno devaguptaḥ; kṣipraṃ yācadhvaṃ pāṇḍavaṃ lokavīram // 5.56.58 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: jttgl], vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg] naitādṛśo hi yodho 'sti pṛthivyām iha kaś cana / yathāvidhaḥ savyasācī pāṇḍavaḥ śastravittamaḥ // 5.56.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) devair hi saṃbhṛto divyo ratho gāṇḍīvadhanvanaḥ / na sa jeyo manuṣyeṇa mā sma kṛdhvaṃ mano yudhi // 5.56.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatratejā brahmacārī kaumārād api pāṇḍavaḥ / tena saṃyugam eṣyanti mandā vilapato mama // 5.57.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) duryodhana nivartasva yuddhād bharatasattama / na hi yuddhaṃ praśaṃsanti sarvāvastham ariṃdama // 5.57.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alam ardhaṃ pṛthivyās te sahāmātyasya jīvitum / prayaccha pāṇḍuputrāṇāṃ yathocitam ariṃdama // 5.57.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dhi kuravaḥ sarve manyante dharmasaṃhitam / yat tvaṃ praśāntim icchethāḥ pāṇḍuputrair mahātmabhiḥ // 5.57.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgemāṃ samavekṣasva putra svām eva vāhinīm / jāta eva tava srāvas tvaṃ tu mohān na budhyase // 5.57.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy ahaṃ yuddham icchāmi naitad icchati bāhlikaḥ / na ca bhīṣmo na ca droṇo nāśvatthāmā na saṃjayaḥ // 5.57.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na somadatto na śalyo na kṛpo yuddham icchati / satyavrataḥ purumitro jayo bhūriśravās tathā // 5.57.7 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: asamīcīna) yeṣu saṃpratitiṣṭheyuḥ kuravaḥ pīḍitāḥ paraiḥ / te yuddhaṃ nābhinandanti tat tubhyaṃ tāta rocatām // 5.57.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tvaṃ karoṣi kāmena karṇaḥ kārayitā tava / duḥśāsanaś ca pāpātmā śakuniś cāpi saubalaḥ // 5.57.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ bhavati na droṇe nāśvatthāmni na saṃjaye / na vikarṇe na kāmboje na kṛpe na ca bāhlike // 5.57.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyavrate purumitre bhūriśravasi vā punaḥ / anyeṣu vā tāvakeṣu bhāraṃ kṛtvā samāhvaye // 5.57.11 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ra-vipulā) ahaṃ ca tāta karṇaś ca raṇayajñaṃ vitatya vai / yudhiṣṭhiraṃ paśuṃ kṛtvā dīkṣitau bharatarṣabha // 5.57.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratho vedī sruvaḥ khaḍgo gadā sruk kavacaṃ sadaḥ / cāturhotraṃ ca dhuryā me śarā darbhā havir yaśaḥ // 5.57.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmayajñena nṛpate iṣṭvā vaivasvataṃ raṇe / vijitya svayam eṣyāvo hatāmitrau śriyā vṛtau // 5.57.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca tāta karṇaś ca bhrātā duḥśāsanaś ca me / ete vayaṃ haniṣyāmaḥ pāṇḍavān samare trayaḥ // 5.57.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi pāṇḍavān hatvā praśāstā pṛthivīm imām / māṃ vā hatvā pāṇḍuputrā bhoktāraḥ pṛthivīm imām // 5.57.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tyaktaṃ me jīvitaṃ rājan dhanaṃ rājyaṃ ca pārthiva / na jātu pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ vaseyam aham acyuta // 5.57.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad dhi sūcyās tīkṣṇāyā vidhyed agreṇa māriṣa / tāvad apy aparityājyaṃ bhūmer naḥ pāṇḍavān prati // 5.57.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarvān vas tāta śocāmi tyakto duryodhano mayā / ye mandam anuyāsyadhvaṃ yāntaṃ vaivasvatakṣayam // 5.57.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rurūṇām iva yūtheṣu vyāghrāḥ praharatāṃ varāḥ / varān varān haniṣyanti sametā yudhi pāṇḍavāḥ // 5.57.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratīpam iva me bhāti yuyudhānena bhāratī / vyastā sīmantinī trastā pramṛṣṭā dīrghabāhunā // 5.57.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpūrṇaṃ pūrayan bhūyo balaṃ pārthasya mādhavaḥ / śaineyaḥ samare sthātā bījavat pravapañ śarān // 5.57.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senāmukhe prayuddhānāṃ bhīmaseno bhaviṣyati / taṃ sarve saṃśrayiṣyanti prākāram akutobhayam // 5.57.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā drakṣyasi bhīmena kuñjarān vinipātitān / viśīrṇadantān giryābhān bhinnakumbhān saśoṇitān // 5.57.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tān abhiprekṣya saṃgrāme viśīrṇān iva parvatān / bhīto bhīmasya saṃsparśāt smartāsi vacanasya me // 5.57.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirdagdhaṃ bhīmasenena sainyaṃ hatarathadvipam / gatim agner iva prekṣya smartāsi vacanasya me // 5.57.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahad vo bhayam āgāmi na cec chāmyatha pāṇḍavaiḥ / gadayā bhīmasenena hatāḥ śamam upaiṣyatha // 5.57.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāvanam iva chinnaṃ yadā drakṣyasi pātitam / balaṃ kurūṇāṃ saṃgrāme tadā smartāsi me vacaḥ // 5.57.28 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ma-vipulā) etāvad uktvā rājā tu sa sarvān pṛthivīpatīn / anubhāṣya mahārāja punaḥ papraccha saṃjayam // 5.57.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yad abrūtāṃ mahātmānau vāsudevadhanaṃjayau / tan me brūhi mahāprājña śuśrūṣe vacanaṃ tava // 5.58.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājan yathā dṛṣṭau mayā kṛṣṇadhanaṃjayau / ūcatuś cāpi yad vīrau tat te vakṣyāmi bhārata // 5.58.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādāṅgulīr abhiprekṣan prayato 'haṃ kṛtāñjaliḥ / śuddhāntaṃ prāviśaṃ rājann ākhyātuṃ naradevayoḥ // 5.58.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naivābhimanyur na yamau taṃ deśam abhiyānti vai / yatra kṛṣṇau ca kṛṣṇā ca satyabhāmā ca bhāminī // 5.58.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ubhau madhvāsavakṣībāv ubhau candanarūṣitau / sragviṇau varavastrau tau divyābharaṇabhūṣitau // 5.58.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naikaratnavicitraṃ tu kāñcanaṃ mahad āsanam / vividhāstaraṇāstīrṇaṃ yatrāsātām ariṃdamau // 5.58.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunotsaṅgagau pādau keśavasyopalakṣaye / arjunasya ca kṛṣṇāyāṃ satyāyāṃ ca mahātmanaḥ // 5.58.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāñcanaṃ pādapīṭhaṃ tu pārtho me prādiśat tadā / tad ahaṃ pāṇinā spṛṣṭvā tato bhūmāv upāviśam // 5.58.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrdhvarekhatalau pādau pārthasya śubhalakṣaṇau / pādapīṭhād apahṛtau tatrāpaśyam ahaṃ śubhau // 5.58.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śyāmau bṛhantau taruṇau śālaskandhāv ivodgatau / ekāsanagatau dṛṣṭvā bhayaṃ māṃ mahad āviśat // 5.58.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) indraviṣṇusamāv etau mandātmā nāvabudhyate / saṃśrayād droṇabhīṣmābhyāṃ karṇasya ca vikatthanāt // 5.58.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nideśasthāv imau yasya mānasas tasya setsyate / saṃkalpo dharmarājasya niścayo me tadābhavat // 5.58.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtaś cānnapānābhyām ācchanno labdhasatkriyaḥ / añjaliṃ mūrdhni saṃdhāya tau saṃdeśam acodayam // 5.58.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanurbāṇocitenaikapāṇinā śubhalakṣaṇam / pādam ānamayan pārthaḥ keśavaṃ samacodayat // 5.58.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indraketur ivotthāya sarvābharaṇabhūṣitaḥ / indravīryopamaḥ kṛṣṇaḥ saṃviṣṭo mābhyabhāṣata // 5.58.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācaṃ sa vadatāṃ śreṣṭho hlādinīṃ vacanakṣamām / trāsanīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ mṛdupūrvāṃ sudāruṇām // 5.58.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācaṃ tāṃ vacanārhasya śikṣākṣarasamanvitām / aśrauṣam aham iṣṭārthāṃ paścād dhṛdayaśoṣiṇīm // 5.58.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayedaṃ vaco brūyā dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam / śṛṇvataḥ kurumukhyasya droṇasyāpi ca śṛṇvataḥ // 5.58.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajadhvaṃ vipulair yajñair viprebhyo datta dakṣiṇāḥ / putrair dāraiś ca modadhvaṃ mahad vo bhayam āgatam // 5.58.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthāṃs tyajata pātrebhyaḥ sutān prāpnuta kāmajān / priyaṃ priyebhyaś carata rājā hi tvarate jaye // 5.58.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ṛṇam etat pravṛddhaṃ me hṛdayān nāpasarpati / yad govindeti cukrośa kṛṣṇā māṃ dūravāsinam // 5.58.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejomayaṃ durādharṣaṃ gāṇḍīvaṃ yasya kārmukam / maddvitīyena teneha vairaṃ vaḥ savyasācinā // 5.58.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maddvitīyaṃ punaḥ pārthaṃ kaḥ prārthayitum icchati / yo na kālaparīto vāpy api sākṣāt puraṃdaraḥ // 5.58.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhubhyām udvahed bhūmiṃ dahet kruddha imāḥ prajāḥ / pātayet tridivād devān yo 'rjunaṃ samare jayet // 5.58.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devāsuramanuṣyeṣu yakṣagandharvabhogiṣu / na taṃ paśyāmy ahaṃ yuddhe pāṇḍavaṃ yo 'bhyayād raṇe // 5.58.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tad virāṭanagare śrūyate mahad adbhutam / ekasya ca bahūnāṃ ca paryāptaṃ tan nidarśanam // 5.58.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ekena pāṇḍuputreṇa virāṭanagare yadā / bhagnāḥ palāyanta diśaḥ paryāptaṃ tan nidarśanam // 5.58.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) balaṃ vīryaṃ ca tejaś ca śīghratā laghuhastatā / aviṣādaś ca dhairyaṃ ca pārthān nānyatra vidyate // 5.58.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity abravīd dhṛṣīkeśaḥ pārtham uddharṣayan girā / garjan samayavarṣīva gagane pākaśāsanaḥ // 5.58.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) keśavasya vacaḥ śrutvā kirīṭī śvetavāhanaḥ / arjunas tan mahad vākyam abravīl lomaharṣaṇam // 5.58.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayasya vacaḥ śrutvā prajñācakṣur nareśvaraḥ / tataḥ saṃkhyātum ārebhe tad vaco guṇadoṣataḥ // 5.59.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasaṃkhyāya ca saukṣmyeṇa guṇadoṣān vicakṣaṇaḥ / yathāvan matitattvena jayakāmaḥ sutān prati // 5.59.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balābale viniścitya yāthātathyena buddhimān / śaktiṃ saṃkhyātum ārebhe tadā vai manujādhipaḥ // 5.59.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devamānuṣayoḥ śaktyā tejasā caiva pāṇḍavān / kurūñ śaktyālpatarayā duryodhanam athābravīt // 5.59.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) duryodhaneyaṃ cintā me śaśvan nāpy upaśāmyati / satyaṃ hy etad ahaṃ manye pratyakṣaṃ nānumānataḥ // 5.59.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ātmajeṣu paraṃ snehaṃ sarvabhūtāni kurvate / priyāṇi caiṣāṃ kurvanti yathāśakti hitāni ca // 5.59.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam evopakartṝṇāṃ prāyaśo lakṣayāmahe / icchanti bahulaṃ santaḥ pratikartuṃ mahat priyam // 5.59.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniḥ sācivyakartā syāt khāṇḍave tat kṛtaṃ smaran / arjunasyātibhīme 'smin kurupāṇḍusamāgame // 5.59.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātagṛdhyābhipannāś ca pāṇḍavānām anekaśaḥ / dharmādayo bhaviṣyanti samāhūtā divaukasaḥ // 5.59.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmadroṇakṛpādīnāṃ bhayād aśanisaṃmitam / rirakṣiṣantaḥ saṃrambhaṃ gamiṣyantīti me matiḥ // 5.59.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te devasahitāḥ pārthā na śakyāḥ prativīkṣitum / mānuṣeṇa naravyāghrā vīryavanto 'strapāragāḥ // 5.59.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durāsadaṃ yasya divyaṃ gāṇḍīvaṃ dhanur uttamam / vāruṇau cākṣayau divyau śarapūrṇau maheṣudhī // 5.59.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vānaraś ca dhvajo divyo niḥsaṅgo dhūmavad gatiḥ / rathaś ca caturantāyāṃ yasya nāsti samas tviṣā // 5.59.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāmeghanibhaś cāpi nirghoṣaḥ śrūyate janaiḥ / mahāśanisamaḥ śabdaḥ śātravāṇāṃ bhayaṃkaraḥ // 5.59.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ cātimānuṣaṃ vīrye kṛtsno loko vyavasyati / devānām api jetāraṃ yaṃ viduḥ pārthivā raṇe // 5.59.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatāni pañca caiveṣūn udvapann iva dṛśyate / nimeṣāntaramātreṇa muñcan dūraṃ ca pātayan // 5.59.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yam āha bhīṣmo droṇaś ca kṛpo drauṇis tathaiva ca / madrarājas tathā śalyo madhyasthā ye ca mānavāḥ // 5.59.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yuddhāyāvasthitaṃ pārthaṃ pārthivair atimānuṣaiḥ / aśakyaṃ rathaśārdūlaṃ parājetum ariṃdamam // 5.59.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipaty ekena vegena pañca bāṇaśatāni yaḥ / sadṛśaṃ bāhuvīryeṇa kārtavīryasya pāṇḍavam // 5.59.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam arjunaṃ maheṣvāsaṃ mahendropendrarakṣitam / nighnantam iva paśyāmi vimarde 'smin mahāmṛdhe // 5.59.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ cintayan kṛtsnam ahorātrāṇi bhārata / anidro niḥsukhaś cāsmi kurūṇāṃ śamacintayā // 5.59.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣayodayo 'yaṃ sumahān kurūṇāṃ pratyupasthitaḥ / asya cet kalahasyāntaḥ śamād anyo na vidyate // 5.59.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śamo me rocate nityaṃ pārthais tāta na vigrahaḥ / kurubhyo hi sadā manye pāṇḍavāñ śaktimattarān // 5.59.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitur etad vacaḥ śrutvā dhārtarāṣṭro 'tyamarṣaṇaḥ / ādhāya vipulaṃ krodhaṃ punar evedam abravīt // 5.60.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśakyā devasacivāḥ pārthāḥ syur iti yad bhavān / manyate tadbhayaṃ vyetu bhavato rājasattama // 5.60.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) akāmadveṣasaṃyogād drohāl lobhāc ca bhārata / upekṣayā ca bhāvānāṃ devā devatvam āpnuvan // 5.60.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti dvaipāyano vyāso nāradaś ca mahātapāḥ / jāmadagnyaś ca rāmo naḥ kathām akathayat purā // 5.60.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva mānuṣavad devāḥ pravartante kadā cana / kāmāl lobhād anukrośād dveṣāc ca bharatarṣabha // 5.60.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi hy agniś ca vāyuś ca dharma indro 'śvināv api / kāmayogāt pravarteran na pārthā duḥkham āpnuyuḥ // 5.60.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān na bhavatā cintā kāryaiṣā syāt kadā cana / daiveṣv apekṣakā hy ete śaśvad bhāveṣu bhārata // 5.60.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha cet kāmasaṃyogād dveṣāl lobhāc ca lakṣyate / deveṣu devaprāmāṇyaṃ naiva tad vikramiṣyati // 5.60.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mayābhimantritaḥ śaśvaj jātavedāḥ praśaṃsati / didhakṣuḥ sakalāṃl lokān parikṣipya samantataḥ // 5.60.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad vā paramakaṃ tejo yena yuktā divaukasaḥ / mamāpy anupamaṃ bhūyo devebhyo viddhi bhārata // 5.60.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradīryamāṇāṃ vasudhāṃ girīṇāṃ śikharāṇi ca / lokasya paśyato rājan sthāpayāmy abhimantraṇāt // 5.60.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) cetanācetanasyāsya jaṅgamasthāvarasya ca / vināśāya samutpannaṃ mahāghoraṃ mahāsvanam // 5.60.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśmavarṣaṃ ca vāyuṃ ca śamayāmīha nityaśaḥ / jagataḥ paśyato 'bhīkṣṇaṃ bhūtānām anukampayā // 5.60.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stambhitāsv apsu gacchanti mayā rathapadātayaḥ / devāsurāṇāṃ bhāvānām aham ekaḥ pravartitā // 5.60.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) akṣauhiṇībhir yān deśān yāmi kāryeṇa kena cit / tatrāpo me pravartante yatra yatrābhikāmaye // 5.60.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhayāni viṣaye rājan vyālādīni na santi me / mattaḥ suptāni bhūtāni na hiṃsanti bhayaṃkarāḥ // 5.60.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikāmavarṣī parjanyo rājan viṣayavāsinām / dharmiṣṭhāś ca prajāḥ sarvā ītayaś ca na santi me // 5.60.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aśvināv atha vāyvagnī marudbhiḥ saha vṛtrahā / dharmaś caiva mayā dviṣṭān notsahante 'bhirakṣitum // 5.60.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi hy ete samarthāḥ syur maddviṣas trātum ojasā / na sma trayodaśa samāḥ pārthā duḥkham avāpnuyuḥ // 5.60.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) naiva devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ / śaktās trātuṃ mayā dviṣṭaṃ satyam etad bravīmi te // 5.60.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad abhidhyāmy ahaṃ śaśvac chubhaṃ vā yadi vāśubham / naitad vipannapūrvaṃ me mitreṣv ariṣu cobhayoḥ // 5.60.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaviṣyatīdam iti vā yad bravīmi paraṃtapa / nānyathā bhūtapūrvaṃ tat satyavāg iti māṃ viduḥ // 5.60.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) lokasākṣikam etan me māhātmyaṃ dikṣu viśrutam / āśvāsanārthaṃ bhavataḥ proktaṃ na ślāghayā nṛpa // 5.60.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na hy ahaṃ ślāghano rājan bhūtapūrvaḥ kadā cana / asad ācaritaṃ hy etad yad ātmānaṃ praśaṃsati // 5.60.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavāṃś caiva matsyāṃś ca pāñcālān kekayaiḥ saha / sātyakiṃ vāsudevaṃ ca śrotāsi vijitān mayā // 5.60.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saritaḥ sāgaraṃ prāpya yathā naśyanti sarvaśaḥ / tathaiva te vinaṅkṣyanti mām āsādya sahānvayāḥ // 5.60.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parā buddhiḥ paraṃ tejo vīryaṃ ca paramaṃ mayi / parā vidyā paro yogo mama tebhyo viśiṣyate // 5.60.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahaś ca droṇaś ca kṛpaḥ śalyaḥ śalas tathā / astreṣu yat prajānanti sarvaṃ tan mayi vidyate // 5.60.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ity uktvā saṃjayaṃ bhūyaḥ paryapṛcchata bhārata / jñātvā yuyutsuḥ kāryāṇi prāptakālam ariṃdama // 5.60.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathā tu pṛcchantam atīva pārthān; vaicitravīryaṃ tam acintayitvā / uvāca karṇo dhṛtarāṣṭraputraṃ; praharṣayan saṃsadi kauravāṇām // 5.61.1 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mithyā pratijñāya mayā yad astraṃ; rāmād dhṛtaṃ brahmapuraṃ purastāt / vijñāya tenāsmi tadaivam uktas; tavāntakāle 'pratibhāsyatīti // 5.61.2 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mahāparādhe hy api saṃnatena; maharṣiṇāhaṃ guruṇā ca śaptaḥ / śaktaḥ pradagdhuṃ hy api tigmatejāḥ; sasāgarām apy avaniṃ maharṣiḥ // 5.61.3 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prasāditaṃ hy asya mayā mano 'bhūc; chuśrūṣayā svena ca pauruṣeṇa / tatas tad astraṃ mama sāvaśeṣaṃ; tasmāt samartho 'smi mamaiṣa bhāraḥ // 5.61.4 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nimeṣamātraṃ tam ṛṣiprasādam; avāpya pāñcālakarūṣamatsyān / nihatya pārthāṃś ca saputrapautrāṃl; lokān ahaṃ śastrajitān prapatsye // 5.61.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pitāmahas tiṣṭhatu te samīpe; droṇaś ca sarve ca narendramukhyāḥ / yathāpradhānena balena yātvā; pārthān haniṣyāmi mamaiṣa bhāraḥ // 5.61.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ bruvāṇaṃ tam uvāca bhīṣmaḥ; kiṃ katthase kālaparītabuddhe / na karṇa jānāsi yathā pradhāne; hate hatāḥ syur dhṛtarāṣṭraputrāḥ // 5.61.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yat khāṇḍavaṃ dāhayatā kṛtaṃ hi; kṛṣṇadvitīyena dhanaṃjayena / śrutvaiva tat karma niyantum ātmā; śakyas tvayā vai saha bāndhavena // 5.61.8 indravajrā [11: ttjgg] yāṃ cāpi śaktiṃ tridaśādhipas te; dadau mahātmā bhagavān mahendraḥ / bhasmīkṛtāṃ tāṃ patitāṃ viśīrṇāṃ; cakrāhatāṃ drakṣyasi keśavena // 5.61.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yas te śaraḥ sarpamukho vibhāti; sadāgryamālyair mahitaḥ prayatnāt / sa pāṇḍuputrābhihataḥ śaraughaiḥ; saha tvayā yāsyati karṇa nāśam // 5.61.10 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] bāṇasya bhaumasya ca karṇa hantā; kirīṭinaṃ rakṣati vāsudevaḥ / yas tvādṛśānāṃ ca garīyasāṃ ca; hantā ripūṇāṃ tumule pragāḍhe // 5.61.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] asaṃśayaṃ vṛṣṇipatir yathoktas; tathā ca bhūyaś ca tato mahātmā / ahaṃ yad uktaḥ paruṣaṃ tu kiṃ cit; pitāmahas tasya phalaṃ śṛṇotu // 5.61.12 upendravajrā [11: jtjgg] nyasyāmi śastrāṇi na jātu saṃkhye; pitāmaho drakṣyati māṃ sabhāyām / tvayi praśānte tu mama prabhāvaṃ; drakṣyanti sarve bhuvi bhūmipālāḥ // 5.61.13 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ity evam uktvā sa mahādhanuṣmān; hitvā sabhāṃ svaṃ bhavanaṃ jagāma / bhīṣmas tu duryodhanam eva rājan; madhye kurūṇāṃ prahasann uvāca // 5.61.14 indravajrā [11: ttjgg] satyapratijñaḥ kila sūtaputras; tathā sa bhāraṃ viṣaheta kasmāt / vyūhaṃ prativyūhya śirāṃsi bhittvā; lokakṣayaṃ paśyata bhīmasenāt // 5.61.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āvantyakāliṅgajayadratheṣu; vedidhvaje tiṣṭhati bāhlike ca / ahaṃ haniṣyāmi sadā pareṣāṃ; sahasraśaś cāyutaśaś ca yodhān // 5.61.16 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadaiva rāme bhagavaty anindye; brahma bruvāṇaḥ kṛtavāṃs tad astram / tadaiva dharmaś ca tapaś ca naṣṭaṃ; vaikartanasyādhamapūruṣasya // 5.61.17 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] athoktavākye nṛpatau tu bhīṣme; nikṣipya śastrāṇi gate ca karṇe / vaicitravīryasya suto 'lpabuddhir; duryodhanaḥ śāṃtanavaṃ babhāṣe // 5.61.18 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sadṛśānāṃ manuṣyeṣu sarveṣāṃ tulyajanmanām / katham ekāntatas teṣāṃ pārthānāṃ manyase jayam // 5.62.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve sma samajātīyāḥ sarve mānuṣayonayaḥ / pitāmaha vijānīṣe pārtheṣu vijayaṃ katham // 5.62.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ bhavati na droṇe na kṛpe na ca bāhlike / anyeṣu ca narendreṣu parākramya samārabhe // 5.62.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ vaikartanaḥ karṇo bhrātā duḥśāsanaś ca me / pāṇḍavān samare pañca haniṣyāmaḥ śitaiḥ śaraiḥ // 5.62.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājan mahāyajñair vividhair bhūridakṣiṇaiḥ / brāhmaṇāṃs tarpayiṣyāmi gobhir aśvair dhanena ca // 5.62.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakunīnām ihārthāya pāśaṃ bhūmāv ayojayat / kaś cic chākunikas tāta pūrveṣām iti śuśruma // 5.62.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin dvau śakunau baddhau yugapat samapauruṣau / tāv upādāya taṃ pāśaṃ jagmatuḥ khacarāv ubhau // 5.62.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau vihāyasam ākrāntau dṛṣṭvā śākunikas tadā / anvadhāvad anirviṇṇo yena yena sma gacchataḥ // 5.62.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tam anudhāvantaṃ mṛgayuṃ śakunārthinam / āśramastho muniḥ kaś cid dadarśātha kṛtāhnikaḥ // 5.62.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāv antarikṣagau śīghram anuyāntaṃ mahīcaram / ślokenānena kauravya papraccha sa munis tadā // 5.62.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicitram idam āścaryaṃ mṛgahan pratibhāti me / plavamānau hi khacarau padātir anudhāvasi // 5.62.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pāśam ekam ubhāv etau sahitau harato mama / yatra vai vivadiṣyete tatra me vaśam eṣyataḥ // 5.62.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau vivādam anuprāptau śakunau mṛtyusaṃdhitau / vigṛhya ca sudurbuddhī pṛthivyāṃ saṃnipetatuḥ // 5.62.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau yudhyamānau saṃrabdhau mṛtyupāśavaśānugau / upasṛtyāparijñāto jagrāha mṛgayus tadā // 5.62.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ ye jñātayo 'rtheṣu mitho gacchanti vigraham / te 'mitravaśam āyānti śakunāv iva vigrahāt // 5.62.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbhojanaṃ saṃkathanaṃ saṃpraśno 'tha samāgamaḥ / etāni jñātikāryāṇi na virodhaḥ kadā cana // 5.62.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yasmin kāle sumanasaḥ sarve vṛddhān upāsate / siṃhaguptam ivāraṇyam apradhṛṣyā bhavanti te // 5.62.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ye 'rthaṃ saṃtatam āsādya dīnā iva samāsate / śriyaṃ te saṃprayacchanti dviṣadbhyo bharatarṣabha // 5.62.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhūmāyante vyapetāni jvalanti sahitāni ca / dhṛtarāṣṭrolmukānīva jñātayo bharatarṣabha // 5.62.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam anyat pravakṣyāmi yathā dṛṣṭaṃ girau mayā / śrutvā tad api kauravya yathā śreyas tathā kuru // 5.62.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ kirātaiḥ sahitā gacchāmo girim uttaram / brāhmaṇair devakalpaiś ca vidyājambhakavātikaiḥ // 5.62.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kuñjabhūtaṃ giriṃ sarvam abhito gandhamādanam / dīpyamānauṣadhigaṇaṃ siddhagandharvasevitam // 5.62.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatra paśyāmahe sarve madhu pītam amākṣikam / maruprapāte viṣame niviṣṭaṃ kumbhasaṃmitam // 5.62.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āśīviṣai rakṣyamāṇaṃ kuberadayitaṃ bhṛśam / yat prāśya puruṣo martyo amaratvaṃ nigacchati // 5.62.24 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) acakṣur labhate cakṣur vṛddho bhavati vai yuvā / iti te kathayanti sma brāhmaṇā jambhasādhakāḥ // 5.62.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kirātās tad dṛṣṭvā prārthayanto mahīpate / vineśur viṣame tasmin sasarpe girigahvare // 5.62.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathaiva tava putro 'yaṃ pṛthivīm eka icchati / madhu paśyati saṃmohāt prapātaṃ nānupaśyati // 5.62.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano yoddhumanāḥ samare savyasācinā / na ca paśyāmi tejo 'sya vikramaṃ vā tathāvidham // 5.62.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ekena ratham āsthāya pṛthivī yena nirjitā / pratīkṣamāṇo yo vīraḥ kṣamate vīkṣitaṃ tava // 5.62.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) drupado matsyarājaś ca saṃkruddhaś ca dhanaṃjayaḥ / na śeṣayeyuḥ samare vāyuyuktā ivāgnayaḥ // 5.62.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aṅke kuruṣva rājānaṃ dhṛtarāṣṭra yudhiṣṭhiram / yudhyator hi dvayor yuddhe naikāntena bhavej jayaḥ // 5.62.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana vijānīhi yat tvāṃ vakṣyāmi putraka / utpathaṃ manyase mārgam anabhijña ivādhvagaḥ // 5.63.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ yat tejaḥ pramimīṣasi / pañcānām iva bhūtānāṃ mahatāṃ sumahātmanām // 5.63.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiraṃ hi kaunteyaṃ paraṃ dharmam ihāsthitam / parāṃ gatim asaṃprekṣya na tvaṃ vettum ihārhasi // 5.63.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenaṃ ca kaunteyaṃ yasya nāsti samo bale / raṇāntakaṃ tarkayase mahāvātam iva drumaḥ // 5.63.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarvaśastrabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ meruṃ śikhariṇām iva / yudhi gāṇḍīvadhanvānaṃ ko nu yudhyeta buddhimān // 5.63.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaś ca pāñcālyaḥ kam ivādya na śātayet / śatrumadhye śarān muñcan devarāḍ aśanīm iva // 5.63.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sātyakiś cāpi durdharṣaḥ saṃmato 'ndhakavṛṣṇiṣu / dhvaṃsayiṣyati te senāṃ pāṇḍaveyahite rataḥ // 5.63.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ punaḥ pratimānena trīṃl lokān atiricyate / taṃ kṛṣṇaṃ puṇḍarīkākṣaṃ ko nu yudhyeta buddhimān // 5.63.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekato hy asya dārāś ca jñātayaś ca sabāndhavāḥ / ātmā ca pṛthivī ceyam ekataś ca dhanaṃjayaḥ // 5.63.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevo 'pi durdharṣo yatātmā yatra pāṇḍavaḥ / aviṣahyaṃ pṛthivyāpi tad balaṃ yatra keśavaḥ // 5.63.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tiṣṭha tāta satāṃ vākye suhṛdām arthavādinām / vṛddhaṃ śāṃtanavaṃ bhīṣmaṃ titikṣasva pitāmaham // 5.63.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃ ca bruvāṇaṃ śuśrūṣa kurūṇām arthavādinam / droṇaṃ kṛpaṃ vikarṇaṃ ca mahārājaṃ ca bāhlikam // 5.63.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ete hy api yathaivāhaṃ mantum arhasi tāṃs tathā / sarve dharmavido hy ete tulyasnehāś ca bhārata // 5.63.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tad virāṭanagare saha bhrātṛbhir agrataḥ / utsṛjya gāḥ susaṃtrastaṃ balaṃ te samaśīryata // 5.63.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yac caiva tasmin nagare śrūyate mahad adbhutam / ekasya ca bahūnāṃ ca paryāptaṃ tan nidarśanam // 5.63.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) arjunas tat tathākārṣīt kiṃ punaḥ sarva eva te / sabhrātṝn abhijānīhi vṛttyā ca pratipādaya // 5.63.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā mahāprājño dhṛtarāṣṭraḥ suyodhanam / punar eva mahābhāgaḥ saṃjayaṃ paryapṛcchata // 5.64.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūhi saṃjaya yac cheṣaṃ vāsudevād anantaram / yad arjuna uvāca tvāṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me // 5.64.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevavacaḥ śrutvā kuntīputro dhanaṃjayaḥ / uvāca kāle durdharṣo vāsudevasya śṛṇvataḥ // 5.64.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pitāmahaṃ śāṃtanavaṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca saṃjaya / droṇaṃ kṛpaṃ ca karṇaṃ ca mahārājaṃ ca bāhlikam // 5.64.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) drauṇiṃ ca somadattaṃ ca śakuniṃ cāpi saubalam / duḥśāsanaṃ śalaṃ caiva purumitraṃ viviṃśatim // 5.64.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikarṇaṃ citrasenaṃ ca jayatsenaṃ ca pārthivam / vindānuvindāv āvantyau durmukhaṃ cāpi kauravam // 5.64.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saindhavaṃ duḥsahaṃ caiva bhūriśravasam eva ca / bhagadattaṃ ca rājānaṃ jalasaṃdhaṃ ca pārthivam // 5.64.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye cāpy anye pārthivās tatra yoddhuṃ; samāgatāḥ kauravāṇāṃ priyārtham / mumūrṣavaḥ pāṇḍavāgnau pradīpte; samānītā dhārtarāṣṭreṇa sūta // 5.64.8 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: yttgl] yathānyāyaṃ kauśalaṃ vandanaṃ ca; samāgatā madvacanena vācyāḥ / idaṃ brūyāḥ saṃjaya rājamadhye; suyodhanaṃ pāpakṛtāṃ pradhānam // 5.64.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] amarṣaṇaṃ durmatiṃ rājaputraṃ; pāpātmānaṃ dhārtarāṣṭraṃ sulubdham / sarvaṃ mamaitad vacanaṃ samagraṃ; sahāmātyaṃ saṃjaya śrāvayethāḥ // 5.64.10 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] evaṃ pratiṣṭhāpya dhanaṃjayo māṃ; tato 'rthavad dharmavac cāpi vākyam / provācedaṃ vāsudevaṃ samīkṣya; pārtho dhīmāṃl lohitāntāyatākṣaḥ // 5.64.11 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] yathā śrutaṃ te vadato mahātmano; madhupravīrasya vacaḥ samāhitam / tathaiva vācyaṃ bhavatā hi madvacaḥ; samāgateṣu kṣitipeṣu sarvaśaḥ // 5.64.12 vaṃśastha [12: jtjr] śarāgnidhūme rathaneminādite; dhanuḥsruveṇāstrabalāpahāriṇā / yathā na homaḥ kriyate mahāmṛdhe; tathā sametya prayatadhvam ādṛtāḥ // 5.64.13 vaṃśastha [12: jtjr] na cet prayacchadhvam amitraghātino; yudhiṣṭhirasyāṃśam abhīpsitaṃ svakam / nayāmi vaḥ svāśvapadātikuñjarān; diśaṃ pitṝṇām aśivāṃ śitaiḥ śaraiḥ // 5.64.14 vaṃśastha [12: jtjr] tato 'ham āmantrya caturbhujaṃ hariṃ; dhanaṃjayaṃ caiva namasya satvaraḥ / javena saṃprāpta ihāmaradyute; tavāntikaṃ prāpayituṃ vaco mahat // 5.64.15 vaṃśastha [12: jtjr] duryodhane dhārtarāṣṭre tad vaco 'pratinandati / tūṣṇīṃbhūteṣu sarveṣu samuttasthur nareśvarāḥ // 5.65.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) utthiteṣu mahārāja pṛthivyāṃ sarvarājasu / rahite saṃjayaṃ rājā paripraṣṭuṃ pracakrame // 5.65.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśaṃsamāno vijayaṃ teṣāṃ putravaśānugaḥ / ātmanaś ca pareṣāṃ ca pāṇḍavānāṃ ca niścayam // 5.65.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gāvalgaṇe brūhi naḥ sāraphalgu; svasenāyāṃ yāvad ihāsti kiṃ cit / tvaṃ pāṇḍavānāṃ nipuṇaṃ vettha sarvaṃ; kim eṣāṃ jyāyaḥ kim u teṣāṃ kanīyaḥ // 5.65.4 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [12: ytyy], ajñātam [11: tttgl] tvam etayoḥ sāravit sarvadarśī; dharmārthayor nipuṇo niścayajñaḥ / sa me pṛṣṭaḥ saṃjaya brūhi sarvaṃ; yudhyamānāḥ katare 'smin na santi // 5.65.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: rBtgl] na tvāṃ brūyāṃ rahite jātu kiṃ cid; asūyā hi tvāṃ prasaheta rājan / ānayasva pitaraṃ saṃśitavrataṃ; gāṃdhārīṃ ca mahiṣīm ājamīḍha // 5.65.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: mntgl], ajñātam [12: rntr] tau te 'sūyāṃ vinayetāṃ narendra; dharmajñau tau nipuṇau niścayajñau / tayos tu tvāṃ saṃnidhau tad vadeyaṃ; kṛtsnaṃ mataṃ vāsudevārjunābhyām // 5.65.7 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg] tatas tan matam ājñāya saṃjayasyātmajasya ca / abhyupetya mahāprājñaḥ kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt // 5.65.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpṛcchate dhṛtarāṣṭrāya saṃjaya; ācakṣva sarvaṃ yāvad eṣo 'nuyuṅkte / sarvaṃ yāvad vettha tasmin yathāvad; yāthātathyaṃ vāsudeve 'rjune ca // 5.65.9 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) arjuno vāsudevaś ca dhanvinau paramārcitau / kāmād anyatra saṃbhūtau sarvābhāvāya saṃmitau // 5.66.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyām antaraṃ samāsthāya yathāyuktaṃ manasvinaḥ / cakraṃ tad vāsudevasya māyayā vartate vibho // 5.66.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāpahnavaṃ pāṇḍaveṣu pāṇḍavānāṃ susaṃmatam / sārāsārabalaṃ jñātvā tat samāsena me śṛṇu // 5.66.3 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) narakaṃ śambaraṃ caiva kaṃsaṃ caidyaṃ ca mādhavaḥ / jitavān ghorasaṃkāśān krīḍann iva janārdanaḥ // 5.66.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca dyāṃ caiva puruṣottamaḥ / manasaiva viśiṣṭātmā nayaty ātmavaśaṃ vaśī // 5.66.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyo bhūyo hi yad rājan pṛcchase pāṇḍavān prati / sārāsārabalaṃ jñātuṃ tan me nigadataḥ śṛṇu // 5.66.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekato vā jagat kṛtsnam ekato vā janārdanaḥ / sārato jagataḥ kṛtsnād atirikto janārdanaḥ // 5.66.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhasma kuryāj jagad idaṃ manasaiva janārdanaḥ / na tu kṛtsnaṃ jagac chaktaṃ bhasma kartuṃ janārdanam // 5.66.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yataḥ satyaṃ yato dharmo yato hrīr ārjavaṃ yataḥ / tato bhavati govindo yataḥ kṛṣṇas tato jayaḥ // 5.66.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca divaṃ ca puruṣottamaḥ / viceṣṭayati bhūtātmā krīḍann iva janārdanaḥ // 5.66.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa kṛtvā pāṇḍavān satraṃ lokaṃ saṃmohayann iva / adharmaniratān mūḍhān dagdhum icchati te sutān // 5.66.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālacakraṃ jagaccakraṃ yugacakraṃ ca keśavaḥ / ātmayogena bhagavān parivartayate 'niśam // 5.66.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kālasya ca hi mṛtyoś ca jaṅgamasthāvarasya ca / īśate bhagavān ekaḥ satyam etad bravīmi te // 5.66.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśann api mahāyogī sarvasya jagato hariḥ / karmāṇy ārabhate kartuṃ kīnāśa iva durbalaḥ // 5.66.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena vañcayate lokān māyāyogena keśavaḥ / ye tam eva prapadyante na te muhyanti mānavāḥ // 5.66.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ tvaṃ mādhavaṃ vettha sarvalokamaheśvaram / katham enaṃ na vedāhaṃ tan mamācakṣva saṃjaya // 5.67.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyā rājan na te vidyā mama vidyā na hīyate / vidyāhīnas tamodhvasto nābhijānāti keśavam // 5.67.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyayā tāta jānāmi triyugaṃ madhusūdanam / kartāram akṛtaṃ devaṃ bhūtānāṃ prabhavāpyayam // 5.67.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāvalgaṇe 'tra kā bhaktir yā te nityā janārdane / yayā tvam abhijānāsi triyugaṃ madhusūdanam // 5.67.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māyāṃ na seve bhadraṃ te na vṛthādharmam ācare / śuddhabhāvaṃ gato bhaktyā śāstrād vedmi janārdanam // 5.67.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) duryodhana hṛṣīkeśaṃ prapadyasva janārdanam / āpto naḥ saṃjayas tāta śaraṇaṃ gaccha keśavam // 5.67.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavān devakīputro lokaṃ cen nihaniṣyati / pravadann arjune sakhyaṃ nāhaṃ gacche 'dya keśavam // 5.67.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avāg gāndhāri putrās te gacchaty eṣa sudurmatiḥ / īrṣyur durātmā mānī ca śreyasāṃ vacanātigaḥ // 5.67.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aiśvaryakāma duṣṭātman vṛddhānāṃ śāsanātiga / aiśvaryajīvite hitvā pitaraṃ māṃ ca bāliśa // 5.67.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vardhayan durhṛdāṃ prītiṃ māṃ ca śokena vardhayan / nihato bhīmasenena smartāsi vacanaṃ pituḥ // 5.67.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dayito 'si rājan kṛṣṇasya dhṛtarāṣṭra nibodha me / yasya te saṃjayo dūto yas tvāṃ śreyasi yokṣyate // 5.67.11 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) jānāty eṣa hṛṣīkeśaṃ purāṇaṃ yac ca vai navam / śuśrūṣamāṇam ekāgraṃ mokṣyate mahato bhayāt // 5.67.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaicitravīrya puruṣāḥ krodhaharṣatamovṛtāḥ / sitā bahuvidhaiḥ pāśair ye na tuṣṭāḥ svakair dhanaiḥ // 5.67.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yamasya vaśam āyānti kāmamūḍhāḥ punaḥ punaḥ / andhanetrā yathaivāndhā nīyamānāḥ svakarmabhiḥ // 5.67.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa ekāyanaḥ panthā yena yānti manīṣiṇaḥ / taṃ dṛṣṭvā mṛtyum atyeti mahāṃs tatra na sajjate // 5.67.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅga saṃjaya me śaṃsa panthānam akutobhayam / yena gatvā hṛṣīkeśaṃ prāpnuyāṃ śāntim uttamām // 5.67.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nākṛtātmā kṛtātmānaṃ jātu vidyāj janārdanam / ātmanas tu kriyopāyo nānyatrendriyanigrahāt // 5.67.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇām udīrṇānāṃ kāmatyāgo 'pramādataḥ / apramādo 'vihiṃsā ca jñānayonir asaṃśayam // 5.67.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇāṃ yame yatto bhava rājann atandritaḥ / buddhiś ca mā te cyavatu niyacchaitāṃ yatas tataḥ // 5.67.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) etaj jñānaṃ vidur viprā dhruvam indriyadhāraṇam / etaj jñānaṃ ca panthāś ca yena yānti manīṣiṇaḥ // 5.67.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aprāpyaḥ keśavo rājann indriyair ajitair nṛbhiḥ / āgamādhigato yogād vaśī tattve prasīdati // 5.67.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyo me puṇḍarīkākṣaṃ saṃjayācakṣva pṛcchate / nāmakarmārthavit tāta prāpnuyāṃ puruṣottamam // 5.68.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ me tasya devasya nāmanirvacanaṃ śubham / yāvat tatrābhijāne 'ham aprameyo hi keśavaḥ // 5.68.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasanāt sarvabhūtānāṃ vasutvād devayonitaḥ / vāsudevas tato vedyo vṛṣatvād vṛṣṇir ucyate // 5.68.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maunād dhyānāc ca yogāc ca viddhi bhārata mādhavam / sarvatattvalayāc caiva madhuhā madhusūdanaḥ // 5.68.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣir bhūvācakaḥ śabdo ṇaś ca nirvṛtivācakaḥ / kṛṣṇas tadbhāvayogāc ca kṛṣṇo bhavati śāśvataḥ // 5.68.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇḍarīkaṃ paraṃ dhāma nityam akṣayam akṣaram / tadbhāvāt puṇḍarīkākṣo dasyutrāsāj janārdanaḥ // 5.68.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yataḥ sattvaṃ na cyavate yac ca sattvān na hīyate / sattvataḥ sātvatas tasmād ārṣabhād vṛṣabhekṣaṇaḥ // 5.68.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) na jāyate janitryāṃ yad ajas tasmād anīkajit / devānāṃ svaprakāśatvād damād dāmodaraṃ viduḥ // 5.68.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) harṣāt saukhyāt sukhaiśvaryād dhṛṣīkeśatvam aśnute / bāhubhyāṃ rodasī bibhran mahābāhur iti smṛtaḥ // 5.68.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adho na kṣīyate jātu yasmāt tasmād adhokṣajaḥ / narāṇām ayanāc cāpi tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ // 5.68.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūraṇāt sadanāc caiva tato 'sau puruṣottamaḥ // 5.68.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) asataś ca sataś caiva sarvasya prabhavāpyayāt / sarvasya ca sadā jñānāt sarvam enaṃ pracakṣate // 5.68.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satye pratiṣṭhitaḥ kṛṣṇaḥ satyam atra pratiṣṭhitam / satyāt satyaṃ ca govindas tasmāt satyo 'pi nāmataḥ // 5.68.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣṇur vikramaṇād eva jayanāj jiṣṇur ucyate / śāśvatatvād anantaś ca govindo vedanād gavām // 5.68.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atattvaṃ kurute tattvaṃ tena mohayate prajāḥ / evaṃvidho dharmanityo bhagavān munibhiḥ saha // 5.68.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) āgantā hi mahābāhur ānṛśaṃsyārtham acyutaḥ // 5.68.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) cakṣuṣmatāṃ vai spṛhayāmi saṃjaya; drakṣyanti ye vāsudevaṃ samīpe / vibhrājamānaṃ vapuṣā pareṇa; prakāśayantaṃ pradiśo diśaś ca // 5.69.1 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: indravaṃśā [12: ttjr], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] īrayantaṃ bhāratīṃ bhāratānām; abhyarcanīyāṃ śaṃkarīṃ sṛñjayānām / bubhūṣadbhir grahaṇīyām anindyāṃ; parāsūnām agrahaṇīyarūpām // 5.69.2 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tmyy], ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: yBtgg] samudyantaṃ sātvatam ekavīraṃ; praṇetāram ṛṣabhaṃ yādavānām / nihantāraṃ kṣobhaṇaṃ śātravāṇāṃ; muṣṇantaṃ ca dviṣatāṃ vai yaśāṃsi // 5.69.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: yntgg], vātormī [11: mBtgg] draṣṭāro hi kuravas taṃ sametā; mahātmānaṃ śatruhaṇaṃ vareṇyam / bruvantaṃ vācam anṛśaṃsarūpāṃ; vṛṣṇiśreṣṭhaṃ mohayantaṃ madīyān // 5.69.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: mntgg], ajñātam [11: yBjgg], śālinī [11: mttgg] ṛṣiṃ sanātanatamaṃ vipaścitaṃ; vācaḥ samudraṃ kalaśaṃ yatīnām / ariṣṭanemiṃ garuḍaṃ suparṇaṃ; patiṃ prajānāṃ bhuvanasya dhāma // 5.69.5 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sahasraśīrṣaṃ puruṣaṃ purāṇam; anādimadhyāntam anantakīrtim / śukrasya dhātāram ajaṃ janitraṃ; paraṃ parebhyaḥ śaraṇaṃ prapadye // 5.69.6 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] trailokyanirmāṇakaraṃ janitraṃ; devāsurāṇām atha nāgarakṣasām / narādhipānāṃ viduṣāṃ pradhānam; indrānujaṃ taṃ śaraṇaṃ prapadye // 5.69.7 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) saṃjaye pratiyāte tu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / abhyabhāṣata dāśārham ṛṣabhaṃ sarvasātvatām // 5.70.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ sa kālaḥ saṃprāpto mitrāṇāṃ me janārdana / na ca tvad anyaṃ paśyāmi yo na āpatsu tārayet // 5.70.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tvāṃ hi mādhava saṃśritya nirbhayā mohadarpitam / dhārtarāṣṭraṃ sahāmātyaṃ svam aṃśam anuyuñjmahe // 5.70.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā hi sarvāsv āpatsu pāsi vṛṣṇīn ariṃdama / tathā te pāṇḍavā rakṣyāḥ pāhy asmān mahato bhayāt // 5.70.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ayam asmi mahābāho brūhi yat te vivakṣitam / kariṣyāmi hi tat sarvaṃ yat tvaṃ vakṣyasi bhārata // 5.70.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ te dhṛtarāṣṭrasya saputrasya cikīrṣitam / etad dhi sakalaṃ kṛṣṇa saṃjayo māṃ yad abravīt // 5.70.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tan mataṃ dhṛtarāṣṭrasya so 'syātmā vivṛtāntaraḥ / yathoktaṃ dūta ācaṣṭe vadhyaḥ syād anyathā bruvan // 5.70.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apradānena rājyasya śāntim asmāsu mārgati / lubdhaḥ pāpena manasā carann asamam ātmanaḥ // 5.70.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yat tad dvādaśa varṣāṇi vane nirvyuṣitā vayam / chadmanā śaradaṃ caikāṃ dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt // 5.70.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthātā naḥ samaye tasmin dhṛtarāṣṭra iti prabho / nāhāsma samayaṃ kṛṣṇa tad dhi no brāhmaṇā viduḥ // 5.70.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛddho rājā dhṛtarāṣṭraḥ svadharmaṃ nānupaśyati / paśyan vā putragṛddhitvān mandasyānveti śāsanam // 5.70.11 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) suyodhanamate tiṣṭhan rājāsmāsu janārdana / mithyā carati lubdhaḥ saṃś caran priyam ivātmanaḥ // 5.70.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ito duḥkhataraṃ kiṃ nu yatrāhaṃ mātaraṃ tataḥ / saṃvidhātuṃ na śaknomi mitrāṇāṃ vā janārdana // 5.70.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāśibhiś cedipāñcālair matsyaiś ca madhusūdana / bhavatā caiva nāthena pañca grāmā vṛtā mayā // 5.70.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśasthalaṃ vṛkasthalam āsandī vāraṇāvatam / avasānaṃ ca govinda kiṃ cid evātra pañcamam // 5.70.15 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) pañca nas tāta dīyantāṃ grāmā vā nagarāṇi vā / vasema sahitā yeṣu mā ca no bharatā naśan // 5.70.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca tān api duṣṭātmā dhārtarāṣṭro 'numanyate / svāmyam ātmani matvāsāv ato duḥkhataraṃ nu kim // 5.70.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kule jātasya vṛddhasya paravitteṣu gṛdhyataḥ / lobhaḥ prajñānam āhanti prajñā hanti hatā hriyam // 5.70.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hrīr hatā bādhate dharmaṃ dharmo hanti hataḥ śriyam / śrīr hatā puruṣaṃ hanti puruṣasyāsvatā vadhaḥ // 5.70.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asvato hi nivartante jñātayaḥ suhṛdartvijaḥ / apuṣpād aphalād vṛkṣād yathā tāta patatriṇaḥ // 5.70.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac ca maraṇaṃ tāta yad asmāt patitād iva / jñātayo vinivartante pretasattvād ivāsavaḥ // 5.70.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātaḥ pāpīyasīṃ kāṃ cid avasthāṃ śambaro 'bravīt / yatra naivādya na prātar bhojanaṃ pratidṛśyate // 5.70.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanam āhuḥ paraṃ dharmaṃ dhane sarvaṃ pratiṣṭhitam / jīvanti dhanino loke mṛtā ye tv adhanā narāḥ // 5.70.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye dhanād apakarṣanti naraṃ svabalam āśritāḥ / te dharmam arthaṃ kāmaṃ ca pramathnanti naraṃ ca tam // 5.70.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etām avasthāṃ prāpyaike maraṇaṃ vavrire janāḥ / grāmāyaike vanāyaike nāśāyaike pravavrajuḥ // 5.70.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) unmādam eke puṣyanti yānty anye dviṣatāṃ vaśam / dāsyam eke nigacchanti pareṣām arthahetunā // 5.70.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āpad evāsya maraṇāt puruṣasya garīyasī / śriyo vināśas tad dhy asya nimittaṃ dharmakāmayoḥ // 5.70.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) yad asya dharmyaṃ maraṇaṃ śāśvataṃ lokavartma tat / samantāt sarvabhūtānāṃ na tad atyeti kaś cana // 5.70.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na tathā bādhyate kṛṣṇa prakṛtyā nirdhano janaḥ / yathā bhadrāṃ śriyaṃ prāpya tayā hīnaḥ sukhaidhitaḥ // 5.70.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tadātmāparādhena saṃprāpto vyasanaṃ mahat / sendrān garhayate devān nātmānaṃ ca kathaṃ cana // 5.70.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāsmin sarvaśāstrāṇi prataranti nigarhaṇām / so 'bhikrudhyati bhṛtyānāṃ suhṛdaś cābhyasūyati // 5.70.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tadā manyur evaiti sa bhūyaḥ saṃpramuhyati / sa mohavaśam āpannaḥ krūraṃ karma niṣevate // 5.70.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpakarmātyayāyaiva saṃkaraṃ tena puṣyati / saṃkaro narakāyaiva sā kāṣṭhā pāpakarmaṇām // 5.70.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cet prabudhyate kṛṣṇa narakāyaiva gacchati / tasya prabodhaḥ prajñaiva prajñācakṣur na riṣyati // 5.70.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prajñālābhe hi puruṣaḥ śāstrāṇy evānvavekṣate / śāstranityaḥ punar dharmaṃ tasya hrīr aṅgam uttamam // 5.70.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) hrīmān hi pāpaṃ pradveṣṭi tasya śrīr abhivardhate / śrīmān sa yāvad bhavati tāvad bhavati pūruṣaḥ // 5.70.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) dharmanityaḥ praśāntātmā kāryayogavahaḥ sadā / nādharme kurute buddhiṃ na ca pāpeṣu vartate // 5.70.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahrīko vā vimūḍho vā naiva strī na punaḥ pumān / nāsyādhikāro dharme 'sti yathā śūdras tathaiva saḥ // 5.70.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) hrīmān avati devāṃś ca pitṝn ātmānam eva ca / tenāmṛtatvaṃ vrajati sā kāṣṭhā puṇyakarmaṇām // 5.70.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tad idaṃ mayi te dṛṣṭaṃ pratyakṣaṃ madhusūdana / yathā rājyāt paribhraṣṭo vasāmi vasatīr imāḥ // 5.70.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ na śriyaṃ hātum alaṃ nyāyena kena cit / atra no yatamānānāṃ vadhaś ced api sādhu tat // 5.70.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra naḥ prathamaḥ kalpo yad vayaṃ te ca mādhava / praśāntāḥ samabhūtāś ca śriyaṃ tān aśnuvīmahi // 5.70.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraiṣā paramā kāṣṭhā raudrakarmakṣayodayā / yad vayaṃ kauravān hatvā tāni rāṣṭrāṇy aśīmahi // 5.70.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye punaḥ syur asaṃbaddhā anāryāḥ kṛṣṇa śatravaḥ / teṣām apy avadhaḥ kāryaḥ kiṃ punar ye syur īdṛśāḥ // 5.70.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātayaś ca hi bhūyiṣṭhāḥ sahāyā guravaś ca naḥ / teṣāṃ vadho 'tipāpīyān kiṃ nu yuddhe 'sti śobhanam // 5.70.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpaḥ kṣatriyadharmo 'yaṃ vayaṃ ca kṣatrabāndhavāḥ / sa naḥ svadharmo 'dharmo vā vṛttir anyā vigarhitā // 5.70.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śūdraḥ karoti śuśrūṣāṃ vaiśyā vipaṇijīvinaḥ / vayaṃ vadhena jīvāmaḥ kapālaṃ brāhmaṇair vṛtam // 5.70.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyaḥ kṣatriyaṃ hanti matsyo matsyena jīvati / śvā śvānaṃ hanti dāśārha paśya dharmo yathāgataḥ // 5.70.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuddhe kṛṣṇa kalir nityaṃ prāṇāḥ sīdanti saṃyuge / balaṃ tu nītimātrāya haṭhe jayaparājayau // 5.70.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātmacchandena bhūtānāṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā / nāpy akāle sukhaṃ prāpyaṃ duḥkhaṃ vāpi yadūttama // 5.70.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko hy api bahūn hanti ghnanty ekaṃ bahavo 'py uta / śūraṃ kāpuruṣo hanti ayaśasvī yaśasvinam // 5.70.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayaś caivobhayor dṛṣṭa ubhayoś ca parājayaḥ / tathaivāpacayo dṛṣṭo vyapayāne kṣayavyayau // 5.70.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā vṛjinaṃ yuddhaṃ ko ghnan na pratihanyate / hatasya ca hṛṣīkeśa samau jayaparājayau // 5.70.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parājayaś ca maraṇān manye naiva viśiṣyate / yasya syād vijayaḥ kṛṣṇa tasyāpy apacayo dhruvam // 5.70.54 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) antato dayitaṃ ghnanti ke cid apy apare janāḥ / tasyāṅga balahīnasya putrān bhrātṝn apaśyataḥ // 5.70.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirvedo jīvite kṛṣṇa sarvataś copajāyate // 5.70.55.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ye hy eva vīrā hrīmanta āryāḥ karuṇavedinaḥ / ta eva yuddhe hanyante yavīyān mucyate janaḥ // 5.70.56 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) hatvāpy anuśayo nityaṃ parān api janārdana / anubandhaś ca pāpo 'tra śeṣaś cāpy avaśiṣyate // 5.70.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śeṣo hi balam āsādya na śeṣam avaśeṣayet / sarvocchede ca yatate vairasyāntavidhitsayā // 5.70.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jayo vairaṃ prasṛjati duḥkham āste parājitaḥ / sukhaṃ praśāntaḥ svapiti hitvā jayaparājayau // 5.70.59 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) jātavairaś ca puruṣo duḥkhaṃ svapiti nityadā / anirvṛtena manasā sasarpa iva veśmani // 5.70.60 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) utsādayati yaḥ sarvaṃ yaśasā sa viyujyate / akīrtiṃ sarvabhūteṣu śāśvatīṃ sa niyacchati // 5.70.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi vairāṇi śāmyanti dīrghakālakṛtāny api / ākhyātāraś ca vidyante pumāṃś cotpadyate kule // 5.70.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi vairaṃ vaireṇa keśava vyupaśāmyati / haviṣāgnir yathā kṛṣṇa bhūya evābhivardhate // 5.70.63 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ato 'nyathā nāsti śāntir nityam antaram antataḥ / antaraṃ lipsamānānām ayaṃ doṣo nirantaraḥ // 5.70.64 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pauruṣeyo hi balavān ādhir hṛdayabādhanaḥ / tasya tyāgena vā śāntir nivṛttyā manaso 'pi vā // 5.70.65 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha vā mūlaghātena dviṣatāṃ madhusūdana / phalanirvṛttir iddhā syāt tan nṛśaṃsataraṃ bhavet // 5.70.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā tu tyāgena śāntiḥ syāt tad ṛte vadha eva saḥ / saṃśayāc ca samucchedād dviṣatām ātmanas tathā // 5.70.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca tyaktuṃ tad icchāmo na cecchāmaḥ kulakṣayam / atra yā praṇipātena śāntiḥ saiva garīyasī // 5.70.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā yatamānānām ayuddham abhikāṅkṣatām / sāntve pratihate yuddhaṃ prasiddham aparākramam // 5.70.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratighātena sāntvasya dāruṇaṃ saṃpravartate / tac chunām iva gopāde paṇḍitair upalakṣitam // 5.70.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lāṅgūlacālanaṃ kṣveḍaḥ pratirāvo vivartanam / dantadarśanam ārāvas tato yuddhaṃ pravartate // 5.70.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra yo balavān kṛṣṇa jitvā so 'tti tad āmiṣam / evam eva manuṣyeṣu viśeṣo nāsti kaś cana // 5.70.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā tv etad ucitaṃ durbaleṣu balīyasām / anādaro virodhaś ca praṇipātī hi durbalaḥ // 5.70.73 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pitā rājā ca vṛddhaś ca sarvathā mānam arhati / tasmān mānyaś ca pūjyaś ca dhṛtarāṣṭro janārdana // 5.70.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrasnehas tu balavān dhṛtarāṣṭrasya mādhava / sa putravaśam āpannaḥ praṇipātaṃ prahāsyati // 5.70.75 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatra kiṃ manyase kṛṣṇa prāptakālam anantaram / katham arthāc ca dharmāc ca na hīyemahi mādhava // 5.70.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īdṛśe hy arthakṛcchre 'smin kam anyaṃ madhusūdana / upasaṃpraṣṭum arhāmi tvām ṛte puruṣottama // 5.70.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyaś ca priyakāmaś ca gatijñaḥ sarvakarmaṇām / ko hi kṛṣṇāsti nas tvādṛk sarvaniścayavit suhṛt // 5.70.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca dharmarājaṃ janārdanaḥ / ubhayor eva vām arthe yāsyāmi kurusaṃsadam // 5.70.79 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) śamaṃ tatra labheyaṃ ced yuṣmadartham ahāpayan / puṇyaṃ me sumahad rājaṃś caritaṃ syān mahāphalam // 5.70.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mocayeyaṃ mṛtyupāśāt saṃrabdhān kurusṛñjayān / pāṇḍavān dhārtarāṣṭrāṃś ca sarvāṃ ca pṛthivīm imām // 5.70.81 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na mamaitan mataṃ kṛṣṇa yat tvaṃ yāyāḥ kurūn prati / suyodhanaḥ sūktam api na kariṣyati te vacaḥ // 5.70.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ suyodhanavaśānugam / teṣāṃ madhyāvataraṇaṃ tava kṛṣṇa na rocaye // 5.70.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na hi naḥ prīṇayed dravyaṃ na devatvaṃ kutaḥ sukham / na ca sarvāmaraiśvaryaṃ tava rodhena mādhava // 5.70.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāmy etāṃ mahārāja dhārtarāṣṭrasya pāpatām / avācyās tu bhaviṣyāmaḥ sarvaloke mahīkṣitām // 5.70.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi mama paryāptāḥ sahitāḥ sarvapārthivāḥ / kruddhasya pramukhe sthātuṃ siṃhasyevetare mṛgāḥ // 5.70.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha cet te pravarteran mayi kiṃ cid asāṃpratam / nirdaheyaṃ kurūn sarvān iti me dhīyate matiḥ // 5.70.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na jātu gamanaṃ tatra bhavet pārtha nirarthakam / arthaprāptiḥ kadā cit syād antato vāpy avācyatā // 5.70.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tubhyaṃ rocate kṛṣṇa svasti prāpnuhi kauravān / kṛtārthaṃ svastimantaṃ tvāṃ drakṣyāmi punarāgatam // 5.70.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣvaksena kurūn gatvā bhāratāñ śamayeḥ prabho / yathā sarve sumanasaḥ saha syāmaḥ sucetasaḥ // 5.70.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhrātā cāsi sakhā cāsi bībhatsor mama ca priyaḥ / sauhṛdenāviśaṅkyo 'si svasti prāpnuhi bhūtaye // 5.70.91 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmān vettha parān vettha vetthārthaṃ vettha bhāṣitam / yad yad asmaddhitaṃ kṛṣṇa tat tad vācyaḥ suyodhanaḥ // 5.70.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad yad dharmeṇa saṃyuktam upapadyed dhitaṃ vacaḥ / tat tat keśava bhāṣethāḥ sāntvaṃ vā yadi vetarat // 5.70.93 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayasya śrutaṃ vākyaṃ bhavataś ca śrutaṃ mayā / sarvaṃ jānāmy abhiprāyaṃ teṣāṃ ca bhavataś ca yaḥ // 5.71.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava dharmāśritā buddhis teṣāṃ vairāśritā matiḥ / yad ayuddhena labhyeta tat te bahumataṃ bhavet // 5.71.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca tan naiṣṭhikaṃ karma kṣatriyasya viśāṃ pate / āhur āśramiṇaḥ sarve yad bhaikṣaṃ kṣatriyaś caret // 5.71.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayo vadho vā saṃgrāme dhātrā diṣṭaḥ sanātanaḥ / svadharmaḥ kṣatriyasyaiṣa kārpaṇyaṃ na praśasyate // 5.71.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na hi kārpaṇyam āsthāya śakyā vṛttir yudhiṣṭhira / vikramasva mahābāho jahi śatrūn ariṃdama // 5.71.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atigṛddhāḥ kṛtasnehā dīrghakālaṃ sahoṣitāḥ / kṛtamitrāḥ kṛtabalā dhārtarāṣṭrāḥ paraṃtapa // 5.71.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na paryāyo 'sti yat sāmyaṃ tvayi kuryur viśāṃ pate / balavattāṃ hi manyante bhīṣmadroṇakṛpādibhiḥ // 5.71.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvac ca mārdavenaitān rājann upacariṣyasi / tāvad ete hariṣyanti tava rājyam ariṃdama // 5.71.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānukrośān na kārpaṇyān na ca dharmārthakāraṇāt / alaṃ kartuṃ dhārtarāṣṭrās tava kāmam ariṃdama // 5.71.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) etad eva nimittaṃ te pāṇḍavās tu yathā tvayi / nānvatapyanta kaupīnaṃ tāvat kṛtvāpi duṣkaram // 5.71.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahasya droṇasya vidurasya ca dhīmataḥ / paśyatāṃ kurumukhyānāṃ sarveṣām eva tattvataḥ // 5.71.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dānaśīlaṃ mṛduṃ dāntaṃ dharmakāmam anuvratam / yat tvām upadhinā rājan dyūtenāvañcayat tadā // 5.71.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpatrapate pāpo nṛśaṃsas tena karmaṇā // 5.71.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathāśīlasamācāre rājan mā praṇayaṃ kṛthāḥ / vadhyās te sarvalokasya kiṃ punas tava bhārata // 5.71.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāgbhis tv apratirūpābhir atudat sakanīyasam / ślāghamānaḥ prahṛṣṭaḥ san bhāṣate bhrātṛbhiḥ saha // 5.71.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāvat pāṇḍavānāṃ hi nāsti kiṃ cid iha svakam / nāmadheyaṃ ca gotraṃ ca tad apy eṣāṃ na śiṣyate // 5.71.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālena mahatā caiṣāṃ bhaviṣyati parābhavaḥ / prakṛtiṃ te bhajiṣyanti naṣṭaprakṛtayo janāḥ // 5.71.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāś cānyāś ca paruṣā vācaḥ sa samudīrayan / ślāghate jñātimadhye sma tvayi pravrajite vanam // 5.71.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ye tatrāsan samānītās te dṛṣṭvā tvām anāgasam / aśrukaṇṭhā rudantaś ca sabhāyām āsate tadā // 5.71.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cainam abhyanandaṃs te rājāno brāhmaṇaiḥ saha / sarve duryodhanaṃ tatra nindanti sma sabhāsadaḥ // 5.71.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulīnasya ca yā nindā vadhaś cāmitrakarśana / mahāguṇo vadho rājan na tu nindā kujīvikā // 5.71.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadaiva nihato rājan yadaiva nirapatrapaḥ / ninditaś ca mahārāja pṛthivyāṃ sarvarājasu // 5.71.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īṣatkāryo vadhas tasya yasya cāritram īdṛśam / praskambhanapratistabdhaś chinnamūla iva drumaḥ // 5.71.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhyaḥ sarpa ivānāryaḥ sarvalokasya durmatiḥ / jahy enaṃ tvam amitraghna mā rājan vicikitsithāḥ // 5.71.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā tvatkṣamaṃ caitad rocate ca mamānagha / yat tvaṃ pitari bhīṣme ca praṇipātaṃ samācareḥ // 5.71.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tu sarvalokasya gatvā chetsyāmi saṃśayam / yeṣām asti dvidhābhāvo rājan duryodhanaṃ prati // 5.71.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhye rājñām ahaṃ tatra prātipauruṣikān guṇān / tava saṃkīrtayiṣyāmi ye ca tasya vyatikramāḥ // 5.71.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bruvatas tatra me vākyaṃ dharmārthasahitaṃ hitam / niśamya pārthivāḥ sarve nānājanapadeśvarāḥ // 5.71.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi saṃpratipatsyante dharmātmā satyavāg iti / tasmiṃś cādhigamiṣyanti yathā lobhād avartata // 5.71.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garhayiṣyāmi caivainaṃ paurajānapadeṣv api / vṛddhabālān upādāya cāturvarṇyasamāgame // 5.71.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śamaṃ ced yācamānas tvaṃ na dharmaṃ tatra lapsyase / kurūn vigarhayiṣyanti dhṛtarāṣṭraṃ ca pārthivāḥ // 5.71.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmiṃl lokaparityakte kiṃ kāryam avaśiṣyate / hate duryodhane rājan yad anyat kriyatām iti // 5.71.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yātvā cāhaṃ kurūn sarvān yuṣmadartham ahāpayan / yatiṣye praśamaṃ kartuṃ lakṣayiṣye ca ceṣṭitam // 5.71.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kauravāṇāṃ pravṛttiṃ ca gatvā yuddhādhikārikām / niśāmya vinivartiṣye jayāya tava bhārata // 5.71.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā yuddham evāham āśaṃsāmi paraiḥ saha / nimittāni hi sarvāṇi tathā prādurbhavanti me // 5.71.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛgāḥ śakuntāś ca vadanti ghoraṃ; hastyaśvamukhyeṣu niśāmukheṣu / ghorāṇi rūpāṇi tathaiva cāgnir; varṇān bahūn puṣyati ghorarūpān // 5.71.35 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] manuṣyalokakṣapaṇo 'tha ghoro; no ced anuprāpta ihāntakaḥ syāt // 5.71.35.2 ajñātasamavṛtta [6: sy] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) śastrāṇi patraṃ kavacān rathāṃś ca; nāgān dhvajāṃś ca pratipādayitvā / yodhāś ca sarve kṛtaniśramās te; bhavantu hastyaśvaratheṣu yattāḥ // 5.71.36 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sāṃgrāmikaṃ te yad upārjanīyaṃ; sarvaṃ samagraṃ kuru tan narendra // 5.71.36.2 ajñātārdhasamavṛtta [tgg, sy] duryodhano na hy alam adya dātuṃ; jīvaṃs tavaitan nṛpate kathaṃ cit / yat te purastād abhavat samṛddhaṃ; dyūte hṛtaṃ pāṇḍavamukhya rājyam // 5.71.37 indravajrā [11: ttjgg] yathā yathaiva śāntiḥ syāt kurūṇāṃ madhusūdana / tathā tathaiva bhāṣethā mā sma yuddhena bhīṣayeḥ // 5.72.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣī nityasaṃrabdhaḥ śreyodveṣī mahāmanāḥ / nograṃ duryodhano vācyaḥ sāmnaivainaṃ samācareḥ // 5.72.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakṛtyā pāpasattvaś ca tulyacetāś ca dasyubhiḥ / aiśvaryamadamattaś ca kṛtavairaś ca pāṇḍavaiḥ // 5.72.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adīrghadarśī niṣṭhūrī kṣeptā krūraparākramaḥ / dīrghamanyur aneyaś ca pāpātmā nikṛtipriyaḥ // 5.72.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mriyetāpi na bhajyeta naiva jahyāt svakaṃ matam / tādṛśena śamaṃ kṛṣṇa manye paramaduṣkaram // 5.72.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhṛdām apy avācīnas tyaktadharmaḥ priyānṛtaḥ / pratihanty eva suhṛdāṃ vācaś caiva manāṃsi ca // 5.72.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa manyuvaśam āpannaḥ svabhāvaṃ duṣṭam āsthitaḥ / svabhāvāt pāpam anveti tṛṇais tunna ivoragaḥ // 5.72.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano hi yat senaḥ sarvathā viditas tava / yacchīlo yatsvabhāvaś ca yadbalo yatparākramaḥ // 5.72.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā prasannāḥ kuravaḥ sahaputrās tathā vayam / indrajyeṣṭhā ivābhūma modamānāḥ sabāndhavāḥ // 5.72.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) duryodhanasya krodhena bhāratā madhusūdana / dhakṣyante śiśirāpāye vanānīva hutāśanaiḥ // 5.72.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aṣṭādaśeme rājānaḥ prakhyātā madhusūdana / ye samuccicchidur jñātīn suhṛdaś ca sabāndhavān // 5.72.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asurāṇāṃ samṛddhānāṃ jvalatām iva tejasā / paryāyakāle dharmasya prāpte balir ajāyata // 5.72.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) haihayānām udāvarto nīpānāṃ janamejayaḥ / bahulas tālajaṅghānāṃ kṛmīṇām uddhato vasuḥ // 5.72.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajabinduḥ suvīrāṇāṃ surāṣṭrāṇāṃ kuśarddhikaḥ / arkajaś ca balīhānāṃ cīnānāṃ dhautamūlakaḥ // 5.72.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayagrīvo videhānāṃ varapraś ca mahaujasām / bāhuḥ sundaravegānāṃ dīptākṣāṇāṃ purūravāḥ // 5.72.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahajaś cedimatsyānāṃ pracetānāṃ bṛhadbalaḥ / dhāraṇaś cendravatsānāṃ mukuṭānāṃ vigāhanaḥ // 5.72.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śamaś ca nandivegānām ity ete kulapāṃsanāḥ / yugānte kṛṣṇa saṃbhūtāḥ kuleṣu puruṣādhamāḥ // 5.72.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apy ayaṃ naḥ kurūṇāṃ syād yugānte kālasaṃbhṛtaḥ / duryodhanaḥ kulāṅgāro jaghanyaḥ pāpapūruṣaḥ // 5.72.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān mṛdu śanair enaṃ brūyā dharmārthasaṃhitam / kāmānubandhabahulaṃ nogram ugraparākramam // 5.72.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) api duryodhanaṃ kṛṣṇa sarve vayam adhaścarāḥ / nīcair bhūtvānuyāsyāmo mā sma no bharatā naśan // 5.72.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apy udāsīnavṛttiḥ syād yathā naḥ kurubhiḥ saha / vāsudeva tathā kāryaṃ na kurūn anayaḥ spṛśet // 5.72.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācyaḥ pitāmaho vṛddho ye ca kṛṣṇa sabhāsadaḥ / bhrātṝṇām astu saubhrātraṃ dhārtarāṣṭraḥ praśāmyatām // 5.72.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham etad bravīmy evaṃ rājā caiva praśaṃsati / arjuno naiva yuddhārthī bhūyasī hi dayārjune // 5.72.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā mahābāhuḥ keśavaḥ prahasann iva / abhūtapūrvaṃ bhīmasya mārdavopagataṃ vacaḥ // 5.73.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) girer iva laghutvaṃ tac chītatvam iva pāvake / matvā rāmānujaḥ śauriḥ śārṅgadhanvā vṛkodaram // 5.73.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃtejayaṃs tadā vāgbhir mātariśveva pāvakam / uvāca bhīmam āsīnaṃ kṛpayābhipariplutam // 5.73.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam anyadā bhīmasena yuddham eva praśaṃsasi / vadhābhinandinaḥ krūrān dhārtarāṣṭrān mimardiṣuḥ // 5.73.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na ca svapiṣi jāgarṣi nyubjaḥ śeṣe paraṃtapa / ghorām aśāntāṃ ruśatīṃ sadā vācaṃ prabhāṣase // 5.73.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) niḥśvasann agnivarṇena saṃtaptaḥ svena manyunā / apraśāntamanā bhīma sadhūma iva pāvakaḥ // 5.73.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekānte niṣṭanañ śeṣe bhārārta iva durbalaḥ / api tvāṃ ke cid unmattaṃ manyante 'tadvido janāḥ // 5.73.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārujya vṛkṣān nirmūlān gajaḥ paribhujann iva / nighnan padbhiḥ kṣitiṃ bhīma niṣṭanan paridhāvasi // 5.73.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nāsmiñ jane 'bhiramase rahaḥ kṣiyasi pāṇḍava / nānyaṃ niśi divā vāpi kadā cid abhinandasi // 5.73.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) akasmāt smayamānaś ca rahasy āsse rudann iva / jānvor mūrdhānam ādhāya ciram āsse pramīlitaḥ // 5.73.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrukuṭiṃ ca punaḥ kurvann oṣṭhau ca vilihann iva / abhīkṣṇaṃ dṛśyase bhīma sarvaṃ tan manyukāritam // 5.73.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā purastāt savitā dṛśyate śukram uccaran / yathā ca paścān nirmukto dhruvaṃ paryeti raśmivān // 5.73.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tathā satyaṃ bravīmy etan nāsti tasya vyatikramaḥ / hantāhaṃ gadayābhyetya duryodhanam amarṣaṇam // 5.73.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti sma madhye bhrātṝṇāṃ satyenālabhase gadām / tasya te praśame buddhir dhīyate 'dya paraṃtapa // 5.73.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aho yuddhapratīpāni yuddhakāla upasthite / paśyasīvāpratīpāni kiṃ tvāṃ bhīr bhīma vindati // 5.73.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho pārtha nimittāni viparītāni paśyasi / svapnānte jāgarānte ca tasmāt praśamam icchasi // 5.73.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho nāśaṃsase kiṃ cit puṃstvaṃ klība ivātmani / kaśmalenābhipanno 'si tena te vikṛtaṃ manaḥ // 5.73.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udvepate te hṛdayaṃ manas te praviṣīdati / ūrustambhagṛhīto 'si tasmāt praśamam icchasi // 5.73.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) anityaṃ kila martyasya cittaṃ pārtha calācalam / vātavegapracalitā aṣṭhīlā śālmaler iva // 5.73.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tavaiṣā vikṛtā buddhir gavāṃ vāg iva mānuṣī / manāṃsi pāṇḍuputrāṇāṃ majjayaty aplavān iva // 5.73.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ me mahad āścaryaṃ parvatasyeva sarpaṇam / yadīdṛśaṃ prabhāṣethā bhīmasenāsamaṃ vacaḥ // 5.73.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā svāni karmāṇi kule janma ca bhārata / uttiṣṭhasva viṣādaṃ mā kṛthā vīra sthiro bhava // 5.73.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caitad anurūpaṃ te yat te glānir ariṃdama / yad ojasā na labhate kṣatriyo na tad aśnute // 5.73.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tathokto vāsudevena nityamanyur amarṣaṇaḥ / sadaśvavat samādhāvad babhāṣe tadanantaram // 5.74.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyathā māṃ cikīrṣantam anyathā manyase 'cyuta / praṇītabhāvam atyantaṃ yudhi satyaparākramam // 5.74.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vettha dāśārha sattvaṃ me dīrghakālaṃ sahoṣitaḥ / uta vā māṃ na jānāsi plavan hrada ivālpavaḥ // 5.74.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād apratirūpābhir vāgbhir māṃ tvaṃ samarchasi // 5.74.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kathaṃ hi bhīmasenaṃ māṃ jānan kaś cana mādhava / brūyād apratirūpāṇi yathā māṃ vaktum arhasi // 5.74.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād idaṃ pravakṣyāmi vacanaṃ vṛṣṇinandana / ātmanaḥ pauruṣaṃ caiva balaṃ ca na samaṃ paraiḥ // 5.74.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā nāryakarmaitat praśaṃsā svayam ātmanaḥ / ativādāpaviddhas tu vakṣyāmi balam ātmanaḥ // 5.74.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyeme rodasī kṛṣṇa yayor āsann imāḥ prajāḥ / acale cāpy anante ca pratiṣṭhe sarvamātarau // 5.74.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadīme sahasā kruddhe sameyātāṃ śile iva / aham ete nigṛhṇīyāṃ bāhubhyāṃ sacarācare // 5.74.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyaitad antaraṃ bāhvor mahāparighayor iva / ya etat prāpya mucyeta na taṃ paśyāmi pūruṣam // 5.74.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) himavāṃś ca samudraś ca vajrī ca balabhit svayam / mayābhipannaṃ trāyeran balam āsthāya na trayaḥ // 5.74.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yudhyeyaṃ kṣatriyān sarvān pāṇḍaveṣv ātatāyinaḥ / adhaḥ pādatalenaitān adhiṣṭhāsyāmi bhūtale // 5.74.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tvaṃ nābhijānāsi mama vikramam acyuta / yathā mayā vinirjitya rājāno vaśagāḥ kṛtāḥ // 5.74.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha cen māṃ na jānāsi sūryasyevodyataḥ prabhām / vigāḍhe yudhi saṃbādhe vetsyase māṃ janārdana // 5.74.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ mātyavākṣīḥ paruṣair vraṇaṃ sūcyā ivānagha / yathāmati bravīmy etad viddhi mām adhikaṃ tataḥ // 5.74.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) draṣṭāsi yudhi saṃbādhe pravṛtte vaiśase 'hani / mayā praṇunnān mātaṅgān rathinaḥ sādinas tathā // 5.74.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tathā narān abhikruddhaṃ nighnantaṃ kṣatriyarṣabhān / draṣṭā māṃ tvaṃ ca lokaś ca vikarṣantaṃ varān varān // 5.74.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me sīdanti majjāno na mamodvepate manaḥ / sarvalokād abhikruddhān na bhayaṃ vidyate mama // 5.74.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ tu sauhṛdam evaitat kṛpayā madhusūdana / sarvāṃs titikṣe saṃkleśān mā sma no bharatā naśan // 5.74.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhāvaṃ jijñāsamāno 'haṃ praṇayād idam abruvam / na cākṣepān na pāṇḍityān na krodhān na vivakṣayā // 5.75.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedāhaṃ tava māhātmyam uta te veda yad balam / uta te veda karmāṇi na tvāṃ paribhavāmy aham // 5.75.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā cātmani kalyāṇaṃ saṃbhāvayasi pāṇḍava / sahasraguṇam apy etat tvayi saṃbhāvayāmy aham // 5.75.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yādṛśe ca kule janma sarvarājābhipūjite / bandhubhiś ca suhṛdbhiś ca bhīma tvam asi tādṛśaḥ // 5.75.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jijñāsanto hi dharmasya saṃdigdhasya vṛkodara / paryāyaṃ na vyavasyanti daivamānuṣayor janāḥ // 5.75.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eva hetur bhūtvā hi puruṣasyārthasiddhiṣu / vināśe 'pi sa evāsya saṃdigdhaṃ karma pauruṣam // 5.75.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anyathā paridṛṣṭāni kavibhir doṣadarśibhiḥ / anyathā parivartante vegā iva nabhasvataḥ // 5.75.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sumantritaṃ sunītaṃ ca nyāyataś copapāditam / kṛtaṃ mānuṣyakaṃ karma daivenāpi virudhyate // 5.75.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivam apy akṛtaṃ karma pauruṣeṇa vihanyate / śītam uṣṇaṃ tathā varṣaṃ kṣutpipāse ca bhārata // 5.75.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad anyad diṣṭabhāvasya puruṣasya svayaṃkṛtam / tasmād anavarodhaś ca vidyate tatra lakṣaṇam // 5.75.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokasya nānyato vṛttiḥ pāṇḍavānyatra karmaṇaḥ / evaṃbuddhiḥ pravarteta phalaṃ syād ubhayānvayāt // 5.75.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya evaṃ kṛtabuddhiḥ san karmasv eva pravartate / nāsiddhau vyathate tasya na siddhau harṣam aśnute // 5.75.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatreyam arthamātrā me bhīmasena vivakṣitā / naikāntasiddhir mantavyā kurubhiḥ saha saṃyuge // 5.75.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) nātipraṇītaraśmiḥ syāt tathā bhavati paryaye / viṣādam arched glāniṃ vā etadarthaṃ bravīmi te // 5.75.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śvobhūte dhṛtarāṣṭrasya samīpaṃ prāpya pāṇḍava / yatiṣye praśamaṃ kartuṃ yuṣmadartham ahāpayan // 5.75.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śamaṃ cet te kariṣyanti tato 'nantaṃ yaśo mama / bhavatāṃ ca kṛtaḥ kāmas teṣāṃ ca śreya uttamam // 5.75.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te ced abhinivekṣyanti nābhyupaiṣyanti me vacaḥ / kuravo yuddham evātra raudraṃ karma bhaviṣyati // 5.75.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmin yuddhe bhīmasena tvayi bhāraḥ samāhitaḥ / dhūr arjunena dhāryā syād voḍhavya itaro janaḥ // 5.75.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi yantā bībhatsor bhavitā saṃyuge sati / dhanaṃjayasyaiṣa kāmo na hi yuddhaṃ na kāmaye // 5.75.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) tasmād āśaṅkamāno 'haṃ vṛkodara matiṃ tava / tudann aklībayā vācā tejas te samadīpayam // 5.75.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktaṃ yudhiṣṭhireṇaiva yāvad vācyaṃ janārdana / tava vākyaṃ tu me śrutvā pratibhāti paraṃtapa // 5.76.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva praśamam atra tvaṃ manyase sukaraṃ prabho / lobhād vā dhṛtarāṣṭrasya dainyād vā samupasthitāt // 5.76.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aphalaṃ manyase cāpi puruṣasya parākramam / na cāntareṇa karmāṇi pauruṣeṇa phalodayaḥ // 5.76.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad idaṃ bhāṣitaṃ vākyaṃ tathā ca na tathaiva ca / na caitad evaṃ draṣṭavyam asādhyam iti kiṃ cana // 5.76.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kiṃ caitan manyase kṛcchram asmākaṃ pāpam āditaḥ / kurvanti teṣāṃ karmāṇi yeṣāṃ nāsti phalodayaḥ // 5.76.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃpādyamānaṃ samyak ca syāt karma saphalaṃ prabho / sa tathā kṛṣṇa vartasva yathā śarma bhavet paraiḥ // 5.76.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca bhavān paramakaḥ suhṛt / surāṇām asurāṇāṃ ca yathā vīra prajāpatiḥ // 5.76.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca pratipatsva nirāmayam / asmaddhitam anuṣṭhātuṃ na manye tava duṣkaram // 5.76.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ cet kāryatām eti kāryaṃ tava janārdana / gamanād evam eva tvaṃ kariṣyasi na saṃśayaḥ // 5.76.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cikīrṣitam athānyat te tasmin vīra durātmani / bhaviṣyati tathā sarvaṃ yathā tava cikīrṣitam // 5.76.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarma taiḥ saha vā no 'stu tava vā yac cikīrṣitam / vicāryamāṇo yaḥ kāmas tava kṛṣṇa sa no guruḥ // 5.76.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na sa nārhati duṣṭātmā vadhaṃ sasutabāndhavaḥ / yena dharmasute dṛṣṭvā na sā śrīr upamarṣitā // 5.76.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cāpy apaśyatopāyaṃ dharmiṣṭhaṃ madhusūdana / upāyena nṛśaṃsena hṛtā durdyūtadevinā // 5.76.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi puruṣo jātaḥ kṣatriyeṣu dhanurdharaḥ / samāhūto nivarteta prāṇatyāge 'py upasthite // 5.76.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmeṇa jitān dṛṣṭvā vane pravrajitāṃs tathā / vadhyatāṃ mama vārṣṇeya nirgato 'sau suyodhanaḥ // 5.76.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caitad adbhutaṃ kṛṣṇa mitrārthe yac cikīrṣasi / kriyā kathaṃ nu mukhyā syān mṛdunā vetareṇa vā // 5.76.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā manyase jyāyān vadhas teṣām anantaram / tad eva kriyatām āśu na vicāryam atas tvayā // 5.76.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāsi hi yathā tena draupadī pāpabuddhinā / parikliṣṭā sabhāmadhye tac ca tasyāpi marṣitam // 5.76.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa nāma samyag varteta pāṇḍaveṣv iti mādhava / na me saṃjāyate buddhir bījam uptam ivoṣare // 5.76.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasmād yan manyase yuktaṃ pāṇḍavānāṃ ca yad dhitam / tad āśu kuru vārṣṇeya yan naḥ kāryam anantaram // 5.76.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mahābāho yathā vadasi pāṇḍava / sarvaṃ tv idaṃ samāyattaṃ bībhatso karmaṇor dvayoḥ // 5.77.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣetraṃ hi rasavac chuddhaṃ karṣakeṇopapāditam / ṛte varṣaṃ na kaunteya jātu nirvartayet phalam // 5.77.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vai pauruṣaṃ brūyur āsekaṃ yatnakāritam / tatra cāpi dhruvaṃ paśyec choṣaṇaṃ daivakāritam // 5.77.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad idaṃ niścitaṃ buddhyā pūrvair api mahātmabhiḥ / daive ca mānuṣe caiva saṃyuktaṃ lokakāraṇam // 5.77.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi tat kariṣyāmi paraṃ puruṣakārataḥ / daivaṃ tu na mayā śakyaṃ karma kartuṃ kathaṃ cana // 5.77.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi dharmaṃ ca satyaṃ ca tyaktvā carati durmatiḥ / na hi saṃtapyate tena tathārūpeṇa karmaṇā // 5.77.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ cāpi buddhiṃ pāpiṣṭhāṃ vardhayanty asya mantriṇaḥ / śakuniḥ sūtaputraś ca bhrātā duḥśāsanas tathā // 5.77.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa hi tyāgena rājyasya na śamaṃ samupeṣyati / antareṇa vadhāt pārtha sānubandhaḥ suyodhanaḥ // 5.77.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi praṇipātena tyaktum icchati dharmarāṭ / yācyamānas tu rājyaṃ sa na pradāsyati durmatiḥ // 5.77.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu manye sa tad vācyo yad yudhiṣṭhiraśāsanam / uktaṃ prayojanaṃ tatra dharmarājena bhārata // 5.77.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā pāpas tu tat sarvaṃ na kariṣyati kauravaḥ / tasmiṃś cākriyamāṇe 'sau lokavadhyo bhaviṣyati // 5.77.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama cāpi sa vadhyo vai jagataś cāpi bhārata / yena kaumārake yūyaṃ sarve viprakṛtās tathā // 5.77.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vipraluptaṃ ca vo rājyaṃ nṛśaṃsena durātmanā / na copaśāmyate pāpaḥ śriyaṃ dṛṣṭvā yudhiṣṭhire // 5.77.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asakṛc cāpy ahaṃ tena tvatkṛte pārtha bheditaḥ / na mayā tad gṛhītaṃ ca pāpaṃ tasya cikīrṣitam // 5.77.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāsi hi mahābāho tvam apy asya paraṃ matam / priyaṃ cikīrṣamāṇaṃ ca dharmarājasya mām api // 5.77.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa jānaṃs tasya cātmānaṃ mama caiva paraṃ matam / ajānann iva cākasmād arjunādyābhiśaṅkase // 5.77.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cāpi paramaṃ divyaṃ tac cāpy avagataṃ tvayā / vidhānavihitaṃ pārtha kathaṃ śarma bhavet paraiḥ // 5.77.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu vācā mayā śakyaṃ karmaṇā cāpi pāṇḍava / kariṣye tad ahaṃ pārtha na tv āśaṃse śamaṃ paraiḥ // 5.77.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ goharaṇe brūyād icchañ śarma tathāvidham / yācyamāno 'pi bhīṣmeṇa saṃvatsaragate 'dhvani // 5.77.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadaiva te parābhūtā yadā saṃkalpitās tvayā / lavaśaḥ kṣaṇaśaś cāpi na ca tuṣṭaḥ suyodhanaḥ // 5.77.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā tu mayā kāryaṃ dharmarājasya śāsanam / vibhāvyaṃ tasya bhūyaś ca karma pāpaṃ durātmanaḥ // 5.77.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktaṃ bahuvidhaṃ vākyaṃ dharmarājena mādhava / dharmajñena vadānyena dharmayuktaṃ ca tattvataḥ // 5.78.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matam ājñāya rājñaś ca bhīmasenena mādhava / saṃśamo bāhuvīryaṃ ca khyāpitaṃ mādhavātmanaḥ // 5.78.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva phalgunenāpi yad uktaṃ tat tvayā śrutam / ātmanaś ca mataṃ vīra kathitaṃ bhavatāsakṛt // 5.78.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam etad atikramya śrutvā paramataṃ bhavān / yat prāptakālaṃ manyethās tat kuryāḥ puruṣottama // 5.78.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmiṃs tasmin nimitte hi mataṃ bhavati keśava / prāptakālaṃ manuṣyeṇa svayaṃ kāryam ariṃdama // 5.78.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyathā cintito hy arthaḥ punar bhavati so 'nyathā / anityamatayo loke narāḥ puruṣasattama // 5.78.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyathā buddhayo hy āsann asmāsu vanavāsiṣu / adṛśyeṣv anyathā kṛṣṇa dṛśyeṣu punar anyathā // 5.78.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmākam api vārṣṇeya vane vicaratāṃ tadā / na tathā praṇayo rājye yathā saṃprati vartate // 5.78.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛttavanavāsān naḥ śrutvā vīra samāgatāḥ / akṣauhiṇyo hi saptemās tvatprasādāj janārdana // 5.78.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imān hi puruṣavyāghrān acintyabalapauruṣān / āttaśastrān raṇe dṛṣṭvā na vyathed iha kaḥ pumān // 5.78.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān kurumadhye taṃ sāntvapūrvaṃ bhayānvitam / brūyād vākyaṃ yathā mando na vyatheta suyodhanaḥ // 5.78.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenaṃ bībhatsuṃ cāparājitam / sahadevaṃ ca māṃ caiva tvāṃ ca rāmaṃ ca keśava // 5.78.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sātyakiṃ ca mahāvīryaṃ virāṭaṃ ca sahātmajam / drupadaṃ ca sahāmātyaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam // 5.78.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāśirājaṃ ca vikrāntaṃ dhṛṣṭaketuṃ ca cedipam / māṃsaśoṇitabhṛn martyaḥ pratiyudhyeta ko yudhi // 5.78.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān gamanād eva sādhayiṣyaty asaṃśayam / iṣṭam arthaṃ mahābāho dharmarājasya kevalam // 5.78.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viduraś caiva bhīṣmaś ca droṇaś ca sahabāhlikaḥ / śreyaḥ samarthā vijñātum ucyamānaṃ tvayānagha // 5.78.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te cainam anuneṣyanti dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam / taṃ ca pāpasamācāraṃ sahāmātyaṃ suyodhanam // 5.78.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotā cārthasya viduras tvaṃ ca vaktā janārdana / kam ivārthaṃ vivartantaṃ sthāpayetāṃ na vartmani // 5.78.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yad etat kathitaṃ rājñā dharma eṣa sanātanaḥ / yathā tu yuddham eva syāt tathā kāryam ariṃdama // 5.79.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi praśamam iccheyuḥ kuravaḥ pāṇḍavaiḥ saha / tathāpi yuddhaṃ dāśārha yojayethāḥ sahaiva taiḥ // 5.79.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kathaṃ nu dṛṣṭvā pāñcālīṃ tathā kliṣṭāṃ sabhāgatām / avadhena praśāmyeta mama manyuḥ suyodhane // 5.79.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadi bhīmārjunau kṛṣṇa dharmarājaś ca dhārmikaḥ / dharmam utsṛjya tenāhaṃ yoddhum icchāmi saṃyuge // 5.79.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyam āha mahābāho sahadevo mahāmatiḥ / duryodhanavadhe śāntis tasya kopasya me bhavet // 5.79.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāsi hi yathā dṛṣṭvā cīrājinadharān vane / tavāpi manyur udbhūto duḥkhitān prekṣya pāṇḍavān // 5.79.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān mādrīsutaḥ śūro yad āha puruṣarṣabhaḥ / vacanaṃ sarvayodhānāṃ tan mataṃ puruṣottama // 5.79.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vadati vākyaṃ tu yuyudhāne mahāmatau / subhīmaḥ siṃhanādo 'bhūd yodhānāṃ tatra sarvaśaḥ // 5.79.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve hi sarvato vīrās tad vacaḥ pratyapūjayan / sādhu sādhv iti śaineyaṃ harṣayanto yuyutsavaḥ // 5.79.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñas tu vacanaṃ śrutvā dharmārthasahitaṃ hitam / kṛṣṇā dāśārham āsīnam abravīc chokakarṣitā // 5.80.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sutā drupadarājasya svasitāyatamūrdhajā / saṃpūjya sahadevaṃ ca sātyakiṃ ca mahāratham // 5.80.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenaṃ ca saṃśāntaṃ dṛṣṭvā paramadurmanāḥ / aśrupūrṇekṣaṇā vākyam uvācedaṃ manasvinī // 5.80.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditaṃ te mahābāho dharmajña madhusūdana / yathā nikṛtim āsthāya bhraṃśitāḥ pāṇḍavāḥ sukhāt // 5.80.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭrasya putreṇa sāmātyena janārdana / yathā ca saṃjayo rājñā mantraṃ rahasi śrāvitaḥ // 5.80.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) yudhiṣṭhireṇa dāśārha tac cāpi viditaṃ tava / yathoktaḥ saṃjayaś caiva tac ca sarvaṃ śrutaṃ tvayā // 5.80.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañca nas tāta dīyantāṃ grāmā iti mahādyute / kuśasthalaṃ vṛkasthalam āsandī vāraṇāvatam // 5.80.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) avasānaṃ mahābāho kiṃ cid eva tu pañcamam / iti duryodhano vācyaḥ suhṛdaś cāsya keśava // 5.80.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac cāpi nākarod vākyaṃ śrutvā kṛṣṇa suyodhanaḥ / yudhiṣṭhirasya dāśārha hrīmataḥ saṃdhim icchataḥ // 5.80.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apradānena rājyasya yadi kṛṣṇa suyodhanaḥ / saṃdhim icchen na kartavyas tatra gatvā kathaṃ cana // 5.80.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakṣyanti hi mahābāho pāṇḍavāḥ sṛñjayaiḥ saha / dhārtarāṣṭrabalaṃ ghoraṃ kruddhaṃ pratisamāsitum // 5.80.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi sāmnā na dānena śakyo 'rthas teṣu kaś cana / tasmāt teṣu na kartavyā kṛpā te madhusūdana // 5.80.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāmnā dānena vā kṛṣṇa ye na śāmyanti śatravaḥ / moktavyas teṣu daṇḍaḥ syāj jīvitaṃ parirakṣatā // 5.80.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt teṣu mahādaṇḍaḥ kṣeptavyaḥ kṣipram acyuta / tvayā caiva mahābāho pāṇḍavaiḥ saha sṛñjayaiḥ // 5.80.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat samarthaṃ pārthānāṃ tava caiva yaśaskaram / kriyamāṇaṃ bhavet kṛṣṇa kṣatrasya ca sukhāvaham // 5.80.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kṣatriyeṇa hi hantavyaḥ kṣatriyo lobham āsthitaḥ / akṣatriyo vā dāśārha svadharmam anutiṣṭhatā // 5.80.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anyatra brāhmaṇāt tāta sarvapāpeṣv avasthitāt / gurur hi sarvavarṇānāṃ brāhmaṇaḥ prasṛtāgrabhuk // 5.80.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāvadhye bhaved doṣo vadhyamāne janārdana / sa vadhyasyāvadhe dṛṣṭa iti dharmavido viduḥ // 5.80.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā tvāṃ na spṛśed eṣa doṣaḥ kṛṣṇa tathā kuru / pāṇḍavaiḥ saha dāśārha sṛñjayaiś ca sasainikaiḥ // 5.80.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar uktaṃ ca vakṣyāmi viśrambheṇa janārdana / kā nu sīmantinī mādṛk pṛthivyām asti keśava // 5.80.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sutā drupadarājasya vedimadhyāt samutthitā / dhṛṣṭadyumnasya bhaginī tava kṛṣṇa priyā sakhī // 5.80.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ājamīḍhakulaṃ prāptā snuṣā pāṇḍor mahātmanaḥ / mahiṣī pāṇḍuputrāṇāṃ pañcendrasamavarcasām // 5.80.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sutā me pañcabhir vīraiḥ pañca jātā mahārathāḥ / abhimanyur yathā kṛṣṇa tathā te tava dharmataḥ // 5.80.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhaṃ keśagrahaṃ prāptā parikliṣṭā sabhāṃ gatā / paśyatāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ tvayi jīvati keśava // 5.80.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvatsu kauraveyeṣu pāñcāleṣv atha vṛṣṇiṣu / dāsībhūtāsmi pāpānāṃ sabhāmadhye vyavasthitā // 5.80.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirāmarṣeṣv aceṣṭeṣu prekṣamāṇeṣu pāṇḍuṣu / trāhi mām iti govinda manasā kāṅkṣito 'si me // 5.80.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra māṃ bhagavān rājā śvaśuro vākyam abravīt / varaṃ vṛṇīṣva pāñcāli varārhāsi matāsi me // 5.80.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adāsāḥ pāṇḍavāḥ santu sarathāḥ sāyudhā iti / mayokte yatra nirmuktā vanavāsāya keśava // 5.80.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃvidhānāṃ duḥkhānām abhijño 'si janārdana / trāhi māṃ puṇḍarīkākṣa sabhartṛjñātibāndhavām // 5.80.29 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nanv ahaṃ kṛṣṇa bhīṣmasya dhṛtarāṣṭrasya cobhayoḥ / snuṣā bhavāmi dharmeṇa sāhaṃ dāsīkṛtābhavam // 5.80.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhig balaṃ bhīmasenasya dhik pārthasya dhanuṣmatām / yatra duryodhanaḥ kṛṣṇa muhūrtam api jīvati // 5.80.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi te 'ham anugrāhyā yadi te 'sti kṛpā mayi / dhārtarāṣṭreṣu vai kopaḥ sarvaḥ kṛṣṇa vidhīyatām // 5.80.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā mṛdusaṃhāraṃ vṛjināgraṃ sudarśanam / sunīlam asitāpāṅgī puṇyagandhādhivāsitam // 5.80.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ mahābhujagavarcasam / keśapakṣaṃ varārohā gṛhya savyena pāṇinā // 5.80.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padmākṣī puṇḍarīkākṣam upetya gajagāminī / aśrupūrṇekṣaṇā kṛṣṇā kṛṣṇaṃ vacanam abravīt // 5.80.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ te puṇḍarīkākṣa duḥśāsanakaroddhṛtaḥ / smartavyaḥ sarvakāleṣu pareṣāṃ saṃdhim icchatā // 5.80.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi bhīmārjunau kṛṣṇa kṛpaṇau saṃdhikāmukau / pitā me yotsyate vṛddhaḥ saha putrair mahārathaiḥ // 5.80.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañca caiva mahāvīryāḥ putrā me madhusūdana / abhimanyuṃ puraskṛtya yotsyanti kurubhiḥ saha // 5.80.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsanabhujaṃ śyāmaṃ saṃchinnaṃ pāṃsuguṇṭhitam / yady ahaṃ taṃ na paśyāmi kā śāntir hṛdayasya me // 5.80.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayodaśa hi varṣāṇi pratīkṣantyā gatāni me / nidhāya hṛdaye manyuṃ pradīptam iva pāvakam // 5.80.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidīryate me hṛdayaṃ bhīmavākśalyapīḍitam / yo 'yam adya mahābāhur dharmaṃ samanupaśyati // 5.80.41 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ity uktvā bāṣpasannena kaṇṭhenāyatalocanā / ruroda kṛṣṇā sotkampaṃ sasvaraṃ bāṣpagadgadam // 5.80.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) stanau pīnāyataśroṇī sahitāv abhivarṣatī / dravībhūtam ivātyuṣṇam utsṛjad vāri netrajam // 5.80.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām uvāca mahābāhuḥ keśavaḥ parisāntvayan / acirād drakṣyase kṛṣṇe rudatīr bharatastriyaḥ // 5.80.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tā bhīru rotsyanti nihatajñātibāndhavāḥ / hatamitrā hatabalā yeṣāṃ kruddhāsi bhāmini // 5.80.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ahaṃ ca tat kariṣyāmi bhīmārjunayamaiḥ saha / yudhiṣṭhiraniyogena daivāc ca vidhinirmitāt // 5.80.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrāḥ kālapakvā na cec chṛṇvanti me vacaḥ / śeṣyante nihatā bhūmau śvaśṛgālādanīkṛtāḥ // 5.80.47 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) caled dhi himavāñ śailo medinī śatadhā bhavet / dyauḥ patec ca sanakṣatrā na me moghaṃ vaco bhavet // 5.80.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyaṃ te pratijānāmi kṛṣṇe bāṣpo nigṛhyatām / hatāmitrāñ śriyā yuktān acirād drakṣyase patīn // 5.80.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurūṇām adya sarveṣāṃ bhavān suhṛd anuttamaḥ / saṃbandhī dayito nityam ubhayoḥ pakṣayor api // 5.81.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavair dhārtarāṣṭrāṇāṃ pratipādyam anāmayam / samarthaḥ praśamaṃ caiṣāṃ kartuṃ tvam asi keśava // 5.81.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam itaḥ puṇḍarīkākṣa suyodhanam amarṣaṇam / śāntyarthaṃ bhārataṃ brūyā yat tad vācyam amitrahan // 5.81.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā dharmārthayuktaṃ ced uktaṃ śivam anāmayam / hitaṃ nādāsyate bālo diṣṭasya vaśam eṣyati // 5.81.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmyam asmaddhitaṃ caiva kurūṇāṃ yad anāmayam / eṣa yāsyāmi rājānaṃ dhṛtarāṣṭram abhīpsayā // 5.81.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vyapete tamasi sūrye vimala udgate / maitre muhūrte saṃprāpte mṛdvarciṣi divākare // 5.81.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) kaumude māsi revatyāṃ śaradante himāgame / sphītasasyasukhe kāle kalyaḥ sattvavatāṃ varaḥ // 5.81.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṅgalyāḥ puṇyanirghoṣā vācaḥ śṛṇvaṃś ca sūnṛtāḥ / brāhmaṇānāṃ pratītānām ṛṣīṇām iva vāsavaḥ // 5.81.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā paurvāhṇikaṃ kṛtyaṃ snātaḥ śucir alaṃkṛtaḥ / upatasthe vivasvantaṃ pāvakaṃ ca janārdanaḥ // 5.81.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣabhaṃ pṛṣṭha ālabhya brāhmaṇān abhivādya ca / agniṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā paśyan kalyāṇam agrataḥ // 5.81.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat pratijñāya vacanaṃ pāṇḍavasya janārdanaḥ / śiner naptāram āsīnam abhyabhāṣata sātyakim // 5.81.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ratha āropyatāṃ śaṅkhaś cakraṃ ca gadayā saha / upāsaṅgāś ca śaktyaś ca sarvapraharaṇāni ca // 5.81.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano hi duṣṭātmā karṇaś ca sahasaubalaḥ / na ca śatrur avajñeyaḥ prākṛto 'pi balīyasā // 5.81.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tan matam ājñāya keśavasya puraḥsarāḥ / prasasrur yojayiṣyanto rathaṃ cakragadābhṛtaḥ // 5.81.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ dīptam iva kālāgnim ākāśagam ivādhvagam / candrasūryaprakāśābhyāṃ cakrābhyāṃ samalaṃkṛtam // 5.81.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ardhacandraiś ca candraiś ca matsyaiḥ samṛgapakṣibhiḥ / puṣpaiś ca vividhaiś citraṃ maṇiratnaiś ca sarvaśaḥ // 5.81.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taruṇādityasaṃkāśaṃ bṛhantaṃ cārudarśanam / maṇihemavicitrāṅgaṃ sudhvajaṃ supatākinam // 5.81.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūpaskaram anādhṛṣyaṃ vaiyāghraparivāraṇam / yaśoghnaṃ pratyamitrāṇāṃ yadūnāṃ nandivardhanam // 5.81.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vājibhiḥ sainyasugrīvameghapuṣpabalāhakaiḥ / snātaiḥ saṃpādayāṃ cakruḥ saṃpannaiḥ sarvasaṃpadā // 5.81.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahimānaṃ tu kṛṣṇasya bhūya evābhivardhayan / sughoṣaḥ patagendreṇa dhvajena yuyuje rathaḥ // 5.81.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ meruśikharaprakhyaṃ meghadundubhinisvanam / āruroha rathaṃ śaurir vimānam iva puṇyakṛt // 5.81.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sātyakim āropya prayayau puruṣottamaḥ / pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca rathaghoṣeṇa nādayan // 5.81.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyapoḍhābhraghanaḥ kālaḥ kṣaṇena samapadyata / śivaś cānuvavau vāyuḥ praśāntam abhavad rajaḥ // 5.81.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradakṣiṇānulomāś ca maṅgalyā mṛgapakṣiṇaḥ / prayāṇe vāsudevasya babhūvur anuyāyinaḥ // 5.81.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṅgalyārthapadaiḥ śabdair anvavartanta sarvaśaḥ / sārasāḥ śatapatrāś ca haṃsāś ca madhusūdanam // 5.81.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantrāhutimahāhomair hūyamānaś ca pāvakaḥ / pradakṣiṇaśikho bhūtvā vidhūmaḥ samapadyata // 5.81.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasiṣṭho vāmadevaś ca bhūridyumno gayaḥ krathaḥ / śukranāradavālmīkā marutaḥ kuśiko bhṛguḥ // 5.81.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmadevarṣayaś caiva kṛṣṇaṃ yadusukhāvaham / pradakṣiṇam avartanta sahitā vāsavānujam // 5.81.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etair mahābhāgair maharṣigaṇasādhubhiḥ / pūjitaḥ prayayau kṛṣṇaḥ kurūṇāṃ sadanaṃ prati // 5.81.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ prayāntam anuprāyāt kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / bhīmasenārjunau cobhau mādrīputrau ca pāṇḍavau // 5.81.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cekitānaś ca vikrānto dhṛṣṭaketuś ca cedipaḥ / drupadaḥ kāśirājaś ca śikhaṇḍī ca mahārathaḥ // 5.81.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaḥ saputraś ca virāṭaḥ kekayaiḥ saha / saṃsādhanārthaṃ prayayuḥ kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabham // 5.81.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato 'nuvrajya govindaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / rājñāṃ sakāśe dyutimān uvācedaṃ vacas tadā // 5.81.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yo naiva kāmān na bhayān na lobhān nārthakāraṇāt / anyāyam anuvarteta sthirabuddhir alolupaḥ // 5.81.34 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dharmajño dhṛtimān prājñaḥ sarvabhūteṣu keśavaḥ / īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ devadevaḥ pratāpavān // 5.81.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sarvaguṇasaṃpannaṃ śrīvatsakṛtalakṣaṇam / saṃpariṣvajya kaunteyaḥ saṃdeṣṭum upacakrame // 5.81.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā sā bālyāt prabhṛty asmān paryavardhayatābalā / upavāsatapaḥśīlā sadā svastyayane ratā // 5.81.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatātithipūjāsu guruśuśrūṣaṇe ratā / vatsalā priyaputrā ca priyāsmākaṃ janārdana // 5.81.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suyodhanabhayād yā no 'trāyatāmitrakarśana / mahato mṛtyusaṃbādhād uttaran naur ivārṇavāt // 5.81.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmatkṛte ca satataṃ yayā duḥkhāni mādhava / anubhūtāny aduḥkhārhā tāṃ sma pṛccher anāmayam // 5.81.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhṛśam āśvāsayeś caināṃ putraśokapariplutām / abhivādya svajethāś ca pāṇḍavān parikīrtayan // 5.81.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūḍhāt prabhṛti duḥkhāni śvaśurāṇām ariṃdama / nikārān atadarhā ca paśyantī duḥkham aśnute // 5.81.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api jātu sa kālaḥ syāt kṛṣṇa duḥkhaviparyayaḥ / yad ahaṃ mātaraṃ kliṣṭāṃ sukhe dadhyām ariṃdama // 5.81.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravrajanto 'nvadhāvat sā kṛpaṇā putragṛddhinī / rudatīm apahāyainām upagacchāma yad vanam // 5.81.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na nūnaṃ mriyate duḥkhaiḥ sā cej jīvati keśava / tathā putrādhibhir gāḍham ārtā hy ānartasatkṛtā // 5.81.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādyā tu sā kṛṣṇa tvayā madvacanād vibho / dhṛtarāṣṭraś ca kauravyo rājānaś ca vayo 'dhikāḥ // 5.81.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaṃ droṇaṃ kṛpaṃ caiva mahārājaṃ ca bāhlikam / drauṇiṃ ca somadattaṃ ca sarvāṃś ca bharatān pṛthak // 5.81.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viduraṃ ca mahāprājñaṃ kurūṇāṃ mantradhāriṇam / agādhabuddhiṃ dharmajñaṃ svajethā madhusūdana // 5.81.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ity uktvā keśavaṃ tatra rājamadhye yudhiṣṭhiraḥ / anujñāto nivavṛte kṛṣṇaṃ kṛtvā pradakṣiṇam // 5.81.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vrajann eva tu bībhatsuḥ sakhāyaṃ puruṣarṣabham / abravīt paravīraghnaṃ dāśārham aparājitam // 5.81.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad asmākaṃ vibho vṛttaṃ purā vai mantraniścaye / ardharājyasya govinda viditaṃ sarvarājasu // 5.81.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ced dadyād asaṅgena satkṛtyānavamanya ca / priyaṃ me syān mahābāho mucyeran mahato bhayāt // 5.81.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataś ced anyathā kartā dhārtarāṣṭro 'nupāyavit / antaṃ nūnaṃ kariṣyāmi kṣatriyāṇāṃ janārdana // 5.81.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte pāṇḍavena paryahṛṣyad vṛkodaraḥ / muhur muhuḥ krodhavaśāt prāvepata ca pāṇḍavaḥ // 5.81.54 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) vepamānaś ca kaunteyaḥ prākrośan mahato ravān / dhanaṃjayavacaḥ śrutvā harṣotsiktamanā bhṛśam // 5.81.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya taṃ ninadaṃ śrutvā saṃprāvepanta dhanvinaḥ / vāhanāni ca sarvāṇi śakṛnmūtraṃ prasusruvuḥ // 5.81.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā keśavaṃ tatra tathā coktvā viniścayam / anujñāto nivavṛte pariṣvajya janārdanam // 5.81.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) teṣu rājasu sarveṣu nivṛtteṣu janārdanaḥ / tūrṇam abhyapatad dhṛṣṭaḥ sainyasugrīvavāhanaḥ // 5.81.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te hayā vāsudevasya dārukeṇa pracoditāḥ / panthānam ācemur iva grasamānā ivāmbaram // 5.81.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) athāpaśyan mahābāhur ṛṣīn adhvani keśavaḥ / brāhmyā śriyā dīpyamānān sthitān ubhayataḥ pathi // 5.81.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) so 'vatīrya rathāt tūrṇam abhivādya janārdanaḥ / yathāvat tān ṛṣīn sarvān abhyabhāṣata pūjayan // 5.81.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccil lokeṣu kuśalaṃ kaccid dharmaḥ svanuṣṭhitaḥ / brāhmaṇānāṃ trayo varṇāḥ kaccit tiṣṭhanti śāsane // 5.81.62 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tebhyaḥ prayujya tāṃ pūjāṃ provāca madhusūdanaḥ / bhagavantaḥ kva saṃsiddhāḥ kā vīthī bhavatām iha // 5.81.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ vā bhagavatāṃ kāryam ahaṃ kiṃ karavāṇi vaḥ / kenārthenopasaṃprāptā bhagavanto mahītalam // 5.81.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīj jāmadagnya upetya madhusūdanam / pariṣvajya ca govindaṃ purā sucarite sakhā // 5.81.65 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) devarṣayaḥ puṇyakṛto brāhmaṇāś ca bahuśrutāḥ / rājarṣayaś ca dāśārha mānayantas tapasvinaḥ // 5.81.66 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) devāsurasya draṣṭāraḥ purāṇasya mahādyute / sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ didṛkṣantaś ca sarvataḥ // 5.81.67 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sabhāsadaś ca rājānas tvāṃ ca satyaṃ janārdana / etan mahat prekṣaṇīyaṃ draṣṭuṃ gacchāma keśava // 5.81.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dharmārthasahitā vācaḥ śrotum icchāma mādhava / tvayocyamānāḥ kuruṣu rājamadhye paraṃtapa // 5.81.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhīṣmadroṇādayaś caiva viduraś ca mahāmatiḥ / tvaṃ ca yādavaśārdūla sabhāyāṃ vai sameṣyatha // 5.81.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava vākyāni divyāni tatra teṣāṃ ca mādhava / śrotum icchāma govinda satyāni ca śubhāni ca // 5.81.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpṛṣṭo 'si mahābāho punar drakṣyāmahe vayam / yāhy avighnena vai vīra drakṣyāmas tvāṃ sabhāgatam // 5.81.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayāntaṃ devakīputraṃ paravīrarujo daśa / mahārathā mahābāhum anvayuḥ śastrapāṇayaḥ // 5.82.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padātīnāṃ sahasraṃ ca sādināṃ ca paraṃtapa / bhojyaṃ ca vipulaṃ rājan preṣyāś ca śataśo 'pare // 5.82.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ prayāto dāśārho mahātmā madhusūdanaḥ / kāni vā vrajatas tasya nimittāni mahaujasaḥ // 5.82.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasya prayāṇe yāny āsann adbhutāni mahātmanaḥ / tāni me śṛṇu divyāni daivāny autpātikāni ca // 5.82.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anabhre 'śaninirghoṣaḥ savidyutsamajāyata / anvag eva ca parjanyaḥ prāvarṣad vighane bhṛśam // 5.82.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyag ūhur mahānadyaḥ prāṅmukhāḥ sindhusattamāḥ / viparītā diśaḥ sarvā na prājñāyata kiṃ cana // 5.82.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prājvalann agnayo rājan pṛthivī samakampata / udapānāś ca kumbhāś ca prāsiñcañ śataśo jalam // 5.82.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tamaḥsaṃvṛtam apy āsīt sarvaṃ jagad idaṃ tadā / na diśo nādiśo rājan prajñāyante sma reṇunā // 5.82.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prādurāsīn mahāñ śabdaḥ khe śarīraṃ na dṛśyate / sarveṣu rājan deśeṣu tad adbhutam ivābhavat // 5.82.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prāmathnād dhāstinapuraṃ vāto dakṣiṇapaścimaḥ / ārujan gaṇaśo vṛkṣān paruṣo bhīmanisvanaḥ // 5.82.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yatra yatra tu vārṣṇeyo vartate pathi bhārata / tatra tatra sukho vāyuḥ sarvaṃ cāsīt pradakṣiṇam // 5.82.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavarṣa puṣpavarṣaṃ ca kamalāni ca bhūriśaḥ / samaś ca panthā nirduḥkho vyapetakuśakaṇṭakaḥ // 5.82.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa gacchan brāhmaṇai rājaṃs tatra tatra mahābhujaḥ / arcyate madhuparkaiś ca sumanobhir vasupradaḥ // 5.82.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ kiranti mahātmānaṃ vanyaiḥ puṣpaiḥ sugandhibhiḥ / striyaḥ pathi samāgamya sarvabhūtahite ratam // 5.82.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śālibhavanaṃ ramyaṃ sarvasasyasamācitam / sukhaṃ paramadharmiṣṭham atyagād bharatarṣabha // 5.82.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyan bahupaśūn grāmān ramyān hṛdayatoṣaṇān / purāṇi ca vyatikrāman rāṣṭrāṇi vividhāni ca // 5.82.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityahṛṣṭāḥ sumanaso bhāratair abhirakṣitāḥ / nodvignāḥ paracakrāṇām anayānām akovidāḥ // 5.82.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) upaplavyād athāyāntaṃ janāḥ puranivāsinaḥ / pathy atiṣṭhanta sahitā viṣvaksenadidṛkṣayā // 5.82.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te tu sarve sunāmānam agnim iddham iva prabhum / arcayām āsur arcyaṃ taṃ deśātithim upasthitam // 5.82.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛkasthalaṃ samāsādya keśavaḥ paravīrahā / prakīrṇaraśmāv āditye vimale lohitāyati // 5.82.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) avatīrya rathāt tūrṇaṃ kṛtvā śaucaṃ yathāvidhi / rathamocanam ādiśya saṃdhyām upaviveśa ha // 5.82.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāruko 'pi hayān muktvā paricarya ca śāstrataḥ / mumoca sarvaṃ varmāṇi muktvā cainān avāsṛjat // 5.82.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) abhyatītya tu tat sarvam uvāca madhusūdanaḥ / yudhiṣṭhirasya kāryārtham iha vatsyāmahe kṣapām // 5.82.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tan matam ājñāya cakrur āvasathaṃ narāḥ / kṣaṇena cānnapānāni guṇavanti samārjayan // 5.82.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin grāme pradhānās tu ya āsan brāhmaṇā nṛpa / āryāḥ kulīnā hrīmanto brāhmīṃ vṛttim anuṣṭhitāḥ // 5.82.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) te 'bhigamya mahātmānaṃ hṛṣīkeśam ariṃdamam / pūjāṃ cakrur yathānyāyam āśīrmaṅgalasaṃyutām // 5.82.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te pūjayitvā dāśārhaṃ sarvalokeṣu pūjitam / nyavedayanta veśmāni ratnavanti mahātmane // 5.82.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tān prabhuḥ kṛtam ity uktvā satkṛtya ca yathārhataḥ / abhyetya teṣāṃ veśmāni punar āyāt sahaiva taiḥ // 5.82.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sumṛṣṭaṃ bhojayitvā ca brāhmaṇāṃs tatra keśavaḥ / bhuktvā ca saha taiḥ sarvair avasat tāṃ kṣapāṃ sukham // 5.82.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā dūtaiḥ samājñāya āyāntaṃ madhusūdanam / dhṛtarāṣṭro 'bravīd bhīṣmam arcayitvā mahābhujam // 5.83.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇaṃ ca saṃjayaṃ caiva viduraṃ ca mahāmatim / duryodhanaṃ ca sāmātyaṃ hṛṣṭaromābravīd idam // 5.83.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adbhutaṃ mahad āścaryaṃ śrūyate kurunandana / striyo bālāś ca vṛddhāś ca kathayanti gṛhe gṛhe // 5.83.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkṛtyācakṣate cānye tathaivānye samāgatāḥ / pṛthagvādāś ca vartante catvareṣu sabhāsu ca // 5.83.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upayāsyati dāśārhaḥ pāṇḍavārthe parākramī / sa no mānyaś ca pūjyaś ca sarvathā madhusūdanaḥ // 5.83.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin hi yātrā lokasya bhūtānām īśvaro hi saḥ / tasmin dhṛtiś ca vīryaṃ ca prajñā caujaś ca mādhave // 5.83.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa mānyatāṃ naraśreṣṭhaḥ sa hi dharmaḥ sanātanaḥ / pūjito hi sukhāya syād asukhaḥ syād apūjitaḥ // 5.83.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cet tuṣyati dāśārha upacārair ariṃdamaḥ / kṛtsnān sarvān abhiprāyān prāpsyāmaḥ sarvarājasu // 5.83.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pūjārtham adyaiva saṃvidhatsva paraṃtapa / sabhāḥ pathi vidhīyantāṃ sarvakāmasamāhitāḥ // 5.83.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā prītir mahābāho tvayi jāyeta tasya vai / tathā kuruṣva gāndhāre kathaṃ vā bhīṣma manyase // 5.83.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bhīṣmādayaḥ sarve dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam / ūcuḥ paramam ity evaṃ pūjayanto 'sya tad vacaḥ // 5.83.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām anumataṃ jñātvā rājā duryodhanas tadā / sabhāvāstūni ramyāṇi pradeṣṭum upacakrame // 5.83.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato deśeṣu deśeṣu ramaṇīyeṣu bhāgaśaḥ / sarvaratnasamākīrṇāḥ sabhāś cakrur anekaśaḥ // 5.83.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsanāni vicitrāṇi yuktāni vividhair guṇaiḥ / striyo gandhān alaṃkārān sūkṣmāṇi vasanāni ca // 5.83.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇavanty annapānāni bhojyāni vividhāni ca / mālyāni ca sugandhīni tāni rājā dadau tataḥ // 5.83.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśeṣataś ca vāsārthaṃ sabhāṃ grāme vṛkasthale / vidadhe kauravo rājā bahuratnāṃ manoramām // 5.83.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad vidhāya vai sarvaṃ devārham atimānuṣam / ācakhyau dhṛtarāṣṭrāya rājā duryodhanas tadā // 5.83.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāḥ sabhāḥ keśavaḥ sarvā ratnāni vividhāni ca / asamīkṣyaiva dāśārha upāyāt kurusadma tat // 5.83.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaplavyād iha kṣattar upayāto janārdanaḥ / vṛkasthale nivasati sa ca prātar iheṣyati // 5.84.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āhukānām adhipatiḥ purogaḥ sarvasātvatām / mahāmanā mahāvīryo mahāmātro janārdanaḥ // 5.84.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sphītasya vṛṣṇivaṃśasya bhartā goptā ca mādhavaḥ / trayāṇām api lokānāṃ bhagavān prapitāmahaḥ // 5.84.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṇyandhakāḥ sumanaso yasya prajñām upāsate / ādityā vasavo rudrā yathā buddhiṃ bṛhaspateḥ // 5.84.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmai pūjāṃ prayokṣyāmi dāśārhāya mahātmane / pratyakṣaṃ tava dharmajña tan me kathayataḥ śṛṇu // 5.84.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekavarṇaiḥ sukṛṣṇāṅgair bāhlijātair hayottamaiḥ / caturyuktān rathāṃs tasmai raukmān dāsyāmi ṣoḍaśa // 5.84.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaprabhinnān mātaṅgān īṣādantān prahāriṇaḥ / aṣṭānucaram ekaikam aṣṭau dāsyāmi keśave // 5.84.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dāsīnām aprajātānāṃ śubhānāṃ rukmavarcasām / śatam asmai pradāsyāmi dāsānām api tāvataḥ // 5.84.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvikaṃ bahu susparśaṃ pārvatīyair upāhṛtam / tad apy asmai pradāsyāmi sahasrāṇi daśāṣṭa ca // 5.84.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajinānāṃ sahasrāṇi cīnadeśodbhavāni ca / tāny apy asmai pradāsyāmi yāvad arhati keśavaḥ // 5.84.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divā rātrau ca bhāty eṣa sutejā vimalo maṇiḥ / tam apy asmai pradāsyāmi tam apy arhati keśavaḥ // 5.84.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekenāpi pataty ahnā yojanāni caturdaśa / yānam aśvatarīyuktaṃ dāsye tasmai tad apy aham // 5.84.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvanti vāhanāny asya yāvantaḥ puruṣāś ca te / tato 'ṣṭaguṇam apy asmai bhojyaṃ dāsyāmy ahaṃ sadā // 5.84.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama putrāś ca pautrāś ca sarve duryodhanād ṛte / pratyudyāsyanti dāśārhaṃ rathair mṛṣṭair alaṃkṛtāḥ // 5.84.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svalaṃkṛtāś ca kalyāṇyaḥ pādair eva sahasraśaḥ / vāramukhyā mahābhāgaṃ pratyudyāsyanti keśavam // 5.84.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nagarād api yāḥ kāś cid gamiṣyanti janārdanam / draṣṭuṃ kanyāś ca kalyāṇyas tāś ca yāsyanty anāvṛtāḥ // 5.84.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sastrīpuruṣabālaṃ hi nagaraṃ madhusūdanam / udīkṣate mahātmānaṃ bhānumantam iva prajāḥ // 5.84.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahādhvajapatākāś ca kriyantāṃ sarvatodiśam / jalāvasikto virajāḥ panthās tasyeti cānvaśāt // 5.84.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) duḥśāsanasya ca gṛhaṃ duryodhanagṛhād varam / tad asya kriyatāṃ kṣipraṃ susaṃmṛṣṭam alaṃkṛtam // 5.84.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etad dhi rucirākāraiḥ prāsādair upaśobhitam / śivaṃ ca ramaṇīyaṃ ca sarvartu sumahādhanam // 5.84.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam asmin gṛhe ratnaṃ mama duryodhanasya ca / yad yad arhet sa vārṣṇeyas tat tad deyam asaṃśayam // 5.84.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan bahumataś cāsi trailokyasyāpi sattamaḥ / saṃbhāvitaś ca lokasya saṃmataś cāsi bhārata // 5.85.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tvam evaṃgate brūyāḥ paścime vayasi sthitaḥ / śāstrād vā supratarkād vā susthiraḥ sthaviro hy asi // 5.85.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lekhāśmanīva bhāḥ sūrye mahormir iva sāgare / dharmas tvayi mahān rājann iti vyavasitāḥ prajāḥ // 5.85.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadaiva bhāvito loko guṇaughais tava pārthiva / guṇānāṃ rakṣaṇe nityaṃ prayatasva sabāndhavaḥ // 5.85.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārjavaṃ pratipadyasva mā bālyād bahudhā naśīḥ / rājyaṃ putrāṃś ca pautrāṃś ca suhṛdaś cāpi supriyān // 5.85.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tvaṃ ditsasi kṛṣṇāya rājann atithaye bahu / etad anyac ca dāśārhaḥ pṛthivīm api cārhati // 5.85.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu tvaṃ dharmam uddiśya tasya vā priyakāraṇāt / etad icchasi kṛṣṇāya satyenātmānam ālabhe // 5.85.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māyaiṣātattvam evaitac chadmaitad bhūridakṣiṇa / jānāmi te mataṃ rājan gūḍhaṃ bāhyena karmaṇā // 5.85.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañca pañcaiva lipsanti grāmakān pāṇḍavā nṛpa / na ca ditsasi tebhyas tāṃs tac chamaṃ kaḥ kariṣyati // 5.85.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthena tu mahābāhuṃ vārṣṇeyaṃ tvaṃ jihīrṣasi / anenaivābhyupāyena pāṇḍavebhyo bibhitsasi // 5.85.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca vittena śakyo 'sau nodyamena na garhayā / anyo dhanaṃjayāt kartum etat tattvaṃ bravīmi te // 5.85.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) veda kṛṣṇasya māhātmyaṃ vedāsya dṛḍhabhaktitām / atyājyam asya jānāmi prāṇais tulyaṃ dhanaṃjayam // 5.85.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyat kumbhād apāṃ pūrṇād anyat pādāvasecanāt / anyat kuśalasaṃpraśnān naiṣiṣyati janārdanaḥ // 5.85.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tv asya priyam ātithyaṃ mānārhasya mahātmanaḥ / tad asmai kriyatāṃ rājan mānārho hi janārdanaḥ // 5.85.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśaṃsamānaḥ kalyāṇaṃ kurūn abhyeti keśavaḥ / yenaiva rājann arthena tad evāsmā upākuru // 5.85.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) śamam icchati dāśārhas tava duryodhanasya ca / pāṇḍavānāṃ ca rājendra tad asya vacanaṃ kuru // 5.85.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāsi rājan putrās te vṛddhas tvaṃ śiśavaḥ pare / vartasva pitṛvat teṣu vartante te hi putravat // 5.85.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yad āha viduraḥ kṛṣṇe sarvaṃ tat satyam ucyate / anurakto hy asaṃhāryaḥ pārthān prati janārdanaḥ // 5.86.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu satkārasaṃyuktaṃ deyaṃ vasu janārdane / anekarūpaṃ rājendra na tad deyaṃ kadā cana // 5.86.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) deśaḥ kālas tathāyukto na hi nārhati keśavaḥ / maṃsyaty adhokṣajo rājan bhayād arcati mām iti // 5.86.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avamānaś ca yatra syāt kṣatriyasya viśāṃ pate / na tat kuryād budhaḥ kāryam iti me niścitā matiḥ // 5.86.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi pūjyatamo devaḥ kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ / trayāṇām api lokānāṃ viditaṃ mama sarvathā // 5.86.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu tasmin pradeyaṃ syāt tathā kāryagatiḥ prabho / vigrahaḥ samupārabdho na hi śāmyaty avigrahāt // 5.86.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ / vaicitravīryaṃ rājānam idaṃ vacanam abravīt // 5.86.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) satkṛto 'satkṛto vāpi na krudhyeta janārdanaḥ / nālam anyam avajñātum avajñāto 'pi keśavaḥ // 5.86.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu kāryaṃ mahābāho manasā kāryatāṃ gatam / sarvopāyair na tac chakyaṃ kena cit kartum anyathā // 5.86.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa yad brūyān mahābāhus tat kāryam aviśaṅkayā / vāsudevena tīrthena kṣipraṃ saṃśāmya pāṇḍavaiḥ // 5.86.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmyam arthyaṃ sa dharmātmā dhruvaṃ vaktā janārdanaḥ / tasmin vācyāḥ priyā vāco bhavatā bāndhavaiḥ saha // 5.86.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na paryāyo 'sti yad rājañ śriyaṃ niṣkevalām aham / taiḥ sahemām upāśnīyāṃ jīvañ jīvaiḥ pitāmaha // 5.86.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tu sumahat kāryaṃ śṛṇu me yat samarthitam / parāyaṇaṃ pāṇḍavānāṃ niyaṃsyāmi janārdanam // 5.86.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tasmin baddhe bhaviṣyanti vṛṣṇayaḥ pṛthivī tathā / pāṇḍavāś ca vidheyā me sa ca prātar iheṣyati // 5.86.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atropāyaṃ yathā samyaṅ na budhyeta janārdanaḥ / na cāpāyo bhavet kaś cit tad bhavān prabravītu me // 5.86.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā ghoraṃ kṛṣṇābhisaṃhitam / dhṛtarāṣṭraḥ sahāmātyo vyathito vimanābhavat // 5.86.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanam idaṃ dhṛtarāṣṭro 'bravīd vacaḥ / maivaṃ vocaḥ prajāpāla naiṣa dharmaḥ sanātanaḥ // 5.86.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dūtaś ca hi hṛṣīkeśaḥ saṃbandhī ca priyaś ca naḥ / apāpaḥ kauraveyeṣu kathaṃ bandhanam arhati // 5.86.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parīto dhṛtarāṣṭrāyaṃ tava putraḥ sumandadhīḥ / vṛṇoty anarthaṃ na tv arthaṃ yācyamānaḥ suhṛdgaṇaiḥ // 5.86.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) imam utpathi vartantaṃ pāpaṃ pāpānubandhinam / vākyāni suhṛdāṃ hitvā tvam apy asyānuvartase // 5.86.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇam akliṣṭakarmāṇam āsādyāyaṃ sudurmatiḥ / tava putraḥ sahāmātyaḥ kṣaṇena na bhaviṣyati // 5.86.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāpasyāsya nṛśaṃsasya tyaktadharmasya durmateḥ / notsahe 'narthasaṃyuktāṃ vācaṃ śrotuṃ kathaṃ cana // 5.86.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā bharataśreṣṭho vṛddhaḥ paramamanyumān / utthāya tasmāt prātiṣṭhad bhīṣmaḥ satyaparākramaḥ // 5.86.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prātar utthāya kṛṣṇas tu kṛtavān sarvam āhnikam / brāhmaṇair abhyanujñātaḥ prayayau nagaraṃ prati // 5.87.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ prayāntaṃ mahābāhum anujñāpya tato nṛpa / paryavartanta te sarve vṛkasthalanivāsinaḥ // 5.87.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrās tam āyāntaṃ pratyujjagmuḥ svalaṃkṛtāḥ / duryodhanam ṛte sarve bhīṣmadroṇakṛpādayaḥ // 5.87.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurāś ca bahulā rājan hṛṣīkeśaṃ didṛkṣavaḥ / yānair bahuvidhair anye padbhir eva tathāpare // 5.87.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vai pathi samāgamya bhīṣmeṇākliṣṭakarmaṇā / droṇena dhārtarāṣṭraiś ca tair vṛto nagaraṃ yayau // 5.87.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇasaṃmānanārthaṃ ca nagaraṃ samalaṃkṛtam / babhūvū rājamārgāś ca bahuratnasamācitāḥ // 5.87.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sma kaś cid gṛhe rājaṃs tad āsīd bharatarṣabha / na strī na vṛddho na śiśur vāsudevadidṛkṣayā // 5.87.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) rājamārge narā na sma saṃbhavanty avaniṃ gatāḥ / tathā hi sumahad rājan hṛṣīkeśapraveśane // 5.87.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvṛtāni varastrībhir gṛhāṇi sumahānty api / pracalantīva bhāreṇa dṛśyante sma mahītale // 5.87.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā ca gatimantas te vāsudevasya vājinaḥ / pranaṣṭagatayo 'bhūvan rājamārge narair vṛte // 5.87.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gṛhaṃ dhṛtarāṣṭrasya prāviśac chatrukarśanaḥ / pāṇḍuraṃ puṇḍarīkākṣaḥ prāsādair upaśobhitam // 5.87.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tisraḥ kakṣyā vyatikramya keśavo rājaveśmanaḥ / vaicitravīryaṃ rājānam abhyagacchad ariṃdamaḥ // 5.87.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) abhyāgacchati dāśārhe prajñācakṣur nareśvaraḥ / sahaiva droṇabhīṣmābhyām udatiṣṭhan mahāyaśāḥ // 5.87.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpaś ca somadattaś ca mahārājaś ca bāhlikaḥ / āsanebhyo 'calan sarve pūjayanto janārdanam // 5.87.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājānam āsādya dhṛtarāṣṭraṃ yaśasvinam / sa bhīṣmaṃ pūjayām āsa vārṣṇeyo vāgbhir añjasā // 5.87.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu dharmānupūrvīṃ tāṃ prayujya madhusūdanaḥ / yathāvayaḥ samīyāya rājabhis tatra mādhavaḥ // 5.87.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha droṇaṃ saputraṃ sa bāhlīkaṃ ca yaśasvinam / kṛpaṃ ca somadattaṃ ca samīyāya janārdanaḥ // 5.87.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāsīd ūrjitaṃ mṛṣṭaṃ kāñcanaṃ mahad āsanam / śāsanād dhṛtarāṣṭrasya tatropāviśad acyutaḥ // 5.87.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha gāṃ madhuparkaṃ cāpy udakaṃ ca janārdane / upajahrur yathānyāyaṃ dhṛtarāṣṭrapurohitāḥ // 5.87.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtātithyas tu govindaḥ sarvān parihasan kurūn / āste saṃbandhakaṃ kurvan kurubhiḥ parivāritaḥ // 5.87.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'rcito dhṛtarāṣṭreṇa pūjitaś ca mahāyaśāḥ / rājānaṃ samanujñāpya nirākrāmad ariṃdamaḥ // 5.87.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taiḥ sametya yathānyāyaṃ kurubhiḥ kurusaṃsadi / vidurāvasathaṃ ramyam upātiṣṭhata mādhavaḥ // 5.87.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viduraḥ sarvakalyāṇair abhigamya janārdanam / arcayām āsa dāśārhaṃ sarvakāmair upasthitam // 5.87.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtātithyaṃ tu govindaṃ viduraḥ sarvadharmavit / kuśalaṃ pāṇḍuputrāṇām apṛcchan madhusūdanam // 5.87.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prīyamāṇasya suhṛdo viduṣo buddhisattamaḥ / dharmanityasya ca tadā gatadoṣasya dhīmataḥ // 5.87.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) tasya sarvaṃ savistāraṃ pāṇḍavānāṃ viceṣṭitam / kṣattur ācaṣṭa dāśārhaḥ sarvapratyakṣadarśivān // 5.87.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athopagamya viduram aparāhṇe janārdanaḥ / pitṛṣvasāraṃ govindaḥ so 'bhyagacchad ariṃdamaḥ // 5.88.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) sā dṛṣṭvā kṛṣṇam āyāntaṃ prasannādityavarcasam / kaṇṭhe gṛhītvā prākrośat pṛthā pārthān anusmaran // 5.88.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) teṣāṃ sattvavatāṃ madhye govindaṃ sahacāriṇam / cirasya dṛṣṭvā vārṣṇeyaṃ bāṣpam āhārayat pṛthā // 5.88.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sābravīt kṛṣṇam āsīnaṃ kṛtātithyaṃ yudhāṃ patim / bāṣpagadgadapūrṇena mukhena pariśuṣyatā // 5.88.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye te bālyāt prabhṛtyeva guruśuśrūṣaṇe ratāḥ / parasparasya suhṛdaḥ saṃmatāḥ samacetasaḥ // 5.88.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nikṛtyā bhraṃśitā rājyāj janārhā nirjanaṃ gatāḥ / vinītakrodhaharṣāś ca brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ // 5.88.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyaktvā priyasukhe pārthā rudantīm apahāya mām / ahārṣuś ca vanaṃ yāntaḥ samūlaṃ hṛdayaṃ mama // 5.88.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atadarhā mahātmānaḥ kathaṃ keśava pāṇḍavāḥ / ūṣur mahāvane tāta siṃhavyāghragajākule // 5.88.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bālā vihīnāḥ pitrā te mayā satatalālitāḥ / apaśyantaḥ svapitarau katham ūṣur mahāvane // 5.88.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) śaṅkhadundubhinirghoṣair mṛdaṅgair vaiṇavair api / pāṇḍavāḥ samabodhyanta bālyāt prabhṛti keśava // 5.88.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye sma vāraṇaśabdena hayānāṃ heṣitena ca / rathanemininādaiś ca vyabodhyanta sadā gṛhe // 5.88.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṅkhabherīninādena veṇuvīṇānunādinā / puṇyāhaghoṣamiśreṇa pūjyamānā dvijātibhiḥ // 5.88.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vastrai ratnair alaṃkāraiḥ pūjayanto dvijanmanaḥ / gīrbhir maṅgalayuktābhir brāhmaṇānāṃ mahātmanām // 5.88.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arcitair arcanārhaiś ca stuvadbhir abhinanditāḥ / prāsādāgreṣv abodhyanta rāṅkavājinaśāyinaḥ // 5.88.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te nūnaṃ ninadaṃ śrutvā śvāpadānāṃ mahāvane / na smopayānti nidrāṃ vai atadarhā janārdana // 5.88.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bherīmṛdaṅganinadaiḥ śaṅkhavaiṇavanisvanaiḥ / strīṇāṃ gītaninādaiś ca madhurair madhusūdana // 5.88.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bandimāgadhasūtaiś ca stuvadbhir bodhitāḥ katham / mahāvane vyabodhyanta śvāpadānāṃ rutena te // 5.88.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hrīmān satyadhṛtir dānto bhūtānām anukampitā / kāmadveṣau vaśe kṛtvā satāṃ vartmānuvartate // 5.88.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ambarīṣasya māndhātur yayāter nahuṣasya ca / bharatasya dilīpasya śiber auśīnarasya ca // 5.88.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājarṣīṇāṃ purāṇānāṃ dhuraṃ dhatte durudvahām / śīlavṛttopasaṃpanno dharmajñaḥ satyasaṃgaraḥ // 5.88.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā sarvaguṇopetas trailokyasyāpi yo bhavet / ajātaśatrur dharmātmā śuddhajāmbūnadaprabhaḥ // 5.88.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śreṣṭhaḥ kuruṣu sarveṣu dharmataḥ śrutavṛttataḥ / priyadarśano dīrghabhujaḥ kathaṃ kṛṣṇa yudhiṣṭhiraḥ // 5.88.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) yaḥ sa nāgāyutaprāṇo vātaraṃhā vṛkodaraḥ / amarṣī pāṇḍavo nityaṃ priyo bhrātuḥ priyaṃkaraḥ // 5.88.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kīcakasya ca sajñāter yo hantā madhusūdana / śūraḥ krodhavaśānāṃ ca hiḍimbasya bakasya ca // 5.88.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parākrame śakrasamo vāyuvegasamo jave / maheśvarasamaḥ krodhe bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ // 5.88.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) krodhaṃ balam amarṣaṃ ca yo nidhāya paraṃtapaḥ / jitātmā pāṇḍavo 'marṣī bhrātus tiṣṭhati śāsane // 5.88.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejorāśiṃ mahātmānaṃ balaugham amitaujasam / bhīmaṃ pradarśanenāpi bhīmasenaṃ janārdana // 5.88.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ mamācakṣva vārṣṇeya katham adya vṛkodaraḥ // 5.88.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āste parighabāhuḥ sa madhyamaḥ pāṇḍavo 'cyuta / arjunenārjuno yaḥ sa kṛṣṇa bāhusahasriṇā // 5.88.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvibāhuḥ spardhate nityam atītenāpi keśava // 5.88.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṣipaty ekena vegena pañca bāṇaśatāni yaḥ / iṣvastre sadṛśo rājñaḥ kārtavīryasya pāṇḍavaḥ // 5.88.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejasādityasadṛśo maharṣipratimo dame / kṣamayā pṛthivītulyo mahendrasamavikramaḥ // 5.88.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ādhirājyaṃ mahad dīptaṃ prathitaṃ madhusūdana / āhṛtaṃ yena vīryeṇa kurūṇāṃ sarvarājasu // 5.88.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya bāhubalaṃ ghoraṃ kauravāḥ paryupāsate / sa sarvarathināṃ śreṣṭhaḥ pāṇḍavaḥ satyavikramaḥ // 5.88.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'pāśrayaḥ pāṇḍavānāṃ devānām iva vāsavaḥ / sa te bhrātā sakhā caiva katham adya dhanaṃjayaḥ // 5.88.33 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dayāvān sarvabhūteṣu hrīniṣedho mahāstravit / mṛduś ca sukumāraś ca dhārmikaś ca priyaś ca me // 5.88.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahadevo maheṣvāsaḥ śūraḥ samitiśobhanaḥ / bhrātṝṇāṃ kṛṣṇa śuśrūṣur dharmārthakuśalo yuvā // 5.88.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadaiva sahadevasya bhrātaro madhusūdana / vṛttaṃ kalyāṇavṛttasya pūjayanti mahātmanaḥ // 5.88.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyeṣṭhāpacāyinaṃ vīraṃ sahadevaṃ yudhāṃ patim / śuśrūṣuṃ mama vārṣṇeya mādrīputraṃ pracakṣva me // 5.88.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukumāro yuvā śūro darśanīyaś ca pāṇḍavaḥ / bhrātṝṇāṃ kṛṣṇa sarveṣāṃ priyaḥ prāṇo bahiścaraḥ // 5.88.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citrayodhī ca nakulo maheṣvāso mahābalaḥ / kaccit sa kuśalī kṛṣṇa vatso mama sukhaidhitaḥ // 5.88.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sukhocitam aduḥkhārhaṃ sukumāraṃ mahāratham / api jātu mahābāho paśyeyaṃ nakulaṃ punaḥ // 5.88.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pakṣmasaṃpātaje kāle nakulena vinākṛtā / na labhāmi sukhaṃ vīra sādya jīvāmi paśya mām // 5.88.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvaiḥ putraiḥ priyatamā draupadī me janārdana / kulīnā śīlasaṃpannā sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ // 5.88.42 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) putralokāt patilokān vṛṇvānā satyavādinī / priyān putrān parityajya pāṇḍavān anvapadyata // 5.88.43 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) mahābhijanasaṃpannā sarvakāmaiḥ supūjitā / īśvarī sarvakalyāṇī draupadī katham acyuta // 5.88.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patibhiḥ pañcabhiḥ śūrair agnikalpaiḥ prahāribhiḥ / upapannā maheṣvāsair draupadī duḥkhabhāginī // 5.88.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturdaśam imaṃ varṣaṃ yan nāpaśyam ariṃdama / putrādhibhiḥ paridyūnāṃ draupadīṃ satyavādinīm // 5.88.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na nūnaṃ karmabhiḥ puṇyair aśnute puruṣaḥ sukham / draupadī cet tathāvṛttā nāśnute sukham avyayam // 5.88.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na priyo mama kṛṣṇāya bībhatsur na yudhiṣṭhiraḥ / bhīmaseno yamau vāpi yad apaśyaṃ sabhāgatām // 5.88.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me duḥkhataraṃ kiṃ cid bhūtapūrvaṃ tato 'dhikam / yad draupadīṃ nivātasthāṃ śvaśurāṇāṃ samīpagām // 5.88.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānāyitām anāryeṇa krodhalobhānuvartinā / sarve praikṣanta kurava ekavastrāṃ sabhāgatām // 5.88.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatraiva dhṛtarāṣṭraś ca mahārājaś ca bāhlikaḥ / kṛpaś ca somadattaś ca nirviṇṇāḥ kuravas tathā // 5.88.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāṃ saṃsadi sarvasyāṃ kṣattāraṃ pūjayāmy aham / vṛttena hi bhavaty āryo na dhanena na vidyayā // 5.88.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya kṛṣṇa mahābuddher gambhīrasya mahātmanaḥ / kṣattuḥ śīlam alaṃkāro lokān viṣṭabhya tiṣṭhati // 5.88.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā śokārtā ca hṛṣṭā ca dṛṣṭvā govindam āgatam / nānāvidhāni duḥkhāni sarvāṇy evānvakīrtayat // 5.88.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvair ācaritaṃ yat tat kurājabhir ariṃdama / akṣadyūtaṃ mṛgavadhaḥ kaccid eṣāṃ sukhāvaham // 5.88.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tan māṃ dahati yat kṛṣṇā sabhāyāṃ kurusaṃnidhau / dhārtarāṣṭraiḥ parikliṣṭā yathā nakuśalaṃ tathā // 5.88.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirvāsanaṃ ca nagarāt pravrajyā ca paraṃtapa / nānāvidhānāṃ duḥkhānām āvāso 'smi janārdana // 5.88.57 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) ajñātacaryā bālānām avarodhaś ca keśava // 5.88.57.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) na sma kleśatamaṃ me syāt putraiḥ saha paraṃtapa / duryodhanena nikṛtā varṣam adya caturdaśam // 5.88.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) duḥkhād api sukhaṃ na syād yadi puṇyaphalakṣayaḥ / na me viśeṣo jātv āsīd dhārtarāṣṭreṣu pāṇḍavaiḥ // 5.88.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tena satyena kṛṣṇa tvāṃ hatāmitraṃ śriyā vṛtam / asmād vimuktaṃ saṃgrāmāt paśyeyaṃ pāṇḍavaiḥ saha // 5.88.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) naiva śakyāḥ parājetuṃ sattvaṃ hy eṣāṃ tathāgatam // 5.88.60.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pitaraṃ tv eva garheyaṃ nātmānaṃ na suyodhanam / yenāhaṃ kuntibhojāya dhanaṃ dhūrtair ivārpitā // 5.88.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bālāṃ mām āryakas tubhyaṃ krīḍantīṃ kanduhastakām / adadāt kuntibhojāya sakhā sakhye mahātmane // 5.88.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāhaṃ pitrā ca nikṛtā śvaśuraiś ca paraṃtapa / atyantaduḥkhitā kṛṣṇa kiṃ jīvitaphalaṃ mama // 5.88.63 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yan mā vāg abravīn naktaṃ sūtake savyasācinaḥ / putras te pṛthivīṃ jetā yaśaś cāsya divaṃ spṛśet // 5.88.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatvā kurūn grāmajanye rājyaṃ prāpya dhanaṃjayaḥ / bhrātṛbhiḥ saha kaunteyas trīn medhān āhariṣyati // 5.88.65 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) nāhaṃ tām abhyasūyāmi namo dharmāya vedhase / kṛṣṇāya mahate nityaṃ dharmo dhārayati prajāḥ // 5.88.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmaś ced asti vārṣṇeya tathā satyaṃ bhaviṣyati / tvaṃ cāpi tat tathā kṛṣṇa sarvaṃ saṃpādayiṣyasi // 5.88.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na māṃ mādhava vaidhavyaṃ nārthanāśo na vairitā / tathā śokāya bhavati yathā putrair vinābhavaḥ // 5.88.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yāhaṃ gāṇḍīvadhanvānaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam / dhanaṃjayaṃ na paśyāmi kā śāntir hṛdayasya me // 5.88.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ caturdaśaṃ varṣaṃ yan nāpaśyaṃ yudhiṣṭhiram / dhanaṃjayaṃ ca govinda yamau taṃ ca vṛkodaram // 5.88.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvanāśaṃ pranaṣṭānāṃ śrāddhaṃ kurvanti mānavāḥ / arthatas te mama mṛtās teṣāṃ cāhaṃ janārdana // 5.88.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) brūyā mādhava rājānaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram / bhūyāṃs te hīyate dharmo mā putraka vṛthā kṛthāḥ // 5.88.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parāśrayā vāsudeva yā jīvāmi dhig astu mām / vṛtteḥ kṛpaṇalabdhāyā apratiṣṭhaiva jyāyasī // 5.88.73 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: asamīcīna) atho dhanaṃjayaṃ brūyā nityodyuktaṃ vṛkodaram / yadarthaṃ kṣatriyā sūte tasya kālo 'yam āgataḥ // 5.88.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmiṃś ced āgate kāle kālo vo 'tikramiṣyati / lokasaṃbhāvitāḥ santaḥ sunṛśaṃsaṃ kariṣyatha // 5.88.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛśaṃsena ca vo yuktāṃs tyajeyaṃ śāśvatīḥ samāḥ / kāle hi samanuprāpte tyaktavyam api jīvitam // 5.88.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mādrīputrau ca vaktavyau kṣatradharmaratau sadā / vikrameṇārjitān bhogān vṛṇītaṃ jīvitād api // 5.88.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikramādhigatā hy arthāḥ kṣatradharmeṇa jīvataḥ / mano manuṣyasya sadā prīṇanti puruṣottama // 5.88.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) gatvā brūhi mahābāho sarvaśastrabhṛtāṃ varam / arjunaṃ pāṇḍavaṃ vīraṃ draupadyāḥ padavīṃ cara // 5.88.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditau hi tavātyantaṃ kruddhāv iva yathāntakau / bhīmārjunau nayetāṃ hi devān api parāṃ gatim // 5.88.80 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoś caitad avajñānaṃ yat sā kṛṣṇā sabhāṃ gatā / duḥśāsanaś ca karṇaś ca paruṣāṇy abhyabhāṣatām // 5.88.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhano bhīmasenam abhyagacchan manasvinam / paśyatāṃ kurumukhyānāṃ tasya drakṣyati yat phalam // 5.88.82 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na hi vairaṃ samāsādya praśāmyati vṛkodaraḥ / sucirād api bhīmasya na hi vairaṃ praśāmyati // 5.88.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvadantaṃ na nayati śātravāñ śatrukarśanaḥ // 5.88.83.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) na duḥkhaṃ rājyaharaṇaṃ na ca dyūte parājayaḥ / pravrājanaṃ ca putrāṇāṃ na me tad duḥkhakāraṇam // 5.88.84 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yat tu sā bṛhatī śyāmā ekavastrā sabhāṃ gatā / aśṛṇot paruṣā vācas tato duḥkhataraṃ nu kim // 5.88.85 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīdharmiṇī varārohā kṣatradharmaratā sadā / nādhyagacchat tathā nāthaṃ kṛṣṇā nāthavatī satī // 5.88.86 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyā mama saputrāyās tvaṃ nātho madhusūdana / rāmaś ca balināṃ śreṣṭhaḥ pradyumnaś ca mahārathaḥ // 5.88.87 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāham evaṃvidhaṃ duḥkhaṃ sahe 'dya puruṣottama / bhīme jīvati durdharṣe vijaye cāpalāyini // 5.88.88 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata āśvāsayām āsa putrādhibhir abhiplutām / pitṛṣvasāraṃ śocantīṃ śauriḥ pārthasakhaḥ pṛthām // 5.88.89 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kā nu sīmantinī tvādṛg lokeṣv asti pitṛṣvasaḥ / śūrasya rājño duhitā ājamīḍhakulaṃ gatā // 5.88.90 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mahākulīnā bhavatī hradād dhradam ivāgatā / īśvarī sarvakalyāṇī bhartrā paramapūjitā // 5.88.91 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vīrasūr vīrapatnī ca sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ / sukhaduḥkhe mahāprājñe tvādṛśī soḍhum arhati // 5.88.92 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nidrātandrī krodhaharṣau kṣutpipāse himātapau / etāni pārthā nirjitya nityaṃ vīrāḥ sukhe ratāḥ // 5.88.93 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tyaktagrāmyasukhāḥ pārthā nityaṃ vīrasukhapriyāḥ / na te svalpena tuṣyeyur mahotsāhā mahābalāḥ // 5.88.94 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antaṃ dhīrā niṣevante madhyaṃ grāmyasukhapriyāḥ / uttamāṃś ca parikleśān bhogāṃś cātīva mānuṣān // 5.88.95 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anteṣu remire dhīrā na te madhyeṣu remire / antaprāptiṃ sukhām āhur duḥkham antaram antayoḥ // 5.88.96 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādayanti bhavatīṃ pāṇḍavāḥ saha kṛṣṇayā / ātmānaṃ ca kuśalinaṃ nivedyāhur anāmayam // 5.88.97 ajñātasamavṛtta [6: Br] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) arogān sarvasiddhārthān kṣipraṃ drakṣyasi pāṇḍavān / īśvarān sarvalokasya hatāmitrāñ śriyā vṛtān // 5.88.98 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam āśvāsitā kuntī pratyuvāca janārdanam / putrādhibhir abhidhvastā nigṛhyābuddhijaṃ tamaḥ // 5.88.99 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad yat teṣāṃ mahābāho pathyaṃ syān madhusūdana / yathā yathā tvaṃ manyethāḥ kuryāḥ kṛṣṇa tathā tathā // 5.88.100 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) avilopena dharmasya anikṛtyā paraṃtapa / prabhāvajñāsmi te kṛṣṇa satyasyābhijanasya ca // 5.88.101 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyavasthāyāṃ ca mitreṣu buddhivikramayos tathā / tvam eva naḥ kule dharmas tvaṃ satyaṃ tvaṃ tapo mahat // 5.88.102 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ trātā tvaṃ mahad brahma tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam / yathaivāttha tathaivaitat tvayi satyaṃ bhaviṣyati // 5.88.103 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām āmantrya ca govindaḥ kṛtvā cābhipradakṣiṇam / prātiṣṭhata mahābāhur duryodhanagṛhān prati // 5.88.104 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthām āmantrya govindaḥ kṛtvā cāpi pradakṣiṇam / duryodhanagṛhaṃ śaurir abhyagacchad ariṃdamaḥ // 5.89.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lakṣmyā paramayā yuktaṃ puraṃdaragṛhopamam / tasya kakṣyā vyatikramya tisro dvāḥsthair avāritaḥ // 5.89.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhraghanasaṃkāśaṃ girikūṭam ivocchritam / śriyā jvalantaṃ prāsādam āruroha mahāyaśāḥ // 5.89.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra rājasahasraiś ca kurubhiś cābhisaṃvṛtam / dhārtarāṣṭraṃ mahābāhuṃ dadarśāsīnam āsane // 5.89.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsanaṃ ca karṇaṃ ca śakuniṃ cāpi saubalam / duryodhanasamīpe tān āsanasthān dadarśa saḥ // 5.89.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyāgacchati dāśārhe dhārtarāṣṭro mahāyaśāḥ / udatiṣṭhat sahāmātyaḥ pūjayan madhusūdanam // 5.89.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametya dhārtarāṣṭreṇa sahāmātyena keśavaḥ / rājabhis tatra vārṣṇeyaḥ samāgacchad yathāvayaḥ // 5.89.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra jāmbūnadamayaṃ paryaṅkaṃ supariṣkṛtam / vividhāstaraṇāstīrṇam abhyupāviśad acyutaḥ // 5.89.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmin gāṃ madhuparkaṃ ca upahṛtya janārdane / nivedayām āsa tadā gṛhān rājyaṃ ca kauravaḥ // 5.89.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatra govindam āsīnaṃ prasannādityavarcasam / upāsāṃ cakrire sarve kuravo rājabhiḥ saha // 5.89.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhano rājā vārṣṇeyaṃ jayatāṃ varam / nyamantrayad bhojanena nābhyanandac ca keśavaḥ // 5.89.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tato duryodhanaḥ kṛṣṇam abravīd rājasaṃsadi / mṛdupūrvaṃ śaṭhodarkaṃ karṇam ābhāṣya kauravaḥ // 5.89.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasmād annāni pānāni vāsāṃsi śayanāni ca / tvadartham upanītāni nāgrahīs tvaṃ janārdana // 5.89.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhayoś cādadaḥ sāhyam ubhayoś ca hite rataḥ / saṃbandhī dayitaś cāsi dhṛtarāṣṭrasya mādhava // 5.89.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi govinda dharmārthau vettha tattvena sarvaśaḥ / tatra kāraṇam icchāmi śrotuṃ cakragadādhara // 5.89.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa evam ukto govindaḥ pratyuvāca mahāmanāḥ / oghameghasvanaḥ kāle pragṛhya vipulaṃ bhujam // 5.89.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anambūkṛtam agrastam anirastam asaṃkulam / rājīvanetro rājānaṃ hetumadvākyam uttamam // 5.89.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṛtārthā bhuñjate dūtāḥ pūjāṃ gṛhṇanti caiva hi / kṛtārthaṃ māṃ sahāmātyas tvam arciṣyasi bhārata // 5.89.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca dhārtarāṣṭro janārdanam / na yuktaṃ bhavatāsmāsu pratipattum asāṃpratam // 5.89.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtārthaṃ cākṛtārthaṃ ca tvāṃ vayaṃ madhusūdana / yatāmahe pūjayituṃ govinda na ca śaknumaḥ // 5.89.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na ca tat kāraṇaṃ vidmo yasmin no madhusūdana / pūjāṃ kṛtāṃ prīyamāṇair nāmaṃsthāḥ puruṣottama // 5.89.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) vairaṃ no nāsti bhavatā govinda na ca vigrahaḥ / sa bhavān prasamīkṣyaitan nedṛśaṃ vaktum arhati // 5.89.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ pratyuvāca dhārtarāṣṭraṃ janārdanaḥ / abhivīkṣya sahāmātyaṃ dāśārhaḥ prahasann iva // 5.89.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) nāhaṃ kāmān na saṃrambhān na dveṣān nārthakāraṇāt / na hetuvādāl lobhād vā dharmaṃ jahyāṃ kathaṃ cana // 5.89.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) saṃprītibhojyāny annāni āpadbhojyāni vā punaḥ / na ca saṃprīyase rājan na cāpy āpadgatā vayam // 5.89.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) akasmād dviṣase rājañ janmaprabhṛti pāṇḍavān / priyānuvartino bhrātṝn sarvaiḥ samuditān guṇaiḥ // 5.89.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akasmāc caiva pārthānāṃ dveṣaṇaṃ nopapadyate / dharme sthitāḥ pāṇḍaveyāḥ kas tān kiṃ vaktum arhati // 5.89.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yas tān dveṣṭi sa māṃ dveṣṭi yas tān anu sa mām anu / aikātmyaṃ māṃ gataṃ viddhi pāṇḍavair dharmacāribhiḥ // 5.89.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmakrodhānuvartī hi yo mohād virurutsate / guṇavantaṃ ca yo dveṣṭi tam āhuḥ puruṣādhamam // 5.89.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ kalyāṇaguṇāñ jñātīn mohāl lobhād didṛkṣate / so 'jitātmājitakrodho na ciraṃ tiṣṭhati śriyam // 5.89.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha yo guṇasaṃpannān hṛdayasyāpriyān api / priyeṇa kurute vaśyāṃś ciraṃ yaśasi tiṣṭhati // 5.89.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam etad abhoktavyam annaṃ duṣṭābhisaṃhitam / kṣattur ekasya bhoktavyam iti me dhīyate matiḥ // 5.89.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā mahābāhur duryodhanam amarṣaṇam / niścakrāma tataḥ śubhrād dhārtarāṣṭraniveśanāt // 5.89.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niryāya ca mahābāhur vāsudevo mahāmanāḥ / niveśāya yayau veśma vidurasya mahātmanaḥ // 5.89.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abhyagacchad droṇaś ca kṛpo bhīṣmo 'tha bāhlikaḥ / kuravaś ca mahābāhuṃ vidurasya gṛhe sthitam // 5.89.35 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te 'bhigamyābruvaṃs tatra kuravo madhusūdanam / nivedayāmo vārṣṇeya saratnāṃs te gṛhānvayam // 5.89.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tān uvāca mahātejāḥ kauravān madhusūdanaḥ / sarve bhavanto gacchantu sarvā me 'pacitiḥ kṛtā // 5.89.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yāteṣu kuruṣu kṣattā dāśārham aparājitam / abhyarcayām āsa tadā sarvakāmaiḥ prayatnavān // 5.89.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ kṣattānnapānāni śucīni guṇavanti ca / upāharad anekāni keśavāya mahātmane // 5.89.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair tarpayitvā prathamaṃ brāhmaṇān madhusūdanaḥ / vedavidbhyo dadau kṛṣṇaḥ paramadraviṇāny api // 5.89.40 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'nuyāyibhiḥ sārdhaṃ marudbhir iva vāsavaḥ / vidurānnāni bubhuje śucīni guṇavanti ca // 5.89.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ bhuktavantam āśvastaṃ niśāyāṃ viduro 'bravīt / nedaṃ samyag vyavasitaṃ keśavāgamanaṃ tava // 5.90.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) arthadharmātigo mūḍhaḥ saṃrambhī ca janārdana / mānaghno mānakāmaś ca vṛddhānāṃ śāsanātigaḥ // 5.90.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmaśāstrātigo mando durātmā pragrahaṃ gataḥ / aneyaḥ śreyasāṃ pāpo dhārtarāṣṭro janārdana // 5.90.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmātmā prājñamānī ca mitradhruk sarvaśaṅkitaḥ / akartā cākṛtajñaś ca tyaktadharmaḥ priyānṛtaḥ // 5.90.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etaiś cānyaiś ca bahubhir doṣair eṣa samanvitaḥ / tvayocyamānaḥ śreyo 'pi saṃrambhān na grahīṣyati // 5.90.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) senāsamudayaṃ dṛṣṭvā pārthivaṃ madhusūdana / kṛtārthaṃ manyate bāla ātmānam avicakṣaṇaḥ // 5.90.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaḥ karṇaḥ parāñ jetuṃ samartha iti niścitam / dhārtarāṣṭrasya durbuddheḥ sa śamaṃ nopayāsyati // 5.90.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣme droṇe kṛpe karṇe droṇaputre jayadrathe / bhūyasīṃ vartate vṛttiṃ na śame kurute manaḥ // 5.90.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niścitaṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ sakarṇānāṃ janārdana / bhīṣmadroṇakṛpān pārthā na śaktāḥ prativīkṣitum // 5.90.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃvic ca dhārtarāṣṭrāṇāṃ sarveṣām eva keśava / śame prayatamānasya tava saubhrātrakāṅkṣiṇaḥ // 5.90.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na pāṇḍavānām asmābhiḥ pratideyaṃ yathocitam / iti vyavasitās teṣu vacanaṃ syān nirarthakam // 5.90.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yatra sūktaṃ duruktaṃ ca samaṃ syān madhusūdana / na tatra pralapet prājño badhireṣv iva gāyanaḥ // 5.90.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avijānatsu mūḍheṣu nirmaryādeṣu mādhava / na tvaṃ vākyaṃ bruvan yuktaś cāṇḍāleṣu dvijo yathā // 5.90.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yaṃ balastho mūḍhaś ca na kariṣyati te vacaḥ / tasmin nirarthakaṃ vākyam uktaṃ saṃpatsyate tava // 5.90.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ sarveṣāṃ pāpacetasām / tava madhyāvataraṇaṃ mama kṛṣṇa na rocate // 5.90.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) durbuddhīnām aśiṣṭānāṃ bahūnāṃ pāpacetasām / pratīpaṃ vacanaṃ madhye tava kṛṣṇa na rocate // 5.90.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anupāsitavṛddhatvāc chriyā mohāc ca darpitaḥ / vayodarpād amarṣāc ca na te śreyo grahīṣyati // 5.90.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balaṃ balavad apy asya yadi vakṣyasi mādhava / tvayy asya mahatī śaṅkā na kariṣyati te vacaḥ // 5.90.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nedam adya yudhā śakyam indreṇāpi sahāmaraiḥ / iti vyavasitāḥ sarve dhārtarāṣṭrā janārdana // 5.90.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣv evam upapanneṣu kāmakrodhānuvartiṣu / samartham api te vākyam asamarthaṃ bhaviṣyati // 5.90.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhye tiṣṭhan hastyanīkasya mando; rathāśvayuktasya balasya mūḍhaḥ / duryodhano manyate vītamanyuḥ; kṛtsnā mayeyaṃ pṛthivī jiteti // 5.90.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] āśaṃsate dhṛtarāṣṭrasya putro; mahārājyam asapatnaṃ pṛthivyām / tasmiñ śamaḥ kevalo nopalabhyo; baddhaṃ santam āgataṃ manyate 'rtham // 5.90.22 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yntgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mjtgg] paryasteyaṃ pṛthivī kālapakvā; duryodhanārthe pāṇḍavān yoddhukāmāḥ / samāgatāḥ sarvayodhāḥ pṛthivyāṃ; rājānaś ca kṣitipālaiḥ sametāḥ // 5.90.23 vātormī [11: mBtgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) sarve caite kṛtavairāḥ purastāt; tvayā rājāno hṛtasārāś ca kṛṣṇa / tavodvegāt saṃśritā dhārtarāṣṭrān; susaṃhatāḥ saha karṇena vīrāḥ // 5.90.24 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [12: ytyj], ajñātam [11: jBtgg] tyaktātmānaḥ saha duryodhanena; sṛṣṭā yoddhuṃ pāṇḍavān sarvayodhāḥ / teṣāṃ madhye praviśethā yadi tvaṃ; na tan mataṃ mama dāśārha vīra // 5.90.25 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgl], śālinī [11: mttgg] teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ bahūnāṃ duṣṭacetasām / kathaṃ madhyaṃ prapadyethāḥ śatrūṇāṃ śatrukarśana // 5.90.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā tvaṃ mahābāho devair api durutsahaḥ / prabhāvaṃ pauruṣaṃ buddhiṃ jānāmi tava śatruhan // 5.90.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā me prītiḥ pāṇḍaveṣu bhūyaḥ sā tvayi mādhava / premṇā ca bahumānāc ca sauhṛdāc ca bravīmy aham // 5.90.28 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yathā brūyān mahāprājño yathā brūyād vicakṣaṇaḥ / yathā vācyas tvadvidhena suhṛdā madvidhaḥ suhṛt // 5.91.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dharmārthayuktaṃ tathyaṃ ca yathā tvayy upapadyate / tathā vacanam ukto 'smi tvayaitat pitṛmātṛvat // 5.91.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) satyaṃ prāptaṃ ca yuktaṃ cāpy evam eva yathāttha mām / śṛṇuṣvāgamane hetuṃ vidurāvahito bhava // 5.91.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daurātmyaṃ dhārtarāṣṭrasya kṣatriyāṇāṃ ca vairitām / sarvam etad ahaṃ jānan kṣattaḥ prāpto 'dya kauravān // 5.91.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paryastāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ sāśvāṃ sarathakuñjarām / yo mocayen mṛtyupāśāt prāpnuyād dharmam uttamam // 5.91.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dharmakāryaṃ yatañ śaktyā na cec chaknoti mānavaḥ / prāpto bhavati tat puṇyam atra me nāsti saṃśayaḥ // 5.91.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manasā cintayan pāpaṃ karmaṇā nābhirocayan / na prāpnoti phalaṃ tasya evaṃ dharmavido viduḥ // 5.91.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ yatiṣye praśamaṃ kṣattaḥ kartum amāyayā / kurūṇāṃ sṛñjayānāṃ ca saṃgrāme vinaśiṣyatām // 5.91.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) seyam āpan mahāghorā kuruṣv eva samutthitā / karṇaduryodhanakṛtā sarve hy ete tadanvayāḥ // 5.91.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vyasanaiḥ kliśyamānaṃ hi yo mitraṃ nābhipadyate / anunīya yathāśakti taṃ nṛśaṃsaṃ vidur budhāḥ // 5.91.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ā keśagrahaṇān mitram akāryāt saṃnivartayan / avācyaḥ kasya cid bhavati kṛtayatno yathābalam // 5.91.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tat samarthaṃ śubhaṃ vākyaṃ dharmārthasahitaṃ hitam / dhārtarāṣṭraḥ sahāmātyo grahītuṃ vidurārhati // 5.91.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hitaṃ hi dhārtarāṣṭrāṇāṃ pāṇḍavānāṃ tathaiva ca / pṛthivyāṃ kṣatriyāṇāṃ ca yatiṣye 'ham amāyayā // 5.91.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hite prayatamānaṃ māṃ śaṅked duryodhano yadi / hṛdayasya ca me prītir ānṛṇyaṃ ca bhaviṣyati // 5.91.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātīnāṃ hi mitho bhede yan mitraṃ nābhipadyate / sarvayatnena madhyasthaṃ na tan mitraṃ vidur budhāḥ // 5.91.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na māṃ brūyur adharmajñā mūḍhā asuhṛdas tathā / śakto nāvārayat kṛṣṇaḥ saṃrabdhān kurupāṇḍavān // 5.91.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhayoḥ sādhayann artham aham āgata ity uta / tatra yatnam ahaṃ kṛtvā gaccheyaṃ nṛṣv avācyatām // 5.91.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama dharmārthayuktaṃ hi śrutvā vākyam anāmayam / na ced ādāsyate bālo diṣṭasya vaśam eṣyati // 5.91.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahāpayan pāṇḍavārthaṃ yathāvac; chamaṃ kurūṇāṃ yadi cācareyam / puṇyaṃ ca me syāc caritaṃ mahārthaṃ; mucyeraṃś ca kuravo mṛtyupāśāt // 5.91.19 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: mntgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] api vācaṃ bhāṣamāṇasya kāvyāṃ; dharmārāmām arthavatīm ahiṃsrām / avekṣeran dhārtarāṣṭrāḥ samarthāṃ; māṃ ca prāptaṃ kuravaḥ pūjayeyuḥ // 5.91.20 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: sttgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: mtjgg] na cāpi mama paryāptāḥ sahitāḥ sarvapārthivāḥ / kruddhasya pramukhe sthātuṃ siṃhasyevetare mṛgāḥ // 5.91.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evam uktvā vacanaṃ vṛṣṇīnām ṛṣabhas tadā / śayane sukhasaṃsparśe śiśye yadusukhāvahaḥ // 5.91.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tathā kathayator eva tayor buddhimatos tadā / śivā nakṣatrasaṃpannā sā vyatīyāya śarvarī // 5.92.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmārthakāmayuktāś ca vicitrārthapadākṣarāḥ / śṛṇvato vividhā vāco vidurasya mahātmanaḥ // 5.92.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathābhir anurūpābhiḥ kṛṣṇasyāmitatejasaḥ / akāmasyeva kṛṣṇasya sā vyatīyāya śarvarī // 5.92.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu svarasaṃpannā bahavaḥ sūtamāgadhāḥ / śaṅkhadundubhinirghoṣaiḥ keśavaṃ pratyabodhayan // 5.92.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata utthāya dāśārha ṛṣabhaḥ sarvasātvatām / sarvam āvaśyakaṃ cakre prātaḥkāryaṃ janārdanaḥ // 5.92.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtodakāryajapyaḥ sa hutāgniḥ samalaṃkṛtaḥ / tata ādityam udyantam upātiṣṭhata mādhavaḥ // 5.92.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha duryodhanaḥ kṛṣṇaṃ śakuniś cāpi saubalaḥ / saṃdhyāṃ tiṣṭhantam abhyetya dāśārham aparājitam // 5.92.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācakṣetāṃ tu kṛṣṇasya dhṛtarāṣṭraṃ sabhāgatam / kurūṃś ca bhīṣmapramukhān rājñaḥ sarvāṃś ca pārthivān // 5.92.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tvām arthayante govinda divi śakram ivāmarāḥ / tāv abhyanandad govindaḥ sāmnā paramavalgunā // 5.92.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tato vimala āditye brāhmaṇebhyo janārdanaḥ / dadau hiraṇyaṃ vāsāṃsi gāś cāśvāṃś ca paraṃtapaḥ // 5.92.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) visṛṣṭavantaṃ ratnāni dāśārham aparājitam / tiṣṭhantam upasaṃgamya vavande sārathis tadā // 5.92.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tam upasthitam ājñāya rathaṃ divyaṃ mahāmanāḥ / mahābhraghananirghoṣaṃ sarvaratnavibhūṣitam // 5.92.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agniṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā brāhmaṇāṃś ca janārdanaḥ / kaustubhaṃ maṇim āmucya śriyā paramayā jvalan // 5.92.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurubhiḥ saṃvṛtaḥ kṛṣṇo vṛṣṇibhiś cābhirakṣitaḥ / ātiṣṭhata rathaṃ śauriḥ sarvayādavanandanaḥ // 5.92.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anvāruroha dāśārhaṃ viduraḥ sarvadharmavit / sarvaprāṇabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ sarvadharmabhṛtāṃ varam // 5.92.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaḥ kṛṣṇaṃ śakuniś cāpi saubalaḥ / dvitīyena rathenainam anvayātāṃ paraṃtapam // 5.92.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sātyakiḥ kṛtavarmā ca vṛṣṇīnāṃ ca mahārathāḥ / pṛṣṭhato 'nuyayuḥ kṛṣṇaṃ rathair aśvair gajair api // 5.92.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ hemapariṣkārā yuktāḥ paramavājibhiḥ / gacchatāṃ ghoṣiṇaś citrāś cāru babhrājire rathāḥ // 5.92.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃmṛṣṭasaṃsiktarajaḥ pratipede mahāpatham / rājarṣicaritaṃ kāle kṛṣṇo dhīmāñ śriyā jvalan // 5.92.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ prayāte dāśārhe prāvādyantaikapuṣkarāḥ / śaṅkhāś ca dadhmire tatra vādyāny anyāni yāni ca // 5.92.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pravīrāḥ sarvalokasya yuvānaḥ siṃhavikramāḥ / parivārya rathaṃ śaurer agacchanta paraṃtapāḥ // 5.92.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'nye bahusāhasrā vicitrādbhutavāsasaḥ / asiprāsāyudhadharāḥ kṛṣṇasyāsan puraḥsarāḥ // 5.92.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gajāḥ paraḥśatās tatra varāś cāśvāḥ sahasraśaḥ / prayāntam anvayur vīraṃ dāśārham aparājitam // 5.92.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puraṃ kurūṇāṃ saṃvṛttaṃ draṣṭukāmaṃ janārdanam / savṛddhabālaṃ sastrīkaṃ rathyāgatam ariṃdamam // 5.92.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) vedikāpāśritābhiś ca samākrāntāny anekaśaḥ / pracalantīva bhāreṇa yoṣidbhir bhavanāny uta // 5.92.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃpūjyamānaḥ kurubhiḥ saṃśṛṇvan vividhāḥ kathāḥ / yathārhaṃ pratisatkurvan prekṣamāṇaḥ śanair yayau // 5.92.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sabhāṃ samāsādya keśavasyānuyāyinaḥ / saśaṅkhair veṇunirghoṣair diśaḥ sarvā vyanādayan // 5.92.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā samitiḥ sarvā rājñām amitatejasām / saṃprākampata harṣeṇa kṛṣṇāgamanakāṅkṣayā // 5.92.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bhyāśagate kṛṣṇe samahṛṣyan narādhipāḥ / śrutvā taṃ rathanirghoṣaṃ parjanyaninadopamam // 5.92.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsādya tu sabhādvāram ṛṣabhaḥ sarvasātvatām / avatīrya rathāc chauriḥ kailāsaśikharopamāt // 5.92.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nagameghapratīkāśāṃ jvalantīm iva tejasā / mahendrasadanaprakhyāṃ praviveśa sabhāṃ tataḥ // 5.92.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇau gṛhītvā viduraṃ sātyakiṃ ca mahāyaśāḥ / jyotīṃṣy ādityavad rājan kurūn pracchādayañ śriyā // 5.92.32 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) agrato vāsudevasya karṇaduryodhanāv ubhau / vṛṣṇayaḥ kṛtavarmā ca āsan kṛṣṇasya pṛṣṭhataḥ // 5.92.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya bhīṣmadroṇādayas tataḥ / āsanebhyo 'calan sarve pūjayanto janārdanam // 5.92.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyāgacchati dāśārhe prajñācakṣur mahāmanāḥ / sahaiva bhīṣmadroṇābhyām udatiṣṭhan mahāyaśāḥ // 5.92.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) uttiṣṭhati mahārāje dhṛtarāṣṭre janeśvare / tāni rājasahasrāṇi samuttasthuḥ samantataḥ // 5.92.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsanaṃ sarvatobhadraṃ jāmbūnadapariṣkṛtam / kṛṣṇārthe kalpitaṃ tatra dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt // 5.92.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) smayamānas tu rājānaṃ bhīṣmadroṇau ca mādhavaḥ / abhyabhāṣata dharmātmā rājñaś cānyān yathāvayaḥ // 5.92.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra keśavam ānarcuḥ samyag abhyāgataṃ sabhām / rājānaḥ pārthivāḥ sarve kuravaś ca janārdanam // 5.92.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tiṣṭhan sa dāśārho rājamadhye paraṃtapaḥ / apaśyad antarikṣasthān ṛṣīn parapuraṃjayaḥ // 5.92.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tān abhisaṃprekṣya nāradapramukhān ṛṣīn / abhyabhāṣata dāśārho bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ śanaiḥ // 5.92.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthivīṃ samitiṃ draṣṭum ṛṣayo 'bhyāgatā nṛpa / nimantryantām āsanaiś ca satkāreṇa ca bhūyasā // 5.92.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) naiteṣv anupaviṣṭeṣu śakyaṃ kena cid āsitum / pūjā prayujyatām āśu munīnāṃ bhāvitātmanām // 5.92.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣīñ śāṃtanavo dṛṣṭvā sabhādvāram upasthitān / tvaramāṇas tato bhṛtyān āsanānīty acodayat // 5.92.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsanāny atha mṛṣṭāni mahānti vipulāni ca / maṇikāñcanacitrāṇi samājahrus tatas tataḥ // 5.92.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu tatropaviṣṭeṣu gṛhītārgheṣu bhārata / niṣasādāsane kṛṣṇo rājānaś ca yathāsanam // 5.92.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsanaḥ sātyakaye dadāv āsanam uttamam / viviṃśatir dadau pīṭhaṃ kāñcanaṃ kṛtavarmaṇe // 5.92.47 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) avidūre 'tha kṛṣṇasya karṇaduryodhanāv ubhau / ekāsane mahātmānau niṣīdatur amarṣaṇau // 5.92.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāndhārarājaḥ śakunir gāndhārair abhirakṣitaḥ / niṣasādāsane rājā sahaputro viśāṃ pate // 5.92.49 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) viduro maṇipīṭhe tu śuklaspardhyājinottare / saṃspṛśann āsanaṃ śaurer mahāmatir upāviśat // 5.92.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cirasya dṛṣṭvā dāśārhaṃ rājānaḥ sarvapārthivāḥ / amṛtasyeva nātṛpyan prekṣamāṇā janārdanam // 5.92.51 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atasīpuṣpasaṃkāśaḥ pītavāsā janārdanaḥ / vyabhrājata sabhāmadhye hemnīvopahito maṇiḥ // 5.92.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tūṣṇīṃ sarvam āsīd govindagatamānasam / na tatra kaś cit kiṃ cid dhi vyājahāra pumān kva cit // 5.92.53 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) teṣv āsīneṣu sarveṣu tūṣṇīṃbhūteṣu rājasu / vākyam abhyādade kṛṣṇaḥ sudaṃṣṭro dundubhisvanaḥ // 5.93.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīmūta iva gharmānte sarvāṃ saṃśrāvayan sabhām / dhṛtarāṣṭram abhiprekṣya samabhāṣata mādhavaḥ // 5.93.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca śamaḥ syād iti bhārata / aprayatnena vīrāṇām etad yatitum āgataḥ // 5.93.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan nānyat pravaktavyaṃ tava niḥśreyasaṃ vacaḥ / viditaṃ hy eva te sarvaṃ veditavyam ariṃdama // 5.93.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam adya kulaṃ śreṣṭhaṃ sarvarājasu pārthiva / śrutavṛttopasaṃpannaṃ sarvaiḥ samuditaṃ guṇaiḥ // 5.93.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpānukampā kāruṇyam ānṛśaṃsyaṃ ca bhārata / tathārjavaṃ kṣamā satyaṃ kuruṣv etad viśiṣyate // 5.93.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasminn evaṃvidhe rājan kule mahati tiṣṭhati / tvannimittaṃ viśeṣeṇa neha yuktam asāṃpratam // 5.93.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi vārayitā śreṣṭhaḥ kurūṇāṃ kurusattama / mithyā pracaratāṃ tāta bāhyeṣv ābhyantareṣu ca // 5.93.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te putrās tava kauravya duryodhanapurogamāḥ / dharmārthau pṛṣṭhataḥ kṛtvā pracaranti nṛśaṃsavat // 5.93.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśiṣṭā gatamaryādā lobhena hṛtacetasaḥ / sveṣu bandhuṣu mukhyeṣu tad vettha bharatarṣabha // 5.93.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) seyam āpan mahāghorā kuruṣv eva samutthitā / upekṣyamāṇā kauravya pṛthivīṃ ghātayiṣyati // 5.93.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śakyā ceyaṃ śamayituṃ tvaṃ ced icchasi bhārata / na duṣkaro hy atra śamo mato me bharatarṣabha // 5.93.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) tvayy adhīnaḥ śamo rājan mayi caiva viśāṃ pate / putrān sthāpaya kauravya sthāpayiṣyāmy ahaṃ parān // 5.93.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ājñā tava hi rājendra kāryā putraiḥ sahānvayaiḥ / hitaṃ balavad apy eṣāṃ tiṣṭhatāṃ tava śāsane // 5.93.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava caiva hitaṃ rājan pāṇḍavānām atho hitam / śame prayatamānasya mama śāsanakāṅkṣiṇām // 5.93.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayaṃ niṣkalam ālakṣya saṃvidhatsva viśāṃ pate / sahabhūtās tu bharatās tavaiva syur janeśvara // 5.93.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dharmārthayos tiṣṭha rājan pāṇḍavair abhirakṣitaḥ / na hi śakyās tathābhūtā yatnād api narādhipa // 5.93.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na hi tvāṃ pāṇḍavair jetuṃ rakṣyamāṇaṃ mahātmabhiḥ / indro 'pi devaiḥ sahitaḥ prasaheta kuto nṛpāḥ // 5.93.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yatra bhīṣmaś ca droṇaś ca kṛpaḥ karṇo viviṃśatiḥ / aśvatthāmā vikarṇaś ca somadatto 'tha bāhlikaḥ // 5.93.19 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) saindhavaś ca kaliṅgaś ca kāmbojaś ca sudakṣiṇaḥ / yudhiṣṭhiro bhīmasenaḥ savyasācī yamau tathā // 5.93.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sātyakiś ca mahātejā yuyutsuś ca mahārathaḥ / ko nu tān viparītātmā yudhyeta bharatarṣabha // 5.93.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokasyeśvaratāṃ bhūyaḥ śatrubhiś cāpradhṛṣyatām / prāpsyasi tvam amitraghna sahitaḥ kurupāṇḍavaiḥ // 5.93.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya te pṛthivīpālās tvatsamāḥ pṛthivīpate / śreyāṃsaś caiva rājānaḥ saṃdhāsyante paraṃtapa // 5.93.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ putraiś ca pautraiś ca bhrātṛbhiḥ pitṛbhis tathā / suhṛdbhiḥ sarvato guptaḥ sukhaṃ śakṣyasi jīvitum // 5.93.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etān eva purodhāya satkṛtya ca yathā purā / akhilāṃ bhokṣyase sarvāṃ pṛthivīṃ pṛthivīpate // 5.93.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etair hi sahitaḥ sarvaiḥ pāṇḍavaiḥ svaiś ca bhārata / anyān vijeṣyase śatrūn eṣa svārthas tavākhilaḥ // 5.93.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair evopārjitāṃ bhūmiṃ bhokṣyase ca paraṃtapa / yadi saṃpatsyase putraiḥ sahāmātyair narādhipa // 5.93.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃyuge vai mahārāja dṛśyate sumahān kṣayaḥ / kṣaye cobhayato rājan kaṃ dharmam anupaśyasi // 5.93.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavair nihataiḥ saṃkhye putrair vāpi mahābalaiḥ / yad vindethāḥ sukhaṃ rājaṃs tad brūhi bharatarṣabha // 5.93.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūrāś ca hi kṛtāstrāś ca sarve yuddhābhikāṅkṣiṇaḥ / pāṇḍavās tāvakāś caiva tān rakṣa mahato bhayāt // 5.93.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na paśyema kurūn sarvān pāṇḍavāṃś caiva saṃyuge / kṣīṇān ubhayataḥ śūrān rathebhyo rathibhir hatān // 5.93.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samavetāḥ pṛthivyāṃ hi rājāno rājasattama / amarṣavaśam āpannā nāśayeyur imāḥ prajāḥ // 5.93.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trāhi rājann imaṃ lokaṃ na naśyeyur imāḥ prajāḥ / tvayi prakṛtim āpanne śeṣaṃ syāt kurunandana // 5.93.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuklā vadānyā hrīmanta āryāḥ puṇyābhijātayaḥ / anyonyasacivā rājaṃs tān pāhi mahato bhayāt // 5.93.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śiveneme bhūmipālāḥ samāgamya parasparam / saha bhuktvā ca pītvā ca pratiyāntu yathāgṛham // 5.93.35 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) suvāsasaḥ sragviṇaś ca satkṛtya bharatarṣabha / amarṣāṃś ca nirākṛtya vairāṇi ca paraṃtapa // 5.93.36 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) hārdaṃ yat pāṇḍaveṣv āsīt prāpte 'sminn āyuṣaḥ kṣaye / tad eva te bhavatv adya śaśvac ca bharatarṣabha // 5.93.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bālā vihīnāḥ pitrā te tvayaiva parivardhitāḥ / tān pālaya yathānyāyaṃ putrāṃś ca bharatarṣabha // 5.93.38 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhavataiva hi rakṣyās te vyasaneṣu viśeṣataḥ / mā te dharmas tathaivārtho naśyeta bharatarṣabha // 5.93.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhus tvāṃ pāṇḍavā rājann abhivādya prasādya ca / bhavataḥ śāsanād duḥkham anubhūtaṃ sahānugaiḥ // 5.93.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvādaśemāni varṣāṇi vane nirvyuṣitāni naḥ / trayodaśaṃ tathājñātaiḥ sajane parivatsaram // 5.93.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthātā naḥ samaye tasmin piteti kṛtaniścayāḥ / nāhāsma samayaṃ tāta tac ca no brāhmaṇā viduḥ // 5.93.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin naḥ samaye tiṣṭha sthitānāṃ bharatarṣabha / nityaṃ saṃkleśitā rājan svarājyāṃśaṃ labhemahi // 5.93.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ dharmam arthaṃ yuñjānaḥ samyaṅ nas trātum arhasi / gurutvaṃ bhavati prekṣya bahūn kleśāṃs titikṣmahe // 5.93.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa bhavān mātṛpitṛvad asmāsu pratipadyatām / guror garīyasī vṛttir yā ca śiṣyasya bhārata // 5.93.45 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pitrā sthāpayitavyā hi vayam utpatham āsthitāḥ / saṃsthāpaya pathiṣv asmāṃs tiṣṭha rājan svavartmani // 5.93.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhuś cemāṃ pariṣadaṃ putrās te bharatarṣabha / dharmajñeṣu sabhāsatsu neha yuktam asāṃpratam // 5.93.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yatra dharmo hy adharmeṇa satyaṃ yatrānṛtena ca / hanyate prekṣamāṇānāṃ hatās tatra sabhāsadaḥ // 5.93.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viddho dharmo hy adharmeṇa sabhāṃ yatra prapadyate / na cāsya śalyaṃ kṛntanti viddhās tatra sabhāsadaḥ // 5.93.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dharma etān ārujati yathā nady anukūlajān // 5.93.49.2 upajāti pratiṣṭhā: ajñātam [4: yl], ajñātam [4: jg], ajñātam [4: Bl], ajñātam [4: rg] ye dharmam anupaśyantas tūṣṇīṃ dhyāyanta āsate / te satyam āhur dharmaṃ ca nyāyyaṃ ca bharatarṣabha // 5.93.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śakyaṃ kim anyad vaktuṃ te dānād anyaj janeśvara / bruvantu vā mahīpālāḥ sabhāyāṃ ye samāsate // 5.93.51 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dharmārthau saṃpradhāryaiva yadi satyaṃ bravīmy aham // 5.93.51.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pramuñcemān mṛtyupāśāt kṣatriyān kṣatriyarṣabha / praśāmya bharataśreṣṭha mā manyuvaśam anvagāḥ // 5.93.52 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pitryaṃ tebhyaḥ pradāyāṃśaṃ pāṇḍavebhyo yathocitam / tataḥ saputraḥ siddhārtho bhuṅkṣva bhogān paraṃtapa // 5.93.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ajātaśatruṃ jānīṣe sthitaṃ dharme satāṃ sadā / saputre tvayi vṛttiṃ ca vartate yāṃ narādhipa // 5.93.54 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dāhitaś ca nirastaś ca tvām evopāśritaḥ punaḥ / indraprasthaṃ tvayaivāsau saputreṇa vivāsitaḥ // 5.93.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tatra nivasan sarvān vaśam ānīya pārthivān / tvanmukhān akarod rājan na ca tvām atyavartata // 5.93.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyaivaṃ vartamānasya saubalena jihīrṣatā / rāṣṭrāṇi dhanadhānyaṃ ca prayuktaḥ paramopadhiḥ // 5.93.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tām avasthāṃ saṃprāpya kṛṣṇāṃ prekṣya sabhāgatām / kṣatradharmād ameyātmā nākampata yudhiṣṭhiraḥ // 5.93.58 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ tu tava teṣāṃ ca śreya icchāmi bhārata / dharmād arthāt sukhāc caiva mā rājan nīnaśaḥ prajāḥ // 5.93.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anartham arthaṃ manvānā arthaṃ vānartham ātmanaḥ / lobhe 'tiprasṛtān putrān nigṛhṇīṣva viśāṃ pate // 5.93.60 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sthitāḥ śuśrūṣituṃ pārthāḥ sthitā yoddhum ariṃdamāḥ / yat te pathyatamaṃ rājaṃs tasmiṃs tiṣṭha paraṃtapa // 5.93.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad vākyaṃ pārthivāḥ sarve hṛdayaiḥ samapūjayan / na tatra kaś cid vaktuṃ hi vācaṃ prākrāmad agrataḥ // 5.93.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasminn abhihite vākye keśavena mahātmanā / stimitā hṛṣṭaromāṇa āsan sarve sabhāsadaḥ // 5.94.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaḥ svid uttaram etasmād vaktum utsahate pumān / iti sarve manobhis te cintayanti sma pārthivāḥ // 5.94.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā teṣu ca sarveṣu tūṣṇīṃbhūteṣu rājasu / jāmadagnya idaṃ vākyam abravīt kurusaṃsadi // 5.94.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imām ekopamāṃ rājañ śṛṇu satyām aśaṅkitaḥ / tāṃ śrutvā śreya ādatsva yadi sādhv iti manyase // 5.94.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā dambhodbhavo nāma sārvabhaumaḥ purābhavat / akhilāṃ bubhuje sarvāṃ pṛthivīm iti naḥ śrutam // 5.94.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa sma nityaṃ niśāpāye prātar utthāya vīryavān / brāhmaṇān kṣatriyāṃś caiva pṛcchann āste mahārathaḥ // 5.94.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asti kaś cid viśiṣṭo vā madvidho vā bhaved yudhi / śūdro vaiśyaḥ kṣatriyo vā brāhmaṇo vāpi śastrabhṛt // 5.94.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) iti bruvann anvacarat sa rājā pṛthivīm imām / darpeṇa mahatā mattaḥ kaṃ cid anyam acintayan // 5.94.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ sma vaidyā akṛpaṇā brāhmaṇāḥ sarvato 'bhayāḥ / pratyaṣedhanta rājānaṃ ślāghamānaṃ punaḥ punaḥ // 5.94.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pratiṣidhyamāno 'py asakṛt pṛcchaty eva sa vai dvijān / abhimānī śriyā mattas tam ūcur brāhmaṇās tadā // 5.94.10 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tapasvino mahātmāno vedavratasamanvitāḥ / udīryamāṇaṃ rājānaṃ krodhadīptā dvijātayaḥ // 5.94.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) anekajananaṃ sakhyaṃ yayoḥ puruṣasiṃhayoḥ / tayos tvaṃ na samo rājan bhavitāsi kadā cana // 5.94.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa rājā tu punaḥ papraccha tān dvijān / kva tau vīrau kvajanmānau kiṃkarmāṇau ca kau ca tau // 5.94.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naro nārāyaṇaś caiva tāpasāv iti naḥ śrutam / āyātau mānuṣe loke tābhyāṃ yudhyasva pārthiva // 5.94.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrūyate tau mahātmānau naranārāyaṇāv ubhau / tapo ghoram anirdeśyaṃ tapyete gandhamādane // 5.94.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā mahatīṃ senāṃ yojayitvā ṣaḍaṅginīm / amṛṣyamāṇaḥ saṃprāyād yatra tāv aparājitau // 5.94.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa gatvā viṣamaṃ ghoraṃ parvataṃ gandhamādanam / mṛgayāṇo 'nvagacchat tau tāpasāv aparājitau // 5.94.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tau dṛṣṭvā kṣutpipāsābhyāṃ kṛśau dhamanisaṃtatau / śītavātātapaiś caiva karśitau puruṣottamau // 5.94.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhigamyopasaṃgṛhya paryapṛcchad anāmayam // 5.94.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam arcitvā mūlaphalair āsanenodakena ca / nyamantrayetāṃ rājānaṃ kiṃ kāryaṃ kriyatām iti // 5.94.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: ma-vipulā) bāhubhyāṃ me jitā bhūmir nihatāḥ sarvaśatravaḥ / bhavadbhyāṃ yuddham ākāṅkṣann upayāto 'smi parvatam // 5.94.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātithyaṃ dīyatām etat kāṅkṣitaṃ me ciraṃ prati // 5.94.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) apetakrodhalobho 'yam āśramo rājasattama / na hy asminn āśrame yuddhaṃ kutaḥ śastraṃ kuto 'nṛjuḥ // 5.94.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyatra yuddham ākāṅkṣva bahavaḥ kṣatriyāḥ kṣitau // 5.94.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ucyamānas tathāpi sma bhūya evābhyabhāṣata / punaḥ punaḥ kṣamyamāṇaḥ sāntvyamānaś ca bhārata // 5.94.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dambhodbhavo yuddham icchann āhvayaty eva tāpasau // 5.94.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) tato naras tv iṣīkāṇāṃ muṣṭim ādāya kaurava / abravīd ehi yudhyasva yuddhakāmuka kṣatriya // 5.94.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) sarvaśastrāṇi cādatsva yojayasva ca vāhinīm / ahaṃ hi te vineṣyāmi yuddhaśraddhām itaḥ param // 5.94.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady etad astram asmāsu yuktaṃ tāpasa manyase / etenāpi tvayā yotsye yuddhārthī hy aham āgataḥ // 5.94.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā śaravarṣeṇa sarvataḥ samavākirat / dambhodbhavas tāpasaṃ taṃ jighāṃsuḥ sahasainikaḥ // 5.94.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tasya tān asyato ghorān iṣūn paratanucchidaḥ / kadarthīkṛtya sa munir iṣīkābhir apānudat // 5.94.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'smai prāsṛjad ghoram aiṣīkam aparājitaḥ / astram apratisaṃdheyaṃ tad adbhutam ivābhavat // 5.94.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām akṣīṇi karṇāṃś ca nastakāṃś caiva māyayā / nimittavedhī sa munir iṣīkābhiḥ samarpayat // 5.94.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa dṛṣṭvā śvetam ākāśam iṣīkābhiḥ samācitam / pādayor nyapatad rājā svasti me 'stv iti cābravīt // 5.94.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam abravīn naro rājañ śaraṇyaḥ śaraṇaiṣiṇām / brahmaṇyo bhava dharmātmā mā ca smaivaṃ punaḥ kṛthāḥ // 5.94.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā ca darpasamāviṣṭaḥ kṣepsīḥ kāṃś cit kadā cana / alpīyāṃsaṃ viśiṣṭaṃ vā tat te rājan paraṃ hitam // 5.94.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaprajño vītalobho nirahaṃkāra ātmavān / dāntaḥ kṣānto mṛduḥ kṣemaḥ prajāḥ pālaya pārthiva // 5.94.33 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) anujñātaḥ svasti gaccha maivaṃ bhūyaḥ samācareḥ / kuśalaṃ brāhmaṇān pṛccher āvayor vacanād bhṛśam // 5.94.34 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tato rājā tayoḥ pādāv abhivādya mahātmanoḥ / pratyājagāma svapuraṃ dharmaṃ caivācinod bhṛśam // 5.94.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sumahac cāpi tat karma yan nareṇa kṛtaṃ purā / tato guṇaiḥ subahubhiḥ śreṣṭho nārāyaṇo 'bhavat // 5.94.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tasmād yāvad dhanuḥśreṣṭhe gāṇḍīve 'straṃ na yujyate / tāvat tvaṃ mānam utsṛjya gaccha rājan dhanaṃjayam // 5.94.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kākudīkaṃ śukaṃ nākam akṣisaṃtarjanaṃ tathā / saṃtānaṃ nartanaṃ ghoram āsyamodakam aṣṭamam // 5.94.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etair viddhāḥ sarva eva maraṇaṃ yānti mānavāḥ / unmattāś ca viceṣṭante naṣṭasaṃjñā vicetasaḥ // 5.94.39 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) svapante ca plavante ca chardayanti ca mānavāḥ / mūtrayante ca satataṃ rudanti ca hasanti ca // 5.94.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asaṃkhyeyā guṇāḥ pārthe tadviśiṣṭo janārdanaḥ / tvam eva bhūyo jānāsi kuntīputraṃ dhanaṃjayam // 5.94.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) naranārāyaṇau yau tau tāv evārjunakeśavau / vijānīhi mahārāja pravīrau puruṣarṣabhau // 5.94.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady etad evaṃ jānāsi na ca mām atiśaṅkase / āryāṃ matiṃ samāsthāya śāmya bhārata pāṇḍavaiḥ // 5.94.43 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha cen manyase śreyo na me bhedo bhaved iti / praśāmya bharataśreṣṭha mā ca yuddhe manaḥ kṛthāḥ // 5.94.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatāṃ ca kuruśreṣṭha kulaṃ bahumataṃ bhuvi / tat tathaivāstu bhadraṃ te svārtham evānucintaya // 5.94.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāmadagnyavacaḥ śrutvā kaṇvo 'pi bhagavān ṛṣiḥ / duryodhanam idaṃ vākyam abravīt kurusaṃsadi // 5.95.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣayaś cāvyayaś caiva brahmā lokapitāmahaḥ / tathaiva bhagavantau tau naranārāyaṇāv ṛṣī // 5.95.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityānāṃ hi sarveṣāṃ viṣṇur ekaḥ sanātanaḥ / ajayyaś cāvyayaś caiva śāśvataḥ prabhur īśvaraḥ // 5.95.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nimittamaraṇās tv anye candrasūryau mahī jalam / vāyur agnis tathākāśaṃ grahās tārāgaṇās tathā // 5.95.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te ca kṣayānte jagato hitvā lokatrayaṃ sadā / kṣayaṃ gacchanti vai sarve sṛjyante ca punaḥ punaḥ // 5.95.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) muhūrtamaraṇās tv anye mānuṣā mṛgapakṣiṇaḥ / tiryagyonyaś ca ye cānye jīvalokacarāḥ smṛtāḥ // 5.95.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyiṣṭhena tu rājānaḥ śriyaṃ bhuktvāyuṣaḥ kṣaye / maraṇaṃ pratigacchanti bhoktuṃ sukṛtaduṣkṛtam // 5.95.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān dharmaputreṇa śamaṃ kartum ihārhati / pāṇḍavāḥ kuravaś caiva pālayantu vasuṃdharām // 5.95.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balavān aham ity eva na mantavyaṃ suyodhana / balavanto hi balibhir dṛśyante puruṣarṣabha // 5.95.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na balaṃ balināṃ madhye balaṃ bhavati kaurava / balavanto hi te sarve pāṇḍavā devavikramāḥ // 5.95.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam / mātaler dātukāmasya kanyāṃ mṛgayato varam // 5.95.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matas trailokyarājasya mātalir nāma sārathiḥ / tasyaikaiva kule kanyā rūpato lokaviśrutā // 5.95.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇakeśīti vikhyātā nāmnā sā devarūpiṇī / śriyā ca vapuṣā caiva striyo 'nyāḥ sātiricyate // 5.95.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ pradānasamayaṃ mātaliḥ saha bhāryayā / jñātvā vimamṛśe rājaṃs tatparaḥ paricintayan // 5.95.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dhik khalv alaghuśīlānām ucchritānāṃ yaśasvinām / narāṇām ṛddhasattvānāṃ kule kanyāprarohaṇam // 5.95.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātuḥ kulaṃ pitṛkulaṃ yatra caiva pradīyate / kulatrayaṃ saṃśayitaṃ kurute kanyakā satām // 5.95.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) devamānuṣalokau dvau mānasenaiva cakṣuṣā / avagāhyaiva vicitau na ca me rocate varaḥ // 5.95.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na devān naiva ditijān na gandharvān na mānuṣān / arocayaṃ varakṛte tathaiva bahulān ṛṣīn // 5.95.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) bhāryayā tu sa saṃmantrya saha rātrau sudharmayā / mātalir nāgalokāya cakāra gamane matim // 5.95.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me devamanuṣyeṣu guṇakeśyāḥ samo varaḥ / rūpato dṛśyate kaś cin nāgeṣu bhavitā dhruvam // 5.95.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity āmantrya sudharmāṃ sa kṛtvā cābhipradakṣiṇam / kanyāṃ śirasy upāghrāya praviveśa mahītalam // 5.95.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātalis tu vrajan mārge nāradena maharṣiṇā / varuṇaṃ gacchatā draṣṭuṃ samāgacchad yadṛcchayā // 5.96.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nārado 'thābravīd enaṃ kva bhavān gantum udyataḥ / svena vā sūta kāryeṇa śāsanād vā śatakratoḥ // 5.96.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātalir nāradenaivaṃ saṃpṛṣṭaḥ pathi gacchatā / yathāvat sarvam ācaṣṭa svakāryaṃ varuṇaṃ prati // 5.96.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvācātha sa munir gacchāvaḥ sahitāv iti / salileśadidṛkṣārtham aham apy udyato divaḥ // 5.96.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ te sarvam ākhyāsye darśayan vasudhātalam / dṛṣṭvā tatra varaṃ kaṃ cid rocayiṣyāva mātale // 5.96.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avagāhya tato bhūmim ubhau mātalināradau / dadṛśāte mahātmānau lokapālam apāṃ patim // 5.96.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra devarṣisadṛśīṃ pūjāṃ prāpa sa nāradaḥ / mahendrasadṛśīṃ caiva mātaliḥ pratyapadyata // 5.96.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tāv ubhau prītamanasau kāryavattāṃ nivedya ha / varuṇenābhyanujñātau nāgalokaṃ viceratuḥ // 5.96.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nāradaḥ sarvabhūtānām antarbhūminivāsinām / jānaṃś cakāra vyākhyānaṃ yantuḥ sarvam aśeṣataḥ // 5.96.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dṛṣṭas te varuṇas tāta putrapautrasamāvṛtaḥ / paśyodakapateḥ sthānaṃ sarvatobhadram ṛddhimat // 5.96.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa putro mahāprājño varuṇasyeha gopateḥ / eṣa taṃ śīlavṛttena śaucena ca viśiṣyate // 5.96.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣo 'sya putro 'bhimataḥ puṣkaraḥ puṣkarekṣaṇaḥ / rūpavān darśanīyaś ca somaputryā vṛtaḥ patiḥ // 5.96.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) jyotsnākālīti yām āhur dvitīyāṃ rūpataḥ śriyam / ādityasyaiva goḥ putro jyeṣṭhaḥ putraḥ kṛtaḥ smṛtaḥ // 5.96.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavanaṃ paśya vāruṇyā yad etat sarvakāñcanam / yāṃ prāpya suratāṃ prāptāḥ surāḥ surapateḥ sakhe // 5.96.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāni hṛtarājyānāṃ daiteyānāṃ sma mātale / dīpyamānāni dṛśyante sarvapraharaṇāny uta // 5.96.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣayāṇi kilaitāni vivartante sma mātale / anubhāvaprayuktāni surair avajitāni ha // 5.96.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra rākṣasajātyaś ca bhūtajātyaś ca mātale / divyapraharaṇāś cāsan pūrvadaivatanirmitāḥ // 5.96.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnir eṣa mahārciṣmāñ jāgarti varuṇahrade / vaiṣṇavaṃ cakram āviddhaṃ vidhūmena haviṣmatā // 5.96.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa gāṇḍīmayaś cāpo lokasaṃhārasaṃbhṛtaḥ / rakṣyate daivatair nityaṃ yatas tad gāṇḍivaṃ dhanuḥ // 5.96.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa kṛtye samutpanne tat tad dhārayate balam / sahasraśatasaṃkhyena prāṇena satataṃ dhruvam // 5.96.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśāsyān api śāsty eṣa rakṣobandhuṣu rājasu / sṛṣṭaḥ prathamajo daṇḍo brahmaṇā brahmavādinā // 5.96.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chatraṃ narendrāṇāṃ mahac chakreṇa bhāṣitam / putrāḥ salilarājasya dhārayanti mahodayam // 5.96.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat salilarājasya chatraṃ chatragṛhe sthitam / sarvataḥ salilaṃ śītaṃ jīmūta iva varṣati // 5.96.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chatrāt paribhraṣṭaṃ salilaṃ somanirmalam / tamasā mūrchitaṃ yāti yena nārchati darśanam // 5.96.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahūny adbhutarūpāṇi draṣṭavyānīha mātale / tava kāryoparodhas tu tasmād gacchāva māciram // 5.96.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat tu nāgalokasya nābhisthāne sthitaṃ puram / pātālam iti vikhyātaṃ daityadānavasevitam // 5.97.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam adbhiḥ samaṃ prāptā ye ke cid dhruvajaṅgamāḥ / praviśanto mahānādaṃ nadanti bhayapīḍitāḥ // 5.97.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrāsuro 'gniḥ satataṃ dīpyate vāribhojanaḥ / vyāpāreṇa dhṛtātmānaṃ nibaddhaṃ samabudhyata // 5.97.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atrāmṛtaṃ suraiḥ pītvā nihitaṃ nihatāribhiḥ / ataḥ somasya hāniś ca vṛddhiś caiva pradṛśyate // 5.97.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra divyaṃ hayaśiraḥ kāle parvaṇi parvaṇi / uttiṣṭhati suvarṇābhaṃ vārbhir āpūrayañ jagat // 5.97.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yasmād atra samagrās tāḥ patanti jalamūrtayaḥ / tasmāt pātālam ity etat khyāyate puram uttamam // 5.97.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) airāvato 'smāt salilaṃ gṛhītvā jagato hitaḥ / megheṣv āmuñcate śītaṃ yan mahendraḥ pravarṣati // 5.97.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atra nānāvidhākārās timayo naikarūpiṇaḥ / apsu somaprabhāṃ pītvā vasanti jalacāriṇaḥ // 5.97.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra sūryāṃśubhir bhinnāḥ pātālatalam āśritāḥ / mṛtā divasataḥ sūta punar jīvanti te niśi // 5.97.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udaye nityaśaś cātra candramā raśmibhir vṛtaḥ / amṛtaṃ spṛśya saṃsparśāt saṃjīvayati dehinaḥ // 5.97.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra te 'dharmaniratā baddhāḥ kālena pīḍitāḥ / daiteyā nivasanti sma vāsavena hṛtaśriyaḥ // 5.97.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atra bhūtapatir nāma sarvabhūtamaheśvaraḥ / bhūtaye sarvabhūtānām acarat tapa uttamam // 5.97.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra govratino viprāḥ svādhyāyāmnāyakarśitāḥ / tyaktaprāṇā jitasvargā nivasanti maharṣayaḥ // 5.97.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatratatraśayo nityaṃ yenakenacidāśitaḥ / yenakenacidācchannaḥ sa govrata ihocyate // 5.97.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) airāvato nāgarājo vāmanaḥ kumudo 'ñjanaḥ / prasūtāḥ supratīkasya vaṃśe vāraṇasattamāḥ // 5.97.15 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) paśya yady atra te kaś cid rocate guṇato varaḥ / varayiṣyāva taṃ gatvā yatnam āsthāya mātale // 5.97.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṇḍam etaj jale nyastaṃ dīpyamānam iva śriyā / ā prajānāṃ nisargād vai nodbhidyati na sarpati // 5.97.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsya jātiṃ nisargaṃ vā kathyamānaṃ śṛṇomi vai / pitaraṃ mātaraṃ vāpi nāsya jānāti kaś cana // 5.97.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataḥ kila mahān agnir antakāle samutthitaḥ / dhakṣyate mātale sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram // 5.97.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātalis tv abravīc chrutvā nāradasyātha bhāṣitam / na me 'tra rocate kaś cid anyato vraja māciram // 5.97.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyapuram ity etat khyātaṃ puravaraṃ mahat / daityānāṃ dānavānāṃ ca māyāśatavicāriṇām // 5.98.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) analpena prayatnena nirmitaṃ viśvakarmaṇā / mayena manasā sṛṣṭaṃ pātālatalam āśritam // 5.98.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra māyāsahasrāṇi vikurvāṇā mahaujasaḥ / dānavā nivasanti sma śūrā dattavarāḥ purā // 5.98.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naite śakreṇa nānyena varuṇena yamena vā / śakyante vaśam ānetuṃ tathaiva dhanadena ca // 5.98.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asurāḥ kālakhañjāś ca tathā viṣṇupadodbhavāḥ / nairṛtā yātudhānāś ca brahmavedodbhavāś ca ye // 5.98.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daṃṣṭriṇo bhīmarūpāś ca nivasanty ātmarakṣiṇaḥ / māyāvīryopasaṃpannā nivasanty ātmarakṣiṇaḥ // 5.98.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivātakavacā nāma dānavā yuddhadurmadāḥ / jānāsi ca yathā śakro naitāñ śaknoti bādhitum // 5.98.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahuśo mātale tvaṃ ca tava putraś ca gomukhaḥ / nirbhagno devarājaś ca sahaputraḥ śacīpatiḥ // 5.98.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya veśmāni raukmāṇi mātale rājatāni ca / karmaṇā vidhiyuktena yuktāny upagatāni ca // 5.98.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaiḍūryaharitānīva pravālarucirāṇi ca / arkasphaṭikaśubhrāṇi vajrasārojjvalāni ca // 5.98.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthivānīva cābhānti punar nagamayāni ca / śailānīva ca dṛśyante tārakāṇīva cāpy uta // 5.98.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūryarūpāṇi cābhānti dīptāgnisadṛśāni ca / maṇijālavicitrāṇi prāṃśūni nibiḍāni ca // 5.98.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naitāni śakyaṃ nirdeṣṭuṃ rūpato dravyatas tathā / guṇataś caiva siddhāni pramāṇaguṇavanti ca // 5.98.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ākrīḍān paśya daityānāṃ tathaiva śayanāny uta / ratnavanti mahārhāṇi bhājanāny āsanāni ca // 5.98.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaladābhāṃs tathā śailāṃs toyaprasravaṇānvitān / kāmapuṣpaphalāṃś caiva pādapān kāmacāriṇaḥ // 5.98.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātale kaś cid atrāpi rucitas te varo bhavet / atha vānyāṃ diśaṃ bhūmer gacchāva yadi manyase // 5.98.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātalis tv abravīd enaṃ bhāṣamāṇaṃ tathāvidham / devarṣe naiva me kāryaṃ vipriyaṃ tridivaukasām // 5.98.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityānuṣaktavairā hi bhrātaro devadānavāḥ / aripakṣeṇa saṃbandhaṃ rocayiṣyāmy ahaṃ katham // 5.98.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyatra sādhu gacchāvo draṣṭuṃ nārhāmi dānavān / jānāmi tu tathātmānaṃ ditsātmakamalaṃ yathā // 5.98.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ lokaḥ suparṇānāṃ pakṣiṇāṃ pannagāśinām / vikrame gamane bhāre naiṣām asti pariśramaḥ // 5.99.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vainateyasutaiḥ sūta ṣaḍbhis tatam idaṃ kulam / sumukhena sunāmnā ca sunetreṇa suvarcasā // 5.99.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) surūpapakṣirājena subalena ca mātale / vardhitāni prasūtyā vai vinatākulakartṛbhiḥ // 5.99.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pakṣirājābhijātyānāṃ sahasrāṇi śatāni ca / kaśyapasya tato vaṃśe jātair bhūtivivardhanaiḥ // 5.99.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve hy ete śriyā yuktāḥ sarve śrīvatsalakṣaṇāḥ / sarve śriyam abhīpsanto dhārayanti balāny uta // 5.99.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇā kṣatriyāś caite nirghṛṇā bhogibhojinaḥ / jñātisaṃkṣayakartṛtvād brāhmaṇyaṃ na labhanti vai // 5.99.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāmāni caiṣāṃ vakṣyāmi yathā prādhānyataḥ śṛṇu / mātale ślāghyam etad dhi kulaṃ viṣṇuparigraham // 5.99.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) daivataṃ viṣṇur eteṣāṃ viṣṇur eva parāyaṇam / hṛdi caiṣāṃ sadā viṣṇur viṣṇur eva gatiḥ sadā // 5.99.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇacūḍo nāgāśī dāruṇaś caṇḍatuṇḍakaḥ / analaś cānilaś caiva viśālākṣo 'tha kuṇḍalī // 5.99.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kāśyapir dhvajaviṣkambho vainateyo 'tha vāmanaḥ / vātavego diśācakṣur nimeṣo nimiṣas tathā // 5.99.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trivāraḥ saptavāraś ca vālmīkir dvīpakas tathā / daityadvīpaḥ sariddvīpaḥ sārasaḥ padmakesaraḥ // 5.99.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sumukhaḥ sukhaketuś ca citrabarhas tathānaghaḥ / meghakṛt kumudo dakṣaḥ sarpāntaḥ somabhojanaḥ // 5.99.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurubhāraḥ kapotaś ca sūryanetraś cirāntakaḥ / viṣṇudhanvā kumāraś ca paribarho haris tathā // 5.99.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) susvaro madhuparkaś ca hemavarṇas tathaiva ca / malayo mātariśvā ca niśākaradivākarau // 5.99.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete pradeśamātreṇa mayoktā garuḍātmajāḥ / prādhānyato 'tha yaśasā kīrtitāḥ prāṇataś ca te // 5.99.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yady atra na ruciḥ kā cid ehi gacchāva mātale / taṃ nayiṣyāmi deśaṃ tvāṃ ruciṃ yatropalapsyase // 5.99.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ rasātalaṃ nāma saptamaṃ pṛthivītalam / yatrāste surabhir mātā gavām amṛtasaṃbhavā // 5.100.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣarantī satataṃ kṣīraṃ pṛthivīsārasaṃbhavam / ṣaṇṇāṃ rasānāṃ sāreṇa rasam ekam anuttamam // 5.100.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) amṛtenābhitṛptasya sāram udgirataḥ purā / pitāmahasya vadanād udatiṣṭhad aninditā // 5.100.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yasyāḥ kṣīrasya dhārāyā nipatantyā mahītale / hradaḥ kṛtaḥ kṣīranidhiḥ pavitraṃ param uttamam // 5.100.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) puṣpitasyeva phenasya paryantam anuveṣṭitam / pibanto nivasanty atra phenapā munisattamāḥ // 5.100.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phenapā nāma nāmnā te phenāhārāś ca mātale / ugre tapasi vartante yeṣāṃ bibhyati devatāḥ // 5.100.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāś catasro dhenvo 'nyā dikṣu sarvāsu mātale / nivasanti diśāpālyo dhārayantyo diśaḥ smṛtāḥ // 5.100.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pūrvāṃ diśaṃ dhārayate surūpā nāma saurabhī / dakṣiṇāṃ haṃsakā nāma dhārayaty aparāṃ diśam // 5.100.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) paścimā vāruṇī dik ca dhāryate vai subhadrayā / mahānubhāvayā nityaṃ mātale viśvarūpayā // 5.100.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvakāmadughā nāma dhenur dhārayate diśam / uttarāṃ mātale dharmyāṃ tathailavilasaṃjñitām // 5.100.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsāṃ tu payasā miśraṃ payo nirmathya sāgare / manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā devair asurasaṃhitaiḥ // 5.100.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uddhṛtā vāruṇī lakṣmīr amṛtaṃ cāpi mātale / uccaiḥśravāś cāśvarājo maṇiratnaṃ ca kaustubham // 5.100.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sudhāhāreṣu ca sudhāṃ svadhābhojiṣu ca svadhām / amṛtaṃ cāmṛtāśeṣu surabhiḥ kṣarate payaḥ // 5.100.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atra gāthā purā gītā rasātalanivāsibhiḥ / paurāṇī śrūyate loke gīyate yā manīṣibhiḥ // 5.100.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na nāgaloke na svarge na vimāne triviṣṭape / parivāsaḥ sukhas tādṛg rasātalatale yathā // 5.100.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iyaṃ bhogavatī nāma purī vāsukipālitā / yādṛśī devarājasya purīvaryāmarāvatī // 5.101.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa śeṣaḥ sthito nāgo yeneyaṃ dhāryate sadā / tapasā lokamukhyena prabhāvamahatā mahī // 5.101.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvetoccayanibhākāro nānāvidhavibhūṣaṇaḥ / sahasraṃ dhārayan mūrdhnāṃ jvālājihvo mahābalaḥ // 5.101.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha nānāvidhākārā nānāvidhavibhūṣaṇāḥ / surasāyāḥ sutā nāgā nivasanti gatavyathāḥ // 5.101.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṇisvastikacakrāṅkāḥ kamaṇḍalukalakṣaṇāḥ / sahasrasaṃkhyā balinaḥ sarve raudrāḥ svabhāvataḥ // 5.101.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sahasraśirasaḥ ke cit ke cit pañcaśatānanāḥ / śataśīrṣās tathā ke cit ke cit triśiraso 'pi ca // 5.101.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvipañcaśirasaḥ ke cit ke cit saptamukhās tathā / mahābhogā mahākāyāḥ parvatābhogabhoginaḥ // 5.101.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahūnīha sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca / nāgānām ekavaṃśānāṃ yathāśreṣṭhāṃs tu me śṛṇu // 5.101.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsukis takṣakaś caiva karkoṭakadhanaṃjayau / kālīyo nahuṣaś caiva kambalāśvatarāv ubhau // 5.101.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhyakuṇḍo maṇir nāgas tathaivāpūraṇaḥ khagaḥ / vāmanaś cailapatraś ca kukuraḥ kukuṇas tathā // 5.101.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āryako nandakaś caiva tathā kalaśapotakau / kailāsakaḥ piñjarako nāgaś cairāvatas tathā // 5.101.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sumanomukho dadhimukhaḥ śaṅkho nandopanandakau / āptaḥ koṭanakaś caiva śikhī niṣṭhūrikas tathā // 5.101.12 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tittirir hastibhadraś ca kumudo mālyapiṇḍakaḥ / dvau padmau puṇḍarīkaś ca puṣpo mudgaraparṇakaḥ // 5.101.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karavīraḥ pīṭharakaḥ saṃvṛtto vṛtta eva ca / piṇḍāro bilvapatraś ca mūṣikādaḥ śirīṣakaḥ // 5.101.14 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) dilīpaḥ śaṅkhaśīrṣaś ca jyotiṣko 'thāparājitaḥ / kauravyo dhṛtarāṣṭraś ca kumāraḥ kuśakas tathā // 5.101.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virajā dhāraṇaś caiva subāhur mukharo jayaḥ / badhirāndhau vikuṇḍaś ca virasaḥ surasas tathā // 5.101.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavaḥ kaśyapasyātmajāḥ smṛtāḥ / mātale paśya yady atra kaś cit te rocate varaḥ // 5.101.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mātalis tv ekam avyagraḥ satataṃ saṃnirīkṣya vai / papraccha nāradaṃ tatra prītimān iva cābhavat // 5.101.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthito ya eṣa purataḥ kauravyasyāryakasya ca / dyutimān darśanīyaś ca kasyaiṣa kulanandanaḥ // 5.101.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaḥ pitā jananī cāsya katamasyaiṣa bhoginaḥ / vaṃśasya kasyaiṣa mahān ketubhūta iva sthitaḥ // 5.101.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) praṇidhānena dhairyeṇa rūpeṇa vayasā ca me / manaḥ praviṣṭo devarṣe guṇakeśyāḥ patir varaḥ // 5.101.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mātaliṃ prītimanasaṃ dṛṣṭvā sumukhadarśanāt / nivedayām āsa tadā māhātmyaṃ janma karma ca // 5.101.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) airāvatakule jātaḥ sumukho nāma nāgarāṭ / āryakasya mataḥ pautro dauhitro vāmanasya ca // 5.101.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasya hi pitā nāgaś cikuro nāma mātale / nacirād vainateyena pañcatvam upapāditaḥ // 5.101.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīt prītamanā mātalir nāradaṃ vacaḥ / eṣa me rucitas tāta jāmātā bhujagottamaḥ // 5.101.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kriyatām atra yatno hi prītimān asmy anena vai / asya nāgapater dātuṃ priyāṃ duhitaraṃ mune // 5.101.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūto 'yaṃ mātalir nāma śakrasya dayitaḥ suhṛt / śuciḥ śīlaguṇopetas tejasvī vīryavān balī // 5.102.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakrasyāyaṃ sakhā caiva mantrī sārathir eva ca / alpāntaraprabhāvaś ca vāsavena raṇe raṇe // 5.102.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ harisahasreṇa yuktaṃ jaitraṃ rathottamam / devāsureṣu yuddheṣu manasaiva niyacchati // 5.102.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena vijitān aśvair dorbhyāṃ jayati vāsavaḥ / anena prahṛte pūrvaṃ balabhit praharaty uta // 5.102.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asya kanyā varārohā rūpeṇāsadṛśī bhuvi / sattvaśīlaguṇopetā guṇakeśīti viśrutā // 5.102.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāsya yatnāc caratas trailokyam amaradyute / sumukho bhavataḥ pautro rocate duhituḥ patiḥ // 5.102.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yadi te rocate saumya bhujagottama māciram / kriyatām āryaka kṣipraṃ buddhiḥ kanyāpratigrahe // 5.102.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā viṣṇukule lakṣmīr yathā svāhā vibhāvasoḥ / kule tava tathaivāstu guṇakeśī sumadhyamā // 5.102.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pautrasyārthe bhavāṃs tasmād guṇakeśīṃ pratīcchatu / sadṛśīṃ pratirūpasya vāsavasya śacīm iva // 5.102.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṛhīnam api hy enaṃ guṇato varayāmahe / bahumānāc ca bhavatas tathaivairāvatasya ca // 5.102.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sumukhasya guṇaiś caiva śīlaśaucadamādibhiḥ // 5.102.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhigamya svayaṃ kanyām ayaṃ dātuṃ samudyataḥ / mātales tasya saṃmānaṃ kartum arho bhavān api // 5.102.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu dīnaḥ prahṛṣṭaś ca prāha nāradam āryakaḥ / vriyamāṇe tathā pautre putre ca nidhanaṃ gate // 5.102.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me naitad bahumataṃ devarṣe vacanaṃ tava / sakhā śakrasya saṃyuktaḥ kasyāyaṃ nepsito bhavet // 5.102.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kāraṇasya tu daurbalyāc cintayāmi mahāmune / asya dehakaras tāta mama putro mahādyute // 5.102.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhakṣito vainateyena duḥkhārtās tena vai vayam // 5.102.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) punar eva ca tenoktaṃ vainateyena gacchatā / māsenānyena sumukhaṃ bhakṣayiṣya iti prabho // 5.102.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhruvaṃ tathā tad bhavitā jānīmas tasya niścayam / tena harṣaḥ pranaṣṭo me suparṇavacanena vai // 5.102.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mātalis tv abravīd enaṃ buddhir atra kṛtā mayā / jāmātṛbhāvena vṛtaḥ sumukhas tava putrajaḥ // 5.102.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) so 'yaṃ mayā ca sahito nāradena ca pannagaḥ / trilokeśaṃ surapatiṃ gatvā paśyatu vāsavam // 5.102.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) śeṣeṇaivāsya kāryeṇa prajñāsyāmy aham āyuṣaḥ / suparṇasya vighāte ca prayatiṣyāmi sattama // 5.102.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sumukhaś ca mayā sārdhaṃ deveśam abhigacchatu / kāryasaṃsādhanārthāya svasti te 'stu bhujaṃgama // 5.102.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te sumukhaṃ gṛhya sarva eva mahaujasaḥ / dadṛśuḥ śakram āsīnaṃ devarājaṃ mahādyutim // 5.102.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃgatyā tatra bhagavān viṣṇur āsīc caturbhujaḥ / tatas tat sarvam ācakhyau nārado mātaliṃ prati // 5.102.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ puraṃdaraṃ viṣṇur uvāca bhuvaneśvaram / amṛtaṃ dīyatām asmai kriyatām amaraiḥ samaḥ // 5.102.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātalir nāradaś caiva sumukhaś caiva vāsava / labhantāṃ bhavataḥ kāmāt kāmam etaṃ yathepsitam // 5.102.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puraṃdaro 'tha saṃcintya vainateyaparākramam / viṣṇum evābravīd enaṃ bhavān eva dadātv iti // 5.102.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśas tvam asi lokānāṃ carāṇām acarāś ca ye / tvayā dattam adattaṃ kaḥ kartum utsahate vibho // 5.102.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prādāc chakras tatas tasmai pannagāyāyur uttamam / na tv enam amṛtaprāśaṃ cakāra balavṛtrahā // 5.102.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labdhvā varaṃ tu sumukhaḥ sumukhaḥ saṃbabhūva ha / kṛtadāro yathākāmaṃ jagāma ca gṛhān prati // 5.102.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nāradas tv āryakaś caiva kṛtakāryau mudā yutau / pratijagmatur abhyarcya devarājaṃ mahādyutim // 5.102.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garuḍas tat tu śuśrāva yathāvṛttaṃ mahābalaḥ / āyuḥpradānaṃ śakreṇa kṛtaṃ nāgasya bhārata // 5.103.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pakṣavātena mahatā ruddhvā tribhuvanaṃ khagaḥ / suparṇaḥ paramakruddho vāsavaṃ samupādravat // 5.103.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhagavan kim avajñānāt kṣudhāṃ prati bhaye mama / kāmakāravaraṃ dattvā punaś calitavān asi // 5.103.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nisargāt sarvabhūtānāṃ sarvabhūteśvareṇa me / āhāro vihito dhātrā kimarthaṃ vāryate tvayā // 5.103.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛtaś caiṣa mahānāgaḥ sthāpitaḥ samayaś ca me / anena ca mayā deva bhartavyaḥ prasavo mahān // 5.103.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasmiṃs tv anyathābhūte nānyaṃ hiṃsitum utsahe / krīḍase kāmakāreṇa devarāja yathecchakam // 5.103.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ prāṇān vimokṣyāmi tathā parijano mama / ye ca bhṛtyā mama gṛhe prītimān bhava vāsava // 5.103.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etac caivāham arhāmi bhūyaś ca balavṛtrahan / trailokyasyeśvaro yo 'haṃ parabhṛtyatvam āgataḥ // 5.103.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayi tiṣṭhati deveśa na viṣṇuḥ kāraṇaṃ mama / trailokyarāja rājyaṃ hi tvayi vāsava śāśvatam // 5.103.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpi dakṣasya sutā jananī kaśyapaḥ pitā / aham apy utsahe lokān samastān voḍhum añjasā // 5.103.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) asahyaṃ sarvabhūtānāṃ mamāpi vipulaṃ balam / mayāpi sumahat karma kṛtaṃ daiteyavigrahe // 5.103.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaśrīḥ śrutasenaś ca vivasvān rocanāmukhaḥ / prasabhaḥ kālakākṣaś ca mayāpi ditijā hatāḥ // 5.103.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu dhvajasthānagato yatnāt paricarāmy aham / vahāmi caivānujaṃ te tena mām avamanyase // 5.103.13 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) ko 'nyo bhārasaho hy asti ko 'nyo 'sti balavattaraḥ / mayā yo 'haṃ viśiṣṭaḥ san vahāmīmaṃ sabāndhavam // 5.103.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avajñāya tu yat te 'haṃ bhojanād vyaparopitaḥ / tena me gauravaṃ naṣṭaṃ tvattaś cāsmāc ca vāsava // 5.103.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adityāṃ ya ime jātā balavikramaśālinaḥ / tvam eṣāṃ kila sarveṣāṃ viśeṣād balavattaraḥ // 5.103.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ pakṣaikadeśena vahāmi tvāṃ gataklamaḥ / vimṛśa tvaṃ śanais tāta ko nv atra balavān iti // 5.103.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā khagasyodarkadāruṇam / akṣobhyaṃ kṣobhayaṃs tārkṣyam uvāca rathacakrabhṛt // 5.103.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garutman manyase ''tmānaṃ balavantaṃ sudurbalam / alam asmatsamakṣaṃ te stotum ātmānam aṇḍaja // 5.103.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trailokyam api me kṛtsnam aśaktaṃ dehadhāraṇe / aham evātmanātmānaṃ vahāmi tvāṃ ca dhāraye // 5.103.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imaṃ tāvan mamaikaṃ tvaṃ bāhuṃ savyetaraṃ vaha / yady enaṃ dhārayasy ekaṃ saphalaṃ te vikatthitam // 5.103.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa bhagavāṃs tasya skandhe bāhuṃ samāsajat / nipapāta sa bhārārto vihvalo naṣṭacetanaḥ // 5.103.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvān hi bhāraḥ kṛtsnāyāḥ pṛthivyāḥ parvataiḥ saha / ekasyā dehaśākhāyās tāvad bhāram amanyata // 5.103.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na tv enaṃ pīḍayām āsa balena balavattaraḥ / tato hi jīvitaṃ tasya na vyanīnaśad acyutaḥ // 5.103.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vipakṣaḥ srastakāyaś ca vicetā vihvalaḥ khagaḥ / mumoca patrāṇi tadā gurubhāraprapīḍitaḥ // 5.103.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sa viṣṇuṃ śirasā pakṣī praṇamya vinatāsutaḥ / vicetā vihvalo dīnaḥ kiṃ cid vacanam abravīt // 5.103.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavaṃl lokasārasya sadṛśena vapuṣmatā / bhujena svairamuktena niṣpiṣṭo 'smi mahītale // 5.103.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣantum arhasi me deva vihvalasyālpacetasaḥ / baladāhavidagdhasya pakṣiṇo dhvajavāsinaḥ // 5.103.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vijñātaṃ balaṃ deva mayā te paramaṃ vibho / tena manyāmy ahaṃ vīryam ātmano 'sadṛśaṃ paraiḥ // 5.103.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cakre sa bhagavān prasādaṃ vai garutmataḥ / maivaṃ bhūya iti snehāt tadā cainam uvāca ha // 5.103.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathā tvam api gāndhāre yāvat pāṇḍusutān raṇe / nāsādayasi tān vīrāṃs tāvaj jīvasi putraka // 5.103.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmaḥ praharatāṃ śreṣṭho vāyuputro mahābalaḥ / dhanaṃjayaś cendrasuto na hanyātāṃ tu kaṃ raṇe // 5.103.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) viṣṇur vāyuś ca śakraś ca dharmas tau cāśvināv ubhau / ete devās tvayā kena hetunā śakyam īkṣitum // 5.103.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad alaṃ te virodhena śamaṃ gaccha nṛpātmaja / vāsudevena tīrthena kulaṃ rakṣitum arhasi // 5.103.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣo hy asya sarvasya nārado 'yaṃ mahātapāḥ / māhātmyaṃ yat tadā viṣṇor yo 'yaṃ cakragadādharaḥ // 5.103.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanas tu tac chrutvā niḥśvasan bhṛkuṭīmukhaḥ / rādheyam abhisaṃprekṣya jahāsa svanavat tadā // 5.103.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadarthīkṛtya tad vākyam ṛṣeḥ kaṇvasya durmatiḥ / ūruṃ gajakarākāraṃ tāḍayann idam abravīt // 5.103.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaiveśvarasṛṣṭo 'smi yad bhāvi yā ca me gatiḥ / tathā maharṣe vartāmi kiṃ pralāpaḥ kariṣyati // 5.103.38 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: ma-vipulā) anarthe jātanirbandhaṃ parārthe lobhamohitam / anāryakeṣv abhirataṃ maraṇe kṛtaniścayam // 5.104.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jñātīnāṃ duḥkhakartāraṃ bandhūnāṃ śokavardhanam / suhṛdāṃ kleśadātāraṃ dviṣatāṃ harṣavardhanam // 5.104.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nainaṃ vimārgasthaṃ vārayantīha bāndhavāḥ / sauhṛdād vā suhṛtsnigdho bhagavān vā pitāmahaḥ // 5.104.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktaṃ bhagavatā vākyam uktaṃ bhīṣmeṇa yat kṣamam / uktaṃ bahuvidhaṃ caiva nāradenāpi tac chṛṇu // 5.104.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durlabho vai suhṛc chrotā durlabhaś ca hitaḥ suhṛt / tiṣṭhate hi suhṛd yatra na bandhus tatra tiṣṭhati // 5.104.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotavyam api paśyāmi suhṛdāṃ kurunandana / na kartavyaś ca nirbandho nirbandho hi sudāruṇaḥ // 5.104.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam / yathā nirbandhataḥ prāpto gālavena parājayaḥ // 5.104.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvāmitraṃ tapasyantaṃ dharmo jijñāsayā purā / abhyagacchat svayaṃ bhūtvā vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ // 5.104.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptarṣīṇām anyatamaṃ veṣam āsthāya bhārata / bubhukṣuḥ kṣudhito rājann āśramaṃ kauśikasya ha // 5.104.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) viśvāmitro 'tha saṃbhrāntaḥ śrapayām āsa vai carum / paramānnasya yatnena na ca sa pratyapālayat // 5.104.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) annaṃ tena yadā bhuktam anyair dattaṃ tapasvibhiḥ / atha gṛhyānnam atyuṣṇaṃ viśvāmitro 'bhyupāgamat // 5.104.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhuktaṃ me tiṣṭha tāvat tvam ity uktvā bhagavān yayau / viśvāmitras tato rājan sthita eva mahādyutiḥ // 5.104.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaktaṃ pragṛhya mūrdhnā tad bāhubhyāṃ pārśvato 'gamat / sthitaḥ sthāṇur ivābhyāśe niśceṣṭo mārutāśanaḥ // 5.104.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya śuśrūṣaṇe yatnam akarod gālavo muniḥ / gauravād bahumānāc ca hārdena priyakāmyayā // 5.104.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha varṣaśate pūrṇe dharmaḥ punar upāgamat / vāsiṣṭhaṃ veṣam āsthāya kauśikaṃ bhojanepsayā // 5.104.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa dṛṣṭvā śirasā bhaktaṃ dhriyamāṇaṃ maharṣiṇā / tiṣṭhatā vāyubhakṣeṇa viśvāmitreṇa dhīmatā // 5.104.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya tato dharmas tathaivoṣṇaṃ tathā navam / bhuktvā prīto 'smi viprarṣe tam uktvā sa munir gataḥ // 5.104.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatrabhāvād apagato brāhmaṇatvam upāgataḥ / dharmasya vacanāt prīto viśvāmitras tadābhavat // 5.104.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viśvāmitras tu śiṣyasya gālavasya tapasvinaḥ / śuśrūṣayā ca bhaktyā ca prītimān ity uvāca tam // 5.104.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñāto mayā vatsa yatheṣṭaṃ gaccha gālava // 5.104.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity uktaḥ pratyuvācedaṃ gālavo munisattamam / prīto madhurayā vācā viśvāmitraṃ mahādyutim // 5.104.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇāṃ kāṃ prayacchāmi bhavate gurukarmaṇi / dakṣiṇābhir upetaṃ hi karma sidhyati mānavam // 5.104.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇānāṃ hi sṛṣṭānām apavargeṇa bhujyate / svarge kratuphalaṃ sadbhir dakṣiṇā śāntir ucyate // 5.104.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim āharāmi gurvarthaṃ bravītu bhagavān iti // 5.104.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jānamānas tu bhagavāñ jitaḥ śuśrūṣaṇena ca / viśvāmitras tam asakṛd gaccha gacchety acodayat // 5.104.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) asakṛd gaccha gaccheti viśvāmitreṇa bhāṣitaḥ / kiṃ dadānīti bahuśo gālavaḥ pratyabhāṣata // 5.104.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nirbandhatas tu bahuśo gālavasya tapasvinaḥ / kiṃ cid āgatasaṃrambho viśvāmitro 'bravīd idam // 5.104.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ekataḥśyāmakarṇānāṃ śatāny aṣṭau dadasva me / hayānāṃ candraśubhrāṇāṃ gaccha gālava māciram // 5.104.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tadā tena viśvāmitreṇa dhīmatā / nāste na śete nāhāraṃ kurute gālavas tadā // 5.105.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tvagasthibhūto hariṇaś cintāśokaparāyaṇaḥ / śocamāno 'timātraṃ sa dahyamānaś ca manyunā // 5.105.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kutaḥ puṣṭāni mitrāṇi kuto 'rthāḥ saṃcayaḥ kutaḥ / hayānāṃ candraśubhrāṇāṃ śatāny aṣṭau kuto mama // 5.105.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuto me bhojanaśraddhā sukhaśraddhā kutaś ca me / śraddhā me jīvitasyāpi chinnā kiṃ jīvitena me // 5.105.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ pāraṃ samudrasya pṛthivyā vā paraṃ parāt / gatvātmānaṃ vimuñcāmi kiṃ phalaṃ jīvitena me // 5.105.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhanasyākṛtārthasya tyaktasya vividhaiḥ phalaiḥ / ṛṇaṃ dhārayamāṇasya kutaḥ sukham anīhayā // 5.105.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhṛdāṃ hi dhanaṃ bhuktvā kṛtvā praṇayam īpsitam / pratikartum aśaktasya jīvitān maraṇaṃ varam // 5.105.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiśrutya kariṣyeti kartavyaṃ tad akurvataḥ / mithyāvacanadagdhasya iṣṭāpūrtaṃ praṇaśyati // 5.105.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na rūpam anṛtasyāsti nānṛtasyāsti saṃtatiḥ / nānṛtasyādhipatyaṃ ca kuta eva gatiḥ śubhā // 5.105.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kutaḥ kṛtaghnasya yaśaḥ kutaḥ sthānaṃ kutaḥ sukham / aśraddheyaḥ kṛtaghno hi kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ // 5.105.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na jīvaty adhanaḥ pāpaḥ kutaḥ pāpasya tantraṇam / pāpo dhruvam avāpnoti vināśaṃ nāśayan kṛtam // 5.105.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ pāpaḥ kṛtaghnaś ca kṛpaṇaś cānṛto 'pi ca / guror yaḥ kṛtakāryaḥ saṃs tat karomi na bhāṣitam // 5.105.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ prāṇān vimokṣyāmi kṛtvā yatnam anuttamam // 5.105.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) arthanā na mayā kā cit kṛtapūrvā divaukasām / mānayanti ca māṃ sarve tridaśā yajñasaṃstare // 5.105.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ tu vibudhaśreṣṭhaṃ devaṃ tribhuvaneśvaram / viṣṇuṃ gacchāmy ahaṃ kṛṣṇaṃ gatiṃ gatimatāṃ varam // 5.105.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhogā yasmāt pratiṣṭhante vyāpya sarvān surāsurān / prayato draṣṭum icchāmi mahāyoginam avyayam // 5.105.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte sakhā tasya garuḍo vinatātmajaḥ / darśayām āsa taṃ prāha saṃhṛṣṭaḥ priyakāmyayā // 5.105.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhṛd bhavān mama mataḥ suhṛdāṃ ca mataḥ suhṛt / īpsitenābhilāṣeṇa yoktavyo vibhave sati // 5.105.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vibhavaś cāsti me vipra vāsavāvarajo dvija / pūrvam uktas tvadarthaṃ ca kṛtaḥ kāmaś ca tena me // 5.105.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān etu gacchāva nayiṣye tvāṃ yathāsukham / deśaṃ pāraṃ pṛthivyā vā gaccha gālava māciram // 5.105.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuśiṣṭo 'smi devena gālavājñātayoninā / brūhi kām anusaṃyāmi draṣṭuṃ prathamato diśam // 5.106.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvāṃ vā dakṣiṇāṃ vāham atha vā paścimāṃ diśam / uttarāṃ vā dvijaśreṣṭha kuto gacchāmi gālava // 5.106.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyām udayate pūrvaṃ sarvalokaprabhāvanaḥ / savitā yatra saṃdhyāyāṃ sādhyānāṃ vartate tapaḥ // 5.106.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasyāṃ pūrvaṃ matir jātā yayā vyāptam idaṃ jagat / cakṣuṣī yatra dharmasya yatra caiṣa pratiṣṭhitaḥ // 5.106.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hutaṃ yatomukhair havyaṃ sarpate sarvatodiśam / etad dvāraṃ dvijaśreṣṭha divasasya tathādhvanaḥ // 5.106.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra pūrvaṃ prasūtā vai dākṣāyaṇyaḥ prajāḥ striyaḥ / yasyāṃ diśi pravṛddhāś ca kaśyapasyātmasaṃbhavāḥ // 5.106.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatomūlā surāṇāṃ śrīr yatra śakro 'bhyaṣicyata / surarājyena viprarṣe devaiś cātra tapaś citam // 5.106.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasmāt kāraṇād brahman pūrvety eṣā dig ucyate / yasmāt pūrvatare kāle pūrvam eṣāvṛtā suraiḥ // 5.106.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ata eva ca pūrveṣāṃ pūrvām āśām avekṣatām / pūrvakāryāṇi kāryāṇi daivāni sukham īpsatā // 5.106.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra vedāñ jagau pūrvaṃ bhagavāṃl lokabhāvanaḥ / atraivoktā savitrāsīt sāvitrī brahmavādiṣu // 5.106.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra dattāni sūryeṇa yajūṃṣi dvijasattama / atra labdhavaraiḥ somaḥ suraiḥ kratuṣu pīyate // 5.106.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra tṛptā hutavahāḥ svāṃ yonim upabhuñjate / atra pātālam āśritya varuṇaḥ śriyam āpa ca // 5.106.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atra pūrvaṃ vasiṣṭhasya paurāṇasya dvijarṣabha / sūtiś caiva pratiṣṭhā ca nidhanaṃ ca prakāśate // 5.106.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) oṃkārasyātra jāyante sūtayo daśatīr daśa / pibanti munayo yatra havirdhāne sma somapāḥ // 5.106.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prokṣitā yatra bahavo varāhādyā mṛgā vane / śakreṇa yatra bhāgārthe daivateṣu prakalpitāḥ // 5.106.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atrāhitāḥ kṛtaghnāś ca mānuṣāś cāsurāś ca ye / udayaṃs tān hi sarvān vai krodhād dhanti vibhāvasuḥ // 5.106.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dvāraṃ trilokasya svargasya ca sukhasya ca / eṣa pūrvo diśābhāgo viśāvainaṃ yadīcchasi // 5.106.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyaṃ kāryaṃ hi me tasya yasyāsmi vacane sthitaḥ / brūhi gālava yāsyāmi śṛṇu cāpy aparāṃ diśam // 5.106.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ vivasvatā pūrvaṃ śrautena vidhinā kila / gurave dakṣiṇā dattā dakṣiṇety ucyate 'tha dik // 5.107.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra lokatrayasyāsya pitṛpakṣaḥ pratiṣṭhitaḥ / atroṣmapānāṃ devānāṃ nivāsaḥ śrūyate dvija // 5.107.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atra viśve sadā devāḥ pitṛbhiḥ sārdham āsate / ijyamānāḥ sma lokeṣu saṃprāptās tulyabhāgatām // 5.107.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dvitīyaṃ dharmasya dvāram ācakṣate dvija / truṭiśo lavaśaś cātra gaṇyate kālaniścayaḥ // 5.107.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atra devarṣayo nityaṃ pitṛlokarṣayas tathā / tathā rājarṣayaḥ sarve nivasanti gatavyathāḥ // 5.107.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra dharmaś ca satyaṃ ca karma cātra niśāmyate / gatir eṣā dvijaśreṣṭha karmaṇātmāvasādinaḥ // 5.107.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā dik sā dvijaśreṣṭha yāṃ sarvaḥ pratipadyate / vṛtā tv anavabodhena sukhaṃ tena na gamyate // 5.107.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nairṛtānāṃ sahasrāṇi bahūny atra dvijarṣabha / sṛṣṭāni pratikūlāni draṣṭavyāny akṛtātmabhiḥ // 5.107.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra mandarakuñjeṣu viprarṣisadaneṣu ca / gandharvā gānti gāthā vai cittabuddhiharā dvija // 5.107.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra sāmāni gāthābhiḥ śrutvā gītāni raivataḥ / gatadāro gatāmātyo gatarājyo vanaṃ gataḥ // 5.107.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra sāvarṇinā caiva yavakrītātmajena ca / maryādā sthāpitā brahman yāṃ sūryo nātivartate // 5.107.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra rākṣasarājena paulastyena mahātmanā / rāvaṇena tapaś cīrtvā surebhyo 'maratā vṛtā // 5.107.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra vṛttena vṛtro 'pi śakraśatrutvam īyivān / atra sarvāsavaḥ prāptāḥ punar gacchanti pañcadhā // 5.107.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra duṣkṛtakarmāṇo narāḥ pacyanti gālava / atra vaitaraṇī nāma nadī vitaraṇair vṛtā // 5.107.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra gatvā sukhasyāntaṃ duḥkhasyāntaṃ prapadyate // 5.107.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atrāvṛtto dinakaraḥ kṣarate surasaṃ payaḥ / kāṣṭhāṃ cāsādya dhāniṣṭhāṃ himam utsṛjate punaḥ // 5.107.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atrāhaṃ gālava purā kṣudhārtaḥ paricintayan / labdhavān yudhyamānau dvau bṛhantau gajakacchapau // 5.107.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atra śakradhanur nāma sūryāj jāto mahān ṛṣiḥ / vidur yaṃ kapilaṃ devaṃ yenāttāḥ sagarātmajāḥ // 5.107.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra siddhāḥ śivā nāma brāhmaṇā vedapāragāḥ / adhītya sakhilān vedān ālabhante yamakṣayam // 5.107.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra bhogavatī nāma purī vāsukipālitā / takṣakeṇa ca nāgena tathaivairāvatena ca // 5.107.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra niryāṇakāleṣu tamaḥ saṃprāpyate mahat / abhedyaṃ bhāskareṇāpi svayaṃ vā kṛṣṇavartmanā // 5.107.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa tasyāpi te mārgaḥ paritāpasya gālava / brūhi me yadi gantavyaṃ pratīcīṃ śṛṇu vā mama // 5.107.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ dig dayitā rājño varuṇasya tu gopateḥ / sadā salilarājasya pratiṣṭhā cādir eva ca // 5.108.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra paścād ahaḥ sūryo visarjayati bhāḥ svayam / paścimety abhivikhyātā dig iyaṃ dvijasattama // 5.108.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yādasām atra rājyena salilasya ca guptaye / kaśyapo bhagavān devo varuṇaṃ smābhyaṣecayat // 5.108.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra pītvā samastān vai varuṇasya rasāṃs tu ṣaṭ / jāyate taruṇaḥ somaḥ śuklasyādau tamisrahā // 5.108.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra paścāt kṛtā daityā vāyunā saṃyatās tadā / niḥśvasanto mahānāgair arditāḥ suṣupur dvija // 5.108.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra sūryaṃ praṇayinaṃ pratigṛhṇāti parvataḥ / asto nāma yataḥ saṃdhyā paścimā pratisarpati // 5.108.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ato rātriś ca nidrā ca nirgatā divasakṣaye / jāyate jīvalokasya hartum ardham ivāyuṣaḥ // 5.108.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra devīṃ ditiṃ suptām ātmaprasavadhāriṇīm / vigarbhām akaroc chakro yatra jāto marudgaṇaḥ // 5.108.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra mūlaṃ himavato mandaraṃ yāti śāśvatam / api varṣasahasreṇa na cāsyānto 'dhigamyate // 5.108.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atra kāñcanaśailasya kāñcanāmbuvahasya ca / udadhes tīram āsādya surabhiḥ kṣarate payaḥ // 5.108.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra madhye samudrasya kabandhaḥ pratidṛśyate / svarbhānoḥ sūryakalpasya somasūryau jighāṃsataḥ // 5.108.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suvarṇaśiraso 'py atra hariromṇaḥ pragāyataḥ / adṛśyasyāprameyasya śrūyate vipulo dhvaniḥ // 5.108.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra dhvajavatī nāma kumārī harimedhasaḥ / ākāśe tiṣṭha tiṣṭheti tasthau sūryasya śāsanāt // 5.108.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra vāyus tathā vahnir āpaḥ khaṃ caiva gālava / āhnikaṃ caiva naiśaṃ ca duḥkhasparśaṃ vimuñcati // 5.108.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ataḥ prabhṛti sūryasya tiryag āvartate gatiḥ // 5.108.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atra jyotīṃṣi sarvāṇi viśanty ādityamaṇḍalam / aṣṭāviṃśatirātraṃ ca caṅkramya saha bhānunā // 5.108.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niṣpatanti punaḥ sūryāt somasaṃyogayogataḥ // 5.108.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) atra nityaṃ sravantīnāṃ prabhavaḥ sāgarodayaḥ / atra lokatrayasyāpas tiṣṭhanti varuṇāśrayāḥ // 5.108.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra pannagarājasyāpy anantasya niveśanam / anādinidhanasyātra viṣṇoḥ sthānam anuttamam // 5.108.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrānalasakhasyāpi pavanasya niveśanam / maharṣeḥ kaśyapasyātra mārīcasya niveśanam // 5.108.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa te paścimo mārgo digdvāreṇa prakīrtitaḥ / brūhi gālava gacchāvo buddhiḥ kā dvijasattama // 5.108.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmād uttāryate pāpād yasmān niḥśreyaso 'śnute / tasmād uttāraṇaphalād uttarety ucyate budhaiḥ // 5.109.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) uttarasya hiraṇyasya parivāpasya gālava / mārgaḥ paścimapūrvābhyāṃ digbhyāṃ vai madhyamaḥ smṛtaḥ // 5.109.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāṃ diśi variṣṭhāyām uttarāyāṃ dvijarṣabha / nāsaumyo nāvidheyātmā nādharmyo vasate janaḥ // 5.109.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra nārāyaṇaḥ kṛṣṇo jiṣṇuś caiva narottamaḥ / badaryām āśramapade tathā brahmā ca śāśvataḥ // 5.109.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atra vai himavatpṛṣṭhe nityam āste maheśvaraḥ / atra rājyena viprāṇāṃ candramāś cābhyaṣicyata // 5.109.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra gaṅgāṃ mahādevaḥ patantīṃ gaganāc cyutām / pratigṛhya dadau loke mānuṣe brahmavittama // 5.109.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra devyā tapas taptaṃ maheśvaraparīpsayā / atra kāmaś ca roṣaś ca śailaś comā ca saṃbabhuḥ // 5.109.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra rākṣasayakṣāṇāṃ gandharvāṇāṃ ca gālava / ādhipatyena kailāse dhanado 'py abhiṣecitaḥ // 5.109.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra caitrarathaṃ ramyam atra vaikhānasāśramaḥ / atra mandākinī caiva mandaraś ca dvijarṣabha // 5.109.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra saugandhikavanaṃ nairṛtair abhirakṣyate / śāḍvalaṃ kadalīskandham atra saṃtānakā nagāḥ // 5.109.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atra saṃyamanityānāṃ siddhānāṃ svairacāriṇām / vimānāny anurūpāṇi kāmabhogyāni gālava // 5.109.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra te ṛṣayaḥ sapta devī cārundhatī tathā / atra tiṣṭhati vai svātir atrāsyā udayaḥ smṛtaḥ // 5.109.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra yajñaṃ samāruhya dhruvaṃ sthātā pitāmahaḥ / jyotīṃṣi candrasūryau ca parivartanti nityaśaḥ // 5.109.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra gāyantikādvāraṃ rakṣanti dvijasattamāḥ / dhāmā nāma mahātmāno munayaḥ satyavādinaḥ // 5.109.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na teṣāṃ jñāyate sūtir nākṛtir na tapaś citam / parivartasahasrāṇi kāmabhogyāni gālava // 5.109.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā yathā praviśati tasmāt parataraṃ naraḥ / tathā tathā dvijaśreṣṭha pravilīyati gālava // 5.109.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na tat kena cid anyena gatapūrvaṃ dvijarṣabha / ṛte nārāyaṇaṃ devaṃ naraṃ vā jiṣṇum avyayam // 5.109.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra kailāsam ity uktaṃ sthānam ailavilasya tat / atra vidyutprabhā nāma jajñire 'psaraso daśa // 5.109.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra viṣṇupadaṃ nāma kramatā viṣṇunā kṛtam / trilokavikrame brahmann uttarāṃ diśam āśritam // 5.109.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra rājñā maruttena yajñeneṣṭaṃ dvijottama / uśīrabīje viprarṣe yatra jāmbūnadaṃ saraḥ // 5.109.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jīmūtasyātra viprarṣer upatasthe mahātmanaḥ / sākṣād dhaimavataḥ puṇyo vimalaḥ kamalākaraḥ // 5.109.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇeṣu ca yat kṛtsnaṃ svantaṃ kṛtvā dhanaṃ mahat / vavre vanaṃ maharṣiḥ sa jaimūtaṃ tad vanaṃ tataḥ // 5.109.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra nityaṃ diśāpālāḥ sāyaṃ prātar dvijarṣabha / kasya kāryaṃ kim iti vai parikrośanti gālava // 5.109.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evam eṣā dvijaśreṣṭha guṇair anyair dig uttarā / uttareti parikhyātā sarvakarmasu cottarā // 5.109.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etā vistaraśas tāta tava saṃkīrtitā diśaḥ / catasraḥ kramayogena kāmāśāṃ gantum icchasi // 5.109.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udyato 'haṃ dvijaśreṣṭha tava darśayituṃ diśaḥ / pṛthivīṃ cākhilāṃ brahmaṃs tasmād āroha māṃ dvija // 5.109.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garutman bhujagendrāre suparṇa vinatātmaja / naya māṃ tārkṣya pūrveṇa yatra dharmasya cakṣuṣī // 5.110.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvam etāṃ diśaṃ gaccha yā pūrvaṃ parikīrtitā / daivatānāṃ hi sāṃnidhyam atra kīrtitavān asi // 5.110.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra satyaṃ ca dharmaś ca tvayā samyak prakīrtitaḥ / iccheyaṃ tu samāgantuṃ samastair daivatair aham // 5.110.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyaś ca tān surān draṣṭum iccheyam aruṇānuja // 5.110.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tam āha vinatāsūnur ārohasveti vai dvijam / ārurohātha sa munir garuḍaṃ gālavas tadā // 5.110.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kramamāṇasya te rūpaṃ dṛśyate pannagāśana / bhāskarasyeva pūrvāhṇe sahasrāṃśor vivasvataḥ // 5.110.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pakṣavātapraṇunnānāṃ vṛkṣāṇām anugāminām / prasthitānām iva samaṃ paśyāmīha gatiṃ khaga // 5.110.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sasāgaravanām urvīṃ saśailavanakānanām / ākarṣann iva cābhāsi pakṣavātena khecara // 5.110.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samīnanāganakraṃ ca kham ivāropyate jalam / vāyunā caiva mahatā pakṣavātena cāniśam // 5.110.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tulyarūpānanān matsyāṃs timimatsyāṃs timiṃgilān / nāgāṃś ca naravaktrāṃś ca paśyāmy unmathitān iva // 5.110.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārṇavasya ca ravaiḥ śrotre me badhirīkṛte / na śṛṇomi na paśyāmi nātmano vedmi kāraṇam // 5.110.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śanaiḥ sādhu bhavān yātu brahmahatyām anusmaran / na dṛśyate ravis tāta na diśo na ca khaṃ khaga // 5.110.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tama eva tu paśyāmi śarīraṃ te na lakṣaye / maṇīva jātyau paśyāmi cakṣuṣī te 'ham aṇḍaja // 5.110.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śarīre tu na paśyāmi tava caivātmanaś ca ha / pade pade tu paśyāmi salilād agnim utthitam // 5.110.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa me nirvāpya sahasā cakṣuṣī śāmyate punaḥ / tan nivarta mahān kālo gacchato vinatātmaja // 5.110.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na me prayojanaṃ kiṃ cid gamane pannagāśana / saṃnivarta mahāvega na vegaṃ viṣahāmi te // 5.110.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurave saṃśrutānīha śatāny aṣṭau hi vājinām / ekataḥśyāmakarṇānāṃ śubhrāṇāṃ candravarcasām // 5.110.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ caivāpavargāya mārgaṃ paśyāmi nāṇḍaja / tato 'yaṃ jīvitatyāge dṛṣṭo mārgo mayātmanaḥ // 5.110.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva me 'sti dhanaṃ kiṃ cin na dhanenānvitaḥ suhṛt / na cārthenāpi mahatā śakyam etad vyapohitum // 5.110.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ bahu ca dīnaṃ ca bruvāṇaṃ gālavaṃ tadā / pratyuvāca vrajann eva prahasan vinatātmajaḥ // 5.110.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātiprajño 'si viprarṣe yo ''tmānaṃ tyaktum icchasi / na cāpi kṛtrimaḥ kālaḥ kālo hi parameśvaraḥ // 5.110.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim ahaṃ pūrvam eveha bhavatā nābhicoditaḥ / upāyo 'tra mahān asti yenaitad upapadyate // 5.110.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad eṣa ṛṣabho nāma parvataḥ sāgarorasi / atra viśramya bhuktvā ca nivartiṣyāva gālava // 5.110.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣabhasya tataḥ śṛṅge nipatya dvijapakṣiṇau / śāṇḍilīṃ brāhmaṇīṃ tatra dadṛśāte taponvitām // 5.111.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādya suparṇas tu gālavaś cābhipūjya tām / tayā ca svāgatenoktau viṣṭare saṃniṣīdatuḥ // 5.111.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddham annaṃ tayā kṣipraṃ balimantropabṛṃhitam / bhuktvā tṛptāv ubhau bhūmau suptau tāv annamohitau // 5.111.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtāt pratibuddhas tu suparṇo gamanepsayā / atha bhraṣṭatanūjāṅgam ātmānaṃ dadṛśe khagaḥ // 5.111.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃsapiṇḍopamo 'bhūt sa mukhapādānvitaḥ khagaḥ / gālavas taṃ tathā dṛṣṭvā viṣaṇṇaḥ paryapṛcchata // 5.111.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim idaṃ bhavatā prāptam ihāgamanajaṃ phalam / vāso 'yam iha kālaṃ tu kiyantaṃ nau bhaviṣyati // 5.111.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu te manasā dhyātam aśubhaṃ dharmadūṣaṇam / na hy ayaṃ bhavataḥ svalpo vyabhicāro bhaviṣyati // 5.111.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suparṇo 'thābravīd vipraṃ pradhyātaṃ vai mayā dvija / imāṃ siddhām ito netuṃ tatra yatra prajāpatiḥ // 5.111.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra devo mahādevo yatra viṣṇuḥ sanātanaḥ / yatra dharmaś ca yajñaś ca tatreyaṃ nivased iti // 5.111.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ bhagavatīṃ yāce praṇataḥ priyakāmyayā / mayaitan nāma pradhyātaṃ manasā śocatā kila // 5.111.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tad evaṃ bahumānāt te mayehānīpsitaṃ kṛtam / sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vā tvaṃ māhātmyāt kṣantum arhasi // 5.111.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tau tadābravīt tuṣṭā patagendradvijarṣabhau / na bhetavyaṃ suparṇo 'si suparṇa tyaja saṃbhramam // 5.111.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ninditāsmi tvayā vatsa na ca nindāṃ kṣamāmy aham / lokebhyaḥ sa paribhraśyed yo māṃ nindeta pāpakṛt // 5.111.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hīnayālakṣaṇaiḥ sarvais tathāninditayā mayā / ācāraṃ pratigṛhṇantyā siddhiḥ prāpteyam uttamā // 5.111.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācārāl labhate dharmam ācārāl labhate dhanam / ācārāc chriyam āpnoti ācāro hanty alakṣaṇam // 5.111.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadāyuṣman khagapate yatheṣṭaṃ gamyatām itaḥ / na ca te garhaṇīyāpi garhitavyāḥ striyaḥ kva cit // 5.111.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhavitāsi yathāpūrvaṃ balavīryasamanvitaḥ / babhūvatus tatas tasya pakṣau draviṇavattarau // 5.111.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñātaś ca śāṇḍilyā yathāgatam upāgamat / naiva cāsādayām āsa tathārūpāṃs turaṃgamān // 5.111.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvāmitro 'tha taṃ dṛṣṭvā gālavaṃ cādhvani sthitam / uvāca vadatāṃ śreṣṭho vainateyasya saṃnidhau // 5.111.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tvayā svayam evārthaḥ pratijñāto mama dvija / tasya kālo 'pavargasya yathā vā manyate bhavān // 5.111.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratīkṣiṣyāmy ahaṃ kālam etāvantaṃ tathā param / yathā saṃsidhyate vipra sa mārgas tu niśamyatām // 5.111.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suparṇo 'thābravīd dīnaṃ gālavaṃ bhṛśaduḥkhitam / pratyakṣaṃ khalv idānīṃ me viśvāmitro yad uktavān // 5.111.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad āgaccha dvijaśreṣṭha mantrayiṣyāva gālava / nādattvā gurave śakyaṃ kṛtsnam arthaṃ tvayāsitum // 5.111.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāha gālavaṃ dīnaṃ suparṇaḥ patatāṃ varaḥ / nirmitaṃ vahninā bhūmau vāyunā vaidhitaṃ tathā // 5.112.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmād dhiraṇmayaṃ sarvaṃ hiraṇyaṃ tena cocyate // 5.112.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dhatte dhārayate cedam etasmāt kāraṇād dhanam / tad etat triṣu lokeṣu dhanaṃ tiṣṭhati śāśvatam // 5.112.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaṃ proṣṭhapadābhyāṃ ca śukre dhanapatau tathā / manuṣyebhyaḥ samādatte śukraś cittārjitaṃ dhanam // 5.112.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajaikapādahirbudhnyai rakṣyate dhanadena ca / evaṃ na śakyate labdhum alabdhavyaṃ dvijarṣabha // 5.112.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛte ca dhanam aśvānāṃ nāvāptir vidyate tava / arthaṃ yācātra rājānaṃ kaṃ cid rājarṣivaṃśajam // 5.112.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apīḍya rājā paurān hi yo nau kuryāt kṛtārthinau // 5.112.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) asti somānvavāye me jātaḥ kaś cin nṛpaḥ sakhā / abhigacchāvahe taṃ vai tasyāsti vibhavo bhuvi // 5.112.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir nāma rājarṣir nāhuṣaḥ satyavikramaḥ / sa dāsyati mayā cokto bhavatā cārthitaḥ svayam // 5.112.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhavaś cāsya sumahān āsīd dhanapater iva / evaṃ sa tu dhanaṃ vidvān dānenaiva vyaśodhayat // 5.112.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathā tau kathayantau ca cintayantau ca yat kṣamam / pratiṣṭhāne narapatiṃ yayātiṃ pratyupasthitau // 5.112.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pratigṛhya ca satkāram arghādiṃ bhojanaṃ varam / pṛṣṭaś cāgamane hetum uvāca vinatāsutaḥ // 5.112.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ me nāhuṣa sakhā gālavas tapaso nidhiḥ / viśvāmitrasya śiṣyo 'bhūd varṣāṇy ayutaśo nṛpa // 5.112.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) so 'yaṃ tenābhyanujñāta upakārepsayā dvijaḥ / tam āha bhagavān kāṃ te dadāni gurudakṣiṇām // 5.112.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asakṛt tena coktena kiṃ cid āgatamanyunā / ayam uktaḥ prayaccheti jānatā vibhavaṃ laghu // 5.112.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekataḥśyāmakarṇānāṃ śubhrāṇāṃ śuddhajanmanām / aṣṭau śatāni me dehi hayānāṃ candravarcasām // 5.112.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurvartho dīyatām eṣa yadi gālava manyase / ity evam āha sakrodho viśvāmitras tapodhanaḥ // 5.112.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'yaṃ śokena mahatā tapyamāno dvijarṣabhaḥ / aśaktaḥ pratikartuṃ tad bhavantaṃ śaraṇaṃ gataḥ // 5.112.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pratigṛhya naravyāghra tvatto bhikṣāṃ gatavyathaḥ / kṛtvāpavargaṃ gurave cariṣyati mahat tapaḥ // 5.112.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tapasaḥ saṃvibhāgena bhavantam api yokṣyate / svena rājarṣitapasā pūrṇaṃ tvāṃ pūrayiṣyati // 5.112.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yāvanti romāṇi haye bhavanti hi nareśvara / tāvato vājidā lokān prāpnuvanti mahīpate // 5.112.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) pātraṃ pratigrahasyāyaṃ dātuṃ pātraṃ tathā bhavān / śaṅkhe kṣīram ivāsaktaṃ bhavatv etat tathopamam // 5.112.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ suparṇena tathyaṃ vacanam uttamam / vimṛśyāvahito rājā niścitya ca punaḥ punaḥ // 5.113.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṣṭā kratusahasrāṇāṃ dātā dānapatiḥ prabhuḥ / yayātir vatsakāśīśa idaṃ vacanam abravīt // 5.113.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā priyasakhaṃ tārkṣyaṃ gālavaṃ ca dvijarṣabham / nidarśanaṃ ca tapaso bhikṣāṃ ślāghyāṃ ca kīrtitām // 5.113.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atītya ca nṛpān anyān ādityakulasaṃbhavān / matsakāśam anuprāptāv etau buddhim avekṣya ca // 5.113.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya me saphalaṃ janma tāritaṃ cādya me kulam / adyāyaṃ tārito deśo mama tārkṣya tvayānagha // 5.113.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaktum icchāmi tu sakhe yathā jānāsi māṃ purā / na tathā vittavān asmi kṣīṇaṃ vittaṃ hi me sakhe // 5.113.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na ca śakto 'smi te kartuṃ mogham āgamanaṃ khaga / na cāśām asya viprarṣer vitathāṃ kartum utsahe // 5.113.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat tu dāsyāmi yat kāryam idaṃ saṃpādayiṣyati / abhigamya hatāśo hi nivṛtto dahate kulam // 5.113.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātaḥ paraṃ vainateya kiṃ cit pāpiṣṭham ucyate / yathāśānāśanaṃ loke dehi nāstīti vā vacaḥ // 5.113.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) hatāśo hy akṛtārthaḥ san hataḥ saṃbhāvito naraḥ / hinasti tasya putrāṃś ca pautrāṃś cākurvato 'rthinām // 5.113.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāc caturṇāṃ vaṃśānāṃ sthāpayitrī sutā mama / iyaṃ surasutaprakhyā sarvadharmopacāyinī // 5.113.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sadā devamanuṣyāṇām asurāṇāṃ ca gālava / kāṅkṣitā rūpato bālā sutā me pratigṛhyatām // 5.113.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāḥ śulkaṃ pradāsyanti nṛpā rājyam api dhruvam / kiṃ punaḥ śyāmakarṇānāṃ hayānāṃ dve catuḥśate // 5.113.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhavān pratigṛhṇātu mamemāṃ mādhavīṃ sutām / ahaṃ dauhitravān syāṃ vai vara eṣa mama prabho // 5.113.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya ca tāṃ kanyāṃ gālavaḥ saha pakṣiṇā / punar drakṣyāva ity uktvā pratasthe saha kanyayā // 5.113.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upalabdham idaṃ dvāram aśvānām iti cāṇḍajaḥ / uktvā gālavam āpṛcchya jagāma bhavanaṃ svakam // 5.113.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate patagarāje tu gālavaḥ saha kanyayā / cintayānaḥ kṣamaṃ dāne rājñāṃ vai śulkato 'gamat // 5.113.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'gacchan manasekṣvākuṃ haryaśvaṃ rājasattamam / ayodhyāyāṃ mahāvīryaṃ caturaṅgabalānvitam // 5.113.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kośadhānyabalopetaṃ priyapauraṃ dvijapriyam / prajābhikāmaṃ śāmyantaṃ kurvāṇaṃ tapa uttamam // 5.113.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tam upāgamya vipraḥ sa haryaśvaṃ gālavo 'bravīt / kanyeyaṃ mama rājendra prasavaiḥ kulavardhinī // 5.113.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ śulkena bhāryārthe haryaśva pratigṛhyatām / śulkaṃ te kīrtayiṣyāmi tac chrutvā saṃpradhāryatām // 5.113.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haryaśvas tv abravīd rājā vicintya bahudhā tataḥ / dīrgham uṣṇaṃ ca niḥśvasya prajāhetor nṛpottamaḥ // 5.114.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) unnateṣūnnatā ṣaṭsu sūkṣmā sūkṣmeṣu saptasu / gambhīrā triṣu gambhīreṣv iyaṃ raktā ca pañcasu // 5.114.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahudevāsurālokā bahugandharvadarśanā / bahulakṣaṇasaṃpannā bahuprasavadhāriṇī // 5.114.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samartheyaṃ janayituṃ cakravartinam ātmajam / brūhi śulkaṃ dvijaśreṣṭha samīkṣya vibhavaṃ mama // 5.114.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ekataḥśyāmakarṇānāṃ śatāny aṣṭau dadasva me / hayānāṃ candraśubhrāṇāṃ deśajānāṃ vapuṣmatām // 5.114.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tava bhavitrīyaṃ putrāṇāṃ jananī śubhā / araṇīva hutāśānāṃ yonir āyatalocanā // 5.114.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā vaco rājā haryaśvaḥ kāmamohitaḥ / uvāca gālavaṃ dīno rājarṣir ṛṣisattamam // 5.114.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dve me śate saṃnihite hayānāṃ yad vidhās tava / eṣṭavyāḥ śataśas tv anye caranti mama vājinaḥ // 5.114.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) so 'ham ekam apatyaṃ vai janayiṣyāmi gālava / asyām etaṃ bhavān kāmaṃ saṃpādayatu me varam // 5.114.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu sā kanyā gālavaṃ vākyam abravīt / mama datto varaḥ kaś cit kena cid brahmavādinā // 5.114.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasūtyante prasūtyante kanyaiva tvaṃ bhaviṣyasi / sa tvaṃ dadasva māṃ rājñe pratigṛhya hayottamān // 5.114.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛpebhyo hi caturbhyas te pūrṇāny aṣṭau śatāni vai / bhaviṣyanti tathā putrā mama catvāra eva ca // 5.114.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kriyatāṃ mama saṃhāro gurvarthaṃ dvijasattama / eṣā tāvan mama prajñā yathā vā manyase dvija // 5.114.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu sa muniḥ kanyayā gālavas tadā / haryaśvaṃ pṛthivīpālam idaṃ vacanam abravīt // 5.114.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) iyaṃ kanyā naraśreṣṭha haryaśva pratigṛhyatām / caturbhāgena śulkasya janayasvaikam ātmajam // 5.114.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhya sa tāṃ kanyāṃ gālavaṃ pratinandya ca / samaye deśakāle ca labdhavān sutam īpsitam // 5.114.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vasumanā nāma vasubhyo vasumattaraḥ / vasuprakhyo narapatiḥ sa babhūva vasupradaḥ // 5.114.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atha kāle punar dhīmān gālavaḥ pratyupasthitaḥ / upasaṃgamya covāca haryaśvaṃ prītimānasam // 5.114.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāto nṛpa sutas te 'yaṃ bālabhāskarasaṃnibhaḥ / kālo gantuṃ naraśreṣṭha bhikṣārtham aparaṃ nṛpam // 5.114.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haryaśvaḥ satyavacane sthitaḥ sthitvā ca pauruṣe / durlabhatvād dhayānāṃ ca pradadau mādhavīṃ punaḥ // 5.114.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mādhavī ca punar dīptāṃ parityajya nṛpaśriyam / kumārī kāmato bhūtvā gālavaṃ pṛṣṭhato 'nvagāt // 5.114.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayy eva tāvat tiṣṭhantu hayā ity uktavān dvijaḥ / prayayau kanyayā sārdhaṃ divodāsaṃ prajeśvaram // 5.114.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mahāvīryo mahīpālaḥ kāśīnām īśvaraḥ prabhuḥ / divodāsa iti khyāto bhaimasenir narādhipaḥ // 5.115.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra gacchāvahe bhadre śanair āgaccha mā śucaḥ / dhārmikaḥ saṃyame yuktaḥ satyaś caiva janeśvaraḥ // 5.115.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam upāgamya sa munir nyāyatas tena satkṛtaḥ / gālavaḥ prasavasyārthe taṃ nṛpaṃ pratyacodayat // 5.115.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrutam etan mayā pūrvaṃ kim uktvā vistaraṃ dvija / kāṅkṣito hi mayaiṣo 'rthaḥ śrutvaitad dvijasattama // 5.115.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac ca me bahumataṃ yad utsṛjya narādhipān / mām evam upayāto 'si bhāvi caitad asaṃśayam // 5.115.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa eva vibhavo 'smākam aśvānām api gālava / aham apy ekam evāsyāṃ janayiṣyāmi pārthivam // 5.115.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathety uktvā dvijaśreṣṭhaḥ prādāt kanyāṃ mahīpateḥ / vidhipūrvaṃ ca tāṃ rājā kanyāṃ pratigṛhītavān // 5.115.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) reme sa tasyāṃ rājarṣiḥ prabhāvatyāṃ yathā raviḥ / svāhāyāṃ ca yathā vahnir yathā śacyāṃ sa vāsavaḥ // 5.115.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathā candraś ca rohiṇyāṃ yathā dhūmorṇayā yamaḥ / varuṇaś ca yathā gauryāṃ yathā carddhyāṃ dhaneśvaraḥ // 5.115.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā nārāyaṇo lakṣmyāṃ jāhnavyāṃ ca yathodadhiḥ / yathā rudraś ca rudrāṇyāṃ yathā vedyāṃ pitāmahaḥ // 5.115.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adṛśyantyāṃ ca vāsiṣṭho vasiṣṭhaś cākṣamālayā / cyavanaś ca sukanyāyāṃ pulastyaḥ saṃdhyayā yathā // 5.115.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyaś cāpi vaidarbhyāṃ sāvitryāṃ satyavān yathā / yathā bhṛguḥ pulomāyām adityāṃ kaśyapo yathā // 5.115.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) reṇukāyāṃ yathārcīko haimavatyāṃ ca kauśikaḥ / bṛhaspatiś ca tārāyāṃ śukraś ca śataparvayā // 5.115.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā bhūmyāṃ bhūmipatir urvaśyāṃ ca purūravāḥ / ṛcīkaḥ satyavatyāṃ ca sarasvatyāṃ yathā manuḥ // 5.115.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tathā tu ramamāṇasya divodāsasya bhūpateḥ / mādhavī janayām āsa putram ekaṃ pratardanam // 5.115.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athājagāma bhagavān divodāsaṃ sa gālavaḥ / samaye samanuprāpte vacanaṃ cedam abravīt // 5.115.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) niryātayatu me kanyāṃ bhavāṃs tiṣṭhantu vājinaḥ / yāvad anyatra gacchāmi śulkārthaṃ pṛthivīpate // 5.115.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divodāso 'tha dharmātmā samaye gālavasya tām / kanyāṃ niryātayām āsa sthitaḥ satye mahīpatiḥ // 5.115.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva sā śriyaṃ tyaktvā kanyā bhūtvā yaśasvinī / mādhavī gālavaṃ vipram anvayāt satyasaṃgarā // 5.116.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gālavo vimṛśann eva svakāryagatamānasaḥ / jagāma bhojanagaraṃ draṣṭum auśīnaraṃ nṛpam // 5.116.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam uvācātha gatvā sa nṛpatiṃ satyavikramam / iyaṃ kanyā sutau dvau te janayiṣyati pārthivau // 5.116.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāṃ bhavān avāptārtho bhavitā pretya ceha ca / somārkapratisaṃkāśau janayitvā sutau nṛpa // 5.116.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śulkaṃ tu sarvadharmajña hayānāṃ candravarcasām / ekataḥśyāmakarṇānāṃ deyaṃ mahyaṃ catuḥśatam // 5.116.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurvartho 'yaṃ samārambho na hayaiḥ kṛtyam asti me / yadi śakyaṃ mahārāja kriyatāṃ mā vicāryatām // 5.116.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anapatyo 'si rājarṣe putrau janaya pārthiva / pitṝn putraplavena tvam ātmānaṃ caiva tāraya // 5.116.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na putraphalabhoktā hi rājarṣe pātyate divaḥ / na yāti narakaṃ ghoraṃ yatra gacchanty anātmajāḥ // 5.116.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac cānyac ca vividhaṃ śrutvā gālavabhāṣitam / uśīnaraḥ prativaco dadau tasya narādhipaḥ // 5.116.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) śrutavān asmi te vākyaṃ yathā vadasi gālava / vidhis tu balavān brahman pravaṇaṃ hi mano mama // 5.116.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śate dve tu mamāśvānām īdṛśānāṃ dvijottama / itareṣāṃ sahasrāṇi subahūni caranti me // 5.116.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham apy ekam evāsyāṃ janayiṣyāmi gālava / putraṃ dvija gataṃ mārgaṃ gamiṣyāmi parair aham // 5.116.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūlyenāpi samaṃ kuryāṃ tavāhaṃ dvijasattama / paurajānapadārthaṃ tu mamārtho nātmabhogataḥ // 5.116.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmato hi dhanaṃ rājā pārakyaṃ yaḥ prayacchati / na sa dharmeṇa dharmātman yujyate yaśasā na ca // 5.116.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ pratigrahīṣyāmi dadātv etāṃ bhavān mama / kumārīṃ devagarbhābhām ekaputrabhavāya me // 5.116.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tu bahukalyāṇam uktavantaṃ narādhipam / uśīnaraṃ dvijaśreṣṭho gālavaḥ pratyapūjayat // 5.116.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uśīnaraṃ pratigrāhya gālavaḥ prayayau vanam / reme sa tāṃ samāsādya kṛtapuṇya iva śriyam // 5.116.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kandareṣu ca śailānāṃ nadīnāṃ nirjhareṣu ca / udyāneṣu vicitreṣu vaneṣūpavaneṣu ca // 5.116.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) harmyeṣu ramaṇīyeṣu prāsādaśikhareṣu ca / vātāyanavimāneṣu tathā garbhagṛheṣu ca // 5.116.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'sya samaye jajñe putro bālaraviprabhaḥ / śibir nāmnābhivikhyāto yaḥ sa pārthivasattamaḥ // 5.116.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upasthāya sa taṃ vipro gālavaḥ pratigṛhya ca / kanyāṃ prayātas tāṃ rājan dṛṣṭavān vinatātmajam // 5.116.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gālavaṃ vainateyo 'tha prahasann idam abravīt / diṣṭyā kṛtārthaṃ paśyāmi bhavantam iha vai dvija // 5.117.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gālavas tu vacaḥ śrutvā vainateyena bhāṣitam / caturbhāgāvaśiṣṭaṃ tad ācakhyau kāryam asya hi // 5.117.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suparṇas tv abravīd enaṃ gālavaṃ patatāṃ varaḥ / prayatnas te na kartavyo naiṣa saṃpatsyate tava // 5.117.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā hi kanyakubje vai gādheḥ satyavatīṃ sutām / bhāryārthe 'varayat kanyām ṛcīkas tena bhāṣitaḥ // 5.117.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekataḥśyāmakarṇānāṃ hayānāṃ candravarcasām / bhagavan dīyatāṃ mahyaṃ sahasram iti gālava // 5.117.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛcīkas tu tathety uktvā varuṇasyālayaṃ gataḥ / aśvatīrthe hayāṃl labdhvā dattavān pārthivāya vai // 5.117.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭvā te puṇḍarīkeṇa dattā rājñā dvijātiṣu / tebhyo dve dve śate krītvā prāptās te pārthivais tadā // 5.117.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparāṇy api catvāri śatāni dvijasattama / nīyamānāni saṃtāre hṛtāny āsan vitastayā // 5.117.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ na śakyam aprāpyaṃ prāptuṃ gālava karhi cit // 5.117.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) imām aśvaśatābhyāṃ vai dvābhyāṃ tasmai nivedaya / viśvāmitrāya dharmātman ṣaḍbhir aśvaśataiḥ saha // 5.117.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'si gatasaṃmohaḥ kṛtakṛtyo dvijarṣabha // 5.117.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) gālavas taṃ tathety uktvā suparṇasahitas tataḥ / ādāyāśvāṃś ca kanyāṃ ca viśvāmitram upāgamat // 5.117.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvānāṃ kāṅkṣitārthānāṃ ṣaḍ imāni śatāni vai / śatadvayena kanyeyaṃ bhavatā pratigṛhyatām // 5.117.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asyāṃ rājarṣibhiḥ putrā jātā vai dhārmikās trayaḥ / caturthaṃ janayatv ekaṃ bhavān api narottama // 5.117.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrṇāny evaṃ śatāny aṣṭau turagāṇāṃ bhavantu te / bhavato hy anṛṇo bhūtvā tapaḥ kuryāṃ yathāsukham // 5.117.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśvāmitras tu taṃ dṛṣṭvā gālavaṃ saha pakṣiṇā / kanyāṃ ca tāṃ varārohām idam ity abravīd vacaḥ // 5.117.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim iyaṃ pūrvam eveha na dattā mama gālava / putrā mamaiva catvāro bhaveyuḥ kulabhāvanāḥ // 5.117.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratigṛhṇāmi te kanyām ekaputraphalāya vai / aśvāś cāśramam āsādya tiṣṭhantu mama sarvaśaḥ // 5.117.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tayā ramamāṇo 'tha viśvāmitro mahādyutiḥ / ātmajaṃ janayām āsa mādhavīputram aṣṭakam // 5.117.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātamātraṃ sutaṃ taṃ ca viśvāmitro mahādyutiḥ / saṃyojyārthais tathā dharmair aśvais taiḥ samayojayat // 5.117.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāṣṭakaḥ puraṃ prāyāt tadā somapuraprabham / niryātya kanyāṃ śiṣyāya kauśiko 'pi vanaṃ yayau // 5.117.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gālavo 'pi suparṇena saha niryātya dakṣiṇām / manasābhipratītena kanyām idam uvāca ha // 5.117.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāto dānapatiḥ putras tvayā śūras tathāparaḥ / satyadharmarataś cānyo yajvā cāpi tathāparaḥ // 5.117.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad āgaccha varārohe tāritas te pitā sutaiḥ / catvāraś caiva rājānas tathāhaṃ ca sumadhyame // 5.117.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gālavas tv abhyanujñāya suparṇaṃ pannagāśanam / pitur niryātya tāṃ kanyāṃ prayayau vanam eva ha // 5.117.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu rājā punas tasyāḥ kartukāmaḥ svayaṃvaram / upagamyāśramapadaṃ gaṅgāyamunasaṃgame // 5.118.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gṛhītamālyadāmāṃ tāṃ ratham āropya mādhavīm / pūrur yaduś ca bhaginīm āśrame paryadhāvatām // 5.118.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nāgayakṣamanuṣyāṇāṃ patatrimṛgapakṣiṇām / śailadrumavanaukānām āsīt tatra samāgamaḥ // 5.118.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānāpuruṣadeśānām īśvaraiś ca samākulam / ṛṣibhir brahmakalpaiś ca samantād āvṛtaṃ vanam // 5.118.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirdiśyamāneṣu tu sā vareṣu varavarṇinī / varān utkramya sarvāṃs tān vanaṃ vṛtavatī varam // 5.118.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) avatīrya rathāt kanyā namaskṛtvā ca bandhuṣu / upagamya vanaṃ puṇyaṃ tapas tepe yayātijā // 5.118.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upavāsaiś ca vividhair dīkṣābhir niyamais tathā / ātmano laghutāṃ kṛtvā babhūva mṛgacāriṇī // 5.118.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vaiḍūryāṅkurakalpāni mṛdūni haritāni ca / carantī śaṣpamukhyāni tiktāni madhurāṇi ca // 5.118.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sravantīnāṃ ca puṇyānāṃ surasāni śucīni ca / pibantī vārimukhyāni śītāni vimalāni ca // 5.118.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaneṣu mṛgarājeṣu siṃhaviproṣiteṣu ca / dāvāgnivipramukteṣu śūnyeṣu gahaneṣu ca // 5.118.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) carantī hariṇaiḥ sārdhaṃ mṛgīva vanacāriṇī / cacāra vipulaṃ dharmaṃ brahmacaryeṇa saṃvṛtā // 5.118.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir api pūrveṣāṃ rājñāṃ vṛttam anuṣṭhitaḥ / bahuvarṣasahasrāyur ayujat kāladharmaṇā // 5.118.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrur yaduś ca dvau vaṃśau vardhamānau narottamau / tābhyāṃ pratiṣṭhito loke paraloke ca nāhuṣaḥ // 5.118.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mahīyate narapatir yayātiḥ svargam āsthitaḥ / maharṣikalpo nṛpatiḥ svargāgryaphalabhug vibhuḥ // 5.118.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) bahuvarṣasahasrākhye kāle bahuguṇe gate / rājarṣiṣu niṣaṇṇeṣu mahīyaḥsu maharṣiṣu // 5.118.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avamene narān sarvān devān ṛṣigaṇāṃs tathā / yayātir mūḍhavijñāno vismayāviṣṭacetanaḥ // 5.118.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ bubudhe devaḥ śakro balaniṣūdanaḥ / te ca rājarṣayaḥ sarve dhig dhig ity evam abruvan // 5.118.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicāraś ca samutpanno nirīkṣya nahuṣātmajam / ko nv ayaṃ kasya vā rājñaḥ kathaṃ vā svargam āgataḥ // 5.118.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇā kena siddho 'yaṃ kva vānena tapaś citam / kathaṃ vā jñāyate svarge kena vā jñāyate 'py uta // 5.118.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vicārayantas te rājānaḥ svargavāsinaḥ / dṛṣṭvā papracchur anyonyaṃ yayātiṃ nṛpatiṃ prati // 5.118.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vimānapālāḥ śataśaḥ svargadvārābhirakṣiṇaḥ / pṛṣṭā āsanapālāś ca na jānīmety athābruvan // 5.118.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sarve te hy āvṛtajñānā nābhyajānanta taṃ nṛpam / sa muhūrtād atha nṛpo hataujā abhavat tadā // 5.118.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atha pracalitaḥ sthānād āsanāc ca paricyutaḥ / kampitenaiva manasā dharṣitaḥ śokavahninā // 5.119.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mlānasragbhraṣṭavijñānaḥ prabhraṣṭamukuṭāṅgadaḥ / vighūrṇan srastasarvāṅgaḥ prabhraṣṭābharaṇāmbaraḥ // 5.119.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adṛśyamānas tān paśyann apaśyaṃś ca punaḥ punaḥ / śūnyaḥ śūnyena manasā prapatiṣyan mahītalam // 5.119.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) kiṃ mayā manasā dhyātam aśubhaṃ dharmadūṣaṇam / yenāhaṃ calitaḥ sthānād iti rājā vyacintayat // 5.119.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te tu tatraiva rājānaḥ siddhāś cāpsarasas tathā / apaśyanta nirālambaṃ yayātiṃ taṃ paricyutam // 5.119.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athaitya puruṣaḥ kaś cit kṣīṇapuṇyanipātakaḥ / yayātim abravīd rājan devarājasya śāsanāt // 5.119.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīva madamattas tvaṃ na kaṃ cin nāvamanyase / mānena bhraṣṭaḥ svargas te nārhas tvaṃ pārthivātmaja // 5.119.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) na ca prajñāyase gaccha patasveti tam abravīt // 5.119.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pateyaṃ satsv iti vacas trir uktvā nahuṣātmajaḥ / patiṣyaṃś cintayām āsa gatiṃ gatimatāṃ varaḥ // 5.119.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu naimiṣe pārthivarṣabhān / caturo 'paśyata nṛpas teṣāṃ madhye papāta saḥ // 5.119.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pratardano vasumanāḥ śibirauśīnaro 'ṣṭakaḥ / vājapeyena yajñena tarpayanti sureśvaram // 5.119.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) teṣām adhvarajaṃ dhūmaṃ svargadvāram upasthitam / yayātir upajighran vai nipapāta mahīṃ prati // 5.119.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūmau svarge ca saṃbaddhāṃ nadīṃ dhūmamayīṃ nṛpaḥ / sa gaṅgām iva gacchantīm ālambya jagatīpatiḥ // 5.119.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrīmatsv avabhṛthāgryeṣu caturṣu pratibandhuṣu / madhye nipatito rājā lokapālopameṣu ca // 5.119.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturṣu hutakalpeṣu rājasiṃhamahāgniṣu / papāta madhye rājarṣir yayātiḥ puṇyasaṃkṣaye // 5.119.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tam āhuḥ pārthivāḥ sarve pratimānam iva śriyaḥ / ko bhavān kasya vā bandhur deśasya nagarasya vā // 5.119.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yakṣo vāpy atha vā devo gandharvo rākṣaso 'pi vā / na hi mānuṣarūpo 'si ko vārthaḥ kāṅkṣitas tvayā // 5.119.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayātir asmi rājarṣiḥ kṣīṇapuṇyaś cyuto divaḥ / pateyaṃ satsv iti dhyāyan bhavatsu patitas tataḥ // 5.119.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyam etad bhavatu te kāṅkṣitaṃ puruṣarṣabha / sarveṣāṃ naḥ kratuphalaṃ dharmaś ca pratigṛhyatām // 5.119.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) nāhaṃ pratigrahadhano brāhmaṇaḥ kṣatriyo hy aham / na ca me pravaṇā buddhiḥ parapuṇyavināśane // 5.119.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu mṛgacaryākramāgatām / mādhavīṃ prekṣya rājānas te 'bhivādyedam abruvan // 5.119.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim āgamanakṛtyaṃ te kiṃ kurvaḥ śāsanaṃ tava / ājñāpyā hi vayaṃ sarve tava putrās tapodhane // 5.119.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ tad bhāṣitaṃ śrutvā mādhavī parayā mudā / pitaraṃ samupāgacchad yayātiṃ sā vavanda ca // 5.119.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā mūrdhnā natān putrāṃs tāpasī vākyam abravīt / dauhitrās tava rājendra mama putrā na te parāḥ // 5.119.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ime tvāṃ tārayiṣyanti diṣṭam etat purātanam // 5.119.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ahaṃ te duhitā rājan mādhavī mṛgacāriṇī / mayāpy upacito dharmas tato 'rdhaṃ pratigṛhyatām // 5.119.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmād rājan narāḥ sarve apatyaphalabhāginaḥ / tasmād icchanti dauhitrān yathā tvaṃ vasudhādhipa // 5.119.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pārthivāḥ sarve śirasā jananīṃ tadā / abhivādya namaskṛtya mātāmaham athābruvan // 5.119.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uccair anupamaiḥ snigdhaiḥ svarair āpūrya medinīm / mātāmahaṃ nṛpatayas tārayanto divaś cyutam // 5.119.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atha tasmād upagato gālavo 'py āha pārthivam / tapaso me 'ṣṭabhāgena svargam ārohatāṃ bhavān // 5.119.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pratyabhijñātamātro 'tha sadbhis tair narapuṃgavaḥ / yayātir divyasaṃsthāno babhūva vigatajvaraḥ // 5.120.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyamālyāmbaradharo divyābharaṇabhūṣitaḥ / divyagandhaguṇopeto na pṛthvīm aspṛśat padā // 5.120.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato vasumanāḥ pūrvam uccair uccārayan vacaḥ / khyāto dānapatir loke vyājahāra nṛpaṃ tadā // 5.120.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāptavān asmi yal loke sarvavarṇeṣv agarhayā / tad apy atha ca dāsyāmi tena saṃyujyatāṃ bhavān // 5.120.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat phalaṃ dānaśīlasya kṣamāśīlasya yat phalam / yac ca me phalam ādhāne tena saṃyujyatāṃ bhavān // 5.120.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pratardano 'py āha vākyaṃ kṣatriyapuṃgavaḥ / yathā dharmaratir nityaṃ nityaṃ yuddhaparāyaṇaḥ // 5.120.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāptavān asmi yal loke kṣatradharmodbhavaṃ yaśaḥ / vīraśabdaphalaṃ caiva tena saṃyujyatāṃ bhavān // 5.120.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śibirauśīnaro dhīmān uvāca madhurāṃ giram / yathā bāleṣu nārīṣu vaihāryeṣu tathaiva ca // 5.120.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃgareṣu nipāteṣu tathāpad vyasaneṣu ca / anṛtaṃ noktapūrvaṃ me tena satyena khaṃ vraja // 5.120.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā prāṇāṃś ca rājyaṃ ca rājan karma sukhāni ca / tyajeyaṃ na punaḥ satyaṃ tena satyena khaṃ vraja // 5.120.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā satyena me dharmo yathā satyena pāvakaḥ / prītaḥ śakraś ca satyena tena satyena khaṃ vraja // 5.120.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭakas tv atha rājarṣiḥ kauśiko mādhavīsutaḥ / anekaśatayajvānaṃ vacanaṃ prāha dharmavit // 5.120.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataśaḥ puṇḍarīkā me gosavāś ca citāḥ prabho / kratavo vājapeyāś ca teṣāṃ phalam avāpnuhi // 5.120.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me ratnāni na dhanaṃ na tathānye paricchadāḥ / kratuṣv anupayuktāni tena satyena khaṃ vraja // 5.120.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yathā yathā hi jalpanti dauhitrās taṃ narādhipam / tathā tathā vasumatīṃ tyaktvā rājā divaṃ yayau // 5.120.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ sarve samastās te rājānaḥ sukṛtais tadā / yayātiṃ svargato bhraṣṭaṃ tārayām āsur añjasā // 5.120.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dauhitrāḥ svena dharmeṇa yajñadānakṛtena vai / caturṣu rājavaṃśeṣu saṃbhūtāḥ kulavardhanāḥ // 5.120.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātāmahaṃ mahāprājñaṃ divam āropayanti te // 5.120.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rājadharmaguṇopetāḥ sarvadharmaguṇānvitāḥ / dauhitrās te vayaṃ rājan divam āroha pārthivaḥ // 5.120.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadbhir āropitaḥ svargaṃ pārthivair bhūridakṣiṇaiḥ / abhyanujñāya dauhitrān yayātir divam āsthitaḥ // 5.121.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivṛṣṭaś ca varṣeṇa nānāpuṣpasugandhinā / pariṣvaktaś ca puṇyena vāyunā puṇyagandhinā // 5.121.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acalaṃ sthānam āruhya dauhitraphalanirjitam / karmabhiḥ svair upacito jajvāla parayā śriyā // 5.121.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) upagītopanṛttaś ca gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ / prītyā pratigṛhītaś ca svarge dundubhinisvanaiḥ // 5.121.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiṣṭutaś ca vividhair devarājarṣicāraṇaiḥ / arcitaś cottamārgheṇa daivatair abhinanditaḥ // 5.121.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prāptaḥ svargaphalaṃ caiva tam uvāca pitāmahaḥ / nirvṛtaṃ śāntamanasaṃ vacobhis tarpayann iva // 5.121.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) catuṣpādas tvayā dharmaś cito lokyena karmaṇā / akṣayas tava loko 'yaṃ kīrtiś caivākṣayā divi // 5.121.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punas tavādya rājarṣe sukṛteneha karmaṇā // 5.121.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) āvṛtaṃ tamasā cetaḥ sarveṣāṃ svargavāsinām / yena tvāṃ nābhijānanti tato 'jñātvāsi pātitaḥ // 5.121.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prītyaiva cāsi dauhitrais tāritas tvam ihāgataḥ / sthānaṃ ca pratipanno 'si karmaṇā svena nirjitam // 5.121.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acalaṃ śāśvataṃ puṇyam uttamaṃ dhruvam avyayam // 5.121.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhagavan saṃśayo me 'sti kaś cit taṃ chettum arhasi / na hy anyam aham arhāmi praṣṭuṃ lokapitāmaha // 5.121.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahuvarṣasahasrāntaṃ prajāpālanavardhitam / anekakratudānaughair arjitaṃ me mahat phalam // 5.121.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ tad alpakālena kṣīṇaṃ yenāsmi pātitaḥ / bhagavan vettha lokāṃś ca śāśvatān mama nirjitān // 5.121.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahuvarṣasahasrāntaṃ prajāpālanavardhitam / anekakratudānaughair yat tvayopārjitaṃ phalam // 5.121.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad anenaiva doṣeṇa kṣīṇaṃ yenāsi pātitaḥ / abhimānena rājendra dhikkṛtaḥ svargavāsibhiḥ // 5.121.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāyaṃ mānena rājarṣe na balena na hiṃsayā / na śāṭhyena na māyābhir loko bhavati śāśvataḥ // 5.121.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāvamānyās tvayā rājann avarotkṛṣṭamadhyamāḥ / na hi mānapradagdhānāṃ kaś cid asti samaḥ kva cit // 5.121.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patanārohaṇam idaṃ kathayiṣyanti ye narāḥ / viṣamāṇy api te prāptās tariṣyanti na saṃśayaḥ // 5.121.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa doṣo 'bhimānena purā prāpto yayātinā / nirbandhataś cātimātraṃ gālavena mahīpate // 5.121.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) śrotavyaṃ hitakāmānāṃ suhṛdāṃ bhūtim icchatām / na kartavyo hi nirbandho nirbandho hi kṣayodayaḥ // 5.121.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tvam api gāndhāre mānaṃ krodhaṃ ca varjaya / saṃdhatsva pāṇḍavair vīra saṃrambhaṃ tyaja pārthiva // 5.121.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dadāti yat pārthiva yat karoti; yad vā tapas tapyati yaj juhoti / na tasya nāśo 'sti na cāpakarṣo; nānyas tad aśnāti sa eva kartā // 5.121.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] idaṃ mahākhyānam anuttamaṃ mataṃ; bahuśrutānāṃ gataroṣarāgiṇām / samīkṣya loke bahudhā pradhāvitā; trivargadṛṣṭiḥ pṛthivīm upāśnute // 5.121.22 vaṃśastha [12: jtjr] bhagavann evam evaitad yathā vadasi nārada / icchāmi cāham apy evaṃ na tv īśo bhagavann aham // 5.122.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tataḥ kṛṣṇam abhyabhāṣata bhārata / svargyaṃ lokyaṃ ca mām āttha dharmyaṃ nyāyyaṃ ca keśava // 5.122.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv ahaṃ svavaśas tāta kriyamāṇaṃ na me priyam / aṅga duryodhanaṃ kṛṣṇa mandaṃ śāstrātigaṃ mama // 5.122.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anunetuṃ mahābāho yatasva puruṣottama / suhṛtkāryaṃ tu sumahat kṛtaṃ te syāj janārdana // 5.122.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tato 'bhyāvṛtya vārṣṇeyo duryodhanam amarṣaṇam / abravīn madhurāṃ vācaṃ sarvadharmārthatattvavit // 5.122.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana nibodhedaṃ madvākyaṃ kurusattama / samarthaṃ te viśeṣeṇa sānubandhasya bhārata // 5.122.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāprājña kule jātaḥ sādhv etat kartum arhasi / śrutavṛttopasaṃpannaḥ sarvaiḥ samudito guṇaiḥ // 5.122.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dauṣkuleyā durātmāno nṛśaṃsā nirapatrapāḥ / ta etad īdṛśaṃ kuryur yathā tvaṃ tāta manyase // 5.122.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmārthayuktā loke 'smin pravṛttir lakṣyate satām / asatāṃ viparītā tu lakṣyate bharatarṣabha // 5.122.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) viparītā tv iyaṃ vṛttir asakṛl lakṣyate tvayi / adharmaś cānubandho 'tra ghoraḥ prāṇaharo mahān // 5.122.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anekaśas tvannimittam ayaśasyaṃ ca bhārata / tam anarthaṃ pariharann ātmaśreyaḥ kariṣyasi // 5.122.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) bhrātṝṇām atha bhṛtyānāṃ mitrāṇāṃ ca paraṃtapa / adharmyād ayaśasyāc ca karmaṇas tvaṃ pramokṣyase // 5.122.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prājñaiḥ śūrair mahotsāhair ātmavadbhir bahuśrutaiḥ / saṃdhatsva puruṣavyāghra pāṇḍavair bharatarṣabha // 5.122.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad dhitaṃ ca priyaṃ caiva dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ / pitāmahasya droṇasya vidurasya mahāmateḥ // 5.122.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṛpasya somadattasya bāhlīkasya ca dhīmataḥ / aśvatthāmno vikarṇasya saṃjayasya viśāṃ pate // 5.122.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñātīnāṃ caiva bhūyiṣṭhaṃ mitrāṇāṃ ca paraṃtapa / śame śarma bhavet tāta sarvasya jagatas tathā // 5.122.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hrīmān asi kule jātaḥ śrutavān anṛśaṃsavān / tiṣṭha tāta pituḥ śāstre mātuś ca bharatarṣabha // 5.122.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chreyo hi manyante pitā yac chāsti bhārata / uttamāpadgataḥ sarvaḥ pituḥ smarati śāsanam // 5.122.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rocate te pitus tāta pāṇḍavaiḥ saha saṃgamaḥ / sāmātyasya kuruśreṣṭha tat tubhyaṃ tāta rocatām // 5.122.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā yaḥ suhṛdāṃ śāstraṃ martyo na pratipadyate / vipākānte dahaty enaṃ kiṃpākam iva bhakṣitam // 5.122.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tu niḥśreyasaṃ vākyaṃ mohān na pratipadyate / sa dīrghasūtro hīnārthaḥ paścāttāpena yujyate // 5.122.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yas tu niḥśreyasaṃ śrutvā prāptam evābhipadyate / ātmano matam utsṛjya sa loke sukham edhate // 5.122.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'rthakāmasya vacanaṃ prātikūlyān na mṛṣyate / śṛṇoti pratikūlāni dviṣatāṃ vaśam eti saḥ // 5.122.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) satāṃ matam atikramya yo 'satāṃ vartate mate / śocante vyasane tasya suhṛdo nacirād iva // 5.122.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mukhyān amātyān utsṛjya yo nihīnān niṣevate / sa ghorām āpadaṃ prāpya nottāram adhigacchati // 5.122.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yo 'satsevī vṛthācāro na śrotā suhṛdāṃ sadā / parān vṛṇīte svān dveṣṭi taṃ gauḥ śapati bhārata // 5.122.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa tvaṃ virudhya tair vīrair anyebhyas trāṇam icchasi / aśiṣṭebhyo 'samarthebhyo mūḍhebhyo bharatarṣabha // 5.122.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi śakrasamāñ jñātīn atikramya mahārathān / anyebhyas trāṇam āśaṃset tvad anyo bhuvi mānavaḥ // 5.122.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janmaprabhṛti kaunteyā nityaṃ vinikṛtās tvayā / na ca te jātu kupyanti dharmātmāno hi pāṇḍavāḥ // 5.122.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mithyāpracaritās tāta janmaprabhṛti pāṇḍavāḥ / tvayi samyaṅ mahābāho pratipannā yaśasvinaḥ // 5.122.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayāpi pratipattavyaṃ tathaiva bharatarṣabha / sveṣu bandhuṣu mukhyeṣu mā manyuvaśam anvagāḥ // 5.122.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trivargayuktā prājñānām ārambhā bharatarṣabha / dharmārthāv anurudhyante trivargāsaṃbhave narāḥ // 5.122.32 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pṛthak tu viniviṣṭānāṃ dharmaṃ dhīro 'nurudhyate / madhyamo 'rthaṃ kaliṃ bālaḥ kāmam evānurudhyate // 5.122.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyaiḥ prasṛto lobhād dharmaṃ viprajahāti yaḥ / kāmārthāv anupāyena lipsamāno vinaśyati // 5.122.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmārthau lipsamānas tu dharmam evāditaś caret / na hi dharmād apaity arthaḥ kāmo vāpi kadā cana // 5.122.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāyaṃ dharmam evāhus trivargasya viśāṃ pate / lipsamāno hi tenāśu kakṣe 'gnir iva vardhate // 5.122.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ tātānupāyena lipsase bharatarṣabha / ādhirājyaṃ mahad dīptaṃ prathitaṃ sarvarājasu // 5.122.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānaṃ takṣati hy eṣa vanaṃ paraśunā yathā / yaḥ samyag vartamāneṣu mithyā rājan pravartate // 5.122.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tasya hi matiṃ chindyād yasya necchet parābhavam / avicchinnasya dhīrasya kalyāṇe dhīyate matiḥ // 5.122.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyaktātmānaṃ na bādheta triṣu lokeṣu bhārata / apy anyaṃ prākṛtaṃ kiṃ cit kim u tān pāṇḍavarṣabhān // 5.122.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣavaśam āpanno na kiṃ cid budhyate naraḥ / chidyate hy ātataṃ sarvaṃ pramāṇaṃ paśya bhārata // 5.122.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyas te durjanāt tāta pāṇḍavaiḥ saha saṃgamaḥ / tair hi saṃprīyamāṇas tvaṃ sarvān kāmān avāpsyasi // 5.122.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavair nirjitāṃ bhūmiṃ bhuñjāno rājasattama / pāṇḍavān pṛṣṭhataḥ kṛtvā trāṇam āśaṃsase 'nyataḥ // 5.122.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsane durviṣahe karṇe cāpi sasaubale / eteṣv aiśvaryam ādhāya bhūtim icchasi bhārata // 5.122.44 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) na caite tava paryāptā jñāne dharmārthayos tathā / vikrame cāpy aparyāptāḥ pāṇḍavān prati bhārata // 5.122.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hīme sarvarājānaḥ paryāptāḥ sahitās tvayā / kruddhasya bhīmasenasya prekṣituṃ mukham āhave // 5.122.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ saṃnihitaṃ tāta samagraṃ pārthivaṃ balam / ayaṃ bhīṣmas tathā droṇaḥ karṇaś cāyaṃ tathā kṛpaḥ // 5.122.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūriśravāḥ saumadattir aśvatthāmā jayadrathaḥ / aśaktāḥ sarva evaite pratiyoddhuṃ dhanaṃjayam // 5.122.48 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ajeyo hy arjunaḥ kruddhaḥ sarvair api surāsuraiḥ / mānuṣair api gandharvair mā yuddhe ceta ādhithāḥ // 5.122.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛśyatāṃ vā pumān kaś cit samagre pārthive bale / yo 'rjunaṃ samare prāpya svastimān āvrajed gṛhān // 5.122.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ te janakṣayeṇeha kṛtena bharatarṣabha / yasmiñ jite jitaṃ te syāt pumān ekaḥ sa dṛśyatām // 5.122.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa devān sagandharvān sayakṣāsurapannagān / ajayat khāṇḍavaprasthe kas taṃ yudhyeta mānavaḥ // 5.122.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā virāṭanagare śrūyate mahad adbhutam / ekasya ca bahūnāṃ ca paryāptaṃ tan nidarśanam // 5.122.53 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tam ajeyam anādhṛṣyaṃ vijetuṃ jiṣṇum acyutam / āśaṃsasīha samare vīram arjunam ūrjitam // 5.122.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) maddvitīyaṃ punaḥ pārthaṃ kaḥ prārthayitum arhati / yuddhe pratīpam āyāntam api sākṣāt puraṃdaraḥ // 5.122.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhubhyām uddhared bhūmiṃ dahet kruddha imāḥ prajāḥ / pātayet tridivād devān yo 'rjunaṃ samare jayet // 5.122.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya putrāṃs tathā bhrātṝñ jñātīn saṃbandhinas tathā / tvatkṛte na vinaśyeyur ete bharatasattama // 5.122.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astu śeṣaṃ kauravāṇāṃ mā parābhūd idaṃ kulam / kulaghna iti nocyethā naṣṭakīrtir narādhipa // 5.122.58 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tvām eva sthāpayiṣyanti yauvarājye mahārathāḥ / mahārājye ca pitaraṃ dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram // 5.122.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mā tāta śriyam āyāntīm avamaṃsthāḥ samudyatām / ardhaṃ pradāya pārthebhyo mahatīṃ śriyam āpsyasi // 5.122.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavaiḥ saṃśamaṃ kṛtvā kṛtvā ca suhṛdāṃ vacaḥ / saṃprīyamāṇo mitraiś ca ciraṃ bhadrāṇy avāpsyasi // 5.122.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ śāṃtanavo bhīṣmo duryodhanam amarṣaṇam / keśavasya vacaḥ śrutvā provāca bharatarṣabha // 5.123.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇena vākyam ukto 'si suhṛdāṃ śamam icchatā / anupaśyasva tat tāta mā manyuvaśam anvagāḥ // 5.123.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṛtvā vacanaṃ tāta keśavasya mahātmanaḥ / śreyo na jātu na sukhaṃ na kalyāṇam avāpsyasi // 5.123.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dharmyam arthaṃ mahābāhur āha tvāṃ tāta keśavaḥ / tam artham abhipadyasva mā rājan nīnaśaḥ prajāḥ // 5.123.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imāṃ śriyaṃ prajvalitāṃ bhāratīṃ sarvarājasu / jīvato dhṛtarāṣṭrasya daurātmyād bhraṃśayiṣyasi // 5.123.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ātmānaṃ ca sahāmātyaṃ saputrapaśubāndhavam / sahamitram asadbuddhyā jīvitād bhraṃśayiṣyasi // 5.123.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atikrāman keśavasya tathyaṃ vacanam arthavat / pituś ca bharataśreṣṭha vidurasya ca dhīmataḥ // 5.123.7 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) mā kulaghno 'ntapuruṣo durmatiḥ kāpathaṃ gamaḥ / pitaraṃ mātaraṃ caiva vṛddhau śokāya mā dadaḥ // 5.123.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha droṇo 'bravīt tatra duryodhanam idaṃ vacaḥ / amarṣavaśam āpannaṃ niḥśvasantaṃ punaḥ punaḥ // 5.123.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmārthayuktaṃ vacanam āha tvāṃ tāta keśavaḥ / tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavas taj juṣasva narādhipa // 5.123.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) prājñau medhāvinau dāntāv arthakāmau bahuśrutau / āhatus tvāṃ hitaṃ vākyaṃ tad ādatsva paraṃtapa // 5.123.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anutiṣṭha mahāprājña kṛṣṇabhīṣmau yad ūcatuḥ / mā vaco laghubuddhīnāṃ samāsthās tvaṃ paraṃtapa // 5.123.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tvāṃ protsāhayanty ete naite kṛtyāya karhi cit / vairaṃ pareṣāṃ grīvāyāṃ pratimokṣyanti saṃyuge // 5.123.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mā kurūñ jīghanaḥ sarvān putrān bhrātṝṃs tathaiva ca / vāsudevārjunau yatra viddhy ajeyaṃ balaṃ hi tat // 5.123.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac caiva mataṃ satyaṃ suhṛdoḥ kṛṣṇabhīṣmayoḥ / yadi nādāsyase tāta paścāt tapsyasi bhārata // 5.123.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathoktaṃ jāmadagnyena bhūyān eva tato 'rjunaḥ / kṛṣṇo hi devakīputro devair api durutsahaḥ // 5.123.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ te sukhapriyeṇeha proktena bharatarṣabha / etat te sarvam ākhyātaṃ yathecchasi tathā kuru // 5.123.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tvām utsahe vaktuṃ bhūyo bharatasattama // 5.123.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasmin vākyāntare vākyaṃ kṣattāpi viduro 'bravīt / duryodhanam abhiprekṣya dhārtarāṣṭram amarṣaṇam // 5.123.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana na śocāmi tvām ahaṃ bharatarṣabha / imau tu vṛddhau śocāmi gāndhārīṃ pitaraṃ ca te // 5.123.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yāv anāthau cariṣyete tvayā nāthena durhṛdā / hatamitrau hatāmātyau lūnapakṣāv iva dvijau // 5.123.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhikṣukau vicariṣyete śocantau pṛthivīm imām / kulaghnam īdṛśaṃ pāpaṃ janayitvā kupūruṣam // 5.123.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha duryodhanaṃ rājā dhṛtarāṣṭro 'bhyabhāṣata / āsīnaṃ bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ rājabhiḥ parivāritam // 5.123.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana nibodhedaṃ śauriṇoktaṃ mahātmanā / ādatsva śivam atyantaṃ yogakṣemavad avyayam // 5.123.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena hi sahāyena kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā / iṣṭān sarvān abhiprāyān prāpsyāmaḥ sarvarājasu // 5.123.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) susaṃhitaḥ keśavena gaccha tāta yudhiṣṭhiram / cara svastyayanaṃ kṛtsnaṃ bhāratānām anāmayam // 5.123.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vāsudevena tīrthena tāta gacchasva saṃgamam / kālaprāptam idaṃ manye mā tvaṃ duryodhanātigāḥ // 5.123.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śamaṃ ced yācamānaṃ tvaṃ pratyākhyāsyasi keśavam / tvadartham abhijalpantaṃ na tavāsty aparābhavaḥ // 5.123.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭravacaḥ śrutvā bhīṣmadroṇau samarthya tau / duryodhanam idaṃ vākyam ūcatuḥ śāsanātigam // 5.124.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvat kṛṣṇāv asaṃnaddhau yāvat tiṣṭhati gāṇḍivam / yāvad dhaumyo na senāgnau juhotīha dviṣadbalam // 5.124.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvan na prekṣate kruddhaḥ senāṃ tava yudhiṣṭhiraḥ / hrīniṣedho maheṣvāsas tāvac chāmyatu vaiśasam // 5.124.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvan na dṛṣyate pārthaḥ sveṣv anīkeṣv avasthitaḥ / bhīmaseno maheṣvāsas tāvac chāmyatu vaiśasam // 5.124.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvan na carate mārgān pṛtanām abhiharṣayan / yāvan na śātayaty ājau śirāṃsi gajayodhinām // 5.124.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadayā vīraghātinyā phalānīva vanaspateḥ / kālena paripakvāni tāvac chāmyatu vaiśasam // 5.124.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulaḥ sahadevaś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ / virāṭaś ca śikhaṇḍī ca śaiśupāliś ca daṃśitāḥ // 5.124.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvan na praviśanty ete nakrā iva mahārṇavam / kṛtāstrāḥ kṣipram asyantas tāvac chāmyatu vaiśasam // 5.124.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvan na sukumāreṣu śarīreṣu mahīkṣitām / gārdhrapatrāḥ patanty ugrās tāvac chāmyatu vaiśasam // 5.124.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) candanāgarudigdheṣu hāraniṣkadhareṣu ca / noraḥsu yāvad yodhānāṃ maheṣvāsair maheṣavaḥ // 5.124.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṛtāstraiḥ kṣipram asyadbhir dūrapātibhir āyasāḥ / abhilakṣyair nipātyante tāvac chāmyatu vaiśasam // 5.124.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādayamānaṃ tvāṃ śirasā rājakuñjaraḥ / pāṇibhyāṃ pratigṛhṇātu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ // 5.124.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvajāṅkuśapatākāṅkaṃ dakṣiṇaṃ te sudakṣiṇaḥ / skandhe nikṣipatāṃ bāhuṃ śāntaye bharatarṣabha // 5.124.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratnauṣadhisametena ratnāṅgulitalena ca / upaviṣṭasya pṛṣṭhaṃ te pāṇinā parimārjatu // 5.124.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śālaskandho mahābāhus tvāṃ svajāno vṛkodaraḥ / sāmnābhivadatāṃ cāpi śāntaye bharatarṣabha // 5.124.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunena yamābhyāṃ ca tribhis tair abhivāditaḥ / mūrdhni tān samupāghrāya premṇābhivada pārthiva // 5.124.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā tvāṃ pāṇḍavair vīrair bhrātṛbhiḥ saha saṃgatam / yāvad ānandajāśrūṇi pramuñcantu narādhipāḥ // 5.124.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghuṣyatāṃ rājadhānīṣu sarvasaṃpan mahīkṣitām / pṛthivī bhrātṛbhāvena bhujyatāṃ vijvaro bhava // 5.124.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā duryodhano vākyam apriyaṃ kurusaṃsadi / pratyuvāca mahābāhuṃ vāsudevaṃ yaśasvinam // 5.125.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasamīkṣya bhavān etad vaktum arhati keśava / mām eva hi viśeṣeṇa vibhāṣya parigarhase // 5.125.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaktivādena pārthānām akasmān madhusūdana / bhavān garhayate nityaṃ kiṃ samīkṣya balābalam // 5.125.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān kṣattā ca rājā ca ācāryo vā pitāmahaḥ / mām eva parigarhante nānyaṃ kaṃ cana pārthivam // 5.125.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāhaṃ lakṣaye kaṃ cid vyabhicāram ihātmanaḥ / atha sarve bhavanto māṃ vidviṣanti sarājakāḥ // 5.125.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāhaṃ kaṃ cid atyartham aparādham ariṃdama / vicintayan prapaśyāmi susūkṣmam api keśava // 5.125.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) priyābhyupagate dyūte pāṇḍavā madhusūdana / jitāḥ śakuninā rājyaṃ tatra kiṃ mama duṣkṛtam // 5.125.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat punar draviṇaṃ kiṃ cit tatrājīyanta pāṇḍavāḥ / tebhya evābhyanujñātaṃ tat tadā madhusūdana // 5.125.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparādho na cāsmākaṃ yat te hy akṣaparājitāḥ / ajeyā jayatāṃ śreṣṭha pārthāḥ pravrājitā vanam // 5.125.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kena cāpy apavādena virudhyante 'ribhiḥ saha / aśaktāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇa prahṛṣṭāḥ pratyamitravat // 5.125.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim asmābhiḥ kṛtaṃ teṣāṃ kasmin vā punar āgasi / dhārtarāṣṭrāñ jighāṃsanti pāṇḍavāḥ sṛñjayaiḥ saha // 5.125.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi vayam ugreṇa karmaṇā vacanena vā / vitrastāḥ praṇamāmeha bhayād api śatakratoḥ // 5.125.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca taṃ kṛṣṇa paśyāmi kṣatradharmam anuṣṭhitam / utsaheta yudhā jetuṃ yo naḥ śatrunibarhaṇa // 5.125.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi bhīṣmakṛpadroṇāḥ sagaṇā madhusūdana / devair api yudhā jetuṃ śakyāḥ kim uta pāṇḍavaiḥ // 5.125.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svadharmam anutiṣṭhanto yadi mādhava saṃyuge / śastreṇa nidhanaṃ kāle prāpsyāmaḥ svargam eva tat // 5.125.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mukhyaś caivaiṣa no dharmaḥ kṣatriyāṇāṃ janārdana / yac chayīmahi saṃgrāme śaratalpagatā vayam // 5.125.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ vīraśayanaṃ prāpsyāmo yadi saṃyuge / apraṇamyaiva śatrūṇāṃ na nas tapsyati mādhava // 5.125.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kaś ca jātu kule jātaḥ kṣatradharmeṇa vartayan / bhayād vṛttiṃ samīkṣyaivaṃ praṇamed iha kasya cit // 5.125.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udyacched eva na named udyamo hy eva pauruṣam / apy aparvaṇi bhajyeta na named iha kasya cit // 5.125.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) iti mātaṅgavacanaṃ parīpsanti hitepsavaḥ / dharmāya caiva praṇamed brāhmaṇebhyaś ca madvidhaḥ // 5.125.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) acintayan kaṃ cid anyaṃ yāvajjīvaṃ tathācaret / eṣa dharmaḥ kṣatriyāṇāṃ matam etac ca me sadā // 5.125.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) rājyāṃśaś cābhyanujñāto yo me pitrā purābhavat / na sa labhyaḥ punar jātu mayi jīvati keśava // 5.125.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvac ca rājā dhriyate dhṛtarāṣṭro janārdana / nyastaśastrā vayaṃ te vāpy upajīvāma mādhava // 5.125.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yady adeyaṃ purā dattaṃ rājyaṃ paravato mama / ajñānād vā bhayād vāpi mayi bāle janārdana // 5.125.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tad adya punar labhyaṃ pāṇḍavair vṛṣṇinandana / dhriyamāṇe mahābāho mayi saṃprati keśava // 5.125.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad dhi sūcyās tīkṣṇāyā vidhyed agreṇa mādhava / tāvad apy aparityājyaṃ bhūmer naḥ pāṇḍavān prati // 5.125.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ prahasya dāśārhaḥ krodhaparyākulekṣaṇaḥ / duryodhanam idaṃ vākyam abravīt kurusaṃsadi // 5.126.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lapsyase vīraśayanaṃ kāmam etad avāpsyasi / sthiro bhava sahāmātyo vimardo bhavitā mahān // 5.126.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yac caivaṃ manyase mūḍha na me kaś cid vyatikramaḥ / pāṇḍaveṣv iti tat sarvaṃ nibodhata narādhipāḥ // 5.126.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śriyā saṃtapyamānena pāṇḍavānāṃ mahātmanām / tvayā durmantritaṃ dyūtaṃ saubalena ca bhārata // 5.126.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ ca jñātayas tāta śreyāṃsaḥ sādhusaṃmatāḥ / tathānyāyyam upasthātuṃ jihmenājihmacāriṇaḥ // 5.126.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣadyūtaṃ mahāprājña satām aratināśanam / asatāṃ tatra jāyante bhedāś ca vyasanāni ca // 5.126.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad idaṃ vyasanaṃ ghoraṃ tvayā dyūtamukhaṃ kṛtam / asamīkṣya sadācāraiḥ sārdhaṃ pāpānubandhanaiḥ // 5.126.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaś cānyo jñātibhāryāṃ vai viprakartuṃ tathārhati / ānīya ca sabhāṃ vaktuṃ yathoktā draupadī tvayā // 5.126.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulīnā śīlasaṃpannā prāṇebhyo 'pi garīyasī / mahiṣī pāṇḍuputrāṇāṃ tathā vinikṛtā tvayā // 5.126.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānanti kuravaḥ sarve yathoktāḥ kurusaṃsadi / duḥśāsanena kaunteyāḥ pravrajantaḥ paraṃtapāḥ // 5.126.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samyagvṛtteṣv alubdheṣu satataṃ dharmacāriṣu / sveṣu bandhuṣu kaḥ sādhuś cared evam asāṃpratam // 5.126.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛśaṃsānām anāryāṇāṃ paruṣāṇāṃ ca bhāṣaṇam / karṇaduḥśāsanābhyāṃ ca tvayā ca bahuśaḥ kṛtam // 5.126.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saha mātrā pradagdhuṃ tān bālakān vāraṇāvate / āsthitaḥ paramaṃ yatnaṃ na samṛddhaṃ ca tat tava // 5.126.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūṣuś ca suciraṃ kālaṃ pracchannāḥ pāṇḍavās tadā / mātrā sahaikacakrāyāṃ brāhmaṇasya niveśane // 5.126.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣeṇa sarpabandhaiś ca yatitāḥ pāṇḍavās tvayā / sarvopāyair vināśāya na samṛddhaṃ ca tat tava // 5.126.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃbuddhiḥ pāṇḍaveṣu mithyāvṛttiḥ sadā bhavān / kathaṃ te nāparādho 'sti pāṇḍaveṣu mahātmasu // 5.126.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtvā bahūny akāryāṇi pāṇḍaveṣu nṛśaṃsavat / mithyāvṛttir anāryaḥ sann adya vipratipadyase // 5.126.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātāpitṛbhyāṃ bhīṣmeṇa droṇena vidureṇa ca / śāmyeti muhur ukto 'si na ca śāmyasi pārthiva // 5.126.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śame hi sumahān arthas tava pārthasya cobhayoḥ / na ca rocayase rājan kim anyad buddhilāghavāt // 5.126.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na śarma prāpsyase rājann utkramya suhṛdāṃ vacaḥ / adharmyam ayaśasyaṃ ca kriyate pārthiva tvayā // 5.126.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvati dāśārhe duryodhanam amarṣaṇam / duḥśāsana idaṃ vākyam abravīt kurusaṃsadi // 5.126.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cet saṃdhāsyase rājan svena kāmena pāṇḍavaiḥ / baddhvā kila tvāṃ dāsyanti kuntīputrāya kauravāḥ // 5.126.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vaikartanaṃ tvāṃ ca māṃ ca trīn etān manujarṣabha / pāṇḍavebhyaḥ pradāsyanti bhīṣmo droṇaḥ pitā ca te // 5.126.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhrātur etad vacaḥ śrutvā dhārtarāṣṭraḥ suyodhanaḥ / kruddhaḥ prātiṣṭhatotthāya mahānāga iva śvasan // 5.126.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viduraṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca mahārājaṃ ca bāhlikam / kṛpaṃ ca somadattaṃ ca bhīṣmaṃ droṇaṃ janārdanam // 5.126.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvān etān anādṛtya durmatir nirapatrapaḥ / aśiṣṭavad amaryādo mānī mānyāvamānitā // 5.126.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ prasthitam abhiprekṣya bhrātaro manujarṣabham / anujagmuḥ sahāmātyā rājānaś cāpi sarvaśaḥ // 5.126.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sabhāyām utthitaṃ kruddhaṃ prasthitaṃ bhrātṛbhiḥ saha / duryodhanam abhiprekṣya bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'bravīt // 5.126.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmārthāv abhisaṃtyajya saṃrambhaṃ yo 'numanyate / hasanti vyasane tasya durhṛdo nacirād iva // 5.126.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durātmā rājaputro 'yaṃ dhārtarāṣṭro 'nupāyavit / mithyābhimānī rājyasya krodhalobhavaśānugaḥ // 5.126.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kālapakvam idaṃ manye sarvakṣatraṃ janārdana / sarve hy anusṛtā mohāt pārthivāḥ saha mantribhiḥ // 5.126.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmasyātha vacaḥ śrutvā dāśārhaḥ puṣkarekṣaṇaḥ / bhīṣmadroṇamukhān sarvān abhyabhāṣata vīryavān // 5.126.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣāṃ kuruvṛddhānāṃ mahān ayam atikramaḥ / prasahya mandam aiśvarye na niyacchata yan nṛpam // 5.126.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra kāryam ahaṃ manye prāptakālam ariṃdamāḥ / kriyamāṇe bhavec chreyas tat sarvaṃ śṛṇutānaghāḥ // 5.126.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣam etad bhavatāṃ yad vakṣyāmi hitaṃ vacaḥ / bhavatām ānukūlyena yadi roceta bhāratāḥ // 5.126.35 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhojarājasya vṛddhasya durācāro hy anātmavān / jīvataḥ pitur aiśvaryaṃ hṛtvā manyuvaśaṃ gataḥ // 5.126.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ parityaktaḥ sa bāndhavaiḥ / jñātīnāṃ hitakāmena mayā śasto mahāmṛdhe // 5.126.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhukaḥ punar asmābhir jñātibhiś cāpi satkṛtaḥ / ugrasenaḥ kṛto rājā bhojarājanyavardhanaḥ // 5.126.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaṃsam ekaṃ parityajya kulārthe sarvayādavāḥ / saṃbhūya sukham edhante bhāratāndhakavṛṣṇayaḥ // 5.126.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api cāpy avadad rājan parameṣṭhī prajāpatiḥ / vyūḍhe devāsure yuddhe 'bhyudyateṣv āyudheṣu ca // 5.126.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvaidhībhūteṣu lokeṣu vinaśyatsu ca bhārata / abravīt sṛṣṭimān devo bhagavāṃl lokabhāvanaḥ // 5.126.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parābhaviṣyanty asurā daiteyā dānavaiḥ saha / ādityā vasavo rudrā bhaviṣyanti divaukasaḥ // 5.126.42 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) devāsuramanuṣyāś ca gandharvoragarākṣasāḥ / asmin yuddhe susaṃyattā haniṣyanti parasparam // 5.126.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti matvābravīd dharmaṃ parameṣṭhī prajāpatiḥ / varuṇāya prayacchaitān baddhvā daiteyadānavān // 5.126.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tato dharmo niyogāt parameṣṭhinaḥ / varuṇāya dadau sarvān baddhvā daiteyadānavān // 5.126.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān baddhvā dharmapāśaiś ca svaiś ca pāśair jaleśvaraḥ / varuṇaḥ sāgare yatto nityaṃ rakṣati dānavān // 5.126.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā duryodhanaṃ karṇaṃ śakuniṃ cāpi saubalam / baddhvā duḥśāsanaṃ cāpi pāṇḍavebhyaḥ prayacchata // 5.126.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyajet kulārthe puruṣaṃ grāmasyārthe kulaṃ tyajet / grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet // 5.126.48 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rājan duryodhanaṃ baddhvā tataḥ saṃśāmya pāṇḍavaiḥ / tvatkṛte na vinaśyeyuḥ kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabha // 5.126.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ / viduraṃ sarvadharmajñaṃ tvaramāṇo 'bhyabhāṣata // 5.127.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha tāta mahāprājñāṃ gāndhārīṃ dīrghadarśinīm / ānayeha tayā sārdham anuneṣyāmi durmatim // 5.127.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi sāpi durātmānaṃ śamayed duṣṭacetasam / api kṛṣṇāya suhṛdas tiṣṭhema vacane vayam // 5.127.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) api lobhābhibhūtasya panthānam anudarśayet / durbuddher duḥsahāyasya samarthaṃ bruvatī vacaḥ // 5.127.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api no vyasanaṃ ghoraṃ duryodhanakṛtaṃ mahat / śamayec cirarātrāya yogakṣemavad avyayam // 5.127.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñas tu vacanaṃ śrutvā viduro dīrghadarśinīm / ānayām āsa gāndhārīṃ dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt // 5.127.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa gāndhāri putras te durātmā śāsanātigaḥ / aiśvaryalobhād aiśvaryaṃ jīvitaṃ ca prahāsyati // 5.127.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aśiṣṭavad amaryādaḥ pāpaiḥ saha durātmabhiḥ / sabhāyā nirgato mūḍho vyatikramya suhṛdvacaḥ // 5.127.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā bhartur vacanaṃ śrutvā rājaputrī yaśasvinī / anvicchantī mahac chreyo gāndhārī vākyam abravīt // 5.127.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānayeha sutaṃ kṣipraṃ rājyakāmukam āturam / na hi rājyam aśiṣṭena śakyaṃ dharmārthalopinā // 5.127.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hy evātra bhṛśaṃ garhyo dhṛtarāṣṭra sutapriyaḥ / yo jānan pāpatām asya tatprajñām anuvartase // 5.127.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eṣa kāmamanyubhyāṃ pralabdho moham āsthitaḥ / aśakyo 'dya tvayā rājan vinivartayituṃ balāt // 5.127.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājyapradāne mūḍhasya bāliśasya durātmanaḥ / duḥsahāyasya lubdhasya dhṛtarāṣṭro 'śnute phalam // 5.127.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kathaṃ hi svajane bhedam upekṣeta mahāmatiḥ / bhinnaṃ hi svajanena tvāṃ prasahiṣyanti śatravaḥ // 5.127.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā hi śakyā mahārāja sāmnā dānena vā punaḥ / nistartum āpadaḥ sveṣu daṇḍaṃ kas tatra pātayet // 5.127.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāsanād dhṛtarāṣṭrasya duryodhanam amarṣaṇam / mātuś ca vacanāt kṣattā sabhāṃ prāveśayat punaḥ // 5.127.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mātur vacanākāṅkṣī praviveśa sabhāṃ punaḥ / abhitāmrekṣaṇaḥ krodhān niḥśvasann iva pannagaḥ // 5.127.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ praviṣṭam abhiprekṣya putram utpatham āsthitam / vigarhamāṇā gāndhārī samarthaṃ vākyam abravīt // 5.127.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) duryodhana nibodhedaṃ vacanaṃ mama putraka / hitaṃ te sānubandhasya tathāyatyāṃ sukhodayam // 5.127.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmasya tu pituś caiva mama cāpacitiḥ kṛtā / bhaved droṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃ śāmyatā tvayā // 5.127.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi rājyaṃ mahāprājña svena kāmena śakyate / avāptuṃ rakṣituṃ vāpi bhoktuṃ vā bharatarṣabha // 5.127.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy avaśyendriyo rājyam aśnīyād dīrgham antaram / vijitātmā tu medhāvī sa rājyam abhipālayet // 5.127.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmakrodhau hi puruṣam arthebhyo vyapakarṣataḥ / tau tu śatrū vinirjitya rājā vijayate mahīm // 5.127.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) lokeśvaraprabhutvaṃ hi mahad etad durātmabhiḥ / rājyaṃ nāmepsitaṃ sthānaṃ na śakyam abhirakṣitum // 5.127.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇi mahat prepsur niyacched arthadharmayoḥ / indriyair niyatair buddhir vardhate 'gnir ivendhanaiḥ // 5.127.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avidhyeyāni hīmāni vyāpādayitum apy alam / avidheyā ivādāntā hayāḥ pathi kusārathim // 5.127.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avijitya ya ātmānam amātyān vijigīṣate / ajitātmājitāmātyaḥ so 'vaśaḥ parihīyate // 5.127.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmānam eva prathamaṃ deśarūpeṇa yo jayet / tato 'mātyān amitrāṃś ca na moghaṃ vijigīṣate // 5.127.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vaśyendriyaṃ jitāmātyaṃ dhṛtadaṇḍaṃ vikāriṣu / parīkṣyakāriṇaṃ dhīram atyantaṃ śrīr niṣevate // 5.127.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣudrākṣeṇeva jālena jhaṣāv apihitāv ubhau / kāmakrodhau śarīrasthau prajñānaṃ tau vilumpataḥ // 5.127.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yābhyāṃ hi devāḥ svaryātuḥ svargasyāpidadhur mukham / bibhyato 'nuparāgasya kāmakrodhau sma vardhitau // 5.127.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kāmaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ ca dambhaṃ darpaṃ ca bhūmipaḥ / samyag vijetuṃ yo veda sa mahīm abhijāyate // 5.127.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) satataṃ nigrahe yukta indriyāṇāṃ bhaven nṛpaḥ / īpsann arthaṃ ca dharmaṃ ca dviṣatāṃ ca parābhavam // 5.127.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmābhibhūtaḥ krodhād vā yo mithyā pratipadyate / sveṣu cānyeṣu vā tasya na sahāyā bhavanty uta // 5.127.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ekībhūtair mahāprājñaiḥ śūrair arinibarhaṇaiḥ / pāṇḍavaiḥ pṛthivīṃ tāta bhokṣyase sahitaḥ sukhī // 5.127.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā bhīṣmaḥ śāṃtanavo droṇaś cāpi mahārathaḥ / āhatus tāta tat satyam ajeyau kṛṣṇapāṇḍavau // 5.127.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) prapadyasva mahābāhuṃ kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam / prasanno hi sukhāya syād ubhayor eva keśavaḥ // 5.127.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhṛdām arthakāmānāṃ yo na tiṣṭhati śāsane / prājñānāṃ kṛtavidyānāṃ sa naraḥ śatrunandanaḥ // 5.127.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na yuddhe tāta kalyāṇaṃ na dharmārthau kutaḥ sukham / na cāpi vijayo nityaṃ mā yuddhe ceta ādhithāḥ // 5.127.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmeṇa hi mahāprājña pitrā te bāhlikena ca / datto 'ṃśaḥ pāṇḍuputrāṇāṃ bhedād bhītair ariṃdama // 5.127.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya caitat pradānasya phalam adyānupaśyasi / yadbhuṅkṣe pṛthivīṃ sarvāṃ śūrair nihatakaṇṭakām // 5.127.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayaccha pāṇḍuputrāṇāṃ yathocitam ariṃdama / yadīcchasi sahāmātyo bhoktum ardhaṃ mahīkṣitām // 5.127.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alam ardhaṃ pṛthivyās te sahāmātyasya jīvanam / suhṛdāṃ vacane tiṣṭhan yaśaḥ prāpsyasi bhārata // 5.127.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrīmadbhir ātmavadbhir hi buddhimadbhir jitendriyaiḥ / pāṇḍavair vigrahas tāta bhraṃśayen mahataḥ sukhāt // 5.127.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nigṛhya suhṛdāṃ manyuṃ śādhi rājyaṃ yathocitam / svam aṃśaṃ pāṇḍuputrebhyaḥ pradāya bharatarṣabha // 5.127.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alam ahnā nikāro 'yaṃ trayodaśa samāḥ kṛtaḥ / śamayainaṃ mahāprājña kāmakrodhasamedhitam // 5.127.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caiṣa śaktaḥ pārthānāṃ yas tvadartham abhīpsati / sūtaputro dṛḍhakrodho bhrātā duḥśāsanaś ca te // 5.127.47 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhīṣme droṇe kṛpe karṇe bhīmasene dhanaṃjaye / dhṛṣṭadyumne ca saṃkruddhe na syuḥ sarvāḥ prajā dhruvam // 5.127.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣavaśam āpanno mā kurūṃs tāta jīghanaḥ / sarvā hi pṛthivī spṛṣṭā tvat pāṇḍavakṛte vadham // 5.127.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac ca tvaṃ manyase mūḍha bhīṣmadroṇakṛpādayaḥ / yotsyante sarvaśaktyeti naitad adyopapadyate // 5.127.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaṃ hi rājyaṃ prītiś ca sthānaṃ ca vijitātmanām / pāṇḍaveṣv atha yuṣmāsu dharmas tv abhyadhikas tataḥ // 5.127.51 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rājapiṇḍabhayād ete yadi hāsyanti jīvitam / na hi śakṣyanti rājānaṃ yudhiṣṭhiram udīkṣitum // 5.127.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na lobhād arthasaṃpattir narāṇām iha dṛśyate / tad alaṃ tāta lobhena praśāmya bharatarṣabha // 5.127.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat tu vākyam anādṛtya so 'rthavan mātṛbhāṣitam / punaḥ pratasthe saṃrambhāt sakāśam akṛtātmanām // 5.128.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ sabhāyā nirgamya mantrayām āsa kauravaḥ / saubalena matākṣeṇa rājñā śakuninā saha // 5.128.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) duryodhanasya karṇasya śakuneḥ saubalasya ca / duḥśāsanacaturthānām idam āsīd viceṣṭitam // 5.128.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purāyam asmān gṛhṇāti kṣiprakārī janārdanaḥ / sahito dhṛtarāṣṭreṇa rājñā śāṃtanavena ca // 5.128.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vayam eva hṛṣīkeśaṃ nigṛhṇīma balād iva / prasahya puruṣavyāghram indro vairocaniṃ yathā // 5.128.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā gṛhītaṃ vārṣṇeyaṃ pāṇḍavā hatacetasaḥ / nirutsāhā bhaviṣyanti bhagnadaṃṣṭrā ivoragāḥ // 5.128.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ayaṃ hy eṣāṃ mahābāhuḥ sarveṣāṃ śarma varma ca / asmin gṛhīte varade ṛṣabhe sarvasātvatām // 5.128.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nirudyamā bhaviṣyanti pāṇḍavāḥ somakaiḥ saha // 5.128.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasmād vayam ihaivainaṃ keśavaṃ kṣiprakāriṇam / krośato dhṛtarāṣṭrasya baddhvā yotsyāmahe ripūn // 5.128.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ pāpam abhiprāyaṃ pāpānāṃ duṣṭacetasām / iṅgitajñaḥ kaviḥ kṣipram anvabudhyata sātyakiḥ // 5.128.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadartham abhiniṣkramya hārdikyena sahāsthitaḥ / abravīt kṛtavarmāṇaṃ kṣipraṃ yojaya vāhinīm // 5.128.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyūḍhānīkaḥ sabhādvāram upatiṣṭhasva daṃśitaḥ / yāvad ākhyāmy ahaṃ caitat kṛṣṇāyākliṣṭakarmaṇe // 5.128.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa praviśya sabhāṃ vīraḥ siṃho giriguhām iva / ācaṣṭa tam abhiprāyaṃ keśavāya mahātmane // 5.128.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭraṃ tataś caiva viduraṃ cānvabhāṣata / teṣām etam abhiprāyam ācacakṣe smayann iva // 5.128.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmād apetam arthāc ca karma sādhuvigarhitam / mandāḥ kartum ihecchanti na cāvāpyaṃ kathaṃ cana // 5.128.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā vikurvate mūḍhāḥ pāpātmānaḥ samāgatāḥ / dharṣitāḥ kāmamanyubhyāṃ krodhalobhavaśānugāḥ // 5.128.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imaṃ hi puṇḍarīkākṣaṃ jighṛkṣanty alpacetasaḥ / paṭenāgniṃ prajvalitaṃ yathā bālā yathā jaḍāḥ // 5.128.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) sātyakes tad vacaḥ śrutvā viduro dīrghadarśivān / dhṛtarāṣṭraṃ mahābāhum abravīt kurusaṃsadi // 5.128.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan parītakālās te putrāḥ sarve paraṃtapa / ayaśasyam aśakyaṃ ca karma kartuṃ samudyatāḥ // 5.128.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imaṃ hi puṇḍarīkākṣam abhibhūya prasahya ca / nigrahītuṃ kilecchanti sahitā vāsavānujam // 5.128.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imaṃ puruṣaśārdūlam apradhṛṣyaṃ durāsadam / āsādya na bhaviṣyanti pataṃgā iva pāvakam // 5.128.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayam icchan hi tān sarvān yatamānāñ janārdanaḥ / siṃho mṛgān iva kruddho gamayed yamasādanam // 5.128.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv ayaṃ ninditaṃ karma kuryāt kṛṣṇaḥ kathaṃ cana / na ca dharmād apakrāmed acyutaḥ puruṣottamaḥ // 5.128.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidureṇaivam ukte tu keśavo vākyam abravīt / dhṛtarāṣṭram abhiprekṣya suhṛdāṃ śṛṇvatāṃ mithaḥ // 5.128.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājann ete yadi kruddhā māṃ nigṛhṇīyur ojasā / ete vā mām ahaṃ vainān anujānīhi pārthiva // 5.128.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etān hi sarvān saṃrabdhān niyantum aham utsahe / na tv ahaṃ ninditaṃ karma kuryāṃ pāpaṃ kathaṃ cana // 5.128.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍavārthe hi lubhyantaḥ svārthād dhāsyanti te sutāḥ / ete ced evam icchanti kṛtakāryo yudhiṣṭhiraḥ // 5.128.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adyaiva hy aham etāṃś ca ye caitān anu bhārata / nigṛhya rājan pārthebhyo dadyāṃ kiṃ duṣkṛtaṃ bhavet // 5.128.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) idaṃ tu na pravarteyaṃ ninditaṃ karma bhārata / saṃnidhau te mahārāja krodhajaṃ pāpabuddhijam // 5.128.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa duryodhano rājan yathecchati tathāstu tat / ahaṃ tu sarvān samayān anujānāmi bhārata // 5.128.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) etac chrutvā tu viduraṃ dhṛtarāṣṭro 'bhyabhāṣata / kṣipram ānaya taṃ pāpaṃ rājyalubdhaṃ suyodhanam // 5.128.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sahamitraṃ sahāmātyaṃ sasodaryaṃ sahānugam / śaknuyāṃ yadi panthānam avatārayituṃ punaḥ // 5.128.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato duryodhanaṃ kṣattā punaḥ prāveśayat sabhām / akāmaṃ bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ rājabhiḥ parivāritam // 5.128.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha duryodhanaṃ rājā dhṛtarāṣṭro 'bhyabhāṣata / karṇaduḥśāsanābhyāṃ ca rājabhiś cābhisaṃvṛtam // 5.128.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛśaṃsa pāpabhūyiṣṭha kṣudrakarmasahāyavān / pāpaiḥ sahāyaiḥ saṃhatya pāpaṃ karma cikīrṣasi // 5.128.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) aśakyam ayaśasyaṃ ca sadbhiś cāpi vigarhitam / yathā tvādṛśako mūḍho vyavasyet kulapāṃsanaḥ // 5.128.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam imaṃ puṇḍarīkākṣam apradhṛṣyaṃ durāsadam / pāpaiḥ sahāyaiḥ saṃhatya nigrahītuṃ kilecchasi // 5.128.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yo na śakyo balātkartuṃ devair api savāsavaiḥ / taṃ tvaṃ prārthayase manda bālaś candramasaṃ yathā // 5.128.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devair manuṣyair gandharvair asurair uragaiś ca yaḥ / na soḍhuṃ samare śakyas taṃ na budhyasi keśavam // 5.128.38 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) durgrahaḥ pāṇinā vāyur duḥsparśaḥ pāṇinā śaśī / durdharā pṛthivī mūrdhnā durgrahaḥ keśavo balāt // 5.128.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukte dhṛtarāṣṭreṇa kṣattāpi viduro 'bravīt / duryodhanam abhiprekṣya dhārtarāṣṭram amarṣaṇam // 5.128.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saubhadvāre vānarendro dvivido nāma nāmataḥ / śilāvarṣeṇa mahatā chādayām āsa keśavam // 5.128.41 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) grahītukāmo vikramya sarvayatnena mādhavam / grahītuṃ nāśakat tatra taṃ tvaṃ prārthayase balāt // 5.128.42 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) nirmocane ṣaṭ sahasrāḥ pāśair baddhvā mahāsurāḥ / grahītuṃ nāśakaṃś cainaṃ taṃ tvaṃ prārthayase balāt // 5.128.43 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) prāgjyotiṣagataṃ śauriṃ narakaḥ saha dānavaiḥ / grahītuṃ nāśakat tatra taṃ tvaṃ prārthayase balāt // 5.128.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anena hi hatā bālye pūtanā śiśunā tathā / govardhano dhāritaś ca gavārthe bharatarṣabha // 5.128.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ariṣṭo dhenukaś caiva cāṇūraś ca mahābalaḥ / aśvarājaś ca nihataḥ kaṃsaś cāriṣṭam ācaran // 5.128.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) jarāsaṃdhaś ca vakraś ca śiśupālaś ca vīryavān / bāṇaś ca nihataḥ saṃkhye rājānaś ca niṣūditāḥ // 5.128.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varuṇo nirjito rājā pāvakaś cāmitaujasā / pārijātaṃ ca haratā jitaḥ sākṣāc chacīpatiḥ // 5.128.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ekārṇave śayānena hatau tau madhukaiṭabhau / janmāntaram upāgamya hayagrīvas tathā hataḥ // 5.128.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ kartā na kriyate kāraṇaṃ cāpi pauruṣe / yad yad icched ayaṃ śauris tat tat kuryād ayatnataḥ // 5.128.50 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) taṃ na budhyasi govindaṃ ghoravikramam acyutam / āśīviṣam iva kruddhaṃ tejorāśim anirjitam // 5.128.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradharṣayan mahābāhuṃ kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam / pataṃgo 'gnim ivāsādya sāmātyo na bhaviṣyasi // 5.128.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidureṇaivam ukte tu keśavaḥ śatrupūgahā / duryodhanaṃ dhārtarāṣṭram abhyabhāṣata vīryavān // 5.129.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) eko 'ham iti yan mohān manyase māṃ suyodhana / paribhūya ca durbuddhe grahītuṃ māṃ cikīrṣasi // 5.129.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihaiva pāṇḍavāḥ sarve tathaivāndhakavṛṣṇayaḥ / ihādityāś ca rudrāś ca vasavaś ca maharṣibhiḥ // 5.129.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā jahāsoccaiḥ keśavaḥ paravīrahā / tasya saṃsmayataḥ śaurer vidyudrūpā mahātmanaḥ // 5.129.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅguṣṭhamātrās tridaśā mumucuḥ pāvakārciṣaḥ // 5.129.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) tasya brahmā lalāṭastho rudro vakṣasi cābhavat / lokapālā bhujeṣv āsann agnir āsyād ajāyata // 5.129.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityāś caiva sādhyāś ca vasavo 'thāśvināv api / marutaś ca sahendreṇa viśvedevās tathaiva ca // 5.129.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) babhūvuś caiva rūpāṇi yakṣagandharvarakṣasām // 5.129.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prādurāstāṃ tathā dorbhyāṃ saṃkarṣaṇadhanaṃjayau / dakṣiṇe 'thārjuno dhanvī halī rāmaś ca savyataḥ // 5.129.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmo yudhiṣṭhiraś caiva mādrīputrau ca pṛṣṭhataḥ / andhakā vṛṣṇayaś caiva pradyumnapramukhās tataḥ // 5.129.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agre babhūvuḥ kṛṣṇasya samudyatamahāyudhāḥ / śaṅkhacakragadāśaktiśārṅgalāṅgalanandakāḥ // 5.129.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) adṛśyantodyatāny eva sarvapraharaṇāni ca / nānābāhuṣu kṛṣṇasya dīpyamānāni sarvaśaḥ // 5.129.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) netrābhyāṃ nas tataś caiva śrotrābhyāṃ ca samantataḥ / prādurāsan mahāraudrāḥ sadhūmāḥ pāvakārciṣaḥ // 5.129.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) romakūpeṣu ca tathā sūryasyeva marīcayaḥ // 5.129.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) taṃ dṛṣṭvā ghoram ātmānaṃ keśavasya mahātmanaḥ / nyamīlayanta netrāṇi rājānas trastacetasaḥ // 5.129.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛte droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca viduraṃ ca mahāmatim / saṃjayaṃ ca mahābhāgam ṛṣīṃś caiva tapodhanān // 5.129.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prādāt teṣāṃ sa bhagavān divyaṃ cakṣur janārdanaḥ // 5.129.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tad dṛṣṭvā mahad āścaryaṃ mādhavasya sabhātale / devadundubhayo neduḥ puṣpavarṣaṃ papāta ca // 5.129.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cacāla ca mahī kṛtsnā sāgaraś cāpi cukṣubhe / vismayaṃ paramaṃ jagmuḥ pārthivā bharatarṣabha // 5.129.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa puruṣavyāghraḥ saṃjahāra vapuḥ svakam / tāṃ divyām adbhutāṃ citrām ṛddhimattām ariṃdamaḥ // 5.129.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sātyakim ādāya pāṇau hārdikyam eva ca / ṛṣibhis tair anujñāto niryayau madhusūdanaḥ // 5.129.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣayo 'ntarhitā jagmus tatas te nāradādayaḥ / tasmin kolāhale vṛtte tad adbhutam abhūt tadā // 5.129.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ prasthitam abhiprekṣya kauravāḥ saha rājabhiḥ / anujagmur naravyāghraṃ devā iva śatakratum // 5.129.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acintayann ameyātmā sarvaṃ tad rājamaṇḍalam / niścakrāma tataḥ śauriḥ sadhūma iva pāvakaḥ // 5.129.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rathena śubhreṇa mahatā kiṅkiṇīkinā / hemajālavicitreṇa laghunā meghanādinā // 5.129.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūpaskareṇa śubhreṇa vaiyāghreṇa varūthinā / sainyasugrīvayuktena pratyadṛśyata dārukaḥ // 5.129.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva ratham āsthāya kṛtavarmā mahārathaḥ / vṛṣṇīnāṃ saṃmato vīro hārdikyaḥ pratyadṛśyata // 5.129.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upasthitarathaṃ śauriṃ prayāsyantam ariṃdamam / dhṛtarāṣṭro mahārājaḥ punar evābhyabhāṣata // 5.129.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad balaṃ me putreṣu paśyasy etaj janārdana / pratyakṣaṃ te na te kiṃ cit parokṣaṃ śatrukarśana // 5.129.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kurūṇāṃ śamam icchantaṃ yatamānaṃ ca keśava / viditvaitām avasthāṃ me nātiśaṅkitum arhasi // 5.129.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me pāpo 'sty abhiprāyaḥ pāṇḍavān prati keśava / jñātam eva hi te vākyaṃ yan mayoktaḥ suyodhanaḥ // 5.129.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānanti kuravaḥ sarve rājānaś caiva pārthivāḥ / śame prayatamānaṃ māṃ sarvayatnena mādhava // 5.129.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīn mahābāhur dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram / droṇaṃ pitāmahaṃ bhīṣmaṃ kṣattāraṃ bāhlikaṃ kṛpam // 5.129.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣam etad bhavatāṃ yad vṛttaṃ kurusaṃsadi / yathā cāśiṣṭavan mando roṣād asakṛd utthitaḥ // 5.129.30 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vadaty anīśam ātmānaṃ dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ / āpṛcche bhavataḥ sarvān gamiṣyāmi yudhiṣṭhiram // 5.129.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āmantrya prasthitaṃ śauriṃ rathasthaṃ puruṣarṣabham / anujagmur maheṣvāsāḥ pravīrā bharatarṣabhāḥ // 5.129.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ kṣattā dhṛtarāṣṭro 'tha bāhlikaḥ / aśvatthāmā vikarṇaś ca yuyutsuś ca mahārathaḥ // 5.129.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rathena śubhreṇa mahatā kiṅkiṇīkinā / kurūṇāṃ paśyatāṃ prāyāt pṛthāṃ draṣṭuṃ pitṛṣvasām // 5.129.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praviśyātha gṛhaṃ tasyāś caraṇāv abhivādya ca / ācakhyau tat samāsena yad vṛttaṃ kurusaṃsadi // 5.130.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktaṃ bahuvidhaṃ vākyaṃ grahaṇīyaṃ sahetukam / ṛṣibhiś ca mayā caiva na cāsau tad gṛhītavān // 5.130.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālapakvam idaṃ sarvaṃ duryodhanavaśānugam / āpṛcche bhavatīṃ śīghraṃ prayāsye pāṇḍavān prati // 5.130.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ vācyāḥ pāṇḍaveyās te bhavatyā vacanān mayā / tad brūhi tvaṃ mahāprājñe śuśrūṣe vacanaṃ tava // 5.130.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūyāḥ keśava rājānaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram / bhūyāṃs te hīyate dharmo mā putraka vṛthā kṛthāḥ // 5.130.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotriyasyeva te rājan mandakasyāvipaścitaḥ / anuvākahatā buddhir dharmam evaikam īkṣate // 5.130.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṅgāvekṣasva dharmaṃ tvaṃ yathā sṛṣṭaḥ svayaṃbhuvā / urastaḥ kṣatriyaḥ sṛṣṭo bāhuvīryopajīvitā // 5.130.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krūrāya karmaṇe nityaṃ prajānāṃ paripālane // 5.130.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śṛṇu cātropamām ekāṃ yā vṛddhebhyaḥ śrutā mayā / mucukundasya rājarṣer adadāt pṛthivīm imām // 5.130.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purā vaiśravaṇaḥ prīto na cāsau tāṃ gṛhītavān // 5.130.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bāhuvīryārjitaṃ rājyam aśnīyām iti kāmaye / tato vaiśravaṇaḥ prīto vismitaḥ samapadyata // 5.130.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mucukundas tato rājā so 'nvaśāsad vasuṃdharām / bāhuvīryārjitāṃ samyak kṣatradharmam anuvrataḥ // 5.130.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ hi dharmaṃ carantīha prajā rājñā surakṣitāḥ / caturthaṃ tasya dharmasya rājā bhārata vindati // 5.130.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā carati ced dharmaṃ devatvāyaiva kalpate / sa ced adharmaṃ carati narakāyaiva gacchati // 5.130.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) daṇḍanītiḥ svadharmeṇa cāturvarṇyaṃ niyacchati / prayuktā svāminā samyag adharmebhyaś ca yacchati // 5.130.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daṇḍanītyāṃ yadā rājā samyak kārtsnyena vartate / tadā kṛtayugaṃ nāma kālaḥ śreṣṭhaḥ pravartate // 5.130.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālo vā kāraṇaṃ rājño rājā vā kālakāraṇam / iti te saṃśayo mā bhūd rājā kālasya kāraṇam // 5.130.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā kṛtayugasraṣṭā tretāyā dvāparasya ca / yugasya ca caturthasya rājā bhavati kāraṇam // 5.130.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtasya kāraṇād rājā svargam atyantam aśnute / tretāyāḥ kāraṇād rājā svargaṃ nātyantam aśnute // 5.130.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravartanād dvāparasya yathābhāgam upāśnute // 5.130.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) tato vasati duṣkarmā narake śāśvatīḥ samāḥ / rājadoṣeṇa hi jagat spṛśyate jagataḥ sa ca // 5.130.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rājadharmān avekṣasva pitṛpaitāmahocitān / naitad rājarṣivṛttaṃ hi yatra tvaṃ sthātum icchasi // 5.130.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi vaiklavyasaṃsṛṣṭa ānṛśaṃsye vyavasthitaḥ / prajāpālanasaṃbhūtaṃ kiṃ cit prāpa phalaṃ nṛpaḥ // 5.130.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy etām āśiṣaṃ pāṇḍur na cāhaṃ na pitāmahaḥ / prayuktavantaḥ pūrvaṃ te yayā carasi medhayā // 5.130.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yajño dānaṃ tapaḥ śauryaṃ prajāsaṃtānam eva ca / māhātmyaṃ balam ojaś ca nityam āśaṃsitaṃ mayā // 5.130.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nityaṃ svāhā svadhā nityaṃ dadur mānuṣadevatāḥ / dīrgham āyur dhanaṃ putrān samyag ārādhitāḥ śubhāḥ // 5.130.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putreṣv āśāsate nityaṃ pitaro daivatāni ca / dānam adhyayanaṃ yajñaṃ prajānāṃ paripālanam // 5.130.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dharmam adharmaṃ vā janmanaivābhyajāyathāḥ / te stha vaidyāḥ kule jātā avṛttyā tāta pīḍitāḥ // 5.130.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu dānapatiṃ śūraṃ kṣudhitāḥ pṛthivīcarāḥ / prāpya tṛptāḥ pratiṣṭhante dharmaḥ ko 'bhyadhikas tataḥ // 5.130.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānenānyaṃ balenānyaṃ tathā sūnṛtayāparam / sarvataḥ pratigṛhṇīyād rājyaṃ prāpyeha dhārmikaḥ // 5.130.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇaḥ pracared bhaikṣaṃ kṣatriyaḥ paripālayet / vaiśyo dhanārjanaṃ kuryāc chūdraḥ paricarec ca tān // 5.130.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaikṣaṃ vipratiṣiddhaṃ te kṛṣir naivopapadyate / kṣatriyo 'si kṣatāt trātā bāhuvīryopajīvitā // 5.130.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitryam aṃśaṃ mahābāho nimagnaṃ punar uddhara / sāmnā dānena bhedena daṇḍenātha nayena ca // 5.130.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ito duḥkhataraṃ kiṃ nu yad ahaṃ hīnabāndhavā / parapiṇḍam udīkṣāmi tvāṃ sūtvāmitranandana // 5.130.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhyasva rājadharmeṇa mā nimajjīḥ pitāmahān / mā gamaḥ kṣīṇapuṇyas tvaṃ sānujaḥ pāpikāṃ gatim // 5.130.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam / vidurāyāś ca saṃvādaṃ putrasya ca paraṃtapa // 5.131.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra śreyaś ca bhūyaś ca yathā sā vaktum arhati / yaśasvinī manyumatī kule jātā vibhāvarī // 5.131.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kṣatradharmaratā dhanyā vidurā dīrghadarśinī / viśrutā rājasaṃsatsu śrutavākyā bahuśrutā // 5.131.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidurā nāma vai satyā jagarhe putram aurasam / nirjitaṃ sindhurājena śayānaṃ dīnacetasam // 5.131.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anandanam adharmajñaṃ dviṣatāṃ harṣavardhanam // 5.131.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na mayā tvaṃ na pitrāsi jātaḥ kvābhyāgato hy asi / nirmanyur upaśākhīyaḥ puruṣaḥ klībasādhanaḥ // 5.131.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvajjīvaṃ nirāśo 'si kalyāṇāya dhuraṃ vaha / mātmānam avamanyasva mainam alpena bībharaḥ // 5.131.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manaḥ kṛtvā sukalyāṇaṃ mā bhais tvaṃ pratisaṃstabha // 5.131.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) uttiṣṭha he kāpuruṣa mā śeṣvaivaṃ parājitaḥ / amitrān nandayan sarvān nirmāno bandhuśokadaḥ // 5.131.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) supūrā vai kunadikā supūro mūṣikāñjaliḥ / susaṃtoṣaḥ kāpuruṣaḥ svalpakenāpi tuṣyati // 5.131.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) apy arer ārujan daṃṣṭrām āśveva nidhanaṃ vraja / api vā saṃśayaṃ prāpya jīvite 'pi parākrama // 5.131.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apy areḥ śyenavac chidraṃ paśyes tvaṃ viparikraman / vinadan vātha vā tūṣṇīṃ vyomni vāpariśaṅkitaḥ // 5.131.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam evaṃ pretavac cheṣe kasmād vajrahato yathā / uttiṣṭha he kāpuruṣa mā śeṣvaivaṃ parājitaḥ // 5.131.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) māstaṃ gamas tvaṃ kṛpaṇo viśrūyasva svakarmaṇā / mā madhye mā jaghanye tvaṃ mādho bhūs tiṣṭha corjitaḥ // 5.131.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) alātaṃ tindukasyeva muhūrtam api vijvala / mā tuṣāgnir ivānarciḥ kākaraṅkhā jijīviṣuḥ // 5.131.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muhūrtaṃ jvalitaṃ śreyo na tu dhūmāyitaṃ ciram // 5.131.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mā ha sma kasya cid gehe janī rājñaḥ kharīmṛduḥ / kṛtvā mānuṣyakaṃ karma sṛtvājiṃ yāvad uttamam // 5.131.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmasyānṛṇyam āpnoti na cātmānaṃ vigarhate // 5.131.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) alabdhvā yadi vā labdhvā nānuśocanti paṇḍitāḥ / ānantaryaṃ cārabhate na prāṇānāṃ dhanāyate // 5.131.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) udbhāvayasva vīryaṃ vā tāṃ vā gaccha dhruvāṃ gatim / dharmaṃ putrāgrataḥ kṛtvā kiṃnimittaṃ hi jīvasi // 5.131.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭāpūrtaṃ hi te klība kīrtiś ca sakalā hatā / vicchinnaṃ bhogamūlaṃ te kiṃnimittaṃ hi jīvasi // 5.131.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatrur nimajjatā grāhyo jaṅghāyāṃ prapatiṣyatā / viparicchinnamūlo 'pi na viṣīdet kathaṃ cana // 5.131.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udyamya dhuram utkarṣed ājāneyakṛtaṃ smaran // 5.131.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kuru sattvaṃ ca mānaṃ ca viddhi pauruṣam ātmanaḥ / udbhāvaya kulaṃ magnaṃ tvatkṛte svayam eva hi // 5.131.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya vṛttaṃ na jalpanti mānavā mahad adbhutam / rāśivardhanamātraṃ sa naiva strī na punaḥ pumān // 5.131.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāne tapasi śaurye ca yasya na prathitaṃ yaśaḥ / vidyāyām arthalābhe vā mātur uccāra eva saḥ // 5.131.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutena tapasā vāpi śriyā vā vikrameṇa vā / janān yo 'bhibhavaty anyān karmaṇā hi sa vai pumān // 5.131.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv eva jālmīṃ kāpālīṃ vṛttim eṣitum arhasi / nṛśaṃsyām ayaśasyāṃ ca duḥkhāṃ kāpuruṣocitām // 5.131.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yam enam abhinandeyur amitrāḥ puruṣaṃ kṛśam / lokasya samavajñātaṃ nihīnāśanavāsasam // 5.131.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aholābhakaraṃ dīnam alpajīvanam alpakam / nedṛśaṃ bandhum āsādya bāndhavaḥ sukham edhate // 5.131.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avṛttyaiva vipatsyāmo vayaṃ rāṣṭrāt pravāsitāḥ / sarvakāmarasair hīnāḥ sthānabhraṣṭā akiṃcanāḥ // 5.131.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avarṇakāriṇaṃ satsu kulavaṃśasya nāśanam / kaliṃ putrapravādena saṃjaya tvām ajījanam // 5.131.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niramarṣaṃ nirutsāhaṃ nirvīryam arinandanam / mā sma sīmantinī kā cij janayet putram īdṛśam // 5.131.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā dhūmāya jvalātyantam ākramya jahi śātravān / jvala mūrdhany amitrāṇāṃ muhūrtam api vā kṣaṇam // 5.131.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāvān eva puruṣo yad amarṣī yad akṣamī / kṣamāvān niramarṣaś ca naiva strī na punaḥ pumān // 5.131.30 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃtoṣo vai śriyaṃ hanti tathānukrośa eva ca / anutthānabhaye cobhe nirīho nāśnute mahat // 5.131.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ebhyo nikṛtipāpebhyaḥ pramuñcātmānam ātmanā / āyasaṃ hṛdayaṃ kṛtvā mṛgayasva punaḥ svakam // 5.131.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puraṃ viṣahate yasmāt tasmāt puruṣa ucyate / tam āhur vyarthanāmānaṃ strīvad ya iha jīvati // 5.131.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūrasyorjitasattvasya siṃhavikrāntagāminaḥ / diṣṭabhāvaṃ gatasyāpi vighase modate prajā // 5.131.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya ātmanaḥ priyasukhe hitvā mṛgayate śriyam / amātyānām atho harṣam ādadhāty acireṇa saḥ // 5.131.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ nu te mām apaśyantyāḥ pṛthivyā api sarvayā / kim ābharaṇakṛtyaṃ te kiṃ bhogair jīvitena vā // 5.131.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim adyakānāṃ ye lokā dviṣantas tān avāpnuyuḥ / ye tv ādṛtātmanāṃ lokāḥ suhṛdas tān vrajantu naḥ // 5.131.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhṛtyair vihīyamānānāṃ parapiṇḍopajīvinām / kṛpaṇānām asattvānāṃ mā vṛttim anuvartithāḥ // 5.131.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anu tvāṃ tāta jīvantu brāhmaṇāḥ suhṛdas tathā / parjanyam iva bhūtāni devā iva śatakratum // 5.131.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yam ājīvanti puruṣaṃ sarvabhūtāni saṃjaya / pakvaṃ drumam ivāsādya tasya jīvitam arthavat // 5.131.40 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yasya śūrasya vikrāntair edhante bāndhavāḥ sukham / tridaśā iva śakrasya sādhu tasyeha jīvitam // 5.131.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svabāhubalam āśritya yo 'bhyujjīvati mānavaḥ / sa loke labhate kīrtiṃ paratra ca śubhāṃ gatim // 5.131.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athaitasyām avasthāyāṃ pauruṣaṃ hātum icchasi / nihīnasevitaṃ mārgaṃ gamiṣyasy acirād iva // 5.132.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo hi tejo yathāśakti na darśayati vikramāt / kṣatriyo jīvitākāṅkṣī stena ity eva taṃ viduḥ // 5.132.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arthavanty upapannāni vākyāni guṇavanti ca / naiva saṃprāpnuvanti tvāṃ mumūrṣum iva bheṣajam // 5.132.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) santi vai sindhurājasya saṃtuṣṭā bahavo janāḥ / daurbalyād āsate mūḍhā vyasanaughapratīkṣiṇaḥ // 5.132.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahāyopacayaṃ kṛtvā vyavasāyya tatas tataḥ / anuduṣyeyur apare paśyantas tava pauruṣam // 5.132.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taiḥ kṛtvā saha saṃghātaṃ giridurgālayāṃś cara / kāle vyasanam ākāṅkṣan naivāyam ajarāmaraḥ // 5.132.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayo nāmataś ca tvaṃ na ca paśyāmi tat tvayi / anvarthanāmā bhava me putra mā vyarthanāmakaḥ // 5.132.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) samyagdṛṣṭir mahāprājño bālaṃ tvāṃ brāhmaṇo 'bravīt / ayaṃ prāpya mahat kṛcchraṃ punar vṛddhiṃ gamiṣyati // 5.132.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya smarantī vacanam āśaṃse vijayaṃ tava / tasmāt tāta bravīmi tvāṃ vakṣyāmi ca punaḥ punaḥ // 5.132.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yasya hy arthābhinirvṛttau bhavanty āpyāyitāḥ pare / tasyārthasiddhir niyatā nayeṣv arthānusāriṇaḥ // 5.132.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) samṛddhir asamṛddhir vā pūrveṣāṃ mama saṃjaya / evaṃ vidvān yuddhamanā bhava mā pratyupāhara // 5.132.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) nātaḥ pāpīyasīṃ kāṃ cid avasthāṃ śambaro 'bravīt / yatra naivādya na prātar bhojanaṃ pratidṛśyate // 5.132.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patiputravadhād etat paramaṃ duḥkham abravīt / dāridryam iti yat proktaṃ paryāyamaraṇaṃ hi tat // 5.132.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ mahākule jātā hradād dhradam ivāgatā / īśvarī sarvakalyāṇair bhartrā paramapūjitā // 5.132.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārhamālyābharaṇāṃ sumṛṣṭāmbaravāsasam / purā dṛṣṭvā suhṛdvargo mām apaśyat sudurgatām // 5.132.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yadā māṃ caiva bhāryāṃ ca draṣṭāsi bhṛśadurbale / na tadā jīvitenārtho bhavitā tava saṃjaya // 5.132.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāsakarmakarān bhṛtyān ācāryartvik purohitān / avṛttyāsmān prajahato dṛṣṭvā kiṃ jīvitena te // 5.132.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yadi kṛtyaṃ na paśyāmi tavādyeha yathā purā / ślāghanīyaṃ yaśasyaṃ ca kā śāntir hṛdayasya me // 5.132.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) neti ced brāhmaṇān brūyāṃ dīryate hṛdayaṃ mama / na hy ahaṃ na ca me bhartā neti brāhmaṇam uktavān // 5.132.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayam āśrayaṇīyāḥ sma nāśritāraḥ parasya ca / sānyān āśritya jīvantī parityakṣyāmi jīvitam // 5.132.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apāre bhava naḥ pāram aplave bhava naḥ plavaḥ / kuruṣva sthānam asthāne mṛtān saṃjīvayasva naḥ // 5.132.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve te śatravaḥ sahyā na cej jīvitum icchasi / atha ced īdṛśīṃ vṛttiṃ klībām abhyupapadyase // 5.132.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirviṇṇātmā hatamanā muñcaitāṃ pāpajīvikām / ekaśatruvadhenaiva śūro gacchati viśrutim // 5.132.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) indro vṛtravadhenaiva mahendraḥ samapadyata / māhendraṃ ca grahaṃ lebhe lokānāṃ ceśvaro 'bhavat // 5.132.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāma viśrāvya vā saṃkhye śatrūn āhūya daṃśitān / senāgraṃ vāpi vidrāvya hatvā vā puruṣaṃ varam // 5.132.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadaiva labhate vīraḥ suyuddhena mahad yaśaḥ / tadaiva pravyathante 'sya śatravo vinamanti ca // 5.132.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyaktvātmānaṃ raṇe dakṣaṃ śūraṃ kāpuruṣā janāḥ / avaśāḥ pūrayanti sma sarvakāmasamṛddhibhiḥ // 5.132.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājyaṃ vāpy ugravibhraṃśaṃ saṃśayo jīvitasya vā / pralabdhasya hi śatror vai śeṣaṃ kurvanti sādhavaḥ // 5.132.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svargadvāropamaṃ rājyam atha vāpy amṛtopamam / ruddham ekāyane matvā patolmuka ivāriṣu // 5.132.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jahi śatrūn raṇe rājan svadharmam anupālaya / mā tvā paśyet sukṛpaṇaṃ śatruḥ śrīmān kadā cana // 5.132.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asmadīyaiś ca śocadbhir nadadbhiś ca parair vṛtam / api tvāṃ nānupaśyeyaṃ dīnā dīnam avasthitam // 5.132.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣya sauvīrakanyābhiḥ ślāghasvārthair yathā purā / mā ca saindhavakanyānām avasan no vaśaṃ gamaḥ // 5.132.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuvā rūpeṇa saṃpanno vidyayābhijanena ca / yas tvādṛśo vikurvīta yaśasvī lokaviśrutaḥ // 5.132.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) voḍhavye dhury anaḍuvan manye maraṇam eva tat // 5.132.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) yadi tvām anupaśyāmi parasya priyavādinam / pṛṣṭhato 'nuvrajantaṃ vā kā śāntir hṛdayasya me // 5.132.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsmiñ jātu kule jāto gacched yo 'nyasya pṛṣṭhataḥ / na tvaṃ parasyānudhuraṃ tāta jīvitum arhasi // 5.132.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ahaṃ hi kṣatrahṛdayaṃ veda yat pariśāśvatam / pūrvaiḥ pūrvataraiḥ proktaṃ paraiḥ paratarair api // 5.132.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yo vai kaś cid ihājātaḥ kṣatriyaḥ kṣatradharmavit / bhayād vṛttisamīkṣo vā na named iha kasya cit // 5.132.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udyacched eva na named udyamo hy eva pauruṣam / apy aparvaṇi bhajyeta na named iha kasya cit // 5.132.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mātaṅgo matta iva ca parīyāt sumahāmanāḥ / brāhmaṇebhyo namen nityaṃ dharmāyaiva ca saṃjaya // 5.132.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) niyacchann itarān varṇān vinighnan sarvaduṣkṛtaḥ / sasahāyo 'sahāyo vā yāvajjīvaṃ tathā bhavet // 5.132.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇāyasasyeva ca te saṃhatya hṛdayaṃ kṛtam / mama mātas tv akaruṇe vairaprajñe hy amarṣaṇe // 5.133.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) aho kṣatrasamācāro yatra mām aparaṃ yathā / īdṛśaṃ vacanaṃ brūyād bhavatī putram ekajam // 5.133.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu te mām apaśyantyāḥ pṛthivyā api sarvayā / kim ābharaṇakṛtyaṃ te kiṃ bhogair jīvitena vā // 5.133.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvārambhā hi viduṣāṃ tāta dharmārthakāraṇāt / tān evābhisamīkṣyāhaṃ saṃjaya tvām acūcudam // 5.133.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa samīkṣyakramopeto mukhyaḥ kālo 'yam āgataḥ / asmiṃś ced āgate kāle kāryaṃ na pratipadyase // 5.133.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃbhāvitarūpas tvaṃ sunṛśaṃsaṃ kariṣyasi // 5.133.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ tvām ayaśasā spṛṣṭaṃ na brūyāṃ yadi saṃjaya / kharīvātsalyam āhus tan niḥsāmarthyam ahetukam // 5.133.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadbhir vigarhitaṃ mārgaṃ tyaja mūrkhaniṣevitam / avidyā vai mahaty asti yām imāṃ saṃśritāḥ prajāḥ // 5.133.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava syād yadi sadvṛttaṃ tena me tvaṃ priyo bhaveḥ / dharmārthaguṇayuktena netareṇa kathaṃ cana // 5.133.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivamānuṣayuktena sadbhir ācaritena ca // 5.133.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yo hy evam avinītena ramate putranaptṛṇā / anutthānavatā cāpi moghaṃ tasya prajāphalam // 5.133.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akurvanto hi karmāṇi kurvanto ninditāni ca / sukhaṃ naiveha nāmutra labhante puruṣādhamāḥ // 5.133.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuddhāya kṣatriyaḥ sṛṣṭaḥ saṃjayeha jayāya ca / krūrāya karmaṇe nityaṃ prajānāṃ paripālane // 5.133.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayan vā vadhyamāno vā prāpnotīndrasalokatām // 5.133.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na śakrabhavane puṇye divi tad vidyate sukham / yad amitrān vaśe kṛtvā kṣatriyaḥ sukham aśnute // 5.133.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyunā dahyamānena puruṣeṇa manasvinā / nikṛteneha bahuśaḥ śatrūn pratijigīṣayā // 5.133.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ātmānaṃ vā parityajya śatrūn vā vinipātya vai / ato 'nyena prakāreṇa śāntir asya kuto bhavet // 5.133.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha prājño hi puruṣaḥ svalpam apriyam icchati / yasya svalpaṃ priyaṃ loke dhruvaṃ tasyālpam apriyam // 5.133.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) priyābhāvāc ca puruṣo naiva prāpnoti śobhanam / dhruvaṃ cābhāvam abhyeti gatvā gaṅgeva sāgaram // 5.133.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) neyaṃ matis tvayā vācyā mātaḥ putre viśeṣataḥ / kāruṇyam evātra paśya bhūtveha jaḍamūkavat // 5.133.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ato me bhūyasī nandir yad evam anupaśyasi / codyaṃ māṃ codayasy etad bhṛśaṃ vai codayāmi te // 5.133.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha tvāṃ pūjayiṣyāmi hatvā vai sarvasaindhavān / ahaṃ paśyāmi vijayaṃ kṛtsnaṃ bhāvinam eva te // 5.133.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) akośasyāsahāyasya kutaḥ svid vijayo mama / ity avasthāṃ viditvemām ātmanātmani dāruṇām // 5.133.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājyād bhāvo nivṛtto me tridivād iva duṣkṛteḥ // 5.133.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) īdṛśaṃ bhavatī kaṃ cid upāyam anupaśyati / tan me pariṇataprajñe samyak prabrūhi pṛcchate // 5.133.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kariṣyāmi hi tat sarvaṃ yathāvad anuśāsanam // 5.133.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) putrātmā nāvamantavyaḥ pūrvābhir asamṛddhibhiḥ / abhūtvā hi bhavanty arthā bhūtvā naśyanti cāpare // 5.133.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣeṇaiva cāpy arthā nārabdhavyāḥ subāliśaiḥ / sarveṣāṃ karmaṇāṃ tāta phale nityam anityatā // 5.133.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anityam iti jānanto na bhavanti bhavanti ca / atha ye naiva kurvanti naiva jātu bhavanti te // 5.133.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aikaguṇyam anīhāyām abhāvaḥ karmaṇāṃ phalam / atha dvaiguṇyam īhāyāṃ phalaṃ bhavati vā na vā // 5.133.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya prāg eva viditā sarvārthānām anityatā / nuded vṛddhisamṛddhī sa pratikūle nṛpātmaja // 5.133.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) utthātavyaṃ jāgṛtavyaṃ yoktavyaṃ bhūtikarmasu / bhaviṣyatīty eva manaḥ kṛtvā satatam avyathaiḥ // 5.133.27 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) maṅgalāni puraskṛtya brāhmaṇaiś ceśvaraiḥ saha // 5.133.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prājñasya nṛpater āśu vṛddhir bhavati putraka / abhivartati lakṣmīs taṃ prācīm iva divākaraḥ // 5.133.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nidarśanāny upāyāṃś ca bahūny uddharṣaṇāni ca / anudarśitarūpo 'si paśyāmi kuru pauruṣam // 5.133.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puruṣārtham abhipretaṃ samāhartum ihārhasi // 5.133.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kruddhāṃl lubdhān parikṣīṇān avakṣiptān vimānitān / spardhinaś caiva ye ke cit tān yukta upadhāraya // 5.133.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etena tvaṃ prakāreṇa mahato bhetsyase gaṇān / mahāvega ivoddhūto mātariśvā balāhakān // 5.133.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām agrapradāyī syāḥ kalyotthāyī priyaṃvadaḥ / te tvāṃ priyaṃ kariṣyanti puro dhāsyanti ca dhruvam // 5.133.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadaiva śatrur jānīyāt sapatnaṃ tyaktajīvitam / tadaivāsmād udvijate sarpād veśmagatād iva // 5.133.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) taṃ viditvā parākrāntaṃ vaśe na kurute yadi / nirvādair nirvaded enam antatas tad bhaviṣyati // 5.133.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirvādād āspadaṃ labdhvā dhanavṛddhir bhaviṣyati / dhanavantaṃ hi mitrāṇi bhajante cāśrayanti ca // 5.133.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) skhalitārthaṃ punas tāta saṃtyajanty api bāndhavāḥ / apy asminn āśrayante ca jugupsanti ca tādṛśam // 5.133.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śatruṃ kṛtvā yaḥ sahāyaṃ viśvāsam upagacchati / ataḥ saṃbhāvyam evaitad yad rājyaṃ prāpnuyād iti // 5.133.37 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) naiva rājñā daraḥ kāryo jātu kasyāṃ cid āpadi / atha ced api dīrṇaḥ syān naiva varteta dīrṇavat // 5.134.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīrṇaṃ hi dṛṣṭvā rājānaṃ sarvam evānudīryate / rāṣṭraṃ balam amātyāś ca pṛthak kurvanti te matim // 5.134.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śatrūn eke prapadyante prajahaty apare punaḥ / anv eke prajihīrṣanti ye purastād vimānitāḥ // 5.134.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya evātyantasuhṛdas ta enaṃ paryupāsate / aśaktayaḥ svastikāmā baddhavatsā iḍā iva // 5.134.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) śocantam anuśocanti pratītān iva bāndhavān // 5.134.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) api te pūjitāḥ pūrvam api te suhṛdo matāḥ / ye rāṣṭram abhimanyante rājño vyasanam īyuṣaḥ // 5.134.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā dīdaras tvaṃ suhṛdo mā tvāṃ dīrṇaṃ prahāsiṣuḥ // 5.134.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: bha-vipulā) prabhāvaṃ pauruṣaṃ buddhiṃ jijñāsantyā mayā tava / ullapantyā samāśvāsaṃ balavān iva durbalam // 5.134.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady etat saṃvijānāsi yadi samyag bravīmy aham / kṛtvāsaumyam ivātmānaṃ jayāyottiṣṭha saṃjaya // 5.134.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asti naḥ kośanicayo mahān aviditas tava / tam ahaṃ veda nānyas tam upasaṃpādayāmi te // 5.134.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) santi naikaśatā bhūyaḥ suhṛdas tava saṃjaya / sukhaduḥkhasahā vīra śatārhā anivartinaḥ // 5.134.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tādṛśā hi sahāyā vai puruṣasya bubhūṣataḥ / īṣad ujjihataḥ kiṃ cit sacivāḥ śatrukarśanāḥ // 5.134.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya tv īdṛśakaṃ vākyaṃ śrutvāpi svalpacetasaḥ / tamo na vyapahanyeta sucitrārthapadākṣaram // 5.134.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udake dhūr iyaṃ dhāryā sartavyaṃ pravaṇe mayā / yasya me bhavatī netrī bhaviṣyad bhūtadarśinī // 5.134.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi vacanaṃ tvattaḥ śuśrūṣur aparāparam / kiṃ cit kiṃ cit prativadaṃs tūṣṇīm āsaṃ muhur muhuḥ // 5.134.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atṛpyann amṛtasyeva kṛcchrāl labdhasya bāndhavāt / udyacchāmy eṣa śatrūṇāṃ niyamāya jayāya ca // 5.134.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadaśva iva sa kṣiptaḥ praṇunno vākyasāyakaiḥ / tac cakāra tathā sarvaṃ yathāvad anuśāsanam // 5.134.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam uddharṣaṇaṃ bhīmaṃ tejovardhanam uttamam / rājānaṃ śrāvayen mantrī sīdantaṃ śatrupīḍitam // 5.134.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayo nāmetihāso 'yaṃ śrotavyo vijigīṣuṇā / mahīṃ vijayate kṣipraṃ śrutvā śatrūṃś ca mardati // 5.134.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ puṃsavanaṃ caiva vīrājananam eva ca / abhīkṣṇaṃ garbhiṇī śrutvā dhruvaṃ vīraṃ prajāyate // 5.134.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyāśūraṃ tapaḥśūraṃ damaśūraṃ tapasvinam / brāhmyā śriyā dīpyamānaṃ sādhuvādena saṃmatam // 5.134.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) arciṣmantaṃ balopetaṃ mahābhāgaṃ mahāratham / dhṛṣṭavantam anādhṛṣyaṃ jetāram aparājitam // 5.134.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyantāram asādhūnāṃ goptāraṃ dharmacāriṇām / tadarthaṃ kṣatriyā sūte vīraṃ satyaparākramam // 5.134.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunaṃ keśava brūyās tvayi jāte sma sūtake / upopaviṣṭā nārībhir āśrame parivāritā // 5.135.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) athāntarikṣe vāg āsīd divyarūpā manoramā / sahasrākṣasamaḥ kunti bhaviṣyaty eṣa te sutaḥ // 5.135.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa jeṣyati saṃgrāme kurūn sarvān samāgatān / bhīmasenadvitīyaś ca lokam udvartayiṣyati // 5.135.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putras te pṛthivīṃ jetā yaśaś cāsya divaspṛśam / hatvā kurūn grāmajanye vāsudevasahāyavān // 5.135.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) pitryam aṃśaṃ pranaṣṭaṃ ca punar apy uddhariṣyati / bhrātṛbhiḥ sahitaḥ śrīmāṃs trīn medhān āhariṣyati // 5.135.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ satyasaṃdhaṃ bībhatsuṃ savyasācinam acyuta / yathāham evaṃ jānāmi balavantaṃ durāsadam // 5.135.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tathā tad astu dāśārha yathā vāg abhyabhāṣata // 5.135.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dharmaś ced asti vārṣṇeya tathā satyaṃ bhaviṣyati / tvaṃ cāpi tat tathā kṛṣṇa sarvaṃ saṃpādayiṣyasi // 5.135.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ tad abhyasūyāmi yathā vāg abhyabhāṣata / namo dharmāya mahate dharmo dhārayati prajāḥ // 5.135.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) etad dhanaṃjayo vācyo nityodyukto vṛkodaraḥ / yadarthaṃ kṣatriyā sūte tasya kālo 'yam āgataḥ // 5.135.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi vairaṃ samāsādya sīdanti puruṣarṣabhāḥ // 5.135.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viditā te sadā buddhir bhīmasya na sa śāmyati / yāvadantaṃ na kurute śatrūṇāṃ śatrukarśanaḥ // 5.135.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sarvadharmaviśeṣajñāṃ snuṣāṃ pāṇḍor mahātmanaḥ / brūyā mādhava kalyāṇīṃ kṛṣṇāṃ kṛṣṇa yaśasvinīm // 5.135.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuktam etan mahābhāge kule jāte yaśasvini / yan me putreṣu sarveṣu yathāvat tvam avartithāḥ // 5.135.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mādrīputrau ca vaktavyau kṣatradharmaratāv ubhau / vikrameṇārjitān bhogān vṛṇītaṃ jīvitād api // 5.135.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vikramādhigatā hy arthāḥ kṣatradharmeṇa jīvataḥ / mano manuṣyasya sadā prīṇanti puruṣottama // 5.135.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yac ca vaḥ prekṣamāṇānāṃ sarvadharmopacāyinī / pāñcālī paruṣāṇy uktā ko nu tat kṣantum arhati // 5.135.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na rājyaharaṇaṃ duḥkhaṃ dyūte cāpi parājayaḥ / pravrājanaṃ sutānāṃ vā na me tad duḥkhakāraṇam // 5.135.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu sā bṛhatī śyāmā sabhāyāṃ rudatī tadā / aśrauṣīt paruṣā vācas tan me duḥkhataraṃ matam // 5.135.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīdharmiṇī varārohā kṣatradharmaratā sadā / nādhyagacchat tadā nāthaṃ kṛṣṇā nāthavatī satī // 5.135.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vai brūhi mahābāho sarvaśastrabhṛtāṃ varam / arjunaṃ puruṣavyāghraṃ draupadyāḥ padavīṃ cara // 5.135.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditau hi tavātyantaṃ kruddhāv iva yamāntakau / bhīmārjunau nayetāṃ hi devān api parāṃ gatim // 5.135.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayoś caitad avajñānaṃ yat sā kṛṣṇā sabhāgatā / duḥśāsanaś ca yad bhīmaṃ kaṭukāny abhyabhāṣata // 5.135.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyatāṃ kuruvīrāṇāṃ tac ca saṃsmārayeḥ punaḥ // 5.135.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pāṇḍavān kuśalaṃ pṛccheḥ saputrān kṛṣṇayā saha / māṃ ca kuśalinīṃ brūyās teṣu bhūyo janārdana // 5.135.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) ariṣṭaṃ gaccha panthānaṃ putrān me paripālaya // 5.135.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhivādyātha tāṃ kṛṣṇaḥ kṛtvā cābhipradakṣiṇam / niścakrāma mahābāhuḥ siṃhakhelagatis tataḥ // 5.135.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato visarjayām āsa bhīṣmādīn kurupuṃgavān / āropya ca rathe karṇaṃ prāyāt sātyakinā saha // 5.135.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prayāte dāśārhe kuravaḥ saṃgatā mithaḥ / jajalpur mahad āścaryaṃ keśave paramādbhutam // 5.135.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pramūḍhā pṛthivī sarvā mṛtyupāśasitā kṛtā / duryodhanasya bāliśyān naitad astīti cābruvan // 5.135.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato niryāya nagarāt prayayau puruṣottamaḥ / mantrayām āsa ca tadā karṇena suciraṃ saha // 5.135.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) visarjayitvā rādheyaṃ sarvayādavanandanaḥ / tato javena mahatā tūrṇam aśvān acodayat // 5.135.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) te pibanta ivākāśaṃ dārukeṇa pracoditāḥ / hayā jagmur mahāvegā manomārutaraṃhasaḥ // 5.135.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vyatītya tam adhvānaṃ kṣipraṃ śyenā ivāśugāḥ / uccaiḥ sūryam upaplavyaṃ śārṅgadhanvānam āvahan // 5.135.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuntyās tu vacanaṃ śrutvā bhīṣmadroṇau mahārathau / duryodhanam idaṃ vākyam ūcatuḥ śāsanātigam // 5.136.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ te puruṣavyāghra kuntyāḥ kṛṣṇasya saṃnidhau / vākyam arthavad avyagram uktaṃ dharmyam anuttamam // 5.136.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat kariṣyanti kaunteyā vāsudevasya saṃmatam / na hi te jātu śāmyerann ṛte rājyena kaurava // 5.136.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kleśitā hi tvayā pārthā dharmapāśasitās tadā / sabhāyāṃ draupadī caiva taiś ca tan marṣitaṃ tava // 5.136.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtāstraṃ hy arjunaṃ prāpya bhīmaṃ ca kṛtaniśramam / gāṇḍīvaṃ ceṣudhī caiva rathaṃ ca dhvajam eva ca // 5.136.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahāyaṃ vāsudevaṃ ca na kṣaṃsyati yudhiṣṭhiraḥ // 5.136.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pratyakṣaṃ te mahābāho yathā pārthena dhīmatā / virāṭanagare pūrvaṃ sarve sma yudhi nirjitāḥ // 5.136.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānavān ghorakarmāṇo nivātakavacān yudhi / raudram astraṃ samādhāya dagdhavān astravahninā // 5.136.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇaprabhṛtayaś ceme tvaṃ cāpi kavacī rathī / mokṣitā ghoṣayātrāyāṃ paryāptaṃ tan nidarśanam // 5.136.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśāmya bharataśreṣṭha bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ / rakṣemāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ mṛtyor daṃṣṭrāntaraṃ gatām // 5.136.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyeṣṭho bhrātā dharmaśīlo vatsalaḥ ślakṣṇavāk śuciḥ / taṃ gaccha puruṣavyāghraṃ vyapanīyeha kilbiṣam // 5.136.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dṛṣṭaś cet tvaṃ pāṇḍavena vyapanītaśarāsanaḥ / prasannabhrukuṭiḥ śrīmān kṛtā śāntiḥ kulasya naḥ // 5.136.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tam abhyetya sahāmātyaḥ pariṣvajya nṛpātmajam / abhivādaya rājānaṃ yathāpūrvam ariṃdama // 5.136.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādayamānaṃ tvāṃ pāṇibhyāṃ bhīmapūrvajaḥ / pratigṛhṇātu sauhārdāt kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 5.136.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhaskandhorubāhus tvāṃ vṛttāyatamahābhujaḥ / pariṣvajatu bāhubhyāṃ bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ // 5.136.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhagrīvo guḍākeśas tatas tvāṃ puṣkarekṣaṇaḥ / abhivādayatāṃ pārthaḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ // 5.136.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āśvineyau naravyāghrau rūpeṇāpratimau bhuvi / tau ca tvāṃ guruvat premṇā pūjayā pratyudīyatām // 5.136.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muñcantv ānandajāśrūṇi dāśārhapramukhā nṛpāḥ / saṃgaccha bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ mānaṃ saṃtyajya pārthiva // 5.136.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśādhi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ tatas taṃ bhrātṛbhiḥ saha / samāliṅgya ca harṣeṇa nṛpā yāntu parasparam // 5.136.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃ yuddhena rājendra suhṛdāṃ śṛṇu kāraṇam / dhruvaṃ vināśo yuddhe hi kṣatriyāṇāṃ pradṛśyate // 5.136.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jyotīṃṣi pratikūlāni dāruṇā mṛgapakṣiṇaḥ / utpātā vividhā vīra dṛśyante kṣatranāśanāḥ // 5.136.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viśeṣata ihāsmākaṃ nimittāni vināśane / ulkābhir hi pradīptābhir vadhyate pṛtanā tava // 5.136.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāhanāny aprahṛṣṭāni rudantīva viśāṃ pate / gṛdhrās te paryupāsante sainyāni ca samantataḥ // 5.136.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nagaraṃ na yathāpūrvaṃ tathā rājaniveśanam / śivāś cāśivanirghoṣā dīptāṃ sevanti vai diśam // 5.136.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuru vākyaṃ pitur mātur asmākaṃ ca hitaiṣiṇām / tvayy āyatto mahābāho śamo vyāyāma eva ca // 5.136.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cet kariṣyasi vacaḥ suhṛdām arikarśana / tapsyase vāhinīṃ dṛṣṭvā pārthabāṇaprapīḍitām // 5.136.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhīmasya ca mahānādaṃ nadataḥ śuṣmiṇo raṇe / śrutvā smartāsi me vākyaṃ gāṇḍīvasya ca nisvanam // 5.136.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady etad apasavyaṃ te bhaviṣyati vaco mama // 5.136.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktas tu vimanās tiryagdṛṣṭir adhomukhaḥ / saṃhatya ca bhruvor madhyaṃ na kiṃ cid vyājahāra ha // 5.137.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ vai vimanasaṃ dṛṣṭvā saṃprekṣyānyonyam antikāt / punar evottaraṃ vākyam uktavantau nararṣabhau // 5.137.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśrūṣum anasūyaṃ ca brahmaṇyaṃ satyasaṃgaram / pratiyotsyāmahe pārtham ato duḥkhataraṃ nu kim // 5.137.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvatthāmni yathā putre bhūyo mama dhanaṃjaye / bahumānaḥ paro rājan saṃnatiś ca kapidhvaje // 5.137.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ cet putrāt priyataraṃ pratiyotsye dhanaṃjayam / kṣatradharmam anuṣṭhāya dhig astu kṣatrajīvikām // 5.137.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yasya loke samo nāsti kaś cid anyo dhanurdharaḥ / matprasādāt sa bībhatsuḥ śreyān anyair dhanurdharaiḥ // 5.137.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mitradhrug duṣṭabhāvaś ca nāstiko 'thānṛjuḥ śaṭhaḥ / na satsu labhate pūjāṃ yajñe mūrkha ivāgataḥ // 5.137.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāryamāṇo 'pi pāpebhyaḥ pāpātmā pāpam icchati / codyamāno 'pi pāpena śubhātmā śubham icchati // 5.137.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mithyopacaritā hy ete vartamānā hy anu priye / ahitatvāya kalpante doṣā bharatasattama // 5.137.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvam uktaḥ kuruvṛddhena mayā ca vidureṇa ca / vāsudevena ca tathā śreyo naivābhipadyase // 5.137.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asti me balam ity eva sahasā tvaṃ titīrṣasi / sagrāhanakramakaraṃ gaṅgāvegam ivoṣṇage // 5.137.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vāsa eva yathā hi tvaṃ prāvṛṇvāno 'dya manyase / srajaṃ tyaktām iva prāpya lobhād yaudhiṣṭhirīṃ śriyam // 5.137.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadīsahitaṃ pārthaṃ sāyudhair bhrātṛbhir vṛtam / vanastham api rājyasthaḥ pāṇḍavaṃ ko 'tijīvati // 5.137.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nideśe yasya rājānaḥ sarve tiṣṭhanti kiṃkarāḥ / tam ailavilam āsādya dharmarājo vyarājata // 5.137.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuberasadanaṃ prāpya tato ratnāny avāpya ca / sphītam ākramya te rāṣṭraṃ rājyam icchanti pāṇḍavāḥ // 5.137.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dattaṃ hutam adhītaṃ ca brāhmaṇās tarpitā dhanaiḥ / āvayor gatam āyuś ca kṛtakṛtyau ca viddhi nau // 5.137.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ tu hitvā sukhaṃ rājyaṃ mitrāṇi ca dhanāni ca / vigrahaṃ pāṇḍavaiḥ kṛtvā mahad vyasanam āpsyasi // 5.137.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadī yasya cāśāste vijayaṃ satyavādinī / tapoghoravratā devī na tvaṃ jeṣyasi pāṇḍavam // 5.137.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantrī janārdano yasya bhrātā yasya dhanaṃjayaḥ / sarvaśastrabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ kathaṃ jeṣyasi pāṇḍavam // 5.137.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahāyā brāhmaṇā yasya dhṛtimanto jitendriyāḥ / tam ugratapasaṃ vīraṃ kathaṃ jeṣyasi pāṇḍavam // 5.137.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar uktaṃ ca vakṣyāmi yat kāryaṃ bhūtim icchatā / suhṛdā majjamāneṣu suhṛtsu vyasanārṇave // 5.137.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alaṃ yuddhena tair vīraiḥ śāmya tvaṃ kuruvṛddhaye / mā gamaḥ sasutāmātyaḥ sabalaś ca parābhavam // 5.137.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājaputraiḥ parivṛtas tathāmātyaiś ca saṃjaya / upāropya rathe karṇaṃ niryāto madhusūdanaḥ // 5.138.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kim abravīd rathopasthe rādheyaṃ paravīrahā / kāni sāntvāni govindaḥ sūtaputre prayuktavān // 5.138.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) oghameghasvanaḥ kāle yat kṛṣṇaḥ karṇam abravīt / mṛdu vā yadi vā tīkṣṇaṃ tan mamācakṣva saṃjaya // 5.138.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānupūrvyeṇa vākyāni ślakṣṇāni ca mṛdūni ca / priyāṇi dharmayuktāni satyāni ca hitāni ca // 5.138.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛdayagrahaṇīyāni rādheyaṃ madhusūdanaḥ / yāny abravīd ameyātmā tāni me śṛṇu bhārata // 5.138.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāsitās te rādheya brāhmaṇā vedapāragāḥ / tattvārthaṃ paripṛṣṭāś ca niyatenānasūyayā // 5.138.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tvam eva karṇa jānāsi vedavādān sanātanān / tvaṃ hy eva dharmaśāstreṣu sūkṣmeṣu pariniṣṭhitaḥ // 5.138.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kānīnaś ca sahoḍhaś ca kanyāyāṃ yaś ca jāyate / voḍhāraṃ pitaraṃ tasya prāhuḥ śāstravido janāḥ // 5.138.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'si karṇa tathā jātaḥ pāṇḍoḥ putro 'si dharmataḥ / nigrahād dharmaśāstrāṇām ehi rājā bhaviṣyasi // 5.138.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitṛpakṣe hi te pārthā mātṛpakṣe ca vṛṣṇayaḥ / dvau pakṣāv abhijānīhi tvam etau puruṣarṣabha // 5.138.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā sārdham ito yātam adya tvāṃ tāta pāṇḍavāḥ / abhijānantu kaunteyaṃ pūrvajātaṃ yudhiṣṭhirāt // 5.138.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādau tava grahīṣyanti bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ / draupadeyās tathā pañca saubhadraś cāparājitaḥ // 5.138.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājāno rājaputrāś ca pāṇḍavārthe samāgatāḥ / pādau tava grahīṣyanti sarve cāndhakavṛṣṇayaḥ // 5.138.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇmayāṃś ca te kumbhān rājatān pārthivāṃs tathā / oṣadhyaḥ sarvabījāni sarvaratnāni vīrudhaḥ // 5.138.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājanyā rājakanyāś cāpy ānayantv abhiṣecanam / ṣaṣṭhe ca tvāṃ tathā kāle draupady upagamiṣyati // 5.138.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya tvām abhiṣiñcantu cāturvaidyā dvijātayaḥ / purohitaḥ pāṇḍavānāṃ vyāghracarmaṇy avasthitam // 5.138.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tathaiva bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥ / draupadeyās tathā pañca pāñcālāś cedayas tathā // 5.138.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca tvābhiṣekṣyāmi rājānaṃ pṛthivīpatim / yuvarājo 'stu te rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 5.138.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītvā vyajanaṃ śvetaṃ dharmātmā saṃśitavrataḥ / upānvārohatu rathaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 5.138.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) chatraṃ ca te mahac chvetaṃ bhīmaseno mahābalaḥ / abhiṣiktasya kaunteya kaunteyo dhārayiṣyati // 5.138.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṅkiṇīśatanirghoṣaṃ vaiyāghraparivāraṇam / rathaṃ śvetahayair yuktam arjuno vāhayiṣyati // 5.138.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhimanyuś ca te nityaṃ pratyāsanno bhaviṣyati / nakulaḥ sahadevaś ca draupadeyāś ca pañca ye // 5.138.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālās tvānuyāsyanti śikhaṇḍī ca mahārathaḥ / ahaṃ ca tvānuyāsyāmi sarve cāndhakavṛṣṇayaḥ // 5.138.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāśārhāḥ parivārās te dāśārṇāś ca viśāṃ pate // 5.138.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhuṅkṣva rājyaṃ mahābāho bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ / japair homaiś ca saṃyukto maṅgalaiś ca pṛthagvidhaiḥ // 5.138.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purogamāś ca te santu draviḍāḥ saha kuntalaiḥ / āndhrās tālacarāś caiva cūcupā veṇupās tathā // 5.138.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stuvantu tvādya bahuśaḥ stutibhiḥ sūtamāgadhāḥ / vijayaṃ vasuṣeṇasya ghoṣayantu ca pāṇḍavāḥ // 5.138.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ parivṛtaḥ pārthair nakṣatrair iva candramāḥ / praśādhi rājyaṃ kaunteya kuntīṃ ca pratinandaya // 5.138.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mitrāṇi te prahṛṣyantu vyathantu ripavas tathā / saubhrātraṃ caiva te 'dyāstu bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ // 5.138.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃśayaṃ sauhṛdān me praṇayāc cāttha keśava / sakhyena caiva vārṣṇeya śreyaskāmatayaiva ca // 5.139.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sarvaṃ caivābhijānāmi pāṇḍoḥ putro 'smi dharmataḥ / nigrahād dharmaśāstrāṇāṃ yathā tvaṃ kṛṣṇa manyase // 5.139.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyā garbhaṃ samādhatta bhāskarān māṃ janārdana / ādityavacanāc caiva jātaṃ māṃ sā vyasarjayat // 5.139.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'smi kṛṣṇa tathā jātaḥ pāṇḍoḥ putro 'smi dharmataḥ / kuntyā tv aham apākīrṇo yathā na kuśalaṃ tathā // 5.139.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūto hi mām adhiratho dṛṣṭvaiva anayad gṛhān / rādhāyāś caiva māṃ prādāt sauhārdān madhusūdana // 5.139.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) matsnehāc caiva rādhāyāḥ sadyaḥ kṣīram avātarat / sā me mūtraṃ purīṣaṃ ca pratijagrāha mādhava // 5.139.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāḥ piṇḍavyapanayaṃ kuryād asmadvidhaḥ katham / dharmavid dharmaśāstrāṇāṃ śravaṇe satataṃ rataḥ // 5.139.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathā mām abhijānāti sūtaś cādhirathaḥ sutam / pitaraṃ cābhijānāmi tam ahaṃ sauhṛdāt sadā // 5.139.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi me jātakarmādi kārayām āsa mādhava / śāstradṛṣṭena vidhinā putraprītyā janārdana // 5.139.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nāma me vasuṣeṇeti kārayām āsa vai dvijaiḥ / bhāryāś coḍhā mama prāpte yauvane tena keśava // 5.139.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāsu putrāś ca pautrāś ca mama jātā janārdana / tāsu me hṛdayaṃ kṛṣṇa saṃjātaṃ kāmabandhanam // 5.139.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na pṛthivyā sakalayā na suvarṇasya rāśibhiḥ / harṣād bhayād vā govinda anṛtaṃ vaktum utsahe // 5.139.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) dhṛtarāṣṭrakule kṛṣṇa duryodhanasamāśrayāt / mayā trayodaśa samā bhuktaṃ rājyam akaṇṭakam // 5.139.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) iṣṭaṃ ca bahubhir yajñaiḥ saha sūtair mayāsakṛt / āvāhāś ca vivāhāś ca saha sūtaiḥ kṛtā mayā // 5.139.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃ ca kṛṣṇa samāśritya kṛtaḥ śastrasamudyamaḥ / duryodhanena vārṣṇeya vigrahaś cāpi pāṇḍavaiḥ // 5.139.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād raṇe dvairathe māṃ pratyudyātāram acyuta / vṛtavān paramaṃ hṛṣṭaḥ pratīpaṃ savyasācinaḥ // 5.139.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vadhād bandhād bhayād vāpi lobhād vāpi janārdana / anṛtaṃ notsahe kartuṃ dhārtarāṣṭrasya dhīmataḥ // 5.139.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi hy adya na gaccheyaṃ dvairathaṃ savyasācinā / akīrtiḥ syād dhṛṣīkeśa mama pārthasya cobhayoḥ // 5.139.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃśayaṃ hitārthāya brūyās tvaṃ madhusūdana / sarvaṃ ca pāṇḍavāḥ kuryus tvadvaśitvān na saṃśayaḥ // 5.139.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantrasya niyamaṃ kuryās tvam atra puruṣottama / etad atra hitaṃ manye sarvayādavanandana // 5.139.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi jānāti māṃ rājā dharmātmā saṃśitavrataḥ / kuntyāḥ prathamajaṃ putraṃ na sa rājyaṃ grahīṣyati // 5.139.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpya cāpi mahad rājyaṃ tad ahaṃ madhusūdana / sphītaṃ duryodhanāyaiva saṃpradadyām ariṃdama // 5.139.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eva rājā dharmātmā śāśvato 'stu yudhiṣṭhiraḥ / netā yasya hṛṣīkeśo yoddhā yasya dhanaṃjayaḥ // 5.139.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pṛthivī tasya rāṣṭraṃ ca yasya bhīmo mahārathaḥ / nakulaḥ sahadevaś ca draupadeyāś ca mādhava // 5.139.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttamaujā yudhāmanyuḥ satyadharmā ca somakiḥ / caidyaś ca cekitānaś ca śikhaṇḍī cāparājitaḥ // 5.139.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indragopakavarṇāś ca kekayā bhrātaras tathā / indrāyudhasavarṇaś ca kuntibhojo mahārathaḥ // 5.139.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātulo bhīmasenasya senajic ca mahārathaḥ / śaṅkhaḥ putro virāṭasya nidhis tvaṃ ca janārdana // 5.139.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahān ayaṃ kṛṣṇa kṛtaḥ kṣatrasya samudānayaḥ / rājyaṃ prāptam idaṃ dīptaṃ prathitaṃ sarvarājasu // 5.139.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrasya vārṣṇeya śastrayajño bhaviṣyati / asya yajñasya vettā tvaṃ bhaviṣyasi janārdana // 5.139.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādhvaryavaṃ ca te kṛṣṇa kratāv asmin bhaviṣyati // 5.139.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) hotā caivātra bībhatsuḥ saṃnaddhaḥ sa kapidhvajaḥ / gāṇḍīvaṃ sruk tathājyaṃ ca vīryaṃ puṃsāṃ bhaviṣyati // 5.139.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aindraṃ pāśupataṃ brāhmaṃ sthūṇākarṇaṃ ca mādhava / mantrās tatra bhaviṣyanti prayuktāḥ savyasācinā // 5.139.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuyātaś ca pitaram adhiko vā parākrame / grāvastotraṃ sa saubhadraḥ samyak tatra kariṣyati // 5.139.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) udgātātra punar bhīmaḥ prastotā sumahābalaḥ / vinadan sa naravyāghro nāgānīkāntakṛd raṇe // 5.139.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa caiva tatra dharmātmā śaśvad rājā yudhiṣṭhiraḥ / japair homaiś ca saṃyukto brahmatvaṃ kārayiṣyati // 5.139.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṅkhaśabdāḥ samurajā bheryaś ca madhusūdana / utkṛṣṭasiṃhanādāś ca subrahmaṇyo bhaviṣyati // 5.139.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nakulaḥ sahadevaś ca mādrīputrau yaśasvinau / śāmitraṃ tau mahāvīryau samyak tatra kariṣyataḥ // 5.139.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kalmāṣadaṇḍā govinda vimalā rathaśaktayaḥ / yūpāḥ samupakalpantām asmin yajñe janārdana // 5.139.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) karṇinālīkanārācā vatsadantopabṛṃhaṇāḥ / tomarāḥ somakalaśāḥ pavitrāṇi dhanūṃṣi ca // 5.139.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asayo 'tra kapālāni puroḍāśāḥ śirāṃsi ca / havis tu rudhiraṃ kṛṣṇa asmin yajñe bhaviṣyati // 5.139.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idhmāḥ paridhayaś caiva śaktyo 'tha vimalā gadāḥ / sadasyā droṇaśiṣyāś ca kṛpasya ca śaradvataḥ // 5.139.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣavo 'tra paristomā muktā gāṇḍīvadhanvanā / mahārathaprayuktāś ca droṇadrauṇipracoditāḥ // 5.139.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prātiprasthānikaṃ karma sātyakiḥ sa kariṣyati / dīkṣito dhārtarāṣṭro 'tra patnī cāsya mahācamūḥ // 5.139.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghaṭotkaco 'tra śāmitraṃ kariṣyati mahābalaḥ / atirātre mahābāho vitate yajñakarmaṇi // 5.139.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇā tv asya yajñasya dhṛṣṭadyumnaḥ pratāpavān / vaitāne karmaṇi tate jāto yaḥ kṛṣṇa pāvakāt // 5.139.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yad abruvam ahaṃ kṛṣṇa kaṭukāni sma pāṇḍavān / priyārthaṃ dhārtarāṣṭrasya tena tapye 'dya karmaṇā // 5.139.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā drakṣyasi māṃ kṛṣṇa nihataṃ savyasācinā / punaś citis tadā cāsya yajñasyātha bhaviṣyati // 5.139.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsanasya rudhiraṃ yadā pāsyati pāṇḍavaḥ / ānardaṃ nardataḥ samyak tadā sutyaṃ bhaviṣyati // 5.139.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yadā droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca pāñcālyau pātayiṣyataḥ / tadā yajñāvasānaṃ tad bhaviṣyati janārdana // 5.139.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaṃ yadā hantā bhīmaseno mahābalaḥ / tadā samāpsyate yajño dhārtarāṣṭrasya mādhava // 5.139.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snuṣāś ca prasnuṣāś caiva dhṛtarāṣṭrasya saṃgatāḥ / hateśvarā hatasutā hatanāthāś ca keśava // 5.139.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) gāndhāryā saha rodantyaḥ śvagṛdhrakurarākule / sa yajñe 'sminn avabhṛtho bhaviṣyati janārdana // 5.139.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vidyāvṛddhā vayovṛddhāḥ kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabha / vṛthāmṛtyuṃ na kurvīraṃs tvatkṛte madhusūdana // 5.139.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śastreṇa nidhanaṃ gacchet samṛddhaṃ kṣatramaṇḍalam / kurukṣetre puṇyatame trailokyasyāpi keśava // 5.139.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) tad atra puṇḍarīkākṣa vidhatsva yad abhīpsitam / yathā kārtsnyena vārṣṇeya kṣatraṃ svargam avāpnuyāt // 5.139.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvat sthāsyanti girayaḥ saritaś ca janārdana / tāvat kīrtibhavaḥ śabdaḥ śāśvato 'yaṃ bhaviṣyati // 5.139.55 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmaṇāḥ kathayiṣyanti mahābhāratam āhavam / samāgameṣu vārṣṇeya kṣatriyāṇāṃ yaśodharam // 5.139.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samupānaya kaunteyaṃ yuddhāya mama keśava / mantrasaṃvaraṇaṃ kurvan nityam eva paraṃtapa // 5.139.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇasya vacanaṃ śrutvā keśavaḥ paravīrahā / uvāca prahasan vākyaṃ smitapūrvam idaṃ tadā // 5.140.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api tvāṃ na tapet karṇa rājyalābhopapādanā / mayā dattāṃ hi pṛthivīṃ na praśāsitum icchasi // 5.140.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhruvo jayaḥ pāṇḍavānām itīdaṃ; na saṃśayaḥ kaś cana vidyate 'tra / jayadhvajo dṛśyate pāṇḍavasya; samucchrito vānararāja ugraḥ // 5.140.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] divyā māyā vihitā bhauvanena; samucchritā indraketuprakāśā / divyāni bhūtāni bhayāvahāni; dṛśyanti caivātra bhayānakāni // 5.140.4 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] na sajjate śailavanaspatibhya; ūrdhvaṃ tiryag yojanamātrarūpaḥ / śrīmān dhvajaḥ karṇa dhanaṃjayasya; samucchritaḥ pāvakatulyarūpaḥ // 5.140.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yadā drakṣyasi saṃgrāme śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathim / aindram astraṃ vikurvāṇam ubhe caivāgnimārute // 5.140.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāṇḍīvasya ca nirghoṣaṃ visphūrjitam ivāśaneḥ / na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca // 5.140.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā drakṣyasi saṃgrāme kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram / japahomasamāyuktaṃ svāṃ rakṣantaṃ mahācamūm // 5.140.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityam iva durdharṣaṃ tapantaṃ śatruvāhinīm / na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca // 5.140.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā drakṣyasi saṃgrāme bhīmasenaṃ mahābalam / duḥśāsanasya rudhiraṃ pītvā nṛtyantam āhave // 5.140.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prabhinnam iva mātaṅgaṃ pratidviradaghātinam / na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca // 5.140.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā drakṣyasi saṃgrāme mādrīputrau mahārathau / vāhinīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ kṣobhayantau gajāv iva // 5.140.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vigāḍhe śastrasaṃpāte paravīrarathārujau / na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca // 5.140.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā drakṣyasi saṃgrāme droṇaṃ śāṃtanavaṃ kṛpam / suyodhanaṃ ca rājānaṃ saindhavaṃ ca jayadratham // 5.140.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuddhāyāpatatas tūrṇaṃ vāritān savyasācinā / na tadā bhavitā tretā na kṛtaṃ dvāparaṃ na ca // 5.140.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūyāḥ karṇa ito gatvā droṇaṃ śāṃtanavaṃ kṛpam / saumyo 'yaṃ vartate māsaḥ suprāpayavasendhanaḥ // 5.140.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pakvauṣadhivanasphītaḥ phalavān alpamakṣikaḥ / niṣpaṅko rasavat toyo nātyuṣṇaśiśiraḥ sukhaḥ // 5.140.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saptamāc cāpi divasād amāvāsyā bhaviṣyati / saṃgrāmaṃ yojayet tatra tāṃ hy āhuḥ śakradevatām // 5.140.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tathā rājño vadeḥ sarvān ye yuddhāyābhyupāgatāḥ / yad vo manīṣitaṃ tad vai sarvaṃ saṃpādayāmi vaḥ // 5.140.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājāno rājaputrāś ca duryodhanavaśānugāḥ / prāpya śastreṇa nidhanaṃ prāpsyanti gatim uttamām // 5.140.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) keśavasya tu tad vākyaṃ karṇaḥ śrutvā hitaṃ śubham / abravīd abhisaṃpūjya kṛṣṇaṃ madhuniṣūdanam // 5.141.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānan māṃ kiṃ mahābāho saṃmohayitum icchasi // 5.141.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yo 'yaṃ pṛthivyāḥ kārtsnyena vināśaḥ samupasthitaḥ / nimittaṃ tatra śakunir ahaṃ duḥśāsanas tathā // 5.141.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) duryodhanaś ca nṛpatir dhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat // 5.141.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) asaṃśayam idaṃ kṛṣṇa mahad yuddham upasthitam / pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca ghoraṃ rudhirakardamam // 5.141.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājāno rājaputrāś ca duryodhanavaśānugāḥ / raṇe śastrāgninā dagdhāḥ prāpsyanti yamasādanam // 5.141.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svapnā hi bahavo ghorā dṛśyante madhusūdana / nimittāni ca ghorāṇi tathotpātāḥ sudāruṇāḥ // 5.141.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parājayaṃ dhārtarāṣṭre vijayaṃ ca yudhiṣṭhire / śaṃsanta iva vārṣṇeya vividhā lomaharṣaṇāḥ // 5.141.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) prājāpatyaṃ hi nakṣatraṃ grahas tīkṣṇo mahādyutiḥ / śanaiścaraḥ pīḍayati pīḍayan prāṇino 'dhikam // 5.141.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kṛtvā cāṅgārako vakraṃ jyeṣṭhāyāṃ madhusūdana / anurādhāṃ prārthayate maitraṃ saṃśamayann iva // 5.141.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) nūnaṃ mahad bhayaṃ kṛṣṇa kurūṇāṃ samupasthitam / viśeṣeṇa hi vārṣṇeya citrāṃ pīḍayate grahaḥ // 5.141.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) somasya lakṣma vyāvṛttaṃ rāhur arkam upeṣyati / divaś colkāḥ patanty etāḥ sanirghātāḥ sakampanāḥ // 5.141.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) niṣṭananti ca mātaṅgā muñcanty aśrūṇi vājinaḥ / pānīyaṃ yavasaṃ cāpi nābhinandanti mādhava // 5.141.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prādurbhūteṣu caiteṣu bhayam āhur upasthitam / nimitteṣu mahābāho dāruṇaṃ prāṇināśanam // 5.141.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alpe bhukte purīṣaṃ ca prabhūtam iha dṛśyate / vājināṃ vāraṇānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca keśava // 5.141.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu sarveṣu madhusūdana / parābhavasya tal liṅgam iti prāhur manīṣiṇaḥ // 5.141.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahṛṣṭaṃ vāhanaṃ kṛṣṇa pāṇḍavānāṃ pracakṣate / pradakṣiṇā mṛgāś caiva tat teṣāṃ jayalakṣaṇam // 5.141.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apasavyā mṛgāḥ sarve dhārtarāṣṭrasya keśava / vācaś cāpy aśarīriṇyas tat parābhavalakṣaṇam // 5.141.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayūrāḥ puṣpaśakunā haṃsāḥ sārasacātakāḥ / jīvaṃ jīvakasaṃghāś cāpy anugacchanti pāṇḍavān // 5.141.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gṛdhrāḥ kākā baḍāḥ śyenā yātudhānāḥ śalāvṛkāḥ / makṣikāṇāṃ ca saṃghātā anugacchanti kauravān // 5.141.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu bherīṇāṃ nāsti nisvanaḥ / anāhatāḥ pāṇḍavānāṃ nadanti paṭahāḥ kila // 5.141.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) udapānāś ca nardanti yathā govṛṣabhās tathā / dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu tat parābhavalakṣaṇam // 5.141.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃsaśoṇitavarṣaṃ ca vṛṣṭaṃ devena mādhava / tathā gandharvanagaraṃ bhānumantam upasthitam // 5.141.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) saprākāraṃ saparikhaṃ savapraṃ cārutoraṇam // 5.141.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) kṛṣṇaś ca parighas tatra bhānum āvṛtya tiṣṭhati / udayāstamaye saṃdhye vedayāno mahad bhayam // 5.141.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekā sṛg vāśate ghoraṃ tat parābhavalakṣaṇam // 5.141.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛṣṇagrīvāś ca śakunā lambamānā bhayānakāḥ / saṃdhyām abhimukhā yānti tat parābhavalakṣaṇam // 5.141.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) brāhmaṇān prathamaṃ dveṣṭi gurūṃś ca madhusūdana / bhṛtyān bhaktimataś cāpi tat parābhavalakṣaṇam // 5.141.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvā dig lohitākārā śastravarṇā ca dakṣiṇā / āmapātrapratīkāśā paścimā madhusūdana // 5.141.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradīptāś ca diśaḥ sarvā dhārtarāṣṭrasya mādhava / mahad bhayaṃ vedayanti tasminn utpātalakṣaṇe // 5.141.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sahasrapādaṃ prāsādaṃ svapnānte sma yudhiṣṭhiraḥ / adhirohan mayā dṛṣṭaḥ saha bhrātṛbhir acyuta // 5.141.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śvetoṣṇīṣāś ca dṛśyante sarve te śuklavāsasaḥ / āsanāni ca śubhrāṇi sarveṣām upalakṣaye // 5.141.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava cāpi mayā kṛṣṇa svapnānte rudhirāvilā / āntreṇa pṛthivī dṛṣṭā parikṣiptā janārdana // 5.141.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asthisaṃcayam ārūḍhaś cāmitaujā yudhiṣṭhiraḥ / suvarṇapātryāṃ saṃhṛṣṭo bhuktavān ghṛtapāyasam // 5.141.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yudhiṣṭhiro mayā dṛṣṭo grasamāno vasuṃdharām / tvayā dattām imāṃ vyaktaṃ bhokṣyate sa vasuṃdharām // 5.141.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uccaṃ parvatam ārūḍho bhīmakarmā vṛkodaraḥ / gadāpāṇir naravyāghro vīkṣann iva mahīm imām // 5.141.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣapayiṣyati naḥ sarvān sa suvyaktaṃ mahāraṇe / viditaṃ me hṛṣīkeśa yato dharmas tato jayaḥ // 5.141.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍuraṃ gajam ārūḍho gāṇḍīvī sa dhanaṃjayaḥ / tvayā sārdhaṃ hṛṣīkeśa śriyā paramayā jvalan // 5.141.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yūyaṃ sarvān vadhiṣyadhvaṃ tatra me nāsti saṃśayaḥ / pārthivān samare kṛṣṇa duryodhanapurogamān // 5.141.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nakulaḥ sahadevaś ca sātyakiś ca mahārathaḥ / śuddhakeyūrakaṇṭhatrāḥ śuklamālyāmbarāvṛtāḥ // 5.141.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhirūḍhā naravyāghrā naravāhanam uttamam / traya ete mahāmātrāḥ pāṇḍuracchatravāsasaḥ // 5.141.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvetoṣṇīṣāś ca dṛśyante traya eva janārdana / dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu tān vijānīhi keśava // 5.141.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvatthāmā kṛpaś caiva kṛtavarmā ca sātvataḥ / raktoṣṇīṣāś ca dṛśyante sarve mādhava pārthivāḥ // 5.141.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣṭrayuktaṃ samārūḍhau bhīṣmadroṇau janārdana / mayā sārdhaṃ mahābāho dhārtarāṣṭreṇa cābhibho // 5.141.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agastyaśāstāṃ ca diśaṃ prayātāḥ sma janārdana / acireṇaiva kālena prāpsyāmo yamasādanam // 5.141.41 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ cānye ca rājāno yac ca tat kṣatramaṇḍalam / gāṇḍīvāgniṃ pravekṣyāma iti me nāsti saṃśayaḥ // 5.141.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upasthitavināśeyaṃ nūnam adya vasuṃdharā / tathā hi me vacaḥ karṇa nopaiti hṛdayaṃ tava // 5.141.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarveṣāṃ tāta bhūtānāṃ vināśe samupasthite / anayo nayasaṃkāśo hṛdayān nāpasarpati // 5.141.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api tvā kṛṣṇa paśyāma jīvanto 'smān mahāraṇāt / samuttīrṇā mahābāho vīrakṣayavināśanāt // 5.141.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā saṃgamaḥ kṛṣṇa svarge no bhavitā dhruvam / tatredānīṃ sameṣyāmaḥ punaḥ sārdhaṃ tvayānagha // 5.141.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktvā mādhavaṃ karṇaḥ pariṣvajya ca pīḍitam / visarjitaḥ keśavena rathopasthād avātarat // 5.141.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tataḥ svaratham āsthāya jāmbūnadavibhūṣitam / sahāsmābhir nivavṛte rādheyo dīnamānasaḥ // 5.141.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ śīghrataraṃ prāyāt keśavaḥ sahasātyakiḥ / punar uccārayan vāṇīṃ yāhi yāhīti sārathim // 5.141.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asiddhānunaye kṛṣṇe kurubhyaḥ pāṇḍavān gate / abhigamya pṛthāṃ kṣattā śanaiḥ śocann ivābravīt // 5.142.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jānāsi me jīvaputre bhāvaṃ nityam anugrahe / krośato na ca gṛhṇīte vacanaṃ me suyodhanaḥ // 5.142.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) upapanno hy asau rājā cedipāñcālakekayaiḥ / bhīmārjunābhyāṃ kṛṣṇena yuyudhānayamair api // 5.142.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) upaplavye niviṣṭo 'pi dharmam eva yudhiṣṭhiraḥ / kāṅkṣate jñātisauhārdād balavān durbalo yathā // 5.142.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā tu dhṛtarāṣṭro 'yaṃ vayovṛddho na śāmyati / mattaḥ putramadenaiva vidharme pathi vartate // 5.142.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayadrathasya karṇasya tathā duḥśāsanasya ca / saubalasya ca durbuddhyā mithobhedaḥ pravartate // 5.142.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmeṇa hi dharmiṣṭhaṃ hṛtaṃ vai rājyam īdṛśam / yeṣāṃ teṣām ayaṃ dharmaḥ sānubandho bhaviṣyati // 5.142.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hriyamāṇe balād dharme kurubhiḥ ko na saṃjvaret / asāmnā keśave yāte samudyokṣyanti pāṇḍavāḥ // 5.142.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kurūṇām anayo bhavitā vīranāśanaḥ / cintayan na labhe nidrām ahaḥsu ca niśāsu ca // 5.142.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śrutvā tu kuntī tad vākyam arthakāmena bhāṣitam / aniṣṭanantī duḥkhārtā manasā vimamarśa ha // 5.142.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) dhig astv arthaṃ yatkṛte 'yaṃ mahāñ jñātivadhe kṣayaḥ / vartsyate suhṛdāṃ hy eṣāṃ yuddhe 'smin vai parābhavaḥ // 5.142.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍavāś cedipāñcālā yādavāś ca samāgatāḥ / bhāratair yadi yotsyanti kiṃ nu duḥkham ataḥ param // 5.142.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśye doṣaṃ dhruvaṃ yuddhe tathā yuddhe parābhavam / adhanasya mṛtaṃ śreyo na hi jñātikṣaye jayaḥ // 5.142.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmahaḥ śāṃtanava ācāryaś ca yudhāṃ patiḥ / karṇaś ca dhārtarāṣṭrārthaṃ vardhayanti bhayaṃ mama // 5.142.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) nācāryaḥ kāmavāñ śiṣyair droṇo yudhyeta jātu cit / pāṇḍaveṣu kathaṃ hārdaṃ kuryān na ca pitāmahaḥ // 5.142.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ tv eko vṛthādṛṣṭir dhārtarāṣṭrasya durmateḥ / mohānuvartī satataṃ pāpo dveṣṭi ca pāṇḍavān // 5.142.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mahaty anarthe nirbandhī balavāṃś ca viśeṣataḥ / karṇaḥ sadā pāṇḍavānāṃ tan me dahati sāṃpratam // 5.142.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) āśaṃse tv adya karṇasya mano 'haṃ pāṇḍavān prati / prasādayitum āsādya darśayantī yathātatham // 5.142.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) toṣito bhagavān yatra durvāsā me varaṃ dadau / āhvānaṃ devasaṃyuktaṃ vasantyāḥ pitṛveśmani // 5.142.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāham antaḥpure rājñaḥ kuntibhojapuraskṛtā / cintayantī bahuvidhaṃ hṛdayena vidūyatā // 5.142.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) balābalaṃ ca mantrāṇāṃ brāhmaṇasya ca vāgbalam / strībhāvād bālabhāvāc ca cintayantī punaḥ punaḥ // 5.142.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhātryā viśrabdhayā guptā sakhījanavṛtā tadā / doṣaṃ pariharantī ca pituś cāritrarakṣiṇī // 5.142.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ nu sukṛtaṃ me syān nāparādhavatī katham / bhaveyam iti saṃcintya brāhmaṇaṃ taṃ namasya ca // 5.142.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kautūhalāt tu taṃ labdhvā bāliśyād ācaraṃ tadā / kanyā satī devam arkam āsādayam ahaṃ tataḥ // 5.142.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yo 'sau kānīnagarbho me putravat parivartitaḥ / kasmān na kuryād vacanaṃ pathyaṃ bhrātṛhitaṃ tathā // 5.142.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) iti kuntī viniścitya kāryaṃ niścitam uttamam / kāryārtham abhiniryāya yayau bhāgīrathīṃ prati // 5.142.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmajasya tatas tasya ghṛṇinaḥ satyasaṅginaḥ / gaṅgātīre pṛthāśṛṇvad upādhyayananisvanam // 5.142.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāṅmukhasyordhvabāhoḥ sā paryatiṣṭhata pṛṣṭhataḥ / japyāvasānaṃ kāryārthaṃ pratīkṣantī tapasvinī // 5.142.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) atiṣṭhat sūryatāpārtā karṇasyottaravāsasi / kauravyapatnī vārṣṇeyī padmamāleva śuṣyatī // 5.142.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ā pṛṣṭhatāpāj japtvā sa parivṛtya yatavrataḥ / dṛṣṭvā kuntīm upātiṣṭhad abhivādya kṛtāñjaliḥ // 5.142.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathānyāyaṃ mahātejā mānī dharmabhṛtāṃ varaḥ // 5.142.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rādheyo 'ham ādhirathiḥ karṇas tvām abhivādaye / prāptā kimarthaṃ bhavatī brūhi kiṃ karavāṇi te // 5.143.1 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: bha-vipulā) kaunteyas tvaṃ na rādheyo na tavādhirathaḥ pitā / nāsi sūtakule jātaḥ karṇa tad viddhi me vacaḥ // 5.143.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kānīnas tvaṃ mayā jātaḥ pūrvajaḥ kukṣiṇā dhṛtaḥ / kuntibhojasya bhavane pārthas tvam asi putraka // 5.143.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prakāśakarmā tapano yo 'yaṃ devo virocanaḥ / ajījanat tvāṃ mayy eṣa karṇa śastrabhṛtāṃ varam // 5.143.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) kuṇḍalī baddhakavaco devagarbhaḥ śriyā vṛtaḥ / jātas tvam asi durdharṣa mayā putra pitur gṛhe // 5.143.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ bhrātṝn asaṃbuddhvā mohād yad upasevase / dhārtarāṣṭrān na tad yuktaṃ tvayi putra viśeṣataḥ // 5.143.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad dharmaphalaṃ putra narāṇāṃ dharmaniścaye / yat tuṣyanty asya pitaro mātā cāpy ekadarśinī // 5.143.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) arjunenārjitāṃ pūrvaṃ hṛtāṃ lobhād asādhubhiḥ / ācchidya dhārtarāṣṭrebhyo bhuṅkṣva yaudhiṣṭhirīṃ śriyam // 5.143.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adya paśyantu kuravaḥ karṇārjunasamāgamam / saubhrātreṇa tad ālakṣya saṃnamantām asādhavaḥ // 5.143.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) karṇārjunau vai bhavatāṃ yathā rāmajanārdanau / asādhyaṃ kiṃ nu loke syād yuvayoḥ sahitātmanoḥ // 5.143.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) karṇa śobhiṣyase nūnaṃ pañcabhir bhrātṛbhir vṛtaḥ / vedaiḥ parivṛto brahmā yathā vedāṅgapañcamaiḥ // 5.143.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upapanno guṇaiḥ śreṣṭho jyeṣṭhaḥ śreṣṭheṣu bandhuṣu / sūtaputreti mā śabdaḥ pārthas tvam asi vīryavān // 5.143.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sūryān niścaritāṃ karṇaḥ śuśrāva bhāratīm / duratyayāṃ praṇayinīṃ pitṛvad bhāskareritām // 5.144.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: na-vipulā) satyam āha pṛthā vākyaṃ karṇa mātṛvacaḥ kuru / śreyas te syān naravyāghra sarvam ācaratas tathā // 5.144.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktasya mātrā ca svayaṃ pitrā ca bhānunā / cacāla naiva karṇasya matiḥ satyadhṛtes tadā // 5.144.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te na śraddadhe vākyaṃ kṣatriye bhāṣitaṃ tvayā / dharmadvāraṃ mamaitat syān niyogakaraṇaṃ tava // 5.144.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akaron mayi yat pāpaṃ bhavatī sumahātyayam / avakīrṇo 'smi te tena tad yaśaḥkīrtināśanam // 5.144.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca kṣatriyo jāto na prāptaḥ kṣatrasatkriyām / tvatkṛte kiṃ nu pāpīyaḥ śatruḥ kuryān mamāhitam // 5.144.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kriyākāle tv anukrośam akṛtvā tvam imaṃ mama / hīnasaṃskārasamayam adya māṃ samacūcudaḥ // 5.144.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na vai mama hitaṃ pūrvaṃ mātṛvac ceṣṭitaṃ tvayā / sā māṃ saṃbodhayasy adya kevalātmahitaiṣiṇī // 5.144.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛṣṇena sahitāt ko vai na vyatheta dhanaṃjayāt / ko 'dya bhītaṃ na māṃ vidyāt pārthānāṃ samitiṃ gatam // 5.144.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhrātā viditaḥ pūrvaṃ yuddhakāle prakāśitaḥ / pāṇḍavān yadi gacchāmi kiṃ māṃ kṣatraṃ vadiṣyati // 5.144.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvakāmaiḥ saṃvibhaktaḥ pūjitaś ca sadā bhṛśam / ahaṃ vai dhārtarāṣṭrāṇāṃ kuryāṃ tad aphalaṃ katham // 5.144.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) upanahya parair vairaṃ ye māṃ nityam upāsate / namaskurvanti ca sadā vasavo vāsavaṃ yathā // 5.144.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mama prāṇena ye śatrūñ śaktāḥ pratisamāsitum / manyante 'dya kathaṃ teṣām ahaṃ bhindyāṃ manoratham // 5.144.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā plavena saṃgrāmaṃ titīrṣanti duratyayam / apāre pārakāmā ye tyajeyaṃ tān ahaṃ katham // 5.144.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ hi kālaḥ saṃprāpto dhārtarāṣṭropajīvinām / nirveṣṭavyaṃ mayā tatra prāṇān aparirakṣatā // 5.144.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtārthāḥ subhṛtā ye hi kṛtyakāla upasthite / anavekṣya kṛtaṃ pāpā vikurvanty anavasthitāḥ // 5.144.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājakilbiṣiṇāṃ teṣāṃ bhartṛpiṇḍāpahāriṇām / naivāyaṃ na paro loko vidyate pāpakarmaṇām // 5.144.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭrasya putrāṇām arthe yotsyāmi te sutaiḥ / balaṃ ca śaktiṃ cāsthāya na vai tvayy anṛtaṃ vade // 5.144.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ānṛśaṃsyam atho vṛttaṃ rakṣan satpuruṣocitam / ato 'rthakaram apy etan na karomy adya te vacaḥ // 5.144.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu te 'yaṃ samārambho mayi mogho bhaviṣyati / vadhyān viṣahyān saṃgrāme na haniṣyāmi te sutān // 5.144.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yudhiṣṭhiraṃ ca bhīmaṃ ca yamau caivārjunād ṛte // 5.144.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) arjunena samaṃ yuddhaṃ mama yaudhiṣṭhire bale / arjunaṃ hi nihatyājau saṃprāptaṃ syāt phalaṃ mayā // 5.144.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaśasā cāpi yujyeyaṃ nihataḥ savyasācinā // 5.144.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na te jātu naśiṣyanti putrāḥ pañca yaśasvini / nirarjunāḥ sakarṇā vā sārjunā vā hate mayi // 5.144.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti karṇavacaḥ śrutvā kuntī duḥkhāt pravepatī / uvāca putram āśliṣya karṇaṃ dhairyād akampitam // 5.144.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vai bhāvyam etena kṣayaṃ yāsyanti kauravāḥ / yathā tvaṃ bhāṣase karṇa daivaṃ tu balavattaram // 5.144.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā caturṇāṃ bhrātṝṇām abhayaṃ śatrukarśana / dattaṃ tat pratijānīhi saṃgarapratimocanam // 5.144.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) anāmayaṃ svasti ceti pṛthātho karṇam abravīt / tāṃ karṇo 'bhyavadat prītas tatas tau jagmatuḥ pṛthak // 5.144.26 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) āgamya hāstinapurād upaplavyam ariṃdamaḥ / pāṇḍavānāṃ yathāvṛttaṃ keśavaḥ sarvam uktavān // 5.145.1 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃbhāṣya suciraṃ kālaṃ mantrayitvā punaḥ punaḥ / svam evāvasathaṃ śaurir viśrāmārthaṃ jagāma ha // 5.145.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visṛjya sarvān nṛpatīn virāṭapramukhāṃs tadā / pāṇḍavā bhrātaraḥ pañca bhānāv astaṃgate sati // 5.145.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) saṃdhyām upāsya dhyāyantas tam eva gatamānasāḥ / ānāyya kṛṣṇaṃ dāśārhaṃ punar mantram amantrayan // 5.145.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tvayā nāgapuraṃ gatvā sabhāyāṃ dhṛtarāṣṭrajaḥ / kim uktaḥ puṇḍarīkākṣa tan naḥ śaṃsitum arhasi // 5.145.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā nāgapuraṃ gatvā sabhāyāṃ dhṛtarāṣṭrajaḥ / tathyaṃ pathyaṃ hitaṃ cokto na ca gṛhṇāti durmatiḥ // 5.145.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasminn utpatham āpanne kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ / kim uktavān hṛṣīkeśa duryodhanam amarṣaṇam // 5.145.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācāryo vā mahābāho bhāradvājaḥ kim abravīt // 5.145.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pitā yavīyān asmākaṃ kṣattā dharmabhṛtāṃ varaḥ / putraśokābhisaṃtaptaḥ kim āha dhṛtarāṣṭrajam // 5.145.8 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ ca sarve nṛpatayaḥ sabhāyāṃ ye samāsate / uktavanto yathātattvaṃ tad brūhi tvaṃ janārdana // 5.145.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) uktavān hi bhavān sarvaṃ vacanaṃ kurumukhyayoḥ / kāmalobhābhibhūtasya mandasya prājñamāninaḥ // 5.145.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apriyaṃ hṛdaye mahyaṃ tan na tiṣṭhati keśava / teṣāṃ vākyāni govinda śrotum icchāmy ahaṃ vibho // 5.145.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca nābhipadyeta kālas tāta tathā kuru / bhavān hi no gatiḥ kṛṣṇa bhavān nātho bhavān guruḥ // 5.145.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājan yathā vākyam ukto rājā suyodhanaḥ / madhye kurūṇāṃ rājendra sabhāyāṃ tan nibodha me // 5.145.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mayā vai śrāvite vākye jahāsa dhṛtarāṣṭrajaḥ / atha bhīṣmaḥ susaṃkruddha idaṃ vacanam abravīt // 5.145.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana nibodhedaṃ kulārthe yad bravīmi te / tac chrutvā rājaśārdūla svakulasya hitaṃ kuru // 5.145.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama tāta pitā rājañ śaṃtanur lokaviśrutaḥ / tasyāham eka evāsaṃ putraḥ putravatāṃ varaḥ // 5.145.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya buddhiḥ samutpannā dvitīyaḥ syāt kathaṃ sutaḥ / ekaputram aputraṃ vai pravadanti manīṣiṇaḥ // 5.145.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cocchedaṃ kulaṃ yāyād vistīryeta kathaṃ yaśaḥ / tasyāham īpsitaṃ buddhvā kālīṃ mātaram āvaham // 5.145.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijñāṃ duṣkarāṃ kṛtvā pitur arthe kulasya ca / arājā cordhvaretāś ca yathā suviditaṃ tava // 5.145.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratīto nivasāmy eṣa pratijñām anupālayan // 5.145.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasyāṃ jajñe mahābāhuḥ śrīmān kurukulodvahaḥ / vicitravīryo dharmātmā kanīyān mama pārthivaḥ // 5.145.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) svaryāte 'haṃ pitari taṃ svarājye saṃnyaveśayam / vicitravīryaṃ rājānaṃ bhṛtyo bhūtvā hy adhaścaraḥ // 5.145.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tasyāhaṃ sadṛśān dārān rājendra samudāvaham / jitvā pārthivasaṃghātam api te bahuśaḥ śrutam // 5.145.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rāmeṇa samare dvandvayuddham upāgamam / sa hi rāmabhayād ebhir nāgarair vipravāsitaḥ // 5.145.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dāreṣv atiprasaktaś ca yakṣmāṇaṃ samapadyata // 5.145.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadā tv arājake rāṣṭre na vavarṣa sureśvaraḥ / tadābhyadhāvan mām eva prajāḥ kṣudbhayapīḍitāḥ // 5.145.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) upakṣīṇāḥ prajāḥ sarvā rājā bhava bhavāya naḥ / ītayo nuda bhadraṃ te śaṃtanoḥ kulavardhana // 5.145.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pīḍyante te prajāḥ sarvā vyādhibhir bhṛśadāruṇaiḥ / alpāvaśiṣṭā gāṅgeya tāḥ paritrātum arhasi // 5.145.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vyādhīn praṇudya vīra tvaṃ prajā dharmeṇa pālaya / tvayi jīvati mā rāṣṭraṃ vināśam upagacchatu // 5.145.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajānāṃ krośatīnāṃ vai naivākṣubhyata me manaḥ / pratijñāṃ rakṣamāṇasya sadvṛttaṃ smaratas tathā // 5.145.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paurā mahārāja mātā kālī ca me śubhā / bhṛtyāḥ purohitācāryā brāhmaṇāś ca bahuśrutāḥ // 5.145.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mām ūcur bhṛśasaṃtaptā bhava rājeti saṃtatam // 5.145.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pratīparakṣitaṃ rāṣṭraṃ tvāṃ prāpya vinaśiṣyati / sa tvam asmaddhitārthaṃ vai rājā bhava mahāmate // 5.145.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ prāñjalir bhūtvā duḥkhito bhṛśam āturaḥ / tebhyo nyavedayaṃ putra pratijñāṃ pitṛgauravāt // 5.145.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrdhvaretā hy arājā ca kulasyārthe punaḥ punaḥ // 5.145.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'haṃ prāñjalir bhūtvā mātaraṃ saṃprasādayam / nāmba śaṃtanunā jātaḥ kauravaṃ vaṃśam udvahan // 5.145.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijñāṃ vitathāṃ kuryām iti rājan punaḥ punaḥ // 5.145.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) viśeṣatas tvadarthaṃ ca dhuri mā māṃ niyojaya / ahaṃ preṣyaś ca dāsaś ca tavāmba sutavatsale // 5.145.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ tām anunīyāhaṃ mātaraṃ janam eva ca / ayācaṃ bhrātṛdāreṣu tadā vyāsaṃ mahāmunim // 5.145.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saha mātrā mahārāja prasādya tam ṛṣiṃ tadā / apatyārtham ayācaṃ vai prasādaṃ kṛtavāṃś ca saḥ // 5.145.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trīn sa putrān ajanayat tadā bharatasattama // 5.145.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) andhaḥ karaṇahīneti na vai rājā pitā tava / rājā tu pāṇḍur abhavan mahātmā lokaviśrutaḥ // 5.145.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa rājā tasya te putrāḥ pitur dāyādyahāriṇaḥ / mā tāta kalahaṃ kārṣī rājyasyārdhaṃ pradīyatām // 5.145.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayi jīvati rājyaṃ kaḥ saṃpraśāset pumān iha / māvamaṃsthā vaco mahyaṃ śamam icchāmi vaḥ sadā // 5.145.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na viśeṣo 'sti me putra tvayi teṣu ca pārthiva / matam etat pitus tubhyaṃ gāndhāryā vidurasya ca // 5.145.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotavyaṃ yadi vṛddhānāṃ mātiśaṅkīr vaco mama / nāśayiṣyasi mā sarvam ātmānaṃ pṛthivīṃ tathā // 5.145.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmeṇokte tato droṇo duryodhanam abhāṣata / madhye nṛpāṇāṃ bhadraṃ te vacanaṃ vacanakṣamaḥ // 5.146.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prātīpaḥ śaṃtanus tāta kulasyārthe yathotthitaḥ / tathā devavrato bhīṣmaḥ kulasyārthe sthito 'bhavat // 5.146.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pāṇḍur narapatiḥ satyasaṃdho jitendriyaḥ / rājā kurūṇāṃ dharmātmā suvrataḥ susamāhitaḥ // 5.146.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) jyeṣṭhāya rājyam adadād dhṛtarāṣṭrāya dhīmate / yavīyasas tathā kṣattuḥ kuruvaṃśavivardhanaḥ // 5.146.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ siṃhāsane rājan sthāpayitvainam acyutam / vanaṃ jagāma kauravyo bhāryābhyāṃ sahito 'nagha // 5.146.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nīcaiḥ sthitvā tu vidura upāste sma vinītavat / preṣyavat puruṣavyāghro vālavyajanam utkṣipan // 5.146.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sarvāḥ prajās tāta dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram / anvapadyanta vidhivad yathā pāṇḍuṃ narādhipam // 5.146.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) visṛjya dhṛtarāṣṭrāya rājyaṃ sa vidurāya ca / cacāra pṛthivīṃ pāṇḍuḥ sarvāṃ parapuraṃjayaḥ // 5.146.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kośasaṃjanane dāne bhṛtyānāṃ cānvavekṣaṇe / bharaṇe caiva sarvasya viduraḥ satyasaṃgaraḥ // 5.146.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdhivigrahasaṃyukto rājñaḥ saṃvāhanakriyāḥ / avaikṣata mahātejā bhīṣmaḥ parapuraṃjayaḥ // 5.146.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhāsanastho nṛpatir dhṛtarāṣṭro mahābalaḥ / anvāsyamānaḥ satataṃ vidureṇa mahātmanā // 5.146.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) kathaṃ tasya kule jātaḥ kulabhedaṃ vyavasyasi / saṃbhūya bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ bhuṅkṣva bhogāñ janādhipa // 5.146.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bravīmy ahaṃ na kārpaṇyān nārthahetoḥ kathaṃ cana / bhīṣmeṇa dattam aśnāmi na tvayā rājasattama // 5.146.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ tvatto 'bhikāṅkṣiṣye vṛttyupāyaṃ janādhipa / yato bhīṣmas tato droṇo yad bhīṣmas tv āha tat kuru // 5.146.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dīyatāṃ pāṇḍuputrebhyo rājyārdham arikarśana / samam ācāryakaṃ tāta tava teṣāṃ ca me sadā // 5.146.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvatthāmā yathā mahyaṃ tathā śvetahayo mama / bahunā kiṃ pralāpena yato dharmas tato jayaḥ // 5.146.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte mahārāja droṇenāmitatejasā / vyājahāra tato vākyaṃ viduraḥ satyasaṃgaraḥ // 5.146.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitur vadanam anvīkṣya parivṛtya ca dharmavit // 5.146.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) devavrata nibodhedaṃ vacanaṃ mama bhāṣataḥ / pranaṣṭaḥ kauravo vaṃśas tvayāyaṃ punar uddhṛtaḥ // 5.146.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tan me vilapamānasya vacanaṃ samupekṣase / ko 'yaṃ duryodhano nāma kule 'smin kulapāṃsanaḥ // 5.146.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya lobhābhibhūtasya matiṃ samanuvartase / anāryasyākṛtajñasya lobhopahatacetasaḥ // 5.146.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atikrāmati yaḥ śāstraṃ pitur dharmārthadarśinaḥ // 5.146.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ete naśyanti kuravo duryodhanakṛtena vai / yathā te na praṇaśyeyur mahārāja tathā kuru // 5.146.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) māṃ caiva dhṛtarāṣṭraṃ ca pūrvam eva mahādyute / citrakāra ivālekhyaṃ kṛtvā mā sma vināśaya // 5.146.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajāpatiḥ prajāḥ sṛṣṭvā yathā saṃharate tathā // 5.146.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nopekṣasva mahābāho paśyamānaḥ kulakṣayam / atha te 'dya matir naṣṭā vināśe pratyupasthite // 5.146.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vanaṃ gaccha mayā sārdhaṃ dhṛtarāṣṭreṇa caiva ha // 5.146.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) baddhvā vā nikṛtiprajñaṃ dhārtarāṣṭraṃ sudurmatim / sādhv idaṃ rājyam adyāstu pāṇḍavair abhirakṣitam // 5.146.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasīda rājaśārdūla vināśo dṛśyate mahān / pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca rājñāṃ cāmitatejasām // 5.146.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virarāmaivam uktvā tu viduro dīnamānasaḥ / pradhyāyamānaḥ sa tadā niḥśvasaṃś ca punaḥ punaḥ // 5.146.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato 'tha rājñaḥ subalasya putrī; dharmārthayuktaṃ kulanāśabhītā / duryodhanaṃ pāpamatiṃ nṛśaṃsaṃ; rājñāṃ samakṣaṃ sutam āha kopāt // 5.146.27 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ye pārthivā rājasabhāṃ praviṣṭā; brahmarṣayo ye ca sabhāsado 'nye / śṛṇvantu vakṣyāmi tavāparādhaṃ; pāpasya sāmātyaparicchadasya // 5.146.28 indravajrā [11: ttjgg] rājyaṃ kurūṇām anupūrvabhogyaṃ; kramāgato naḥ kuladharma eṣaḥ / tvaṃ pāpabuddhe 'tinṛśaṃsakarman; rājyaṃ kurūṇām anayād vihaṃsi // 5.146.29 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] rājye sthito dhṛtarāṣṭro manīṣī; tasyānujo viduro dīrghadarśī / etāv atikramya kathaṃ nṛpatvaṃ; duryodhana prārthayase 'dya mohāt // 5.146.30 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] rājā ca kṣattā ca mahānubhāvau; bhīṣme sthite paravantau bhavetām / ayaṃ tu dharmajñatayā mahātmā; na rājyakāmo nṛvaro nadījaḥ // 5.146.31 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] rājyaṃ tu pāṇḍor idam apradhṛṣyaṃ; tasyādya putrāḥ prabhavanti nānye / rājyaṃ tad etan nikhilaṃ pāṇḍavānāṃ; paitāmahaṃ putrapautrānugāmi // 5.146.32 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yad vai brūte kurumukhyo mahātmā; devavrataḥ satyasaṃdho manīṣī / sarvaṃ tad asmābhir ahatya dharmaṃ; grāhyaṃ svadharmaṃ paripālayadbhiḥ // 5.146.33 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] anujñayā cātha mahāvratasya; brūyān nṛpo yad viduras tathaiva / kāryaṃ bhavet tat suhṛdbhir niyujya; dharmaṃ puraskṛtya sudīrghakālam // 5.146.34 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nyāyāgataṃ rājyam idaṃ kurūṇāṃ; yudhiṣṭhiraḥ śāstu vai dharmaputraḥ / pracodito dhṛtarāṣṭreṇa rājñā; puraskṛtaḥ śāṃtanavena caiva // 5.146.35 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] evam ukte tu gāndhāryā dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ / duryodhanam uvācedaṃ nṛpamadhye janādhipa // 5.147.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana nibodhedaṃ yat tvāṃ vakṣyāmi putraka / tathā tat kuru bhadraṃ te yady asti pitṛgauravam // 5.147.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) somaḥ prajāpatiḥ pūrvaṃ kurūṇāṃ vaṃśavardhanaḥ / somād babhūva ṣaṣṭho vai yayātir nahuṣātmajaḥ // 5.147.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya putrā babhūvuś ca pañca rājarṣisattamāḥ / teṣāṃ yadur mahātejā jyeṣṭhaḥ samabhavat prabhuḥ // 5.147.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrur yavīyāṃś ca tato yo 'smākaṃ vaṃśavardhanaḥ / śarmiṣṭhāyāḥ saṃprasūto duhitur vṛṣaparvaṇaḥ // 5.147.5 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ra-vipulā) yaduś ca bharataśreṣṭha devayānyāḥ suto 'bhavat / dauhitras tāta śukrasya kāvyasyāmitatejasaḥ // 5.147.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yādavānāṃ kulakaro balavān vīryasaṃmataḥ / avamene sa tu kṣatraṃ darpapūrṇaḥ sumandadhīḥ // 5.147.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na cātiṣṭhat pituḥ śāstre baladarpavimohitaḥ / avamene ca pitaraṃ bhrātṝṃś cāpy aparājitaḥ // 5.147.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pṛthivyāṃ caturantāyāṃ yadur evābhavad balī / vaśe kṛtvā sa nṛpatīn avasan nāgasāhvaye // 5.147.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ pitā paramakruddho yayātir nahuṣātmajaḥ / śaśāpa putraṃ gāndhāre rājyāc ca vyaparopayat // 5.147.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ya cainam anvavartanta bhrātaro baladarpitam / śaśāpa tān api kruddho yayātis tanayān atha // 5.147.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yavīyāṃsaṃ tataḥ pūruṃ putraṃ svavaśavartinam / rājye niveśayām āsa vidheyaṃ nṛpasattamaḥ // 5.147.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ jyeṣṭho 'py athotsikto na rājyam abhijāyate / yavīyāṃso 'bhijāyante rājyaṃ vṛddhopasevayā // 5.147.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva sarvadharmajñaḥ pitur mama pitāmahaḥ / pratīpaḥ pṛthivīpālas triṣu lokeṣu viśrutaḥ // 5.147.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pārthivasiṃhasya rājyaṃ dharmeṇa śāsataḥ / trayaḥ prajajñire putrā devakalpā yaśasvinaḥ // 5.147.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devāpir abhavaj jyeṣṭho bāhlīkas tadanantaram / tṛtīyaḥ śaṃtanus tāta dhṛtimān me pitāmahaḥ // 5.147.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devāpis tu mahātejās tvagdoṣī rājasattamaḥ / dhārmikaḥ satyavādī ca pituḥ śuśrūṣaṇe rataḥ // 5.147.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paurajānapadānāṃ ca saṃmataḥ sādhusatkṛtaḥ / sarveṣāṃ bālavṛddhānāṃ devāpir hṛdayaṃgamaḥ // 5.147.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prājñaś ca satyasaṃdhaś ca sarvabhūtahite rataḥ / vartamānaḥ pituḥ śāstre brāhmaṇānāṃ tathaiva ca // 5.147.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhlīkasya priyo bhrātā śaṃtanoś ca mahātmanaḥ / saubhrātraṃ ca paraṃ teṣāṃ sahitānāṃ mahātmanām // 5.147.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha kālasya paryāye vṛddho nṛpatisattamaḥ / saṃbhārān abhiṣekārthaṃ kārayām āsa śāstrataḥ // 5.147.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maṅgalāni ca sarvāṇi kārayām āsa cābhibhūḥ // 5.147.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ brāhmaṇāś ca vṛddhāś ca paurajānapadaiḥ saha / sarve nivārayām āsur devāper abhiṣecanam // 5.147.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tac chrutvā tu nṛpatir abhiṣekanivāraṇam / aśrukaṇṭho 'bhavad rājā paryaśocata cātmajam // 5.147.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ vadānyo dharmajñaḥ satyasaṃdhaś ca so 'bhavat / priyaḥ prajānām api saṃs tvagdoṣeṇa pradūṣitaḥ // 5.147.24 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) hīnāṅgaṃ pṛthivīpālaṃ nābhinandanti devatāḥ / iti kṛtvā nṛpaśreṣṭhaṃ pratyaṣedhan dvijarṣabhāḥ // 5.147.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pravyathitātmāsau putraśokasamanvitaḥ / mamāra taṃ mṛtaṃ dṛṣṭvā devāpiḥ saṃśrito vanam // 5.147.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhlīko mātulakule tyaktvā rājyaṃ vyavasthitaḥ / pitṛbhrātṝn parityajya prāptavān puram ṛddhimat // 5.147.27 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bāhlīkena tv anujñātaḥ śaṃtanur lokaviśrutaḥ / pitary uparate rājan rājā rājyam akārayat // 5.147.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivāhaṃ matimatā paricintyeha pāṇḍunā / jyeṣṭhaḥ prabhraṃśito rājyād dhīnāṅga iti bhārata // 5.147.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍus tu rājyaṃ saṃprāptaḥ kanīyān api san nṛpaḥ / vināśe tasya putrāṇām idaṃ rājyam ariṃdama // 5.147.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mayy abhāgini rājyāya kathaṃ tvaṃ rājyam icchasi // 5.147.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yudhiṣṭhiro rājaputro mahātmā; nyāyāgataṃ rājyam idaṃ ca tasya / sa kauravasyāsya janasya bhartā; praśāsitā caiva mahānubhāvaḥ // 5.147.31 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] sa satyasaṃdhaḥ satatāpramattaḥ; śāstre sthito bandhujanasya sādhuḥ / priyaḥ prajānāṃ suhṛdānukampī; jitendriyaḥ sādhujanasya bhartā // 5.147.32 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kṣamā titikṣā dama ārjavaṃ ca; satyavratatvaṃ śrutam apramādaḥ / bhūtānukampā hy anuśāsanaṃ ca; yudhiṣṭhire rājaguṇāḥ samastāḥ // 5.147.33 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] arājaputras tvam anāryavṛtto; lubdhas tathā bandhuṣu pāpabuddhiḥ / kramāgataṃ rājyam idaṃ pareṣāṃ; hartuṃ kathaṃ śakṣyasi durvinītaḥ // 5.147.34 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prayaccha rājyārdham apetamohaḥ; savāhanaṃ tvaṃ saparicchadaṃ ca / tato 'vaśeṣaṃ tava jīvitasya; sahānujasyaiva bhaven narendra // 5.147.35 upendravajrā [11: jtjgg] evam ukte tu bhīṣmeṇa droṇena vidureṇa ca / gāndhāryā dhṛtarāṣṭreṇa na ca mando 'nvabudhyata // 5.148.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhūyotthitaḥ kruddho roṣāt saṃraktalocanaḥ / anvadravanta taṃ paścād rājānas tyaktajīvitāḥ // 5.148.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajñāpayac ca rājñas tān pārthivān duṣṭacetasaḥ / prayādhvaṃ vai kurukṣetraṃ puṣyo 'dyeti punaḥ punaḥ // 5.148.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pṛthivīpālāḥ prayayuḥ sahasainikāḥ / bhīṣmaṃ senāpatiṃ kṛtvā saṃhṛṣṭāḥ kālacoditāḥ // 5.148.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇyo daśaikā ca pārthivānāṃ samāgatāḥ / tāsāṃ pramukhato bhīṣmas tālaketur vyarocata // 5.148.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad atra yuktaṃ prāptaṃ ca tad vidhatsva viśāṃ pate // 5.148.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) uktaṃ bhīṣmeṇa yad vākyaṃ droṇena vidureṇa ca / gāndhāryā dhṛtarāṣṭreṇa samakṣaṃ mama bhārata // 5.148.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat te kathitaṃ rājan yadvṛttaṃ kurusaṃsadi // 5.148.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sāma ādau prayuktaṃ me rājan saubhrātram icchatā / abhedāt kuruvaṃśasya prajānāṃ ca vivṛddhaye // 5.148.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar bhedaś ca me yukto yadā sāma na gṛhyate / karmānukīrtanaṃ caiva devamānuṣasaṃhitam // 5.148.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā nādriyate vākyaṃ sāmapūrvaṃ suyodhanaḥ / tadā mayā samānīya bheditāḥ sarvapārthivāḥ // 5.148.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adbhutāni ca ghorāṇi dāruṇāni ca bhārata / amānuṣāṇi karmāṇi darśitāni ca me vibho // 5.148.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhartsayitvā tu rājñas tāṃs tṛṇīkṛtya suyodhanam / rādheyaṃ bhīṣayitvā ca saubalaṃ ca punaḥ punaḥ // 5.148.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyūnatāṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ nindāṃ caiva punaḥ punaḥ / bhedayitvā nṛpān sarvān vāgbhir mantreṇa cāsakṛt // 5.148.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punaḥ sāmābhisaṃyuktaṃ saṃpradānam athābruvam / abhedāt kuruvaṃśasya kāryayogāt tathaiva ca // 5.148.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te bālā dhṛtarāṣṭrasya bhīṣmasya vidurasya ca / tiṣṭheyuḥ pāṇḍavāḥ sarve hitvā mānam adhaścarāḥ // 5.148.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayacchantu ca te rājyam anīśās te bhavantu ca / yathāha rājā gāṅgeyo viduraś ca tathāstu tat // 5.148.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sarvaṃ bhavatu te rājyaṃ pañca grāmān visarjaya / avaśyaṃ bharaṇīyā hi pitus te rājasattama // 5.148.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tu duṣṭātmā naiva bhāvaṃ vyamuñcata / daṇḍaṃ caturthaṃ paśyāmi teṣu pāpeṣu nānyathā // 5.148.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) niryātāś ca vināśāya kurukṣetraṃ narādhipāḥ / etat te kathitaṃ sarvaṃ yadvṛttaṃ kurusaṃsadi // 5.148.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na te rājyaṃ prayacchanti vinā yuddhena pāṇḍava / vināśahetavaḥ sarve pratyupasthitamṛtyavaḥ // 5.148.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janārdanavacaḥ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / bhrātṝn uvāca dharmātmā samakṣaṃ keśavasya ha // 5.149.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutaṃ bhavadbhir yadvṛttaṃ sabhāyāṃ kurusaṃsadi / keśavasyāpi yad vākyaṃ tat sarvam avadhāritam // 5.149.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasmāt senāvibhāgaṃ me kurudhvaṃ narasattamāḥ / akṣauhiṇyas tu saptaitāḥ sametā vijayāya vai // 5.149.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāsāṃ me patayaḥ sapta vikhyātās tān nibodhata / drupadaś ca virāṭaś ca dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinau // 5.149.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sātyakiś cekitānaś ca bhīmasenaś ca vīryavān / ete senāpraṇetāro vīrāḥ sarve tanutyajaḥ // 5.149.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve sucaritavratāḥ / hrīmanto nītimantaś ca sarve yuddhaviśāradāḥ // 5.149.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣvastrakuśalāś caiva tathā sarvāstrayodhinaḥ // 5.149.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) saptānām api yo netā senānāṃ pravibhāgavit / yaḥ saheta raṇe bhīṣmaṃ śarārciḥpāvakopamam // 5.149.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ tāvat sahadevātra prabrūhi kurunandana / svamataṃ puruṣavyāghra ko naḥ senāpatiḥ kṣamaḥ // 5.149.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃyukta ekaduḥkhaś ca vīryavāṃś ca mahīpatiḥ / yaṃ samāśritya dharmajñaṃ svam aṃśam anuyuñjmahe // 5.149.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matsyo virāṭo balavān kṛtāstro yuddhadurmadaḥ / prasahiṣyati saṃgrāme bhīṣmaṃ tāṃś ca mahārathān // 5.149.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tathokte sahadevena vākye vākyaviśāradaḥ / nakulo 'nantaraṃ tasmād idaṃ vacanam ādade // 5.149.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayasā śāstrato dhairyāt kulenābhijanena ca / hrīmān kulānvitaḥ śrīmān sarvaśāstraviśāradaḥ // 5.149.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) veda cāstraṃ bharadvājād durdharṣaḥ satyasaṃgaraḥ / yo nityaṃ spardhate droṇaṃ bhīṣmaṃ caiva mahābalam // 5.149.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ślāghyaḥ pārthivasaṃghasya pramukhe vāhinīpatiḥ / putrapautraiḥ parivṛtaḥ śataśākha iva drumaḥ // 5.149.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yas tatāpa tapo ghoraṃ sadāraḥ pṛthivīpatiḥ / roṣād droṇavināśāya vīraḥ samitiśobhanaḥ // 5.149.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitevāsmān samādhatte yaḥ sadā pārthivarṣabhaḥ / śvaśuro drupado 'smākaṃ senām agre prakarṣatu // 5.149.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa droṇabhīṣmāv āyāntau sahed iti matir mama / sa hi divyāstravid rājā sakhā cāṅgiraso nṛpaḥ // 5.149.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) mādrīsutābhyām ukte tu svamate kurunandanaḥ / vāsavir vāsavasamaḥ savyasācy abravīd vacaḥ // 5.149.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) yo 'yaṃ tapaḥprabhāvena ṛṣisaṃtoṣaṇena ca / divyaḥ puruṣa utpanno jvālāvarṇo mahābalaḥ // 5.149.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanuṣmān kavacī khaḍgī ratham āruhya daṃśitaḥ / divyair hayavarair yuktam agnikuṇḍāt samutthitaḥ // 5.149.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) garjann iva mahāmegho rathaghoṣeṇa vīryavān / siṃhasaṃhanano vīraḥ siṃhavikrāntavikramaḥ // 5.149.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhorasko mahābāhuḥ siṃhavakṣā mahābalaḥ / siṃhapragarjano vīraḥ siṃhaskandho mahādyutiḥ // 5.149.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) subhrūḥ sudaṃṣṭraḥ suhanuḥ subāhuḥ sumukho 'kṛśaḥ / sujatruḥ suviśālākṣaḥ supādaḥ supratiṣṭhitaḥ // 5.149.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) abhedyaḥ sarvaśastrāṇāṃ prabhinna iva vāraṇaḥ / jajñe droṇavināśāya satyavādī jitendriyaḥ // 5.149.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnam ahaṃ manye sahed bhīṣmasya sāyakān / vajrāśanisamasparśān dīptāsyān uragān iva // 5.149.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamadūtasamān vege nipāte pāvakopamān / rāmeṇājau viṣahitān vajraniṣpeṣadāruṇān // 5.149.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) puruṣaṃ taṃ na paśyāmi yaḥ saheta mahāvratam / dhṛṣṭadyumnam ṛte rājann iti me dhīyate matiḥ // 5.149.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣiprahastaś citrayodhī mataḥ senāpatir mama / abhedyakavacaḥ śrīmān mātaṅga iva yūthapaḥ // 5.149.28 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vadhārthaṃ yaḥ samutpannaḥ śikhaṇḍī drupadātmajaḥ / vadanti siddhā rājendra ṛṣayaś ca samāgatāḥ // 5.149.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yasya saṃgrāmamadhyeṣu divyam astraṃ vikurvataḥ / rūpaṃ drakṣyanti puruṣā rāmasyeva mahātmanaḥ // 5.149.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na taṃ yuddheṣu paśyāmi yo vibhindyāc chikhaṇḍinam / śastreṇa samare rājan saṃnaddhaṃ syandane sthitam // 5.149.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvairathe viṣahen nānyo bhīṣmaṃ rājan mahāvratam / śikhaṇḍinam ṛte vīraṃ sa me senāpatir mataḥ // 5.149.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvasya jagatas tāta sārāsāraṃ balābalam / sarvaṃ jānāti dharmātmā gatam eṣyac ca keśavaḥ // 5.149.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yam āha kṛṣṇo dāśārhaḥ so 'stu no vāhinīpatiḥ / kṛtāstro hy akṛtāstro vā vṛddho vā yadi vā yuvā // 5.149.34 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa no vijaye mūlam eṣa tāta viparyaye / atra prāṇāś ca rājyaṃ ca bhāvābhāvau sukhāsukhe // 5.149.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa dhātā vidhātā ca siddhir atra pratiṣṭhitā / yam āha kṛṣṇo dāśārhaḥ sa naḥ senāpatiḥ kṣamaḥ // 5.149.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bravītu vadatāṃ śreṣṭho niśā samativartate // 5.149.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ senāpatiṃ kṛtvā kṛṣṇasya vaśavartinam / rātriśeṣe vyatikrānte prayāsyāmo raṇājiram // 5.149.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhivāsitaśastrāś ca kṛtakautukamaṅgalāḥ // 5.149.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ / abravīt puṇḍarīkākṣo dhanaṃjayam avekṣya ha // 5.149.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpy ete mahārāja bhavadbhir ya udāhṛtāḥ / netāras tava senāyāḥ śūrā vikrāntayodhinaḥ // 5.149.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva ete samarthā hi tava śatrūn pramarditum // 5.149.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) indrasyāpi bhayaṃ hy ete janayeyur mahāhave / kiṃ punar dhārtarāṣṭrāṇāṃ lubdhānāṃ pāpacetasām // 5.149.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayāpi hi mahābāho tvatpriyārtham ariṃdama / kṛto yatno mahāṃs tatra śamaḥ syād iti bhārata // 5.149.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmasya gatam ānṛṇyaṃ na sma vācyā vivakṣatām // 5.149.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtārthaṃ manyate bālaḥ so ''tmānam avicakṣaṇaḥ / dhārtarāṣṭro balasthaṃ ca manyate ''tmānam āturaḥ // 5.149.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yujyatāṃ vāhinī sādhu vadhasādhyā hi te matāḥ / na dhārtarāṣṭrāḥ śakṣyanti sthātuṃ dṛṣṭvā dhanaṃjayam // 5.149.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) bhīmasenaṃ ca saṃkruddhaṃ yamau cāpi yamopamau / yuyudhānadvitīyaṃ ca dhṛṣṭadyumnam amarṣaṇam // 5.149.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhimanyuṃ draupadeyān virāṭadrupadāv api / akṣauhiṇīpatīṃś cānyān narendrān dṛḍhavikramān // 5.149.45 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sāravad balam asmākaṃ duṣpradharṣaṃ durāsadam / dhārtarāṣṭrabalaṃ saṃkhye vadhiṣyati na saṃśayaḥ // 5.149.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukte tu kṛṣṇena saṃprahṛṣyan narottamāḥ / teṣāṃ prahṛṣṭamanasāṃ nādaḥ samabhavan mahān // 5.149.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yoga ity atha sainyānāṃ tvaratāṃ saṃpradhāvatām / hayavāraṇaśabdaś ca nemighoṣaś ca sarvaśaḥ // 5.149.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṅkhadundubhinirghoṣas tumulaḥ sarvato 'bhavat // 5.149.48.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prayāsyatāṃ pāṇḍavānāṃ sasainyānāṃ samantataḥ / gaṅgeva pūrṇā durdharṣā samadṛśyata vāhinī // 5.149.49 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) agrānīke bhīmaseno mādrīputrau ca daṃśitau / saubhadro draupadeyāś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ // 5.149.50 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) prabhadrakāś ca pāñcālā bhīmasenamukhā yayuḥ // 5.149.50.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ śabdaḥ samabhavat samudrasyeva parvaṇi / hṛṣṭānāṃ saṃprayātānāṃ ghoṣo divam ivāspṛśat // 5.149.51 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prahṛṣṭā daṃśitā yodhāḥ parānīkavidāraṇāḥ / teṣāṃ madhye yayau rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 5.149.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakaṭāpaṇaveśāś ca yānayugyaṃ ca sarvaśaḥ / kośayantrāyudhaṃ caiva ye ca vaidyāś cikitsakāḥ // 5.149.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalgu yac ca balaṃ kiṃ cit tathaiva kṛśadurbalam / tat saṃgṛhya yayau rājā ye cāpi paricārakāḥ // 5.149.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upaplavye tu pāñcālī draupadī satyavādinī / saha strībhir nivavṛte dāsīdāsasamāvṛtā // 5.149.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kṛtvā mūlapratīkārān gulmaiḥ sthāvarajaṅgamaiḥ / skandhāvāreṇa mahatā prayayuḥ pāṇḍunandanāḥ // 5.149.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dadato gāṃ hiraṇyaṃ ca brāhmaṇair abhisaṃvṛtāḥ / stūyamānā yayū rājan rathair maṇivibhūṣitaiḥ // 5.149.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kekayā dhṛṣṭaketuś ca putraḥ kāśyasya cābhibhūḥ / śreṇimān vasudānaś ca śikhaṇḍī cāparājitaḥ // 5.149.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛṣṭās tuṣṭāḥ kavacinaḥ saśastrāḥ samalaṃkṛtāḥ / rājānam anvayuḥ sarve parivārya yudhiṣṭhiram // 5.149.59 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) jaghanārdhe virāṭaś ca yajñasenaś ca somakiḥ / sudharmā kuntibhojaś ca dhṛṣṭadyumnasya cātmajāḥ // 5.149.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathāyutāni catvāri hayāḥ pañcaguṇās tataḥ / pattisainyaṃ daśaguṇaṃ sādinām ayutāni ṣaṭ // 5.149.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) anādhṛṣṭiś cekitānaś cedirājo 'tha sātyakiḥ / parivārya yayuḥ sarve vāsudevadhanaṃjayau // 5.149.62 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) āsādya tu kurukṣetraṃ vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ / pāṇḍavāḥ samadṛśyanta nardanto vṛṣabhā iva // 5.149.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te 'vagāhya kurukṣetraṃ śaṅkhān dadhmur ariṃdamāḥ / tathaiva dadhmatuḥ śaṅkhau vāsudevadhanaṃjayau // 5.149.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcajanyasya nirghoṣaṃ visphūrjitam ivāśaneḥ / niśamya sarvasainyāni samahṛṣyanta sarvaśaḥ // 5.149.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaṅkhadundubhisaṃsṛṣṭaḥ siṃhanādas tarasvinām / pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca sāgarāṃś cānvanādayat // 5.149.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato deśe same snigdhe prabhūtayavasendhane / niveśayām āsa tadā senāṃ rājā yudhiṣṭhiraḥ // 5.149.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) parihṛtya śmaśānāni devatāyatanāni ca / āśramāṃś ca maharṣīṇāṃ tīrthāny āyatanāni ca // 5.149.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhurānūṣare deśe śive puṇye mahīpatiḥ / niveśaṃ kārayām āsa kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 5.149.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś ca punar utthāya sukhī viśrāntavāhanaḥ / prayayau pṛthivīpālair vṛtaḥ śatasahasraśaḥ // 5.149.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidrāvya śataśo gulmān dhārtarāṣṭrasya sainikān / paryakrāmat samantāc ca pārthena saha keśavaḥ // 5.149.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śibiraṃ māpayām āsa dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ / sātyakiś ca rathodāro yuyudhānaḥ pratāpavān // 5.149.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsādya saritaṃ puṇyāṃ kurukṣetre hiraṇvatīm / sūpatīrthāṃ śucijalāṃ śarkarāpaṅkavarjitām // 5.149.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) khānayām āsa parikhāṃ keśavas tatra bhārata / guptyartham api cādiśya balaṃ tatra nyaveśayat // 5.149.74 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vidhir yaḥ śibirasyāsīt pāṇḍavānāṃ mahātmanām / tadvidhāni narendrāṇāṃ kārayām āsa keśavaḥ // 5.149.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhūtajalakāṣṭhāni durādharṣatarāṇi ca / bhakṣyabhojyopapannāni śataśo 'tha sahasraśaḥ // 5.149.76 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śibirāṇi mahārhāṇi rājñāṃ tatra pṛthak pṛthak / vimānānīva rājendra niviṣṭāni mahītale // 5.149.77 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatrāsañ śilpinaḥ prājñāḥ śataśo dattavetanāḥ / sarvopakaraṇair yuktā vaidyāś ca suviśāradāḥ // 5.149.78 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyādhanurvarmaśastrāṇāṃ tathaiva madhusarpiṣoḥ / sasarja rasapāṃsūnāṃ rāśayaḥ parvatopamāḥ // 5.149.79 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahūdakaṃ suyavasaṃ tuṣāṅgārasamanvitam / śibire śibire rājā saṃcakāra yudhiṣṭhiraḥ // 5.149.80 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mahāyantrāṇi nārācās tomararṣṭiparaśvadhāḥ / dhanūṃṣi kavacādīni hṛdy abhūvan nṛṇāṃ tadā // 5.149.81 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gajāḥ kaṅkaṭasaṃnāhā lohavarmottaracchadāḥ / adṛśyaṃs tatra giryābhāḥ sahasraśatayodhinaḥ // 5.149.82 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niviṣṭān pāṇḍavāṃs tatra jñātvā mitrāṇi bhārata / abhisasrur yathoddeśaṃ sabalāḥ sahavāhanāḥ // 5.149.83 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caritabrahmacaryās te somapā bhūridakṣiṇāḥ / jayāya pāṇḍuputrāṇāṃ samājagmur mahīkṣitaḥ // 5.149.84 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiraṃ sahānīkam upayāntaṃ yuyutsayā / saṃniviṣṭaṃ kurukṣetre vāsudevena pālitam // 5.150.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭadrupadābhyāṃ ca saputrābhyāṃ samanvitam / kekayair vṛṣṇibhiś caiva pārthivaiḥ śataśo vṛtam // 5.150.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendram iva cādityair abhiguptaṃ mahārathaiḥ / śrutvā duryodhano rājā kiṃ kāryaṃ pratyapadyata // 5.150.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana / saṃbhrame tumule tasmin yadāsīt kurujāṅgale // 5.150.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyathayeyur hi devānāṃ senām api samāgame / pāṇḍavā vāsudevaś ca virāṭadrupadau tathā // 5.150.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaś ca pāñcālyaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ / yuyudhānaś ca vikrānto devair api durāsadaḥ // 5.150.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana / kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yad yad āsīd viceṣṭitam // 5.150.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratiyāte tu dāśārhe rājā duryodhanas tadā / karṇaṃ duḥśāsanaṃ caiva śakuniṃ cābravīd idam // 5.150.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṛtenaiva kāryeṇa gataḥ pārthān adhokṣajaḥ / sa enān manyunāviṣṭo dhruvaṃ vakṣyaty asaṃśayam // 5.150.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭo hi vāsudevasya pāṇḍavair mama vigrahaḥ / bhīmasenārjunau caiva dāśārhasya mate sthitau // 5.150.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajātaśatrur apy adya bhīmārjunavaśānugaḥ / nikṛtaś ca mayā pūrvaṃ saha sarvaiḥ sahodaraiḥ // 5.150.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭadrupadau caiva kṛtavairau mayā saha / tau ca senāpraṇetārau vāsudevavaśānugau // 5.150.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavitā vigrahaḥ so 'yaṃ tumulo lomaharṣaṇaḥ / tasmāt sāṃgrāmikaṃ sarvaṃ kārayadhvam atandritāḥ // 5.150.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śibirāṇi kurukṣetre kriyantāṃ vasudhādhipāḥ / suparyāptāvakāśāni durādeyāni śatrubhiḥ // 5.150.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsannajalakāṣṭhāni śataśo 'tha sahasraśaḥ / acchedyāhāramārgāṇi ratnoccayacitāni ca // 5.150.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vividhāyudhapūrṇāni patākādhvajavanti ca // 5.150.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) samāś ca teṣāṃ panthānaḥ kriyantāṃ nagarād bahiḥ / prayāṇaṃ ghuṣyatām adya śvobhūta iti māciram // 5.150.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) te tatheti pratijñāya śvobhūte cakrire tathā / hṛṣṭarūpā mahātmāno vināśāya mahīkṣitām // 5.150.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pārthivāḥ sarve tac chrutvā rājaśāsanam / āsanebhyo mahārhebhya udatiṣṭhann amarṣitāḥ // 5.150.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhūn parighasaṃkāśān saṃspṛśantaḥ śanaiḥ śanaiḥ / kāñcanāṅgadadīptāṃś ca candanāgarubhūṣitān // 5.150.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uṣṇīṣāṇi niyacchantaḥ puṇḍarīkanibhaiḥ karaiḥ / antarīyottarīyāṇi bhūṣaṇāni ca sarvaśaḥ // 5.150.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te rathān rathinaḥ śreṣṭhā hayāṃś ca hayakovidāḥ / sajjayanti sma nāgāṃś ca nāgaśikṣāsu niṣṭhitāḥ // 5.150.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha varmāṇi citrāṇi kāñcanāni bahūni ca / vividhāni ca śastrāṇi cakruḥ sajjāni sarvaśaḥ // 5.150.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padātayaś ca puruṣāḥ śastrāṇi vividhāni ca / upajahruḥ śarīreṣu hemacitrāṇy anekaśaḥ // 5.150.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tad utsava ivodagraṃ saṃprahṛṣṭanarāvṛtam / nagaraṃ dhārtarāṣṭrasya bhāratāsīt samākulam // 5.150.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janaughasalilāvarto rathanāgāśvamīnavān / śaṅkhadundubhinirghoṣaḥ kośasaṃcayaratnavān // 5.150.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citrābharaṇavarmormiḥ śastranirmalaphenavān / prāsādamālādrivṛto rathyāpaṇamahāhradaḥ // 5.150.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yodhacandrodayodbhūtaḥ kururājamahārṇavaḥ / adṛśyata tadā rājaṃś candrodaya ivārṇavaḥ // 5.150.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevasya tad vākyam anusmṛtya yudhiṣṭhiraḥ / punaḥ papraccha vārṣṇeyaṃ kathaṃ mando 'bravīd idam // 5.151.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asminn abhyāgate kāle kiṃ ca naḥ kṣamam acyuta / kathaṃ ca vartamānā vai svadharmān na cyavemahi // 5.151.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanasya karṇasya śakuneḥ saubalasya ca / vāsudeva matajño 'si mama sabhrātṛkasya ca // 5.151.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidurasyāpi te vākyaṃ śrutaṃ bhīṣmasya cobhayoḥ / kuntyāś ca vipulaprajña prajñā kārtsnyena te śrutā // 5.151.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam etad atikramya vicārya ca punaḥ punaḥ / yan naḥ kṣamaṃ mahābāho tad bravīhy avicārayan // 5.151.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvaitad dharmarājasya dharmārthasahitaṃ vacaḥ / meghadundubhinirghoṣaḥ kṛṣṇo vacanam abravīt // 5.151.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktavān asmi yad vākyaṃ dharmārthasahitaṃ hitam / na tu tan nikṛtiprajñe kauravye pratitiṣṭhati // 5.151.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca bhīṣmasya durmedhāḥ śṛṇoti vidurasya vā / mama vā bhāṣitaṃ kiṃ cit sarvam evātivartate // 5.151.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa kāmayate dharmaṃ na sa kāmayate yaśaḥ / jitaṃ sa manyate sarvaṃ durātmā karṇam āśritaḥ // 5.151.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bandham ājñāpayām āsa mama cāpi suyodhanaḥ / na ca taṃ labdhavān kāmaṃ durātmā śāsanātigaḥ // 5.151.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca bhīṣmo na ca droṇo yuktaṃ tatrāhatur vacaḥ / sarve tam anuvartante ṛte viduram acyuta // 5.151.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakuniḥ saubalaś caiva karṇaduḥśāsanāv api / tvayy ayuktāny abhāṣanta mūḍhā mūḍham amarṣaṇam // 5.151.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ ca tena mayoktena yāny abhāṣanta kauravāḥ / saṃkṣepeṇa durātmāsau na yuktaṃ tvayi vartate // 5.151.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na pārthiveṣu sarveṣu ya ime tava sainikāḥ / yat pāpaṃ yan na kalyāṇaṃ sarvaṃ tasmin pratiṣṭhitam // 5.151.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāpi vayam atyarthaṃ parityāgena karhi cit / kauravaiḥ śamam icchāmas tatra yuddham anantaram // 5.151.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā pārthivāḥ sarve vāsudevasya bhāṣitam / abruvanto mukhaṃ rājñaḥ samudaikṣanta bhārata // 5.151.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiras tv abhiprāyam upalabhya mahīkṣitām / yogam ājñāpayām āsa bhīmārjunayamaiḥ saha // 5.151.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kilakilābhūtam anīkaṃ pāṇḍavasya ha / ājñāpite tadā yoge samahṛṣyanta sainikāḥ // 5.151.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avadhyānāṃ vadhaṃ paśyan dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / niṣṭanan bhīmasenaṃ ca vijayaṃ cedam abravīt // 5.151.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadarthaṃ vanavāsaś ca prāptaṃ duḥkhaṃ ca yan mayā / so 'yam asmān upaity eva paro 'narthaḥ prayatnataḥ // 5.151.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmin yatnaḥ kṛto 'smābhiḥ sa no hīnaḥ prayatnataḥ / akṛte tu prayatne 'smān upāvṛttaḥ kalir mahān // 5.151.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ hy avadhyaiḥ saṃgrāmaḥ kāryaḥ saha bhaviṣyati / kathaṃ hatvā gurūn vṛddhān vijayo no bhaviṣyati // 5.151.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tac chrutvā dharmarājasya savyasācī paraṃtapaḥ / yad uktaṃ vāsudevena śrāvayām āsa tad vacaḥ // 5.151.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktavān devakīputraḥ kuntyāś ca vidurasya ca / vacanaṃ tat tvayā rājan nikhilenāvadhāritam // 5.151.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca tau vakṣyato 'dharmam iti me naiṣṭhikī matiḥ / na cāpi yuktaṃ kaunteya nivartitum ayudhyataḥ // 5.151.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tac chrutvā vāsudevo 'pi savyasācivacas tadā / smayamāno 'bravīt pārtham evam etad iti bruvan // 5.151.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te dhṛtasaṃkalpā yuddhāya sahasainikāḥ / pāṇḍaveyā mahārāja tāṃ rātriṃ sukham āvasan // 5.151.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyuṣitāyāṃ rajanyāṃ tu rājā duryodhanas tataḥ / vyabhajat tāny anīkāni daśa caikaṃ ca bhārata // 5.152.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) narahastirathāśvānāṃ sāraṃ madhyaṃ ca phalgu ca / sarveṣv eteṣv anīkeṣu saṃdideśa mahīpatiḥ // 5.152.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sānukarṣāḥ satūṇīrāḥ savarūthāḥ satomarāḥ / sopāsaṅgāḥ saśaktīkāḥ saniṣaṅgāḥ sapothikāḥ // 5.152.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadhvajāḥ sapatākāś ca saśarāsanatomarāḥ / rajjubhiś ca vicitrābhiḥ sapāśāḥ saparistarāḥ // 5.152.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sakacagrahavikṣepāḥ satailaguḍavālukāḥ / sāśīviṣaghaṭāḥ sarve sasarjarasapāṃsavaḥ // 5.152.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saghaṇṭāphalakāḥ sarve vāsīvṛkṣādanānvitāḥ / vyāghracarmaparīvārā vṛtāś ca dvīpicarmabhiḥ // 5.152.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savastayaḥ saśṛṅgāś ca saprāsavividhāyudhāḥ / sakuṭhārāḥ sakuddālāḥ satailakṣaumasarpiṣaḥ // 5.152.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citrānīkāḥ suvapuṣo jvalitā iva pāvakāḥ / tathā kavacinaḥ śūrāḥ śastreṣu kṛtaniśramāḥ // 5.152.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kulīnā hayayonijñāḥ sārathye viniveśitāḥ / baddhāriṣṭā baddhakakṣyā baddhadhvajapatākinaḥ // 5.152.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) caturyujo rathāḥ sarve sarve śastrasamāyutāḥ / saṃhṛṣṭavāhanāḥ sarve sarve śataśarāsanāḥ // 5.152.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhuryayor hayayor ekas tathānyau pārṣṇisārathī / tau cāpi rathināṃ śreṣṭhau rathī ca hayavit tathā // 5.152.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nagarāṇīva guptāni durādeyāni śatrubhiḥ / āsan rathasahasrāṇi hemamālīni sarvaśaḥ // 5.152.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā rathās tathā nāgā baddhakakṣyāḥ svalaṃkṛtāḥ / babhūvuḥ sapta puruṣā ratnavanta ivādrayaḥ // 5.152.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dvāv aṅkuśadharau teṣu dvāv uttamadhanurdharau / dvau varāsidharau rājann ekaḥ śaktipatākadhṛk // 5.152.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gajair mattaiḥ samākīrṇaṃ savarmāyudhakośakaiḥ / tad babhūva balaṃ rājan kauravyasya sahasraśaḥ // 5.152.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vicitrakavacāmuktaiḥ sapatākaiḥ svalaṃkṛtaiḥ / sādibhiś copasaṃpannā āsann ayutaśo hayāḥ // 5.152.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) susaṃgrāhāḥ susaṃtoṣā hemabhāṇḍaparicchadāḥ / anekaśatasāhasrās te ca sādivaśe sthitāḥ // 5.152.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānārūpavikārāś ca nānākavacaśastriṇaḥ / padātino narās tatra babhūvur hemamālinaḥ // 5.152.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathasyāsan daśa gajā gajasya daśa vājinaḥ / narā daśa hayasyāsan pādarakṣāḥ samantataḥ // 5.152.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) rathasya nāgāḥ pañcāśan nāgasyāsañ śataṃ hayāḥ / hayasya puruṣāḥ sapta bhinnasaṃdhānakāriṇaḥ // 5.152.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) senā pañcaśataṃ nāgā rathās tāvanta eva ca / daśasenā ca pṛtanā pṛtanā daśavāhinī // 5.152.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vāhinī pṛtanā senā dhvajinī sādinī camūḥ / akṣauhiṇīti paryāyair niruktātha varūthinī // 5.152.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vyūḍhāny anīkāni kauraveyeṇa dhīmatā // 5.152.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) akṣauhiṇyo daśaikā ca saṃkhyātāḥ sapta caiva ha / akṣauhiṇyas tu saptaiva pāṇḍavānām abhūd balam // 5.152.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇyo daśaikā ca kauravāṇām abhūd balam // 5.152.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) narāṇāṃ pañcapañcāśad eṣā pattir vidhīyate / senāmukhaṃ ca tisras tā gulma ity abhisaṃjñitaḥ // 5.152.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa gulmā gaṇas tv āsīd gaṇās tv ayutaśo 'bhavan / duryodhanasya senāsu yotsyamānāḥ prahāriṇaḥ // 5.152.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra duryodhano rājā śūrān buddhimato narān / prasamīkṣya mahābāhuś cakre senāpatīṃs tadā // 5.152.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthag akṣauhiṇīnāṃ ca praṇetṝn narasattamān / vidhipūrvaṃ samānīya pārthivān abhyaṣecayat // 5.152.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpaṃ droṇaṃ ca śalyaṃ ca saindhavaṃ ca mahāratham / sudakṣiṇaṃ ca kāmbojaṃ kṛtavarmāṇam eva ca // 5.152.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇaputraṃ ca karṇaṃ ca bhūriśravasam eva ca / śakuniṃ saubalaṃ caiva bāhlīkaṃ ca mahāratham // 5.152.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divase divase teṣāṃ prativelaṃ ca bhārata / cakre sa vividhāḥ saṃjñāḥ pratyakṣaṃ ca punaḥ punaḥ // 5.152.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā viniyatāḥ sarve ye ca teṣāṃ padānugāḥ / babhūvuḥ sainikā rājan rājñaḥ priyacikīrṣavaḥ // 5.152.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śāṃtanavaṃ bhīṣmaṃ prāñjalir dhṛtarāṣṭrajaḥ / saha sarvair mahīpālair idaṃ vacanam abravīt // 5.153.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛte senāpraṇetāraṃ pṛtanā sumahaty api / dīryate yuddham āsādya pipīlikapuṭaṃ yathā // 5.153.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi jātu dvayor buddhiḥ samā bhavati karhi cit / śauryaṃ ca nāma netṝṇāṃ spardhate ca parasparam // 5.153.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrūyate ca mahāprājña haihayān amitaujasaḥ / abhyayur brāhmaṇāḥ sarve samucchritakuśadhvajāḥ // 5.153.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān anvayus tadā vaiśyāḥ śūdrāś caiva pitāmaha / ekatas tu trayo varṇā ekataḥ kṣatriyarṣabhāḥ // 5.153.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te sma yuddheṣv abhajyanta trayo varṇāḥ punaḥ punaḥ / kṣatriyās tu jayanty eva bahulaṃ caikato balam // 5.153.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te kṣatriyān eva papracchur dvijasattamāḥ / tebhyaḥ śaśaṃsur dharmajñā yāthātathyaṃ pitāmaha // 5.153.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) vayam ekasya śṛṇumo mahābuddhimato raṇe / bhavantas tu pṛthak sarve svabuddhivaśavartinaḥ // 5.153.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas te brāhmaṇāś cakrur ekaṃ senāpatiṃ dvijam / nayeṣu kuśalaṃ śūram ajayan kṣatriyāṃs tataḥ // 5.153.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ ye kuśalaṃ śūraṃ hite sthitam akalmaṣam / senāpatiṃ prakurvanti te jayanti raṇe ripūn // 5.153.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān uśanasā tulyo hitaiṣī ca sadā mama / asaṃhāryaḥ sthito dharme sa naḥ senāpatir bhava // 5.153.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raśmīvatām ivādityo vīrudhām iva candramāḥ / kubera iva yakṣāṇāṃ marutām iva vāsavaḥ // 5.153.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parvatānāṃ yathā meruḥ suparṇaḥ patatām iva / kumāra iva bhūtānāṃ vasūnām iva havyavāṭ // 5.153.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavatā hi vayaṃ guptāḥ śakreṇeva divaukasaḥ / anādhṛṣyā bhaviṣyāmas tridaśānām api dhruvam // 5.153.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayātu no bhavān agre devānām iva pāvakiḥ / vayaṃ tvām anuyāsyāmaḥ saurabheyā ivarṣabham // 5.153.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etan mahābāho yathā vadasi bhārata / yathaiva hi bhavanto me tathaiva mama pāṇḍavāḥ // 5.153.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api caiva maya śreyo vācyaṃ teṣāṃ narādhipa / yoddhavyaṃ tu tavārthāya yathā sa samayaḥ kṛtaḥ // 5.153.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu paśyāmi yoddhāram ātmanaḥ sadṛśaṃ bhuvi / ṛte tasmān naravyāghrāt kuntīputrād dhanaṃjayāt // 5.153.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi veda mahābāhur divyāny astrāṇi sarvaśaḥ / na tu māṃ vivṛto yuddhe jātu yudhyeta pāṇḍavaḥ // 5.153.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ sa ca kṣaṇenaiva nirmanuṣyam idaṃ jagat / kuryāṃ śastrabalenaiva sasurāsurarākṣasam // 5.153.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv evotsādanīyā me pāṇḍoḥ putrā narādhipa / tasmād yodhān haniṣyāmi prayogeṇāyutaṃ sadā // 5.153.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eṣāṃ kariṣyāmi nidhanaṃ kurunandana / na cet te māṃ haniṣyanti pūrvam eva samāgame // 5.153.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senāpatis tv ahaṃ rājan samayenāpareṇa te / bhaviṣyāmi yathākāmaṃ tan me śrotum ihārhasi // 5.153.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇo vā yudhyatāṃ pūrvam ahaṃ vā pṛthivīpate / spardhate hi sadātyarthaṃ sūtaputro mayā raṇe // 5.153.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ jīvati gāṅgeye yotsye rājan kathaṃ cana / hate bhīṣme tu yotsyāmi saha gāṇḍīvadhanvanā // 5.153.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ senāpatiṃ cakre vidhivad bhūridakṣiṇam / dhṛtarāṣṭrātmajo bhīṣmaṃ so 'bhiṣikto vyarocata // 5.153.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bherīś ca śaṅkhāṃś ca śataśaś caiva puṣkarān / vādayām āsur avyagrāḥ puruṣā rājaśāsanāt // 5.153.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhanādāś ca vividhā vāhanānāṃ ca nisvanāḥ / prādurāsann anabhre ca varṣaṃ rudhirakardamam // 5.153.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nirghātāḥ pṛthivīkampā gajabṛṃhitanisvanāḥ / āsaṃś ca sarvayodhānāṃ pātayanto manāṃsy uta // 5.153.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācaś cāpy aśarīriṇyo divaś colkāḥ prapedire / śivāś ca bhayavedinyo nedur dīptasvarā bhṛśam // 5.153.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senāpatye yadā rājā gāṅgeyam abhiṣiktavān / tadaitāny ugrarūpāṇi abhavañ śataśo nṛpa // 5.153.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ senāpatiṃ kṛtvā bhīṣmaṃ parabalārdanam / vācayitvā dvijaśreṣṭhān niṣkair gobhiś ca bhūriśaḥ // 5.153.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vardhamāno jayāśīrbhir niryayau sainikair vṛtaḥ / āpageyaṃ puraskṛtya bhrātṛbhiḥ sahitas tadā // 5.153.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) skandhāvāreṇa mahatā kurukṣetraṃ jagāma ha // 5.153.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) parikramya kurukṣetraṃ karṇena saha kauravaḥ / śibiraṃ māpayām āsa same deśe narādhipaḥ // 5.153.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhurānūṣare deśe prabhūtayavasendhane / yathaiva hāstinapuraṃ tadvac chibiram ābabhau // 5.153.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āpageyaṃ mahātmānaṃ bhīṣmaṃ śastrabhṛtāṃ varam / pitāmahaṃ bhāratānāṃ dhvajaṃ sarvamahīkṣitām // 5.154.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) bṛhaspatisamaṃ buddhyā kṣamayā pṛthivīsamam / samudram iva gāmbhīrye himavantam iva sthiram // 5.154.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajāpatim ivaudārye tejasā bhāskaropamam / mahendram iva śatrūṇāṃ dhvaṃsanaṃ śaravṛṣṭibhiḥ // 5.154.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raṇayajñe pratibhaye svābhīle lomaharṣaṇe / dīkṣitaṃ cirarātrāya śrutvā rājā yudhiṣṭhiraḥ // 5.154.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kim abravīn mahābāhuḥ sarvadharmaviśāradaḥ / bhīmasenārjunau vāpi kṛṣṇo vā pratyapadyata // 5.154.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpaddharmārthakuśalo mahābuddhir yudhiṣṭhiraḥ / sarvān bhrātṝn samānīya vāsudevaṃ ca sātvatam // 5.154.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) uvāca vadatāṃ śreṣṭhaḥ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ // 5.154.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) paryākrāmata sainyāni yattās tiṣṭhata daṃśitāḥ / pitāmahena vo yuddhaṃ pūrvam eva bhaviṣyati // 5.154.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt saptasu senāsu praṇetṝn mama paśyata // 5.154.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yathārhati bhavān vaktum asmin kāla upasthite / tathedam arthavad vākyam uktaṃ te bharatarṣabha // 5.154.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rocate me mahābāho kriyatāṃ yad anantaram / nāyakās tava senāyām abhiṣicyantu sapta vai // 5.154.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato drupadam ānāyya virāṭaṃ śinipuṃgavam / dhṛṣṭadyumnaṃ ca pāñcālyaṃ dhṛṣṭaketuṃ ca pārthivam // 5.154.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍinaṃ ca pāñcālyaṃ sahadevaṃ ca māgadham // 5.154.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etān sapta maheṣvāsān vīrān yuddhābhinandinaḥ / senāpraṇetṝn vidhivad abhyaṣiñcad yudhiṣṭhiraḥ // 5.154.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarvasenāpatiṃ cātra dhṛṣṭadyumnam upādiśat / droṇāntahetor utpanno ya iddhāñ jātavedasaḥ // 5.154.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sarveṣām eva teṣāṃ tu samastānāṃ mahātmanām / senāpatipatiṃ cakre guḍākeśaṃ dhanaṃjayam // 5.154.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunasyāpi netā ca saṃyantā caiva vājinām / saṃkarṣaṇānujaḥ śrīmān mahābuddhir janārdanaḥ // 5.154.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad dṛṣṭvopasthitaṃ yuddhaṃ samāsannaṃ mahātyayam / prāviśad bhavanaṃ rājñaḥ pāṇḍavasya halāyudhaḥ // 5.154.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahākrūraprabhṛtibhir gadasāmbolmukādibhiḥ / raukmiṇeyāhukasutaiś cārudeṣṇapurogamaiḥ // 5.154.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) vṛṣṇimukhyair abhigatair vyāghrair iva balotkaṭaiḥ / abhigupto mahābāhur marudbhir iva vāsavaḥ // 5.154.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nīlakauśeyavasanaḥ kailāsaśikharopamaḥ / siṃhakhelagatiḥ śrīmān madaraktāntalocanaḥ // 5.154.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) taṃ dṛṣṭvā dharmarājaś ca keśavaś ca mahādyutiḥ / udatiṣṭhat tadā pārtho bhīmakarmā vṛkodaraḥ // 5.154.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāṇḍīvadhanvā ye cānye rājānas tatra ke cana / pūjayāṃ cakrur abhyetya te sma sarve halāyudham // 5.154.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tatas taṃ pāṇḍavo rājā kare pasparśa pāṇinā / vāsudevapurogās tu sarva evābhyavādayan // 5.154.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭadrupadau vṛddhāv abhivādya halāyudhaḥ / yudhiṣṭhireṇa sahita upāviśad ariṃdamaḥ // 5.154.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatas teṣūpaviṣṭeṣu pārthiveṣu samantataḥ / vāsudevam abhiprekṣya rauhiṇeyo 'bhyabhāṣata // 5.154.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavitāyaṃ mahāraudro dāruṇaḥ puruṣakṣayaḥ / diṣṭam etad dhruvaṃ manye na śakyam ativartitum // 5.154.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmād yuddhāt samuttīrṇān api vaḥ sasuhṛjjanān / arogān akṣatair dehaiḥ paśyeyam iti me matiḥ // 5.154.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ kālapakvam asaṃśayam / vimardaḥ sumahān bhāvī māṃsaśoṇitakardamaḥ // 5.154.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ukto mayā vāsudevaḥ punaḥ punar upahvare / saṃbandhiṣu samāṃ vṛttiṃ vartasva madhusūdana // 5.154.27 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍavā hi yathāsmākaṃ tathā duryodhano nṛpaḥ / tasyāpi kriyatāṃ yuktyā saparyeti punaḥ punaḥ // 5.154.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac ca me nākarod vākyaṃ tvadarthe madhusūdanaḥ / niviṣṭaḥ sarvabhāvena dhanaṃjayam avekṣya ca // 5.154.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhruvo jayaḥ pāṇḍavānām iti me niścitā matiḥ / tathā hy abhiniveśo 'yaṃ vāsudevasya bhārata // 5.154.30 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) na cāham utsahe kṛṣṇam ṛte lokam udīkṣitum / tato 'ham anuvartāmi keśavasya cikīrṣitam // 5.154.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhau śiṣyau hi me vīrau gadāyuddhaviśāradau / tulyasneho 'smy ato bhīme tathā duryodhane nṛpe // 5.154.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād yāsyāmi tīrthāni sarasvatyā niṣevitum / na hi śakṣyāmi kauravyān naśyamānān upekṣitum // 5.154.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā mahābāhur anujñātaś ca pāṇḍavaiḥ / tīrthayātrāṃ yayau rāmo nivartya madhusūdanam // 5.154.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu bhīṣmakasya mahātmanaḥ / hiraṇyalomno nṛpateḥ sākṣād indrasakhasya vai // 5.155.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) āhṛtīnām adhipater bhojasyātiyaśasvinaḥ / dākṣiṇātyapateḥ putro dikṣu rukmīti viśrutaḥ // 5.155.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yaḥ kiṃpuruṣasiṃhasya gandhamādanavāsinaḥ / śiṣyaḥ kṛtsnaṃ dhanurvedaṃ catuṣpādam avāptavān // 5.155.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo māhendraṃ dhanur lebhe tulyaṃ gāṇḍīvatejasā / śārṅgeṇa ca mahābāhuḥ saṃmitaṃ divyam akṣayam // 5.155.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trīṇy evaitāni divyāni dhanūṃṣi divicāriṇām / vāruṇaṃ gāṇḍivaṃ tatra māhendraṃ vijayaṃ dhanuḥ // 5.155.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śārṅgaṃ tu vaiṣṇavaṃ prāhur divyaṃ tejomayaṃ dhanuḥ / dhārayām āsa yat kṛṣṇaḥ parasenābhayāvaham // 5.155.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāṇḍīvaṃ pāvakāl lebhe khāṇḍave pākaśāsaniḥ / drumād rukmī mahātejā vijayaṃ pratyapadyata // 5.155.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃchidya mauravān pāśān nihatya muram ojasā / nirjitya narakaṃ bhaumam āhṛtya maṇikuṇḍale // 5.155.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣoḍaśa strīsahasrāṇi ratnāni vividhāni ca / pratipede hṛṣīkeśaḥ śārṅgaṃ ca dhanur uttamam // 5.155.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rukmī tu vijayaṃ labdhvā dhanur meghasamasvanam / vibhīṣayann iva jagat pāṇḍavān abhyavartata // 5.155.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nāmṛṣyata purā yo 'sau svabāhubaladarpitaḥ / rukmiṇyā haraṇaṃ vīro vāsudevena dhīmatā // 5.155.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtvā pratijñāṃ nāhatvā nivartiṣyāmi keśavam / tato 'nvadhāvad vārṣṇeyaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam // 5.155.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) senayā caturaṅgiṇyā mahatyā dūrapātayā / vicitrāyudhavarmiṇyā gaṅgayeva pravṛddhayā // 5.155.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa samāsādya vārṣṇeyaṃ yogānām īśvaraṃ prabhum / vyaṃsito vrīḍito rājann ājagāma sa kuṇḍinam // 5.155.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatraiva kṛṣṇena raṇe nirjitaḥ paravīrahā / tatra bhojakaṭaṃ nāma cakre nagaram uttamam // 5.155.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sainyena mahatā tena prabhūtagajavājinā / puraṃ tad bhuvi vikhyātaṃ nāmnā bhojakaṭaṃ nṛpa // 5.155.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa bhojarājaḥ sainyena mahatā parivāritaḥ / akṣauhiṇyā mahāvīryaḥ pāṇḍavān samupāgamat // 5.155.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa kavacī khaḍgī śarī dhanvī talī rathī / dhvajenādityavarṇena praviveśa mahācamūm // 5.155.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viditaḥ pāṇḍaveyānāṃ vāsudevapriyepsayā / yudhiṣṭhiras tu taṃ rājā pratyudgamyābhyapūjayat // 5.155.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa pūjitaḥ pāṇḍusutair yathānyāyaṃ susatkṛtaḥ / pratipūjya ca tān sarvān viśrāntaḥ sahasainikaḥ // 5.155.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) uvāca madhye vīrāṇāṃ kuntīputraṃ dhanaṃjayam // 5.155.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) sahāyo 'smi sthito yuddhe yadi bhīto 'si pāṇḍava / kariṣyāmi raṇe sāhyam asahyaṃ tava śatrubhiḥ // 5.155.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi me vikrame tulyaḥ pumān astīha kaś cana / nihatya samare śatrūṃs tava dāsyāmi phalguna // 5.155.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity ukto dharmarājasya keśavasya ca saṃnidhau / śṛṇvatāṃ pārthivendrāṇām anyeṣāṃ caiva sarvaśaḥ // 5.155.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevam abhiprekṣya dharmarājaṃ ca pāṇḍavam / uvāca dhīmān kaunteyaḥ prahasya sakhipūrvakam // 5.155.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yudhyamānasya me vīra gandharvaiḥ sumahābalaiḥ / sahāyo ghoṣayātrāyāṃ kas tadāsīt sakhā mama // 5.155.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā pratibhaye tasmin devadānavasaṃkule / khāṇḍave yudhyamānasya kaḥ sahāyas tadābhavat // 5.155.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivātakavacair yuddhe kālakeyaiś ca dānavaiḥ / tatra me yudhyamānasya kaḥ sahāyas tadābhavat // 5.155.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā virāṭanagare kurubhiḥ saha saṃgare / yudhyato bahubhis tāta kaḥ sahāyo 'bhavan mama // 5.155.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) upajīvya raṇe rudraṃ śakraṃ vaiśravaṇaṃ yamam / varuṇaṃ pāvakaṃ caiva kṛpaṃ droṇaṃ ca mādhavam // 5.155.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārayan gāṇḍivaṃ divyaṃ dhanus tejomayaṃ dṛḍham / akṣayyaśarasaṃyukto divyāstraparibṛṃhitaḥ // 5.155.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kauravāṇāṃ kule jātaḥ pāṇḍoḥ putro viśeṣataḥ / droṇaṃ vyapadiśañ śiṣyo vāsudevasahāyavān // 5.155.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham asmadvidho brūyād bhīto 'smīty ayaśaskaram / vacanaṃ naraśārdūla vajrāyudham api svayam // 5.155.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsmi bhīto mahābāho sahāyārthaś ca nāsti me / yathākāmaṃ yathāyogaṃ gaccha vānyatra tiṣṭha vā // 5.155.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vinivartya tato rukmī senāṃ sāgarasaṃnibhām / duryodhanam upāgacchat tathaiva bharatarṣabha // 5.155.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva cābhigamyainam uvāca sa narādhipaḥ / pratyākhyātaś ca tenāpi sa tadā śūramāninā // 5.155.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvāv eva tu mahārāja tasmād yuddhād vyapeyatuḥ / rauhiṇeyaś ca vārṣṇeyo rukmī ca vasudhādhipaḥ // 5.155.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gate rāme tīrthayātrāṃ bhīṣmakasya sute tathā / upāviśan pāṇḍaveyā mantrāya punar eva hi // 5.155.37 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) samitir dharmarājasya sā pārthivasamākulā / śuśubhe tārakācitrā dyauś candreṇeva bhārata // 5.155.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā vyūḍheṣv anīkeṣu kurukṣetre dvijarṣabha / kim akurvanta kuravaḥ kālenābhipracoditāḥ // 5.156.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tathā vyūḍheṣv anīkeṣu yat teṣu bharatarṣabha / dhṛtarāṣṭro mahārāja saṃjayaṃ vākyam abravīt // 5.156.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ehi saṃjaya me sarvam ācakṣvānavaśeṣataḥ / senāniveśe yadvṛttaṃ kurupāṇḍavasenayoḥ // 5.156.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) diṣṭam eva paraṃ manye pauruṣaṃ cāpy anarthakam / yad ahaṃ jānamāno 'pi yuddhadoṣān kṣayodayān // 5.156.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathāpi nikṛtiprajñaṃ putraṃ durdyūtadevinam / na śaknomi niyantuṃ vā kartuṃ vā hitam ātmanaḥ // 5.156.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavaty eva hi me sūta buddhir doṣānudarśinī / duryodhanaṃ samāsādya punaḥ sā parivartate // 5.156.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ gate vai yad bhāvi tad bhaviṣyati saṃjaya / kṣatradharmaḥ kila raṇe tanutyāgo 'bhipūjitaḥ // 5.156.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) tvadyukto 'yam anupraśno mahārāja yathārhasi / na tu duryodhane doṣam imam āsaktum arhasi // 5.156.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇuṣvānavaśeṣeṇa vadato mama pārthiva // 5.156.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ya ātmano duścaritād aśubhaṃ prāpnuyān naraḥ / enasā na sa daivaṃ vā kālaṃ vā gantum arhati // 5.156.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mahārāja manuṣyeṣu nindyaṃ yaḥ sarvam ācaret / sa vadhyaḥ sarvalokasya ninditāni samācaran // 5.156.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikārā manujaśreṣṭha pāṇḍavais tvatpratīkṣayā / anubhūtāḥ sahāmātyair nikṛtair adhidevane // 5.156.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayānāṃ ca gajānāṃ ca rājñāṃ cāmitatejasām / vaiśasaṃ samare vṛttaṃ yat tan me śṛṇu sarvaśaḥ // 5.156.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthiro bhūtvā mahārāja sarvalokakṣayodayam / yathābhūtaṃ mahāyuddhe śrutvā mā vimanā bhava // 5.156.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy eva kartā puruṣaḥ karmaṇoḥ śubhapāpayoḥ / asvatantro hi puruṣaḥ kāryate dāruyantravat // 5.156.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) ke cid īśvaranirdiṣṭāḥ ke cid eva yadṛcchayā / pūrvakarmabhir apy anye traidham etad vikṛṣyate // 5.156.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇvatyāṃ niviṣṭeṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu / duryodhano mahārāja karṇena saha bhārata // 5.157.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saubalena ca rājendra tathā duḥśāsanena ca / āhūyopahvare rājann ulūkam idam abravīt // 5.157.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ulūka gaccha kaitavya pāṇḍavān sahasomakān / gatvā mama vaco brūhi vāsudevasya śṛṇvataḥ // 5.157.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tat samanuprāptaṃ varṣapūgābhicintitam / pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca yuddhaṃ lokabhayaṃkaram // 5.157.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad etat katthanāvākyaṃ saṃjayo mahad abravīt / madhye kurūṇāṃ kaunteya tasya kālo 'yam āgataḥ // 5.157.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yathā vaḥ saṃpratijñātaṃ tat sarvaṃ kriyatām iti // 5.157.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) amarṣaṃ rājyaharaṇaṃ vanavāsaṃ ca pāṇḍava / draupadyāś ca parikleśaṃ saṃsmaran puruṣo bhava // 5.157.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yadarthaṃ kṣatriyā sūte garbhaṃ tad idam āgatam / balaṃ vīryaṃ ca śauryaṃ ca paraṃ cāpy astralāghavam // 5.157.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauruṣaṃ darśayan yuddhe kopasya kuru niṣkṛtim // 5.157.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) parikliṣṭasya dīnasya dīrghakāloṣitasya ca / na sphuṭed dhṛdayaṃ kasya aiśvaryād bhraṃśitasya ca // 5.157.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kule jātasya śūrasya paravitteṣu gṛdhyataḥ / ācchinnaṃ rājyam ākramya kopaṃ kasya na dīpayet // 5.157.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tad uktaṃ mahad vākyaṃ karmaṇā tad vibhāvyatām / akarmaṇā katthitena santaḥ kupuruṣaṃ viduḥ // 5.157.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) amitrāṇāṃ vaśe sthānaṃ rājyasya ca punarbhavaḥ / dvāv arthau yudhyamānasya tasmāt kuruta pauruṣam // 5.157.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmān vā tvaṃ parājitya praśādhi pṛthivīm imām / atha vā nihato 'smābhir vīralokaṃ gamiṣyasi // 5.157.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāṣṭrāt pravrājanaṃ kleśaṃ vanavāsaṃ ca pāṇḍava / kṛṣṇāyāś ca parikleśaṃ saṃsmaran puruṣo bhava // 5.157.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apriyāṇāṃ ca vacane pravrajatsu punaḥ punaḥ / amarṣaṃ darśayādya tvam amarṣo hy eva pauruṣam // 5.157.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) krodho balaṃ tathā vīryaṃ jñānayogo 'stralāghavam / iha te pārtha dṛśyantāṃ saṃgrāme puruṣo bhava // 5.157.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ ca tūbarakaṃ mūḍhaṃ bahvāśinam avidyakam / ulūka madvaco brūyā asakṛd bhīmasenakam // 5.157.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśaktenaiva yac chaptaṃ sabhāmadhye vṛkodara / duḥśāsanasya rudhiraṃ pīyatāṃ yadi śakyate // 5.157.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) lohābhihāro nirvṛttaḥ kurukṣetram akardamam / puṣṭās te 'śvā bhṛtā yodhāḥ śvo yudhyasva sakeśavaḥ // 5.157.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) senāniveśaṃ saṃprāpya kaitavyaḥ pāṇḍavasya ha / samāgataḥ pāṇḍaveyair yudhiṣṭhiram abhāṣata // 5.158.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ra-vipulā) abhijño dūtavākyānāṃ yathoktaṃ bruvato mama / duryodhanasamādeśaṃ śrutvā na kroddhum arhasi // 5.158.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ulūka na bhayaṃ te 'sti brūhi tvaṃ vigatajvaraḥ / yan mataṃ dhārtarāṣṭrasya lubdhasyādīrghadarśinaḥ // 5.158.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dyutimatāṃ madhye pāṇḍavānāṃ mahātmanām / sṛñjayānāṃ ca sarveṣāṃ kṛṣṇasya ca yaśasvinaḥ // 5.158.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupadasya saputrasya virāṭasya ca saṃnidhau / bhūmipānāṃ ca sarveṣāṃ madhye vākyaṃ jagāda ha // 5.158.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tvām abravīd rājā dhārtarāṣṭro mahāmanāḥ / śṛṇvatāṃ kuruvīrāṇāṃ tan nibodha narādhipa // 5.158.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parājito 'si dyūtena kṛṣṇā cānāyitā sabhām / śakyo 'marṣo manuṣyeṇa kartuṃ puruṣamāninā // 5.158.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) dvādaśaiva tu varṣāṇi vane dhiṣṇyād vivāsitāḥ / saṃvatsaraṃ virāṭasya dāsyam āsthāya coṣitāḥ // 5.158.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amarṣaṃ rājyaharaṇaṃ vanavāsaṃ ca pāṇḍava / draupadyāś ca parikleśaṃ saṃsmaran puruṣo bhava // 5.158.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) aśaktena ca yac chaptaṃ bhīmasenena pāṇḍava / duḥśāsanasya rudhiraṃ pīyatāṃ yadi śakyate // 5.158.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) lohābhihāro nirvṛttaḥ kurukṣetram akardamam / samaḥ panthā bhṛtā yodhāḥ śvo yudhyasva sakeśavaḥ // 5.158.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) asamāgamya bhīṣmeṇa saṃyuge kiṃ vikatthase / ārurukṣur yathā mandaḥ parvataṃ gandhamādanam // 5.158.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇaṃ ca yudhyatāṃ śreṣṭhaṃ śacīpatisamaṃ yudhi / ajitvā saṃyuge pārtha rājyaṃ katham ihecchasi // 5.158.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhme dhanuṣi cācāryaṃ vedayor antaraṃ dvayoḥ / yudhi dhuryam avikṣobhyam anīkadharam acyutam // 5.158.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇaṃ mohād yudhā pārtha yaj jigīṣasi tan mṛṣā / na hi śuśruma vātena merum unmathitaṃ girim // 5.158.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anilo vā vahen meruṃ dyaur vāpi nipaten mahīm / yugaṃ vā parivarteta yady evaṃ syād yathāttha mām // 5.158.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hy ābhyāṃ jīvitākāṅkṣī prāpyāstram arimardanam / gajo vājī naro vāpi punaḥ svasti gṛhān vrajet // 5.158.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) katham ābhyām abhidhyātaḥ saṃsṛṣṭo dāruṇena vā / raṇe jīvan vimucyeta padā bhūmim upaspṛśan // 5.158.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ darduraḥ kūpaśayo yathemāṃ; na budhyase rājacamūṃ sametām / durādharṣāṃ devacamūprakāśāṃ; guptāṃ narendrais tridaśair iva dyām // 5.158.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prācyaiḥ pratīcyair atha dākṣiṇātyair; udīcyakāmbojaśakaiḥ khaśaiś ca / śālvaiḥ samatsyaiḥ kurumadhyadeśair; mlecchaiḥ pulindair draviḍāndhrakāñcyaiḥ // 5.158.20 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nānājanaughaṃ yudhi saṃpravṛddhaṃ; gāṅgaṃ yathā vegam avāraṇīyam / māṃ ca sthitaṃ nāgabalasya madhye; yuyutsase manda kim alpabuddhe // 5.158.21 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ity evam uktvā rājānaṃ dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram / abhyāvṛtya punar jiṣṇum ulūkaḥ pratyabhāṣata // 5.158.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) akatthamāno yudhyasva katthase 'rjuna kiṃ bahu / paryāyāt siddhir etasya naitat sidhyati katthanāt // 5.158.23 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadīdaṃ katthanāt sidhyet karma loke dhanaṃjaya / sarve bhaveyuḥ siddhārthā bahu kattheta durgataḥ // 5.158.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) jānāmi te vāsudevaṃ sahāyaṃ; jānāmi te gāṇḍivaṃ tālamātram / jānāmy etat tvādṛśo nāsti yoddhā; rājyaṃ ca te jānamāno harāmi // 5.158.25 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: tttgl] na tu paryāyadharmeṇa siddhiṃ prāpnoti bhūyasīm / manasaiva hi bhūtāni dhātā prakurute vaśe // 5.158.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayodaśa samā bhuktaṃ rājyaṃ vilapatas tava / bhūyaś caiva praśāsiṣye nihatya tvāṃ sabāndhavam // 5.158.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva tadā gāṇḍivaṃ te 'bhūd yat tvaṃ dāsapaṇe jitaḥ / kva tadā bhīmasenasya balam āsīc ca phalguna // 5.158.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sagadād bhīmasenāc ca pārthāc caiva sagāṇḍivāt / na vai mokṣas tadā vo 'bhūd vinā kṛṣṇām aninditām // 5.158.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā vo dāsyaṃ samāpannān mokṣayām āsa bhāminī / amānuṣyasamāyuktān dāsyakarmaṇy avasthitān // 5.158.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avocaṃ yat ṣaṇḍhatilān ahaṃ vas tathyam eva tat / dhṛtā hi veṇī pārthena virāṭanagare tadā // 5.158.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: ma-vipulā) sūdakarmaṇi ca śrāntaṃ virāṭasya mahānase / bhīmasenena kaunteya yac ca tan mama pauruṣam // 5.158.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eva sadā daṇḍaṃ kṣatriyāḥ kṣatriye dadhuḥ / śreṇyāṃ kakṣyāṃ ca veṇyāṃ ca saṃyuge yaḥ palāyate // 5.158.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na bhayād vāsudevasya na cāpi tava phalguna / rājyaṃ pratipradāsyāmi yudhyasva sahakeśavaḥ // 5.158.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na māyā hīndrajālaṃ vā kuhakā vā vibhīṣaṇī / āttaśastrasya me yuddhe vahanti pratigarjanāḥ // 5.158.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevasahasraṃ vā phalgunānāṃ śatāni vā / āsādya mām amogheṣuṃ draviṣyanti diśo daśa // 5.158.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃyugaṃ gaccha bhīṣmeṇa bhindhi tvaṃ śirasā girim / prataremaṃ mahāgādhaṃ bāhubhyāṃ puruṣodadhim // 5.158.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāradvatamahīmānaṃ viviṃśatijhaṣākulam / bṛhadbalasamuccālaṃ saumadattitimiṃgilam // 5.158.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsanaughaṃ śalaśalyamatsyaṃ; suṣeṇacitrāyudhanāganakram / jayadrathādriṃ purumitragādhaṃ; durmarṣaṇodaṃ śakuniprapātam // 5.158.39 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] śastraugham akṣayyam atipravṛddhaṃ; yadāvagāhya śramanaṣṭacetāḥ / bhaviṣyasi tvaṃ hatasarvabāndhavas; tadā manas te paritāpam eṣyati // 5.158.40 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tadā manas te tridivād ivāśucer; nivartatāṃ pārtha mahīpraśāsanāt / rājyaṃ praśāstuṃ hi sudurlabhaṃ tvayā; bubhūṣatā svarga ivātapasvinā // 5.158.41 vaṃśastha [12: jtjr] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) ulūkas tv arjunaṃ bhūyo yathoktaṃ vākyam abravīt / āśīviṣam iva kruddhaṃ tudan vākyaśalākayā // 5.159.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya tad vacanaṃ śrutvā ruṣitāḥ pāṇḍavā bhṛśam / prāg eva bhṛśasaṃkruddhāḥ kaitavyena pradharṣitāḥ // 5.159.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsaneṣv avatiṣṭhanta bāhūṃś caiva vicikṣipuḥ / āśīviṣā iva kruddhā vīkṣāṃ cakruḥ parasparam // 5.159.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avākśirā bhīmasenaḥ samudaikṣata keśavam / netrābhyāṃ lohitāntābhyām āśīviṣa iva śvasan // 5.159.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ārtaṃ vātātmajaṃ dṛṣṭvā krodhenābhihataṃ bhṛśam / utsmayann iva dāśārhaḥ kaitavyaṃ pratyabhāṣata // 5.159.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayāhi śīghraṃ kaitavya brūyāś caiva suyodhanam / śrutaṃ vākyaṃ gṛhīto 'rtho mataṃ yat te tathāstu tat // 5.159.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) madvacaś cāpi bhūyas te vaktavyaḥ sa suyodhanaḥ / śva idānīṃ pradṛśyethāḥ puruṣo bhava durmate // 5.159.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyase yac ca mūḍha tvaṃ na yotsyati janārdanaḥ / sārathyena vṛtaḥ pārthair iti tvaṃ na bibheṣi ca // 5.159.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaghanyakālam apy etad bhaved yat sarvapārthivān / nirdaheyam ahaṃ krodhāt tṛṇānīva hutāśanaḥ // 5.159.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yudhiṣṭhiraniyogāt tu phalgunasya mahātmanaḥ / kariṣye yudhyamānasya sārathyaṃ viditātmanaḥ // 5.159.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady utpatasi lokāṃs trīn yady āviśasi bhūtalam / tatra tatrārjunarathaṃ prabhāte drakṣyase 'grataḥ // 5.159.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yac cāpi bhīmasenasya manyase moghagarjitam / duḥśāsanasya rudhiraṃ pītam ity avadhāryatām // 5.159.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na tvāṃ samīkṣate pārtho nāpi rājā yudhiṣṭhiraḥ / na bhīmaseno na yamau pratikūlaprabhāṣiṇam // 5.159.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) duryodhanasya tad vākyaṃ niśamya bharatarṣabhaḥ / netrābhyām atitāmrābhyāṃ kaitavyaṃ samudaikṣata // 5.160.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa keśavam abhiprekṣya guḍākeśo mahāyaśāḥ / abhyabhāṣata kaitavyaṃ pragṛhya vipulaṃ bhujam // 5.160.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svavīryaṃ yaḥ samāśritya samāhvayati vai parān / abhītaḥ pūrayañ śaktiṃ sa vai puruṣa ucyate // 5.160.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paravīryaṃ samāśritya yaḥ samāhvayate parān / kṣatrabandhur aśaktatvāl loke sa puruṣādhamaḥ // 5.160.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ pareṣāṃ vīryeṇa manyase vīryam ātmanaḥ / svayaṃ kāpuruṣo mūḍhaḥ parāṃś ca kṣeptum icchasi // 5.160.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yas tvaṃ vṛddhaṃ sarvarājñāṃ hitabuddhiṃ jitendriyam / maraṇāya mahābuddhiṃ dīkṣayitvā vikatthase // 5.160.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) bhāvas te vidito 'smābhir durbuddhe kulapāṃsana / na haniṣyanti gaṅgeyaṃ pāṇḍavā ghṛṇayeti ca // 5.160.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya vīryaṃ samāśritya dhārtarāṣṭra vikatthase / hantāsmi prathamaṃ bhīṣmaṃ miṣatāṃ sarvadhanvinām // 5.160.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaitavya gatvā bharatān sametya; suyodhanaṃ dhārtarāṣṭraṃ bravīhi / tathety āha arjunaḥ savyasācī; niśāvyapāye bhavitā vimardaḥ // 5.160.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yjtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yad vo 'bravīd vākyam adīnasattvo; madhye kurūṇāṃ harṣayan satyasaṃdhaḥ / ahaṃ hantā pāṇḍavānām anīkaṃ; śālveyakāṃś ceti mamaiṣa bhāraḥ // 5.160.10 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) hanyām ahaṃ droṇam ṛte hi lokaṃ; na te bhayaṃ vidyate pāṇḍavebhyaḥ / tato hi te labdhatamaṃ ca rājyaṃ; kṣayaṃ gatāḥ pāṇḍavāś ceti bhāvaḥ // 5.160.11 upajāti triṣṭubh: upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] sa darpapūrṇo na samīkṣase tvam; anartham ātmany api vartamānam / tasmād ahaṃ te prathamaṃ samūhe; hantā samakṣaṃ kuruvṛddham eva // 5.160.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sūryodaye yuktasenaḥ pratīkṣya; dhvajī rathī rakṣa ca satyasaṃdham / ahaṃ hi vaḥ paśyatāṃ dvīpam enaṃ; rathād bhīṣmaṃ pātayitāsmi bāṇaiḥ // 5.160.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: tttgl] śvobhūte katthanāvākyaṃ vijñāsyati suyodhanaḥ / arditaṃ śarajālena mayā dṛṣṭvā pitāmaham // 5.160.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad uktaś ca sabhāmadhye puruṣo hrasvadarśanaḥ / kruddhena bhīmasenena bhrātā duḥśāsanas tava // 5.160.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmajño nityavairī pāpabuddhir nṛśaṃsakṛt / satyāṃ pratijñāṃ nacirād rakṣyase tāṃ suyodhana // 5.160.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) abhimānasya darpasya krodhapāruṣyayos tathā / naiṣṭhuryasyāvalepasya ātmasaṃbhāvanasya ca // 5.160.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nṛśaṃsatāyās taikṣṇyasya dharmavidveṣaṇasya ca / adharmasyātivādasya vṛddhātikramaṇasya ca // 5.160.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) darśanasya ca vakrasya kṛtsnasyāpanayasya ca / drakṣyasi tvaṃ phalaṃ tīvram acireṇa suyodhana // 5.160.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevadvitīye hi mayi kruddhe narādhipa / āśā te jīvite mūḍha rājye vā kena hetunā // 5.160.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śānte bhīṣme tathā droṇe sūtaputre ca pātite / nirāśo jīvite rājye putreṣu ca bhaviṣyasi // 5.160.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhrātṝṇāṃ nidhanaṃ dṛṣṭvā putrāṇāṃ ca suyodhana / bhīmasenena nihato duṣkṛtāni smariṣyasi // 5.160.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na dvitīyāṃ pratijñāṃ hi pratijñāsyati keśavaḥ / satyaṃ bravīmy ahaṃ hy etat sarvaṃ satyaṃ bhaviṣyati // 5.160.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity uktaḥ kaitavo rājaṃs tad vākyam upadhārya ca / anujñāto nivavṛte punar eva yathāgatam // 5.160.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) upāvṛtya tu pāṇḍubhyaḥ kaitavyo dhṛtarāṣṭrajam / gatvā yathoktaṃ tat sarvam uvāca kurusaṃsadi // 5.160.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) keśavārjunayor vākyaṃ niśamya bharatarṣabhaḥ / duḥśāsanaṃ ca karṇaṃ ca śakuniṃ cābhyabhāṣata // 5.160.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ājñāpayata rājñaś ca balaṃ mitrabalaṃ tathā / yathā prāg udayāt sarvā yuktā tiṣṭhaty anīkinī // 5.160.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ karṇasamādiṣṭā dūtāḥ pratvaritā rathaiḥ / uṣṭravāmībhir apy anye sadaśvaiś ca mahājavaiḥ // 5.160.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tūrṇaṃ pariyayuḥ senāṃ kṛtsnāṃ karṇasya śāsanāt / ājñāpayanto rājñas tān yogaḥ prāg udayād iti // 5.160.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ulūkasya vacaḥ śrutvā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / senāṃ niryāpayām āsa dhṛṣṭadyumnapurogamām // 5.161.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padātinīṃ nāgavatīṃ rathinīm aśvavṛndinīm / caturvidhabalāṃ bhīmām akampyāṃ pṛthivīm iva // 5.161.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) bhīmasenādibhir guptāṃ sārjunaiś ca mahārathaiḥ / dhṛṣṭadyumnavaśāṃ durgāṃ sāgarastimitopamām // 5.161.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyās tv agre maheṣvāsaḥ pāñcālyo yuddhadurmadaḥ / droṇaprepsur anīkāni dhṛṣṭadyumnaḥ prakarṣati // 5.161.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathābalaṃ yathotsāhaṃ rathinaḥ samupādiśat / arjunaṃ sūtaputrāya bhīmaṃ duryodhanāya ca // 5.161.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśvatthāmne ca nakulaṃ śaibyaṃ ca kṛtavarmaṇe / saindhavāya ca vārṣṇeyaṃ yuyudhānam upādiśat // 5.161.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍinaṃ ca bhīṣmāya pramukhe samakalpayat / sahadevaṃ śakunaye cekitānaṃ śalāya ca // 5.161.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dhṛṣṭaketuṃ ca śalyāya gautamāyottamaujasam / draupadeyāṃś ca pañcabhyas trigartebhyaḥ samādiśat // 5.161.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣasenāya saubhadraṃ śeṣāṇāṃ ca mahīkṣitām / samarthaṃ taṃ hi mene vai pārthād abhyadhikaṃ raṇe // 5.161.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ vibhajya yodhāṃs tān pṛthak ca saha caiva ha / jvālāvarṇo maheṣvāso droṇam aṃśam akalpayat // 5.161.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumno maheṣvāsaḥ senāpatipatis tataḥ / vidhivad vyūhya medhāvī yuddhāya dhṛtamānasaḥ // 5.161.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathādiṣṭāny anīkāni pāṇḍavānām ayojayat / jayāya pāṇḍuputrāṇāṃ yattas tasthau raṇājire // 5.161.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijñāte phalgunena vadhe bhīṣmasya saṃjaya / kim akurvanta me mandāḥ putrā duryodhanādayaḥ // 5.162.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) hatam eva hi paśyāmi gāṅgeyaṃ pitaraṃ raṇe / vāsudevasahāyena pārthena dṛḍhadhanvanā // 5.162.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa cāparimitaprajñas tac chrutvā pārthabhāṣitam / kim uktavān maheṣvāso bhīṣmaḥ praharatāṃ varaḥ // 5.162.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senāpatyaṃ ca saṃprāpya kauravāṇāṃ dhuraṃdharaḥ / kim aceṣṭata gāṅgeyo mahābuddhiparākramaḥ // 5.162.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tat saṃjayas tasmai sarvam eva nyavedayat / yathoktaṃ kuruvṛddhena bhīṣmeṇāmitatejasā // 5.162.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senāpatyam anuprāpya bhīṣmaḥ śāṃtanavo nṛpa / duryodhanam uvācedaṃ vacanaṃ harṣayann iva // 5.162.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) namaskṛtvā kumārāya senānye śaktipāṇaye / ahaṃ senāpatis te 'dya bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ // 5.162.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senākarmaṇy abhijño 'smi vyūheṣu vividheṣu ca / karma kārayituṃ caiva bhṛtān apy abhṛtāṃs tathā // 5.162.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yātrāyāneṣu yuddheṣu labdhapraśamaneṣu ca / bhṛśaṃ veda mahārāja yathā veda bṛhaspatiḥ // 5.162.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyūhān api mahārambhān daivagāndharvamānuṣān / tair ahaṃ mohayiṣyāmi pāṇḍavān vyetu te jvaraḥ // 5.162.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ yotsyāmi tattvena pālayaṃs tava vāhinīm / yathāvac chāstrato rājan vyetu te mānaso jvaraḥ // 5.162.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na vidyate me gāṅgeya bhayaṃ devāsureṣv api / samasteṣu mahābāho satyam etad bravīmi te // 5.162.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kiṃ punas tvayi durdharṣe senāpatye vyavasthite / droṇe ca puruṣavyāghre sthite yuddhābhinandini // 5.162.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavadbhyāṃ puruṣāgryābhyāṃ sthitābhyāṃ vijayo mama / na durlabhaṃ kuruśreṣṭha devarājyam api dhruvam // 5.162.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathasaṃkhyāṃ tu kārtsnyena pareṣām ātmanas tathā / tathaivātirathānāṃ ca vettum icchāmi kaurava // 5.162.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāmaho hi kuśalaḥ pareṣām ātmanas tathā / śrotum icchāmy ahaṃ sarvaiḥ sahaibhir vasudhādhipaiḥ // 5.162.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gāndhāre śṛṇu rājendra rathasaṃkhyāṃ svake bale / ye rathāḥ pṛthivīpāla tathaivātirathāś ca ye // 5.162.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahūnīha sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca / rathānāṃ tava senāyāṃ yathāmukhyaṃ tu me śṛṇu // 5.162.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān agre rathodāraḥ saha sarvaiḥ sahodaraiḥ / duḥśāsanaprabhṛtibhir bhrātṛbhiḥ śatasaṃmitaiḥ // 5.162.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sarve kṛtapraharaṇāś chedyabhedyaviśāradāḥ / rathopasthe gajaskandhe gadāyuddhe 'sicarmaṇi // 5.162.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃyantāraḥ prahartāraḥ kṛtāstrā bhārasādhanāḥ / iṣvastre droṇaśiṣyāś ca kṛpasya ca śaradvataḥ // 5.162.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete haniṣyanti raṇe pāñcālān yuddhadurmadān / kṛtakilbiṣāḥ pāṇḍaveyair dhārtarāṣṭrā manasvinaḥ // 5.162.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) tato 'haṃ bharataśreṣṭha sarvasenāpatis tava / śatrūn vidhvaṃsayiṣyāmi kadarthīkṛtya pāṇḍavān // 5.162.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv ātmano guṇān vaktum arhāmi vidito 'smi te // 5.162.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṛtavarmā tv atiratho bhojaḥ praharatāṃ varaḥ / arthasiddhiṃ tava raṇe kariṣyati na saṃśayaḥ // 5.162.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) astravidbhir anādhṛṣyo dūrapātī dṛḍhāyudhaḥ / haniṣyati ripūṃs tubhyaṃ mahendro dānavān iva // 5.162.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madrarājo maheṣvāsaḥ śalyo me 'tiratho mataḥ / spardhate vāsudevena yo vai nityaṃ raṇe raṇe // 5.162.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāgineyān nijāṃs tyaktvā śalyas te rathasattamaḥ / eṣa yotsyati saṃgrāme kṛṣṇaṃ cakragadādharam // 5.162.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāgarormisamair vegaiḥ plāvayann iva śātravān / bhūriśravāḥ kṛtāstraś ca tava cāpi hitaḥ suhṛt // 5.162.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saumadattir maheṣvāso rathayūthapayūthapaḥ / balakṣayam amitrāṇāṃ sumahāntaṃ kariṣyati // 5.162.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sindhurājo mahārāja mato me dviguṇo rathaḥ / yotsyate samare rājan vikrānto rathasattamaḥ // 5.162.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadīharaṇe pūrvaṃ parikliṣṭaḥ sa pāṇḍavaiḥ / saṃsmaraṃs taṃ parikleśaṃ yotsyate paravīrahā // 5.162.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etena hi tadā rājaṃs tapa āsthāya dāruṇam / sudurlabho varo labdhaḥ pāṇḍavān yoddhum āhave // 5.162.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa eṣa rathaśārdūlas tad vairaṃ saṃsmaran raṇe / yotsyate pāṇḍavāṃs tāta prāṇāṃs tyaktvā sudustyajān // 5.162.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sudakṣiṇas tu kāmbojo ratha ekaguṇo mataḥ / tavārthasiddhim ākāṅkṣan yotsyate samare paraiḥ // 5.163.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasya rathasiṃhasya tavārthe rājasattama / parākramaṃ yathendrasya drakṣyanti kuravo yudhi // 5.163.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasya rathavaṃśo hi tigmavegaprahāriṇām / kāmbojānāṃ mahārāja śalabhānām ivāyatiḥ // 5.163.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nīlo māhiṣmatīvāsī nīlavarmadharas tava / rathavaṃśena śatrūṇāṃ kadanaṃ vai kariṣyati // 5.163.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtavairaḥ purā caiva sahadevena pārthivaḥ / yotsyate satataṃ rājaṃs tavārthe kurusattama // 5.163.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vindānuvindāv āvantyau sametau rathasattamau / kṛtinau samare tāta dṛḍhavīryaparākramau // 5.163.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etau tau puruṣavyāghrau ripusainyaṃ pradhakṣyataḥ / gadāprāsāsinārācais tomaraiś ca bhujacyutaiḥ // 5.163.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuddhābhikāmau samare krīḍantāv iva yūthapau / yūthamadhye mahārāja vicarantau kṛtāntavat // 5.163.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) trigartā bhrātaraḥ pañca rathodārā matā mama / kṛtavairāś ca pārthena virāṭanagare tadā // 5.163.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) makarā iva rājendra samuddhatataraṅgiṇīm / gaṅgāṃ vikṣobhayiṣyanti pārthānāṃ yudhi vāhinīm // 5.163.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te rathāḥ pañca rājendra yeṣāṃ satyaratho mukham / ete yotsyanti samare saṃsmarantaḥ purā kṛtam // 5.163.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vyalīkaṃ pāṇḍaveyena bhīmasenānujena ha / diśo vijayatā rājañ śvetavāhena bhārata // 5.163.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te haniṣyanti pārthānāṃ samāsādya mahārathān / varān varān maheṣvāsān kṣatriyāṇāṃ dhuraṃdharāḥ // 5.163.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lakṣmaṇas tava putras tu tathā duḥśāsanasya ca / ubhau tau puruṣavyāghrau saṃgrāmeṣv anivartinau // 5.163.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taruṇau sukumārau ca rājaputrau tarasvinau / yuddhānāṃ ca viśeṣajñau praṇetārau ca sarvaśaḥ // 5.163.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathau tau rathaśārdūla matau me rathasattamau / kṣatradharmaratau vīrau mahat karma kariṣyataḥ // 5.163.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daṇḍadhāro mahārāja ratha eko nararṣabhaḥ / yotsyate samaraṃ prāpya svena sainyena pālitaḥ // 5.163.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhadbalas tathā rājā kausalyo rathasattamaḥ / ratho mama matas tāta dṛḍhavegaparākramaḥ // 5.163.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa yotsyati saṃgrāme svāṃ camūṃ saṃpraharṣayan / ugrāyudho maheṣvāso dhārtarāṣṭrahite rataḥ // 5.163.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpaḥ śāradvato rājan rathayūthapayūthapaḥ / priyān prāṇān parityajya pradhakṣyati ripūṃs tava // 5.163.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gautamasya maharṣer ya ācāryasya śaradvataḥ / kārttikeya ivājeyaḥ śarastambāt suto 'bhavat // 5.163.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa senāṃ bahuvidhāṃ vividhāyudhakārmukām / agnivat samare tāta cariṣyati vimardayan // 5.163.22 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śakunir mātulas te 'sau ratha eko narādhipa / prasajya pāṇḍavair vairaṃ yotsyate nātra saṃśayaḥ // 5.164.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasya sainyā durdharṣāḥ samare 'pratiyāyinaḥ / vikṛtāyudhabhūyiṣṭhā vāyuvegasamā jave // 5.164.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) droṇaputro maheṣvāsaḥ sarveṣām ati dhanvinām / samare citrayodhī ca dṛḍhāstraś ca mahārathaḥ // 5.164.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasya hi mahārāja yathā gāṇḍīvadhanvanaḥ / śarāsanād vinirmuktāḥ saṃsaktā yānti sāyakāḥ // 5.164.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣa śakyo mayā vīraḥ saṃkhyātuṃ rathasattamaḥ / nirdahed api lokāṃs trīn icchann eṣa mahāyaśāḥ // 5.164.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhas tejaś ca tapasā saṃbhṛto ''śramavāsinā / droṇenānugṛhītaś ca divyair astrair udāradhīḥ // 5.164.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) doṣas tv asya mahān eko yenaiṣa bharatarṣabha / na me ratho nātiratho mataḥ pārthivasattama // 5.164.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) jīvitaṃ priyam atyartham āyuṣkāmaḥ sadā dvijaḥ / na hy asya sadṛśaḥ kaś cid ubhayoḥ senayor api // 5.164.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanyād ekarathenaiva devānām api vāhinīm / vapuṣmāṃs talaghoṣeṇa sphoṭayed api parvatān // 5.164.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃkhyeyaguṇo vīraḥ prahartā dāruṇadyutiḥ / daṇḍapāṇir ivāsahyaḥ kālavat pracariṣyati // 5.164.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yugāntāgnisamaḥ krodhe siṃhagrīvo mahāmatiḥ / eṣa bhārata yuddhasya pṛṣṭhaṃ saṃśamayiṣyati // 5.164.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā tv asya mahātejā vṛddho 'pi yuvabhir varaḥ / raṇe karma mahat kartā tatra me nāsti saṃśayaḥ // 5.164.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astravegāniloddhūtaḥ senākakṣendhanotthitaḥ / pāṇḍuputrasya sainyāni pradhakṣyati jaye dhṛtaḥ // 5.164.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathayūthapayūthānāṃ yūthapaḥ sa nararṣabhaḥ / bhāradvājātmajaḥ kartā karma tīvraṃ hitāya vaḥ // 5.164.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvamūrdhābhiṣiktānām ācāryaḥ sthaviro guruḥ / gacched antaṃ sṛñjayānāṃ priyas tv asya dhanaṃjayaḥ // 5.164.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) naiṣa jātu maheṣvāsaḥ pārtham akliṣṭakāriṇam / hanyād ācāryakaṃ dīptaṃ saṃsmṛtya guṇanirjitam // 5.164.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ślāghaty eṣa sadā vīraḥ pārthasya guṇavistaraiḥ / putrād abhyadhikaṃ caiva bhāradvājo 'nupaśyati // 5.164.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanyād ekarathenaiva devagandharvadānavān / ekībhūtān api raṇe divyair astraiḥ pratāpavān // 5.164.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pauravo rājaśārdūlas tava rājan mahārathaḥ / mato mama ratho vīra paravīrarathārujaḥ // 5.164.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svena sainyena sahitaḥ pratapañ śatruvāhinīm / pradhakṣyati sa pāñcālān kakṣaṃ kṛṣṇagatir yathā // 5.164.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) satyavrato rathavaro rājaputro mahārathaḥ / tava rājan ripubale kālavat pracariṣyati // 5.164.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) etasya yodhā rājendra vicitrakavacāyudhāḥ / vicariṣyanti saṃgrāme nighnantaḥ śātravāṃs tava // 5.164.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vṛṣaseno rathāgryas te karṇaputro mahārathaḥ / pradhakṣyati ripūṇāṃ te balāni balināṃ varaḥ // 5.164.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jalasaṃdho mahātejā rājan rathavaras tava / tyakṣyate samare prāṇān māgadhaḥ paravīrahā // 5.164.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa yotsyati saṃgrāme gajaskandhaviśāradaḥ / rathena vā mahābāhuḥ kṣapayañ śatruvāhinīm // 5.164.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ratha eṣa mahārāja mato mama nararṣabhaḥ / tvadarthe tyakṣyati prāṇān saha sainyo mahāraṇe // 5.164.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vikrāntayodhī ca citrayodhī ca saṃgare / vītabhīś cāpi te rājañ śātravaiḥ saha yotsyate // 5.164.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhlīko 'tirathaś caiva samare cānivartitā / mama rājan mato yuddhe śūro vaivasvatopamaḥ // 5.164.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy eṣa samaraṃ prāpya nivarteta kathaṃ cana / yathā satatago rājan nābhihatya parān raṇe // 5.164.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senāpatir mahārāja satyavāṃs te mahārathaḥ / raṇeṣv adbhutakarmā ca rathaḥ pararathārujaḥ // 5.164.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasya samaraṃ dṛṣṭvā na vyathāsti kathaṃ cana / utsmayann abhyupaity eṣa parān rathapathe sthitān // 5.164.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa cāriṣu vikrāntaḥ karma satpuruṣocitam / kartā vimarde sumahat tvadarthe puruṣottamaḥ // 5.164.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) alāyudho rākṣasendraḥ krūrakarmā mahābalaḥ / haniṣyati parān rājan pūrvavairam anusmaran // 5.164.33 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa rākṣasasainyānāṃ sarveṣāṃ rathasattamaḥ / māyāvī dṛḍhavairaś ca samare vicariṣyati // 5.164.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāgjyotiṣādhipo vīro bhagadattaḥ pratāpavān / gajāṅkuśadharaśreṣṭho rathe caiva viśāradaḥ // 5.164.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etena yuddham abhavat purā gāṇḍīvadhanvanaḥ / divasān subahūn rājann ubhayor jayagṛddhinoḥ // 5.164.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sakhāyaṃ gāndhāre mānayan pākaśāsanam / akarot saṃvidaṃ tena pāṇḍavena mahātmanā // 5.164.37 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa yotsyati saṃgrāme gajaskandhaviśāradaḥ / airāvatagato rājā devānām iva vāsavaḥ // 5.164.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acalo vṛṣakaś caiva bhrātarau sahitāv ubhau / rathau tava durādharṣau śatrūn vidhvaṃsayiṣyataḥ // 5.165.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balavantau naravyāghrau dṛḍhakrodhau prahāriṇau / gāndhāramukhyau taruṇau darśanīyau mahābalau // 5.165.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sakhā te dayito nityaṃ ya eṣa raṇakarkaśaḥ / protsāhayati rājaṃs tvāṃ vigrahe pāṇḍavaiḥ saha // 5.165.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paruṣaḥ katthano nīcaḥ karṇo vaikartanas tava / mantrī netā ca bandhuś ca mānī cātyantam ucchritaḥ // 5.165.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa naiva rathaḥ pūrṇo nāpy evātiratho nṛpa / viyuktaḥ kavacenaiṣa sahajena vicetanaḥ // 5.165.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuṇḍalābhyāṃ ca divyābhyāṃ viyuktaḥ satataṃ ghṛṇī // 5.165.5.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) abhiśāpāc ca rāmasya brāhmaṇasya ca bhāṣaṇāt / karaṇānāṃ viyogāc ca tena me 'rdharatho mataḥ // 5.165.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiṣa phalgunam āsādya punar jīvan vimokṣyate // 5.165.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'bravīn mahābāhur droṇaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ / evam etad yathāttha tvaṃ na mithyāstīti kiṃ cana // 5.165.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raṇe raṇe 'timānī ca vimukhaś caiva dṛśyate / ghṛṇī karṇaḥ pramādī ca tena me 'rdharatho mataḥ // 5.165.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu rādheyaḥ krodhād utphullalocanaḥ / uvāca bhīṣmaṃ rājendra tudan vāgbhiḥ pratodavat // 5.165.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pitāmaha yatheṣṭaṃ māṃ vākśarair upakṛntasi / anāgasaṃ sadā dveṣād evam eva pade pade // 5.165.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) marṣayāmi ca tat sarvaṃ duryodhanakṛtena vai // 5.165.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvaṃ tu māṃ manyase 'śaktaṃ yathā kāpuruṣaṃ tathā / bhavān ardharatho mahyaṃ mato nāsty atra saṃśayaḥ // 5.165.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvasya jagataś caiva gāṅgeya na mṛṣā vade / kurūṇām ahito nityaṃ na ca rājāvabudhyate // 5.165.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko hi nāma samāneṣu rājasūdāttakarmasu / tejovadham imaṃ kuryād vibhedayiṣur āhave // 5.165.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā tvaṃ guṇanirdeśād aparādhaṃ cikīrṣasi // 5.165.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na hāyanair na palitair na vittair na ca bandhubhiḥ / mahārathatvaṃ saṃkhyātuṃ śakyaṃ kṣatrasya kaurava // 5.165.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) balajyeṣṭhaṃ smṛtaṃ kṣatraṃ mantrajyeṣṭhā dvijātayaḥ / dhanajyeṣṭhāḥ smṛtā vaiśyāḥ śūdrās tu vayasādhikāḥ // 5.165.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathecchakaṃ svayaṃgrāhād rathān atirathāṃs tathā / kāmadveṣasamāyukto mohāt prakurute bhavān // 5.165.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhana mahābāho sādhu samyag avekṣyatām / tyajyatāṃ duṣṭabhāvo 'yaṃ bhīṣmaḥ kilbiṣakṛt tava // 5.165.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhinnā hi senā nṛpate duḥsaṃdheyā bhavaty uta / maulāpi puruṣavyāghra kim u nānā samutthitā // 5.165.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) eṣāṃ dvaidhaṃ samutpannaṃ yodhānāṃ yudhi bhārata / tejovadho naḥ kriyate pratyakṣeṇa viśeṣataḥ // 5.165.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) rathānāṃ kva ca vijñānaṃ kva ca bhīṣmo 'lpacetanaḥ / aham āvārayiṣyāmi pāṇḍavānām anīkinīm // 5.165.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āsādya mām amogheṣuṃ gamiṣyanti diśo daśa / pāṇḍavāḥ sahapañcālāḥ śārdūlaṃ vṛṣabhā iva // 5.165.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kva ca yuddhavimardo vā mantrāḥ suvyāhṛtāni vā / kva ca bhīṣmo gatavayā mandātmā kālamohitaḥ // 5.165.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) spardhate hi sadā nityaṃ sarveṇa jagatā saha / na cānyaṃ puruṣaṃ kaṃ cin manyate moghadarśanaḥ // 5.165.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotavyaṃ khalu vṛddhānām iti śāstranidarśanam / na tv evāpy ativṛddhānāṃ punar bālā hi te matāḥ // 5.165.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham eko haniṣyāmi pāṇḍavān nātra saṃśayaḥ / suyuddhe rājaśārdūla yaśo bhīṣmaṃ gamiṣyati // 5.165.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtaḥ senāpatis tv eṣa tvayā bhīṣmo narādhipa / senāpatiṃ guṇo gantā na tu yodhān kathaṃ cana // 5.165.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ jīvati gāṅgeye yotsye rājan kathaṃ cana / hate tu bhīṣme yodhāsmi sarvair eva mahārathaiḥ // 5.165.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samudyato 'yaṃ bhāro me sumahān sāgaropamaḥ / dhārtarāṣṭrasya saṃgrāme varṣapūgābhicintitaḥ // 5.166.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tasminn abhyāgate kāle pratapte lomaharṣaṇe / mithobhedo na me kāryas tena jīvasi sūtaja // 5.166.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hy ahaṃ nādya vikramya sthaviro 'pi śiśos tava / yuddhaśraddhāṃ raṇe chindyāṃ jīvitasya ca sūtaja // 5.166.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāmadagnyena rāmeṇa mahāstrāṇi pramuñcatā / na me vyathābhavat kā cit tvaṃ tu me kiṃ kariṣyasi // 5.166.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmaṃ naitat praśaṃsanti santo ''tmabalasaṃstavam / vakṣyāmi tu tvāṃ saṃtapto nihīna kulapāṃsana // 5.166.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ kāśirājñaḥ svayaṃvare / nirjityaikarathenaiva yat kanyās tarasā hṛtāḥ // 5.166.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īdṛśānāṃ sahasrāṇi viśiṣṭānām atho punaḥ / mayaikena nirastāni sasainyāni raṇājire // 5.166.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvāṃ prāpya vairapuruṣaṃ kurūṇām anayo mahān / upasthito vināśāya yatasva puruṣo bhava // 5.166.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yudhyasva pārthaṃ samare yena vispardhase saha / drakṣyāmi tvāṃ vinirmuktam asmād yuddhāt sudurmate // 5.166.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tam uvāca tato rājā dhārtarāṣṭro mahāmanāḥ / mām avekṣasva gāṅgeya kāryaṃ hi mahad udyatam // 5.166.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cintyatām idam evāgre mama niḥśreyasaṃ param / ubhāv api bhavantau me mahat karma kariṣyataḥ // 5.166.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūyaś ca śrotum icchāmi pareṣāṃ rathasattamān / ye caivātirathās tatra tathaiva rathayūthapāḥ // 5.166.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balābalam amitrāṇāṃ śrotum icchāmi kaurava / prabhātāyāṃ rajanyāṃ vai idaṃ yuddhaṃ bhaviṣyati // 5.166.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete rathās te saṃkhyātās tathaivātirathā nṛpa / ya cāpy ardharathā rājan pāṇḍavānām ataḥ śṛṇu // 5.166.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yadi kautūhalaṃ te 'dya pāṇḍavānāṃ bale nṛpa / rathasaṃkhyāṃ mahābāho sahaibhir vasudhādhipaiḥ // 5.166.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayaṃ rājā rathodāraḥ pāṇḍavaḥ kuntinandanaḥ / agnivat samare tāta cariṣyati na saṃśayaḥ // 5.166.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenas tu rājendra ratho 'ṣṭaguṇasaṃmitaḥ / nāgāyutabalo mānī tejasā na sa mānuṣaḥ // 5.166.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mādrīputrau tu rathinau dvāv eva puruṣarṣabhau / aśvināv iva rūpeṇa tejasā ca samanvitau // 5.166.18 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ete camūmukhagatāḥ smarantaḥ kleśam ātmanaḥ / rudravat pracariṣyanti tatra me nāsti saṃśayaḥ // 5.166.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarva eva mahātmānaḥ śālaskandhā ivodgatāḥ / prādeśenādhikāḥ pumbhir anyais te ca pramāṇataḥ // 5.166.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhasaṃhananāḥ sarve pāṇḍuputrā mahābalāḥ / caritabrahmacaryāś ca sarve cātitapasvinaḥ // 5.166.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hrīmantaḥ puruṣavyāghrā vyāghrā iva balotkaṭāḥ / jave prahāre saṃmarde sarva evātimānuṣāḥ // 5.166.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sarve jitamahīpālā digjaye bharatarṣabha // 5.166.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na caiṣāṃ puruṣāḥ ke cid āyudhāni gadāḥ śarān / viṣahanti sadā kartum adhijyāny api kaurava // 5.166.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udyantuṃ vā gadāṃ gurvīṃ śarān vāpi prakarṣitum // 5.166.23.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jave lakṣyasya haraṇe bhojye pāṃsuvikarṣaṇe / bālair api bhavantas taiḥ sarva eva viśeṣitāḥ // 5.166.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) te te sainyaṃ samāsādya vyāghrā iva balotkaṭāḥ / vidhvaṃsayiṣyanti raṇe mā sma taiḥ saha saṃgamaḥ // 5.166.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ekaikaśas te saṃgrāme hanyuḥ sarvān mahīkṣitaḥ / pratyakṣaṃ tava rājendra rājasūye yathābhavat // 5.166.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) draupadyāś ca parikleśaṃ dyūte ca paruṣā giraḥ / te saṃsmarantaḥ saṃgrāme vicariṣyanti kālavat // 5.166.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) lohitākṣo guḍākeśo nārāyaṇasahāyavān / ubhayoḥ senayor vīra ratho nāstīha tādṛśaḥ // 5.166.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi deveṣu vā pūrvaṃ dānaveṣūrageṣu vā / rākṣaseṣv atha yakṣeṣu nareṣu kuta eva tu // 5.166.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūto 'tha vā bhaviṣyo vā rathaḥ kaś cin mayā śrutaḥ / samāyukto mahārāja yathā pārthasya dhīmataḥ // 5.166.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsudevaś ca saṃyantā yoddhā caiva dhanaṃjayaḥ / gāṇḍīvaṃ ca dhanur divyaṃ te cāśvā vātaraṃhasaḥ // 5.166.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhedyaṃ kavacaṃ divyam akṣayyau ca maheṣudhī / astragrāmaś ca māhendro raudraḥ kaubera eva ca // 5.166.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāmyaś ca vāruṇaś caiva gadāś cograpradarśanāḥ / vajrādīni ca mukhyāni nānāpraharaṇāni vai // 5.166.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dānavānāṃ sahasrāṇi hiraṇyapuravāsinām / hatāny ekarathenājau kas tasya sadṛśo rathaḥ // 5.166.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa hanyād dhi saṃrambhī balavān satyavikramaḥ / tava senāṃ mahābāhuḥ svāṃ caiva paripālayan // 5.166.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ cainaṃ pratyudiyām ācāryo vā dhanaṃjayam / na tṛtīyo 'sti rājendra senayor ubhayor api // 5.166.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) ya enaṃ śaravarṣāṇi varṣantam udiyād rathī // 5.166.36.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jīmūta iva gharmānte mahāvātasamīritaḥ / samāyuktas tu kaunteyo vāsudevasahāyavān // 5.166.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taruṇaś ca kṛtī caiva jīrṇāv āvām ubhāv api // 5.166.37.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) etac chrutvā tu bhīṣmasya rājñāṃ dadhvaṃsire tadā / kāñcanāṅgadinaḥ pīnā bhujāś candanarūṣitāḥ // 5.166.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manobhiḥ saha sāvegaiḥ saṃsmṛtya ca purātanam / sāmarthyaṃ pāṇḍaveyānāṃ yathāpratyakṣadarśanāt // 5.166.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadeyā mahārāja sarve pañca mahārathāḥ / vairāṭir uttaraś caiva ratho mama mahān mataḥ // 5.167.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhimanyur mahārāja rathayūthapayūthapaḥ / samaḥ pārthena samare vāsudevena vā bhavet // 5.167.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) laghv astraś citrayodhī ca manasvī dṛḍhavikramaḥ / saṃsmaran vai parikleśaṃ svapitur vikramiṣyati // 5.167.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sātyakir mādhavaḥ śūro rathayūthapayūthapaḥ / eṣa vṛṣṇipravīrāṇām amarṣī jitasādhvasaḥ // 5.167.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttamaujās tathā rājan ratho mama mahān mataḥ / yudhāmanyuś ca vikrānto rathodāro nararṣabhaḥ // 5.167.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣāṃ bahusāhasrā rathā nāgā hayās tathā / yotsyante te tanuṃ tyaktvā kuntīputrapriyepsayā // 5.167.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavaiḥ saha rājendra tava senāsu bhārata / agnimārutavad rājann āhvayantaḥ parasparam // 5.167.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajeyau samare vṛddhau virāṭadrupadāv ubhau / mahārathau mahāvīryau matau me puruṣarṣabhau // 5.167.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayovṛddhāv api tu tau kṣatradharmaparāyaṇau / yatiṣyete paraṃ śaktyā sthitau vīragate pathi // 5.167.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃbandhakena rājendra tau tu vīryabalānvayāt / āryavṛttau maheṣvāsau snehapāśasitāv ubhau // 5.167.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāraṇaṃ prāpya tu narāḥ sarva eva mahābhujāḥ / śūrā vā kātarā vāpi bhavanti narapuṃgava // 5.167.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ekāyanagatāv etau pārthena dṛḍhabhaktikau / tyaktvā prāṇān paraṃ śaktyā ghaṭitārau narādhipa // 5.167.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthag akṣauhiṇībhyāṃ tāv ubhau saṃyati dāruṇau / saṃbandhibhāvaṃ rakṣantau mahat karma kariṣyataḥ // 5.167.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) lokavīrau maheṣvāsau tyaktātmānau ca bhārata / pratyayaṃ parirakṣantau mahat karma kariṣyataḥ // 5.167.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālarājasya suto rājan parapuraṃjayaḥ / śikhaṇḍī rathamukhyo me mataḥ pārthasya bhārata // 5.168.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) eṣa yotsyati saṃgrāme nāśayan pūrvasaṃsthitim / paraṃ yaśo viprathayaṃs tava senāsu bhārata // 5.168.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) etasya bahulāḥ senāḥ pāñcālāś ca prabhadrakāḥ / tenāsau rathavaṃśena mahat karma kariṣyati // 5.168.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaś ca senānīḥ sarvasenāsu bhārata / mato me 'tiratho rājan droṇaśiṣyo mahārathaḥ // 5.168.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa yotsyati saṃgrāme sūdayan vai parān raṇe / bhagavān iva saṃkruddhaḥ pinākī yugasaṃkṣaye // 5.168.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasya tadrathānīkaṃ kathayanti raṇapriyāḥ / bahutvāt sāgaraprakhyaṃ devānām iva saṃyuge // 5.168.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatradharmā tu rājendra mato me 'rdharatho nṛpa / dhṛṣṭadyumnasya tanayo bālyān nātikṛtaśramaḥ // 5.168.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śiśupālasuto vīraś cedirājo mahārathaḥ / dhṛṣṭaketur maheṣvāsaḥ saṃbandhī pāṇḍavasya ha // 5.168.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa cedipatiḥ śūraḥ saha putreṇa bhārata / mahārathenāsukaraṃ mahat karma kariṣyati // 5.168.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kṣatradharmarato mahyaṃ mataḥ parapuraṃjayaḥ / kṣatradevas tu rājendra pāṇḍaveṣu rathottamaḥ // 5.168.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayantaś cāmitaujāś ca satyajic ca mahārathaḥ // 5.168.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) mahārathā mahātmānaḥ sarve pāñcālasattamāḥ / yotsyante samare tāta saṃrabdhā iva kuñjarāḥ // 5.168.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajo bhojaś ca vikrāntau pāṇḍaveṣu mahārathau / pāṇḍavānāṃ sahāyārthe paraṃ śaktyā yatiṣyataḥ // 5.168.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śīghrāstrau citrayoddhārau kṛtinau dṛḍhavikramau // 5.168.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kekayāḥ pañca rājendra bhrātaro yuddhadurmadāḥ / sarva ete rathodārāḥ sarve lohitakadhvajāḥ // 5.168.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāśikaḥ sukumāraś ca nīlo yaś cāparo nṛpaḥ / sūryadattaś ca śaṅkhaś ca madirāśvaś ca nāmataḥ // 5.168.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva ete rathodārāḥ sarve cāhavalakṣaṇāḥ / sarvāstraviduṣaḥ sarve mahātmāno matā mama // 5.168.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vārdhakṣemir mahārāja ratho mama mahān mataḥ / citrāyudhaś ca nṛpatir mato me rathasattamaḥ // 5.168.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa hi saṃgrāmaśobhī ca bhaktaś cāpi kirīṭinaḥ // 5.168.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) cekitānaḥ satyadhṛtiḥ pāṇḍavānāṃ mahārathau / dvāv imau puruṣavyāghrau rathodārau matau mama // 5.168.17 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) vyāghradattaś ca rājendra candrasenaś ca bhārata / matau mama rathodārau pāṇḍavānāṃ na saṃśayaḥ // 5.168.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senābinduś ca rājendra krodhahantā ca nāmataḥ / yaḥ samo vāsudevena bhīmasenena cābhibhūḥ // 5.168.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa yotsyatīha vikramya samare tava sainikaiḥ // 5.168.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) māṃ droṇaṃ ca kṛpaṃ caiva yathā saṃmanyate bhavān / tathā sa samaraślāghī mantavyo rathasattamaḥ // 5.168.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāśyaḥ paramaśīghrāstraḥ ślāghanīyo rathottamaḥ / ratha ekaguṇo mahyaṃ mataḥ parapuraṃjayaḥ // 5.168.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ ca yudhi vikrānto mantavyo 'ṣṭaguṇo rathaḥ / satyajit samaraślāghī drupadasyātmajo yuvā // 5.168.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gataḥ so 'tirathatvaṃ hi dhṛṣṭadyumnena saṃmitaḥ / pāṇḍavānāṃ yaśaskāmaḥ paraṃ karma kariṣyati // 5.168.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anuraktaś ca śūraś ca ratho 'yam aparo mahān / pāṇḍyarājo mahāvīryaḥ pāṇḍavānāṃ dhuraṃdharaḥ // 5.168.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛḍhadhanvā maheṣvāsaḥ pāṇḍavānāṃ rathottamaḥ / śreṇimān kauravaśreṣṭha vasudānaś ca pārthivaḥ // 5.168.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhāv etāv atirathau matau mama paraṃtapa // 5.168.25.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) rocamāno mahārāja pāṇḍavānāṃ mahārathaḥ / yotsyate 'maravat saṃkhye parasainyeṣu bhārata // 5.169.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purujit kuntibhojaś ca maheṣvāso mahābalaḥ / mātulo bhīmasenasya sa ca me 'tiratho mataḥ // 5.169.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vīro maheṣvāsaḥ kṛtī ca nipuṇaś ca ha / citrayodhī ca śaktaś ca mato me rathapuṃgavaḥ // 5.169.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa yotsyati hi vikramya maghavān iva dānavaiḥ / yodhāś cāsya parikhyātāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ // 5.169.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāgineyakṛte vīraḥ sa kariṣyati saṃgare / sumahat karma pāṇḍūnāṃ sthitaḥ priyahite nṛpaḥ // 5.169.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaimasenir mahārāja haiḍimbo rākṣaseśvaraḥ / mato me bahumāyāvī rathayūthapayūthapaḥ // 5.169.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yotsyate samare tāta māyābhiḥ samarapriyaḥ / ye cāsya rākṣasāḥ śūrāḥ sacivā vaśavartinaḥ // 5.169.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete cānye ca bahavo nānājanapadeśvarāḥ / sametāḥ pāṇḍavasyārthe vāsudevapurogamāḥ // 5.169.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ete prādhānyato rājan pāṇḍavasya mahātmanaḥ / rathāś cātirathāś caiva ye cāpy ardharathā matāḥ // 5.169.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) neṣyanti samare senāṃ bhīmāṃ yaudhiṣṭhirīṃ nṛpa / mahendreṇeva vīreṇa pālyamānāṃ kirīṭinā // 5.169.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tair ahaṃ samare vīra tvām āyadbhir jayaiṣibhiḥ / yotsyāmi jayam ākāṅkṣann atha vā nidhanaṃ raṇe // 5.169.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthaṃ ca vāsudevaṃ ca cakragāṇḍīvadhāriṇau / saṃdhyāgatāv ivārkendū sameṣye puruṣottamau // 5.169.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye caiva te rathodārāḥ pāṇḍuputrasya sainikāḥ / sahasainyān ahaṃ tāṃś ca pratīyāṃ raṇamūrdhani // 5.169.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete rathāś cātirathāś ca tubhyaṃ; yathāpradhānaṃ nṛpa kīrtitā mayā / tathā rājann ardharathāś ca ke cit; tathaiva teṣām api kauravendra // 5.169.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgg], vaṃśastha [12: jtjr], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] arjunaṃ vāsudevaṃ ca ye cānye tatra pārthivāḥ / sarvān āvārayiṣyāmi yāvad drakṣyāmi bhārata // 5.169.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālyaṃ tu mahābāho nāhaṃ hanyāṃ śikhaṇḍinam / udyateṣum abhiprekṣya pratiyudhyantam āhave // 5.169.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lokas tad veda yad ahaṃ pituḥ priyacikīrṣayā / prāptaṃ rājyaṃ parityajya brahmacarye dhṛtavrataḥ // 5.169.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) citrāṅgadaṃ kauravāṇām ahaṃ rājye 'bhyaṣecayam / vicitravīryaṃ ca śiśuṃ yauvarājye 'bhyaṣecayam // 5.169.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: bha-vipulā) devavratatvaṃ vikhyāpya pṛthivyāṃ sarvarājasu / naiva hanyāṃ striyaṃ jātu na strīpūrvaṃ kathaṃ cana // 5.169.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sa hi strīpūrvako rājañ śikhaṇḍī yadi te śrutaḥ / kanyā bhūtvā pumāñ jāto na yotsye tena bhārata // 5.169.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāṃs tv anyān haniṣyāmi pārthivān bharatarṣabha / yān sameṣyāmi samare na tu kuntīsutān nṛpa // 5.169.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kimarthaṃ bharataśreṣṭha na hanyās tvaṃ śikhaṇḍinam / udyateṣum atho dṛṣṭvā samareṣv ātatāyinam // 5.170.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvam uktvā mahābāho pāṇḍavān saha somakaiḥ / vadhiṣyāmīti gāṅgeya tan me brūhi pitāmaha // 5.170.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu duryodhana kathāṃ sahaibhir vasudhādhipaiḥ / yadarthaṃ yudhi saṃprekṣya nāhaṃ hanyāṃ śikhaṇḍinam // 5.170.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) mahārājo mama pitā śaṃtanur bharatarṣabhaḥ / diṣṭāntaṃ prāpa dharmātmā samaye puruṣarṣabha // 5.170.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ bharataśreṣṭha pratijñāṃ paripālayan / citrāṅgadaṃ bhrātaraṃ vai mahārājye 'bhyaṣecayam // 5.170.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tasmiṃś ca nidhanaṃ prāpte satyavatyā mate sthitaḥ / vicitravīryaṃ rājānam abhyaṣiñcaṃ yathāvidhi // 5.170.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mayābhiṣikto rājendra yavīyān api dharmataḥ / vicitravīryo dharmātmā mām eva samudaikṣata // 5.170.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tasya dārakriyāṃ tāta cikīrṣur aham apy uta / anurūpād iva kulād iti cintya mano dadhe // 5.170.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tathāśrauṣaṃ mahābāho tisraḥ kanyāḥ svayaṃvare / rūpeṇāpratimāḥ sarvāḥ kāśirājasutās tadā // 5.170.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ambā caivāmbikā caiva tathaivāmbālikāparā // 5.170.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) rājānaś ca samāhūtāḥ pṛthivyāṃ bharatarṣabha / ambā jyeṣṭhābhavat tāsām ambikā tv atha madhyamā // 5.170.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ambālikā ca rājendra rājakanyā yavīyasī // 5.170.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) so 'ham ekarathenaiva gataḥ kāśipateḥ purīm / apaśyaṃ tā mahābāho tisraḥ kanyāḥ svalaṃkṛtāḥ // 5.170.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājñaś caiva samāvṛttān pārthivān pṛthivīpate // 5.170.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'haṃ tān nṛpān sarvān āhūya samare sthitān / ratham āropayāṃ cakre kanyās tā bharatarṣabha // 5.170.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vīryaśulkāś ca tā jñātvā samāropya rathaṃ tadā / avocaṃ pārthivān sarvān ahaṃ tatra samāgatān // 5.170.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ kanyā haratīti punaḥ punaḥ // 5.170.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) te yatadhvaṃ paraṃ śaktyā sarve mokṣāya pārthivāḥ / prasahya hi nayāmy eṣa miṣatāṃ vo narādhipāḥ // 5.170.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te pṛthivīpālāḥ samutpetur udāyudhāḥ / yogo yoga iti kruddhāḥ sārathīṃś cāpy acodayan // 5.170.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te rathair meghasaṃkāśair gajaiś ca gajayodhinaḥ / pṛṣṭhyaiś cāśvair mahīpālāḥ samutpetur udāyudhāḥ // 5.170.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te māṃ mahīpālāḥ sarva eva viśāṃ pate / rathavrātena mahatā sarvataḥ paryavārayan // 5.170.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tān ahaṃ śaravarṣeṇa mahatā pratyavārayam / sarvān nṛpāṃś cāpy ajayaṃ devarāḍ iva dānavān // 5.170.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) teṣām āpatatāṃ citrān dhvajān hemapariṣkṛtān / ekaikena hi bāṇena bhūmau pātitavān aham // 5.170.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayāṃś caiṣāṃ gajāṃś caiva sārathīṃś cāpy ahaṃ raṇe / apātayaṃ śarair dīptaiḥ prahasan puruṣarṣabha // 5.170.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te nivṛttāś ca bhagnāś ca dṛṣṭvā tal lāghavaṃ mama / athāhaṃ hāstinapuram āyāṃ jitvā mahīkṣitaḥ // 5.170.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ato 'haṃ tāś ca kanyā vai bhrātur arthāya bhārata / tac ca karma mahābāho satyavatyai nyavedayam // 5.170.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ bharataśreṣṭha mātaraṃ vīramātaram / abhigamyopasaṃgṛhya dāśeyīm idam abruvam // 5.171.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imāḥ kāśipateḥ kanyā mayā nirjitya pārthivān / vicitravīryasya kṛte vīryaśulkā upārjitāḥ // 5.171.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato mūrdhany upāghrāya paryaśrunayanā nṛpa / āha satyavatī hṛṣṭā diṣṭyā putra jitaṃ tvayā // 5.171.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyavatyās tv anumate vivāhe samupasthite / uvāca vākyaṃ savrīḍā jyeṣṭhā kāśipateḥ sutā // 5.171.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ma-vipulā) bhīṣma tvam asi dharmajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ / śrutvā ca dharmyaṃ vacanaṃ mahyaṃ kartum ihārhasi // 5.171.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) mayā śālvapatiḥ pūrvaṃ manasābhivṛto varaḥ / tena cāsmi vṛtā pūrvaṃ rahasy avidite pituḥ // 5.171.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ mām anyakāmāṃ tvaṃ rājañ śāstram adhītya vai / vāsayethā gṛhe bhīṣma kauravaḥ san viśeṣataḥ // 5.171.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad buddhyā viniścitya manasā bharatarṣabha / yat kṣamaṃ te mahābāho tad ihārabdhum arhasi // 5.171.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa māṃ pratīkṣate vyaktaṃ śālvarājo viśāṃ pate / kṛpāṃ kuru mahābāho mayi dharmabhṛtāṃ vara // 5.171.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi satyavrato vīra pṛthivyām iti naḥ śrutam // 5.171.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'haṃ samanujñāpya kālīṃ satyavatīṃ tadā / mantriṇaś ca dvijāṃś caiva tathaiva ca purohitān // 5.172.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samanujñāsiṣaṃ kanyāṃ jyeṣṭhām ambāṃ narādhipa // 5.172.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anujñātā yayau sā tu kanyā śālvapateḥ puram / vṛddhair dvijātibhir guptā dhātryā cānugatā tadā // 5.172.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atītya ca tam adhvānam āsasāda narādhipam // 5.172.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sā tam āsādya rājānaṃ śālvaṃ vacanam abravīt / āgatāhaṃ mahābāho tvām uddiśya mahādyute // 5.172.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tām abravīc chālvapatiḥ smayann iva viśāṃ pate / tvayānyapūrvayā nāhaṃ bhāryārthī varavarṇini // 5.172.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gaccha bhadre punas tatra sakāśaṃ bhāratasya vai / nāham icchāmi bhīṣmeṇa gṛhītāṃ tvāṃ prasahya vai // 5.172.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvaṃ hi nirjitya bhīṣmeṇa nītā prītimatī tadā / parāmṛśya mahāyuddhe nirjitya pṛthivīpatīn // 5.172.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ tvayy anyapūrvāyāṃ bhāryārthī varavarṇini // 5.172.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) katham asmadvidho rājā parapūrvāṃ praveśayet / nārīṃ viditavijñānaḥ pareṣāṃ dharmam ādiśan // 5.172.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatheṣṭaṃ gamyatāṃ bhadre mā te kālo 'tyagād ayam // 5.172.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ambā tam abravīd rājann anaṅgaśarapīḍitā / maivaṃ vada mahīpāla naitad evaṃ kathaṃ cana // 5.172.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsmi prītimatī nītā bhīṣmeṇāmitrakarśana / balān nītāsmi rudatī vidrāvya pṛthivīpatīn // 5.172.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhajasva māṃ śālvapate bhaktāṃ bālām anāgasam / bhaktānāṃ hi parityāgo na dharmeṣu praśasyate // 5.172.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sāham āmantrya gāṅgeyaṃ samareṣv anivartinam / anujñātā ca tenaiva tavaiva gṛham āgatā // 5.172.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sa bhīṣmo mahābāhur mām icchati viśāṃ pate / bhrātṛhetoḥ samārambho bhīṣmasyeti śrutaṃ mayā // 5.172.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaginyau mama ye nīte ambikāmbālike nṛpa / prādād vicitravīryāya gāṅgeyo hi yavīyase // 5.172.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā śālvapate nānyaṃ naraṃ dhyāmi kathaṃ cana / tvām ṛte puruṣavyāghra tathā mūrdhānam ālabhe // 5.172.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cānyapūrvā rājendra tvām ahaṃ samupasthitā / satyaṃ bravīmi śālvaitat satyenātmānam ālabhe // 5.172.15 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhajasva māṃ viśālākṣa svayaṃ kanyām upasthitām / ananyapūrvāṃ rājendra tvatprasādābhikāṅkṣiṇīm // 5.172.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tām evaṃ bhāṣamāṇāṃ tu śālvaḥ kāśipateḥ sutām / atyajad bharataśreṣṭha tvacaṃ jīrṇām ivoragaḥ // 5.172.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhair vākyair yācyamānas tayānagha / nāśraddadhac chālvapatiḥ kanyāyā bharatarṣabha // 5.172.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ sā manyunāviṣṭā jyeṣṭhā kāśipateḥ sutā / abravīt sāśrunayanā bāṣpavihvalayā girā // 5.172.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tvayā tyaktā gamiṣyāmi yatra yatra viśāṃ pate / tatra me santu gatayaḥ santaḥ satyaṃ yathābruvam // 5.172.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) evaṃ saṃbhāṣamāṇāṃ tu nṛśaṃsaḥ śālvarāṭ tadā / paryatyajata kauravya karuṇaṃ paridevatīm // 5.172.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha gaccheti tāṃ śālvaḥ punaḥ punar abhāṣata / bibhemi bhīṣmāt suśroṇi tvaṃ ca bhīṣmaparigrahaḥ // 5.172.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam uktā tu sā tena śālvenādīrghadarśinā / niścakrāma purād dīnā rudatī kurarī yathā // 5.172.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā niṣkramantī nagarāc cintayām āsa bhārata / pṛthivyāṃ nāsti yuvatir viṣamasthatarā mayā // 5.173.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) bāndhavair viprahīnāsmi śālvena ca nirākṛtā // 5.173.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na ca śakyaṃ punar gantuṃ mayā vāraṇasāhvayam / anujñātāsmi bhīṣmeṇa śālvam uddiśya kāraṇam // 5.173.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ nu garhāmy athātmānam atha bhīṣmaṃ durāsadam / āho svit pitaraṃ mūḍhaṃ yo me 'kārṣīt svayaṃvaram // 5.173.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāyaṃ svakṛto doṣo yāhaṃ bhīṣmarathāt tadā / pravṛtte vaiśase yuddhe śālvārthaṃ nāpataṃ purā // 5.173.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyeyaṃ phalanirvṛttir yad āpannāsmi mūḍhavat // 5.173.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dhig bhīṣmaṃ dhik ca me mandaṃ pitaraṃ mūḍhacetasam / yenāhaṃ vīryaśulkena paṇyastrīvat praveritā // 5.173.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhiṅ māṃ dhik śālvarājānaṃ dhig dhātāram athāpi ca / yeṣāṃ durnītabhāvena prāptāsmy āpadam uttamām // 5.173.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvathā bhāgadheyāni svāni prāpnoti mānavaḥ / anayasyāsya tu mukhaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavo mama // 5.173.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sā bhīṣme pratikartavyam ahaṃ paśyāmi sāṃpratam / tapasā vā yudhā vāpi duḥkhahetuḥ sa me mataḥ // 5.173.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ko nu bhīṣmaṃ yudhā jetum utsaheta mahīpatiḥ // 5.173.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ sā pariniścitya jagāma nagarād bahiḥ / āśramaṃ puṇyaśīlānāṃ tāpasānāṃ mahātmanām // 5.173.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tām avasad rātriṃ tāpasaiḥ parivāritā // 5.173.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ācakhyau ca yathā vṛttaṃ sarvam ātmani bhārata / vistareṇa mahābāho nikhilena śucismitā // 5.173.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haraṇaṃ ca visargaṃ ca śālvena ca visarjanam // 5.173.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas tatra mahān āsīd brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ / śaikhāvatyas tapovṛddhaḥ śāstre cāraṇyake guruḥ // 5.173.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārtāṃ tām āha sa muniḥ śaikhāvatyo mahātapāḥ / niḥśvasantīṃ satīṃ bālāṃ duḥkhaśokaparāyaṇām // 5.173.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ gate kiṃ nu bhadre śakyaṃ kartuṃ tapasvibhiḥ / āśramasthair mahābhāgais taponityair mahātmabhiḥ // 5.173.13 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sā tv enam abravīd rājan kriyatāṃ madanugrahaḥ / pravrājitum ihecchāmi tapas tapsyāmi duścaram // 5.173.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayaivaitāni karmāṇi pūrvadeheṣu mūḍhayā / kṛtāni nūnaṃ pāpāni teṣām etat phalaṃ dhruvam // 5.173.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) notsaheyaṃ punar gantuṃ svajanaṃ prati tāpasāḥ / pratyākhyātā nirānandā śālvena ca nirākṛtā // 5.173.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upadiṣṭam ihecchāmi tāpasyaṃ vītakalmaṣāḥ / yuṣmābhir devasaṃkāśāḥ kṛpā bhavatu vo mayi // 5.173.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tām āśvāsayat kanyāṃ dṛṣṭāntāgamahetubhiḥ / sāntvayām āsa kāryaṃ ca pratijajñe dvijaiḥ saha // 5.173.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te tāpasāḥ sarve kāryavanto 'bhavaṃs tadā / tāṃ kanyāṃ cintayanto vai kiṃ kāryam iti dharmiṇaḥ // 5.174.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cid āhuḥ pitur veśma nīyatām iti tāpasāḥ / ke cid asmadupālambhe matiṃ cakrur dvijottamāḥ // 5.174.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke cic chālvapatiṃ gatvā niyojyam iti menire / neti ke cid vyavasyanti pratyākhyātā hi tena sā // 5.174.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ gate kiṃ nu śakyaṃ bhadre kartuṃ manīṣibhiḥ / punar ūcuś ca te sarve tāpasāḥ saṃśitavratāḥ // 5.174.4 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) alaṃ pravrajiteneha bhadre śṛṇu hitaṃ vacaḥ / ito gacchasva bhadraṃ te pitur eva niveśanam // 5.174.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratipatsyati rājā sa pitā te yad anantaram / tatra vatsyasi kalyāṇi sukhaṃ sarvaguṇānvitā // 5.174.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca te 'nyā gatir nyāyyā bhaved bhadre yathā pitā // 5.174.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) patir vāpi gatir nāryāḥ pitā vā varavarṇini / gatiḥ patiḥ samasthāyā viṣame tu pitā gatiḥ // 5.174.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravrajyā hi suduḥkheyaṃ sukumāryā viśeṣataḥ / rājaputryāḥ prakṛtyā ca kumāryās tava bhāmini // 5.174.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhadre doṣā hi vidyante bahavo varavarṇini / āśrame vai vasantyās te na bhaveyuḥ pitur gṛhe // 5.174.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu te 'bruvan vākyaṃ brāhmaṇās tāṃ tapasvinīm / tvām ihaikākinīṃ dṛṣṭvā nirjane gahane vane // 5.174.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prārthayiṣyanti rājendrās tasmān maivaṃ manaḥ kṛthāḥ // 5.174.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na śakyaṃ kāśinagarīṃ punar gantuṃ pitur gṛhān / avajñātā bhaviṣyāmi bāndhavānāṃ na saṃśayaḥ // 5.174.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) uṣitā hy anyathā bālye pitur veśmani tāpasāḥ / nāhaṃ gamiṣye bhadraṃ vas tatra yatra pitā mama // 5.174.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tapas taptum abhīpsāmi tāpasaiḥ paripālitā // 5.174.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yathā pare 'pi me loke na syād evaṃ mahātyayaḥ / daurbhāgyaṃ brāhmaṇaśreṣṭhās tasmāt tapsyāmy ahaṃ tapaḥ // 5.174.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity evaṃ teṣu vipreṣu cintayatsu tathā tathā / rājarṣis tad vanaṃ prāptas tapasvī hotravāhanaḥ // 5.174.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te tāpasāḥ sarve pūjayanti sma taṃ nṛpam / pūjābhiḥ svāgatādyābhir āsanenodakena ca // 5.174.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyopaviṣṭasya tato viśrāntasyopaśṛṇvataḥ / punar eva kathāṃ cakruḥ kanyāṃ prati vanaukasaḥ // 5.174.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ambāyās tāṃ kathāṃ śrutvā kāśirājñaś ca bhārata / sa vepamāna utthāya mātur asyāḥ pitā tadā // 5.174.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ kanyām aṅkam āropya paryāśvāsayata prabho // 5.174.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa tām apṛcchat kārtsnyena vyasanotpattim āditaḥ / sā ca tasmai yathāvṛttaṃ vistareṇa nyavedayat // 5.174.18 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rājarṣir abhūd duḥkhaśokasamanvitaḥ / kāryaṃ ca pratipede tan manasā sumahātapāḥ // 5.174.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) abravīd vepamānaś ca kanyām ārtāṃ suduḥkhitaḥ / mā gāḥ pitṛgṛhaṃ bhadre mātus te janako hy aham // 5.174.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkhaṃ chetsyāmi te 'haṃ vai mayi vartasva putrike / paryāptaṃ te manaḥ putri yad evaṃ pariśuṣyasi // 5.174.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaccha madvacanād rāmaṃ jāmadagnyaṃ tapasvinam / rāmas tava mahad duḥkhaṃ śokaṃ cāpanayiṣyati // 5.174.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haniṣyati raṇe bhīṣmaṃ na kariṣyati ced vacaḥ // 5.174.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) taṃ gaccha bhārgavaśreṣṭhaṃ kālāgnisamatejasam / pratiṣṭhāpayitā sa tvāṃ same pathi mahātapāḥ // 5.174.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tu sasvaraṃ bāṣpam utsṛjantī punaḥ punaḥ / abravīt pitaraṃ mātuḥ sā tadā hotravāhanam // 5.174.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādayitvā śirasā gamiṣye tava śāsanāt / api nāmādya paśyeyam āryaṃ taṃ lokaviśrutam // 5.174.25 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kathaṃ ca tīvraṃ duḥkhaṃ me haniṣyati sa bhārgavaḥ / etad icchāmy ahaṃ śrotum atha yāsyāmi tatra vai // 5.174.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rāmaṃ drakṣyasi vatse tvaṃ jāmadagnyaṃ mahāvane / ugre tapasi vartantaṃ satyasaṃdhaṃ mahābalam // 5.175.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendre vai giriśreṣṭhe rāmaṃ nityam upāsate / ṛṣayo vedaviduṣo gandharvāpsarasas tathā // 5.175.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatra gacchasva bhadraṃ te brūyāś cainaṃ vaco mama / abhivādya pūrvaṃ śirasā tapovṛddhaṃ dṛḍhavratam // 5.175.3 upagīti (12, 15, 12, 15) brūyāś cainaṃ punar bhadre yat te kāryaṃ manīṣitam / mayi saṃkīrtite rāmaḥ sarvaṃ tat te kariṣyati // 5.175.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama rāmaḥ sakhā vatse prītiyuktaḥ suhṛc ca me / jamadagnisuto vīraḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ // 5.175.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvati kanyāṃ tu pārthive hotravāhane / akṛtavraṇaḥ prādurāsīd rāmasyānucaraḥ priyaḥ // 5.175.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tatas te munayaḥ sarve samuttasthuḥ sahasraśaḥ / sa ca rājā vayovṛddhaḥ sṛñjayo hotravāhanaḥ // 5.175.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pṛṣṭvā yathānyāyam anyonyaṃ te vanaukasaḥ / sahitā bharataśreṣṭha niṣeduḥ parivārya tam // 5.175.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te kathayām āsuḥ kathās tās tā manoramāḥ / kāntā divyāś ca rājendra prītiharṣamudā yutāḥ // 5.175.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kathānte rājarṣir mahātmā hotravāhanaḥ / rāmaṃ śreṣṭhaṃ maharṣīṇām apṛcchad akṛtavraṇam // 5.175.10 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kva saṃprati mahābāho jāmadagnyaḥ pratāpavān / akṛtavraṇa śakyo vai draṣṭuṃ vedavidāṃ varaḥ // 5.175.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavantam eva satataṃ rāmaḥ kīrtayati prabho / sṛñjayo me priyasakho rājarṣir iti pārthiva // 5.175.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) iha rāmaḥ prabhāte śvo bhaviteti matir mama / draṣṭāsy enam ihāyāntaṃ tava darśanakāṅkṣayā // 5.175.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ ca kanyā rājarṣe kimarthaṃ vanam āgatā / kasya ceyaṃ tava ca kā bhavatīcchāmi veditum // 5.175.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) dauhitrīyaṃ mama vibho kāśirājasutā śubhā / jyeṣṭhā svayaṃvare tasthau bhaginībhyāṃ sahānagha // 5.175.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) iyam ambeti vikhyātā jyeṣṭhā kāśipateḥ sutā / ambikāmbālike tv anye yavīyasyau tapodhana // 5.175.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ kāśipuryāṃ tato 'bhavat / kanyānimittaṃ brahmarṣe tatrāsīd utsavo mahān // 5.175.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ kila mahāvīryo bhīṣmaḥ śāṃtanavo nṛpān / avākṣipya mahātejās tisraḥ kanyā jahāra tāḥ // 5.175.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirjitya pṛthivīpālān atha bhīṣmo gajāhvayam / ājagāma viśuddhātmā kanyābhiḥ saha bhārata // 5.175.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satyavatyai nivedyātha vivāhārtham anantaram / bhrātur vicitravīryasya samājñāpayata prabhuḥ // 5.175.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vaivāhikaṃ dṛṣṭvā kanyeyaṃ samupārjitam / abravīt tatra gāṅgeyaṃ mantrimadhye dvijarṣabha // 5.175.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā śālvapatir vīra manasābhivṛtaḥ patiḥ / na mām arhasi dharmajña paracittāṃ pradāpitum // 5.175.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā vacanaṃ bhīṣmaḥ saṃmantrya saha mantribhiḥ / niścitya visasarjemāṃ satyavatyā mate sthitaḥ // 5.175.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anujñātā tu bhīṣmeṇa śālvaṃ saubhapatiṃ tataḥ / kanyeyaṃ muditā vipra kāle vacanam abravīt // 5.175.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visarjitāsmi bhīṣmeṇa dharmaṃ māṃ pratipādaya / manasābhivṛtaḥ pūrvaṃ mayā tvaṃ pārthivarṣabha // 5.175.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyācakhyau ca śālvo 'pi cāritrasyābhiśaṅkitaḥ / seyaṃ tapovanaṃ prāptā tāpasye 'bhiratā bhṛśam // 5.175.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayā ca pratyabhijñātā vaṃśasya parikīrtanāt / asya duḥkhasya cotpattiṃ bhīṣmam eveha manyate // 5.175.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavann evam evaitad yathāha pṛthivīpatiḥ / śarīrakartā mātur me sṛñjayo hotravāhanaḥ // 5.175.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) na hy utsahe svanagaraṃ pratiyātuṃ tapodhana / avamānabhayāc caiva vrīḍayā ca mahāmune // 5.175.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yat tu māṃ bhagavān rāmo vakṣyati dvijasattama / tan me kāryatamaṃ kāryam iti me bhagavan matiḥ // 5.175.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkhadvayam idaṃ bhadre katarasya cikīrṣasi / pratikartavyam abale tat tvaṃ vatse bravīhi me // 5.176.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yadi saubhapatir bhadre niyoktavyo mate tava / niyokṣyati mahātmā taṃ rāmas tvaddhitakāmyayā // 5.176.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāpageyaṃ bhīṣmaṃ taṃ rāmeṇecchasi dhīmatā / raṇe vinirjitaṃ draṣṭuṃ kuryāt tad api bhārgavaḥ // 5.176.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sṛñjayasya vacaḥ śrutvā tava caiva śucismite / yad atrānantaraṃ kāryaṃ tad adyaiva vicintyatām // 5.176.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apanītāsmi bhīṣmeṇa bhagavann avijānatā / na hi jānāti me bhīṣmo brahmañ śālvagataṃ manaḥ // 5.176.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad vicārya manasā bhavān eva viniścayam / vicinotu yathānyāyaṃ vidhānaṃ kriyatāṃ tathā // 5.176.6 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhīṣme vā kuruśārdūle śālvarāje 'tha vā punaḥ / ubhayor eva vā brahman yad yuktaṃ tat samācara // 5.176.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niveditaṃ mayā hy etad duḥkhamūlaṃ yathātatham / vidhānaṃ tatra bhagavan kartum arhasi yuktitaḥ // 5.176.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) upapannam idaṃ bhadre yad evaṃ varavarṇini / dharmaṃ prati vaco brūyāḥ śṛṇu cedaṃ vaco mama // 5.176.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tvām āpageyo vai na nayed gajasāhvayam / śālvas tvāṃ śirasā bhīru gṛhṇīyād rāmacoditaḥ // 5.176.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena tvaṃ nirjitā bhadre yasmān nītāsi bhāmini / saṃśayaḥ śālvarājasya tena tvayi sumadhyame // 5.176.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaḥ puruṣamānī ca jitakāśī tathaiva ca / tasmāt pratikriyā yuktā bhīṣme kārayituṃ tvayā // 5.176.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamāpy eṣa mahān brahman hṛdi kāmo 'bhivartate / ghātayeyaṃ yadi raṇe bhīṣmam ity eva nityadā // 5.176.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) bhīṣmaṃ vā śālvarājaṃ vā yaṃ vā doṣeṇa gacchasi / praśādhi taṃ mahābāho yatkṛte 'haṃ suduḥkhitā // 5.176.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kathayatām eva teṣāṃ sa divaso gataḥ / rātriś ca bharataśreṣṭha sukhaśītoṣṇamārutā // 5.176.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rāmaḥ prādurāsīt prajvalann iva tejasā / śiṣyaiḥ parivṛto rājañ jaṭācīradharo muniḥ // 5.176.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dhanuṣpāṇir adīnātmā khaḍgaṃ bibhrat paraśvadhī / virajā rājaśārdūla so 'bhyayāt sṛñjayaṃ nṛpam // 5.176.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ tāpasā dṛṣṭvā sa ca rājā mahātapāḥ / tasthuḥ prāñjalayaḥ sarve sā ca kanyā tapasvinī // 5.176.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūjayām āsur avyagrā madhuparkeṇa bhārgavam / arcitaś ca yathāyogaṃ niṣasāda sahaiva taiḥ // 5.176.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ pūrvavyatītāni kathayete sma tāv ubhau / sṛñjayaś ca sa rājarṣir jāmadagnyaś ca bhārata // 5.176.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kathānte rājarṣir bhṛguśreṣṭhaṃ mahābalam / uvāca madhuraṃ kāle rāmaṃ vacanam arthavat // 5.176.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) rāmeyaṃ mama dauhitrī kāśirājasutā prabho / asyāḥ śṛṇu yathātattvaṃ kāryaṃ kāryaviśārada // 5.176.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paramaṃ kathyatāṃ ceti tāṃ rāmaḥ pratyabhāṣata / tataḥ sābhyagamad rāmaṃ jvalantam iva pāvakam // 5.176.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā cābhivādya caraṇau rāmasya śirasā śubhā / spṛṣṭvā padmadalābhābhyāṃ pāṇibhyām agrataḥ sthitā // 5.176.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ruroda sā śokavatī bāṣpavyākulalocanā / prapede śaraṇaṃ caiva śaraṇyaṃ bhṛgunandanam // 5.176.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yathāsi sṛñjayasyāsya tathā mama nṛpātmaje / brūhi yat te manoduḥkhaṃ kariṣye vacanaṃ tava // 5.176.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavañ śaraṇaṃ tvādya prapannāsmi mahāvrata / śokapaṅkārṇavād ghorād uddharasva ca māṃ vibho // 5.176.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāś ca dṛṣṭvā rūpaṃ ca vayaś cābhinavaṃ punaḥ / saukumāryaṃ paraṃ caiva rāmaś cintāparo 'bhavat // 5.176.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kim iyaṃ vakṣyatīty evaṃ vimṛśan bhṛgusattamaḥ / iti dadhyau ciraṃ rāmaḥ kṛpayābhipariplutaḥ // 5.176.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathyatām iti sā bhūyo rāmeṇoktā śucismitā / sarvam eva yathātattvaṃ kathayām āsa bhārgave // 5.176.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tac chrutvā jāmadagnyas tu rājaputryā vacas tadā / uvāca tāṃ varārohāṃ niścityārthaviniścayam // 5.176.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) preṣayiṣyāmi bhīṣmāya kuruśreṣṭhāya bhāmini / kariṣyati vaco dharmyaṃ śrutvā me sa narādhipaḥ // 5.176.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cet kariṣyati vaco mayoktaṃ jāhnavīsutaḥ / dhakṣyāmy enaṃ raṇe bhadre sāmātyaṃ śastratejasā // 5.176.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) atha vā te matis tatra rājaputri nivartate / tāvac chālvapatiṃ vīraṃ yojayāmy atra karmaṇi // 5.176.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visarjitāsmi bhīṣmeṇa śrutvaiva bhṛgunandana / śālvarājagataṃ ceto mama pūrvaṃ manīṣitam // 5.176.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saubharājam upetyāham abruvaṃ durvacaṃ vacaḥ / na ca māṃ pratyagṛhṇāt sa cāritrapariśaṅkitaḥ // 5.176.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat sarvaṃ viniścitya svabuddhyā bhṛgunandana / yad atraupayikaṃ kāryaṃ tac cintayitum arhasi // 5.176.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamātra vyasanasyāsya bhīṣmo mūlaṃ mahāvrataḥ / yenāhaṃ vaśam ānītā samutkṣipya balāt tadā // 5.176.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmaṃ jahi mahābāho yatkṛte duḥkham īdṛśam / prāptāhaṃ bhṛguśārdūla carāmy apriyam uttamam // 5.176.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa hi lubdhaś ca mānī ca jitakāśī ca bhārgava / tasmāt pratikriyā kartuṃ yuktā tasmai tvayānagha // 5.176.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa me hriyamāṇāyā bhāratena tadā vibho / abhavad dhṛdi saṃkalpo ghātayeyaṃ mahāvratam // 5.176.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt kāmaṃ mamādyemaṃ rāma saṃvartayānagha / jahi bhīṣmaṃ mahābāho yathā vṛtraṃ puraṃdaraḥ // 5.176.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktas tadā rāmo jahi bhīṣmam iti prabho / uvāca rudatīṃ kanyāṃ codayantīṃ punaḥ punaḥ // 5.177.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāśye kāmaṃ na gṛhṇāmi śastraṃ vai varavarṇini / ṛte brahmavidāṃ hetoḥ kim anyat karavāṇi te // 5.177.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācā bhīṣmaś ca śālvaś ca mama rājñi vaśānugau / bhaviṣyato 'navadyāṅgi tat kariṣyāmi mā śucaḥ // 5.177.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu śastraṃ grahīṣyāmi kathaṃ cid api bhāmini / ṛte niyogād viprāṇām eṣa me samayaḥ kṛtaḥ // 5.177.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) mama duḥkhaṃ bhagavatā vyapaneyaṃ yatas tataḥ / tat tu bhīṣmaprasūtaṃ me taṃ jahīśvara māciram // 5.177.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) kāśikanye punar brūhi bhīṣmas te caraṇāv ubhau / śirasā vandanārho 'pi grahīṣyati girā mama // 5.177.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jahi bhīṣmaṃ raṇe rāma mama ced icchasi priyam / pratiśrutaṃ ca yadi tat satyaṃ kartum ihārhasi // 5.177.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tayoḥ saṃvadator evaṃ rājan rāmāmbayos tadā / akṛtavraṇo jāmadagnyam idaṃ vacanam abravīt // 5.177.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) śaraṇāgatāṃ mahābāho kanyāṃ na tyaktum arhasi / jahi bhīṣmaṃ raṇe rāma garjantam asuraṃ yathā // 5.177.9 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) yadi bhīṣmas tvayāhūto raṇe rāma mahāmune / nirjito 'smīti vā brūyāt kuryād vā vacanaṃ tava // 5.177.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛtam asyā bhavet kāryaṃ kanyāyā bhṛgunandana / vākyaṃ satyaṃ ca te vīra bhaviṣyati kṛtaṃ vibho // 5.177.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iyaṃ cāpi pratijñā te tadā rāma mahāmune / jitvā vai kṣatriyān sarvān brāhmaṇeṣu pratiśrutam // 5.177.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraś caiva raṇe yadi / brahmadviḍ bhavitā taṃ vai haniṣyāmīti bhārgava // 5.177.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaraṇaṃ hi prapannānāṃ bhītānāṃ jīvitārthinām / na śakṣyāmi parityāgaṃ kartuṃ jīvan kathaṃ cana // 5.177.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaś ca kṣatraṃ raṇe kṛtsnaṃ vijeṣyati samāgatam / dṛptātmānam ahaṃ taṃ ca haniṣyāmīti bhārgava // 5.177.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa evaṃ vijayī rāma bhīṣmaḥ kurukulodvahaḥ / tena yudhyasva saṃgrāme sametya bhṛgunandana // 5.177.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) smarāmy ahaṃ pūrvakṛtāṃ pratijñām ṛṣisattama / tathaiva ca kariṣyāmi yathā sāmnaiva lapsyate // 5.177.17 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kāryam etan mahad brahman kāśikanyāmanogatam / gamiṣyāmi svayaṃ tatra kanyām ādāya yatra saḥ // 5.177.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi bhīṣmo raṇaślāghī na kariṣyati me vacaḥ / haniṣyāmy enam udriktam iti me niścitā matiḥ // 5.177.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi bāṇā mayotsṛṣṭāḥ sajjantīha śarīriṇām / kāyeṣu viditaṃ tubhyaṃ purā kṣatriyasaṃgare // 5.177.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato rāmaḥ saha tair brahmavādibhiḥ / prayāṇāya matiṃ kṛtvā samuttasthau mahāmanāḥ // 5.177.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te tām uṣitvā tu rajanīṃ tatra tāpasāḥ / hutāgnayo japtajapyāḥ pratasthur majjighāṃsayā // 5.177.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) abhyagacchat tato rāmaḥ saha tair brāhmaṇarṣabhaiḥ / kurukṣetraṃ mahārāja kanyayā saha bhārata // 5.177.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nyaviśanta tataḥ sarve parigṛhya sarasvatīm / tāpasās te mahātmāno bhṛguśreṣṭhapuraskṛtāḥ // 5.177.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tṛtīye divase same deśe vyavasthitaḥ / preṣayām āsa me rājan prāpto 'smīti mahāvrataḥ // 5.178.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tam āgatam ahaṃ śrutvā viṣayāntaṃ mahābalam / abhyagacchaṃ javenāśu prītyā tejonidhiṃ prabhum // 5.178.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāṃ puraskṛtya rājendra brāhmaṇaiḥ parivāritaḥ / ṛtvigbhir devakalpaiś ca tathaiva ca purohitaiḥ // 5.178.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mām abhigataṃ dṛṣṭvā jāmadagnyaḥ pratāpavān / pratijagrāha tāṃ pūjāṃ vacanaṃ cedam abravīt // 5.178.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣma kāṃ buddhim āsthāya kāśirājasutā tvayā / akāmeyam ihānītā punaś caiva visarjitā // 5.178.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vibhraṃśitā tvayā hīyaṃ dharmāvāpteḥ parāvarāt / parāmṛṣṭāṃ tvayā hīmāṃ ko hi gantum ihārhati // 5.178.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyākhyātā hi śālvena tvayā nīteti bhārata / tasmād imāṃ manniyogāt pratigṛhṇīṣva bhārata // 5.178.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) svadharmaṃ puruṣavyāghra rājaputrī labhatv iyam / na yuktam avamāno 'yaṃ kartuṃ rājñā tvayānagha // 5.178.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas taṃ nātimanasaṃ samudīkṣyāham abruvam / nāham enāṃ punar dadyāṃ bhrātre brahman kathaṃ cana // 5.178.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śālvasyāham iti prāha purā mām iha bhārgava / mayā caivābhyanujñātā gatā saubhapuraṃ prati // 5.178.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na bhayān nāpy anukrośān na lobhān nārthakāmyayā / kṣatradharmam ahaṃ jahyām iti me vratam āhitam // 5.178.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha mām abravīd rāmaḥ krodhaparyākulekṣaṇaḥ / na kariṣyasi ced etad vākyaṃ me kurupuṃgava // 5.178.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) haniṣyāmi sahāmātyaṃ tvām adyeti punaḥ punaḥ / saṃrambhād abravīd rāmaḥ krodhaparyākulekṣaṇaḥ // 5.178.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ahaṃ gīrbhir iṣṭābhiḥ punaḥ punar ariṃdamam / ayācaṃ bhṛguśārdūlaṃ na caiva praśaśāma saḥ // 5.178.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ahaṃ praṇamya śirasā bhūyo brāhmaṇasattamam / abruvaṃ kāraṇaṃ kiṃ tad yat tvaṃ yoddhum ihecchasi // 5.178.15 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) iṣvastraṃ mama bālasya bhavataiva caturvidham / upadiṣṭaṃ mahābāho śiṣyo 'smi tava bhārgava // 5.178.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīd rāmaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ / jānīṣe māṃ guruṃ bhīṣma na cemāṃ pratigṛhṇase // 5.178.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sutāṃ kāśyasya kauravya matpriyārthaṃ mahīpate // 5.178.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na hi te vidyate śāntir anyathā kurunandana / gṛhāṇemāṃ mahābāho rakṣasva kulam ātmanaḥ // 5.178.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā vibhraṃśitā hīyaṃ bhartāraṃ nābhigacchati // 5.178.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tathā bruvantaṃ tam ahaṃ rāmaṃ parapuraṃjayam / naitad evaṃ punar bhāvi brahmarṣe kiṃ śrameṇa te // 5.178.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gurutvaṃ tvayi saṃprekṣya jāmadagnya purātanam / prasādaye tvāṃ bhagavaṃs tyaktaiṣā hi purā mayā // 5.178.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ko jātu parabhāvāṃ hi nārīṃ vyālīm iva sthitām / vāsayeta gṛhe jānan strīṇāṃ doṣān mahātyayān // 5.178.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na bhayād vāsavasyāpi dharmaṃ jahyāṃ mahādyute / prasīda mā vā yad vā te kāryaṃ tat kuru māciram // 5.178.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ayaṃ cāpi viśuddhātman purāṇe śrūyate vibho / maruttena mahābuddhe gītaḥ śloko mahātmanā // 5.178.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guror apy avaliptasya kāryākāryam ajānataḥ / utpathapratipannasya kāryaṃ bhavati śāsanam // 5.178.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tvaṃ gurur iti premṇā mayā saṃmānito bhṛśam / guruvṛttaṃ na jānīṣe tasmād yotsyāmy ahaṃ tvayā // 5.178.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guruṃ na hanyāṃ samare brāhmaṇaṃ ca viśeṣataḥ / viśeṣatas tapovṛddham evaṃ kṣāntaṃ mayā tava // 5.178.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) udyateṣum atho dṛṣṭvā brāhmaṇaṃ kṣatrabandhuvat / yo hanyāt samare kruddho yudhyantam apalāyinam // 5.178.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmahatyā na tasya syād iti dharmeṣu niścayaḥ // 5.178.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kṣatriyāṇāṃ sthito dharme kṣatriyo 'smi tapodhana / yo yathā vartate yasmiṃs tathā tasmin pravartayan // 5.178.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādharmaṃ samavāpnoti naraḥ śreyaś ca vindati // 5.178.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) arthe vā yadi vā dharme samartho deśakālavit / anarthasaṃśayāpannaḥ śreyān niḥsaṃśayena ca // 5.178.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmāt saṃśayite 'rthe 'smin yathānyāyaṃ pravartase / tasmād yotsyāmi sahitas tvayā rāma mahāhave // 5.178.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) paśya me bāhuvīryaṃ ca vikramaṃ cātimānuṣam // 5.178.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ gate 'pi tu mayā yac chakyaṃ bhṛgunandana / tat kariṣye kurukṣetre yotsye vipra tvayā saha // 5.178.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dvaṃdve rāma yatheṣṭaṃ te sajjo bhava mahāmune // 5.178.31.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra tvaṃ nihato rāma mayā śaraśatācitaḥ / lapsyase nirjitāṃl lokāñ śastrapūto mahāraṇe // 5.178.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa gaccha vinivartasva kurukṣetraṃ raṇapriya / tatraiṣyāmi mahābāho yuddhāya tvāṃ tapodhana // 5.178.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api yatra tvayā rāma kṛtaṃ śaucaṃ purā pituḥ / tatrāham api hatvā tvāṃ śaucaṃ kartāsmi bhārgava // 5.178.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra gacchasva rāma tvaṃ tvaritaṃ yuddhadurmada / vyapaneṣyāmi te darpaṃ paurāṇaṃ brāhmaṇabruva // 5.178.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cāpi katthase rāma bahuśaḥ pariṣatsu vai / nirjitāḥ kṣatriyā loke mayaikeneti tac chṛṇu // 5.178.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tadā jāyate bhīṣmo madvidhaḥ kṣatriyo 'pi vā / yas te yuddhamayaṃ darpaṃ kāmaṃ ca vyapanāśayet // 5.178.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) so 'haṃ jāto mahābāho bhīṣmaḥ parapuraṃjayaḥ / vyapaneṣyāmi te darpaṃ yuddhe rāma na saṃśayaḥ // 5.178.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīd rāmaḥ prahasann iva bhārata / diṣṭyā bhīṣma mayā sārdhaṃ yoddhum icchasi saṃgare // 5.179.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ gacchāmi kauravya kurukṣetraṃ tvayā saha / bhāṣitaṃ tat kariṣyāmi tatrāgaccheḥ paraṃtapa // 5.179.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tvāṃ nihataṃ mātā mayā śaraśatācitam / jāhnavī paśyatāṃ bhīṣma gṛdhrakaṅkabaḍāśanam // 5.179.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpaṇaṃ tvām abhiprekṣya siddhacāraṇasevitā / mayā vinihataṃ devī rodatām adya pārthiva // 5.179.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atadarhā mahābhāgā bhagīrathasutā nadī / yā tvām ajījanan mandaṃ yuddhakāmukam āturam // 5.179.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ehi gaccha mayā bhīṣma yuddham adyaiva vartatām / gṛhāṇa sarvaṃ kauravya rathādi bharatarṣabha // 5.179.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) iti bruvāṇaṃ tam ahaṃ rāmaṃ parapuraṃjayam / praṇamya śirasā rājann evam astv ity athābruvam // 5.179.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evam uktvā yayau rāmaḥ kurukṣetraṃ yuyutsayā / praviśya nagaraṃ cāhaṃ satyavatyai nyavedayam // 5.179.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ kṛtasvastyayano mātrā pratyabhinanditaḥ / dvijātīn vācya puṇyāhaṃ svasti caiva mahādyute // 5.179.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ratham āsthāya ruciraṃ rājataṃ pāṇḍurair hayaiḥ / sūpaskaraṃ svadhiṣṭhānaṃ vaiyāghraparivāraṇam // 5.179.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) upapannaṃ mahāśastraiḥ sarvopakaraṇānvitam / tat kulīnena vīreṇa hayaśāstravidā nṛpa // 5.179.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuktaṃ sūtena śiṣṭena bahuśo dṛṣṭakarmaṇā / daṃśitaḥ pāṇḍureṇāhaṃ kavacena vapuṣmatā // 5.179.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍuraṃ kārmukaṃ gṛhya prāyāṃ bharatasattama / pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani // 5.179.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍuraiś cāmaraiś cāpi vījyamāno narādhipa / śuklavāsāḥ sitoṣṇīṣaḥ sarvaśuklavibhūṣaṇaḥ // 5.179.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) stūyamāno jayāśīrbhir niṣkramya gajasāhvayāt / kurukṣetraṃ raṇakṣetram upāyāṃ bharatarṣabha // 5.179.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te hayāś coditās tena sūtena paramāhave / avahan māṃ bhṛśaṃ rājan manomārutaraṃhasaḥ // 5.179.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatvāhaṃ tat kurukṣetraṃ sa ca rāmaḥ pratāpavān / yuddhāya sahasā rājan parākrāntau parasparam // 5.179.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃdarśane 'tiṣṭhaṃ rāmasyātitapasvinaḥ / pragṛhya śaṅkhapravaraṃ tataḥ prādhamam uttamam // 5.179.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tatas tatra dvijā rājaṃs tāpasāś ca vanaukasaḥ / apaśyanta raṇaṃ divyaṃ devāḥ sarṣigaṇās tadā // 5.179.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato divyāni mālyāni prādurāsan muhur muhuḥ / vāditrāṇi ca divyāni meghavṛndāni caiva ha // 5.179.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te tāpasāḥ sarve bhārgavasyānuyāyinaḥ / prekṣakāḥ samapadyanta parivārya raṇājiram // 5.179.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīd devī sarvabhūtahitaiṣiṇī / mātā svarūpiṇī rājan kim idaṃ te cikīrṣitam // 5.179.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatvāhaṃ jāmadagnyaṃ taṃ prayāciṣye kurūdvaha / bhīṣmeṇa saha mā yotsīḥ śiṣyeṇeti punaḥ punaḥ // 5.179.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mā maivaṃ putra nirbandhaṃ kuru vipreṇa pārthiva / jāmadagnyena samare yoddhum ity avabhartsayat // 5.179.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kiṃ na vai kṣatriyaharo haratulyaparākramaḥ / viditaḥ putra rāmas te yatas tvaṃ yoddhum icchasi // 5.179.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'ham abruvaṃ devīm abhivādya kṛtāñjaliḥ / sarvaṃ tad bharataśreṣṭha yathāvṛttaṃ svayaṃvare // 5.179.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca rāmo rājendra mayā pūrvaṃ prasāditaḥ / kāśirājasutāyāś ca yathā kāmaḥ purātanaḥ // 5.179.27 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sā rāmam abhyetya jananī me mahānadī / madarthaṃ tam ṛṣiṃ devī kṣamayām āsa bhārgavam // 5.179.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmeṇa saha mā yotsīḥ śiṣyeṇeti vaco 'bravīt // 5.179.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa ca tām āha yācantīṃ bhīṣmam eva nivartaya / na hi me kurute kāmam ity ahaṃ tam upāgamam // 5.179.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato gaṅgā sutasnehād bhīṣmaṃ punar upāgamat / na cāsyāḥ so 'karod vākyaṃ krodhaparyākulekṣaṇaḥ // 5.179.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athādṛśyata dharmātmā bhṛguśreṣṭho mahātapāḥ / āhvayām āsa ca punar yuddhāya dvijasattamaḥ // 5.179.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tam ahaṃ smayann iva raṇe pratyabhāṣaṃ vyavasthitam / bhūmiṣṭhaṃ notsahe yoddhuṃ bhavantaṃ ratham āsthitaḥ // 5.180.1 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) āroha syandanaṃ vīra kavacaṃ ca mahābhuja / badhāna samare rāma yadi yoddhuṃ mayecchasi // 5.180.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām abravīd rāmaḥ smayamāno raṇājire / ratho me medinī bhīṣma vāhā vedāḥ sadaśvavat // 5.180.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūto me mātariśvā vai kavacaṃ vedamātaraḥ / susaṃvīto raṇe tābhir yotsye 'haṃ kurunandana // 5.180.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvāṇo gāndhāre rāmo māṃ satyavikramaḥ / śaravrātena mahatā sarvataḥ paryavārayat // 5.180.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) tato 'paśyaṃ jāmadagnyaṃ rathe divye vyavasthitam / sarvāyudhadhare śrīmaty adbhutopamadarśane // 5.180.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) manasā vihite puṇye vistīrṇe nagaropame / divyāśvayuji saṃnaddhe kāñcanena vibhūṣite // 5.180.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvajena ca mahābāho somālaṃkṛtalakṣmaṇā / dhanurdharo baddhatūṇo baddhagodhāṅgulitravān // 5.180.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sārathyaṃ kṛtavāṃs tatra yuyutsor akṛtavraṇaḥ / sakhā vedavid atyantaṃ dayito bhārgavasya ha // 5.180.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhvayānaḥ sa māṃ yuddhe mano harṣayatīva me / punaḥ punar abhikrośann abhiyāhīti bhārgavaḥ // 5.180.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ādityam ivodyantam anādhṛṣyaṃ mahābalam / kṣatriyāntakaraṃ rāmam ekam ekaḥ samāsadam // 5.180.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ bāṇapāteṣu triṣu vāhān nigṛhya vai / avatīrya dhanur nyasya padātir ṛṣisattamam // 5.180.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyagacchaṃ tadā rāmam arciṣyan dvijasattamam / abhivādya cainaṃ vidhivad abruvaṃ vākyam uttamam // 5.180.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) yotsye tvayā raṇe rāma viśiṣṭenādhikena ca / guruṇā dharmaśīlena jayam āśāssva me vibho // 5.180.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etat kuruśreṣṭha kartavyaṃ bhūtim icchatā / dharmo hy eṣa mahābāho viśiṣṭaiḥ saha yudhyatām // 5.180.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śapeyaṃ tvāṃ na ced evam āgacchethā viśāṃ pate / yudhyasva tvaṃ raṇe yatto dhairyam ālambya kaurava // 5.180.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu te jayam āśāse tvāṃ hi jetum ahaṃ sthitaḥ / gaccha yudhyasva dharmeṇa prīto 'smi caritena te // 5.180.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ taṃ namaskṛtya ratham āruhya satvaraḥ / prādhmāpayaṃ raṇe śaṅkhaṃ punar hemavibhūṣitam // 5.180.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yuddhaṃ samabhavan mama tasya ca bhārata / divasān subahūn rājan parasparajigīṣayā // 5.180.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa me tasmin raṇe pūrvaṃ prāharat kaṅkapatribhiḥ / ṣaṣṭyā śataiś ca navabhiḥ śarāṇām agnivarcasām // 5.180.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) catvāras tena me vāhāḥ sūtaś caiva viśāṃ pate / pratiruddhās tathaivāhaṃ samare daṃśitaḥ sthitaḥ // 5.180.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) namaskṛtya ca devebhyo brāhmaṇebhyaś ca bhārata / tam ahaṃ smayann iva raṇe pratyabhāṣaṃ vyavasthitam // 5.180.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) ācāryatā mānitā me nirmaryāde hy api tvayi / bhūyas tu śṛṇu me brahman saṃpadaṃ dharmasaṃgrahe // 5.180.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ye te vedāḥ śarīrasthā brāhmaṇyaṃ yac ca te mahat / tapaś ca sumahat taptaṃ na tebhyaḥ praharāmy aham // 5.180.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahare kṣatradharmasya yaṃ tvaṃ rāma samāsthitaḥ / brāhmaṇaḥ kṣatriyatvaṃ hi yāti śastrasamudyamāt // 5.180.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya me dhanuṣo vīryaṃ paśya bāhvor balaṃ ca me / eṣa te kārmukaṃ vīra dvidhā kurmi sasāyakam // 5.180.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyāhaṃ niśitaṃ bhallaṃ prāhiṇvaṃ bharatarṣabha / tenāsya dhanuṣaḥ koṭiś chinnā bhūmim athāgamat // 5.180.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nava cāpi pṛṣatkānāṃ śatāni nataparvaṇām / prāhiṇvaṃ kaṅkapatrāṇāṃ jāmadagnyarathaṃ prati // 5.180.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāye viṣaktās tu tadā vāyunābhisamīritāḥ / celuḥ kṣaranto rudhiraṃ nāgā iva ca te śarāḥ // 5.180.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) kṣatajokṣitasarvāṅgaḥ kṣaran sa rudhiraṃ vraṇaiḥ / babhau rāmas tadā rājan merur dhātūn ivotsṛjan // 5.180.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hemantānte 'śoka iva raktastabakamaṇḍitaḥ / babhau rāmas tadā rājan kva cit kiṃśukasaṃnibhaḥ // 5.180.31 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tato 'nyad dhanur ādāya rāmaḥ krodhasamanvitaḥ / hemapuṅkhān suniśitāñ śarāṃs tān hi vavarṣa saḥ // 5.180.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) te samāsādya māṃ raudrā bahudhā marmabhedinaḥ / akampayan mahāvegāḥ sarpānalaviṣopamāḥ // 5.180.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ samavaṣṭabhya punar ātmānam āhave / śatasaṃkhyaiḥ śaraiḥ kruddhas tadā rāmam avākiram // 5.180.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tair agnyarkasaṃkāśaiḥ śarair āśīviṣopamaiḥ / śitair abhyardito rāmo mandacetā ivābhavat // 5.180.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ kṛpayāviṣṭo vinindyātmānam ātmanā / dhig dhig ity abruvaṃ yuddhaṃ kṣatraṃ ca bharatarṣabha // 5.180.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asakṛc cābruvaṃ rājañ śokavegapariplutaḥ / aho bata kṛtaṃ pāpaṃ mayedaṃ kṣatrakarmaṇā // 5.180.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurur dvijātir dharmātmā yad evaṃ pīḍitaḥ śaraiḥ / tato na prāharaṃ bhūyo jāmadagnyāya bhārata // 5.180.38 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) athāvatāpya pṛthivīṃ pūṣā divasasaṃkṣaye / jagāmāstaṃ sahasrāṃśus tato yuddham upāramat // 5.180.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ātmanas tu tataḥ sūto hayānāṃ ca viśāṃ pate / mama cāpanayām āsa śalyān kuśalasaṃmataḥ // 5.181.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) snātopavṛttais turagair labdhatoyair avihvalaiḥ / prabhāta udite sūrye tato yuddham avartata // 5.181.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā māṃ tūrṇam āyāntaṃ daṃśitaṃ syandane sthitam / akarod ratham atyarthaṃ rāmaḥ sajjaṃ pratāpavān // 5.181.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ rāmam āyāntaṃ dṛṣṭvā samarakāṅkṣiṇam / dhanuḥśreṣṭhaṃ samutsṛjya sahasāvataraṃ rathāt // 5.181.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhivādya tathaivāhaṃ ratham āruhya bhārata / yuyutsur jāmadagnyasya pramukhe vītabhīḥ sthitaḥ // 5.181.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato māṃ śaravarṣeṇa mahatā samavākirat / ahaṃ ca śaravarṣeṇa varṣantaṃ samavākiram // 5.181.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkruddho jāmadagnyas tu punar eva patatriṇaḥ / preṣayām āsa me rājan dīptāsyān uragān iva // 5.181.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān ahaṃ niśitair bhallaiḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ / acchidaṃ sahasā rājann antarikṣe punaḥ punaḥ // 5.181.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tv astrāṇi divyāni jāmadagnyaḥ pratāpavān / mayi pracodayām āsa tāny ahaṃ pratyaṣedhayam // 5.181.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrair eva mahābāho cikīrṣann adhikāṃ kriyām / tato divi mahān nādaḥ prādurāsīt samantataḥ // 5.181.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'ham astraṃ vāyavyaṃ jāmadagnye prayuktavān / pratyājaghne ca tad rāmo guhyakāstreṇa bhārata // 5.181.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'stram aham āgneyam anumantrya prayuktavān / vāruṇenaiva rāmas tad vārayām āsa me vibhuḥ // 5.181.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam astrāṇi divyāni rāmasyāham avārayam / rāmaś ca mama tejasvī divyāstravid ariṃdamaḥ // 5.181.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato māṃ savyato rājan rāmaḥ kurvan dvijottamaḥ / urasy avidhyat saṃkruddho jāmadagnyo mahābalaḥ // 5.181.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato 'haṃ bharataśreṣṭha saṃnyaṣīdaṃ rathottame / atha māṃ kaśmalāviṣṭaṃ sūtas tūrṇam apāvahat // 5.181.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gorutaṃ bharataśreṣṭha rāmabāṇaprapīḍitam // 5.181.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato mām apayātaṃ vai bhṛśaṃ viddham acetasam / rāmasyānucarā hṛṣṭāḥ sarve dṛṣṭvā pracukruśuḥ // 5.181.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṛtavraṇaprabhṛtayaḥ kāśikanyā ca bhārata // 5.181.16.2 na kiṃcid adhyavasitam tatas tu labdhasaṃjño 'haṃ jñātvā sūtam athābruvam / yāhi sūta yato rāmaḥ sajjo 'haṃ gatavedanaḥ // 5.181.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mām avahat sūto hayaiḥ paramaśobhitaiḥ / nṛtyadbhir iva kauravya mārutapratimair gatau // 5.181.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ rāmam āsādya bāṇajālena kaurava / avākiraṃ susaṃrabdhaḥ saṃrabdhaṃ vijigīṣayā // 5.181.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān āpatata evāsau rāmo bāṇān ajihmagān / bāṇair evācchinat tūrṇam ekaikaṃ tribhir āhave // 5.181.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te mṛditāḥ sarve mama bāṇāḥ susaṃśitāḥ / rāmabāṇair dvidhā chinnāḥ śataśo 'tha mahāhave // 5.181.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ punaḥ śaraṃ dīptaṃ suprabhaṃ kālasaṃmitam / asṛjaṃ jāmadagnyāya rāmāyāhaṃ jighāṃsayā // 5.181.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena tv abhihato gāḍhaṃ bāṇacchedavaśaṃ gataḥ / mumoha sahasā rāmo bhūmau ca nipapāta ha // 5.181.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ rāme bhūtalam āśrite / jagad bhārata saṃvignaṃ yathārkapatane 'bhavat // 5.181.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata enaṃ susaṃvignāḥ sarva evābhidudruvuḥ / tapodhanās te sahasā kāśyā ca bhṛgunandanam // 5.181.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ta enaṃ saṃpariṣvajya śanair āśvāsayaṃs tadā / pāṇibhir jalaśītaiś ca jayāśīrbhiś ca kaurava // 5.181.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa vihvalo vākyaṃ rāma utthāya mābravīt / tiṣṭha bhīṣma hato 'sīti bāṇaṃ saṃdhāya kārmuke // 5.181.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa mukto nyapatat tūrṇaṃ pārśve savye mahāhave / yenāhaṃ bhṛśasaṃvigno vyāghūrṇita iva drumaḥ // 5.181.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hatvā hayāṃs tato rājañ śīghrāstreṇa mahāhave / avākiran māṃ viśrabdho bāṇais tair lomavāhibhiḥ // 5.181.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato 'ham api śīghrāstraṃ samare 'prativāraṇam / avāsṛjaṃ mahābāho te 'ntarādhiṣṭhitāḥ śarāḥ // 5.181.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmasya mama caivāśu vyomāvṛtya samantataḥ // 5.181.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na sma sūryaḥ pratapati śarajālasamāvṛtaḥ / mātariśvāntare tasmin megharuddha ivānadat // 5.181.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato vāyoḥ prakampāc ca sūryasya ca marīcibhiḥ / abhitāpāt svabhāvāc ca pāvakaḥ samajāyata // 5.181.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te śarāḥ svasamutthena pradīptāś citrabhānunā / bhūmau sarve tadā rājan bhasmabhūtāḥ prapedire // 5.181.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadā śatasahasrāṇi prayutāny arbudāni ca / ayutāny atha kharvāṇi nikharvāṇi ca kaurava // 5.181.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmaḥ śarāṇāṃ saṃkruddho mayi tūrṇam apātayat // 5.181.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tato 'haṃ tān api raṇe śarair āśīviṣopamaiḥ / saṃchidya bhūmau nṛpate 'pātayaṃ pannagān iva // 5.181.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) evaṃ tad abhavad yuddhaṃ tadā bharatasattama / saṃdhyākāle vyatīte tu vyapāyāt sa ca me guruḥ // 5.181.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgatasya rāmeṇa punar evātidāruṇam / anyedyus tumulaṃ yuddhaṃ tadā bharatasattama // 5.182.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato divyāstravic chūro divyāny astrāṇy anekaśaḥ / ayojayata dharmātmā divase divase vibhuḥ // 5.182.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāny ahaṃ tatpratīghātair astrair astrāṇi bhārata / vyadhamaṃ tumule yuddhe prāṇāṃs tyaktvā sudustyajān // 5.182.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) astrair astreṣu bahudhā hateṣv atha ca bhārgavaḥ / akrudhyata mahātejās tyaktaprāṇaḥ sa saṃyuge // 5.182.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śaktiṃ prāhiṇod ghorarūpām; astrai ruddho jāmadagnyo mahātmā / kālotsṛṣṭāṃ prajvalitām ivolkāṃ; saṃdīptāgrāṃ tejasāvṛtya lokān // 5.182.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] tato 'haṃ tām iṣubhir dīpyamānaiḥ; samāyāntīm antakālārkadīptām / chittvā tridhā pātayām āsa bhūmau; tato vavau pavanaḥ puṇyagandhiḥ // 5.182.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg] tasyāṃ chinnāyāṃ krodhadīpto 'tha rāmaḥ; śaktīr ghorāḥ prāhiṇod dvādaśānyāḥ / tāsāṃ rūpaṃ bhārata nota śakyaṃ; tejasvitvāl lāghavāc caiva vaktum // 5.182.7 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) kiṃ tv evāhaṃ vihvalaḥ saṃpradṛśya; digbhyaḥ sarvās tā maholkā ivāgneḥ / nānārūpās tejasogreṇa dīptā; yathādityā dvādaśa lokasaṃkṣaye // 5.182.8 śālinī [11: mttgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) tato jālaṃ bāṇamayaṃ vivṛtya; saṃdṛśya bhittvā śarajālena rājan / dvādaśeṣūn prāhiṇavaṃ raṇe 'haṃ; tataḥ śaktīr vyadhamaṃ ghorarūpāḥ // 5.182.9 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: ytjgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [12: ttyy], ajñātam [11: rtjgg] tato 'parā jāmadagnyo mahātmā; śaktīr ghorāḥ prākṣipad dhemadaṇḍāḥ / vicitritāḥ kāñcanapaṭṭanaddhā; yathā maholkā jvalitās tathā tāḥ // 5.182.10 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tāś cāpy ugrāś carmaṇā vārayitvā; khaḍgenājau pātitā me narendra / bāṇair divyair jāmadagnyasya saṃkhye; divyāṃś cāśvān abhyavarṣaṃ sasūtān // 5.182.11 śālinī [11: mttgg] nirmuktānāṃ pannagānāṃ sarūpā; dṛṣṭvā śaktīr hemacitrā nikṛttāḥ / prāduścakre divyam astraṃ mahātmā; krodhāviṣṭo haihayeśapramāthī // 5.182.12 śālinī [11: mttgg] tataḥ śreṇyaḥ śalabhānām ivogrāḥ; samāpetur viśikhānāṃ pradīptāḥ / samācinoc cāpi bhṛśaṃ śarīraṃ; hayān sūtaṃ sarathaṃ caiva mahyam // 5.182.13 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] rathaḥ śarair me nicitaḥ sarvato 'bhūt; tathā hayāḥ sārathiś caiva rājan / yugaṃ ratheṣā ca tathaiva cakre; tathaivākṣaḥ śarakṛtto 'tha bhagnaḥ // 5.182.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [12: jtyy], upendravajrā [11: jtjgg] tatas tasmin bāṇavarṣe vyatīte; śaraugheṇa pratyavarṣaṃ guruṃ tam / sa vikṣato mārgaṇair brahmarāśir; dehād ajasraṃ mumuce bhūri raktam // 5.182.15 ajñātasamavṛtta [11: yttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) yathā rāmo bāṇajālābhitaptas; tathaivāhaṃ subhṛśaṃ gāḍhaviddhaḥ / tato yuddhaṃ vyaramac cāparāhṇe; bhānāv astaṃ prārthayāne mahīdhram // 5.182.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] tataḥ prabhāte rājendra sūrye vimala udgate / bhārgavasya mayā sārdhaṃ punar yuddham avartata // 5.183.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato bhrānte rathe tiṣṭhan rāmaḥ praharatāṃ varaḥ / vavarṣa śaravarṣāṇi mayi śakra ivācale // 5.183.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tena sūto mama suhṛc charavarṣeṇa tāḍitaḥ / nipapāta rathopasthe mano mama viṣādayan // 5.183.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ sūtaḥ sa me 'tyarthaṃ kaśmalaṃ prāviśan mahat / pṛthivyāṃ ca śarāghātān nipapāta mumoha ca // 5.183.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sūto 'jahāt prāṇān rāmabāṇaprapīḍitaḥ / muhūrtād iva rājendra māṃ ca bhīr āviśat tadā // 5.183.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sūte hate rājan kṣipatas tasya me śarān / pramattamanaso rāmaḥ prāhiṇon mṛtyusaṃmitān // 5.183.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sūtavyasaninaṃ viplutaṃ māṃ sa bhārgavaḥ / śareṇābhyahanad gāḍhaṃ vikṛṣya balavad dhanuḥ // 5.183.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sa me jatrvantare rājan nipatya rudhirāśanaḥ / mayaiva saha rājendra jagāma vasudhātalam // 5.183.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matvā tu nihataṃ rāmas tato māṃ bharatarṣabha / meghavad vyanadac coccair jahṛṣe ca punaḥ punaḥ // 5.183.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā tu patite rājan mayi rāmo mudā yutaḥ / udakrośan mahānādaṃ saha tair anuyāyibhiḥ // 5.183.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama tatrābhavan ye tu kauravāḥ pārśvataḥ sthitāḥ / āgatā ye ca yuddhaṃ taj janās tatra didṛkṣavaḥ // 5.183.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārtiṃ paramikāṃ jagmus te tadā mayi pātite // 5.183.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tato 'paśyaṃ pātito rājasiṃha; dvijān aṣṭau sūryahutāśanābhān / te māṃ samantāt parivārya tasthuḥ; svabāhubhiḥ parigṛhyājimadhye // 5.183.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: yttgl] rakṣyamāṇaś ca tair viprair nāhaṃ bhūmim upāspṛśam / antarikṣe sthito hy asmi tair viprair bāndhavair iva // 5.183.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svapann ivāntarikṣe ca jalabindubhir ukṣitaḥ // 5.183.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas te brāhmaṇā rājann abruvan parigṛhya mām / mā bhair iti samaṃ sarve svasti te 'stv iti cāsakṛt // 5.183.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas teṣām ahaṃ vāgbhis tarpitaḥ sahasotthitaḥ / mātaraṃ saritāṃ śreṣṭhām apaśyaṃ ratham āsthitām // 5.183.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayāś ca me saṃgṛhītās tayā vai; mahānadyā saṃyati kauravendra / pādau jananyāḥ pratipūjya cāhaṃ; tathārṣṭiṣeṇaṃ ratham abhyaroham // 5.183.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgl], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] rarakṣa sā mama rathaṃ hayāṃś copaskarāṇi ca / tām ahaṃ prāñjalir bhūtvā punar eva vyasarjayam // 5.183.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ svayam udyamya hayāṃs tān vātaraṃhasaḥ / ayudhyaṃ jāmadagnyena nivṛtte 'hani bhārata // 5.183.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ bharataśreṣṭha vegavantaṃ mahābalam / amuñcaṃ samare bāṇaṃ rāmāya hṛdayacchidam // 5.183.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jagāma vasudhāṃ bāṇavegaprapīḍitaḥ / jānubhyāṃ dhanur utsṛjya rāmo mohavaśaṃ gataḥ // 5.183.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tasmin nipatite rāme bhūrisahasrade / āvavrur jaladā vyoma kṣaranto rudhiraṃ bahu // 5.183.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ulkāś ca śataśaḥ petuḥ sanirghātāḥ sakampanāḥ / arkaṃ ca sahasā dīptaṃ svarbhānur abhisaṃvṛṇot // 5.183.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavuś ca vātāḥ paruṣāś calitā ca vasuṃdharā / gṛdhrā baḍāś ca kaṅkāś ca paripetur mudā yutāḥ // 5.183.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dīptāyāṃ diśi gomāyur dāruṇaṃ muhur unnadat / anāhatā dundubhayo vinedur bhṛśanisvanāḥ // 5.183.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) etad autpātikaṃ ghoram āsīd bharatasattama / visaṃjñakalpe dharaṇīṃ gate rāme mahātmani // 5.183.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato ravir mandamarīcimaṇḍalo; jagāmāstaṃ pāṃsupuñjāvagāḍhaḥ / niśā vyagāhat sukhaśītamārutā; tato yuddhaṃ pratyavahārayāvaḥ // 5.183.26 vaṃśastha [12: jtjr] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) evaṃ rājann avahāro babhūva; tataḥ punar vimale 'bhūt sughoram / kālyaṃ kālyaṃ viṃśatiṃ vai dināni; tathaiva cānyāni dināni trīṇi // 5.183.27 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jtygl] tato 'haṃ niśi rājendra praṇamya śirasā tadā / brāhmaṇānāṃ pitṝṇāṃ ca devatānāṃ ca sarvaśaḥ // 5.184.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naktaṃcarāṇāṃ bhūtānāṃ rajanyāś ca viśāṃ pate / śayanaṃ prāpya rahite manasā samacintayam // 5.184.2 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) jāmadagnyena me yuddham idaṃ paramadāruṇam / ahāni subahūny adya vartate sumahātyayam // 5.184.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca rāmaṃ mahāvīryaṃ śaknomi raṇamūrdhani / vijetuṃ samare vipraṃ jāmadagnyaṃ mahābalam // 5.184.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi śakyo mayā jetuṃ jāmadagnyaḥ pratāpavān / daivatāni prasannāni darśayantu niśāṃ mama // 5.184.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ niśi rājendra prasuptaḥ śaravikṣataḥ / dakṣiṇenaiva pārśvena prabhātasamaye iva // 5.184.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ vipramukhyais tair yair asmi patito rathāt / utthāpito dhṛtaś caiva mā bhair iti ca sāntvitaḥ // 5.184.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ta eva māṃ mahārāja svapnadarśanam etya vai / parivāryābruvan vākyaṃ tan nibodha kurūdvaha // 5.184.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttiṣṭha mā bhair gāṅgeya bhayaṃ te nāsti kiṃ cana / rakṣāmahe naravyāghra svaśarīraṃ hi no bhavān // 5.184.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na tvāṃ rāmo raṇe jetā jāmadagnyaḥ kathaṃ cana / tvam eva samare rāmaṃ vijetā bharatarṣabha // 5.184.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam astraṃ sudayitaṃ pratyabhijñāsyate bhavān / viditaṃ hi tavāpy etat pūrvasmin dehadhāraṇe // 5.184.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prājāpatyaṃ viśvakṛtaṃ prasvāpaṃ nāma bhārata / na hīdaṃ veda rāmo 'pi pṛthivyāṃ vā pumān kva cit // 5.184.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) tat smarasva mahābāho bhṛśaṃ saṃyojayasva ca / na ca rāmaḥ kṣayaṃ gantā tenāstreṇa narādhipa // 5.184.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) enasā ca na yogaṃ tvaṃ prāpsyase jātu mānada / svapsyate jāmadagnyo 'sau tvadbāṇabalapīḍitaḥ // 5.184.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato jitvā tvam evainaṃ punar utthāpayiṣyasi / astreṇa dayitenājau bhīṣma saṃbodhanena vai // 5.184.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ kuruṣva kauravya prabhāte ratham āsthitaḥ / prasuptaṃ vā mṛtaṃ vāpi tulyaṃ manyāmahe vayam // 5.184.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca rāmeṇa martavyaṃ kadā cid api pārthiva / tataḥ samutpannam idaṃ prasvāpaṃ yujyatām iti // 5.184.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ity uktvāntarhitā rājan sarva eva dvijottamāḥ / aṣṭau sadṛśarūpās te sarve bhāsvaramūrtayaḥ // 5.184.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rātryāṃ vyatītāyāṃ pratibuddho 'smi bhārata / taṃ ca saṃcintya vai svapnam avāpaṃ harṣam uttamam // 5.185.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samabhavad yuddhaṃ mama tasya ca bhārata / tumulaṃ sarvabhūtānāṃ lomaharṣaṇam adbhutam // 5.185.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bāṇamayaṃ varṣaṃ vavarṣa mayi bhārgavaḥ / nyavārayam ahaṃ taṃ ca śarajālena bhārata // 5.185.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paramasaṃkruddhaḥ punar eva mahātapāḥ / hyastanenaiva kopena śaktiṃ vai prāhiṇon mayi // 5.185.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indrāśanisamasparśāṃ yamadaṇḍopamaprabhām / jvalantīm agnivat saṃkhye lelihānāṃ samantataḥ // 5.185.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato bharataśārdūla dhiṣṇyam ākāśagaṃ yathā / sā mām abhyahanat tūrṇam aṃsadeśe ca bhārata // 5.185.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athāsṛṅ me 'sravad ghoraṃ girer gairikadhātuvat / rāmeṇa sumahābāho kṣatasya kṣatajekṣaṇa // 5.185.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ jāmadagnyāya bhṛśaṃ krodhasamanvitaḥ / preṣayaṃ mṛtyusaṃkāśaṃ bāṇaṃ sarpaviṣopamam // 5.185.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tenābhihato vīro lalāṭe dvijasattamaḥ / aśobhata mahārāja saśṛṅga iva parvataḥ // 5.185.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa saṃrabdhaḥ samāvṛtya bāṇaṃ kālāntakopamam / saṃdadhe balavat kṛṣya ghoraṃ śatrunibarhaṇam // 5.185.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa vakṣasi papātograḥ śaro vyāla iva śvasan / mahīṃ rājaṃs tataś cāham agacchaṃ rudhirāvilaḥ // 5.185.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avāpya tu punaḥ saṃjñāṃ jāmadagnyāya dhīmate / prāhiṇvaṃ vimalāṃ śaktiṃ jvalantīm aśanīm iva // 5.185.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tasya dvijamukhyasya nipapāta bhujāntare / vihvalaś cābhavad rājan vepathuś cainam āviśat // 5.185.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tata enaṃ pariṣvajya sakhā vipro mahātapāḥ / akṛtavraṇaḥ śubhair vākyair āśvāsayad anekadhā // 5.185.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) samāśvastas tadā rāmaḥ krodhāmarṣasamanvitaḥ / prāduścakre tadā brāhmaṃ paramāstraṃ mahāvrataḥ // 5.185.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tatpratighātārthaṃ brāhmam evāstram uttamam / mayā prayuktaṃ jajvāla yugāntam iva darśayat // 5.185.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tayor brahmāstrayor āsīd antarā vai samāgamaḥ / asaṃprāpyaiva rāmaṃ ca māṃ ca bhāratasattama // 5.185.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato vyomni prādurabhūt teja eva hi kevalam / bhūtāni caiva sarvāṇi jagmur ārtiṃ viśāṃ pate // 5.185.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) ṛṣayaś ca sagandharvā devatāś caiva bhārata / saṃtāpaṃ paramaṃ jagmur astratejobhipīḍitāḥ // 5.185.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś cacāla pṛthivī saparvatavanadrumā / saṃtaptāni ca bhūtāni viṣādaṃ jagmur uttamam // 5.185.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prajajvāla nabho rājan dhūmāyante diśo daśa / na sthātum antarikṣe ca śekur ākāśagās tadā // 5.185.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato hāhākṛte loke sadevāsurarākṣase / idam antaram ity eva yoktukāmo 'smi bhārata // 5.185.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasvāpam astraṃ dayitaṃ vacanād brahmavādinām / cintitaṃ ca tad astraṃ me manasi pratyabhāt tadā // 5.185.23 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato halahalāśabdo divi rājan mahān abhūt / prasvāpaṃ bhīṣma mā srākṣīr iti kauravanandana // 5.186.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayuñjam eva caivāhaṃ tad astraṃ bhṛgunandane / prasvāpaṃ māṃ prayuñjānaṃ nārado vākyam abravīt // 5.186.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete viyati kauravya divi devagaṇāḥ sthitāḥ / te tvāṃ nivārayanty adya prasvāpaṃ mā prayojaya // 5.186.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rāmas tapasvī brahmaṇyo brāhmaṇaś ca guruś ca te / tasyāvamānaṃ kauravya mā sma kārṣīḥ kathaṃ cana // 5.186.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tato 'paśyaṃ diviṣṭhān vai tān aṣṭau brahmavādinaḥ / te māṃ smayanto rājendra śanakair idam abruvan // 5.186.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yathāha bharataśreṣṭha nāradas tat tathā kuru / etad dhi paramaṃ śreyo lokānāṃ bharatarṣabha // 5.186.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataś ca pratisaṃhṛtya tad astraṃ svāpanaṃ mṛdhe / brahmāstraṃ dīpayāṃ cakre tasmin yudhi yathāvidhi // 5.186.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rāmo ruṣito rājaputra; dṛṣṭvā tad astraṃ vinivartitaṃ vai / jito 'smi bhīṣmeṇa sumandabuddhir; ity eva vākyaṃ sahasā vyamuñcat // 5.186.8 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tato 'paśyat pitaraṃ jāmadagnyaḥ; pitus tathā pitaraṃ tasya cānyam / ta evainaṃ saṃparivārya tasthur; ūcuś cainaṃ sāntvapūrvaṃ tadānīm // 5.186.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg] mā smaivaṃ sāhasaṃ vatsa punaḥ kārṣīḥ kathaṃ cana / bhīṣmeṇa saṃyugaṃ gantuṃ kṣatriyeṇa viśeṣataḥ // 5.186.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyasya tu dharmo 'yaṃ yad yuddhaṃ bhṛgunandana / svādhyāyo vratacaryā ca brāhmaṇānāṃ paraṃ dhanam // 5.186.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ nimitte kasmiṃś cid asmābhir upamantritam / śastradhāraṇam atyugraṃ tac ca kāryaṃ kṛtaṃ tvayā // 5.186.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vatsa paryāptam etāvad bhīṣmeṇa saha saṃyuge / vimardas te mahābāho vyapayāhi raṇād itaḥ // 5.186.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paryāptam etad bhadraṃ te tava kārmukadhāraṇam / visarjayaitad durdharṣa tapas tapyasva bhārgava // 5.186.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) eṣa bhīṣmaḥ śāṃtanavo devaiḥ sarvair nivāritaḥ / nivartasva raṇād asmād iti caiva pracoditaḥ // 5.186.15 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) rāmeṇa saha mā yotsīr guruṇeti punaḥ punaḥ / na hi rāmo raṇe jetuṃ tvayā nyāyyaḥ kurūdvaha // 5.186.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānaṃ kuruṣva gāṅgeya brāhmaṇasya raṇājire // 5.186.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) vayaṃ tu guravas tubhyaṃ tatas tvāṃ vārayāmahe / bhīṣmo vasūnām anyatamo diṣṭyā jīvasi putraka // 5.186.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) gāṅgeyaḥ śaṃtanoḥ putro vasur eṣa mahāyaśāḥ / kathaṃ tvayā raṇe jetuṃ rāma śakyo nivarta vai // 5.186.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) arjunaḥ pāṇḍavaśreṣṭhaḥ puraṃdarasuto balī / naraḥ prajāpatir vīraḥ pūrvadevaḥ sanātanaḥ // 5.186.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) savyasācīti vikhyātas triṣu lokeṣu vīryavān / bhīṣmamṛtyur yathākālaṃ vihito vai svayaṃbhuvā // 5.186.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ sa pitṛbhiḥ pitṝn rāmo 'bravīd idam / nāhaṃ yudhi nivarteyam iti me vratam āhitam // 5.186.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na nivartitapūrvaṃ ca kadā cid raṇamūrdhani / nivartyatām āpageyaḥ kāmaṃ yuddhāt pitāmahāḥ // 5.186.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) na tv ahaṃ vinivartiṣye yuddhād asmāt kathaṃ cana // 5.186.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas te munayo rājann ṛcīkapramukhās tadā / nāradenaiva sahitāḥ samāgamyedam abruvan // 5.186.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nivartasva raṇāt tāta mānayasva dvijottamān / nety avocam ahaṃ tāṃś ca kṣatradharmavyapekṣayā // 5.186.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama vratam idaṃ loke nāhaṃ yuddhāt kathaṃ cana / vimukho vinivarteyaṃ pṛṣṭhato 'bhyāhataḥ śaraiḥ // 5.186.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ lobhān na kārpaṇyān na bhayān nārthakāraṇāt / tyajeyaṃ śāśvataṃ dharmam iti me niścitā matiḥ // 5.186.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te munayaḥ sarve nāradapramukhā nṛpa / bhāgīrathī ca me mātā raṇamadhyaṃ prapedire // 5.186.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivāttaśaro dhanvī tathaiva dṛḍhaniścayaḥ / sthito 'ham āhave yoddhuṃ tatas te rāmam abruvan // 5.186.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sametya sahitā bhūyaḥ samare bhṛgunandanam // 5.186.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nāvanītaṃ hi hṛdayaṃ viprāṇāṃ śāmya bhārgava / rāma rāma nivartasva yuddhād asmād dvijottama // 5.186.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) avadhyo hi tvayā bhīṣmas tvaṃ ca bhīṣmasya bhārgava // 5.186.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evaṃ bruvantas te sarve pratirudhya raṇājiram / nyāsayāṃ cakrire śastraṃ pitaro bhṛgunandanam // 5.186.30 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ punar evātha tān aṣṭau brahmavādinaḥ / adrākṣaṃ dīpyamānān vai grahān aṣṭāv ivoditān // 5.186.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te māṃ sapraṇayaṃ vākyam abruvan samare sthitam / praihi rāmaṃ mahābāho guruṃ lokahitaṃ kuru // 5.186.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā nivartitaṃ rāmaṃ suhṛdvākyena tena vai / lokānāṃ ca hitaṃ kurvann aham apy ādade vacaḥ // 5.186.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ rāmam āsādya vavande bhṛśavikṣataḥ / rāmaś cābhyutsmayan premṇā mām uvāca mahātapāḥ // 5.186.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvatsamo nāsti loke 'smin kṣatriyaḥ pṛthivīcaraḥ / gamyatāṃ bhīṣma yuddhe 'smiṃs toṣito 'haṃ bhṛśaṃ tvayā // 5.186.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama caiva samakṣaṃ tāṃ kanyām āhūya bhārgavaḥ / uvāca dīnayā vācā madhye teṣāṃ tapasvinām // 5.186.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyakṣam etal lokānāṃ sarveṣām eva bhāmini / yathā mayā paraṃ śaktyā kṛtaṃ vai pauruṣaṃ mahat // 5.187.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na caiva yudhi śaknomi bhīṣmaṃ śastrabhṛtāṃ varam / viśeṣayitum atyartham uttamāstrāṇi darśayan // 5.187.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā me paramā śaktir etan me paramaṃ balam / yatheṣṭaṃ gamyatāṃ bhadre kim anyad vā karomi te // 5.187.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmam eva prapadyasva na te 'nyā vidyate gatiḥ / nirjito hy asmi bhīṣmeṇa mahāstrāṇi pramuñcatā // 5.187.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato rāmo viniḥśvasya mahāmanāḥ / tūṣṇīm āsīt tadā kanyā provāca bhṛgunandanam // 5.187.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhagavann evam evaitad yathāha bhagavāṃs tathā / ajeyo yudhi bhīṣmo 'yam api devair udāradhīḥ // 5.187.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāśakti yathotsāhaṃ mama kāryaṃ kṛtaṃ tvayā / anidhāya raṇe vīryam astrāṇi vividhāni ca // 5.187.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na caiṣa śakyate yuddhe viśeṣayitum antataḥ / na cāham enaṃ yāsyāmi punar bhīṣmaṃ kathaṃ cana // 5.187.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) gamiṣyāmi tu tatrāhaṃ yatra bhīṣmaṃ tapodhana / samare pātayiṣyāmi svayam eva bhṛgūdvaha // 5.187.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā yayau kanyā roṣavyākulalocanā / tapase dhṛtasaṃkalpā mama cintayatī vadham // 5.187.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mahendraṃ saha tair munibhir bhṛgusattamaḥ / yathāgataṃ yayau rāmo mām upāmantrya bhārata // 5.187.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tato 'haṃ ratham āruhya stūyamāno dvijātibhiḥ / praviśya nagaraṃ mātre satyavatyai nyavedayam // 5.187.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāvṛttaṃ mahārāja sā ca māṃ pratyanandata // 5.187.12.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) puruṣāṃś cādiśaṃ prājñān kanyāvṛttāntakarmaṇi / divase divase hy asyā gatajalpitaceṣṭitam // 5.187.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratyāharaṃś ca me yuktāḥ sthitāḥ priyahite mama // 5.187.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yadaiva hi vanaṃ prāyāt kanyā sā tapase dhṛtā / tadaiva vyathito dīno gatacetā ivābhavam // 5.187.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi māṃ kṣatriyaḥ kaś cid vīryeṇa vijayed yudhi / ṛte brahmavidas tāta tapasā saṃśitavratāt // 5.187.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api caitan mayā rājan nārade 'pi niveditam / vyāse caiva bhayāt kāryaṃ tau cobhau mām avocatām // 5.187.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na viṣādas tvayā kāryo bhīṣma kāśisutāṃ prati / daivaṃ puruṣakāreṇa ko nivartitum utsahet // 5.187.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tu kanyā mahārāja praviśyāśramamaṇḍalam / yamunātīram āśritya tapas tepe 'timānuṣam // 5.187.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirāhārā kṛśā rūkṣā jaṭilā malapaṅkinī / ṣaṇ māsān vāyubhakṣā ca sthāṇubhūtā tapodhanā // 5.187.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yamunātīram āsādya saṃvatsaram athāparam / udavāsaṃ nirāhārā pārayām āsa bhāminī // 5.187.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śīrṇaparṇena caikena pārayām āsa cāparam / saṃvatsaraṃ tīvrakopā pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitā // 5.187.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) evaṃ dvādaśa varṣāṇi tāpayām āsa rodasī / nivartyamānāpi tu sā jñātibhir naiva śakyate // 5.187.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tato 'gamad vatsabhūmiṃ siddhacāraṇasevitām / āśramaṃ puṇyaśīlānāṃ tāpasānāṃ mahātmanām // 5.187.23 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tatra puṇyeṣu deśeṣu sāplutāṅgī divāniśam / vyacarat kāśikanyā sā yathākāmavicāriṇī // 5.187.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nandāśrame mahārāja tatolūkāśrame śubhe / cyavanasyāśrame caiva brahmaṇaḥ sthāna eva ca // 5.187.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayāge devayajane devāraṇyeṣu caiva ha / bhogavatyāṃ tathā rājan kauśikasyāśrame tathā // 5.187.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) māṇḍavyasyāśrame rājan dilīpasyāśrame tathā / rāmahrade ca kauravya pailagārgyasya cāśrame // 5.187.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣu tīrtheṣu tadā kāśikanyā viśāṃ pate / āplāvayata gātrāṇi tīvram āsthāya vai tapaḥ // 5.187.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tām abravīt kauraveya mama mātā jalotthitā / kimarthaṃ kliśyase bhadre tathyam etad bravīhi me // 5.187.29 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sainām athābravīd rājan kṛtāñjalir aninditā / bhīṣmo rāmeṇa samare na jitaś cārulocane // 5.187.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ko 'nyas tam utsahej jetum udyateṣuṃ mahīpatim / sāhaṃ bhīṣmavināśāya tapas tapsye sudāruṇam // 5.187.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) carāmi pṛthivīṃ devi yathā hanyām ahaṃ nṛpam / etad vrataphalaṃ dehe parasmin syād yathā hi me // 5.187.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīt sāgaragā jihmaṃ carasi bhāmini / naiṣa kāmo 'navadyāṅgi śakyaḥ prāptuṃ tvayābale // 5.187.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yadi bhīṣmavināśāya kāśye carasi vai vratam / vratasthā ca śarīraṃ tvaṃ yadi nāma vimokṣyasi // 5.187.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadī bhaviṣyasi śubhe kuṭilā vārṣikodakā // 5.187.34.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) dustīrthā cānabhijñeyā vārṣikī nāṣṭamāsikī / bhīmagrāhavatī ghorā sarvabhūtabhayaṃkarī // 5.187.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato rājan kāśikanyāṃ nyavartata / mātā mama mahābhāgā smayamāneva bhāminī // 5.187.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kadā cid aṣṭame māsi kadā cid daśame tathā / na prāśnītodakam api punaḥ sā varavarṇinī // 5.187.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sā vatsabhūmiṃ kauravya tīrthalobhāt tatas tataḥ / patitā paridhāvantī punaḥ kāśipateḥ sutā // 5.187.38 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sā nadī vatsabhūmyāṃ tu prathitāmbeti bhārata / vārṣikī grāhabahulā dustīrthā kuṭilā tathā // 5.187.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sā kanyā tapasā tena bhāgārdhena vyajāyata / nadī ca rājan vatseṣu kanyā caivābhavat tadā // 5.187.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatas te tāpasāḥ sarve tapase dhṛtaniścayām / dṛṣṭvā nyavartayaṃs tāta kiṃ kāryam iti cābruvan // 5.188.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān uvāca tataḥ kanyā tapovṛddhān ṛṣīṃs tadā / nirākṛtāsmi bhīṣmeṇa bhraṃśitā patidharmataḥ // 5.188.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhārthaṃ tasya dīkṣā me na lokārthaṃ tapodhanāḥ / nihatya bhīṣmaṃ gaccheyaṃ śāntim ity eva niścayaḥ // 5.188.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yatkṛte duḥkhavasatim imāṃ prāptāsmi śāśvatīm / patilokād vihīnā ca naiva strī na pumān iha // 5.188.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) nāhatvā yudhi gāṅgeyaṃ nivarteyaṃ tapodhanāḥ / eṣa me hṛdi saṃkalpo yadartham idam udyatam // 5.188.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strībhāve parinirviṇṇā puṃstvārthe kṛtaniścayā / bhīṣme praticikīrṣāmi nāsmi vāryeti vai punaḥ // 5.188.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāṃ devo darśayām āsa śūlapāṇir umāpatiḥ / madhye teṣāṃ maharṣīṇāṃ svena rūpeṇa bhāminīm // 5.188.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) chandyamānā vareṇātha sā vavre matparājayam / vadhiṣyasīti tāṃ devaḥ pratyuvāca manasvinīm // 5.188.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā punar evātha kanyā rudram uvāca ha / upapadyet kathaṃ deva striyo mama jayo yudhi // 5.188.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strībhāvena ca me gāḍhaṃ manaḥ śāntam umāpate // 5.188.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) pratiśrutaś ca bhūteśa tvayā bhīṣmaparājayaḥ / yathā sa satyo bhavati tathā kuru vṛṣadhvaja // 5.188.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yathā hanyāṃ samāgamya bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ yudhi // 5.188.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tām uvāca mahādevaḥ kanyāṃ kila vṛṣadhvajaḥ / na me vāg anṛtaṃ bhadre prāha satyaṃ bhaviṣyati // 5.188.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhiṣyasi raṇe bhīṣmaṃ puruṣatvaṃ ca lapsyase / smariṣyasi ca tat sarvaṃ deham anyaṃ gatā satī // 5.188.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupadasya kule jātā bhaviṣyasi mahārathaḥ / śīghrāstraś citrayodhī ca bhaviṣyasi susaṃmataḥ // 5.188.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathoktam eva kalyāṇi sarvam etad bhaviṣyati / bhaviṣyasi pumān paścāt kasmāc cit kālaparyayāt // 5.188.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā mahātejāḥ kapardī vṛṣabhadhvajaḥ / paśyatām eva viprāṇāṃ tatraivāntaradhīyata // 5.188.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā paśyatāṃ teṣāṃ maharṣīṇām aninditā / samāhṛtya vanāt tasmāt kāṣṭhāni varavarṇinī // 5.188.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) citāṃ kṛtvā sumahatīṃ pradāya ca hutāśanam / pradīpte 'gnau mahārāja roṣadīptena cetasā // 5.188.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) uktvā bhīṣmavadhāyeti praviveśa hutāśanam / jyeṣṭhā kāśisutā rājan yamunām abhito nadīm // 5.188.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ śikhaṇḍī gāṅgeya kanyā bhūtvā satī tadā / puruṣo 'bhavad yudhi śreṣṭha tan me brūhi pitāmaha // 5.189.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: asamīcīna) bhāryā tu tasya rājendra drupadasya mahīpateḥ / mahiṣī dayitā hy āsīd aputrā ca viśāṃ pate // 5.189.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasminn eva kāle tu drupado vai mahīpatiḥ / apatyārthaṃ mahārāja toṣayām āsa śaṃkaram // 5.189.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmadvadhārthaṃ niścitya tapo ghoraṃ samāsthitaḥ / lebhe kanyāṃ mahādevāt putro me syād iti bruvan // 5.189.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhagavan putram icchāmi bhīṣmaṃ praticikīrṣayā / ity ukto devadevena strīpumāṃs te bhaviṣyati // 5.189.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivartasva mahīpāla naitaj jātv anyathā bhavet / sa tu gatvā ca nagaraṃ bhāryām idam uvāca ha // 5.189.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kṛto yatno mayā devi putrārthe tapasā mahān / kanyā bhūtvā pumān bhāvī iti cokto 'smi śaṃbhunā // 5.189.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punaḥ punar yācyamāno diṣṭam ity abravīc chivaḥ / na tad anyad dhi bhavitā bhavitavyaṃ hi tat tathā // 5.189.8 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) tataḥ sā niyatā bhūtvā ṛtukāle manasvinī / patnī drupadarājasya drupadaṃ saṃviveśa ha // 5.189.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lebhe garbhaṃ yathākālaṃ vidhidṛṣṭena hetunā / pārṣatāt sā mahīpāla yathā māṃ nārado 'bravīt // 5.189.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato dadhāra taṃ garbhaṃ devī rājīvalocanā / tāṃ sa rājā priyāṃ bhāryāṃ drupadaḥ kurunandana // 5.189.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrasnehān mahābāhuḥ sukhaṃ paryacarat tadā // 5.189.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aputrasya tato rājño drupadasya mahīpateḥ / kanyāṃ pravararūpāṃ tāṃ prājāyata narādhipa // 5.189.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aputrasya tu rājñaḥ sā drupadasya yaśasvinī / khyāpayām āsa rājendra putro jāto mameti vai // 5.189.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa rājā drupadaḥ pracchannāyā narādhipa / putravat putrakāryāṇi sarvāṇi samakārayat // 5.189.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) rakṣaṇaṃ caiva mantrasya mahiṣī drupadasya sā / cakāra sarvayatnena bruvāṇā putra ity uta // 5.189.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tāṃ veda nagare kaś cid anyatra pārṣatāt // 5.189.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) śraddadhāno hi tad vākyaṃ devasyādbhutatejasaḥ / chādayām āsa tāṃ kanyāṃ pumān iti ca so 'bravīt // 5.189.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jātakarmāṇi sarvāṇi kārayām āsa pārthivaḥ / puṃvad vidhānayuktāni śikhaṇḍīti ca tāṃ viduḥ // 5.189.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham ekas tu cāreṇa vacanān nāradasya ca / jñātavān devavākyena ambāyās tapasā tathā // 5.189.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakāra yatnaṃ drupadaḥ sarvasmin svajane mahat / tato lekhyādiṣu tathā śilpeṣu ca paraṃ gatā // 5.190.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) iṣvastre caiva rājendra droṇaśiṣyo babhūva ha // 5.190.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasya mātā mahārāja rājānaṃ varavarṇinī / codayām āsa bhāryārthaṃ kanyāyāḥ putravat tadā // 5.190.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas tāṃ pārṣato dṛṣṭvā kanyāṃ saṃprāptayauvanām / striyaṃ matvā tadā cintāṃ prapede saha bhāryayā // 5.190.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyā mameyaṃ saṃprāptā yauvanaṃ śokavardhinī / mayā pracchāditā ceyaṃ vacanāc chūlapāṇinaḥ // 5.190.4 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na tan mithyā mahārājñi bhaviṣyati kathaṃ cana / trailokyakartā kasmād dhi tan mṛṣā kartum arhati // 5.190.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yadi te rocate rājan vakṣyāmi śṛṇu me vacaḥ / śrutvedānīṃ prapadyethāḥ svakāryaṃ pṛṣatātmaja // 5.190.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kriyatām asya nṛpate vidhivad dārasaṃgrahaḥ / satyaṃ bhavati tad vākyam iti me niścitā matiḥ // 5.190.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatas tau niścayaṃ kṛtvā tasmin kārye 'tha dampatī / varayāṃ cakratuḥ kanyāṃ daśārṇādhipateḥ sutām // 5.190.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato rājā drupado rājasiṃhaḥ; sarvān rājñaḥ kulataḥ saṃniśāmya / dāśārṇakasya nṛpates tanūjāṃ; śikhaṇḍine varayām āsa dārān // 5.190.9 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tBjgg] hiraṇyavarmeti nṛpo yo 'sau dāśārṇakaḥ smṛtaḥ / sa ca prādān mahīpālaḥ kanyāṃ tasmai śikhaṇḍine // 5.190.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sa ca rājā daśārṇeṣu mahān āsīn mahīpatiḥ / hiraṇyavarmā durdharṣo mahāseno mahāmanāḥ // 5.190.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṛte vivāhe tu tadā sā kanyā rājasattama / yauvanaṃ samanuprāptā sā ca kanyā śikhaṇḍinī // 5.190.12 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtadāraḥ śikhaṇḍī tu kāmpilyaṃ punar āgamat / na ca sā veda tāṃ kanyāṃ kaṃ cit kālaṃ striyaṃ kila // 5.190.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hiraṇyavarmaṇaḥ kanyā jñātvā tāṃ tu śikhaṇḍinīm / dhātrīṇāṃ ca sakhīnāṃ ca vrīḍamānā nyavedayat // 5.190.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kanyāṃ pañcālarājasya sutāṃ tāṃ vai śikhaṇḍinīm // 5.190.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatas tā rājaśārdūla dhātryo dāśārṇikās tadā / jagmur ārtiṃ parāṃ duḥkhāt preṣayām āsur eva ca // 5.190.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato daśārṇādhipateḥ preṣyāḥ sarvaṃ nyavedayan / vipralambhaṃ yathāvṛttaṃ sa ca cukrodha pārthivaḥ // 5.190.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍy api mahārāja puṃvad rājakule tadā / vijahāra mudā yuktaḥ strītvaṃ naivātirocayan // 5.190.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ katipayāhasya tac chrutvā bharatarṣabha / hiraṇyavarmā rājendra roṣād ārtiṃ jagāma ha // 5.190.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tato dāśārṇako rājā tīvrakopasamanvitaḥ / dūtaṃ prasthāpayām āsa drupadasya niveśane // 5.190.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato drupadam āsādya dūtaḥ kāñcanavarmaṇaḥ / eka ekāntam utsārya raho vacanam abravīt // 5.190.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśārṇarājo rājaṃs tvām idaṃ vacanam abravīt / abhiṣaṅgāt prakupito vipralabdhas tvayānagha // 5.190.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) avamanyase māṃ nṛpate nūnaṃ durmantritaṃ tava / yan me kanyāṃ svakanyārthe mohād yācitavān asi // 5.190.22 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) tasyādya vipralambhasya phalaṃ prāpnuhi durmate / eṣa tvāṃ sajanāmātyam uddharāmi sthiro bhava // 5.190.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktasya dūtena drupadasya tadā nṛpa / corasyeva gṛhītasya na prāvartata bhāratī // 5.191.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa yatnam akarot tīvraṃ saṃbandhair anusāntvanaiḥ / dūtair madhurasaṃbhāṣair naitad astīti saṃdiśan // 5.191.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā bhūya evātha kṛtvā tattvata āgamam / kanyeti pāñcālasutāṃ tvaramāṇo 'bhiniryayau // 5.191.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ saṃpreṣayām āsa mitrāṇām amitaujasām / duhitur vipralambhaṃ taṃ dhātrīṇāṃ vacanāt tadā // 5.191.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ samudayaṃ kṛtvā balānāṃ rājasattamaḥ / abhiyāne matiṃ cakre drupadaṃ prati bhārata // 5.191.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃmantrayām āsa mitraiḥ saha mahīpatiḥ / hiraṇyavarmā rājendra pāñcālyaṃ pārthivaṃ prati // 5.191.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra vai niścitaṃ teṣām abhūd rājñāṃ mahātmanām / tathyaṃ ced bhavati hy etat kanyā rājañ śikhaṇḍinī // 5.191.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) baddhvā pāñcālarājānam ānayiṣyāmahe gṛhān // 5.191.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) anyaṃ rājānam ādhāya pāñcāleṣu nareśvaram / ghātayiṣyāma nṛpatiṃ drupadaṃ saśikhaṇḍinam // 5.191.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa tadā dūtam ājñāya punaḥ kṣattāram īśvaraḥ / prāsthāpayat pārṣatāya hanmīti tvāṃ sthiro bhava // 5.191.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sa prakṛtyā ca vai bhīruḥ kilbiṣī ca narādhipaḥ / bhayaṃ tīvram anuprāpto drupadaḥ pṛthivīpatiḥ // 5.191.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) visṛjya dūtaṃ dāśārṇaṃ drupadaḥ śokakarśitaḥ / sametya bhāryāṃ rahite vākyam āha narādhipaḥ // 5.191.11 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) bhayena mahatāviṣṭo hṛdi śokena cāhataḥ / pāñcālarājo dayitāṃ mātaraṃ vai śikhaṇḍinaḥ // 5.191.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) abhiyāsyati māṃ kopāt saṃbandhī sumahābalaḥ / hiraṇyavarmā nṛpatiḥ karṣamāṇo varūthinīm // 5.191.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kim idānīṃ kariṣyāmi mūḍhaḥ kanyām imāṃ prati / śikhaṇḍī kila putras te kanyeti pariśaṅkitaḥ // 5.191.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iti niścitya tattvena samitraḥ sabalānugaḥ / vañcito 'smīti manvāno māṃ kiloddhartum icchati // 5.191.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kim atra tathyaṃ suśroṇi kiṃ mithyā brūhi śobhane / śrutvā tvattaḥ śubhe vākyaṃ saṃvidhāsyāmy ahaṃ tathā // 5.191.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi saṃśayaṃ prāpto bālā ceyaṃ śikhaṇḍinī / tvaṃ ca rājñi mahat kṛcchraṃ saṃprāptā varavarṇini // 5.191.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sā tvaṃ sarvavimokṣāya tattvam ākhyāhi pṛcchataḥ / tathā vidadhyāṃ suśroṇi kṛtyasyāsya śucismite // 5.191.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śikhaṇḍini ca mā bhais tvaṃ vidhāsye tatra tattvataḥ // 5.191.18.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kriyayāhaṃ varārohe vañcitaḥ putradharmataḥ / mayā dāśārṇako rājā vañcitaś ca mahīpatiḥ // 5.191.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ācakṣva mahābhāge vidhāsye tatra yad dhitam // 5.191.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) jānatāpi narendreṇa khyāpanārthaṃ parasya vai / prakāśaṃ coditā devī pratyuvāca mahīpatim // 5.191.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śikhaṇḍino mātā yathātattvaṃ narādhipa / ācacakṣe mahābāho bhartre kanyāṃ śikhaṇḍinīm // 5.192.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aputrayā mayā rājan sapatnīnāṃ bhayād idam / kanyā śikhaṇḍinī jātā puruṣo vai niveditaḥ // 5.192.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvayā caiva naraśreṣṭha tan me prītyānumoditam / putrakarma kṛtaṃ caiva kanyāyāḥ pārthivarṣabha // 5.192.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāryā coḍhā tvayā rājan daśārṇādhipateḥ sutā // 5.192.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tvayā ca prāg abhihitaṃ devavākyārthadarśanāt / kanyā bhūtvā pumān bhāvīty evaṃ caitad upekṣitam // 5.192.4 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) etac chrutvā drupado yajñasenaḥ; sarvaṃ tattvaṃ mantravidbhyo nivedya / mantraṃ rājā mantrayām āsa rājan; yad yad yuktaṃ rakṣaṇe vai prajānām // 5.192.5 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], śālinī [11: mttgg] saṃbandhakaṃ caiva samarthya tasmin; dāśārṇake vai nṛpatau narendra / svayaṃ kṛtvā vipralambhaṃ yathāvan; mantraikāgro niścayaṃ vai jagāma // 5.192.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] svabhāvaguptaṃ nagaram āpatkāle tu bhārata / gopayām āsa rājendra sarvataḥ samalaṃkṛtam // 5.192.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ārtiṃ ca paramāṃ rājā jagāma saha bhāryayā / daśārṇapatinā sārdhaṃ virodhe bharatarṣabha // 5.192.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ saṃbandhinā sārdhaṃ na me syād vigraho mahān / iti saṃcintya manasā daivatāny arcayat tadā // 5.192.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ tu dṛṣṭvā tadā rājan devī devaparaṃ tathā / arcāṃ prayuñjānam atho bhāryā vacanam abravīt // 5.192.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) devānāṃ pratipattiś ca satyā sādhumatā sadā / sā tu duḥkhārṇavaṃ prāpya naḥ syād arcayatāṃ bhṛśam // 5.192.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivatāni ca sarvāṇi pūjyantāṃ bhūridakṣiṇaiḥ / agnayaś cāpi hūyantāṃ dāśārṇapratiṣedhane // 5.192.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayuddhena nivṛttiṃ ca manasā cintayābhibho / devatānāṃ prasādena sarvam etad bhaviṣyati // 5.192.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mantribhir mantritaṃ sārdhaṃ tvayā yat pṛthulocana / purasyāsyāvināśāya tac ca rājaṃs tathā kuru // 5.192.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivaṃ hi mānuṣopetaṃ bhṛśaṃ sidhyati pārthiva / parasparavirodhāt tu nānayoḥ siddhir asti vai // 5.192.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād vidhāya nagare vidhānaṃ sacivaiḥ saha / arcayasva yathākāmaṃ daivatāni viśāṃ pate // 5.192.16 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ saṃbhāṣamāṇau tau dṛṣṭvā śokaparāyaṇau / śikhaṇḍinī tadā kanyā vrīḍiteva manasvinī // 5.192.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sā cintayām āsa matkṛte duḥkhitāv ubhau / imāv iti tataś cakre matiṃ prāṇavināśane // 5.192.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ sā niścayaṃ kṛtvā bhṛśaṃ śokaparāyaṇā / jagāma bhavanaṃ tyaktvā gahanaṃ nirjanaṃ vanam // 5.192.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yakṣeṇarddhimatā rājan sthūṇākarṇena pālitam / tadbhayād eva ca jano visarjayati tad vanam // 5.192.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatra sthūṇasya bhavanaṃ sudhāmṛttikalepanam / lājollāpikadhūmāḍhyam uccaprākāratoraṇam // 5.192.21 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tat praviśya śikhaṇḍī sā drupadasyātmajā nṛpa / anaśnatī bahutithaṃ śarīram upaśoṣayat // 5.192.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) darśayām āsa tāṃ yakṣaḥ sthūṇo madhvakṣasaṃyutaḥ / kimartho 'yaṃ tavārambhaḥ kariṣye brūhi māciram // 5.192.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśakyam iti sā yakṣaṃ punaḥ punar uvāca ha / kariṣyāmīti caināṃ sa pratyuvācātha guhyakaḥ // 5.192.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhaneśvarasyānucaro varado 'smi nṛpātmaje / adeyam api dāsyāmi brūhi yat te vivakṣitam // 5.192.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tataḥ śikhaṇḍī tat sarvam akhilena nyavedayat / tasmai yakṣapradhānāya sthūṇākarṇāya bhārata // 5.192.26 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) āpanno me pitā yakṣa nacirād vinaśiṣyati / abhiyāsyati saṃkruddho daśārṇādhipatir hi tam // 5.192.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābalo mahotsāhaḥ sa hemakavaco nṛpaḥ / tasmād rakṣasva māṃ yakṣa pitaraṃ mātaraṃ ca me // 5.192.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratijñāto hi bhavatā duḥkhapratinayo mama / bhaveyaṃ puruṣo yakṣa tvatprasādād aninditaḥ // 5.192.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yāvad eva sa rājā vai nopayāti puraṃ mama / tāvad eva mahāyakṣa prasādaṃ kuru guhyaka // 5.192.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍivākyaṃ śrutvātha sa yakṣo bharatarṣabha / provāca manasā cintya daivenopanipīḍitaḥ // 5.193.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhavitavyaṃ tathā tad dhi mama duḥkhāya kaurava // 5.193.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhadre kāmaṃ kariṣyāmi samayaṃ tu nibodha me / kiṃ cit kālāntaraṃ dāsye puṃliṅgaṃ svam idaṃ tava // 5.193.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgantavyaṃ tvayā kāle satyam etad bravīmi te // 5.193.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prabhuḥ saṃkalpasiddho 'smi kāmarūpī vihaṃgamaḥ / matprasādāt puraṃ caiva trāhi bandhūṃś ca kevalān // 5.193.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīliṅgaṃ dhārayiṣyāmi tvadīyaṃ pārthivātmaje / satyaṃ me pratijānīhi kariṣyāmi priyaṃ tava // 5.193.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratidāsyāmi bhagavaṃl liṅgaṃ punar idaṃ tava / kiṃ cit kālāntaraṃ strītvaṃ dhārayasva niśācara // 5.193.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pratiprayāte dāśārṇe pārthive hemavarmaṇi / kanyaivāhaṃ bhaviṣyāmi puruṣas tvaṃ bhaviṣyasi // 5.193.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ity uktvā samayaṃ tatra cakrāte tāv ubhau nṛpa / anyonyasyānabhidrohe tau saṃkrāmayatāṃ tataḥ // 5.193.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) strīliṅgaṃ dhārayām āsa sthūṇo yakṣo narādhipa / yakṣarūpaṃ ca tad dīptaṃ śikhaṇḍī pratyapadyata // 5.193.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śikhaṇḍī pāñcālyaḥ puṃstvam āsādya pārthiva / viveśa nagaraṃ hṛṣṭaḥ pitaraṃ ca samāsadat // 5.193.9 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yathāvṛttaṃ tu tat sarvam ācakhyau drupadasya ca // 5.193.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) drupadas tasya tac chrutvā harṣam āhārayat param / sabhāryas tac ca sasmāra maheśvaravacas tadā // 5.193.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ saṃpreṣayām āsa daśārṇādhipater nṛpa / puruṣo 'yaṃ mama sutaḥ śraddhattāṃ me bhavān iti // 5.193.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) atha dāśārṇako rājā sahasābhyāgamat tadā / pāñcālarājaṃ drupadaṃ duḥkhāmarṣasamanvitaḥ // 5.193.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ kāmpilyam āsādya daśārṇādhipatis tadā / preṣayām āsa satkṛtya dūtaṃ brahmavidāṃ varam // 5.193.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brūhi madvacanād dūta pāñcālyaṃ taṃ nṛpādhamam / yad vai kanyāṃ svakanyārthe vṛtavān asi durmate // 5.193.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) phalaṃ tasyāvalepasya drakṣyasy adya na saṃśayaḥ // 5.193.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktas tu tenāsau brāhmaṇo rājasattama / dūtaḥ prayāto nagaraṃ dāśārṇanṛpacoditaḥ // 5.193.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tata āsādayām āsa purodhā drupadaṃ pure / tasmai pāñcālako rājā gām arghyaṃ ca susatkṛtam // 5.193.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpayām āsa rājendra saha tena śikhaṇḍinā // 5.193.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tāṃ pūjāṃ nābhyanandat sa vākyaṃ cedam uvāca ha / yad uktaṃ tena vīreṇa rājñā kāñcanavarmaṇā // 5.193.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat te 'ham adhamācāra duhitrarthe 'smi vañcitaḥ / tasya pāpasya karaṇāt phalaṃ prāpnuhi durmate // 5.193.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) dehi yuddhaṃ narapate mamādya raṇamūrdhani / uddhariṣyāmi te sadyaḥ sāmātyasutabāndhavam // 5.193.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tad upālambhasaṃyuktaṃ śrāvitaḥ kila pārthivaḥ / daśārṇapatidūtena mantrimadhye purodhasā // 5.193.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abravīd bharataśreṣṭha drupadaḥ praṇayānataḥ / yad āha māṃ bhavān brahman saṃbandhivacanād vacaḥ // 5.193.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyottaraṃ prativaco dūta eva vadiṣyati // 5.193.21.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tataḥ saṃpreṣayām āsa drupado 'pi mahātmane / hiraṇyavarmaṇe dūtaṃ brāhmaṇaṃ vedapāragam // 5.193.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgamya tu rājñā sa daśārṇapatinā tadā / tad vākyam ādade rājan yad uktaṃ drupadena ha // 5.193.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āgamaḥ kriyatāṃ vyaktaṃ kumāro vai suto mama / mithyaitad uktaṃ kenāpi tan na śraddheyam ity uta // 5.193.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tataḥ sa rājā drupadasya śrutvā; vimarśayukto yuvatīr variṣṭhāḥ / saṃpreṣayām āsa sucārurūpāḥ; śikhaṇḍinaṃ strī pumān veti vettum // 5.193.25 upajāti triṣṭubh: indravajrā [11: ttjgg], ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: jtygg], upendravajrā [11: jtjgg] tāḥ preṣitās tattvabhāvaṃ viditvā; prītyā rājñe tac chaśaṃsur hi sarvam / śikhaṇḍinaṃ puruṣaṃ kauravendra; daśārṇarājāya mahānubhāvam // 5.193.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tataḥ kṛtvā tu rājā sa āgamaṃ prītimān atha / saṃbandhinā samāgamya hṛṣṭo vāsam uvāsa ha // 5.193.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍine ca muditaḥ prādād vittaṃ janeśvaraḥ / hastino 'śvāṃś ca gāś caiva dāsyo bahuśatās tathā // 5.193.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pūjitaś ca pratiyayau nivartya tanayāṃ kila // 5.193.28.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) vinītakilbiṣe prīte hemavarmaṇi pārthive / pratiyāte tu dāśārṇe hṛṣṭarūpā śikhaṇḍinī // 5.193.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya cit tv atha kālasya kubero naravāhanaḥ / lokānuyātrāṃ kurvāṇaḥ sthūṇasyāgān niveśanam // 5.193.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa tadgṛhasyopari vartamāna; ālokayām āsa dhanādhigoptā / sthūṇasya yakṣasya niśāmya veśma; svalaṃkṛtaṃ mālyaguṇair vicitram // 5.193.31 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] lājaiś ca gandhaiś ca tathā vitānair; abhyarcitaṃ dhūpanadhūpitaṃ ca / dhvajaiḥ patākābhir alaṃkṛtaṃ ca; bhakṣyānnapeyāmiṣadattahomam // 5.193.32 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tat sthānaṃ tasya dṛṣṭvā tu sarvataḥ samalaṃkṛtam / athābravīd yakṣapatis tān yakṣān anugāṃs tadā // 5.193.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) svalaṃkṛtam idaṃ veśma sthūṇasyāmitavikramāḥ / nopasarpati māṃ cāpi kasmād adya sumandadhīḥ // 5.193.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmāj jānan sumandātmā mām asau nopasarpati / tasmāt tasmai mahādaṇḍo dhāryaḥ syād iti me matiḥ // 5.193.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupadasya sutā rājan rājño jātā śikhaṇḍinī / tasyai nimitte kasmiṃś cit prādāt puruṣalakṣaṇam // 5.193.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) agrahīl lakṣaṇaṃ strīṇāṃ strībhūtas tiṣṭhate gṛhe / nopasarpati tenāsau savrīḍaḥ strīsvarūpavān // 5.193.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etasmāt kāraṇād rājan sthūṇo na tvādya paśyati / śrutvā kuru yathānyāyaṃ vimānam iha tiṣṭhatām // 5.193.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ānīyatāṃ sthūṇa iti tato yakṣādhipo 'bravīt / kartāsmi nigrahaṃ tasyety uvāca sa punaḥ punaḥ // 5.193.39 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) so 'bhyagacchata yakṣendram āhūtaḥ pṛthivīpate / strīsvarūpo mahārāja tasthau vrīḍāsamanvitaḥ // 5.193.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ śaśāpa susaṃkruddho dhanadaḥ kurunandana / evam eva bhavatv asya strītvaṃ pāpasya guhyakāḥ // 5.193.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato 'bravīd yakṣapatir mahātmā; yasmād adās tv avamanyeha yakṣān / śikhaṇḍine lakṣaṇaṃ pāpabuddhe; strīlakṣaṇaṃ cāgrahīḥ pāpakarman // 5.193.42 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jttgg], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] apravṛttaṃ sudurbuddhe yasmād etat kṛtaṃ tvayā / tasmād adya prabhṛty eva tvaṃ strī sa puruṣas tathā // 5.193.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prasādayām āsur yakṣā vaiśravaṇaṃ kila / sthūṇasyārthe kuruṣvāntaṃ śāpasyeti punaḥ punaḥ // 5.193.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato mahātmā yakṣendraḥ pratyuvācānugāminaḥ / sarvān yakṣagaṇāṃs tāta śāpasyāntacikīrṣayā // 5.193.45 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) hate śikhaṇḍini raṇe svarūpaṃ pratipatsyate / sthūṇo yakṣo nirudvego bhavatv iti mahāmanāḥ // 5.193.46 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ity uktvā bhagavān devo yakṣarākṣasapūjitaḥ / prayayau saha taiḥ sarvair nimeṣāntaracāribhiḥ // 5.193.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthūṇas tu śāpaṃ saṃprāpya tatraiva nyavasat tadā / samaye cāgamat taṃ vai śikhaṇḍī sa kṣapācaram // 5.193.48 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) so 'bhigamyābravīd vākyaṃ prāpto 'smi bhagavann iti / tam abravīt tataḥ sthūṇaḥ prīto 'smīti punaḥ punaḥ // 5.193.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārjavenāgataṃ dṛṣṭvā rājaputraṃ śikhaṇḍinam / sarvam eva yathāvṛttam ācacakṣe śikhaṇḍine // 5.193.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śapto vaiśravaṇenāsmi tvatkṛte pārthivātmaja / gacchedānīṃ yathākāmaṃ cara lokān yathāsukham // 5.193.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭam etat purā manye na śakyam ativartitum / gamanaṃ tava ceto hi paulastyasya ca darśanam // 5.193.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ śikhaṇḍī tu sthūṇayakṣeṇa bhārata / pratyājagāma nagaraṃ harṣeṇa mahatānvitaḥ // 5.193.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) pūjayām āsa vividhair gandhamālyair mahādhanaiḥ / dvijātīn devatāś cāpi caityān atha catuṣpathān // 5.193.54 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) drupadaḥ saha putreṇa siddhārthena śikhaṇḍinā / mudaṃ ca paramāṃ lebhe pāñcālyaḥ saha bāndhavaiḥ // 5.193.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śiṣyārthaṃ pradadau cāpi droṇāya kurupuṃgava / śikhaṇḍinaṃ mahārāja putraṃ strīpūrviṇaṃ tathā // 5.193.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratipede catuṣpādaṃ dhanurvedaṃ nṛpātmajaḥ / śikhaṇḍī saha yuṣmābhir dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ // 5.193.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama tv etac carās tāta yathāvat pratyavedayan / jaḍāndhabadhirākārā ye yuktā drupade mayā // 5.193.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam eṣa mahārāja strīpumān drupadātmajaḥ / saṃbhūtaḥ kauravaśreṣṭha śikhaṇḍī rathasattamaḥ // 5.193.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyeṣṭhā kāśipateḥ kanyā ambā nāmeti viśrutā / drupadasya kule jātā śikhaṇḍī bharatarṣabha // 5.193.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāham enaṃ dhanuṣpāṇiṃ yuyutsuṃ samupasthitam / muhūrtam api paśyeyaṃ prahareyaṃ na cāpy uta // 5.193.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vratam etan mama sadā pṛthivyām api viśrutam / striyāṃ strīpūrvake cāpi strīnāmni strīsvarūpiṇi // 5.193.62 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na muñceyam ahaṃ bāṇān iti kauravanandana / na hanyām aham etena kāraṇena śikhaṇḍinam // 5.193.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat tattvam ahaṃ veda janma tāta śikhaṇḍinaḥ / tato nainaṃ haniṣyāmi samareṣv ātatāyinam // 5.193.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi bhīṣmaḥ striyaṃ hanyād dhanyād ātmānam apy uta / nainaṃ tasmād dhaniṣyāmi dṛṣṭvāpi samare sthitam // 5.193.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu kauravyo rājā duryodhanas tadā / muhūrtam iva sa dhyātvā bhīṣme yuktam amanyata // 5.193.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ punar eva sutas tava / madhye sarvasya sainyasya pitāmaham apṛcchata // 5.194.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍaveyasya gāṅgeya yad etat sainyam uttamam / prabhūtanaranāgāśvaṃ mahārathasamākulam // 5.194.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmārjunaprabhṛtibhir maheṣvāsair mahābalaiḥ / lokapālopamair guptaṃ dhṛṣṭadyumnapurogamaiḥ // 5.194.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) apradhṛṣyam anāvāryam udvṛttam iva sāgaram / senāsāgaram akṣobhyam api devair mahāhave // 5.194.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kena kālena gāṅgeya kṣapayethā mahādyute / ācāryo vā maheṣvāsaḥ kṛpo vā sumahābalaḥ // 5.194.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇo vā samaraślāghī drauṇir vā dvijasattamaḥ / divyāstraviduṣaḥ sarve bhavanto hi bale mama // 5.194.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad icchāmy ahaṃ jñātuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me / hṛdi nityaṃ mahābāho vaktum arhasi tan mama // 5.194.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anurūpaṃ kuruśreṣṭha tvayy etat pṛthivīpate / balābalam amitrāṇāṃ sveṣāṃ ca yadi pṛcchasi // 5.194.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu rājan mama raṇe yā śaktiḥ paramā bhavet / astravīryaṃ raṇe yac ca bhujayoś ca mahābhuja // 5.194.9 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ārjavenaiva yuddhena yoddhavya itaro janaḥ / māyāyuddhena māyāvī ity etad dharmaniścayaḥ // 5.194.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanyām ahaṃ mahābāho pāṇḍavānām anīkinīm / divase divase kṛtvā bhāgaṃ prāgāhnikaṃ mama // 5.194.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yodhānāṃ daśasāhasraṃ kṛtvā bhāgaṃ mahādyute / sahasraṃ rathinām ekam eṣa bhāgo mato mama // 5.194.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anenāhaṃ vidhānena saṃnaddhaḥ satatotthitaḥ / kṣapayeyaṃ mahat sainyaṃ kālenānena bhārata // 5.194.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tv astrāṇi muñceyaṃ mahānti samare sthitaḥ / śatasāhasraghātīni hanyāṃ māsena bhārata // 5.194.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvā bhīṣmasya tad vākyaṃ rājā duryodhanas tadā / paryapṛcchata rājendra droṇam aṅgirasāṃ varam // 5.194.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ācārya kena kālena pāṇḍuputrasya sainikān / nihanyā iti taṃ droṇaḥ pratyuvāca hasann iva // 5.194.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthaviro 'smi kuruśreṣṭha mandaprāṇaviceṣṭitaḥ / astrāgninā nirdaheyaṃ pāṇḍavānām anīkinīm // 5.194.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yathā bhīṣmaḥ śāṃtanavo māseneti matir mama / eṣā me paramā śaktir etan me paramaṃ balam // 5.194.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) dvābhyām eva tu māsābhyāṃ kṛpaḥ śāradvato 'bravīt / drauṇis tu daśarātreṇa pratijajñe balakṣayam // 5.194.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karṇas tu pañcarātreṇa pratijajñe mahāstravit // 5.194.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tac chrutvā sūtaputrasya vākyaṃ sāgaragāsutaḥ / jahāsa sasvanaṃ hāsaṃ vākyaṃ cedam uvāca ha // 5.194.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi tāvad raṇe pārthaṃ bāṇakhaḍgadhanurdharam / vāsudevasamāyuktaṃ rathenodyantam acyutam // 5.194.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samāgacchasi rādheya tenaivam abhimanyase / śakyam evaṃ ca bhūyaś ca tvayā vaktuṃ yatheṣṭataḥ // 5.194.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etac chrutvā tu kaunteyaḥ sarvān bhrātṝn upahvare / āhūya bharataśreṣṭha idaṃ vacanam abravīt // 5.195.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu ye cārapuruṣā mama / te pravṛttiṃ prayacchanti mamemāṃ vyuṣitāṃ niśām // 5.195.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaḥ kilāpṛcchad āpageyaṃ mahāvratam / kena kālena pāṇḍūnāṃ hanyāḥ sainyam iti prabho // 5.195.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māseneti ca tenokto dhārtarāṣṭraḥ sudurmatiḥ / tāvatā cāpi kālena droṇo 'pi pratyajānata // 5.195.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gautamo dviguṇaṃ kālam uktavān iti naḥ śrutam / drauṇis tu daśarātreṇa pratijajñe mahāstravit // 5.195.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā divyāstravit karṇaḥ saṃpṛṣṭaḥ kurusaṃsadi / pañcabhir divasair hantuṃ sa sainyaṃ pratijajñivān // 5.195.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād aham apīcchāmi śrotum arjuna te vacaḥ / kālena kiyatā śatrūn kṣapayer iti saṃyuge // 5.195.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto guḍākeśaḥ pārthivena dhanaṃjayaḥ / vāsudevam avekṣyedaṃ vacanaṃ pratyabhāṣata // 5.195.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarva ete mahātmānaḥ kṛtāstrāś citrayodhinaḥ / asaṃśayaṃ mahārāja hanyur eva balaṃ tava // 5.195.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apaitu te manastāpo yathāsatyaṃ bravīmy aham / hanyām ekarathenāhaṃ vāsudevasahāyavān // 5.195.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāmarān api lokāṃs trīn sahasthāvarajaṅgamān / bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyac ca nimeṣād iti me matiḥ // 5.195.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tad ghoraṃ paśupatiḥ prādād astraṃ mahan mama / kairāte dvandvayuddhe vai tad idaṃ mayi vartate // 5.195.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yad yugānte paśupatiḥ sarvabhūtāni saṃharan / prayuṅkte puruṣavyāghra tad idaṃ mayi vartate // 5.195.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tan na jānāti gāṅgeyo na droṇo na ca gautamaḥ / na ca droṇasuto rājan kuta eva tu sūtajaḥ // 5.195.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu yuktaṃ raṇe hantuṃ divyair astraiḥ pṛthagjanam / ārjavenaiva yuddhena vijeṣyāmo vayaṃ parān // 5.195.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatheme puruṣavyāghrāḥ sahāyās tava pārthiva / sarve divyāstraviduṣaḥ sarve yuddhābhinandinaḥ // 5.195.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) vedāntāvabhṛthasnātāḥ sarva ete 'parājitāḥ / nihanyuḥ samare senāṃ devānām api pāṇḍava // 5.195.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍī yuyudhānaś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ / bhīmaseno yamau cobhau yudhāmanyūttamaujasau // 5.195.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭadrupadau cobhau bhīṣmadroṇasamau yudhi / svayaṃ cāpi samartho 'si trailokyotsādane api // 5.195.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhād yaṃ puruṣaṃ paśyes tvaṃ vāsavasamadyute / kṣipraṃ na sa bhaved vyaktam iti tvāṃ vedmi kaurava // 5.195.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prabhāte vimale dhārtarāṣṭreṇa coditāḥ / duryodhanena rājānaḥ prayayuḥ pāṇḍavān prati // 5.196.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) āplāvya śucayaḥ sarve sragviṇaḥ śuklavāsasaḥ / gṛhītaśastrā dhvajinaḥ svasti vācya hutāgnayaḥ // 5.196.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve sucaritavratāḥ / sarve karmakṛtaś caiva sarve cāhavalakṣaṇāḥ // 5.196.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhaveṣu parāṃl lokāñ jigīṣanto mahābalāḥ / ekāgramanasaḥ sarve śraddadhānāḥ parasya ca // 5.196.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vindānuvindāv āvantyau kekayā bāhlikaiḥ saha / prayayuḥ sarva evaite bhāradvājapurogamāḥ // 5.196.5 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aśvatthāmā śāṃtanavaḥ saindhavo 'tha jayadrathaḥ / dākṣiṇātyāḥ pratīcyāś ca pārvatīyāś ca ye rathāḥ // 5.196.6 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) gāndhārarājaḥ śakuniḥ prācyodīcyāś ca sarvaśaḥ / śakāḥ kirātā yavanāḥ śibayo 'tha vasātayaḥ // 5.196.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) svaiḥ svair anīkaiḥ sahitāḥ parivārya mahāratham / ete mahārathāḥ sarve dvitīye niryayur bale // 5.196.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kṛtavarmā sahānīkas trigartāś ca mahābalāḥ / duryodhanaś ca nṛpatir bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ // 5.196.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śalo bhūriśravāḥ śalyaḥ kausalyo 'tha bṛhadbalaḥ / ete paścād avartanta dhārtarāṣṭrapurogamāḥ // 5.196.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te samena pathā yātvā yotsyamānā mahārathāḥ / kurukṣetrasya paścārdhe vyavatiṣṭhanta daṃśitāḥ // 5.196.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanas tu śibiraṃ kārayām āsa bhārata / yathaiva hāstinapuraṃ dvitīyaṃ samalaṃkṛtam // 5.196.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) na viśeṣaṃ vijānanti purasya śibirasya vā / kuśalā api rājendra narā nagaravāsinaḥ // 5.196.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tādṛśāny eva durgāṇi rājñām api mahīpatiḥ / kārayām āsa kauravyaḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ // 5.196.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcayojanam utsṛjya maṇḍalaṃ tad raṇājiram / senāniveśās te rājann āviśañ śatasaṃghaśaḥ // 5.196.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tatra te pṛthivīpālā yathotsāhaṃ yathābalam / viviśuḥ śibirāṇy āśu dravyavanti sahasraśaḥ // 5.196.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ duryodhano rājā sasainyānāṃ mahātmanām / vyādideśa sabāhyānāṃ bhakṣyabhojyam anuttamam // 5.196.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sagajāśvamanuṣyāṇāṃ ye ca śilpopajīvinaḥ / ye cānye 'nugatās tatra sūtamāgadhabandinaḥ // 5.196.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaṇijo gaṇikā vārā ye caiva prekṣakā janāḥ / sarvāṃs tān kauravo rājā vidhivat pratyavaikṣata // 5.196.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva rājā kaunteyo dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ / dhṛṣṭadyumnamukhān vīrāṃś codayām āsa bhārata // 5.197.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) cedikāśikarūṣāṇāṃ netāraṃ dṛḍhavikramam / senāpatim amitraghnaṃ dhṛṣṭaketum athādiśat // 5.197.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) virāṭaṃ drupadaṃ caiva yuyudhānaṃ śikhaṇḍinam / pāñcālyau ca maheṣvāsau yudhāmanyūttamaujasau // 5.197.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te śūrāś citravarmāṇas taptakuṇḍaladhāriṇaḥ / ājyāvasiktā jvalitā dhiṣṇyeṣv iva hutāśanāḥ // 5.197.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) aśobhanta maheṣvāsā grahāḥ prajvalitā iva // 5.197.4.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) so 'tha sainyaṃ yathāyogaṃ pūjayitvā nararṣabhaḥ / dideśa tāny anīkāni prayāṇāya mahīpatiḥ // 5.197.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhimanyuṃ bṛhantaṃ ca draupadeyāṃś ca sarvaśaḥ / dhṛṣṭadyumnamukhān etān prāhiṇot pāṇḍunandanaḥ // 5.197.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmaṃ ca yuyudhānaṃ ca pāṇḍavaṃ ca dhanaṃjayam / dvitīyaṃ preṣayām āsa balaskandhaṃ yudhiṣṭhiraḥ // 5.197.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāṇḍaṃ samāropayatāṃ caratāṃ saṃpradhāvatām / hṛṣṭānāṃ tatra yodhānāṃ śabdo divam ivāspṛśat // 5.197.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) svayam eva tataḥ paścād virāṭadrupadānvitaḥ / tathānyaiḥ pṛthivīpālaiḥ saha prāyān mahīpatiḥ // 5.197.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmadhanvāyanī senā dhṛṣṭadyumnapuraskṛtā / gaṅgeva pūrṇā stimitā syandamānā vyadṛśyata // 5.197.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tataḥ punar anīkāni vyayojayata buddhimān / mohayan dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāṃ buddhinisravam // 5.197.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) draupadeyān maheṣvāsān abhimanyuṃ ca pāṇḍavaḥ / nakulaṃ sahadevaṃ ca sarvāṃś caiva prabhadrakān // 5.197.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśa cāśvasahasrāṇi dvisāhasraṃ ca dantinaḥ / ayutaṃ ca padātīnāṃ rathāḥ pañcaśatās tathā // 5.197.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmasenaṃ ca durdharṣaṃ prathamaṃ prādiśad balam / madhyame tu virāṭaṃ ca jayatsenaṃ ca māgadham // 5.197.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārathau ca pāñcālyau yudhāmanyūttamaujasau / vīryavantau mahātmānau gadākārmukadhāriṇau // 5.197.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anvayātāṃ tato madhye vāsudevadhanaṃjayau // 5.197.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) babhūvur atisaṃrabdhāḥ kṛtapraharaṇā narāḥ / teṣāṃ viṃśatisāhasrā dhvajāḥ śūrair adhiṣṭhitāḥ // 5.197.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañca nāgasahasrāṇi rathavaṃśāś ca sarvaśaḥ / padātayaś ca ye śūrāḥ kārmukāsigadādharāḥ // 5.197.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasraśo 'nvayuḥ paścād agrataś ca sahasraśaḥ // 5.197.17.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yudhiṣṭhiro yatra sainye svayam eva balārṇave / tatra te pṛthivīpālā bhūyiṣṭhaṃ paryavasthitāḥ // 5.197.18 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tatra nāgasahasrāṇi hayānām ayutāni ca / tathā rathasahasrāṇi padātīnāṃ ca bhārata // 5.197.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad āśrityābhiyuyudhe dhārtarāṣṭraṃ suyodhanam // 5.197.19.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) tato 'nye śataśaḥ paścāt sahasrāyutaśo narāḥ / nadantaḥ prayayus teṣām anīkāni sahasraśaḥ // 5.197.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra bherīsahasrāṇi śaṅkhānām ayutāni ca / vādayanti sma saṃhṛṣṭāḥ sahasrāyutaśo narāḥ // 5.197.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ yuyudhire vīrāḥ kurupāṇḍavasomakāḥ / pārthivāś ca mahābhāgā nānādeśasamāgatāḥ // 6.1.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā yuyudhire vīrāḥ kurupāṇḍavasomakāḥ / kurukṣetre tapaḥkṣetre śṛṇu tat pṛthivīpate // 6.1.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avatīrya kurukṣetraṃ pāṇḍavāḥ sahasomakāḥ / kauravān abhyavartanta jigīṣanto mahābalāḥ // 6.1.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedādhyayanasaṃpannāḥ sarve yuddhābhinandinaḥ / āśaṃsanto jayaṃ yuddhe vadhaṃ vābhimukhā raṇe // 6.1.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhiyāya ca durdharṣāṃ dhārtarāṣṭrasya vāhinīm / prāṅmukhāḥ paścime bhāge nyaviśanta sasainikāḥ // 6.1.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samantapañcakād bāhyaṃ śibirāṇi sahasraśaḥ / kārayām āsa vidhivat kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 6.1.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) śūnyeva pṛthivī sarvā bālavṛddhāvaśeṣitā / niraśvapuruṣā cāsīd rathakuñjaravarjitā // 6.1.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvat tapati sūryo hi jambūdvīpasya maṇḍalam / tāvad eva samāvṛttaṃ balaṃ pārthivasattama // 6.1.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekasthāḥ sarvavarṇās te maṇḍalaṃ bahuyojanam / paryākrāmanta deśāṃś ca nadīḥ śailān vanāni ca // 6.1.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ yudhiṣṭhiro rājā sarveṣāṃ puruṣarṣabha / ādideśa savāhānāṃ bhakṣyabhojyam anuttamam // 6.1.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjñāś ca vividhās tās tās teṣāṃ cakre yudhiṣṭhiraḥ / evaṃvādī veditavyaḥ pāṇḍaveyo 'yam ity uta // 6.1.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) abhijñānāni sarveṣāṃ saṃjñāś cābharaṇāni ca / yojayām āsa kauravyo yuddhakāla upasthite // 6.1.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā dhvajāgraṃ pārthānāṃ dhārtarāṣṭro mahāmanāḥ / saha sarvair mahīpālaiḥ pratyavyūhata pāṇḍavān // 6.1.13 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani / madhye nāgasahasrasya bhrātṛbhiḥ parivāritam // 6.1.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā duryodhanaṃ hṛṣṭāḥ sarve pāṇḍavasainikāḥ / dadhmuḥ sarve mahāśaṅkhān bherīr jaghnuḥ sahasraśaḥ // 6.1.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ prahṛṣṭāṃ svāṃ senām abhivīkṣyātha pāṇḍavāḥ / babhūvur hṛṣṭamanaso vāsudevaś ca vīryavān // 6.1.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: na-vipulā) tato yodhān harṣayantau vāsudevadhanaṃjayau / dadhmatuḥ puruṣavyāghrau divyau śaṅkhau rathe sthitau // 6.1.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pāñcajanyasya nirghoṣaṃ devadattasya cobhayoḥ / śrutvā savāhanā yodhāḥ śakṛnmūtraṃ prasusruvuḥ // 6.1.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā siṃhasya nadataḥ svanaṃ śrutvetare mṛgāḥ / traseyus tadvad evāsīd dhārtarāṣṭrabalaṃ tadā // 6.1.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) udatiṣṭhad rajo bhaumaṃ na prājñāyata kiṃ cana / antardhīyata cādityaḥ sainyena rajasāvṛtaḥ // 6.1.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavarṣa cātra parjanyo māṃsaśoṇitavṛṣṭimān / vyukṣan sarvāṇy anīkāni tad adbhutam ivābhavat // 6.1.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāyus tataḥ prādurabhūn nīcaiḥ śarkarakarṣaṇaḥ / vinighnaṃs tāny anīkāni vidhamaṃś caiva tad rajaḥ // 6.1.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ubhe sene tadā rājan yuddhāya mudite bhṛśam / kurukṣetre sthite yatte sāgarakṣubhitopame // 6.1.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayos tu senayor āsīd adbhutaḥ sa samāgamaḥ / yugānte samanuprāpte dvayoḥ sāgarayor iva // 6.1.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūnyāsīt pṛthivī sarvā bālavṛddhāvaśeṣitā / tena senāsamūhena samānītena kauravaiḥ // 6.1.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatas te samayaṃ cakruḥ kurupāṇḍavasomakāḥ / dharmāṃś ca sthāpayām āsur yuddhānāṃ bharatarṣabha // 6.1.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nivṛtte caiva no yuddhe prītiś ca syāt parasparam / yathāpuraṃ yathāyogaṃ na ca syāc chalanaṃ punaḥ // 6.1.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vācā yuddhe pravṛtte no vācaiva pratiyodhanam / niṣkrāntaḥ pṛtanāmadhyān na hantavyaḥ kathaṃ cana // 6.1.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathī ca rathinā yodhyo gajena gajadhūrgataḥ / aśvenāśvī padātiś ca padātenaiva bhārata // 6.1.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāyogaṃ yathāvīryaṃ yathotsāhaṃ yathāvayaḥ / samābhāṣya prahartavyaṃ na viśvaste na vihvale // 6.1.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pareṇa saha saṃyuktaḥ pramatto vimukhas tathā / kṣīṇaśastro vivarmā ca na hantavyaḥ kathaṃ cana // 6.1.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na sūteṣu na dhuryeṣu na ca śastropanāyiṣu / na bherīśaṅkhavādeṣu prahartavyaṃ kathaṃ cana // 6.1.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ te samayaṃ kṛtvā kurupāṇḍavasomakāḥ / vismayaṃ paramaṃ jagmuḥ prekṣamāṇāḥ parasparam // 6.1.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niviśya ca mahātmānas tatas te puruṣarṣabhāḥ / hṛṣṭarūpāḥ sumanaso babhūvuḥ sahasainikāḥ // 6.1.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tataḥ pūrvāpare saṃdhye samīkṣya bhagavān ṛṣiḥ / sarvavedavidāṃ śreṣṭho vyāsaḥ satyavatīsutaḥ // 6.2.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaviṣyati raṇe ghore bharatānāṃ pitāmahaḥ / pratyakṣadarśī bhagavān bhūtabhavyabhaviṣyavit // 6.2.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vaicitravīryaṃ rājānaṃ sa rahasyaṃ bravīd idam / śocantam ārtaṃ dhyāyantaṃ putrāṇām anayaṃ tadā // 6.2.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) rājan parītakālās te putrāś cānye ca bhūmipāḥ / te haniṣyanti saṃgrāme samāsādyetaretaram // 6.2.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣu kālaparīteṣu vinaśyatsu ca bhārata / kālaparyāyam ājñāya mā sma śoke manaḥ kṛthāḥ // 6.2.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi tv icchasi saṃgrāme draṣṭum enaṃ viśāṃ pate / cakṣur dadāni te hanta yuddham etan niśāmaya // 6.2.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na rocaye jñātivadhaṃ draṣṭuṃ brahmarṣisattama / yuddham etat tv aśeṣeṇa śṛṇuyāṃ tava tejasā // 6.2.7 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasminn anicchati draṣṭuṃ saṃgrāmaṃ śrotum icchati / varāṇām īśvaro dātā saṃjayāya varaṃ dadau // 6.2.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa te saṃjayo rājan yuddham etad vadiṣyati / etasya sarvaṃ saṃgrāme naparokṣaṃ bhaviṣyati // 6.2.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) cakṣuṣā saṃjayo rājan divyenaiṣa samanvitaḥ / kathayiṣyati te yuddhaṃ sarvajñaś ca bhaviṣyati // 6.2.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakāśaṃ vā rahasyaṃ vā rātrau vā yadi vā divā / manasā cintitam api sarvaṃ vetsyati saṃjayaḥ // 6.2.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nainaṃ śastrāṇi bhetsyanti nainaṃ bādhiṣyate śramaḥ / gāvalgaṇir ayaṃ jīvan yuddhād asmād vimokṣyate // 6.2.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ ca kīrtim eteṣāṃ kurūṇāṃ bharatarṣabha / pāṇḍavānāṃ ca sarveṣāṃ prathayiṣyāmi mā śucaḥ // 6.2.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) diṣṭam etat purā caiva nātra śocitum arhasi / na caiva śakyaṃ saṃyantuṃ yato dharmas tato jayaḥ // 6.2.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) evam uktvā sa bhagavān kurūṇāṃ prapitāmahaḥ / punar eva mahābāhuṃ dhṛtarāṣṭram uvāca ha // 6.2.15 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) iha yuddhe mahārāja bhaviṣyati mahān kṣayaḥ / yathemāni nimittāni bhayāyādyopalakṣaye // 6.2.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śyenā gṛdhrāś ca kākāś ca kaṅkāś ca sahitā balaiḥ / saṃpatanti vanānteṣu samavāyāṃś ca kurvate // 6.2.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atyugraṃ ca prapaśyanti yuddham ānandino dvijāḥ / kravyādā bhakṣayiṣyanti māṃsāni gajavājinām // 6.2.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) khaṭākhaṭeti vāśanto bhairavaṃ bhayavedinaḥ / kahvāḥ prayānti madhyena dakṣiṇām abhito diśam // 6.2.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ubhe pūrvāpare saṃdhye nityaṃ paśyāmi bhārata / udayāstamane sūryaṃ kabandhaiḥ parivāritam // 6.2.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvetalohitaparyantāḥ kṛṣṇagrīvāḥ savidyutaḥ / trivarṇāḥ parighāḥ saṃdhau bhānum āvārayanty uta // 6.2.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jvalitārkendunakṣatraṃ nirviśeṣadinakṣapam / ahorātraṃ mayā dṛṣṭaṃ tatkṣayāya bhaviṣyati // 6.2.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alakṣyaḥ prabhayā hīnaḥ paurṇamāsīṃ ca kārttikīm / candro 'bhūd agnivarṇaś ca samavarṇe nabhastale // 6.2.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svapsyanti nihatā vīrā bhūmim āvṛtya pārthivāḥ / rājāno rājaputrāś ca śūrāḥ parighabāhavaḥ // 6.2.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antarikṣe varāhasya vṛṣadaṃśasya cobhayoḥ / praṇādaṃ yudhyato rātrau raudraṃ nityaṃ pralakṣaye // 6.2.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devatāpratimāś cāpi kampanti ca hasanti ca / vamanti rudhiraṃ cāsyaiḥ svidyanti prapatanti ca // 6.2.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāhatā dundubhayaḥ praṇadanti viśāṃ pate / ayuktāś ca pravartante kṣatriyāṇāṃ mahārathāḥ // 6.2.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) kokilāḥ śatapatrāś ca cāṣā bhāsāḥ śukās tathā / sārasāś ca mayūrāś ca vāco muñcanti dāruṇāḥ // 6.2.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gṛhītaśastrābharaṇā varmiṇo vājipṛṣṭhagāḥ / aruṇodayeṣu dṛśyante śataśaḥ śalabhavrajāḥ // 6.2.29 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) ubhe saṃdhye prakāśete diśāṃ dāhasamanvite / āsīd rudhiravarṣaṃ ca asthivarṣaṃ ca bhārata // 6.2.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā caiṣā viśrutā rājaṃs trailokye sādhusaṃmatā / arundhatī tayāpy eṣa vasiṣṭhaḥ pṛṣṭhataḥ kṛtaḥ // 6.2.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rohiṇīṃ pīḍayann eṣa sthito rājañ śanaiścaraḥ / vyāvṛttaṃ lakṣma somasya bhaviṣyati mahad bhayam // 6.2.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anabhre ca mahāghoraṃ stanitaṃ śrūyate 'niśam / vāhanānāṃ ca rudatāṃ prapatanty aśrubindavaḥ // 6.2.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kharā goṣu prajāyante ramante mātṛbhiḥ sutāḥ / anārtavaṃ puṣpaphalaṃ darśayanti vane drumāḥ // 6.3.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) garbhiṇyo rājaputryaś ca janayanti vibhīṣaṇān / kravyādān pakṣiṇaś caiva gomāyūn aparān mṛgān // 6.3.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triviṣāṇāś caturnetrāḥ pañcapādā dvimehanāḥ / dviśīrṣāś ca dvipucchāś ca daṃṣṭriṇaḥ paśavo 'śivāḥ // 6.3.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāyante vivṛtāsyāś ca vyāharanto 'śivā giraḥ / tripadāḥ śikhinas tārkṣyāś caturdaṃṣṭrā viṣāṇinaḥ // 6.3.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaivānyāś ca dṛśyante striyaś ca brahmavādinām / vainateyān mayūrāṃś ca janayantyaḥ pure tava // 6.3.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) govatsaṃ vaḍavā sūte śvā sṛgālaṃ mahīpate / krakarāñ śārikāś caiva śukāṃś cāśubhavādinaḥ // 6.3.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) striyaḥ kāś cit prajāyante catasraḥ pañca kanyakāḥ / tā jātamātrā nṛtyanti gāyanti ca hasanti ca // 6.3.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) pṛthagjanasya kuḍakāḥ stanapāḥ stenaveśmani / nṛtyanti parigāyanti vedayanto mahad bhayam // 6.3.8 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pratimāś cālikhanty anye saśastrāḥ kālacoditāḥ / anyonyam abhidhāvanti śiśavo daṇḍapāṇayaḥ // 6.3.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uparundhanti kṛtvā ca nagarāṇi yuyutsavaḥ // 6.3.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) padmotpalāni vṛkṣeṣu jāyante kumudāni ca / viṣvagvātāś ca vānty ugrā rajo na vyupaśāmyati // 6.3.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhīkṣṇaṃ kampate bhūmir arkaṃ rāhus tathāgrasat / śveto grahas tathā citrāṃ samatikramya tiṣṭhati // 6.3.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhāvaṃ hi viśeṣeṇa kurūṇāṃ pratipaśyati / dhūmaketur mahāghoraḥ puṣyam ākramya tiṣṭhati // 6.3.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) senayor aśivaṃ ghoraṃ kariṣyati mahāgrahaḥ / maghāsv aṅgārako vakraḥ śravaṇe ca bṛhaspatiḥ // 6.3.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāgyaṃ nakṣatram ākramya sūryaputreṇa pīḍyate / śukraḥ proṣṭhapade pūrve samāruhya viśāṃ pate // 6.3.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttare tu parikramya sahitaḥ pratyudīkṣate // 6.3.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) śyāmo grahaḥ prajvalitaḥ sadhūmaḥ sahapāvakaḥ / aindraṃ tejasvi nakṣatraṃ jyeṣṭhām ākramya tiṣṭhati // 6.3.15 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) dhruvaḥ prajvalito ghoram apasavyaṃ pravartate / citrāsvātyantare caiva dhiṣṭhitaḥ paruṣo grahaḥ // 6.3.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vakrānuvakraṃ kṛtvā ca śravaṇe pāvakaprabhaḥ / brahmarāśiṃ samāvṛtya lohitāṅgo vyavasthitaḥ // 6.3.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) sarvasasyapraticchannā pṛthivī phalamālinī / pañcaśīrṣā yavāś caiva śataśīrṣāś ca śālayaḥ // 6.3.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pradhānāḥ sarvalokasya yāsv āyattam idaṃ jagat / tā gāvaḥ prasnutā vatsaiḥ śoṇitaṃ prakṣaranty uta // 6.3.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niścerur apidhānebhyaḥ khaḍgāḥ prajvalitā bhṛśam / vyaktaṃ paśyanti śastrāṇi saṃgrāmaṃ samupasthitam // 6.3.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnivarṇā yathā bhāsaḥ śastrāṇām udakasya ca / kavacānāṃ dhvajānāṃ ca bhaviṣyati mahān kṣayaḥ // 6.3.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dikṣu prajvalitāsyāś ca vyāharanti mṛgadvijāḥ / atyāhitaṃ darśayanto vedayanti mahad bhayam // 6.3.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) ekapakṣākṣicaraṇaḥ śakuniḥ khacaro niśi / raudraṃ vadati saṃrabdhaḥ śoṇitaṃ chardayan muhuḥ // 6.3.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) grahau tāmrāruṇaśikhau prajvalantāv iva sthitau / saptarṣīṇām udārāṇāṃ samavacchādya vai prabhām // 6.3.24 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃvatsarasthāyinau ca grahau prajvalitāv ubhau / viśākhayoḥ samīpasthau bṛhaspatiśanaiścarau // 6.3.25 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) kṛttikāsu grahas tīvro nakṣatre prathame jvalan / vapūṃṣy apaharan bhāsā dhūmaketur iva sthitaḥ // 6.3.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) triṣu pūrveṣu sarveṣu nakṣatreṣu viśāṃ pate / budhaḥ saṃpatate 'bhīkṣṇaṃ janayan sumahad bhayam // 6.3.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturdaśīṃ pañcadaśīṃ bhūtapūrvāṃ ca ṣoḍaśīm / imāṃ tu nābhijānāmi amāvāsyāṃ trayodaśīm // 6.3.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) candrasūryāv ubhau grastāv ekamāse trayodaśīm / aparvaṇi grahāv etau prajāḥ saṃkṣapayiṣyataḥ // 6.3.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rajovṛtā diśaḥ sarvāḥ pāṃsuvarṣaiḥ samantataḥ / utpātameghā raudrāś ca rātrau varṣanti śoṇitam // 6.3.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) māṃsavarṣaṃ punas tīvram āsīt kṛṣṇacaturdaśīm / ardharātre mahāghoram atṛpyaṃs tatra rākṣasāḥ // 6.3.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pratisroto 'vahan nadyaḥ saritaḥ śoṇitodakāḥ / phenāyamānāḥ kūpāś ca nardanti vṛṣabhā iva // 6.3.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) patanty ulkāḥ sanirghātāḥ śuṣkāśanivimiśritāḥ // 6.3.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) adya caiva niśāṃ vyuṣṭām udaye bhānur āhataḥ / jvalantībhir maholkābhiś caturbhiḥ sarvatodiśam // 6.3.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityam upatiṣṭhadbhis tatra coktaṃ maharṣibhiḥ / bhūmipālasahasrāṇāṃ bhūmiḥ pāsyati śoṇitam // 6.3.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kailāsamandarābhyāṃ tu tathā himavato gireḥ / sahasraśo mahāśabdaṃ śikharāṇi patanti ca // 6.3.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābhūtā bhūmikampe caturaḥ sāgarān pṛthak / velām udvartayanti sma kṣobhayantaḥ punaḥ punaḥ // 6.3.36 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vṛkṣān unmathya vānty ugrā vātāḥ śarkarakarṣiṇaḥ / patanti caityavṛkṣāś ca grāmeṣu nagareṣu ca // 6.3.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pītalohitanīlaś ca jvalaty agnir huto dvijaiḥ / vāmārciḥ śāvagandhī ca dhūmaprāyaḥ kharasvanaḥ // 6.3.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sparśā gandhā rasāś caiva viparītā mahīpate // 6.3.38.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) dhūmāyante dhvajā rājñāṃ kampamānā muhur muhuḥ / muñcanty aṅgāravarṣāṇi bheryo 'tha paṭahās tathā // 6.3.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāsādaśikharāgreṣu puradvāreṣu caiva hi / gṛdhrāḥ paripatanty ugrā vāmaṃ maṇḍalam āśritāḥ // 6.3.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pakvāpakveti subhṛśaṃ vāvāśyante vayāṃsi ca / nilīyante dhvajāgreṣu kṣayāya pṛthivīkṣitām // 6.3.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dhyāyantaḥ prakirantaś ca vālān vepathusaṃyutāḥ / rudanti dīnās turagā mātaṅgāś ca sahasraśaḥ // 6.3.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) etac chrutvā bhavān atra prāptakālaṃ vyavasyatām / yathā lokaḥ samucchedaṃ nāyaṃ gaccheta bhārata // 6.3.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitur vaco niśamyaitad dhṛtarāṣṭro 'bravīd idam / diṣṭam etat purā manye bhaviṣyati na saṃśayaḥ // 6.3.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣatriyāḥ kṣatradharmeṇa vadhyante yadi saṃyuge / vīralokaṃ samāsādya sukhaṃ prāpsyanti kevalam // 6.3.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iha kīrtiṃ pare loke dīrghakālaṃ mahat sukham / prāpsyanti puruṣavyāghrāḥ prāṇāṃs tyaktvā mahāhave // 6.3.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto munis tattvaṃ kavīndro rājasattama / putreṇa dhṛtarāṣṭreṇa dhyānam anvagamat param // 6.4.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) punar evābravīd vākyaṃ kālavādī mahātapāḥ / asaṃśayaṃ pārthivendra kālaḥ saṃkṣipate jagat // 6.4.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sṛjate ca punar lokān neha vidyati śāśvatam / jñātīnāṃ ca kurūṇāṃ ca saṃbandhisuhṛdāṃ tathā // 6.4.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmyaṃ deśaya panthānaṃ samartho hy asi vāraṇe / kṣudraṃ jñātivadhaṃ prāhur mā kuruṣva mamāpriyam // 6.4.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālo 'yaṃ putrarūpeṇa tava jāto viśāṃ pate / na vadhaḥ pūjyate vede hitaṃ naitat kathaṃ cana // 6.4.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanyāt sa eva yo hanyāt kuladharmaṃ svakāṃ tanum / kālenotpathagantāsi śakye sati yathāpathi // 6.4.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulasyāsya vināśāya tathaiva ca mahīkṣitām / anartho rājyarūpeṇa tyajyatām asukhāvahaḥ // 6.4.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) luptaprajñaḥ pareṇāsi dharmaṃ darśaya vai sutān / kiṃ te rājyena durdharṣa yena prāpto 'si kilbiṣam // 6.4.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaśo dharmaṃ ca kīrtiṃ ca pālayan svargam āpsyasi / labhantāṃ pāṇḍavā rājyaṃ śamaṃ gacchantu kauravāḥ // 6.4.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ bruvati viprendre dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ / ākṣipya vākyaṃ vākyajño vākpathenāpy ayāt punaḥ // 6.4.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yathā bhavān veda tathāsmi vettā; bhāvābhāvau viditau me yathāvat / svārthe hi saṃmuhyati tāta loko; māṃ cāpi lokātmakam eva viddhi // 6.4.11 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prasādaye tvām atulaprabhāvaṃ; tvaṃ no gatir darśayitā ca dhīraḥ / na cāpi te vaśagā me maharṣe; na kalmaṣaṃ kartum ihārhase mām // 6.4.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tvaṃ hi dharmaḥ pavitraṃ ca yaśaḥ kīrtir dhṛtiḥ smṛtiḥ / kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca mānyaś cāsi pitāmahaḥ // 6.4.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaicitravīrya nṛpate yat te manasi vartate / abhidhatsva yathākāmaṃ chettāsmi tava saṃśayam // 6.4.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yāni liṅgāni saṃgrāme bhavanti vijayiṣyatām / tāni sarvāṇi bhagavañ śrotum icchāmi tattvataḥ // 6.4.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) prasannabhāḥ pāvaka ūrdhvaraśmiḥ; pradakṣiṇāvartaśikho vidhūmaḥ / puṇyā gandhāś cāhutīnāṃ pravānti; jayasyaitad bhāvino rūpam āhuḥ // 6.4.16 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg] gambhīraghoṣāś ca mahāsvanāś ca; śaṅkhā mṛdaṅgāś ca nadanti yatra / viśuddharaśmis tapanaḥ śaśī ca; jayasyaitad bhāvino rūpam āhuḥ // 6.4.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] iṣṭā vācaḥ pṛṣṭhato vāyasānāṃ; saṃprasthitānāṃ ca gamiṣyatāṃ ca / ye pṛṣṭhatas te tvarayanti rājan; ye tv agratas te pratiṣedhayanti // 6.4.18 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] kalyāṇavācaḥ śakunā rājahaṃsāḥ; śukāḥ krauñcāḥ śatapatrāś ca yatra / pradakṣiṇāś caiva bhavanti saṃkhye; dhruvaṃ jayaṃ tatra vadanti viprāḥ // 6.4.19 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) alaṃkāraiḥ kavacaiḥ ketubhiś ca; mukhaprasādair hemavarṇaiś ca nṝṇām / bhrājiṣmatī duṣpratiprekṣaṇīyā; yeṣāṃ camūs te vijayanti śatrūn // 6.4.20 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [12: jmyy], indravajrā [11: ttjgg] hṛṣṭā vācas tathā sattvaṃ yodhānāṃ yatra bhārata / na mlāyante srajaś caiva te taranti raṇe ripūn // 6.4.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) iṣṭo vātaḥ praviṣṭasya dakṣiṇā pravivikṣataḥ / paścāt saṃsādhayaty arthaṃ purastāt pratiṣedhate // 6.4.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śabdarūparasasparśagandhāś cāviṣkṛtāḥ śubhāḥ / sadā yodhāś ca hṛṣṭāś ca yeṣāṃ teṣāṃ dhruvaṃ jayaḥ // 6.4.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anv eva vāyavo vānti tathābhrāṇi vayāṃsi ca / anuplavante meghāś ca tathaivendradhanūṃṣi ca // 6.4.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) etāni jayamānānāṃ lakṣaṇāni viśāṃ pate / bhavanti viparītāni mumūrṣūṇāṃ janādhipa // 6.4.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) alpāyāṃ vā mahatyāṃ vā senāyām iti niścitam / harṣo yodhagaṇasyaikaṃ jayalakṣaṇam ucyate // 6.4.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko dīrṇo dārayati senāṃ sumahatīm api / taṃ dīrṇam anudīryante yodhāḥ śūratamā api // 6.4.27 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) durnivāratamā caiva prabhagnā mahatī camūḥ / apām iva mahāvegas trastā mṛgagaṇā iva // 6.4.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva śakyā samādhātuṃ saṃnipāte mahācamūḥ / dīrṇā ity eva dīryante yodhāḥ śūratamā api // 6.4.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhītān bhagnāṃś ca saṃprekṣya bhayaṃ bhūyo vivardhate // 6.4.29.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) prabhagnā sahasā rājan diśo vibhrāmitā paraiḥ / naiva sthāpayituṃ śakyā śūrair api mahācamūḥ // 6.4.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃbhṛtya mahatīṃ senāṃ caturaṅgāṃ mahīpatiḥ / upāyapūrvaṃ medhāvī yateta satatotthitaḥ // 6.4.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) upāyavijayaṃ śreṣṭham āhur bhedena madhyamam / jaghanya eṣa vijayo yo yuddhena viśāṃ pate // 6.4.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mahādoṣaḥ saṃnipātas tato vyaṅgaḥ sa ucyate // 6.4.32.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) parasparajñāḥ saṃhṛṣṭā vyavadhūtāḥ suniścitāḥ / pañcāśad api ye śūrā mathnanti mahatīṃ camūm // 6.4.33 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) atha vā pañca ṣaṭ sapta vijayanty anivartinaḥ // 6.4.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na vainateyo garuḍaḥ praśaṃsati mahājanam / dṛṣṭvā suparṇopacitiṃ mahatīm api bhārata // 6.4.34 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) na bāhulyena senāyā jayo bhavati bhārata / adhruvo hi jayo nāma daivaṃ cātra parāyaṇam // 6.4.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayanto hy api saṃgrāme kṣayavanto bhavanty uta // 6.4.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktvā yayau vyāso dhṛtarāṣṭrāya dhīmate / dhṛtarāṣṭro 'pi tac chrutvā dhyānam evānvapadyata // 6.5.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa muhūrtam iva dhyātvā viniḥśvasya muhur muhuḥ / saṃjayaṃ saṃśitātmānam apṛcchad bharatarṣabha // 6.5.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayeme mahīpālāḥ śūrā yuddhābhinandinaḥ / anyonyam abhinighnanti śastrair uccāvacair api // 6.5.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārthivāḥ pṛthivīhetoḥ samabhityaktajīvitāḥ / na ca śāmyanti nighnanto vardhayanto yamakṣayam // 6.5.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhaumam aiśvaryam icchanto na mṛṣyante parasparam / manye bahuguṇā bhūmis tan mamācakṣva saṃjaya // 6.5.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahūni ca sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca / koṭyaś ca lokavīrāṇāṃ sametāḥ kurujāṅgale // 6.5.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deśānāṃ ca parīmāṇaṃ nagarāṇāṃ ca saṃjaya / śrotum icchāmi tattvena yata ete samāgatāḥ // 6.5.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) divyabuddhipradīpena yuktas tvaṃ jñānacakṣuṣā / prasādāt tasya viprarṣer vyāsasyāmitatejasaḥ // 6.5.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathāprajñaṃ mahāprājña bhaumān vakṣyāmi te guṇān / śāstracakṣur avekṣasva namas te bharatarṣabha // 6.5.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvividhānīha bhūtāni trasāni sthāvarāṇi ca / trasānāṃ trividhā yonir aṇḍasvedajarāyujāḥ // 6.5.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trasānāṃ khalu sarveṣāṃ śreṣṭhā rājañ jarāyujāḥ / jarāyujānāṃ pravarā mānavāḥ paśavaś ca ye // 6.5.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nānārūpāṇi bibhrāṇās teṣāṃ bhedāś caturdaśa / araṇyavāsinaḥ sapta saptaiṣāṃ grāmavāsinaḥ // 6.5.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siṃhavyāghravarāhāś ca mahiṣā vāraṇās tathā / ṛkṣāś ca vānarāś caiva saptāraṇyāḥ smṛtā nṛpa // 6.5.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gaur ajo manujo meṣo vājyaśvataragardabhāḥ / ete grāmyāḥ samākhyātāḥ paśavaḥ sapta sādhubhiḥ // 6.5.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ete vai paśavo rājan grāmyāraṇyāś caturdaśa / vedoktāḥ pṛthivīpāla yeṣu yajñāḥ pratiṣṭhitāḥ // 6.5.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) grāmyāṇāṃ puruṣaḥ śreṣṭhaḥ siṃhaś cāraṇyavāsinām / sarveṣām eva bhūtānām anyonyenābhijīvanam // 6.5.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udbhijjāḥ sthāvarāḥ proktās teṣāṃ pañcaiva jātayaḥ / vṛkṣagulmalatāvallyas tvaksārās tṛṇajātayaḥ // 6.5.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣāṃ viṃśatir ekonā mahābhūteṣu pañcasu / caturviṃśatir uddiṣṭā gāyatrī lokasaṃmatā // 6.5.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya etāṃ veda gāyatrīṃ puṇyāṃ sarvaguṇānvitām / tattvena bharataśreṣṭha sa lokān na praṇaśyati // 6.5.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūmau hi jāyate sarvaṃ bhūmau sarvaṃ praṇaśyati / bhūmiḥ pratiṣṭhā bhūtānāṃ bhūmir eva parāyaṇam // 6.5.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yasya bhūmis tasya sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam / tatrābhigṛddhā rājāno vinighnantītaretaram // 6.5.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ma-vipulā) nadīnāṃ parvatānāṃ ca nāmadheyāni saṃjaya / tathā janapadānāṃ ca ye cānye bhūmim āśritāḥ // 6.6.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pramāṇaṃ ca pramāṇajña pṛthivyā api sarvaśaḥ / nikhilena samācakṣva kānanāni ca saṃjaya // 6.6.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pañcemāni mahārāja mahābhūtāni saṃgrahāt / jagat sthitāni sarvāṇi samāny āhur manīṣiṇaḥ // 6.6.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūmir āpas tathā vāyur agnir ākāśam eva ca / guṇottarāṇi sarvāṇi teṣāṃ bhūmiḥ pradhānataḥ // 6.6.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca raso gandhaś ca pañcamaḥ / bhūmer ete guṇāḥ proktā ṛṣibhis tattvavedibhiḥ // 6.6.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāro 'psu guṇā rājan gandhas tatra na vidyate / śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca tejaso 'tha guṇās trayaḥ // 6.6.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śabdaḥ sparśaś ca vāyos tu ākāśe śabda eva ca // 6.6.6.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ete pañca guṇā rājan mahābhūteṣu pañcasu / vartante sarvalokeṣu yeṣu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ // 6.6.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyonyaṃ nābhivartante sāmyaṃ bhavati vai yadā / yadā tu viṣamībhāvam āviśanti parasparam // 6.6.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadā dehair dehavanto vyatirohanti nānyathā // 6.6.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: ra-vipulā) ānupūrvyād vinaśyanti jāyante cānupūrvaśaḥ / sarvāṇy aparimeyāni tad eṣāṃ rūpam aiśvaram // 6.6.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tatra hi dṛśyante dhātavaḥ pāñcabhautikāḥ / teṣāṃ manuṣyās tarkeṇa pramāṇāni pracakṣate // 6.6.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) acintyāḥ khalu ye bhāvā na tāṃs tarkeṇa sādhayet / prakṛtibhyaḥ paraṃ yat tu tad acintyasya lakṣaṇam // 6.6.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sudarśanaṃ pravakṣyāmi dvīpaṃ te kurunandana / parimaṇḍalo mahārāja dvīpo 'sau cakrasaṃsthitaḥ // 6.6.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) nadījalapraticchannaḥ parvataiś cābhrasaṃnibhaiḥ / puraiś ca vividhākārai ramyair janapadais tathā // 6.6.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛkṣaiḥ puṣpaphalopetaiḥ saṃpannadhanadhānyavān / lāvaṇena samudreṇa samantāt parivāritaḥ // 6.6.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā ca puruṣaḥ paśyed ādarśe mukham ātmanaḥ / evaṃ sudarśanadvīpo dṛśyate candramaṇḍale // 6.6.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvir aṃśe pippalas tatra dvir aṃśe ca śaśo mahān / sarvauṣadhisamāvāpaiḥ sarvataḥ paribṛṃhitaḥ // 6.6.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpas tato 'nyā vijñeyā eṣa saṃkṣepa ucyate // 6.6.16.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) ukto dvīpasya saṃkṣepo vistaraṃ brūhi saṃjaya / yāvad bhūmyavakāśo 'yaṃ dṛśyate śaśalakṣaṇe // 6.7.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pramāṇaṃ prabrūhi tato vakṣyasi pippalam // 6.7.1.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) evam uktaḥ sa rājñā tu saṃjayo vākyam abravīt / prāgāyatā mahārāja ṣaḍ ete ratnaparvatāḥ // 6.7.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avagāḍhā hy ubhayataḥ samudrau pūrvapaścimau // 6.7.2.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) himavān hemakūṭaś ca niṣadhaś ca nagottamaḥ / nīlaś ca vaiḍūryamayaḥ śvetaś ca rajataprabhaḥ // 6.7.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarvadhātuvinaddhaś ca śṛṅgavān nāma parvataḥ // 6.7.3.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ete vai parvatā rājan siddhacāraṇasevitāḥ / teṣām antaraviṣkambho yojanāni sahasraśaḥ // 6.7.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra puṇyā janapadās tāni varṣāṇi bhārata / vasanti teṣu sattvāni nānājātīni sarvaśaḥ // 6.7.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) idaṃ tu bhārataṃ varṣaṃ tato haimavataṃ param / hemakūṭāt paraṃ caiva harivarṣaṃ pracakṣate // 6.7.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa ca / prāgāyato mahārāja mālyavān nāma parvataḥ // 6.7.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paraṃ mālyavataḥ parvato gandhamādanaḥ / parimaṇḍalas tayor madhye meruḥ kanakaparvataḥ // 6.7.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) ādityataruṇābhāso vidhūma iva pāvakaḥ / yojanānāṃ sahasrāṇi ṣoḍaśādhaḥ kila smṛtaḥ // 6.7.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uccaiś ca caturāśītir yojanānāṃ mahīpate / ūrdhvam antaś ca tiryak ca lokān āvṛtya tiṣṭhati // 6.7.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pārśve tv ime dvīpāś catvāraḥ saṃsthitāḥ prabho / bhadrāśvaḥ ketumālaś ca jambūdvīpaś ca bhārata // 6.7.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttarāś caiva kuravaḥ kṛtapuṇyapratiśrayāḥ // 6.7.11.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) vihagaḥ sumukho yatra suparṇasyātmajaḥ kila / sa vai vicintayām āsa sauvarṇān prekṣya vāyasān // 6.7.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) merur uttamamadhyānām adhamānāṃ ca pakṣiṇām / aviśeṣakaro yasmāt tasmād enaṃ tyajāmy aham // 6.7.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ādityo 'nuparyeti satataṃ jyotiṣāṃ patiḥ / candramāś ca sanakṣatro vāyuś caiva pradakṣiṇam // 6.7.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa parvato mahārāja divyapuṣpaphalānvitaḥ / bhavanair āvṛtaḥ sarvair jāmbūnadamayaiḥ śubhaiḥ // 6.7.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra devagaṇā rājan gandharvāsurarākṣasāḥ / apsarogaṇasaṃyuktāḥ śaile krīḍanti nityaśaḥ // 6.7.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra brahmā ca rudraś ca śakraś cāpi sureśvaraḥ / sametya vividhair yajñair yajante 'nekadakṣiṇaiḥ // 6.7.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tumburur nāradaś caiva viśvāvasur hahā huhūḥ / abhigamyāmaraśreṣṭhāḥ stavai stunvanti cābhibho // 6.7.18 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) saptarṣayo mahātmānaḥ kaśyapaś ca prajāpatiḥ / tatra gacchanti bhadraṃ te sadā parvaṇi parvaṇi // 6.7.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyaiva mūrdhany uśanāḥ kāvyo daityair mahīpate / tasya hīmāni ratnāni tasyeme ratnaparvatāḥ // 6.7.20 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tasmāt kubero bhagavāṃś caturthaṃ bhāgam aśnute / tataḥ kalāṃśaṃ vittasya manuṣyebhyaḥ prayacchati // 6.7.21 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: ma-vipulā) pārśve tasyottare divyaṃ sarvartukusumaṃ śivam / karṇikāravanaṃ ramyaṃ śilājālasamudgatam // 6.7.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra sākṣāt paśupatir divyair bhūtaiḥ samāvṛtaḥ / umāsahāyo bhagavān ramate bhūtabhāvanaḥ // 6.7.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) karṇikāramayīṃ mālāṃ bibhrat pādāvalambinīm / tribhir netraiḥ kṛtoddyotas tribhiḥ sūryair ivoditaiḥ // 6.7.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam ugratapasaḥ siddhāḥ suvratāḥ satyavādinaḥ / paśyanti na hi durvṛttaiḥ śakyo draṣṭuṃ maheśvaraḥ // 6.7.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya śailasya śikharāt kṣīradhārā nareśvara / triṃśad bāhuparigrāhyā bhīmanirghātanisvanā // 6.7.26 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) puṇyā puṇyatamair juṣṭā gaṅgā bhāgīrathī śubhā / pataty ajasravegena hrade cāndramase śubhe // 6.7.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tayā hy utpāditaḥ puṇyaḥ sa hradaḥ sāgaropamaḥ // 6.7.27.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tāṃ dhārayām āsa purā durdharāṃ parvatair api / śataṃ varṣasahasrāṇāṃ śirasā vai maheśvaraḥ // 6.7.28 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) meros tu paścime pārśve ketumālo mahīpate / jambūṣaṇḍaś ca tatraiva sumahān nandanopamaḥ // 6.7.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyur daśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ tatra bhārata / suvarṇavarṇāś ca narāḥ striyaś cāpsarasopamāḥ // 6.7.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) anāmayā vītaśokā nityaṃ muditamānasāḥ / jāyante mānavās tatra niṣṭaptakanakaprabhāḥ // 6.7.31 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) gandhamādanaśṛṅgeṣu kuberaḥ saha rākṣasaiḥ / saṃvṛto 'psarasāṃ saṃghair modate guhyakādhipaḥ // 6.7.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gandhamādanapādeṣu pareṣv aparagaṇḍikāḥ / ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ paramāyuṣaḥ // 6.7.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra kṛṣṇā narā rājaṃs tejoyuktā mahābalāḥ / striyaś cotpalapatrābhāḥ sarvāḥ supriyadarśanāḥ // 6.7.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nīlāt parataraṃ śvetaṃ śvetād dhairaṇyakaṃ param / varṣam airāvataṃ nāma tataḥ śṛṅgavataḥ param // 6.7.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanuḥsaṃsthe mahārāja dve varṣe dakṣiṇottare / ilāvṛtaṃ madhyamaṃ tu pañca varṣāṇi caiva ha // 6.7.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) uttarottaram etebhyo varṣam udricyate guṇaiḥ / āyuṣpramāṇam ārogyaṃ dharmataḥ kāmato 'rthataḥ // 6.7.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samanvitāni bhūtāni teṣu varṣeṣu bhārata / evam eṣā mahārāja parvataiḥ pṛthivī citā // 6.7.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hemakūṭas tu sumahān kailāso nāma parvataḥ / yatra vaiśravaṇo rājā guhyakaiḥ saha modate // 6.7.39 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) asty uttareṇa kailāsaṃ mainākaṃ parvataṃ prati / hiraṇyaśṛṅgaḥ sumahān divyo maṇimayo giriḥ // 6.7.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tasya pārśve mahad divyaṃ śubhaṃ kāñcanavālukam / ramyaṃ bindusaro nāma yatra rājā bhagīrathaḥ // 6.7.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā bhāgīrathīṃ gaṅgām uvāsa bahulāḥ samāḥ // 6.7.41.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yūpā maṇimayās tatra cityāś cāpi hiraṇmayāḥ / tatreṣṭvā tu gataḥ siddhiṃ sahasrākṣo mahāyaśāḥ // 6.7.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sṛṣṭvā bhūtapatir yatra sarvalokān sanātanaḥ / upāsyate tigmatejā vṛto bhūtaiḥ samāgataiḥ // 6.7.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) naranārāyaṇau brahmā manuḥ sthāṇuś ca pañcamaḥ // 6.7.43.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra tripathagā devī prathamaṃ tu pratiṣṭhitā / brahmalokād apakrāntā saptadhā pratipadyate // 6.7.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vasvokasārā nalinī pāvanā ca sarasvatī / jambūnadī ca sītā ca gaṅgā sindhuś ca saptamī // 6.7.45 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) acintyā divyasaṃkalpā prabhor eṣaiva saṃvidhiḥ / upāsate yatra satraṃ sahasrayugaparyaye // 6.7.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dṛśyādṛśyā ca bhavati tatra tatra sarasvatī / etā divyāḥ sapta gaṅgās triṣu lokeṣu viśrutāḥ // 6.7.47 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) rakṣāṃsi vai himavati hemakūṭe tu guhyakāḥ / sarpā nāgāś ca niṣadhe gokarṇe ca tapodhanāḥ // 6.7.48 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) devāsurāṇāṃ ca gṛhaṃ śvetaḥ parvata ucyate / gandharvā niṣadhe śaile nīle brahmarṣayo nṛpa // 6.7.49 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śṛṅgavāṃs tu mahārāja pitṝṇāṃ pratisaṃcaraḥ // 6.7.49.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) ity etāni mahārāja sapta varṣāṇi bhāgaśaḥ / bhūtāny upaniviṣṭāni gatimanti dhruvāṇi ca // 6.7.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām ṛddhir bahuvidhā dṛśyate daivamānuṣī / aśakyā parisaṃkhyātuṃ śraddheyā tu bubhūṣatā // 6.7.51 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yāṃ tu pṛcchasi mā rājan divyām etāṃ śaśākṛtim / pārśve śaśasya dve varṣe ubhaye dakṣiṇottare // 6.7.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) karṇau tu nāgadvīpaṃ ca kaśyapadvīpam eva ca // 6.7.52.2 anuṣṭubh (ardham eva: ma-vipulā) tāmravarṇaḥ śiro rājañ śrīmān malayaparvataḥ / etad dvitīyaṃ dvīpasya dṛśyate śaśasaṃsthitam // 6.7.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) meror athottaraṃ pārśvaṃ pūrvaṃ cācakṣva saṃjaya / nikhilena mahābuddhe mālyavantaṃ ca parvatam // 6.8.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇena tu nīlasya meroḥ pārśve tathottare / uttarāḥ kuravo rājan puṇyāḥ siddhaniṣevitāḥ // 6.8.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vṛkṣā madhuphalā nityapuṣpaphalopagāḥ / puṣpāṇi ca sugandhīni rasavanti phalāni ca // 6.8.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) sarvakāmaphalās tatra ke cid vṛkṣā janādhipa / apare kṣīriṇo nāma vṛkṣās tatra narādhipa // 6.8.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye kṣaranti sadā kṣīraṃ ṣaḍrasaṃ hy amṛtopamam / vastrāṇi ca prasūyante phaleṣv ābharaṇāni ca // 6.8.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvā maṇimayī bhūmiḥ sūkṣmakāñcanavālukā / sarvatra sukhasaṃsparśā niṣpaṅkā ca janādhipa // 6.8.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devalokacyutāḥ sarve jāyante tatra mānavāḥ / tulyarūpaguṇopetāḥ sameṣu viṣameṣu ca // 6.8.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mithunāni ca jāyante striyaś cāpsarasopamāḥ / teṣāṃ te kṣīriṇāṃ kṣīraṃ pibanty amṛtasaṃnibham // 6.8.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mithunaṃ jāyamānaṃ vai samaṃ tac ca pravardhate / tulyarūpaguṇopetaṃ samaveṣaṃ tathaiva ca // 6.8.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekaikam anuraktaṃ ca cakravākasamaṃ vibho // 6.8.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nirāmayā vītaśokā nityaṃ muditamānasāḥ / daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca // 6.8.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) jīvanti te mahārāja na cānyonyaṃ jahaty uta // 6.8.10.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) bhāruṇḍā nāma śakunās tīkṣṇatuṇḍā mahābalāḥ / te nirharanti hi mṛtān darīṣu prakṣipanti ca // 6.8.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) uttarāḥ kuravo rājan vyākhyātās te samāsataḥ / meroḥ pārśvam ahaṃ pūrvaṃ vakṣyāmy atha yathātatham // 6.8.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pūrvābhiṣekas tu bhadrāśvasya viśāṃ pate / bhadrasālavanaṃ yatra kālāmraś ca mahādrumaḥ // 6.8.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālāmraś ca mahārāja nityapuṣpaphalaḥ śubhaḥ / dvīpaś ca yojanotsedhaḥ siddhacāraṇasevitaḥ // 6.8.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra te puruṣāḥ śvetās tejoyuktā mahābalāḥ / striyaḥ kumudavarṇāś ca sundaryaḥ priyadarśanāḥ // 6.8.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) candraprabhāś candravarṇāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ / candraśītalagātryaś ca nṛttagītaviśāradāḥ // 6.8.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) daśa varṣasahasrāṇi tatrāyur bharatarṣabha / kālāmrarasapītās te nityaṃ saṃsthitayauvanāḥ // 6.8.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu / sudarśano nāma mahāñ jambūvṛkṣaḥ sanātanaḥ // 6.8.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) sarvakāmaphalaḥ puṇyaḥ siddhacāraṇasevitaḥ / tasya nāmnā samākhyāto jambūdvīpaḥ sanātanaḥ // 6.8.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yojanānāṃ sahasraṃ ca śataṃ ca bharatarṣabha / utsedho vṛkṣarājasya divaspṛṅ manujeśvara // 6.8.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aratnīnāṃ sahasraṃ ca śatāni daśa pañca ca / pariṇāhas tu vṛkṣasya phalānāṃ rasabhedinām // 6.8.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patamānāni tāny urvyāṃ kurvanti vipulaṃ svanam / muñcanti ca rasaṃ rājaṃs tasmin rajatasaṃnibham // 6.8.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasyā jambvāḥ phalaraso nadī bhūtvā janādhipa / meruṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā saṃprayāty uttarān kurūn // 6.8.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) pibanti tad rasaṃ hṛṣṭā janā nityaṃ janādhipa / tasmin phalarase pīte na jarā bādhate ca tān // 6.8.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra jāmbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣaṇam / taruṇādityavarṇāś ca jāyante tatra mānavāḥ // 6.8.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā mālyavataḥ śṛṅge dīpyate tatra havyavāṭ / nāmnā saṃvartako nāma kālāgnir bharatarṣabha // 6.8.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā mālyavataḥ śṛṅge pūrve pūrvāntagaṇḍikā / yojanānāṃ sahasrāṇi pañcāśan mālyavān sthitaḥ // 6.8.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārajatasaṃkāśā jāyante tatra mānavāḥ / brahmalokāc cyutāḥ sarve sarve ca brahmavādinaḥ // 6.8.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapas tu tapyamānās te bhavanti hy ūrdhvaretasaḥ / rakṣaṇārthaṃ tu bhūtānāṃ praviśanti divākaram // 6.8.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭis tāni sahasrāṇi ṣaṣṭir eva śatāni ca / aruṇasyāgrato yānti parivārya divākaram // 6.8.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭim eva śatāni ca / ādityatāpataptās te viśanti śaśimaṇḍalam // 6.8.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varṣāṇāṃ caiva nāmāni parvatānāṃ ca saṃjaya / ācakṣva me yathātattvaṃ ye ca parvatavāsinaḥ // 6.9.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇena tu śvetasya nīlasyaivottareṇa tu / varṣaṃ ramaṇakaṃ nāma jāyante tatra mānavāḥ // 6.9.2 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) śuklābhijanasaṃpannāḥ sarve supriyadarśanāḥ / ratipradhānāś ca tathā jāyante tatra mānavāḥ // 6.9.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) daśa varṣasahasrāṇi śatāni daśa pañca ca / jīvanti te mahārāja nityaṃ muditamānasāḥ // 6.9.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dakṣiṇe śṛṅgiṇaś caiva śvetasyāthottareṇa ca / varṣaṃ hairaṇvataṃ nāma yatra hairaṇvatī nadī // 6.9.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yakṣānugā mahārāja dhaninaḥ priyadarśanāḥ / mahābalās tatra sadā rājan muditamānasāḥ // 6.9.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ te janādhipa / āyuṣpramāṇaṃ jīvanti śatāni daśa pañca ca // 6.9.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śṛṅgāṇi vai śṛṅgavatas trīṇy eva manujādhipa / ekaṃ maṇimayaṃ tatra tathaikaṃ raukmam adbhutam // 6.9.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) sarvaratnamayaṃ caikaṃ bhavanair upaśobhitam / tatra svayaṃprabhā devī nityaṃ vasati śāṇḍilī // 6.9.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttareṇa tu śṛṅgasya samudrānte janādhipa / varṣam airāvataṃ nāma tasmāc chṛṅgavataḥ param // 6.9.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tatra sūryas tapati na te jīryanti mānavāḥ / candramāś ca sanakṣatro jyotir bhūta ivāvṛtaḥ // 6.9.11 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) padmaprabhāḥ padmavarṇāḥ padmapatranibhekṣaṇāḥ / padmapatrasugandhāś ca jāyante tatra mānavāḥ // 6.9.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) aniṣpandāḥ sugandhāś ca nirāhārā jitendriyāḥ / devalokacyutāḥ sarve tathā virajaso nṛpa // 6.9.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trayodaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ te janādhipa / āyuṣpramāṇaṃ jīvanti narā bharatasattama // 6.9.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) kṣīrodasya samudrasya tathaivottarataḥ prabhuḥ / harir vasati vaikuṇṭhaḥ śakaṭe kanakātmake // 6.9.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭacakraṃ hi tad yānaṃ bhūtayuktaṃ manojavam / agnivarṇaṃ mahāvegaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam // 6.9.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa prabhuḥ sarvabhūtānāṃ vibhuś ca bharatarṣabha / saṃkṣepo vistaraś caiva kartā kārayitā ca saḥ // 6.9.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthivy āpas tathākāśaṃ vāyus tejaś ca pārthiva / sa yajñaḥ sarvabhūtānām āsyaṃ tasya hutāśanaḥ // 6.9.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktaḥ saṃjayena dhṛtarāṣṭro mahāmanāḥ / dhyānam anvagamad rājā putrān prati janādhipa // 6.9.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sa vicintya mahārāja punar evābravīd vacaḥ / asaṃśayaṃ sūtaputra kālaḥ saṃkṣipate jagat // 6.9.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sṛjate ca punaḥ sarvaṃ neha vidyati śāśvatam // 6.9.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) naro nārāyaṇaś caiva sarvajñaḥ sarvabhūtabhṛt / devā vaikuṇṭha ity āhur vedā viṣṇur iti prabhum // 6.9.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad idaṃ bhārataṃ varṣaṃ yatredaṃ mūrchitaṃ balam / yatrātimātraṃ lubdho 'yaṃ putro duryodhano mama // 6.10.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yatra gṛddhāḥ pāṇḍusutā yatra me sajjate manaḥ / etan me tattvam ācakṣva kuśalo hy asi saṃjaya // 6.10.2 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) na tatra pāṇḍavā gṛddhāḥ śṛṇu rājan vaco mama / gṛddho duryodhanas tatra śakuniś cāpi saubalaḥ // 6.10.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apare kṣatriyāś cāpi nānājanapadeśvarāḥ / ye gṛddhā bhārate varṣe na mṛṣyanti parasparam // 6.10.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra te varṇayiṣyāmi varṣaṃ bhārata bhāratam / priyam indrasya devasya manor vaivasvatasya ca // 6.10.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthoś ca rājan vainyasya tathekṣvākor mahātmanaḥ / yayāter ambarīṣasya māndhātur nahuṣasya ca // 6.10.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) tathaiva mucukundasya śiber auśīnarasya ca / ṛṣabhasya tathailasya nṛgasya nṛpates tathā // 6.10.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anyeṣāṃ ca mahārāja kṣatriyāṇāṃ balīyasām / sarveṣām eva rājendra priyaṃ bhārata bhāratam // 6.10.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat te varṣaṃ pravakṣyāmi yathāśrutam ariṃdama / śṛṇu me gadato rājan yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi // 6.10.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendro malayaḥ sahyaḥ śuktimān ṛkṣavān api / vindhyaś ca pāriyātraś ca saptaite kulaparvatāḥ // 6.10.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ sahasraśo rājan parvatās tu samīpataḥ / abhijñātāḥ sāravanto vipulāś citrasānavaḥ // 6.10.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) anye tato 'parijñātā hrasvā hrasvopajīvinaḥ / āryā mlecchāś ca kauravya tair miśrāḥ puruṣā vibho // 6.10.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadīḥ pibanti bahulā gaṅgāṃ sindhuṃ sarasvatīm / godāvarīṃ narmadāṃ ca bāhudāṃ ca mahānadīm // 6.10.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) śatadruṃ candrabhāgāṃ ca yamunāṃ ca mahānadīm / dṛṣadvatīṃ vipāśāṃ ca vipāpāṃ sthūlavālukām // 6.10.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nadīṃ vetravatīṃ caiva kṛṣṇaveṇāṃ ca nimnagām / irāvatīṃ vitastāṃ ca payoṣṇīṃ devikām api // 6.10.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedasmṛtiṃ vetasinīṃ tridivām iṣkumālinīm / karīṣiṇīṃ citravahāṃ citrasenāṃ ca nimnagām // 6.10.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) gomatīṃ dhūtapāpāṃ ca vandanāṃ ca mahānadīm / kauśikīṃ tridivāṃ kṛtyāṃ vicitrāṃ lohatāriṇīm // 6.10.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rathasthāṃ śatakumbhāṃ ca sarayūṃ ca nareśvara / carmaṇvatīṃ vetravatīṃ hastisomāṃ diśaṃ tathā // 6.10.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) śatāvarīṃ payoṣṇīṃ ca parāṃ bhaimarathīṃ tathā / kāverīṃ culukāṃ cāpi vāpīṃ śatabalām api // 6.10.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nicīrāṃ mahitāṃ cāpi suprayogāṃ narādhipa / pavitrāṃ kuṇḍalāṃ sindhuṃ vājinīṃ puramālinīm // 6.10.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvābhirāmāṃ vīrāṃ ca bhīmām oghavatīṃ tathā / palāśinīṃ pāpaharāṃ mahendrāṃ pippalāvatīm // 6.10.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) pāriṣeṇām asiknīṃ ca saralāṃ bhāramardinīm / puruhīṃ pravarāṃ menāṃ moghāṃ ghṛtavatīṃ tathā // 6.10.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhūmatyām atikṛṣṇāṃ ca sūcīṃ chāvīṃ ca kaurava / sadānīrām adhṛṣyāṃ ca kuśadhārāṃ mahānadīm // 6.10.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaśikāntāṃ śivāṃ caiva tathā vīravatīm api / vāstuṃ suvāstuṃ gaurīṃ ca kampanāṃ sahiraṇvatīm // 6.10.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) hiraṇvatīṃ citravatīṃ citrasenāṃ ca nimnagām / rathacitrāṃ jyotirathāṃ viśvāmitrāṃ kapiñjalām // 6.10.25 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) upendrāṃ bahulāṃ caiva kucarām ambuvāhinīm / vainandīṃ piñjalāṃ veṇṇāṃ tuṅgaveṇāṃ mahānadīm // 6.10.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidiśāṃ kṛṣṇaveṇṇāṃ ca tāmrāṃ ca kapilām api / śaluṃ suvāmāṃ vedāśvāṃ harisrāvāṃ mahāpagām // 6.10.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śīghrāṃ ca picchilāṃ caiva bhāradvājīṃ ca nimnagām / kauśikīṃ nimnagāṃ śoṇāṃ bāhudām atha candanām // 6.10.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) durgām antaḥśilāṃ caiva brahmamedhyāṃ bṛhadvatīm / carakṣāṃ mahirohīṃ ca tathā jambunadīm api // 6.10.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sunasāṃ tamasāṃ dāsīṃ trasām anyāṃ varāṇasīm / loloddhṛtakarāṃ caiva pūrṇāśāṃ ca mahānadīm // 6.10.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānavīṃ vṛṣabhāṃ caiva mahānadyo janādhipa / sadānirāmayāṃ vṛtyāṃ mandagāṃ mandavāhinīm // 6.10.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmāṇīṃ ca mahāgaurīṃ durgām api ca bhārata / citropalāṃ citrabarhāṃ mañjuṃ makaravāhinīm // 6.10.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) mandākinīṃ vaitaraṇīṃ kokāṃ caiva mahānadīm / śuktimatīm araṇyāṃ ca puṣpaveṇyutpalāvatīm // 6.10.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: asamīcīna) lohityāṃ karatoyāṃ ca tathaiva vṛṣabhaṅginīm / kumārīm ṛṣikulyāṃ ca brahmakulyāṃ ca bhārata // 6.10.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarasvatīḥ supuṇyāś ca sarvā gaṅgāś ca māriṣa / viśvasya mātaraḥ sarvāḥ sarvāś caiva mahābalāḥ // 6.10.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathā nadyas tv aprakāśāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ / ity etāḥ sarito rājan samākhyātā yathāsmṛti // 6.10.36 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ata ūrdhvaṃ janapadān nibodha gadato mama / tatreme kurupāñcālāḥ śālvamādreyajāṅgalāḥ // 6.10.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śūrasenāḥ kaliṅgāś ca bodhā maukās tathaiva ca / matsyāḥ sukuṭyaḥ saubalyāḥ kuntalāḥ kāśikośalāḥ // 6.10.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) cedivatsāḥ karūṣāś ca bhojāḥ sindhupulindakāḥ / uttamaujā daśārṇāś ca mekalāś cotkalaiḥ saha // 6.10.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcālāḥ kauśijāś caiva ekapṛṣṭhā yugaṃdharāḥ / saudhā madrā bhujiṅgāś ca kāśayo 'parakāśayaḥ // 6.10.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jaṭharāḥ kukkuśāś caiva sudāśārṇāś ca bhārata / kuntayo 'vantayaś caiva tathaivāparakuntayaḥ // 6.10.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) govindā mandakāḥ ṣaṇḍā vidarbhānūpavāsikāḥ / aśmakāḥ pāṃsurāṣṭrāś ca goparāṣṭrāḥ panītakāḥ // 6.10.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādirāṣṭrāḥ sukuṭṭāś ca balirāṣṭraṃ ca kevalam / vānarāsyāḥ pravāhāś ca vakrā vakrabhayāḥ śakāḥ // 6.10.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) videhakā māgadhāś ca suhmāś ca vijayās tathā / aṅgā vaṅgāḥ kaliṅgāś ca yakṛllomāna eva ca // 6.10.44 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) mallāḥ sudeṣṇāḥ prāhūtās tathā māhiṣakārṣikāḥ / vāhīkā vāṭadhānāś ca ābhīrāḥ kālatoyakāḥ // 6.10.45 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) aparandhrāś ca śūdrāś ca pahlavāś carmakhaṇḍikāḥ / aṭavīśabarāś caiva marubhaumāś ca māriṣa // 6.10.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upāvṛścānupāvṛścasurāṣṭrāḥ kekayās tathā / kuṭṭāparāntā dvaidheyāḥ kākṣāḥ sāmudraniṣkuṭāḥ // 6.10.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) andhrāś ca bahavo rājann antargiryās tathaiva ca / bahirgiryāṅgamaladā māgadhā mānavarjakāḥ // 6.10.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mahyuttarāḥ prāvṛṣeyā bhārgavāś ca janādhipa / puṇḍrā bhārgāḥ kirātāś ca sudoṣṇāḥ pramudās tathā // 6.10.49 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) śakā niṣādā niṣadhās tathaivānartanairṛtāḥ / dugūlāḥ pratimatsyāś ca kuśalāḥ kunaṭās tathā // 6.10.50 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) tīragrāhās taratoyā rājikā rasyakāgaṇāḥ / tilakāḥ pārasīkāś ca madhumantaḥ prakutsakāḥ // 6.10.51 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) kāśmīrāḥ sindhusauvīrā gāndhārā darśakās tathā / abhīsārā kulūtāś ca śaivalā bāhlikās tathā // 6.10.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) darvīkāḥ sakacā darvā vātajāmarathoragāḥ / bahuvādyāś ca kauravya sudāmānaḥ sumallikāḥ // 6.10.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vadhrāḥ karīṣakāś cāpi kulindopatyakās tathā / vanāyavo daśāpārśvā romāṇaḥ kuśabindavaḥ // 6.10.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kacchā gopālakacchāś ca lāṅgalāḥ paravallakāḥ / kirātā barbarāḥ siddhā videhās tāmraliṅgakāḥ // 6.10.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) oṣṭrāḥ puṇḍrāḥ sasairandhrāḥ pārvatīyāś ca māriṣa / athāpare janapadā dakṣiṇā bharatarṣabha // 6.10.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) draviḍāḥ keralāḥ prācyā bhūṣikā vanavāsinaḥ / unnatyakā māhiṣakā vikalpā mūṣakās tathā // 6.10.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) karṇikāḥ kuntikāś caiva saudbhidā nalakālakāḥ / kaukuṭṭakās tathā colāḥ koṅkaṇā mālavāṇakāḥ // 6.10.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaṅgāḥ kopanāś caiva kukurāṅgadamāriṣāḥ / dhvajiny utsavasaṃketās trigartāḥ sarvasenayaḥ // 6.10.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tryaṅgāḥ kekarakāḥ proṣṭhāḥ parasaṃcarakās tathā / tathaiva vindhyapulakāḥ pulindāḥ kalkalaiḥ saha // 6.10.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mālakā mallakāś caiva tathaivāparavartakāḥ / kulindāḥ kulakāś caiva karaṇṭhāḥ kurakās tathā // 6.10.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūṣakā stanabālāś ca satiyaḥ pattipañjakāḥ / ādidāyāḥ sirālāś ca stūbakā stanapās tathā // 6.10.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛṣīvidarbhāḥ kāntīkās taṅgaṇāḥ parataṅgaṇāḥ / uttarāś cāpare mlecchā janā bharatasattama // 6.10.63 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yavanāś ca sakāmbojā dāruṇā mlecchajātayaḥ / sakṣaddruhaḥ kuntalāś ca hūṇāḥ pāratakaiḥ saha // 6.10.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tathaiva maradhāś cīnās tathaiva daśamālikāḥ / kṣatriyopaniveśāś ca vaiśyaśūdrakulāni ca // 6.10.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdrābhīrātha daradāḥ kāśmīrāḥ paśubhiḥ saha / khaśikāś ca tukhārāś ca pallavā girigahvarāḥ // 6.10.66 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ātreyāḥ sabharadvājās tathaiva stanayoṣikāḥ / aupakāś ca kaliṅgāś ca kirātānāṃ ca jātayaḥ // 6.10.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāmarā haṃsamārgāś ca tathaiva karabhañjakāḥ / uddeśamātreṇa mayā deśāḥ saṃkīrtitāḥ prabho // 6.10.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yathāguṇabalaṃ cāpi trivargasya mahāphalam / duhyed dhenuḥ kāmadhuk ca bhūmiḥ samyag anuṣṭhitā // 6.10.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tasyāṃ gṛdhyanti rājānaḥ śūrā dharmārthakovidāḥ / te tyajanty āhave prāṇān rasāgṛddhās tarasvinaḥ // 6.10.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devamānuṣakāyānāṃ kāmaṃ bhūmiḥ parāyaṇam / anyonyasyāvalumpanti sārameyā ivāmiṣam // 6.10.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājāno bharataśreṣṭha bhoktukāmā vasuṃdharām / na cāpi tṛptiḥ kāmānāṃ vidyate ceha kasya cit // 6.10.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) tasmāt parigrahe bhūmer yatante kurupāṇḍavāḥ / sāmnā dānena bhedena daṇḍenaiva ca pārthiva // 6.10.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitā mātā ca putraś ca khaṃ dyauś ca narapuṃgava / bhūmir bhavati bhūtānāṃ samyag acchidradarśinī // 6.10.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhāratasyāsya varṣasya tathā haimavatasya ca / pramāṇam āyuṣaḥ sūta phalaṃ cāpi śubhāśubham // 6.11.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāgatam atikrāntaṃ vartamānaṃ ca saṃjaya / ācakṣva me vistareṇa harivarṣaṃ tathaiva ca // 6.11.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) catvāri bhārate varṣe yugāni bharatarṣabha / kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca puṣyaṃ ca kuruvardhana // 6.11.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatas tretāyugaṃ vibho / saṃkṣepād dvāparasyātha tataḥ puṣyaṃ pravartate // 6.11.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) catvāri ca sahasrāṇi varṣāṇāṃ kurusattama / āyuḥsaṃkhyā kṛtayuge saṃkhyātā rājasattama // 6.11.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tathā trīṇi sahasrāṇi tretāyāṃ manujādhipa / dvisahasraṃ dvāpare tu śate tiṣṭhati saṃprati // 6.11.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) na pramāṇasthitir hy asti puṣye 'smin bharatarṣabha / garbhasthāś ca mriyante 'tra tathā jātā mriyanti ca // 6.11.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābalā mahāsattvāḥ prajāguṇasamanvitāḥ / ajāyanta kṛte rājan munayaḥ sutapodhanāḥ // 6.11.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahotsāhā mahātmāno dhārmikāḥ satyavādinaḥ / jātāḥ kṛtayuge rājan dhaninaḥ priyadarśanāḥ // 6.11.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuṣmanto mahāvīrā dhanurdharavarā yudhi / jāyante kṣatriyāḥ śūrās tretāyāṃ cakravartinaḥ // 6.11.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvavarṇā mahārāja jāyante dvāpare sati / mahotsāhā mahāvīryāḥ parasparavadhaiṣiṇaḥ // 6.11.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejasālpena saṃyuktāḥ krodhanāḥ puruṣā nṛpa / lubdhāś cānṛtakāś caiva puṣye jāyanti bhārata // 6.11.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īrṣyā mānas tathā krodho māyāsūyā tathaiva ca / puṣye bhavanti martyānāṃ rāgo lobhaś ca bhārata // 6.11.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkṣepo vartate rājan dvāpare 'smin narādhipa / guṇottaraṃ haimavataṃ harivarṣaṃ tataḥ param // 6.11.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) jambūkhaṇḍas tvayā prokto yathāvad iha saṃjaya / viṣkambham asya prabrūhi parimāṇaṃ ca tattvataḥ // 6.12.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) samudrasya pramāṇaṃ ca samyag acchidradarśana / śākadvīpaṃ ca me brūhi kuśadvīpaṃ ca saṃjaya // 6.12.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śālmalaṃ caiva tattvena krauñcadvīpaṃ tathaiva ca / brūhi gāvalgaṇe sarvaṃ rāhoḥ somārkayos tathā // 6.12.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājan subahavo dvīpā yair idaṃ saṃtataṃ jagat / sapta tv ahaṃ pravakṣyāmi candrādityau grahāṃs tathā // 6.12.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭādaśa sahasrāṇi yojanānāṃ viśāṃ pate / ṣaṭśatāni ca pūrṇāni viṣkambho jambuparvataḥ // 6.12.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lāvaṇasya samudrasya viṣkambho dviguṇaḥ smṛtaḥ / nānājanapadākīrṇo maṇividrumacitritaḥ // 6.12.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naikadhātuvicitraiś ca parvatair upaśobhitaḥ / siddhacāraṇasaṃkīrṇaḥ sāgaraḥ parimaṇḍalaḥ // 6.12.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śākadvīpaṃ ca vakṣyāmi yathāvad iha pārthiva / śṛṇu me tvaṃ yathānyāyaṃ bruvataḥ kurunandana // 6.12.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jambūdvīpapramāṇena dviguṇaḥ sa narādhipa / viṣkambheṇa mahārāja sāgaro 'pi vibhāgaśaḥ // 6.12.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣīrodo bharataśreṣṭha yena saṃparivāritaḥ // 6.12.9.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra puṇyā janapadā na tatra mriyate janaḥ / kuta eva hi durbhikṣaṃ kṣamātejoyutā hi te // 6.12.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śākadvīpasya saṃkṣepo yathāvad bharatarṣabha / ukta eṣa mahārāja kim anyac chrotum icchasi // 6.12.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śākadvīpasya saṃkṣepo yathāvad iha saṃjaya / uktas tvayā mahābhāga vistaraṃ brūhi tattvataḥ // 6.12.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tathaiva parvatā rājan saptātra maṇibhūṣitāḥ / ratnākarās tathā nadyas teṣāṃ nāmāni me śṛṇu // 6.12.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atīvaguṇavat sarvaṃ tatra puṇyaṃ janādhipa // 6.12.13.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) devarṣigandharvayutaḥ paramo merur ucyate / prāgāyato mahārāja malayo nāma parvataḥ // 6.12.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yato meghāḥ pravartante prabhavanti ca sarvaśaḥ // 6.12.14.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ pareṇa kauravya jaladhāro mahāgiriḥ / yatra nityam upādatte vāsavaḥ paramaṃ jalam // 6.12.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yato varṣaṃ prabhavati varṣākāle janeśvara // 6.12.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: na-vipulā) uccair girī raivatako yatra nityaṃ pratiṣṭhitaḥ / revatī divi nakṣatraṃ pitāmahakṛto vidhiḥ // 6.12.16 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) uttareṇa tu rājendra śyāmo nāma mahāgiriḥ / yataḥ śyāmatvam āpannāḥ prajā janapadeśvara // 6.12.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sumahān saṃśayo me 'dya proktaṃ saṃjaya yat tvayā / prajāḥ kathaṃ sūtaputra saṃprāptāḥ śyāmatām iha // 6.12.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sarveṣv eva mahāprājña dvīpeṣu kurunandana / gauraḥ kṛṣṇaś ca varṇau dvau tayor varṇāntaraṃ nṛpa // 6.12.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śyāmo yasmāt pravṛtto vai tat te vakṣyāmi bhārata / āste 'tra bhagavān kṛṣṇas tat kāntyā śyāmatāṃ gataḥ // 6.12.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paraṃ kauravendra durgaśailo mahodayaḥ / kesarī kesarayuto yato vātaḥ pravāyati // 6.12.21 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: na-vipulā) teṣāṃ yojanaviṣkambho dviguṇaḥ pravibhāgaśaḥ / varṣāṇi teṣu kauravya saṃproktāni manīṣibhiḥ // 6.12.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāmerur mahākāśo jaladaḥ kumudottaraḥ / jaladhārāt paro rājan sukumāra iti smṛtaḥ // 6.12.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raivatasya tu kaumāraḥ śyāmasya tu maṇīcakaḥ / kesarasyātha modākī pareṇa tu mahāpumān // 6.12.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parivārya tu kauravya dairghyaṃ hrasvatvam eva ca / jambūdvīpena vikhyātas tasya madhye mahādrumaḥ // 6.12.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śāko nāma mahārāja tasya dvīpasya madhyagaḥ / tatra puṇyā janapadāḥ pūjyate tatra śaṃkaraḥ // 6.12.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatra gacchanti siddhāś ca cāraṇā daivatāni ca / dhārmikāś ca prajā rājaṃś catvāro 'tīva bhārata // 6.12.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) varṇāḥ svakarmaniratā na ca steno 'tra dṛśyate / dīrghāyuṣo mahārāja jarāmṛtyuvivarjitāḥ // 6.12.28 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) prajās tatra vivardhante varṣāsv iva samudragāḥ / nadyaḥ puṇyajalās tatra gaṅgā ca bahudhāgatiḥ // 6.12.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukumārī kumārī ca sītā kāverakā tathā / mahānadī ca kauravya tathā maṇijalā nadī // 6.12.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ikṣuvardhanikā caiva tathā bharatasattama // 6.12.30.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tataḥ pravṛttāḥ puṇyodā nadyaḥ kurukulodvaha / sahasrāṇāṃ śatāny eva yato varṣati vāsavaḥ // 6.12.31 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) na tāsāṃ nāmadheyāni parimāṇaṃ tathaiva ca / śakyate parisaṃkhyātuṃ puṇyās tā hi saridvarāḥ // 6.12.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra puṇyā janapadāś catvāro lokasaṃmatāḥ / magāś ca maśakāś caiva mānasā mandagās tathā // 6.12.33 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) magā brāhmaṇabhūyiṣṭhāḥ svakarmaniratā nṛpa / maśakeṣu tu rājanyā dhārmikāḥ sarvakāmadāḥ // 6.12.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānaseṣu mahārāja vaiśyāḥ karmopajīvinaḥ / sarvakāmasamāyuktāḥ śūrā dharmārthaniścitāḥ // 6.12.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śūdrās tu mandage nityaṃ puruṣā dharmaśīlinaḥ // 6.12.35.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) na tatra rājā rājendra na daṇḍo na ca daṇḍikāḥ / svadharmeṇaiva dharmaṃ ca te rakṣanti parasparam // 6.12.36 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) etāvad eva śakyaṃ tu tasmin dvīpe prabhāṣitum / etāvad eva śrotavyaṃ śākadvīpe mahaujasi // 6.12.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) uttareṣu tu kauravya dvīpeṣu śrūyate kathā / yathāśrutaṃ mahārāja bruvatas tan nibodha me // 6.13.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ghṛtatoyaḥ samudro 'tra dadhimaṇḍodako 'paraḥ / surodaḥ sāgaraś caiva tathānyo gharmasāgaraḥ // 6.13.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paraspareṇa dviguṇāḥ sarve dvīpā narādhipa / sarvataś ca mahārāja parvataiḥ parivāritāḥ // 6.13.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) gauras tu madhyame dvīpe girir mānaḥśilo mahān / parvataḥ paścimaḥ kṛṣṇo nārāyaṇanibho nṛpa // 6.13.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra ratnāni divyāni svayaṃ rakṣati keśavaḥ / prajāpatim upāsīnaḥ prajānāṃ vidadhe sukham // 6.13.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kuśadvīpe kuśastambo madhye janapadasya ha / saṃpūjyate śalmaliś ca dvīpe śālmalike nṛpa // 6.13.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) krauñcadvīpe mahākrauñco girī ratnacayākaraḥ / saṃpūjyate mahārāja cāturvarṇyena nityadā // 6.13.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gomandaḥ parvato rājan sumahān sarvadhātumān / yatra nityaṃ nivasati śrīmān kamalalocanaḥ // 6.13.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mokṣibhiḥ saṃstuto nityaṃ prabhur nārāyaṇo hariḥ // 6.13.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) kuśadvīpe tu rājendra parvato vidrumaiś citaḥ / sudhāmā nāma durdharṣo dvitīyo hemaparvataḥ // 6.13.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyutimān nāma kauravya tṛtīyaḥ kumudo giriḥ / caturthaḥ puṣpavān nāma pañcamas tu kuśeśayaḥ // 6.13.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭho harigirir nāma ṣaḍ ete parvatottamāḥ / teṣām antaraviṣkambho dviguṇaḥ pravibhāgaśaḥ // 6.13.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) audbhidaṃ prathamaṃ varṣaṃ dvitīyaṃ veṇumaṇḍalam / tṛtīyaṃ vai rathākāraṃ caturthaṃ pālanaṃ smṛtam // 6.13.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtimat pañcamaṃ varṣaṃ ṣaṣṭhaṃ varṣaṃ prabhākaram / saptamaṃ kāpilaṃ varṣaṃ saptaite varṣapuñjakāḥ // 6.13.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eteṣu devagandharvāḥ prajāś ca jagatīśvara / viharanti ramante ca na teṣu mriyate janaḥ // 6.13.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na teṣu dasyavaḥ santi mlecchajātyo 'pi vā nṛpa / gauraprāyo janaḥ sarvaḥ sukumāraś ca pārthiva // 6.13.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avaśiṣṭeṣu varṣeṣu vakṣyāmi manujeśvara / yathāśrutaṃ mahārāja tad avyagramanāḥ śṛṇu // 6.13.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krauñcadvīpe mahārāja krauñco nāma mahāgiriḥ / krauñcāt paro vāmanako vāmanād andhakārakaḥ // 6.13.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) andhakārāt paro rājan mainākaḥ parvatottamaḥ / mainākāt parato rājan govindo girir uttamaḥ // 6.13.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) govindāt tu paro rājan nibiḍo nāma parvataḥ / paras tu dviguṇas teṣāṃ viṣkambho vaṃśavardhana // 6.13.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) deśāṃs tatra pravakṣyāmi tan me nigadataḥ śṛṇu / krauñcasya kuśalo deśo vāmanasya manonugaḥ // 6.13.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manonugāt paraś coṣṇo deśaḥ kurukulodvaha / uṣṇāt paraḥ prāvarakaḥ prāvarād andhakārakaḥ // 6.13.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) andhakārakadeśāt tu munideśaḥ paraḥ smṛtaḥ / munideśāt paraś caiva procyate dundubhisvanaḥ // 6.13.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) siddhacāraṇasaṃkīrṇo gauraprāyo janādhipa / ete deśā mahārāja devagandharvasevitāḥ // 6.13.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣkare puṣkaro nāma parvato maṇiratnamān / tatra nityaṃ nivasati svayaṃ devaḥ prajāpatiḥ // 6.13.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) taṃ paryupāsate nityaṃ devāḥ sarve maharṣibhiḥ / vāgbhir manonukūlābhiḥ pūjayanto janādhipa // 6.13.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jambūdvīpāt pravartante ratnāni vividhāny uta / dvīpeṣu teṣu sarveṣu prajānāṃ kurunandana // 6.13.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viprāṇāṃ brahmacaryeṇa satyena ca damena ca / ārogyāyuḥpramāṇābhyāṃ dviguṇaṃ dviguṇaṃ tataḥ // 6.13.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eko janapado rājan dvīpeṣv eteṣu bhārata / uktā janapadā yeṣu dharmaś caikaḥ pradṛśyate // 6.13.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) īśvaro daṇḍam udyamya svayam eva prajāpatiḥ / dvīpān etān mahārāja rakṣaṃs tiṣṭhati nityadā // 6.13.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa rājā sa śivo rājan sa pitā sa pitāmahaḥ / gopāyati naraśreṣṭha prajāḥ sajaḍapaṇḍitāḥ // 6.13.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhojanaṃ cātra kauravya prajāḥ svayam upasthitam / siddham eva mahārāja bhuñjate tatra nityadā // 6.13.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ paraṃ samā nāma dṛśyate lokasaṃsthitiḥ / caturaśrā mahārāja trayas triṃśat tu maṇḍalam // 6.13.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra tiṣṭhanti kauravya catvāro lokasaṃmatāḥ / diggajā bharataśreṣṭha vāmanairāvatādayaḥ // 6.13.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) supratīkas tathā rājan prabhinnakaraṭāmukhaḥ // 6.13.33.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tasyāhaṃ parimāṇaṃ tu na saṃkhyātum ihotsahe / asaṃkhyātaḥ sa nityaṃ hi tiryag ūrdhvam adhas tathā // 6.13.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra vai vāyavo vānti digbhyaḥ sarvābhya eva ca / asaṃbādhā mahārāja tān nigṛhṇanti te gajāḥ // 6.13.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṣkaraiḥ padmasaṃkāśair varṣmavadbhir mahāprabhaiḥ / te śanaiḥ punar evāśu vāyūn muñcanti nityaśaḥ // 6.13.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvasadbhir mucyamānās tu diggajair iha mārutāḥ / āgacchanti mahārāja tatas tiṣṭhanti vai prajāḥ // 6.13.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paro vai vistaro 'tyarthaṃ tvayā saṃjaya kīrtitaḥ / darśitaṃ dvīpasaṃsthānam uttaraṃ brūhi saṃjaya // 6.13.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uktā dvīpā mahārāja grahān me śṛṇu tattvataḥ / svarbhānuḥ kauravaśreṣṭha yāvad eṣa prabhāvataḥ // 6.13.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parimaṇḍalo mahārāja svarbhānuḥ śrūyate grahaḥ / yojanānāṃ sahasrāṇi viṣkambho dvādaśāsya vai // 6.13.40 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) pariṇāhena ṣaṭtriṃśad vipulatvena cānagha / ṣaṣṭim āhuḥ śatāny asya budhāḥ paurāṇikās tathā // 6.13.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) candramās tu sahasrāṇi rājann ekādaśa smṛtaḥ / viṣkambheṇa kuruśreṣṭha trayastriṃśat tu maṇḍalam // 6.13.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekonaṣaṣṭir vaipulyāc chītaraśmer mahātmanaḥ // 6.13.42.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sūryas tv aṣṭau sahasrāṇi dve cānye kurunandana / viṣkambheṇa tato rājan maṇḍalaṃ triṃśataṃ samam // 6.13.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aṣṭapañcāśataṃ rājan vipulatvena cānagha / śrūyate paramodāraḥ pataṃgo 'sau vibhāvasuḥ // 6.13.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etat pramāṇam arkasya nirdiṣṭam iha bhārata // 6.13.44.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) sa rāhuś chādayaty etau yathākālaṃ mahattayā / candrādityau mahārāja saṃkṣepo 'yam udāhṛtaḥ // 6.13.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ity etat te mahārāja pṛcchataḥ śāstracakṣuṣā / sarvam uktaṃ yathātattvaṃ tasmāc chamam avāpnuhi // 6.13.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathādṛṣṭaṃ mayā proktaṃ saniryāṇam idaṃ jagat / tasmād āśvasa kauravya putraṃ duryodhanaṃ prati // 6.13.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrutvedaṃ bharataśreṣṭha bhūmiparva manonugam / śrīmān bhavati rājanyaḥ siddhārthaḥ sādhusaṃmataḥ // 6.13.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyur balaṃ ca vīryaṃ ca tasya tejaś ca vardhate // 6.13.48.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) yaḥ śṛṇoti mahīpāla parvaṇīdaṃ yatavrataḥ / prīyante pitaras tasya tathaiva ca pitāmahāḥ // 6.13.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ tu bhārataṃ varṣaṃ yatra vartāmahe vayam / pūrvaṃ pravartate puṇyaṃ tat sarvaṃ śrutavān asi // 6.13.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha gāvalgaṇir dhīmān samarād etya saṃjayaḥ / pratyakṣadarśī sarvasya bhūtabhavyabhaviṣyavit // 6.14.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dhyāyate dhṛtarāṣṭrāya sahasopetya duḥkhitaḥ / ācaṣṭa nihataṃ bhīṣmaṃ bharatānām amadhyamam // 6.14.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃjayo 'haṃ mahārāja namas te bharatarṣabha / hato bhīṣmaḥ śāṃtanavo bharatānāṃ pitāmahaḥ // 6.14.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) kakudaṃ sarvayodhānāṃ dhāma sarvadhanuṣmatām / śaratalpagataḥ so 'dya śete kurupitāmahaḥ // 6.14.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya vīryaṃ samāśritya dyūtaṃ putras tavākarot / sa śete nihato rājan saṃkhye bhīṣmaḥ śikhaṇḍinā // 6.14.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sarvān pṛthivīpālān samavetān mahāmṛdhe / jigāyaikarathenaiva kāśipuryāṃ mahārathaḥ // 6.14.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāmadagnyaṃ raṇe rāmam āyodhya vasusaṃbhavaḥ / na hato jāmadagnyena sa hato 'dya śikhaṇḍinā // 6.14.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendrasadṛśaḥ śaurye sthairye ca himavān iva / samudra iva gāmbhīrye sahiṣṇutve dharāsamaḥ // 6.14.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śaradaṃṣṭro dhanurvaktraḥ khaḍgajihvo durāsadaḥ / narasiṃhaḥ pitā te 'dya pāñcālyena nipātitaḥ // 6.14.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavānāṃ mahat sainyaṃ yaṃ dṛṣṭvodyantam āhave / pravepata bhayodvignaṃ siṃhaṃ dṛṣṭveva gogaṇaḥ // 6.14.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parirakṣya sa senāṃ te daśarātram anīkahā / jagāmāstam ivādityaḥ kṛtvā karma suduṣkaram // 6.14.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa śakra ivākṣobhyo varṣan bāṇān sahasraśaḥ / jaghāna yudhi yodhānām arbudaṃ daśabhir dinaiḥ // 6.14.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śete niṣṭanan bhūmau vātarugṇa iva drumaḥ / tava durmantrite rājan yathā nārhaḥ sa bhārata // 6.14.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ kurūṇām ṛṣabho hato bhīṣmaḥ śikhaṇḍinā / kathaṃ rathāt sa nyapatat pitā me vāsavopamaḥ // 6.15.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: bha-vipulā) katham āsaṃś ca me putrā hīnā bhīṣmeṇa saṃjaya / balinā devakalpena gurvarthe brahmacāriṇā // 6.15.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmin hate mahāsattve maheṣvāse mahābale / mahārathe naravyāghre kim u āsīn manas tadā // 6.15.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārtiḥ parā māviśati yataḥ śaṃsasi me hatam / kurūṇām ṛṣabhaṃ vīram akampyaṃ puruṣarṣabham // 6.15.4 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) ke taṃ yāntam anupreyuḥ ke cāsyāsan purogamāḥ / ke 'tiṣṭhan ke nyavartanta ke 'bhyavartanta saṃjaya // 6.15.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke śūrā rathaśārdūlam acyutaṃ kṣatriyarṣabham / rathānīkaṃ gāhamānaṃ sahasā pṛṣṭhato 'nvayuḥ // 6.15.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) yas tamo 'rka ivāpohan parasainyam amitrahā / sahasraraśmipratimaḥ pareṣāṃ bhayam ādadhat // 6.15.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) akarod duṣkaraṃ karma raṇe kauravaśāsanāt // 6.15.7.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) grasamānam anīkāni ya enaṃ paryavārayan / kṛtinaṃ taṃ durādharṣaṃ samyag yāsyantam antike // 6.15.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ śāṃtanavaṃ yuddhe pāṇḍavāḥ pratyavārayan // 6.15.8.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nikṛntantam anīkāni śaradaṃṣṭraṃ tarasvinam / cāpavyāttānanaṃ ghoram asijihvaṃ durāsadam // 6.15.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atyanyān puruṣavyāghrān hrīmantam aparājitam / pātayām āsa kaunteyaḥ kathaṃ tam ajitaṃ yudhi // 6.15.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ugradhanvānam ugreṣuṃ vartamānaṃ rathottame / pareṣām uttamāṅgāni pracinvantaṃ śiteṣubhiḥ // 6.15.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāṇḍavānāṃ mahat sainyaṃ yaṃ dṛṣṭvodyantam āhave / kālāgnim iva durdharṣaṃ samaveṣṭata nityaśaḥ // 6.15.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) parikṛṣya sa senāṃ me daśarātram anīkahā / jagāmāstam ivādityaḥ kṛtvā karma suduṣkaram // 6.15.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa śakra ivākṣayyaṃ varṣaṃ śaramayaṃ sṛjan / jaghāna yudhi yodhānām arbudaṃ daśabhir dinaiḥ // 6.15.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa śete niṣṭanan bhūmau vātarugṇa iva drumaḥ / mama durmantritenāsau yathā nārhaḥ sa bhārataḥ // 6.15.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ śāṃtanavaṃ dṛṣṭvā pāṇḍavānām anīkinī / prahartum aśakat tatra bhīṣmaṃ bhīmaparākramam // 6.15.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ bhīṣmeṇa saṃgrāmam akurvan pāṇḍunandanāḥ / kathaṃ ca nājayad bhīṣmo droṇe jīvati saṃjaya // 6.15.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpe saṃnihite tatra bharadvājātmaje tathā / bhīṣmaḥ praharatāṃ śreṣṭhaḥ kathaṃ sa nidhanaṃ gataḥ // 6.15.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ cātirathas tena pāñcālyena śikhaṇḍinā / bhīṣmo vinihato yuddhe devair api durutsahaḥ // 6.15.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ spardhate raṇe nityaṃ jāmadagnyaṃ mahābalam / ajitaṃ jāmadagnyena śakratulyaparākramam // 6.15.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ hataṃ samare bhīṣmaṃ mahārathabalocitam / saṃjayācakṣva me vīraṃ yena śarma na vidmahe // 6.15.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māmakāḥ ke maheṣvāsā nājahuḥ saṃjayācyutam / duryodhanasamādiṣṭāḥ ke vīrāḥ paryavārayan // 6.15.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac chikhaṇḍimukhāḥ sarve pāṇḍavā bhīṣmam abhyayuḥ / kaccin na kuravo bhītās tatyajuḥ saṃjayācyutam // 6.15.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maurvīghoṣastanayitnuḥ pṛṣatkapṛṣato mahān / dhanurhvādamahāśabdo mahāmegha ivonnataḥ // 6.15.24 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) yad abhyavarṣat kaunteyān sapāñcālān sasṛñjayān / nighnan pararathān vīro dānavān iva vajrabhṛt // 6.15.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) iṣvastrasāgaraṃ ghoraṃ bāṇagrāhaṃ durāsadam / kārmukormiṇam akṣayyam advīpaṃ samare 'plavam // 6.15.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gadāsimakarāvartaṃ hayagrāhaṃ gajākulam // 6.15.26.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) hayān gajān padātāṃś ca rathāṃś ca tarasā bahūn / nimajjayantaṃ samare paravīrāpahāriṇam // 6.15.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) vidahyamānaṃ kopena tejasā ca paraṃtapam / veleva makarāvāsaṃ ke vīrāḥ paryavārayan // 6.15.28 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) bhīṣmo yad akarot karma samare saṃjayārihā / duryodhanahitārthāya ke tadāsya puro 'bhavan // 6.15.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke 'rakṣan dakṣiṇaṃ cakraṃ bhīṣmasyāmitatejasaḥ / pṛṣṭhataḥ ke parān vīrā upāsedhan yatavratāḥ // 6.15.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke purastād avartanta rakṣanto bhīṣmam antike / ke 'rakṣann uttaraṃ cakraṃ vīrā vīrasya yudhyataḥ // 6.15.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāme cakre vartamānāḥ ke 'ghnan saṃjaya sṛñjayān / sametāgram anīkeṣu ke 'bhyarakṣan durāsadam // 6.15.32 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) pārśvataḥ ke 'bhyavartanta gacchanto durgamāṃ gatim / samūhe ke parān vīrān pratyayudhyanta saṃjaya // 6.15.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rakṣyamāṇaḥ kathaṃ vīrair gopyamānāś ca tena te / durjayānām anīkāni nājayaṃs tarasā yudhi // 6.15.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvalokeśvarasyeva parameṣṭhiprajāpateḥ / kathaṃ prahartum api te śekuḥ saṃjaya pāṇḍavāḥ // 6.15.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yasmin dvīpe samāśritya yudhyanti kuravaḥ paraiḥ / taṃ nimagnaṃ naravyāghraṃ bhīṣmaṃ śaṃsasi saṃjaya // 6.15.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya vīrye samāśvasya mama putro bṛhadbalaḥ / na pāṇḍavān agaṇayat kathaṃ sa nihataḥ paraiḥ // 6.15.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yaḥ purā vibudhaiḥ sendraiḥ sāhāyye yuddhadurmadaḥ / kāṅkṣito dānavān ghnadbhiḥ pitā mama mahāvrataḥ // 6.15.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmiñ jāte mahāvīrye śaṃtanur lokaśaṃkare / śokaṃ duḥkhaṃ ca dainyaṃ ca prājahāt putralakṣmaṇi // 6.15.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajñā parāyaṇaṃ tajjñaṃ saddharmanirataṃ śucim / vedavedāṅgatattvajñaṃ kathaṃ śaṃsasi me hatam // 6.15.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāstravinayopetaṃ dāntaṃ śāntaṃ manasvinam / hataṃ śāṃtanavaṃ śrutvā manye śeṣaṃ balaṃ hatam // 6.15.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dharmād adharmo balavān saṃprāpta iti me matiḥ / yatra vṛddhaṃ guruṃ hatvā rājyam icchanti pāṇḍavāḥ // 6.15.42 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) jāmadagnyaḥ purā rāmaḥ sarvāstravid anuttamaḥ / ambārtham udyataḥ saṃkhye bhīṣmeṇa yudhi nirjitaḥ // 6.15.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam indrasamakarmāṇaṃ kakudaṃ sarvadhanvinām / hataṃ śaṃsasi bhīṣmaṃ me kiṃ nu duḥkham ataḥ param // 6.15.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asakṛt kṣatriyavrātāḥ saṃkhye yena vinirjitāḥ / jāmadagnyas tathā rāmaḥ paravīranighātinā // 6.15.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān nūnaṃ mahāvīryād bhārgavād yuddhadurmadāt / tejovīryabalair bhūyāñ śikhaṇḍī drupadātmajaḥ // 6.15.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ śūraṃ kṛtinaṃ yuddhe sarvaśāstraviśāradam / paramāstravidaṃ vīraṃ jaghāna bharatarṣabham // 6.15.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ke vīrās tam amitraghnam anvayuḥ śatrusaṃsadi / śaṃsa me tad yathā vṛttaṃ yuddhaṃ bhīṣmasya pāṇḍavaiḥ // 6.15.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoṣeva hatavīrā me senā putrasya saṃjaya / agopam iva codbhrāntaṃ gokulaṃ tad balaṃ mama // 6.15.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pauruṣaṃ sarvalokasya paraṃ yasya mahāhave / parāsikte ca vas tasmin katham āsīn manas tadā // 6.15.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jīvite 'py adya sāmarthyaṃ kim ivāsmāsu saṃjaya / ghātayitvā mahāvīryaṃ pitaraṃ lokadhārmikam // 6.15.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agādhe salile magnāṃ nāvaṃ dṛṣṭveva pāragāḥ / bhīṣme hate bhṛśaṃ duḥkhān manye śocanti putrakāḥ // 6.15.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adrisāramayaṃ nūnaṃ sudṛḍhaṃ hṛdayaṃ mama / yac chrutvā puruṣavyāghraṃ hataṃ bhīṣmaṃ na dīryate // 6.15.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasminn astraṃ ca medhā ca nītiś ca bharatarṣabhe / aprameyāṇi durdharṣe kathaṃ sa nihato yudhi // 6.15.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na cāstreṇa na śauryeṇa tapasā medhayā na ca / na dhṛtyā na punas tyāgān mṛtyoḥ kaś cid vimucyate // 6.15.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kālo nūnaṃ mahāvīryaḥ sarvalokaduratyayaḥ / yatra śāṃtanavaṃ bhīṣmaṃ hataṃ śaṃsasi saṃjaya // 6.15.56 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putraśokābhisaṃtapto mahad duḥkham acintayan / āśaṃse 'haṃ purā trāṇaṃ bhīṣmāc chaṃtanunandanāt // 6.15.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadādityam ivāpaśyat patitaṃ bhuvi saṃjaya / duryodhanaḥ śāṃtanavaṃ kiṃ tadā pratyapadyata // 6.15.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) nāhaṃ sveṣāṃ pareṣāṃ vā buddhyā saṃjaya cintayan / śeṣaṃ kiṃ cit prapaśyāmi pratyanīke mahīkṣitām // 6.15.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dāruṇaḥ kṣatradharmo 'yam ṛṣibhiḥ saṃpradarśitaḥ / yatra śāṃtanavaṃ hatvā rājyam icchanti pāṇḍavāḥ // 6.15.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vayaṃ vā rājyam icchāmo ghātayitvā pitāmaham / kṣatradharme sthitāḥ pārthā nāparādhyanti putrakāḥ // 6.15.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad āryeṇa kartavyaṃ kṛcchrāsv āpatsu saṃjaya / parākramaḥ paraṃ śaktyā tac ca tasmin pratiṣṭhitam // 6.15.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anīkāni vinighnantaṃ hrīmantam aparājitam / kathaṃ śāṃtanavaṃ tāta pāṇḍuputrā nyapātayan // 6.15.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ yuktāny anīkāni kathaṃ yuddhaṃ mahātmabhiḥ / kathaṃ vā nihato bhīṣmaḥ pitā saṃjaya me paraiḥ // 6.15.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duryodhanaś ca karṇaś ca śakuniś cāpi saubalaḥ / duḥśāsanaś ca kitavo hate bhīṣme kim abruvan // 6.15.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yac charīrair upastīrṇāṃ naravāraṇavājinām / śaraśaktigadākhaḍgatomarākṣāṃ bhayāvahām // 6.15.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāviśan kitavā mandāḥ sabhāṃ yudhi durāsadām / prāṇadyūte pratibhaye ke 'dīvyanta nararṣabhāḥ // 6.15.67 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ke 'jayan ke jitās tatra hṛtalakṣā nipātitāḥ / anye bhīṣmāc chāṃtanavāt tan mamācakṣva saṃjaya // 6.15.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) na hi me śāntir astīha yudhi devavrataṃ hatam / pitaraṃ bhīmakarmāṇaṃ śrutvā me duḥkham āviśat // 6.15.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārtiṃ me hṛdaye rūḍhāṃ mahatīṃ putrakāritām / tvaṃ siñcan sarpiṣevāgnim uddīpayasi saṃjaya // 6.15.70 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahāntaṃ bhāram udyamya viśrutaṃ sārvalaukikam / dṛṣṭvā vinihataṃ bhīṣmaṃ manye śocanti putrakāḥ // 6.15.71 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śroṣyāmi tāni duḥkhāni duryodhanakṛtāny aham / tasmān me sarvam ācakṣva yad vṛttaṃ tatra saṃjaya // 6.15.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃgrāme pṛthivīśānāṃ mandasyābuddhisaṃbhavam / apanītaṃ sunītaṃ vā tan mamācakṣva saṃjaya // 6.15.73 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat kṛtaṃ tatra bhīṣmeṇa saṃgrāme jayam icchatā / tejoyuktaṃ kṛtāstreṇa śaṃsa tac cāpy aśeṣataḥ // 6.15.74 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā tad abhavad yuddhaṃ kurupāṇḍavasenayoḥ / krameṇa yena yasmiṃś ca kāle yac ca yathā ca tat // 6.15.75 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvadyukto 'yam anupraśno mahārāja yathārhasi / na tu duryodhane doṣam imam āsaktum arhasi // 6.16.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya ātmano duścaritād aśubhaṃ prāpnuyān naraḥ / enasā tena nānyaṃ sa upāśaṅkitum arhati // 6.16.2 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mahārāja manuṣyeṣu nindyaṃ yaḥ sarvam ācaret / sa vadhyaḥ sarvalokasya ninditāni samācaran // 6.16.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nikāro nikṛtiprajñaiḥ pāṇḍavais tvatpratīkṣayā / anubhūtaḥ sahāmātyaiḥ kṣāntaṃ ca suciraṃ vane // 6.16.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayānāṃ ca gajānāṃ ca śūrāṇāṃ cāmitaujasām / pratyakṣaṃ yan mayā dṛṣṭaṃ dṛṣṭaṃ yogabalena ca // 6.16.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śṛṇu tat pṛthivīpāla mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ / diṣṭam etat purā nūnam evaṃbhāvi narādhipa // 6.16.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) namaskṛtvā pitus te 'haṃ pārāśaryāya dhīmate / yasya prasādād divyaṃ me prāptaṃ jñānam anuttamam // 6.16.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dṛṣṭiś cātīndriyā rājan dūrāc chravaṇam eva ca / paracittasya vijñānam atītānāgatasya ca // 6.16.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyutthitotpattivijñānam ākāśe ca gatiḥ sadā / śastrair asaṅgo yuddheṣu varadānān mahātmanaḥ // 6.16.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śṛṇu me vistareṇedaṃ vicitraṃ paramādbhutam / bhāratānāṃ mahad yuddhaṃ yathābhūl lomaharṣaṇam // 6.16.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣv anīkeṣu yat teṣu vyūḍheṣu ca vidhānataḥ / duryodhano mahārāja duḥśāsanam athābravīt // 6.16.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥśāsana rathās tūrṇaṃ yujyantāṃ bhīṣmarakṣiṇaḥ / anīkāni ca sarvāṇi śīghraṃ tvam anucodaya // 6.16.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaṃ mā samanuprāpto varṣapūgābhicintitaḥ / pāṇḍavānāṃ sasainyānāṃ kurūṇāṃ ca samāgamaḥ // 6.16.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nātaḥ kāryatamaṃ manye raṇe bhīṣmasya rakṣaṇāt / hanyād gupto hy asau pārthān somakāṃś ca sasṛñjayān // 6.16.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abravīc ca viśuddhātmā nāhaṃ hanyāṃ śikhaṇḍinam / śrūyate strī hy asau pūrvaṃ tasmād varjyo raṇe mama // 6.16.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād bhīṣmo rakṣitavyo viśeṣeṇeti me matiḥ / śikhaṇḍino vadhe yattāḥ sarve tiṣṭhantu māmakāḥ // 6.16.16 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) tathā prācyāḥ pratīcyāś ca dākṣiṇātyottarāpathāḥ / sarvaśastrāstrakuśalās te rakṣantu pitāmaham // 6.16.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) arakṣyamāṇaṃ hi vṛko hanyāt siṃhaṃ mahābalam / mā siṃhaṃ jambukeneva ghātayāmaḥ śikhaṇḍinā // 6.16.18 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) vāmaṃ cakraṃ yudhāmanyur uttamaujāś ca dakṣiṇam / goptārau phalgunasyaitau phalguno 'pi śikhaṇḍinaḥ // 6.16.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃrakṣyamāṇaḥ pārthena bhīṣmeṇa ca vivarjitaḥ / yathā na hanyād gāṅgeyaṃ duḥśāsana tathā kuru // 6.16.20 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: ma-vipulā) tato rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ śabdaḥ samabhavan mahān / krośatāṃ bhūmipālānāṃ yujyatāṃ yujyatām iti // 6.16.21 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śaṅkhadundubhinirghoṣaiḥ siṃhanādaiś ca bhārata / hayaheṣitaśabdaiś ca rathanemisvanais tathā // 6.16.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gajānāṃ bṛṃhatāṃ caiva yodhānāṃ cābhigarjatām / kṣveḍitāsphoṭitotkruṣṭais tumulaṃ sarvato 'bhavat // 6.16.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udatiṣṭhan mahārāja sarvaṃ yuktam aśeṣataḥ / sūryodaye mahat sainyaṃ kurupāṇḍavasenayoḥ // 6.16.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tava rājendra putrāṇāṃ pāṇḍavānāṃ tathaiva ca // 6.16.24.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) tatra nāgā rathāś caiva jāmbūnadapariṣkṛtāḥ / vibhrājamānā dṛśyante meghā iva savidyutaḥ // 6.16.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) rathānīkāny adṛśyanta nagarāṇīva bhūriśaḥ / atīva śuśubhe tatra pitā te pūrṇacandravat // 6.16.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanurbhir ṛṣṭibhiḥ khaḍgair gadābhiḥ śaktitomaraiḥ / yodhāḥ praharaṇaiḥ śubhraiḥ sveṣv anīkeṣv avasthitāḥ // 6.16.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gajā rathāḥ padātāś ca turagāś ca viśāṃ pate / vyatiṣṭhan vāgurākārāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ // 6.16.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvajā bahuvidhākārā vyadṛśyanta samucchritāḥ / sveṣāṃ caiva pareṣāṃ ca dyutimantaḥ sahasraśaḥ // 6.16.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāñcanā maṇicitrāṅgā jvalanta iva pāvakāḥ / arciṣmanto vyarocanta dhvajā rājñāṃ sahasraśaḥ // 6.16.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendraketavaḥ śubhrā mahendrasadaneṣv iva / saṃnaddhās teṣu te vīrā dadṛśur yuddhakāṅkṣiṇaḥ // 6.16.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udyatair āyudhaiś citrās talabaddhāḥ kalāpinaḥ / ṛṣabhākṣā manuṣyendrāś camūmukhagatā babhuḥ // 6.16.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śakuniḥ saubalaḥ śalyaḥ saindhavo 'tha jayadrathaḥ / vindānuvindāv āvantyau kāmbojaś ca sudakṣiṇaḥ // 6.16.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śrutāyudhaś ca kāliṅgo jayatsenaś ca pārthivaḥ / bṛhadbalaś ca kauśalyaḥ kṛtavarmā ca sātvataḥ // 6.16.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daśaite puruṣavyāghrāḥ śūrāḥ parighabāhavaḥ / akṣauhiṇīnāṃ patayo yajvāno bhūridakṣiṇāḥ // 6.16.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ete cānye ca bahavo duryodhanavaśānugāḥ / rājāno rājaputrāś ca nītimanto mahābalāḥ // 6.16.36 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) saṃnaddhāḥ samadṛśyanta sveṣv anīkeṣv avasthitāḥ / baddhakṛṣṇājināḥ sarve dhvajino muñjamālinaḥ // 6.16.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sṛṣṭā duryodhanasyārthe brahmalokāya dīkṣitāḥ / samṛddhā daśa vāhinyaḥ parigṛhya vyavasthitāḥ // 6.16.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekādaśī dhārtarāṣṭrī kauravāṇāṃ mahācamūḥ / agrataḥ sarvasainyānāṃ yatra śāṃtanavo 'graṇīḥ // 6.16.39 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) śvetoṣṇīṣaṃ śvetahayaṃ śvetavarmāṇam acyutam / apaśyāma mahārāja bhīṣmaṃ candram ivoditam // 6.16.40 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) hematāladhvajaṃ bhīṣmaṃ rājate syandane sthitam / śvetābhra iva tīkṣṇāṃśuṃ dadṛśuḥ kurupāṇḍavāḥ // 6.16.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā camūmukhe bhīṣmaṃ samakampanta pāṇḍavāḥ / sṛñjayāś ca maheṣvāsā dhṛṣṭadyumnapurogamāḥ // 6.16.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jṛmbhamāṇaṃ mahāsiṃhaṃ dṛṣṭvā kṣudramṛgā yathā / dhṛṣṭadyumnamukhāḥ sarve samudvivijire muhuḥ // 6.16.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ekādaśaitāḥ śrījuṣṭā vāhinyas tava bhārata / pāṇḍavānāṃ tathā sapta mahāpuruṣapālitāḥ // 6.16.44 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) unmattamakarāvartau mahāgrāhasamākulau / yugānte samupetau dvau dṛśyete sāgarāv iva // 6.16.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva nas tādṛśo rājan dṛṣṭapūrvo na ca śrutaḥ / anīkānāṃ sametānāṃ samavāyas tathāvidhaḥ // 6.16.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā sa bhagavān vyāsaḥ kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt / tathaiva sahitāḥ sarve samājagmur mahīkṣitaḥ // 6.17.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maghāviṣayagaḥ somas tad dinaṃ pratyapadyata / dīpyamānāś ca saṃpetur divi sapta mahāgrahāḥ // 6.17.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvidhābhūta ivāditya udaye pratyadṛśyata / jvalantyā śikhayā bhūyo bhānumān udito divi // 6.17.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vavāśire ca dīptāyāṃ diśi gomāyuvāyasāḥ / lipsamānāḥ śarīrāṇi māṃsaśoṇitabhojanāḥ // 6.17.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahany ahani pārthānāṃ vṛddhaḥ kurupitāmahaḥ / bharadvājātmajaś caiva prātar utthāya saṃyatau // 6.17.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jayo 'stu pāṇḍuputrāṇām ity ūcatur ariṃdamau / yuyudhāte tavārthāya yathā sa samayaḥ kṛtaḥ // 6.17.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvadharmaviśeṣajñaḥ pitā devavratas tava / samānīya mahīpālān idaṃ vacanam abravīt // 6.17.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ vaḥ kṣatriyā dvāraṃ svargāyāpāvṛtaṃ mahat / gacchadhvaṃ tena śakrasya brahmaṇaś ca salokatām // 6.17.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vaḥ śāśvataḥ panthāḥ pūrvaiḥ pūrvatarair gataḥ / saṃbhāvayata cātmānam avyagramanaso yudhi // 6.17.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nābhāgo hi yayātiś ca māndhātā nahuṣo nṛgaḥ / saṃsiddhāḥ paramaṃ sthānaṃ gatāḥ karmabhir īdṛśaiḥ // 6.17.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmaḥ kṣatriyasyaiṣa yad vyādhimaraṇaṃ gṛhe / yad ājau nidhanaṃ yāti so 'sya dharmaḥ sanātanaḥ // 6.17.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktā mahīpālā bhīṣmeṇa bharatarṣabha / niryayuḥ svāny anīkāni śobhayanto rathottamaiḥ // 6.17.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu vaikartanaḥ karṇaḥ sāmātyaḥ saha bandhubhiḥ / nyāsitaḥ samare śastraṃ bhīṣmeṇa bharatarṣabha // 6.17.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apetakarṇāḥ putrās te rājānaś caiva tāvakāḥ / niryayuḥ siṃhanādena nādayanto diśo daśa // 6.17.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śvetaiś chatraiḥ patākābhir dhvajavāraṇavājibhiḥ / tāny anīkāny aśobhanta rathair atha padātibhiḥ // 6.17.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bherīpaṇavaśabdaiś ca paṭahānāṃ ca nisvanaiḥ / rathanemininādaiś ca babhūvākulitā mahī // 6.17.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāñcanāṅgadakeyūraiḥ kārmukaiś ca mahārathāḥ / bhrājamānā vyadṛśyanta jaṅgamāḥ parvatā iva // 6.17.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tālena mahatā bhīṣmaḥ pañcatāreṇa ketunā / vimalādityasaṃkāśas tasthau kurucamūpatiḥ // 6.17.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tvadīyā maheṣvāsā rājāno bharatarṣabha / avartanta yathādeśaṃ rājañ śāṃtanavasya te // 6.17.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tu govāsanaḥ śaibyaḥ sahitaḥ sarvarājabhiḥ / yayau mātaṅgarājena rājārheṇa patākinā // 6.17.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) padmavarṇas tv anīkānāṃ sarveṣām agrataḥ sthitaḥ // 6.17.20.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) aśvatthāmā yayau yattaḥ siṃhalāṅgūlaketanaḥ / śrutāyuś citrasenaś ca purumitro viviṃśatiḥ // 6.17.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śalyo bhūriśravāś caiva vikarṇaś ca mahārathaḥ / ete sapta maheṣvāsā droṇaputrapurogamāḥ // 6.17.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) syandanair varavarṇābhair bhīṣmasyāsan puraḥsarāḥ // 6.17.22.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) teṣām api mahotsedhāḥ śobhayanto rathottamān / bhrājamānā vyadṛśyanta jāmbūnadamayā dhvajāḥ // 6.17.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jāmbūnadamayī vediḥ kamaṇḍaluvibhūṣitā / ketur ācāryamukhyasya droṇasya dhanuṣā saha // 6.17.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anekaśatasāhasram anīkam anukarṣataḥ / mahān duryodhanasyāsīn nāgo maṇimayo dhvajaḥ // 6.17.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya pauravakāliṅgau kāmbojaś ca sudakṣiṇaḥ / kṣemadhanvā sumitraś ca tasthuḥ pramukhato rathāḥ // 6.17.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) syandanena mahārheṇa ketunā vṛṣabheṇa ca / prakarṣann iva senāgraṃ māgadhaś ca nṛpo yayau // 6.17.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad aṅgapatinā guptaṃ kṛpeṇa ca mahātmanā / śāradābhracayaprakhyaṃ prācyānām abhavad balam // 6.17.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anīkapramukhe tiṣṭhan varāheṇa mahāyaśāḥ / śuśubhe ketumukhyena rājatena jayadrathaḥ // 6.17.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śataṃ rathasahasrāṇāṃ tasyāsan vaśavartinaḥ / aṣṭau nāgasahasrāṇi sādinām ayutāni ṣaṭ // 6.17.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat sindhupatinā rājan pālitaṃ dhvajinīmukham / anantarathanāgāśvam aśobhata mahad balam // 6.17.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṣaṣṭyā rathasahasrais tu nāgānām ayutena ca / patiḥ sarvakaliṅgānāṃ yayau ketumatā saha // 6.17.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya parvatasaṃkāśā vyarocanta mahāgajāḥ / yantratomaratūṇīraiḥ patākābhiś ca śobhitāḥ // 6.17.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuśubhe ketumukhyena pādapena kaliṅgapaḥ / śvetacchatreṇa niṣkeṇa cāmaravyajanena ca // 6.17.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ketumān api mātaṅgaṃ vicitraparamāṅkuśam / āsthitaḥ samare rājan meghastha iva bhānumān // 6.17.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejasā dīpyamānas tu vāraṇottamam āsthitaḥ / bhagadatto yayau rājā yathā vajradharas tathā // 6.17.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gajaskandhagatāv āstāṃ bhagadattena saṃmitau / vindānuvindāv āvantyau ketumantam anuvratau // 6.17.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) sa rathānīkavān vyūho hastyaṅgottamaśīrṣavān / vājipakṣaḥ patann ugraḥ prāharat sarvatomukhaḥ // 6.17.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) droṇena vihito rājan rājñā śāṃtanavena ca / tathaivācāryaputreṇa bāhlīkena kṛpeṇa ca // 6.17.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato muhūrtāt tumulaḥ śabdo hṛdayakampanaḥ / aśrūyata mahārāja yodhānāṃ prayuyutsatām // 6.18.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) śaṅkhadundubhinirghoṣair vāraṇānāṃ ca bṛṃhitaiḥ / rathānāṃ nemighoṣaiś ca dīryatīva vasuṃdharā // 6.18.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hayānāṃ heṣamāṇānāṃ yodhānāṃ tatra garjatām / kṣaṇena khaṃ diśaś caiva śabdenāpūritaṃ tadā // 6.18.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) putrāṇāṃ tava durdharṣa pāṇḍavānāṃ tathaiva ca / samakampanta sainyāni parasparasamāgame // 6.18.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatra nāgā rathāś caiva jāmbūnadavibhūṣitāḥ / bhrājamānā vyadṛśyanta meghā iva savidyutaḥ // 6.18.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvajā bahuvidhākārās tāvakānāṃ narādhipa / kāñcanāṅgadino rejur jvalitā iva pāvakāḥ // 6.18.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sveṣāṃ caiva pareṣāṃ ca samadṛśyanta bhārata / mahendraketavaḥ śubhrā mahendrasadaneṣv iva // 6.18.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāñcanaiḥ kavacair vīrā jvalanārkasamaprabhaiḥ / saṃnaddhāḥ pratyadṛśyanta grahāḥ prajvalitā iva // 6.18.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udyatair āyudhaiś citrais talabaddhāḥ patākinaḥ / ṛṣabhākṣā maheṣvāsāś camūmukhagatā babhuḥ // 6.18.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛṣṭhagopās tu bhīṣmasya putrās tava narādhipa / duḥśāsano durviṣaho durmukho duḥsahas tathā // 6.18.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) viviṃśatiś citraseno vikarṇaś ca mahārathaḥ / satyavrataḥ purumitro jayo bhūriśravāḥ śalaḥ // 6.18.11 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: asamīcīna) rathā viṃśatisāhasrās tathaiṣām anuyāyinaḥ / abhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo 'tha vasātayaḥ // 6.18.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) śālvā matsyās tathāmbaṣṭhās trigartāḥ kekayās tathā / sauvīrāḥ kitavāḥ prācyāḥ pratīcyodīcyamālavāḥ // 6.18.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvādaśaite janapadāḥ sarve śūrās tanutyajaḥ / mahatā rathavaṃśena te 'bhyarakṣan pitāmaham // 6.18.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anīkaṃ daśasāhasraṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām / māgadho yena nṛpatis tad rathānīkam anvayāt // 6.18.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) rathānāṃ cakrarakṣāś ca pādarakṣāś ca dantinām / abhūvan vāhinīmadhye śatānām ayutāni ṣaṭ // 6.18.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādātāś cāgrato 'gacchan dhanuścarmāsipāṇayaḥ / anekaśatasāhasrā nakharaprāsayodhinaḥ // 6.18.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇyo daśaikā ca tava putrasya bhārata / adṛśyanta mahārāja gaṅgeva yamunāntare // 6.18.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇyo daśaikāṃ ca vyūḍhāṃ dṛṣṭvā yudhiṣṭhiraḥ / katham alpena sainyena pratyavyūhata pāṇḍavaḥ // 6.19.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo veda mānuṣaṃ vyūhaṃ daivaṃ gāndharvam āsuram / kathaṃ bhīṣmaṃ sa kaunteyaḥ pratyavyūhata pāṇḍavaḥ // 6.19.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhārtarāṣṭrāṇy anīkāni dṛṣṭvā vyūḍhāni pāṇḍavaḥ / abhyabhāṣata dharmātmā dharmarājo dhanaṃjayam // 6.19.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣer vacanāt tāta vedayanti bṛhaspateḥ / saṃhatān yodhayed alpān kāmaṃ vistārayed bahūn // 6.19.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sūcīmukham anīkaṃ syād alpānāṃ bahubhiḥ saha / asmākaṃ ca tathā sainyam alpīyaḥ sutarāṃ paraiḥ // 6.19.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etad vacanam ājñāya maharṣer vyūha pāṇḍava / tac chrutvā dharmarājasya pratyabhāṣata phalguṇaḥ // 6.19.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣa vyūhāmi te rājan vyūhaṃ paramadurjayam / acalaṃ nāma vajrākhyaṃ vihitaṃ vajrapāṇinā // 6.19.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaḥ sa vāta ivoddhūtaḥ samare duḥsahaḥ paraiḥ / sa naḥ puro yotsyati vai bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ // 6.19.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) tejāṃsi ripusainyānāṃ mṛdnan puruṣasattamaḥ / agre 'graṇīr yāsyati no yuddhopāyavicakṣaṇaḥ // 6.19.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yaṃ dṛṣṭvā pārthivāḥ sarve duryodhanapurogamāḥ / nivartiṣyanti saṃbhrāntāḥ siṃhaṃ kṣudramṛgā iva // 6.19.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ sarve saṃśrayiṣyāmaḥ prākāram akutobhayam / bhīmaṃ praharatāṃ śreṣṭhaṃ vajrapāṇim ivāmarāḥ // 6.19.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi so 'sti pumāṃl loke yaḥ saṃkruddhaṃ vṛkodaram / draṣṭum atyugrakarmāṇaṃ viṣaheta nararṣabham // 6.19.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmaseno gadāṃ bibhrad vajrasāramayīṃ dṛḍhām / caran vegena mahatā samudram api śoṣayet // 6.19.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) kekayā dhṛṣṭaketuś ca cekitānaś ca vīryavān / eta tiṣṭhanti sāmātyāḥ prekṣakās te nareśvara // 6.19.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛtarāṣṭrasya dāyādā iti bībhatsur abravīt / bruvāṇaṃ tu tathā pārthaṃ sarvasainyāni māriṣa // 6.19.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apūjayaṃs tadā vāgbhir anukūlābhir āhave // 6.19.15.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) evam uktvā mahābāhus tathā cakre dhanaṃjayaḥ / vyūhya tāni balāny āśu prayayau phalgunas tadā // 6.19.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃprayātān kurūn dṛṣṭvā pāṇḍavānāṃ mahācamūḥ / gaṅgeva pūrṇā stimitā syandamānā vyadṛśyata // 6.19.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) bhīmaseno 'graṇīs teṣāṃ dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ / nakulaḥ sahadevaś ca dhṛṣṭaketuś ca vīryavān // 6.19.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samudyojya tataḥ paścād rājāpy akṣauhiṇīvṛtaḥ / bhrātṛbhiḥ saha putraiś ca so 'bhyarakṣata pṛṣṭhataḥ // 6.19.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cakrarakṣau tu bhīmasya mādrīputrau mahādyutī / draupadeyāḥ sasaubhadrāḥ pṛṣṭhagopās tarasvinaḥ // 6.19.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭadyumnaś ca pāñcālyas teṣāṃ goptā mahārathaḥ / sahitaḥ pṛtanāśūrai rathamukhyaiḥ prabhadrakaiḥ // 6.19.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śikhaṇḍī tu tataḥ paścād arjunenābhirakṣitaḥ / yatto bhīṣmavināśāya prayayau bharatarṣabha // 6.19.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛṣṭhagopo 'rjunasyāpi yuyudhāno mahārathaḥ / cakrarakṣau tu pāñcālyau yudhāmanyūttamaujasau // 6.19.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rājā tu madhyamānīke kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / bṛhadbhiḥ kuñjarair mattaiś caladbhir acalair iva // 6.19.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣauhiṇyā ca pāñcālyo yajñaseno mahāmanāḥ / virāṭam anvayāt paścāt pāṇḍavārthe parākramī // 6.19.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām ādityacandrābhāḥ kanakottamabhūṣaṇāḥ / nānācihnadharā rājan ratheṣv āsan mahādhvajāḥ // 6.19.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samutsarpya tataḥ paścād dhṛṣṭadyumno mahārathaḥ / bhrātṛbhiḥ saha putraiś ca so 'bhyarakṣad yudhiṣṭhiram // 6.19.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tvadīyānāṃ pareṣāṃ ca ratheṣu vividhān dhvajān / abhibhūyārjunasyaiko dhvajas tasthau mahākapiḥ // 6.19.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pādātās tv agrato 'gacchann asiśaktyṛṣṭipāṇayaḥ / anekaśatasāhasrā bhīmasenasya rakṣiṇaḥ // 6.19.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāraṇā daśasāhasrāḥ prabhinnakaraṭāmukhāḥ / śūrā hemamayair jālair dīpyamānā ivācalāḥ // 6.19.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣaranta iva jīmūtā madārdrāḥ padmagandhinaḥ / rājānam anvayuḥ paścāc calanta iva parvatāḥ // 6.19.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīmaseno gadāṃ bhīmāṃ prakarṣan parighopamām / pracakarṣa mahat sainyaṃ durādharṣo mahāmanāḥ // 6.19.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam arkam iva duṣprekṣyaṃ tapantaṃ raśmimālinam / na śekuḥ sarvato yodhāḥ prativīkṣitum antike // 6.19.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vajro nāmaiṣa tu vyūho durbhidaḥ sarvatomukhaḥ / cāpavidyuddhvajo ghoro gupto gāṇḍīvadhanvanā // 6.19.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ prativyūhya tiṣṭhanti pāṇḍavās tava vāhinīm / ajeyo mānuṣe loke pāṇḍavair abhirakṣitaḥ // 6.19.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃdhyāṃ tiṣṭhatsu sainyeṣu sūryasyodayanaṃ prati / prāvāt sapṛṣato vāyur anabhre stanayitnumān // 6.19.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣvagvātāś ca vānty ugrā nīcaiḥ śarkarakarṣiṇaḥ / rajaś coddhūyamānaṃ tu tamasāc chādayaj jagat // 6.19.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) papāta mahatī colkā prāṅmukhī bharatarṣabha / udyantaṃ sūryam āhatya vyaśīryata mahāsvanā // 6.19.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha sajjīyamāneṣu sainyeṣu bharatarṣabha / niṣprabho 'bhyudiyāt sūryaḥ saghoṣo bhūś cacāla ha // 6.19.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyaśīryata sanādā ca tadā bharatasattama // 6.19.39.2 anuṣṭubh (ardham eva: pathyā) nirghātā bahavo rājan dikṣu sarvāsu cābhavan / prādurāsīd rajas tīvraṃ na prājñāyata kiṃ cana // 6.19.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhvajānāṃ dhūyamānānāṃ sahasā mātariśvanā / kiṅkiṇījālanaddhānāṃ kāñcanasragvatāṃ ravaiḥ // 6.19.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahatāṃ sapatākānām ādityasamatejasām / sarvaṃ jhaṇajhaṇībhūtam āsīt tālavaneṣv iva // 6.19.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ te puruṣavyāghrāḥ pāṇḍavā yuddhanandinaḥ / vyavasthitāḥ prativyūhya tava putrasya vāhinīm // 6.19.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sraṃsanta iva majjāno yodhānāṃ bharatarṣabha / dṛṣṭvāgrato bhīmasenaṃ gadāpāṇim avasthitam // 6.19.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) sūryodaye saṃjaya ke nu pūrvaṃ; yuyutsavo hṛṣyamāṇā ivāsan / māmakā vā bhīṣmanetrāḥ samīke; pāṇḍavā vā bhīmanetrās tadānīm // 6.20.1 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: rttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] keṣāṃ jaghanyau somasūryau savāyū; keṣāṃ senāṃ śvāpadā vyābhaṣanta / keṣāṃ yūnāṃ mukhavarṇāḥ prasannāḥ; sarvaṃ hy etad brūhi tattvaṃ yathāvat // 6.20.2 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) ubhe sene tulyam ivopayāte; ubhe vyūhe hṛṣṭarūpe narendra / ubhe citre vanarājiprakāśe; tathaivobhe nāgarathāśvapūrṇe // 6.20.3 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: yttgl] ubhe sene bṛhatī bhīmarūpe; tathaivobhe bhārata durviṣahye / tathaivobhe svargajayāya sṛṣṭe; tathā hy ubhe satpuruṣāryagupte // 6.20.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: ytjgg], ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] paścānmukhāḥ kuravo dhārtarāṣṭrāḥ; sthitāḥ pārthāḥ prāṅmukhā yotsyamānāḥ / daityendraseneva ca kauravāṇāṃ; devendraseneva ca pāṇḍavānām // 6.20.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] śukro vāyuḥ pṛṣṭhataḥ pāṇḍavānāṃ; dhārtarāṣṭrāñ śvāpadā vyābhaṣanta / gajendrāṇāṃ madagandhāṃś ca tīvrān; na sehire tava putrasya nāgāḥ // 6.20.6 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: rttgl] duryodhano hastinaṃ padmavarṇaṃ; suvarṇakakṣyaṃ jātibalaṃ prabhinnam / samāsthito madhyagataḥ kurūṇāṃ; saṃstūyamāno bandibhir māgadhaiś ca // 6.20.7 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [12: jmsy], ajñātam [12: tmyj], upendravajrā [11: jtjgg] candraprabhaṃ śvetam asyātapatraṃ; sauvarṇī srag bhrājate cottamāṅge / taṃ sarvataḥ śakuniḥ pārvatīyaiḥ; sārdhaṃ gāndhāraiḥ pāti gāndhārarājaḥ // 6.20.8 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: vaiśvadevī [12: mmyy], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: tBtgg], śālinī [11: mttgg] bhīṣmo 'grataḥ sarvasainyasya vṛddhaḥ; śvetacchatraḥ śvetadhanuḥ saśaṅkhaḥ / śvetoṣṇīṣaḥ pāṇḍureṇa dhvajena; śvetair aśvaiḥ śvetaśailaprakāśaḥ // 6.20.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: mtjgg] tasya sainyaṃ dhārtarāṣṭrāś ca sarve; bāhlīkānām ekadeśaḥ śalaś ca / ye cāmbaṣṭhāḥ kṣatriyā ye ca sindhau; tathā sauvīrāḥ pañcanadāś ca śūrāḥ // 6.20.10 śālinī [11: mttgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) śoṇair hayai rukmaratho mahātmā; droṇo mahābāhur adīnasattvaḥ / āste guruḥ prayaśāḥ sarvarājñāṃ; paścāc camūm indra ivābhirakṣan // 6.20.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] vārddhakṣatriḥ sarvasainyasya madhye; bhūriśravāḥ purumitro jayaś ca / śālvā matsyāḥ kekayāś cāpi sarve; gajānīkair bhrātaro yotsyamānāḥ // 6.20.12 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], ajñātam [11: yttgg], śālinī [11: mttgg] śāradvataś cottaradhūr mahātmā; maheṣvāso gautamaś citrayodhī / śakaiḥ kirātair yavanaiḥ pahlavaiś ca; sārdhaṃ camūm uttarato 'bhipāti // 6.20.13 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) mahārathair andhakavṛṣṇibhojaiḥ; saurāṣṭrakair nairṛtair āttaśastraiḥ / bṛhadbalaḥ kṛtavarmābhigupto; balaṃ tvadīyaṃ dakṣiṇato 'bhipāti // 6.20.14 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: jmsj], ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] saṃśaptakānām ayutaṃ rathānāṃ; mṛtyur jayo vārjunasyeti sṛṣṭāḥ / yenārjunas tena rājan kṛtāstrāḥ; prayātā vai te trigartāś ca śūrāḥ // 6.20.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] sāgraṃ śatasahasraṃ tu nāgānāṃ tava bhārata / nāge nāge rathaśataṃ śataṃ cāśvā rathe rathe // 6.20.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aśve 'śve daśa dhānuṣkā dhānuṣke daśa carmiṇaḥ / evaṃ vyūḍhāny anīkāni bhīṣmeṇa tava bhārata // 6.20.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avyūhan mānuṣaṃ vyūhaṃ daivaṃ gāndharvam āsuram / divase divase prāpte bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'graṇīḥ // 6.20.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahārathaughavipulaḥ samudra iva parvaṇi / bhīṣmeṇa dhārtarāṣṭrāṇāṃ vyūhaḥ pratyaṅmukho yudhi // 6.20.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anantarūpā dhvajinī tvadīyā; narendra bhīmā na tu pāṇḍavānām / tāṃ tv eva manye bṛhatīṃ duṣpradhṛṣyāṃ; yasyā netārau keśavaś cārjunaś ca // 6.20.20 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) bṛhatīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ dṛṣṭvā senāṃ samudyatām / viṣādam agamad rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ // 6.21.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyūhaṃ bhīṣmeṇa cābhedyaṃ kalpitaṃ prekṣya pāṇḍavaḥ / abhedyam iva saṃprekṣya viṣaṇṇo 'rjunam abravīt // 6.21.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhanaṃjaya kathaṃ śakyam asmābhir yoddhum āhave / dhārtarāṣṭrair mahābāho yeṣāṃ yoddhā pitāmahaḥ // 6.21.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) akṣobhyo 'yam abhedyaś ca bhīṣmeṇāmitrakarśinā / kalpitaḥ śāstradṛṣṭena vidhinā bhūritejasā // 6.21.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) te vayaṃ saṃśayaṃ prāptāḥ sasainyāḥ śatrukarśana / katham asmān mahāvyūhād udyānaṃ no bhaviṣyati // 6.21.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athārjuno 'bravīt pārthaṃ yudhiṣṭhiram amitrahā / viṣaṇṇam abhisaṃprekṣya tava rājann anīkinīm // 6.21.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajñayābhyadhikāñ śūrān guṇayuktān bahūn api / jayanty alpatarā yena tan nibodha viśāṃ pate // 6.21.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat tu te kāraṇaṃ rājan pravakṣyāmy anasūyave / nāradas tam ṛṣir veda bhīṣmadroṇau ca pāṇḍava // 6.21.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etam evārtham āśritya yuddhe devāsure 'bravīt / pitāmahaḥ kila purā mahendrādīn divaukasaḥ // 6.21.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na tathā balavīryābhyāṃ vijayante jigīṣavaḥ / yathā satyānṛśaṃsyābhyāṃ dharmeṇaivodyamena ca // 6.21.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyaktvādharmaṃ ca lobhaṃ ca mohaṃ codyamam āsthitāḥ / yudhyadhvam anahaṃkārā yato dharmas tato jayaḥ // 6.21.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ rājan vijānīhi dhruvo 'smākaṃ raṇe jayaḥ / yathā me nāradaḥ prāha yataḥ kṛṣṇas tato jayaḥ // 6.21.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) guṇabhūto jayaḥ kṛṣṇe pṛṣṭhato 'nveti mādhavam / anyathā vijayaś cāsya saṃnatiś cāparo guṇaḥ // 6.21.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anantatejā govindaḥ śatrupūgeṣu nirvyathaḥ / puruṣaḥ sanātanatamo yataḥ kṛṣṇas tato jayaḥ // 6.21.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: asamīcīna) purā hy eṣa harir bhūtvā vaikuṇṭho 'kuṇṭhasāyakaḥ / surāsurān avasphūrjann abravīt ke jayantv iti // 6.21.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anu kṛṣṇaṃ jayemeti yair uktaṃ tatra tair jitam / tatprasādād dhi trailokyaṃ prāptaṃ śakrādibhiḥ suraiḥ // 6.21.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) tasya te na vyathāṃ kāṃ cid iha paśyāmi bhārata / yasya te jayam āśāste viśvabhuk tridaśeśvaraḥ // 6.21.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tato yudhiṣṭhiro rājā svāṃ senāṃ samacodayat / prativyūhann anīkāni bhīṣmasya bharatarṣabha // 6.22.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathoddiṣṭāny anīkāni pratyavyūhanta pāṇḍavāḥ / svargaṃ param abhīpsantaḥ suyuddhena kurūdvahāḥ // 6.22.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madhye śikhaṇḍino 'nīkaṃ rakṣitaṃ savyasācinā / dhṛṣṭadyumnasya ca svayaṃ bhīmena paripālitam // 6.22.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) anīkaṃ dakṣiṇaṃ rājan yuyudhānena pālitam / śrīmatā sātvatāgryeṇa śakreṇeva dhanuṣmatā // 6.22.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahendrayānapratimaṃ rathaṃ tu; sopaskaraṃ hāṭakaratnacitram / yudhiṣṭhiraḥ kāñcanabhāṇḍayoktraṃ; samāsthito nāgakulasya madhye // 6.22.5 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samucchritaṃ dāntaśalākam asya; supāṇḍuraṃ chatram atīva bhāti / pradakṣiṇaṃ cainam upācaranti; maharṣayaḥ saṃstutibhir narendram // 6.22.6 upendravajrā [11: jtjgg] purohitāḥ śatruvadhaṃ vadanto; maharṣivṛddhāḥ śrutavanta eva / japyaiś ca mantraiś ca tathauṣadhībhiḥ; samantataḥ svasty ayanaṃ pracakruḥ // 6.22.7 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tataḥ sa vastrāṇi tathaiva gāś ca; phalāni puṣpāṇi tathaiva niṣkān / kurūttamo brāhmaṇasān mahātmā; kurvan yayau śakra ivāmarebhyaḥ // 6.22.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sahasrasūryaḥ śatakiṅkiṇīkaḥ; parārdhyajāmbūnadahemacitraḥ / ratho 'rjunasyāgnir ivārcimālī; vibhrājate śvetahayaḥ sucakraḥ // 6.22.9 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tam āsthitaḥ keśavasaṃgṛhītaṃ; kapidhvajaṃ gāṇḍivabāṇahastaḥ / dhanurdharo yasya samaḥ pṛthivyāṃ; na vidyate no bhavitā vā kadā cit // 6.22.10 upendravajrā [11: jtjgg] (? 3 eva pādāḥ yuktāḥ) udvartayiṣyaṃs tava putrasenām; atīva raudraṃ sa bibharti rūpam / anāyudho yaḥ subhujo bhujābhyāṃ; narāśvanāgān yudhi bhasma kuryāt // 6.22.11 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sa bhīmasenaḥ sahito yamābhyāṃ; vṛkodaro vīrarathasya goptā / taṃ prekṣya mattarṣabhasiṃhakhelaṃ; loke mahendrapratimānakalpam // 6.22.12 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] samīkṣya senāgragataṃ durāsadaṃ; pravivyathuḥ paṅkagatā ivoṣṭrāḥ / vṛkodaraṃ vāraṇarājadarpaṃ; yodhās tvadīyā bhayavignasattvāḥ // 6.22.13 upendravajrā [11: jtjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) anīkamadhye tiṣṭhantaṃ rājaputraṃ durāsadam / abravīd bharataśreṣṭhaṃ guḍākeśaṃ janārdanaḥ // 6.22.14 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ya eṣa goptā pratapan balastho; yo naḥ senāṃ siṃha ivekṣate ca / sa eṣa bhīṣmaḥ kuruvaṃśaketur; yenāhṛtās triṃśato vājimedhāḥ // 6.22.15 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg] etāny anīkāni mahānubhāvaṃ; gūhanti meghā iva gharmaraśmim / etāni hatvā puruṣapravīra; kāṅkṣasva yuddhaṃ bharatarṣabheṇa // 6.22.16 indravajrā [11: ttjgg] keṣāṃ prahṛṣṭās tatrāgre yodhā yudhyanti saṃjaya / udagramanasaḥ ke 'tra ke vā dīnā vicetasaḥ // 6.22.17 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ke pūrvaṃ prāharaṃs tatra yuddhe hṛdayakampane / māmakāḥ pāṇḍavānāṃ vā tan mamācakṣva saṃjaya // 6.22.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kasya senāsamudaye gandhamālyasamudbhavaḥ / vācaḥ pradakṣiṇāś caiva yodhānām abhigarjatām // 6.22.19 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) ubhayoḥ senayos tatra yodhā jahṛṣire mudā / sragdhūpapānagandhānām ubhayatra samudbhavaḥ // 6.22.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃhatānām anīkānāṃ vyūḍhānāṃ bharatarṣabha / saṃsarpatām udīrṇānāṃ vimardaḥ sumahān abhūt // 6.22.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāditraśabdas tumulaḥ śaṅkhabherīvimiśritaḥ / kuñjarāṇāṃ ca nadatāṃ sainyānāṃ ca prahṛṣyatām // 6.22.22 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) dharmakṣetre kurukṣetre samavetā yuyutsavaḥ / māmakāḥ pāṇḍavāś caiva kim akurvata saṃjaya // 6.23.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṃ vyūḍhaṃ duryodhanas tadā / ācāryam upasaṃgamya rājā vacanam abravīt // 6.23.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇām ācārya mahatīṃ camūm / vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā // 6.23.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi / yuyudhāno virāṭaś ca drupadaś ca mahārathaḥ // 6.23.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dhṛṣṭaketuś cekitānaḥ kāśirājaś ca vīryavān / purujit kuntibhojaś ca śaibyaś ca narapuṃgavaḥ // 6.23.5 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yudhāmanyuś ca vikrānta uttamaujāś ca vīryavān / saubhadro draupadeyāś ca sarva eva mahārathāḥ // 6.23.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tān nibodha dvijottama / nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tān bravīmi te // 6.23.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhavān bhīṣmaś ca karṇaś ca kṛpaś ca samitiṃjayaḥ / aśvatthāmā vikarṇaś ca saumadattis tathaiva ca // 6.23.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ / nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ // 6.23.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) aparyāptaṃ tad asmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitam / paryāptaṃ tv idam eteṣāṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam // 6.23.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgam avasthitāḥ / bhīṣmam evābhirakṣantu bhavantaḥ sarva eva hi // 6.23.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasya saṃjanayan harṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ / siṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān // 6.23.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śaṅkhāś ca bheryaś ca paṇavānakagomukhāḥ / sahasaivābhyahanyanta sa śabdas tumulo 'bhavat // 6.23.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ śvetair hayair yukte mahati syandane sthitau / mādhavaḥ pāṇḍavaś caiva divyau śaṅkhau pradadhmatuḥ // 6.23.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanaṃjayaḥ / pauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ // 6.23.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anantavijayaṃ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ / nakulaḥ sahadevaś ca sughoṣamaṇipuṣpakau // 6.23.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāśyaś ca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ / dhṛṣṭadyumno virāṭaś ca sātyakiś cāparājitaḥ // 6.23.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) drupado draupadeyāś ca sarvaśaḥ pṛthivīpate / saubhadraś ca mahābāhuḥ śaṅkhān dadhmuḥ pṛthak pṛthak // 6.23.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṃ hṛdayāni vyadārayat / nabhaś ca pṛthivīṃ caiva tumulo vyanunādayan // 6.23.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vyavasthitān dṛṣṭvā dhārtarāṣṭrān kapidhvajaḥ / pravṛtte śastrasaṃpāte dhanur udyamya pāṇḍavaḥ // 6.23.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hṛṣīkeśaṃ tadā vākyam idam āha mahīpate / senayor ubhayor madhye rathaṃ sthāpaya me 'cyuta // 6.23.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvad etān nirīkṣe 'haṃ yoddhukāmān avasthitān / kair mayā saha yoddhavyam asmin raṇasamudyame // 6.23.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yotsyamānān avekṣe 'haṃ ya ete 'tra samāgatāḥ / dhārtarāṣṭrasya durbuddher yuddhe priyacikīrṣavaḥ // 6.23.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam ukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata / senayor ubhayor madhye sthāpayitvā rathottamam // 6.23.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṃ ca mahīkṣitām / uvāca pārtha paśyaitān samavetān kurūn iti // 6.23.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatrāpaśyat sthitān pārthaḥ pitṝn atha pitāmahān / ācāryān mātulān bhrātṝn putrān pautrān sakhīṃs tathā // 6.23.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śvaśurān suhṛdaś caiva senayor ubhayor api / tān samīkṣya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūn avasthitān // 6.23.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṛpayā parayāviṣṭo viṣīdann idam abravīt / dṛṣṭvemān svajanān kṛṣṇa yuyutsūn samavasthitān // 6.23.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati / vepathuś ca śarīre me romaharṣaś ca jāyate // 6.23.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gāṇḍīvaṃ sraṃsate hastāt tvak caiva paridahyate / na ca śaknomy avasthātuṃ bhramatīva ca me manaḥ // 6.23.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nimittāni ca paśyāmi viparītāni keśava / na ca śreyo 'nupaśyāmi hatvā svajanam āhave // 6.23.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na kāṅkṣe vijayaṃ kṛṣṇa na ca rājyaṃ sukhāni ca / kiṃ no rājyena govinda kiṃ bhogair jīvitena vā // 6.23.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣām arthe kāṅkṣitaṃ no rājyaṃ bhogāḥ sukhāni ca / ta ime 'vasthitā yuddhe prāṇāṃs tyaktvā dhanāni ca // 6.23.33 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) ācāryāḥ pitaraḥ putrās tathaiva ca pitāmahāḥ / mātulāḥ śvaśurāḥ pautrāḥ syālāḥ saṃbandhinas tathā // 6.23.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etān na hantum icchāmi ghnato 'pi madhusūdana / api trailokyarājyasya hetoḥ kiṃ nu mahīkṛte // 6.23.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nihatya dhārtarāṣṭrān naḥ kā prītiḥ syāj janārdana / pāpam evāśrayed asmān hatvaitān ātatāyinaḥ // 6.23.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmān nārhā vayaṃ hantuṃ dhārtarāṣṭrān sabāndhavān / svajanaṃ hi kathaṃ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava // 6.23.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yady apy ete na paśyanti lobhopahatacetasaḥ / kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ mitradrohe ca pātakam // 6.23.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ na jñeyam asmābhiḥ pāpād asmān nivartitum / kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ prapaśyadbhir janārdana // 6.23.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ / dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnam adharmo 'bhibhavaty uta // 6.23.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmābhibhavāt kṛṣṇa praduṣyanti kulastriyaḥ / strīṣu duṣṭāsu vārṣṇeya jāyate varṇasaṃkaraḥ // 6.23.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkaro narakāyaiva kulaghnānāṃ kulasya ca / patanti pitaro hy eṣāṃ luptapiṇḍodakakriyāḥ // 6.23.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) doṣair etaiḥ kulaghnānāṃ varṇasaṃkarakārakaiḥ / utsādyante jātidharmāḥ kuladharmāś ca śāśvatāḥ // 6.23.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) utsannakuladharmāṇāṃ manuṣyāṇāṃ janārdana / narake niyataṃ vāso bhavatīty anuśuśruma // 6.23.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aho bata mahat pāpaṃ kartuṃ vyavasitā vayam / yad rājyasukhalobhena hantuṃ svajanam udyatāḥ // 6.23.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi mām apratīkāram aśastraṃ śastrapāṇayaḥ / dhārtarāṣṭrā raṇe hanyus tan me kṣemataraṃ bhavet // 6.23.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvārjunaḥ saṃkhye rathopastha upāviśat / visṛjya saśaraṃ cāpaṃ śokasaṃvignamānasaḥ // 6.23.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ tathā kṛpayāviṣṭam aśrupūrṇākulekṣaṇam / viṣīdantam idaṃ vākyam uvāca madhusūdanaḥ // 6.24.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kutas tvā kaśmalam idaṃ viṣame samupasthitam / anāryajuṣṭam asvargyam akīrtikaram arjuna // 6.24.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitat tvayy upapadyate / kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha paraṃtapa // 6.24.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ bhīṣmam ahaṃ saṃkhye droṇaṃ ca madhusūdana / iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāv arisūdana // 6.24.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gurūn ahatvā hi mahānubhāvāñ; śreyo bhoktuṃ bhaikṣam apīha loke / hatvārthakāmāṃs tu gurūn ihaiva; bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān // 6.24.5 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na caitad vidmaḥ kataran no garīyo; yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ / yān eva hatvā na jijīviṣāmas; te 'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ // 6.24.6 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tByy], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [12: ytyy], indravajrā [11: ttjgg] kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ; pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ / yac chreyaḥ syān niścitaṃ brūhi tan me; śiṣyas te 'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam // 6.24.7 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] na hi prapaśyāmi mamāpanudyād; yac chokam ucchoṣaṇam indriyāṇām / avāpya bhūmāv asapatnam ṛddhaṃ; rājyaṃ surāṇām api cādhipatyam // 6.24.8 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] evam uktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ paraṃtapa / na yotsya iti govindam uktvā tūṣṇīṃ babhūva ha // 6.24.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tam uvāca hṛṣīkeśaḥ prahasann iva bhārata / senayor ubhayor madhye viṣīdantam idaṃ vacaḥ // 6.24.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśocyān anvaśocas tvaṃ prajñāvādāṃś ca bhāṣase / gatāsūn agatāsūṃś ca nānuśocanti paṇḍitāḥ // 6.24.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tv evāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ / na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayam ataḥ param // 6.24.12 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dehino 'smin yathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā / tathā dehāntaraprāptir dhīras tatra na muhyati // 6.24.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mātrāsparśās tu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ / āgamāpāyino 'nityās tāṃs titikṣasva bhārata // 6.24.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ hi na vyathayanty ete puruṣaṃ puruṣarṣabha / samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so 'mṛtatvāya kalpate // 6.24.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ / ubhayor api dṛṣṭo 'ntas tv anayos tattvadarśibhiḥ // 6.24.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avināśi tu tad viddhi yena sarvam idaṃ tatam / vināśam avyayasyāsya na kaś cit kartum arhati // 6.24.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ / anāśino 'prameyasya tasmād yudhyasva bhārata // 6.24.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya enaṃ vetti hantāraṃ yaś cainaṃ manyate hatam / ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate // 6.24.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na jāyate mriyate vā kadā cin; nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ / ajo nityaḥ śāśvato 'yaṃ purāṇo; na hanyate hanyamāne śarīre // 6.24.20 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: jttgg] vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enam ajam avyayam / kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam // 6.24.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya; navāni gṛhṇāti naro 'parāṇi / tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇāny; anyāni saṃyāti navāni dehī // 6.24.22 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ / na cainaṃ kledayanty āpo na śoṣayati mārutaḥ // 6.24.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) acchedyo 'yam adāhyo 'yam akledyo 'śoṣya eva ca / nityaḥ sarvagataḥ sthāṇur acalo 'yaṃ sanātanaḥ // 6.24.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avyakto 'yam acintyo 'yam avikāryo 'yam ucyate / tasmād evaṃ viditvainaṃ nānuśocitum arhasi // 6.24.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam / tathāpi tvaṃ mahābāho nainaṃ śocitum arhasi // 6.24.26 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) jātasya hi dhruvo mṛtyur dhruvaṃ janma mṛtasya ca / tasmād aparihārye 'rthe na tvaṃ śocitum arhasi // 6.24.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata / avyaktanidhanāny eva tatra kā paridevanā // 6.24.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āścaryavat paśyati kaś cid enam; āścaryavad vadati tathaiva cānyaḥ / āścaryavac cainam anyaḥ śṛṇoti; śrutvāpy enaṃ veda na caiva kaś cit // 6.24.29 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [12: tBsy], ajñātam [11: mtjgg], ajñātam [11: tttgl], indravajrā [11: ttjgg] dehī nityam avadhyo 'yaṃ dehe sarvasya bhārata / tasmāt sarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitum arhasi // 6.24.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svadharmam api cāvekṣya na vikampitum arhasi / dharmyād dhi yuddhāc chreyo 'nyat kṣatriyasya na vidyate // 6.24.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāram apāvṛtam / sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhante yuddham īdṛśam // 6.24.32 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) atha cet tvam imaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi / tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpam avāpsyasi // 6.24.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te 'vyayām / saṃbhāvitasya cākīrtir maraṇād atiricyate // 6.24.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhayād raṇād uparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ / yeṣāṃ ca tvaṃ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam // 6.24.35 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) avācyavādāṃś ca bahūn vadiṣyanti tavāhitāḥ / nindantas tava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim // 6.24.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm / tasmād uttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ // 6.24.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau / tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpam avāpsyasi // 6.24.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) eṣā te 'bhihitā sāṃkhye buddhir yoge tv imāṃ śṛṇu / buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi // 6.24.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nehābhikramanāśo 'sti pratyavāyo na vidyate / svalpam apy asya dharmasya trāyate mahato bhayāt // 6.24.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vyavasāyātmikā buddhir ekeha kurunandana / bahuśākhā hy anantāś ca buddhayo 'vyavasāyinām // 6.24.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yām imāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadanty avipaścitaḥ / vedavādaratāḥ pārtha nānyad astīti vādinaḥ // 6.24.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām / kriyāviśeṣabahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati // 6.24.43 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: na-vipulā) bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām / vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate // 6.24.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna / nirdvaṃdvo nityasattvastho niryogakṣema ātmavān // 6.24.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvān artha udapāne sarvataḥ saṃplutodake / tāvān sarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ // 6.24.46 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) karmaṇy evādhikāras te mā phaleṣu kadā cana / mā karmaphalahetur bhūr mā te saṅgo 'stv akarmaṇi // 6.24.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanaṃjaya / siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate // 6.24.48 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dūreṇa hy avaraṃ karma buddhiyogād dhanaṃjaya / buddhau śaraṇam anviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ // 6.24.49 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte / tasmād yogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam // 6.24.50 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ / janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchanty anāmayam // 6.24.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā te mohakalilaṃ buddhir vyatitariṣyati / tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca // 6.24.52 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā / samādhāv acalā buddhis tadā yogam avāpsyasi // 6.24.53 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava / sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kim āsīta vrajeta kim // 6.24.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha manogatān / ātmany evātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñas tadocyate // 6.24.55 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkheṣv anudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ / vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīr munir ucyate // 6.24.56 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yaḥ sarvatrānabhisnehas tat tat prāpya śubhāśubham / nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā // 6.24.57 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo 'ṅgānīva sarvaśaḥ / indriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā // 6.24.58 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ / rasavarjaṃ raso 'py asya paraṃ dṛṣṭvā nivartate // 6.24.59 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatato hy api kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ / indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ // 6.24.60 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ / vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā // 6.24.61 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) dhyāyato viṣayān puṃsaḥ saṅgas teṣūpajāyate / saṅgāt saṃjāyate kāmaḥ kāmāt krodho 'bhijāyate // 6.24.62 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) krodhād bhavati saṃmohaḥ saṃmohāt smṛtivibhramaḥ / smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśāt praṇaśyati // 6.24.63 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) rāgadveṣaviyuktais tu viṣayān indriyaiś caran / ātmavaśyair vidheyātmā prasādam adhigacchati // 6.24.64 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānir asyopajāyate / prasannacetaso hy āśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate // 6.24.65 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāsti buddhir ayuktasya na cāyuktasya bhāvanā / na cābhāvayataḥ śāntir aśāntasya kutaḥ sukham // 6.24.66 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇāṃ hi caratāṃ yan mano 'nuvidhīyate / tad asya harati prajñāṃ vāyur nāvam ivāmbhasi // 6.24.67 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tasmād yasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ / indriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā // 6.24.68 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī / yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ // 6.24.69 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āpūryamāṇam acalapratiṣṭhaṃ; samudram āpaḥ praviśanti yadvat / tadvat kāmā yaṃ praviśanti sarve; sa śāntim āpnoti na kāmakāmī // 6.24.70 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBjgg], ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] vihāya kāmān yaḥ sarvān pumāṃś carati niḥspṛhaḥ / nirmamo nirahaṃkāraḥ sa śāntim adhigacchati // 6.24.71 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati / sthitvāsyām antakāle 'pi brahmanirvāṇam ṛcchati // 6.24.72 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyāyasī cet karmaṇas te matā buddhir janārdana / tat kiṃ karmaṇi ghore māṃ niyojayasi keśava // 6.25.1 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vyāmiśreṇaiva vākyena buddhiṃ mohayasīva me / tad ekaṃ vada niścitya yena śreyo 'ham āpnuyām // 6.25.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) loke 'smin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha / jñānayogena sāṃkhyānāṃ karmayogena yoginām // 6.25.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na karmaṇām anārambhān naiṣkarmyaṃ puruṣo 'śnute / na ca saṃnyasanād eva siddhiṃ samadhigacchati // 6.25.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi kaś cit kṣaṇam api jātu tiṣṭhaty akarmakṛt / kāryate hy avaśaḥ karma sarvaḥ prakṛtijair guṇaiḥ // 6.25.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) karmendriyāṇi saṃyamya ya āste manasā smaran / indriyārthān vimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucyate // 6.25.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tv indriyāṇi manasā niyamyārabhate 'rjuna / karmendriyaiḥ karmayogam asaktaḥ sa viśiṣyate // 6.25.7 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: ra-vipulā) niyataṃ kuru karma tvaṃ karma jyāyo hy akarmaṇaḥ / śarīrayātrāpi ca te na prasidhyed akarmaṇaḥ // 6.25.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) yajñārthāt karmaṇo 'nyatra loko 'yaṃ karmabandhanaḥ / tadarthaṃ karma kaunteya muktasaṅgaḥ samācara // 6.25.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahayajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā purovāca prajāpatiḥ / anena prasaviṣyadhvam eṣa vo 'stv iṣṭakāmadhuk // 6.25.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devān bhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ / parasparaṃ bhāvayantaḥ śreyaḥ param avāpsyatha // 6.25.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) iṣṭān bhogān hi vo devā dāsyante yajñabhāvitāḥ / tair dattān apradāyaibhyo yo bhuṅkte stena eva saḥ // 6.25.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñaśiṣṭāśinaḥ santo mucyante sarvakilbiṣaiḥ / bhuñjate te tv aghaṃ pāpā ye pacanty ātmakāraṇāt // 6.25.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) annād bhavanti bhūtāni parjanyād annasaṃbhavaḥ / yajñād bhavati parjanyo yajñaḥ karmasamudbhavaḥ // 6.25.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karma brahmodbhavaṃ viddhi brahmākṣarasamudbhavam / tasmāt sarvagataṃ brahma nityaṃ yajñe pratiṣṭhitam // 6.25.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ pravartitaṃ cakraṃ nānuvartayatīha yaḥ / aghāyur indriyārāmo moghaṃ pārtha sa jīvati // 6.25.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yas tv ātmaratir eva syād ātmatṛptaś ca mānavaḥ / ātmany eva ca saṃtuṣṭas tasya kāryaṃ na vidyate // 6.25.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaś cana / na cāsya sarvabhūteṣu kaś cid arthavyapāśrayaḥ // 6.25.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād asaktaḥ satataṃ kāryaṃ karma samācara / asakto hy ācaran karma param āpnoti pūruṣaḥ // 6.25.19 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) karmaṇaiva hi saṃsiddhim āsthitā janakādayaḥ / lokasaṃgraham evāpi saṃpaśyan kartum arhasi // 6.25.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad yad ācarati śreṣṭhas tat tad evetaro janaḥ / sa yat pramāṇaṃ kurute lokas tad anuvartate // 6.25.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) na me pārthāsti kartavyaṃ triṣu lokeṣu kiṃ cana / nānavāptam avāptavyaṃ varta eva ca karmaṇi // 6.25.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadi hy ahaṃ na varteyaṃ jātu karmaṇy atandritaḥ / mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ // 6.25.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) utsīdeyur ime lokā na kuryāṃ karma ced aham / saṃkarasya ca kartā syām upahanyām imāḥ prajāḥ // 6.25.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saktāḥ karmaṇy avidvāṃso yathā kurvanti bhārata / kuryād vidvāṃs tathāsaktaś cikīrṣur lokasaṃgraham // 6.25.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na buddhibhedaṃ janayed ajñānāṃ karmasaṅginām / joṣayet sarvakarmāṇi vidvān yuktaḥ samācaran // 6.25.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) prakṛteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśaḥ / ahaṃkāravimūḍhātmā kartāham iti manyate // 6.25.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tattvavit tu mahābāho guṇakarmavibhāgayoḥ / guṇā guṇeṣu vartanta iti matvā na sajjate // 6.25.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakṛter guṇasaṃmūḍhāḥ sajjante guṇakarmasu / tān akṛtsnavido mandān kṛtsnavin na vicālayet // 6.25.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayi sarvāṇi karmāṇi saṃnyasyādhyātmacetasā / nirāśīr nirmamo bhūtvā yudhyasva vigatajvaraḥ // 6.25.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye me matam idaṃ nityam anutiṣṭhanti mānavāḥ / śraddhāvanto 'nasūyanto mucyante te 'pi karmabhiḥ // 6.25.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tv etad abhyasūyanto nānutiṣṭhanti me matam / sarvajñānavimūḍhāṃs tān viddhi naṣṭān acetasaḥ // 6.25.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sadṛśaṃ ceṣṭate svasyāḥ prakṛter jñānavān api / prakṛtiṃ yānti bhūtāni nigrahaḥ kiṃ kariṣyati // 6.25.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyasyendriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitau / tayor na vaśam āgacchet tau hy asya paripanthinau // 6.25.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyān svadharmo viguṇaḥ paradharmāt svanuṣṭhitāt / svadharme nidhanaṃ śreyaḥ paradharmo bhayāvahaḥ // 6.25.35 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) atha kena prayukto 'yaṃ pāpaṃ carati pūruṣaḥ / anicchann api vārṣṇeya balād iva niyojitaḥ // 6.25.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāma eṣa krodha eṣa rajoguṇasamudbhavaḥ / mahāśano mahāpāpmā viddhy enam iha vairiṇam // 6.25.37 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dhūmenāvriyate vahnir yathādarśo malena ca / yatholbenāvṛto garbhas tathā tenedam āvṛtam // 6.25.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āvṛtaṃ jñānam etena jñānino nityavairiṇā / kāmarūpeṇa kaunteya duṣpūreṇānalena ca // 6.25.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇi mano buddhir asyādhiṣṭhānam ucyate / etair vimohayaty eṣa jñānam āvṛtya dehinam // 6.25.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt tvam indriyāṇy ādau niyamya bharatarṣabha / pāpmānaṃ prajahihy enaṃ jñānavijñānanāśanam // 6.25.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyāṇi parāṇy āhur indriyebhyaḥ paraṃ manaḥ / manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ // 6.25.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ buddheḥ paraṃ buddhvā saṃstabhyātmānam ātmanā / jahi śatruṃ mahābāho kāmarūpaṃ durāsadam // 6.25.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) imaṃ vivasvate yogaṃ proktavān aham avyayam / vivasvān manave prāha manur ikṣvākave 'bravīt // 6.26.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ paraṃparāprāptam imaṃ rājarṣayo viduḥ / sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ paraṃtapa // 6.26.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sa evāyaṃ mayā te 'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ / bhakto 'si me sakhā ceti rahasyaṃ hy etad uttamam // 6.26.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ / katham etad vijānīyāṃ tvam ādau proktavān iti // 6.26.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna / tāny ahaṃ veda sarvāṇi na tvaṃ vettha paraṃtapa // 6.26.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajo 'pi sann avyayātmā bhūtānām īśvaro 'pi san / prakṛtiṃ svām adhiṣṭhāya saṃbhavāmy ātmamāyayā // 6.26.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yadā yadā hi dharmasya glānir bhavati bhārata / abhyutthānam adharmasya tadātmānaṃ sṛjāmy aham // 6.26.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām / dharmasaṃsthāpanārthāya saṃbhavāmi yuge yuge // 6.26.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) janma karma ca me divyam evaṃ yo vetti tattvataḥ / tyaktvā dehaṃ punarjanma naiti mām eti so 'rjuna // 6.26.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vītarāgabhayakrodhā manmayā mām upāśritāḥ / bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvam āgatāḥ // 6.26.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ye yathā māṃ prapadyante tāṃs tathaiva bhajāmy aham / mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ // 6.26.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ / kṣipraṃ hi mānuṣe loke siddhir bhavati karmajā // 6.26.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ / tasya kartāram api māṃ viddhy akartāram avyayam // 6.26.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) na māṃ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā / iti māṃ yo 'bhijānāti karmabhir na sa badhyate // 6.26.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvair api mumukṣubhiḥ / kuru karmaiva tasmāt tvaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam // 6.26.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ karma kim akarmeti kavayo 'py atra mohitāḥ / tat te karma pravakṣyāmi yaj jñātvā mokṣyase 'śubhāt // 6.26.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇo hy api boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ / akarmaṇaś ca boddhavyaṃ gahanā karmaṇo gatiḥ // 6.26.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karmaṇy akarma yaḥ paśyed akarmaṇi ca karma yaḥ / sa buddhimān manuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt // 6.26.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṃkalpavarjitāḥ / jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tam āhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ // 6.26.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ / karmaṇy abhipravṛtto 'pi naiva kiṃ cit karoti saḥ // 6.26.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nirāśīr yatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ / śārīraṃ kevalaṃ karma kurvan nāpnoti kilbiṣam // 6.26.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadṛcchālābhasaṃtuṣṭo dvaṃdvātīto vimatsaraḥ / samaḥ siddhāv asiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate // 6.26.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ / yajñāyācarataḥ karma samagraṃ pravilīyate // 6.26.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmārpaṇaṃ brahmahavir brahmāgnau brahmaṇā hutam / brahmaiva tena gantavyaṃ brahmakarmasamādhinā // 6.26.24 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) daivam evāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate / brahmāgnāv apare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati // 6.26.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotrādīnīndriyāṇy anye saṃyamāgniṣu juhvati / śabdādīn viṣayān anya indriyāgniṣu juhvati // 6.26.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare / ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite // 6.26.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dravyayajñās tapoyajñā yogayajñās tathāpare / svādhyāyajñānayajñāś ca yatayaḥ saṃśitavratāḥ // 6.26.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe 'pānaṃ tathāpare / prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ // 6.26.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apare niyatāhārāḥ prāṇān prāṇeṣu juhvati / sarve 'py ete yajñavido yajñakṣapitakalmaṣāḥ // 6.26.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam / nāyaṃ loko 'sty ayajñasya kuto 'nyaḥ kurusattama // 6.26.31 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe / karmajān viddhi tān sarvān evaṃ jñātvā vimokṣyase // 6.26.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyān dravyamayād yajñāj jñānayajñaḥ paraṃtapa / sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate // 6.26.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad viddhi praṇipātena paripraśnena sevayā / upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninas tattvadarśinaḥ // 6.26.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaj jñātvā na punar moham evaṃ yāsyasi pāṇḍava / yena bhūtāny aśeṣeṇa drakṣyasy ātmany atho mayi // 6.26.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api ced asi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ / sarvaṃ jñānaplavenaiva vṛjinaṃ saṃtariṣyasi // 6.26.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathaidhāṃsi samiddho 'gnir bhasmasāt kurute 'rjuna / jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasāt kurute tathā // 6.26.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi jñānena sadṛśaṃ pavitram iha vidyate / tat svayaṃ yogasaṃsiddhaḥ kālenātmani vindati // 6.26.38 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śraddhāvāṃl labhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ / jñānaṃ labdhvā parāṃ śāntim acireṇādhigacchati // 6.26.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ajñaś cāśraddadhānaś ca saṃśayātmā vinaśyati / nāyaṃ loko 'sti na paro na sukhaṃ saṃśayātmanaḥ // 6.26.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yogasaṃnyastakarmāṇaṃ jñānasaṃchinnasaṃśayam / ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanaṃjaya // 6.26.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād ajñānasaṃbhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinātmanaḥ / chittvainaṃ saṃśayaṃ yogam ātiṣṭhottiṣṭha bhārata // 6.26.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃnyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punar yogaṃ ca śaṃsasi / yac chreya etayor ekaṃ tan me brūhi suniścitam // 6.27.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃnyāsaḥ karmayogaś ca niḥśreyasakarāv ubhau / tayos tu karmasaṃnyāsāt karmayogo viśiṣyate // 6.27.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñeyaḥ sa nityasaṃnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati / nirdvaṃdvo hi mahābāho sukhaṃ bandhāt pramucyate // 6.27.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sāṃkhyayogau pṛthag bālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ / ekam apy āsthitaḥ samyag ubhayor vindate phalam // 6.27.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat sāṃkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tad yogair api gamyate / ekaṃ sāṃkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati // 6.27.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃnyāsas tu mahābāho duḥkham āptum ayogataḥ / yogayukto munir brahma nacireṇādhigacchati // 6.27.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ / sarvabhūtātmabhūtātmā kurvann api na lipyate // 6.27.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naiva kiṃ cit karomīti yukto manyeta tattvavit / paśyañ śṛṇvan spṛśañ jighrann aśnan gacchan svapañ śvasan // 6.27.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pralapan visṛjan gṛhṇann unmiṣan nimiṣann api / indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan // 6.27.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇy ādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karoti yaḥ / lipyate na sa pāpena padmapatram ivāmbhasā // 6.27.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāyena manasā buddhyā kevalair indriyair api / yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhaye // 6.27.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntim āpnoti naiṣṭhikīm / ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate // 6.27.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvakarmāṇi manasā saṃnyasyāste sukhaṃ vaśī / navadvāre pure dehī naiva kurvan na kārayan // 6.27.13 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ / na karmaphalasaṃyogaṃ svabhāvas tu pravartate // 6.27.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nādatte kasya cit pāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ / ajñānenāvṛtaṃ jñānaṃ tena muhyanti jantavaḥ // 6.27.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānena tu tad ajñānaṃ yeṣāṃ nāśitam ātmanaḥ / teṣām ādityavaj jñānaṃ prakāśayati tatparam // 6.27.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tadbuddhayas tadātmānas tanniṣṭhās tatparāyaṇāḥ / gacchanty apunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ // 6.27.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vidyāvinayasaṃpanne brāhmaṇe gavi hastini / śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ // 6.27.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihaiva tair jitaḥ sargo yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥ / nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmād brahmaṇi te sthitāḥ // 6.27.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na prahṛṣyet priyaṃ prāpya nodvijet prāpya cāpriyam / sthirabuddhir asaṃmūḍho brahmavid brahmaṇi sthitaḥ // 6.27.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bāhyasparśeṣv asaktātmā vindaty ātmani yat sukham / sa brahmayogayuktātmā sukham akṣayam aśnute // 6.27.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te / ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ // 6.27.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṃ prāk śarīravimokṣaṇāt / kāmakrodhodbhavaṃ vegaṃ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ // 6.27.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'ntaḥsukho 'ntarārāmas tathāntarjyotir eva yaḥ / sa yogī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūto 'dhigacchati // 6.27.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) labhante brahmanirvāṇam ṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ / chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ // 6.27.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmakrodhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacetasām / abhito brahmanirvāṇaṃ vartate viditātmanām // 6.27.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sparśān kṛtvā bahir bāhyāṃś cakṣuś caivāntare bhruvoḥ / prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau // 6.27.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatendriyamanobuddhir munir mokṣaparāyaṇaḥ / vigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ // 6.27.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvaram / suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntim ṛcchati // 6.27.29 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ / sa saṃnyāsī ca yogī ca na niragnir na cākriyaḥ // 6.28.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yaṃ saṃnyāsam iti prāhur yogaṃ taṃ viddhi pāṇḍava / na hy asaṃnyastasaṃkalpo yogī bhavati kaś cana // 6.28.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ārurukṣor muner yogaṃ karma kāraṇam ucyate / yogārūḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇam ucyate // 6.28.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā hi nendriyārtheṣu na karmasv anuṣajjate / sarvasaṃkalpasaṃnyāsī yogārūḍhas tadocyate // 6.28.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uddhared ātmanātmānaṃ nātmānam avasādayet / ātmaiva hy ātmano bandhur ātmaiva ripur ātmanaḥ // 6.28.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bandhur ātmātmanas tasya yenātmaivātmanā jitaḥ / anātmanas tu śatrutve vartetātmaiva śatruvat // 6.28.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ / śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāvamānayoḥ // 6.28.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitendriyaḥ / yukta ity ucyate yogī samaloṣṭāśmakāñcanaḥ // 6.28.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu / sādhuṣv api ca pāpeṣu samabuddhir viśiṣyate // 6.28.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yogī yuñjīta satatam ātmānaṃ rahasi sthitaḥ / ekākī yatacittātmā nirāśīr aparigrahaḥ // 6.28.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiram āsanam ātmanaḥ / nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram // 6.28.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ / upaviśyāsane yuñjyād yogam ātmaviśuddhaye // 6.28.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayann acalaṃ sthiraḥ / saṃprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaś cānavalokayan // 6.28.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) praśāntātmā vigatabhīr brahmacārivrate sthitaḥ / manaḥ saṃyamya maccitto yukta āsīta matparaḥ // 6.28.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yuñjann evaṃ sadātmānaṃ yogī niyatamānasaḥ / śāntiṃ nirvāṇaparamāṃ matsaṃsthām adhigacchati // 6.28.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) nātyaśnatas tu yogo 'sti na caikāntam anaśnataḥ / na cātisvapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna // 6.28.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu / yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā // 6.28.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā viniyataṃ cittam ātmany evāvatiṣṭhate / niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ity ucyate tadā // 6.28.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā / yogino yatacittasya yuñjato yogam ātmanaḥ // 6.28.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevayā / yatra caivātmanātmānaṃ paśyann ātmani tuṣyati // 6.28.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukham ātyantikaṃ yat tad buddhigrāhyam atīndriyam / vetti yatra na caivāyaṃ sthitaś calati tattvataḥ // 6.28.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ / yasmin sthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate // 6.28.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) taṃ vidyād duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam / sa niścayena yoktavyo yogo 'nirviṇṇacetasā // 6.28.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃkalpaprabhavān kāmāṃs tyaktvā sarvān aśeṣataḥ / manasaivendriyagrāmaṃ viniyamya samantataḥ // 6.28.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śanaiḥ śanair uparamed buddhyā dhṛtigṛhītayā / ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiṃ cid api cintayet // 6.28.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yato yato niścarati manaś cañcalam asthiram / tatas tato niyamyaitad ātmany eva vaśaṃ nayet // 6.28.26 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) praśāntamanasaṃ hy enaṃ yoginaṃ sukham uttamam / upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtam akalmaṣam // 6.28.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yuñjann evaṃ sadātmānaṃ yogī vigatakalmaṣaḥ / sukhena brahmasaṃsparśam atyantaṃ sukham aśnute // 6.28.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvabhūtastham ātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani / īkṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ // 6.28.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati / tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati // 6.28.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajaty ekatvam āsthitaḥ / sarvathā vartamāno 'pi sa yogī mayi vartate // 6.28.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmaupamyena sarvatra samaṃ paśyati yo 'rjuna / sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ sa yogī paramo mataḥ // 6.28.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo 'yaṃ yogas tvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana / etasyāhaṃ na paśyāmi cañcalatvāt sthitiṃ sthirām // 6.28.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham / tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyor iva suduṣkaram // 6.28.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam / abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate // 6.28.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaṃyatātmanā yogo duṣprāpa iti me matiḥ / vaśyātmanā tu yatatā śakyo 'vāptum upāyataḥ // 6.28.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ayatiḥ śraddhayopeto yogāc calitamānasaḥ / aprāpya yogasaṃsiddhiṃ kāṃ gatiṃ kṛṣṇa gacchati // 6.28.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaccin nobhayavibhraṣṭaś chinnābhram iva naśyati / apratiṣṭho mahābāho vimūḍho brahmaṇaḥ pathi // 6.28.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etan me saṃśayaṃ kṛṣṇa chettum arhasy aśeṣataḥ / tvad anyaḥ saṃśayasyāsya chettā na hy upapadyate // 6.28.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pārtha naiveha nāmutra vināśas tasya vidyate / na hi kalyāṇakṛt kaś cid durgatiṃ tāta gacchati // 6.28.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prāpya puṇyakṛtāṃl lokān uṣitvā śāśvatīḥ samāḥ / śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe yogabhraṣṭo 'bhijāyate // 6.28.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā yoginām eva kule bhavati dhīmatām / etad dhi durlabhataraṃ loke janma yad īdṛśam // 6.28.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadehikam / yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana // 6.28.43 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hy avaśo 'pi saḥ / jijñāsur api yogasya śabdabrahmātivartate // 6.28.44 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prayatnād yatamānas tu yogī saṃśuddhakilbiṣaḥ / anekajanmasaṃsiddhas tato yāti parāṃ gatim // 6.28.45 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapasvibhyo 'dhiko yogī jñānibhyo 'pi mato 'dhikaḥ / karmibhyaś cādhiko yogī tasmād yogī bhavārjuna // 6.28.46 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yoginām api sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā / śraddhāvān bhajate yo māṃ sa me yuktatamo mataḥ // 6.28.47 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayy āsaktamanāḥ pārtha yogaṃ yuñjan madāśrayaḥ / asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tac chṛṇu // 6.29.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānaṃ te 'haṃ savijñānam idaṃ vakṣyāmy aśeṣataḥ / yaj jñātvā neha bhūyo 'nyaj jñātavyam avaśiṣyate // 6.29.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaś cid yatati siddhaye / yatatām api siddhānāṃ kaś cin māṃ vetti tattvataḥ // 6.29.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūmir āpo 'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhir eva ca / ahaṃkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtir aṣṭadhā // 6.29.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) apareyam itas tv anyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām / jīvabhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat // 6.29.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etadyonīni bhūtāni sarvāṇīty upadhāraya / ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayas tathā // 6.29.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) mattaḥ parataraṃ nānyat kiṃ cid asti dhanaṃjaya / mayi sarvam idaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā iva // 6.29.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) raso 'ham apsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ / praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu // 6.29.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaś cāsmi vibhāvasau / jīvanaṃ sarvabhūteṣu tapaś cāsmi tapasviṣu // 6.29.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam / buddhir buddhimatām asmi tejas tejasvinām aham // 6.29.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) balaṃ balavatāṃ cāhaṃ kāmarāgavivarjitam / dharmāviruddho bhūteṣu kāmo 'smi bharatarṣabha // 6.29.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) ye caiva sāttvikā bhāvā rājasās tāmasāś ca ye / matta eveti tān viddhi na tv ahaṃ teṣu te mayi // 6.29.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tribhir guṇamayair bhāvair ebhiḥ sarvam idaṃ jagat / mohitaṃ nābhijānāti mām ebhyaḥ param avyayam // 6.29.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivī hy eṣā guṇamayī mama māyā duratyayā / mām eva ye prapadyante māyām etāṃ taranti te // 6.29.14 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) na māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ / māyayāpahṛtajñānā āsuraṃ bhāvam āśritāḥ // 6.29.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino 'rjuna / ārto jijñāsur arthārthī jñānī ca bharatarṣabha // 6.29.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ jñānī nityayukta ekabhaktir viśiṣyate / priyo hi jñānino 'tyartham ahaṃ sa ca mama priyaḥ // 6.29.17 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) udārāḥ sarva evaite jñānī tv ātmaiva me matam / āsthitaḥ sa hi yuktātmā mām evānuttamāṃ gatim // 6.29.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahūnāṃ janmanām ante jñānavān māṃ prapadyate / vāsudevaḥ sarvam iti sa mahātmā sudurlabhaḥ // 6.29.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: asamīcīna) kāmais tais tair hṛtajñānāḥ prapadyante 'nyadevatāḥ / taṃ taṃ niyamam āsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā // 6.29.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo yo yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitum icchati / tasya tasyācalāṃ śraddhāṃ tām eva vidadhāmy aham // 6.29.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sa tayā śraddhayā yuktas tasyā rādhanam īhate / labhate ca tataḥ kāmān mayaiva vihitān hi tān // 6.29.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antavat tu phalaṃ teṣāṃ tad bhavaty alpamedhasām / devān devayajo yānti madbhaktā yānti mām api // 6.29.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avyaktaṃ vyaktim āpannaṃ manyante mām abuddhayaḥ / paraṃ bhāvam ajānanto mamāvyayam anuttamam // 6.29.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ / mūḍho 'yaṃ nābhijānāti loko mām ajam avyayam // 6.29.25 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) vedāhaṃ samatītāni vartamānāni cārjuna / bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṃ tu veda na kaś cana // 6.29.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchādveṣasamutthena dvaṃdvamohena bhārata / sarvabhūtāni saṃmohaṃ sarge yānti paraṃtapa // 6.29.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yeṣāṃ tv antagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām / te dvaṃdvamohanirmuktā bhajante māṃ dṛḍhavratāḥ // 6.29.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jarāmaraṇamokṣāya mām āśritya yatanti ye / te brahma tad viduḥ kṛtsnam adhyātmaṃ karma cākhilam // 6.29.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ / prayāṇakāle 'pi ca māṃ te vidur yuktacetasaḥ // 6.29.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) kiṃ tad brahma kim adhyātmaṃ kiṃ karma puruṣottama / adhibhūtaṃ ca kiṃ proktam adhidaivaṃ kim ucyate // 6.30.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhiyajñaḥ kathaṃ ko 'tra dehe 'smin madhusūdana / prayāṇakāle ca kathaṃ jñeyo 'si niyatātmabhiḥ // 6.30.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) akṣaraṃ brahma paramaṃ svabhāvo 'dhyātmam ucyate / bhūtabhāvodbhavakaro visargaḥ karmasaṃjñitaḥ // 6.30.3 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: na-vipulā) adhibhūtaṃ kṣaro bhāvaḥ puruṣaś cādhidaivatam / adhiyajño 'ham evātra dehe dehabhṛtāṃ vara // 6.30.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) antakāle ca mām eva smaran muktvā kalevaram / yaḥ prayāti sa madbhāvaṃ yāti nāsty atra saṃśayaḥ // 6.30.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yaṃ yaṃ vāpi smaran bhāvaṃ tyajaty ante kalevaram / taṃ tam evaiti kaunteya sadā tadbhāvabhāvitaḥ // 6.30.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāt sarveṣu kāleṣu mām anusmara yudhya ca / mayy arpitamanobuddhir mām evaiṣyasy asaṃśayaḥ // 6.30.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) abhyāsayogayuktena cetasā nānyagāminā / paramaṃ puruṣaṃ divyaṃ yāti pārthānucintayan // 6.30.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaviṃ purāṇam anuśāsitāram; aṇor aṇīyāṃsam anusmared yaḥ / sarvasya dhātāram acintyarūpam; ādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt // 6.30.9 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] prayāṇakāle manasācalena; bhaktyā yukto yogabalena caiva / bhruvor madhye prāṇam āveśya samyak; sa taṃ paraṃ puruṣam upaiti divyam // 6.30.10 upajāti triṣṭubh-jagatī-saṃkara?: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [12: jBsy], ajñātam [11: yttgg], upendravajrā [11: jtjgg] yad akṣaraṃ vedavido vadanti; viśanti yad yatayo vītarāgāḥ / yad icchanto brahmacaryaṃ caranti; tat te padaṃ saṃgraheṇa pravakṣye // 6.30.11 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], ajñātam [11: yttgl] sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca / mūrdhny ādhāyātmanaḥ prāṇam āsthito yogadhāraṇām // 6.30.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) om ity ekākṣaraṃ brahma vyāharan mām anusmaran / yaḥ prayāti tyajan dehaṃ sa yāti paramāṃ gatim // 6.30.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ananyacetāḥ satataṃ yo māṃ smarati nityaśaḥ / tasyāhaṃ sulabhaḥ pārtha nityayuktasya yoginaḥ // 6.30.14 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mām upetya punarjanma duḥkhālayam aśāśvatam / nāpnuvanti mahātmānaḥ saṃsiddhiṃ paramāṃ gatāḥ // 6.30.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ā brahmabhuvanāl lokāḥ punarāvartino 'rjuna / mām upetya tu kaunteya punarjanma na vidyate // 6.30.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sahasrayugaparyantam ahar yad brahmaṇo viduḥ / rātriṃ yugasahasrāntāṃ te 'horātravido janāḥ // 6.30.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avyaktād vyaktayaḥ sarvāḥ prabhavanty aharāgame / rātryāgame pralīyante tatraivāvyaktasaṃjñake // 6.30.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūtagrāmaḥ sa evāyaṃ bhūtvā bhūtvā pralīyate / rātryāgame 'vaśaḥ pārtha prabhavaty aharāgame // 6.30.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paras tasmāt tu bhāvo 'nyo 'vyakto 'vyaktāt sanātanaḥ / yaḥ sa sarveṣu bhūteṣu naśyatsu na vinaśyati // 6.30.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avyakto 'kṣara ity uktas tam āhuḥ paramāṃ gatim / yaṃ prāpya na nivartante tad dhāma paramaṃ mama // 6.30.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyas tv ananyayā / yasyāntaḥsthāni bhūtāni yena sarvam idaṃ tatam // 6.30.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatra kāle tv anāvṛttim āvṛttiṃ caiva yoginaḥ / prayātā yānti taṃ kālaṃ vakṣyāmi bharatarṣabha // 6.30.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) agnir jyotir ahaḥ śuklaḥ ṣaṇmāsā uttarāyaṇam / tatra prayātā gacchanti brahma brahmavido janāḥ // 6.30.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) dhūmo rātris tathā kṛṣṇaḥ ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanam / tatra cāndramasaṃ jyotir yogī prāpya nivartate // 6.30.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śuklakṛṣṇe gatī hy ete jagataḥ śāśvate mate / ekayā yāty anāvṛttim anyayāvartate punaḥ // 6.30.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) naite sṛtī pārtha jānan yogī muhyati kaś cana / tasmāt sarveṣu kāleṣu yogayukto bhavārjuna // 6.30.27 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) vedeṣu yajñeṣu tapaḥsu caiva; dāneṣu yat puṇyaphalaṃ pradiṣṭam / atyeti tat sarvam idaṃ viditvā; yogī paraṃ sthānam upaiti cādyam // 6.30.28 indravajrā [11: ttjgg] idaṃ tu te guhyatamaṃ pravakṣyāmy anasūyave / jñānaṃ vijñānasahitaṃ yaj jñātvā mokṣyase 'śubhāt // 6.31.1 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) rājavidyā rājaguhyaṃ pavitram idam uttamam / pratyakṣāvagamaṃ dharmyaṃ susukhaṃ kartum avyayam // 6.31.2 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya paraṃtapa / aprāpya māṃ nivartante mṛtyusaṃsāravartmani // 6.31.3 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) mayā tatam idaṃ sarvaṃ jagad avyaktamūrtinā / matsthāni sarvabhūtāni na cāhaṃ teṣv avasthitaḥ // 6.31.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca matsthāni bhūtāni paśya me yogam aiśvaram / bhūtabhṛn na ca bhūtastho mamātmā bhūtabhāvanaḥ // 6.31.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathākāśasthito nityaṃ vāyuḥ sarvatrago mahān / tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānīty upadhāraya // 6.31.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvabhūtāni kaunteya prakṛtiṃ yānti māmikām / kalpakṣaye punas tāni kalpādau visṛjāmy aham // 6.31.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakṛtiṃ svām avaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ / bhūtagrāmam imaṃ kṛtsnam avaśaṃ prakṛter vaśāt // 6.31.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanaṃjaya / udāsīnavad āsīnam asaktaṃ teṣu karmasu // 6.31.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaram / hetunānena kaunteya jagad viparivartate // 6.31.10 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) avajānanti māṃ mūḍhā mānuṣīṃ tanum āśritam / paraṃ bhāvam ajānanto mama bhūtamaheśvaram // 6.31.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) moghāśā moghakarmāṇo moghajñānā vicetasaḥ / rākṣasīm āsurīṃ caiva prakṛtiṃ mohinīṃ śritāḥ // 6.31.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahātmānas tu māṃ pārtha daivīṃ prakṛtim āśritāḥ / bhajanty ananyamanaso jñātvā bhūtādim avyayam // 6.31.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) satataṃ kīrtayanto māṃ yatantaś ca dṛḍhavratāḥ / namasyantaś ca māṃ bhaktyā nityayuktā upāsate // 6.31.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānayajñena cāpy anye yajanto mām upāsate / ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvatomukham // 6.31.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ kratur ahaṃ yajñaḥ svadhāham aham auṣadham / mantro 'ham aham evājyam aham agnir ahaṃ hutam // 6.31.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pitāham asya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ / vedyaṃ pavitram oṃkāra ṛk sāma yajur eva ca // 6.31.17 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) gatir bhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṃ suhṛt / prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṃ nidhānaṃ bījam avyayam // 6.31.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tapāmy aham ahaṃ varṣaṃ nigṛhṇāmy utsṛjāmi ca / amṛtaṃ caiva mṛtyuś ca sad asac cāham arjuna // 6.31.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) traividyā māṃ somapāḥ pūtapāpā; yajñair iṣṭvā svargatiṃ prārthayante / te puṇyam āsādya surendralokam; aśnanti divyān divi devabhogān // 6.31.20 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] te taṃ bhuktvā svargalokaṃ viśālaṃ; kṣīṇe puṇye martyalokaṃ viśanti / evaṃ trayīdharmam anuprapannā; gatāgataṃ kāmakāmā labhante // 6.31.21 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], ajñātam [11: jttgg], indravajrā [11: ttjgg] ananyāś cintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate / teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmy aham // 6.31.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye 'py anyadevatā bhaktā yajante śraddhayānvitāḥ / te 'pi mām eva kaunteya yajanty avidhipūrvakam // 6.31.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ hi sarvayajñānāṃ bhoktā ca prabhur eva ca / na tu mām abhijānanti tattvenātaś cyavanti te // 6.31.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yānti devavratā devān pitṝn yānti pitṛvratāḥ / bhūtāni yānti bhūtejyā yānti madyājino 'pi mām // 6.31.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati / tad ahaṃ bhaktyupahṛtam aśnāmi prayatātmanaḥ // 6.31.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yat karoṣi yad aśnāsi yaj juhoṣi dadāsi yat / yat tapasyasi kaunteya tat kuruṣva madarpaṇam // 6.31.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śubhāśubhaphalair evaṃ mokṣyase karmabandhanaiḥ / saṃnyāsayogayuktātmā vimukto mām upaiṣyasi // 6.31.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samo 'haṃ sarvabhūteṣu na me dveṣyo 'sti na priyaḥ / ye bhajanti tu māṃ bhaktyā mayi te teṣu cāpy aham // 6.31.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) api cet sudurācāro bhajate mām ananyabhāk / sādhur eva sa mantavyaḥ samyag vyavasito hi saḥ // 6.31.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣipraṃ bhavati dharmātmā śaśvacchāntiṃ nigacchati / kaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśyati // 6.31.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃ hi pārtha vyapāśritya ye 'pi syuḥ pāpayonayaḥ / striyo vaiśyās tathā śūdrās te 'pi yānti parāṃ gatim // 6.31.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kiṃ punar brāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣayas tathā / anityam asukhaṃ lokam imaṃ prāpya bhajasva mām // 6.31.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru / mām evaiṣyasi yuktvaivam ātmānaṃ matparāyaṇaḥ // 6.31.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bhūya eva mahābāho śṛṇu me paramaṃ vacaḥ / yat te 'haṃ prīyamāṇāya vakṣyāmi hitakāmyayā // 6.32.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na me viduḥ suragaṇāḥ prabhavaṃ na maharṣayaḥ / aham ādir hi devānāṃ maharṣīṇāṃ ca sarvaśaḥ // 6.32.2 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yo mām ajam anādiṃ ca vetti lokamaheśvaram / asaṃmūḍhaḥ sa martyeṣu sarvapāpaiḥ pramucyate // 6.32.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddhir jñānam asaṃmohaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ / sukhaṃ duḥkhaṃ bhavo 'bhāvo bhayaṃ cābhayam eva ca // 6.32.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahiṃsā samatā tuṣṭis tapo dānaṃ yaśo 'yaśaḥ / bhavanti bhāvā bhūtānāṃ matta eva pṛthagvidhāḥ // 6.32.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) maharṣayaḥ sapta pūrve catvāro manavas tathā / madbhāvā mānasā jātā yeṣāṃ loka imāḥ prajāḥ // 6.32.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) etāṃ vibhūtiṃ yogaṃ ca mama yo vetti tattvataḥ / so 'vikampena yogena yujyate nātra saṃśayaḥ // 6.32.7 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) ahaṃ sarvasya prabhavo mattaḥ sarvaṃ pravartate / iti matvā bhajante māṃ budhā bhāvasamanvitāḥ // 6.32.8 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!), 3,4: pathyā) maccittā madgataprāṇā bodhayantaḥ parasparam / kathayantaś ca māṃ nityaṃ tuṣyanti ca ramanti ca // 6.32.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣāṃ satatayuktānāṃ bhajatāṃ prītipūrvakam / dadāmi buddhiyogaṃ taṃ yena mām upayānti te // 6.32.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām evānukampārtham aham ajñānajaṃ tamaḥ / nāśayāmy ātmabhāvastho jñānadīpena bhāsvatā // 6.32.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paraṃ brahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ bhavān / puruṣaṃ śāśvataṃ divyam ādidevam ajaṃ vibhum // 6.32.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhus tvām ṛṣayaḥ sarve devarṣir nāradas tathā / asito devalo vyāsaḥ svayaṃ caiva bravīṣi me // 6.32.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvam etad ṛtaṃ manye yan māṃ vadasi keśava / na hi te bhagavan vyaktiṃ vidur devā na dānavāḥ // 6.32.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) svayam evātmanātmānaṃ vettha tvaṃ puruṣottama / bhūtabhāvana bhūteśa devadeva jagatpate // 6.32.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vaktum arhasy aśeṣeṇa divyā hy ātmavibhūtayaḥ / yābhir vibhūtibhir lokān imāṃs tvaṃ vyāpya tiṣṭhasi // 6.32.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kathaṃ vidyām ahaṃ yogiṃs tvāṃ sadā paricintayan / keṣu keṣu ca bhāveṣu cintyo 'si bhagavan mayā // 6.32.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vistareṇātmano yogaṃ vibhūtiṃ ca janārdana / bhūyaḥ kathaya tṛptir hi śṛṇvato nāsti me 'mṛtam // 6.32.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) hanta te kathayiṣyāmi divyā hy ātmavibhūtayaḥ / prādhānyataḥ kuruśreṣṭha nāsty anto vistarasya me // 6.32.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aham ātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ / aham ādiś ca madhyaṃ ca bhūtānām anta eva ca // 6.32.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ādityānām ahaṃ viṣṇur jyotiṣāṃ ravir aṃśumān / marīcir marutām asmi nakṣatrāṇām ahaṃ śaśī // 6.32.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vedānāṃ sāmavedo 'smi devānām asmi vāsavaḥ / indriyāṇāṃ manaś cāsmi bhūtānām asmi cetanā // 6.32.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rudrāṇāṃ śaṃkaraś cāsmi vitteśo yakṣarakṣasām / vasūnāṃ pāvakaś cāsmi meruḥ śikhariṇām aham // 6.32.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) purodhasāṃ ca mukhyaṃ māṃ viddhi pārtha bṛhaspatim / senānīnām ahaṃ skandaḥ sarasām asmi sāgaraḥ // 6.32.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) maharṣīṇāṃ bhṛgur ahaṃ girām asmy ekam akṣaram / yajñānāṃ japayajño 'smi sthāvarāṇāṃ himālayaḥ // 6.32.25 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṃ devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ / gandharvāṇāṃ citrarathaḥ siddhānāṃ kapilo muniḥ // 6.32.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā (ma-gaṇa-pūrvikā!)) uccaiḥśravasam aśvānāṃ viddhi mām amṛtodbhavam / airāvataṃ gajendrāṇāṃ narāṇāṃ ca narādhipam // 6.32.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyudhānām ahaṃ vajraṃ dhenūnām asmi kāmadhuk / prajanaś cāsmi kandarpaḥ sarpāṇām asmi vāsukiḥ // 6.32.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anantaś cāsmi nāgānāṃ varuṇo yādasām aham / pitṝṇām aryamā cāsmi yamaḥ saṃyamatām aham // 6.32.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prahlādaś cāsmi daityānāṃ kālaḥ kalayatām aham / mṛgāṇāṃ ca mṛgendro 'haṃ vainateyaś ca pakṣiṇām // 6.32.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pavanaḥ pavatām asmi rāmaḥ śastrabhṛtām aham / jhaṣāṇāṃ makaraś cāsmi srotasām asmi jāhnavī // 6.32.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sargāṇām ādir antaś ca madhyaṃ caivāham arjuna / adhyātmavidyā vidyānāṃ vādaḥ pravadatām aham // 6.32.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) akṣarāṇām akāro 'smi dvaṃdvaḥ sāmāsikasya ca / aham evākṣayaḥ kālo dhātāhaṃ viśvatomukhaḥ // 6.32.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mṛtyuḥ sarvaharaś cāham udbhavaś ca bhaviṣyatām / kīrtiḥ śrīr vāk ca nārīṇāṃ smṛtir medhā dhṛtiḥ kṣamā // 6.32.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bṛhatsāma tathā sāmnāṃ gāyatrī chandasām aham / māsānāṃ mārgaśīrṣo 'ham ṛtūnāṃ kusumākaraḥ // 6.32.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dyūtaṃ chalayatām asmi tejas tejasvinām aham / jayo 'smi vyavasāyo 'smi sattvaṃ sattvavatām aham // 6.32.36 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) vṛṣṇīnāṃ vāsudevo 'smi pāṇḍavānāṃ dhanaṃjayaḥ / munīnām apy ahaṃ vyāsaḥ kavīnām uśanā kaviḥ // 6.32.37 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daṇḍo damayatām asmi nītir asmi jigīṣatām / maunaṃ caivāsmi guhyānāṃ jñānaṃ jñānavatām aham // 6.32.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yac cāpi sarvabhūtānāṃ bījaṃ tad aham arjuna / na tad asti vinā yat syān mayā bhūtaṃ carācaram // 6.32.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānto 'sti mama divyānāṃ vibhūtīnāṃ paraṃtapa / eṣa tūddeśataḥ prokto vibhūter vistaro mayā // 6.32.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad yad vibhūtimat sattvaṃ śrīmad ūrjitam eva vā / tat tad evāvagaccha tvaṃ mama tejoṃśasaṃbhavam // 6.32.41 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha vā bahunaitena kiṃ jñātena tavārjuna / viṣṭabhyāham idaṃ kṛtsnam ekāṃśena sthito jagat // 6.32.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) madanugrahāya paramaṃ guhyam adhyātmasaṃjñitam / yat tvayoktaṃ vacas tena moho 'yaṃ vigato mama // 6.33.1 anuṣṭubh (1,2: asamīcīna, 3,4: pathyā) bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā / tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyam api cāvyayam // 6.33.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam etad yathāttha tvam ātmānaṃ parameśvara / draṣṭum icchāmi te rūpam aiśvaraṃ puruṣottama // 6.33.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manyase yadi tac chakyaṃ mayā draṣṭum iti prabho / yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānam avyayam // 6.33.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśya me pārtha rūpāṇi śataśo 'tha sahasraśaḥ / nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca // 6.33.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyādityān vasūn rudrān aśvinau marutas tathā / bahūny adṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata // 6.33.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ihaikasthaṃ jagat kṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram / mama dehe guḍākeśa yac cānyad draṣṭum icchasi // 6.33.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tu māṃ śakyase draṣṭum anenaiva svacakṣuṣā / divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogam aiśvaram // 6.33.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) evam uktvā tato rājan mahāyogeśvaro hariḥ / darśayām āsa pārthāya paramaṃ rūpam aiśvaram // 6.33.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anekavaktranayanam anekādbhutadarśanam / anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham // 6.33.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: bha-vipulā) divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam / sarvāścaryamayaṃ devam anantaṃ viśvatomukham // 6.33.11 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) divi sūryasahasrasya bhaved yugapad utthitā / yadi bhāḥ sadṛśī sā syād bhāsas tasya mahātmanaḥ // 6.33.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraikasthaṃ jagat kṛtsnaṃ pravibhaktam anekadhā / apaśyad devadevasya śarīre pāṇḍavas tadā // 6.33.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanaṃjayaḥ / praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalir abhāṣata // 6.33.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paśyāmi devāṃs tava deva dehe; sarvāṃs tathā bhūtaviśeṣasaṃghān / brahmāṇam īśaṃ kamalāsanastham; ṛṣīṃś ca sarvān uragāṃś ca divyān // 6.33.15 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] anekabāhūdaravaktranetraṃ; paśyāmi tvā sarvato 'nantarūpam / nāntaṃ na madhyaṃ na punas tavādiṃ; paśyāmi viśveśvara viśvarūpa // 6.33.16 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca; tejorāśiṃ sarvato dīptimantam / paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantād; dīptānalārkadyutim aprameyam // 6.33.17 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] tvam akṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ; tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam / tvam avyayaḥ śāśvatadharmagoptā; sanātanas tvaṃ puruṣo mato me // 6.33.18 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] anādimadhyāntam anantavīryam; anantabāhuṃ śaśisūryanetram / paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ; svatejasā viśvam idaṃ tapantam // 6.33.19 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg] dyāvāpṛthivyor idam antaraṃ hi; vyāptaṃ tvayaikena diśaś ca sarvāḥ / dṛṣṭvādbhutaṃ rūpam idaṃ tavograṃ; lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman // 6.33.20 indravajrā [11: ttjgg] amī hi tvā surasaṃghā viśanti; ke cid bhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti / svastīty uktvā maharṣisiddhasaṃghāḥ; stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ // 6.33.21 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: yBtgl], ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: mrjgg] rudrādityā vasavo ye ca sādhyā; viśve 'śvinau marutaś coṣmapāś ca / gandharvayakṣāsurasiddhasaṃghā; vīkṣante tvā vismitāś caiva sarve // 6.33.22 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: tBtgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] rūpaṃ mahat te bahuvaktranetraṃ; mahābāho bahubāhūrupādam / bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ; dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitās tathāham // 6.33.23 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: mtjgg], indravajrā [11: ttjgg] nabhaḥspṛśaṃ dīptam anekavarṇaṃ; vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram / dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā; dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo // 6.33.24 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni; dṛṣṭvaiva kālānalasaṃnibhāni / diśo na jāne na labhe ca śarma; prasīda deveśa jagannivāsa // 6.33.25 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ; sarve sahaivāvanipālasaṃghaiḥ / bhīṣmo droṇaḥ sūtaputras tathāsau; sahāsmadīyair api yodhamukhyaiḥ // 6.33.26 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti; daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni / ke cid vilagnā daśanāntareṣu; saṃdṛśyante cūrṇitair uttamāṅgaiḥ // 6.33.27 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgl], śālinī [11: mttgg], indravajrā [11: ttjgg] yathā nadīnāṃ bahavo 'mbuvegāḥ; samudram evābhimukhā dravanti / tathā tavāmī naralokavīrā; viśanti vaktrāṇy abhivijvalanti // 6.33.28 upendravajrā [11: jtjgg] yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṃgā; viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ / tathaiva nāśāya viśanti lokās; tavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ // 6.33.29 upendravajrā [11: jtjgg] lelihyase grasamānaḥ samantāl; lokān samagrān vadanair jvaladbhiḥ / tejobhir āpūrya jagat samagraṃ; bhāsas tavogrāḥ pratapanti viṣṇo // 6.33.30 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], indravajrā [11: ttjgg] ākhyāhi me ko bhavān ugrarūpo; namo 'stu te devavara prasīda / vijñātum icchāmi bhavantam ādyaṃ; na hi prajānāmi tava pravṛttim // 6.33.31 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kālo 'smi lokakṣayakṛt pravṛddho; lokān samāhartum iha pravṛttaḥ / ṛte 'pi tvā na bhaviṣyanti sarve; ye 'vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ // 6.33.32 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], ajñātam [11: tttgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmāt tvam uttiṣṭha yaśo labhasva; jitvā śatrūn bhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham / mayaivaite nihatāḥ pūrvam eva; nimittamātraṃ bhava savyasācin // 6.33.33 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgl], śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca; karṇaṃ tathānyān api yodhavīrān / mayā hatāṃs tvaṃ jahi mā vyathiṣṭhā; yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān // 6.33.34 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] etac chrutvā vacanaṃ keśavasya; kṛtāñjalir vepamānaḥ kirīṭī / namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṃ; sagadgadaṃ bhītabhītaḥ praṇamya // 6.33.35 upajāti triṣṭubh: vātormī [11: mBtgg], ajñātam [11: jttgl], ajñātam [11: yttgg], ajñātam [11: jttgg] sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā; jagat prahṛṣyaty anurajyate ca / rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti; sarve namasyanti ca siddhasaṃghāḥ // 6.33.36 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] kasmāc ca te na nameran mahātman; garīyase brahmaṇo 'py ādikartre / ananta deveśa jagannivāsa; tvam akṣaraṃ sad asat tatparaṃ yat // 6.33.37 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], ajñātam [11: tBtgg], ajñātam [11: jttgg], upendravajrā [11: jtjgg] tvam ādidevaḥ puruṣaḥ purāṇas; tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam / vettāsi vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma; tvayā tataṃ viśvam anantarūpa // 6.33.38 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] vāyur yamo 'gnir varuṇaḥ śaśāṅkaḥ; prajāpatis tvaṃ prapitāmahaś ca / namo namas te 'stu sahasrakṛtvaḥ; punaś ca bhūyo 'pi namo namas te // 6.33.39 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] namaḥ purastād atha pṛṣṭhatas te; namo 'stu te sarvata eva sarva / anantavīryāmitavikramas tvaṃ; sarvaṃ samāpnoṣi tato 'si sarvaḥ // 6.33.40 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] sakheti matvā prasabhaṃ yad uktaṃ; he kṛṣṇa he yādava he sakheti / ajānatā mahimānaṃ tavedaṃ; mayā pramādāt praṇayena vāpi // 6.33.41 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] yac cāvahāsārtham asatkṛto 'si; vihāraśayyāsanabhojaneṣu / eko 'tha vāpy acyuta tatsamakṣaṃ; tat kṣāmaye tvām aham aprameyam // 6.33.42 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] pitāsi lokasya carācarasya; tvam asya pūjyaś ca gurur garīyān / na tvatsamo 'sty abhyadhikaḥ kuto 'nyo; lokatraye 'py apratimaprabhāva // 6.33.43 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] tasmāt praṇamya praṇidhāya kāyaṃ; prasādaye tvām aham īśam īḍyam / piteva putrasya sakheva sakhyuḥ; priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum // 6.33.44 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] adṛṣṭapūrvaṃ hṛṣito 'smi dṛṣṭvā; bhayena ca pravyathitaṃ mano me / tad eva me darśaya deva rūpaṃ; prasīda deveśa jagannivāsa // 6.33.45 upendravajrā [11: jtjgg] kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahastam; icchāmi tvāṃ draṣṭum ahaṃ tathaiva / tenaiva rūpeṇa caturbhujena; sahasrabāho bhava viśvamūrte // 6.33.46 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgl], ajñātam [11: jBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mayā prasannena tavārjunedaṃ; rūpaṃ paraṃ darśitam ātmayogāt / tejomayaṃ viśvam anantam ādyaṃ; yan me tvad anyena na dṛṣṭapūrvam // 6.33.47 upajāti : upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na vedayajñādhyayanair na dānair; na ca kriyābhir na tapobhir ugraiḥ / evaṃrūpaḥ śakya ahaṃ nṛloke; draṣṭuṃ tvad anyena kurupravīra // 6.33.48 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: mtjgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvo; dṛṣṭvā rūpaṃ ghoram īdṛṅ mamedam / vyapetabhīḥ prītamanāḥ punas tvaṃ; tad eva me rūpam idaṃ prapaśya // 6.33.49 upajāti triṣṭubh: śālinī [11: mttgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] ity arjunaṃ vāsudevas tathoktvā; svakaṃ rūpaṃ darśayām āsa bhūyaḥ / āśvāsayām āsa ca bhītam enaṃ; bhūtvā punaḥ saumyavapur mahātmā // 6.33.50 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tttgg], ajñātam [11: yttgg], indravajrā [11: ttjgg] dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ tava saumyaṃ janārdana / idānīm asmi saṃvṛttaḥ sacetāḥ prakṛtiṃ gataḥ // 6.33.51 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sudurdarśam idaṃ rūpaṃ dṛṣṭavān asi yan mama / devā apy asya rūpasya nityaṃ darśanakāṅkṣiṇaḥ // 6.33.52 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nāhaṃ vedair na tapasā na dānena na cejyayā / śakya evaṃvidho draṣṭuṃ dṛṣṭavān asi māṃ yathā // 6.33.53 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) bhaktyā tv ananyayā śakya aham evaṃvidho 'rjuna / jñātuṃ draṣṭuṃ ca tattvena praveṣṭuṃ ca paraṃtapa // 6.33.54 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) matkarmakṛn matparamo madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ / nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa mām eti pāṇḍava // 6.33.55 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) evaṃ satatayuktā ye bhaktās tvāṃ paryupāsate / ye cāpy akṣaram avyaktaṃ teṣāṃ ke yogavittamāḥ // 6.34.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayy āveśya mano ye māṃ nityayuktā upāsate / śraddhayā parayopetās te me yuktatamā matāḥ // 6.34.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tv akṣaram anirdeśyam avyaktaṃ paryupāsate / sarvatragam acintyaṃ ca kūṭastham acalaṃ dhruvam // 6.34.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃniyamyendriyagrāmaṃ sarvatra samabuddhayaḥ / te prāpnuvanti mām eva sarvabhūtahite ratāḥ // 6.34.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kleśo 'dhikataras teṣām avyaktāsaktacetasām / avyaktā hi gatir duḥkhaṃ dehavadbhir avāpyate // 6.34.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi saṃnyasya matparāḥ / ananyenaiva yogena māṃ dhyāyanta upāsate // 6.34.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) teṣām ahaṃ samuddhartā mṛtyusaṃsārasāgarāt / bhavāmi nacirāt pārtha mayy āveśitacetasām // 6.34.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayy eva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya / nivasiṣyasi mayy eva ata ūrdhvaṃ na saṃśayaḥ // 6.34.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) atha cittaṃ samādhātuṃ na śaknoṣi mayi sthiram / abhyāsayogena tato mām icchāptuṃ dhanaṃjaya // 6.34.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) abhyāse 'py asamartho 'si matkarmaparamo bhava / madartham api karmāṇi kurvan siddhim avāpsyasi // 6.34.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) athaitad apy aśakto 'si kartuṃ madyogam āśritaḥ / sarvakarmaphalatyāgaṃ tataḥ kuru yatātmavān // 6.34.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śreyo hi jñānam abhyāsāj jñānād dhyānaṃ viśiṣyate / dhyānāt karmaphalatyāgas tyāgāc chāntir anantaram // 6.34.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca / nirmamo nirahaṃkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī // 6.34.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃtuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ / mayy arpitamanobuddhir yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ // 6.34.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmān nodvijate loko lokān nodvijate ca yaḥ / harṣāmarṣabhayodvegair mukto yaḥ sa ca me priyaḥ // 6.34.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anapekṣaḥ śucir dakṣa udāsīno gatavyathaḥ / sarvārambhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ // 6.34.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati / śubhāśubhaparityāgī bhaktimān yaḥ sa me priyaḥ // 6.34.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāvamānayoḥ / śītoṣṇasukhaduḥkheṣu samaḥ saṅgavivarjitaḥ // 6.34.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tulyanindāstutir maunī saṃtuṣṭo yena kena cit / aniketaḥ sthiramatir bhaktimān me priyo naraḥ // 6.34.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) ye tu dharmyāmṛtam idaṃ yathoktaṃ paryupāsate / śraddadhānā matparamā bhaktās te 'tīva me priyāḥ // 6.34.20 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: asamīcīna) idaṃ śarīraṃ kaunteya kṣetram ity abhidhīyate / etad yo vetti taṃ prāhuḥ kṣetrajña iti tadvidaḥ // 6.35.1 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata / kṣetrakṣetrajñayor jñānaṃ yat taj jñānaṃ mataṃ mama // 6.35.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tat kṣetraṃ yac ca yādṛk ca yadvikāri yataś ca yat / sa ca yo yatprabhāvaś ca tat samāsena me śṛṇu // 6.35.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ṛṣibhir bahudhā gītaṃ chandobhir vividhaiḥ pṛthak / brahmasūtrapadaiś caiva hetumadbhir viniścitaiḥ // 6.35.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mahābhūtāny ahaṃkāro buddhir avyaktam eva ca / indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriyagocarāḥ // 6.35.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) icchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṃghātaś cetanā dhṛtiḥ / etat kṣetraṃ samāsena savikāram udāhṛtam // 6.35.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) amānitvam adambhitvam ahiṃsā kṣāntir ārjavam / ācāryopāsanaṃ śaucaṃ sthairyam ātmavinigrahaḥ // 6.35.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) indriyārtheṣu vairāgyam anahaṃkāra eva ca / janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam // 6.35.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asaktir anabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu / nityaṃ ca samacittatvam iṣṭāniṣṭopapattiṣu // 6.35.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mayi cānanyayogena bhaktir avyabhicāriṇī / viviktadeśasevitvam aratir janasaṃsadi // 6.35.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhyātmajñānanityatvaṃ tattvajñānārthadarśanam / etaj jñānam iti proktam ajñānaṃ yad ato 'nyathā // 6.35.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñeyaṃ yat tat pravakṣyāmi yaj jñātvāmṛtam aśnute / anādimat paraṃ brahma na sat tan nāsad ucyate // 6.35.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvataḥpāṇipādaṃ tat sarvatokṣiśiromukham / sarvataḥśrutimal loke sarvam āvṛtya tiṣṭhati // 6.35.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam / asaktaṃ sarvabhṛc caiva nirguṇaṃ guṇabhoktṛ ca // 6.35.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) bahir antaś ca bhūtānām acaraṃ caram eva ca / sūkṣmatvāt tad avijñeyaṃ dūrasthaṃ cāntike ca tat // 6.35.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktam iva ca sthitam / bhūtabhartṛ ca taj jñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca // 6.35.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jyotiṣām api taj jyotis tamasaḥ param ucyate / jñānaṃ jñeyaṃ jñānagamyaṃ hṛdi sarvasya viṣṭhitam // 6.35.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) iti kṣetraṃ tathā jñānaṃ jñeyaṃ coktaṃ samāsataḥ / madbhakta etad vijñāya madbhāvāyopapadyate // 6.35.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhy anādī ubhāv api / vikārāṃś ca guṇāṃś caiva viddhi prakṛtisaṃbhavān // 6.35.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtir ucyate / puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve hetur ucyate // 6.35.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijān guṇān / kāraṇaṃ guṇasaṅgo 'sya sadasadyonijanmasu // 6.35.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ / paramātmeti cāpy ukto dehe 'smin puruṣaḥ paraḥ // 6.35.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥ saha / sarvathā vartamāno 'pi na sa bhūyo 'bhijāyate // 6.35.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dhyānenātmani paśyanti ke cid ātmānam ātmanā / anye sāṃkhyena yogena karmayogena cāpare // 6.35.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anye tv evam ajānantaḥ śrutvānyebhya upāsate / te 'pi cātitaranty eva mṛtyuṃ śrutiparāyaṇāḥ // 6.35.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yāvat saṃjāyate kiṃ cit sattvaṃ sthāvarajaṅgamam / kṣetrakṣetrajñasaṃyogāt tad viddhi bharatarṣabha // 6.35.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram / vinaśyatsv avinaśyantaṃ yaḥ paśyati sa paśyati // 6.35.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaṃ paśyan hi sarvatra samavasthitam īśvaram / na hinasty ātmanātmānaṃ tato yāti parāṃ gatim // 6.35.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ / yaḥ paśyati tathātmānam akartāraṃ sa paśyati // 6.35.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā bhūtapṛthagbhāvam ekastham anupaśyati / tata eva ca vistāraṃ brahma saṃpadyate tadā // 6.35.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anāditvān nirguṇatvāt paramātmāyam avyayaḥ / śarīrastho 'pi kaunteya na karoti na lipyate // 6.35.31 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) yathā sarvagataṃ saukṣmyād ākāśaṃ nopalipyate / sarvatrāvasthito dehe tathātmā nopalipyate // 6.35.32 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yathā prakāśayaty ekaḥ kṛtsnaṃ lokam imaṃ raviḥ / kṣetraṃ kṣetrī tathā kṛtsnaṃ prakāśayati bhārata // 6.35.33 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kṣetrakṣetrajñayor evam antaraṃ jñānacakṣuṣā / bhūtaprakṛtimokṣaṃ ca ye vidur yānti te param // 6.35.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānam uttamam / yaj jñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhim ito gatāḥ // 6.36.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idaṃ jñānam upāśritya mama sādharmyam āgatāḥ / sarge 'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca // 6.36.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mama yonir mahad brahma tasmin garbhaṃ dadhāmy aham / saṃbhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata // 6.36.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ saṃbhavanti yāḥ / tāsāṃ brahma mahad yonir ahaṃ bījapradaḥ pitā // 6.36.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sattvaṃ rajas tama iti guṇāḥ prakṛtisaṃbhavāḥ / nibadhnanti mahābāho dehe dehinam avyayam // 6.36.5 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) tatra sattvaṃ nirmalatvāt prakāśakam anāmayam / sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha // 6.36.6 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam / tan nibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam // 6.36.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tamas tv ajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām / pramādālasyanidrābhis tan nibadhnāti bhārata // 6.36.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata / jñānam āvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayaty uta // 6.36.9 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: na-vipulā) rajas tamaś cābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata / rajaḥ sattvaṃ tamaś caiva tamaḥ sattvaṃ rajas tathā // 6.36.10 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) sarvadvāreṣu dehe 'smin prakāśa upajāyate / jñānaṃ yadā tadā vidyād vivṛddhaṃ sattvam ity uta // 6.36.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) lobhaḥ pravṛttir ārambhaḥ karmaṇām aśamaḥ spṛhā / rajasy etāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha // 6.36.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aprakāśo 'pravṛttiś ca pramādo moha eva ca / tamasy etāni jāyante vivṛddhe kurunandana // 6.36.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt / tadottamavidāṃ lokān amalān pratipadyate // 6.36.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate / tathā pralīnas tamasi mūḍhayoniṣu jāyate // 6.36.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam / rajasas tu phalaṃ duḥkham ajñānaṃ tamasaḥ phalam // 6.36.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sattvāt saṃjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca / pramādamohau tamaso bhavato 'jñānam eva ca // 6.36.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ / jaghanyaguṇavṛttasthā adho gacchanti tāmasāḥ // 6.36.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭānupaśyati / guṇebhyaś ca paraṃ vetti madbhāvaṃ so 'dhigacchati // 6.36.19 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) guṇān etān atītya trīn dehī dehasamudbhavān / janmamṛtyujarāduḥkhair vimukto 'mṛtam aśnute // 6.36.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kair liṅgais trīn guṇān etān atīto bhavati prabho / kimācāraḥ kathaṃ caitāṃs trīn guṇān ativartate // 6.36.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca moham eva ca pāṇḍava / na dveṣṭi saṃpravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati // 6.36.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) udāsīnavad āsīno guṇair yo na vicālyate / guṇā vartanta ity eva yo 'vatiṣṭhati neṅgate // 6.36.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ / tulyapriyāpriyo dhīras tulyanindātmasaṃstutiḥ // 6.36.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mānāvamānayos tulyas tulyo mitrāripakṣayoḥ / sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate // 6.36.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) māṃ ca yo 'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate / sa guṇān samatītyaitān brahmabhūyāya kalpate // 6.36.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brahmaṇo hi pratiṣṭhāham amṛtasyāvyayasya ca / śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca // 6.36.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ūrdhvamūlam adhaḥśākham aśvatthaṃ prāhur avyayam / chandāṃsi yasya parṇāni yas taṃ veda sa vedavit // 6.37.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adhaś cordhvaṃ prasṛtās tasya śākhā; guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ / adhaś ca mūlāny anusaṃtatāni; karmānubandhīni manuṣyaloke // 6.37.2 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: yBtgg], upendravajrā [11: jtjgg], indravajrā [11: ttjgg] na rūpam asyeha tathopalabhyate; nānto na cādir na ca saṃpratiṣṭhā / aśvattham enaṃ suvirūḍhamūlam; asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā // 6.37.3 indravajrā [11: ttjgg] (? 2 eva pādāḥ yuktāḥ) tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ; yasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ / tam eva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye; yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī // 6.37.4 upajāti triṣṭubh: ajñātam [11: tBtgg], upendravajrā [11: jtjgg] nirmānamohā jitasaṅgadoṣā; adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ / dvaṃdvair vimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñair; gacchanty amūḍhāḥ padam avyayaṃ tat // 6.37.5 indravajrā [11: ttjgg] na tad bhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ / yad gatvā na nivartante tad dhāma paramaṃ mama // 6.37.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ / manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati // 6.37.7 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: ra-vipulā) śarīraṃ yad avāpnoti yac cāpy utkrāmatīśvaraḥ / gṛhītvaitāni saṃyāti vāyur gandhān ivāśayāt // 6.37.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇam eva ca / adhiṣṭhāya manaś cāyaṃ viṣayān upasevate // 6.37.9 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam / vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ // 6.37.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yatanto yoginaś cainaṃ paśyanty ātmany avasthitam / yatanto 'py akṛtātmāno nainaṃ paśyanty acetasaḥ // 6.37.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yad ādityagataṃ tejo jagad bhāsayate 'khilam / yac candramasi yac cāgnau tat tejo viddhi māmakam // 6.37.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) gām āviśya ca bhūtāni dhārayāmy aham ojasā / puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ // 6.37.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ deham āśritaḥ / prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmy annaṃ caturvidham // 6.37.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvasya cāhaṃ hṛdi saṃniviṣṭo; mattaḥ smṛtir jñānam apohanaṃ ca / vedaiś ca sarvair aham eva vedyo; vedāntakṛd vedavid eva cāham // 6.37.15 indravajrā [11: ttjgg] dvāv imau puruṣau loke kṣaraś cākṣara eva ca / kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho 'kṣara ucyate // 6.37.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) uttamaḥ puruṣas tv anyaḥ paramātmety udāhṛtaḥ / yo lokatrayam āviśya bibharty avyaya īśvaraḥ // 6.37.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasmāt kṣaram atīto 'ham akṣarād api cottamaḥ / ato 'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ // 6.37.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) yo mām evam asaṃmūḍho jānāti puruṣottamam / sa sarvavid bhajati māṃ sarvabhāvena bhārata // 6.37.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) iti guhyatamaṃ śāstram idam uktaṃ mayānagha / etad buddhvā buddhimān syāt kṛtakṛtyaś ca bhārata // 6.37.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) abhayaṃ sattvasaṃśuddhir jñānayogavyavasthitiḥ / dānaṃ damaś ca yajñaś ca svādhyāyas tapa ārjavam // 6.38.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahiṃsā satyam akrodhas tyāgaḥ śāntir apaiśunam / dayā bhūteṣv aloluptvaṃ mārdavaṃ hrīr acāpalam // 6.38.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucam adroho nātimānitā / bhavanti saṃpadaṃ daivīm abhijātasya bhārata // 6.38.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dambho darpo 'timānaś ca krodhaḥ pāruṣyam eva ca / ajñānaṃ cābhijātasya pārtha saṃpadam āsurīm // 6.38.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) daivī saṃpad vimokṣāya nibandhāyāsurī matā / mā śucaḥ saṃpadaṃ daivīm abhijāto 'si pāṇḍava // 6.38.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) dvau bhūtasargau loke 'smin daiva āsura eva ca / daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śṛṇu // 6.38.6 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janā na vidur āsurāḥ / na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate // 6.38.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) asatyam apratiṣṭhaṃ te jagad āhur anīśvaram / aparasparasaṃbhūtaṃ kim anyat kāmahaitukam // 6.38.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya naṣṭātmāno 'lpabuddhayaḥ / prabhavanty ugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato 'hitāḥ // 6.38.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmam āśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ / mohād gṛhītvāsadgrāhān pravartante 'śucivratāḥ // 6.38.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) cintām aparimeyāṃ ca pralayāntām upāśritāḥ / kāmopabhogaparamā etāvad iti niścitāḥ // 6.38.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āśāpāśaśatair baddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ / īhante kāmabhogārtham anyāyenārthasaṃcayān // 6.38.12 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) idam adya mayā labdham idaṃ prāpsye manoratham / idam astīdam api me bhaviṣyati punar dhanam // 6.38.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) asau mayā hataḥ śatrur haniṣye cāparān api / īśvaro 'ham ahaṃ bhogī siddho 'haṃ balavān sukhī // 6.38.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āḍhyo 'bhijanavān asmi ko 'nyo 'sti sadṛśo mayā / yakṣye dāsyāmi modiṣya ity ajñānavimohitāḥ // 6.38.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ / prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake 'śucau // 6.38.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ātmasaṃbhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ / yajante nāmayajñais te dambhenāvidhipūrvakam // 6.38.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ahaṃkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ ca saṃśritāḥ / mām ātmaparadeheṣu pradviṣanto 'bhyasūyakāḥ // 6.38.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tān ahaṃ dviṣataḥ krūrān saṃsāreṣu narādhamān / kṣipāmy ajasram aśubhān āsurīṣv eva yoniṣu // 6.38.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) āsurīṃ yonim āpannā mūḍhā janmani janmani / mām aprāpyaiva kaunteya tato yānty adhamāṃ gatim // 6.38.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanam ātmanaḥ / kāmaḥ krodhas tathā lobhas tasmād etat trayaṃ tyajet // 6.38.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etair vimuktaḥ kaunteya tamodvārais tribhir naraḥ / ācaraty ātmanaḥ śreyas tato yāti parāṃ gatim // 6.38.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) yaḥ śāstravidhim utsṛjya vartate kāmakārataḥ / na sa siddhim avāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim // 6.38.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmāc chāstraṃ pramāṇaṃ te kāryākāryavyavasthitau / jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartum ihārhasi // 6.38.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ye śāstravidhim utsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ / teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvam āho rajas tamaḥ // 6.39.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) trividhā bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā / sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śṛṇu // 6.39.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata / śraddhāmayo 'yaṃ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ // 6.39.3 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: bha-vipulā) yajante sāttvikā devān yakṣarakṣāṃsi rājasāḥ / pretān bhūtagaṇāṃś cānye yajante tāmasā janāḥ // 6.39.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśāstravihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ / dambhāhaṃkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ // 6.39.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) karśayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagrāmam acetasaḥ / māṃ caivāntaḥśarīrasthaṃ tān viddhy āsuraniścayān // 6.39.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āhāras tv api sarvasya trividho bhavati priyaḥ / yajñas tapas tathā dānaṃ teṣāṃ bhedam imaṃ śṛṇu // 6.39.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) āyuḥsattvabalārogyasukhaprītivivardhanāḥ / rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ // 6.39.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ / āhārā rājasasyeṣṭā duḥkhaśokāmayapradāḥ // 6.39.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat / ucchiṣṭam api cāmedhyaṃ bhojanaṃ tāmasapriyam // 6.39.10 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) aphalākāṅkṣibhir yajño vidhidṛṣṭo ya ijyate / yaṣṭavyam eveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ // 6.39.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: bha-vipulā) abhisaṃdhāya tu phalaṃ dambhārtham api caiva yat / ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam // 6.39.12 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) vidhihīnam asṛṣṭānnaṃ mantrahīnam adakṣiṇam / śraddhāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate // 6.39.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) devadvijaguruprājñapūjanaṃ śaucam ārjavam / brahmacaryam ahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate // 6.39.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat / svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate // 6.39.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) manaḥprasādaḥ saumyatvaṃ maunam ātmavinigrahaḥ / bhāvasaṃśuddhir ity etat tapo mānasam ucyate // 6.39.16 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) śraddhayā parayā taptaṃ tapas tat trividhaṃ naraiḥ / aphalākāṅkṣibhir yuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate // 6.39.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) satkāramānapūjārthaṃ tapo dambhena caiva yat / kriyate tad iha proktaṃ rājasaṃ calam adhruvam // 6.39.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) mūḍhagrāheṇātmano yat pīḍayā kriyate tapaḥ / parasyotsādanārthaṃ vā tat tāmasam udāhṛtam // 6.39.19 anuṣṭubh (1,2: ra-vipulā, 3,4: pathyā) dātavyam iti yad dānaṃ dīyate 'nupakāriṇe / deśe kāle ca pātre ca tad dānaṃ sāttvikaṃ smṛtam // 6.39.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu pratyupakārārthaṃ phalam uddiśya vā punaḥ / dīyate ca parikliṣṭaṃ tad dānaṃ rājasaṃ smṛtam // 6.39.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adeśakāle yad dānam apātrebhyaś ca dīyate / asatkṛtam avajñātaṃ tat tāmasam udāhṛtam // 6.39.22 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) oṃ tat sad iti nirdeśo brahmaṇas trividhaḥ smṛtaḥ / brāhmaṇās tena vedāś ca yajñāś ca vihitāḥ purā // 6.39.23 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tasmād om ity udāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥ / pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām // 6.39.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tad ity anabhisaṃdhāya phalaṃ yajñatapaḥkriyāḥ / dānakriyāś ca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ // 6.39.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) sadbhāve sādhubhāve ca sad ity etat prayujyate / praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate // 6.39.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yajñe tapasi dāne ca sthitiḥ sad iti cocyate / karma caiva tadarthīyaṃ sad ity evābhidhīyate // 6.39.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapas taptaṃ kṛtaṃ ca yat / asad ity ucyate pārtha na ca tat pretya no iha // 6.39.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) saṃnyāsasya mahābāho tattvam icchāmi veditum / tyāgasya ca hṛṣīkeśa pṛthak keśiniṣūdana // 6.40.1 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāmyānāṃ karmaṇāṃ nyāsaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ / sarvakarmaphalatyāgaṃ prāhus tyāgaṃ vicakṣaṇāḥ // 6.40.2 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tyājyaṃ doṣavad ity eke karma prāhur manīṣiṇaḥ / yajñadānatapaḥkarma na tyājyam iti cāpare // 6.40.3 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niścayaṃ śṛṇu me tatra tyāge bharatasattama / tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ saṃprakīrtitaḥ // 6.40.4 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryam eva tat / yajño dānaṃ tapaś caiva pāvanāni manīṣiṇām // 6.40.5 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) etāny api tu karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā phalāni ca / kartavyānīti me pārtha niścitaṃ matam uttamam // 6.40.6 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyatasya tu saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate / mohāt tasya parityāgas tāmasaḥ parikīrtitaḥ // 6.40.7 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) duḥkham ity eva yat karma kāyakleśabhayāt tyajet / sa kṛtvā rājasaṃ tyāgaṃ naiva tyāgaphalaṃ labhet // 6.40.8 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) kāryam ity eva yat karma niyataṃ kriyate 'rjuna / saṅgaṃ tyaktvā phalaṃ caiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ // 6.40.9 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na dveṣṭy akuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate / tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṃśayaḥ // 6.40.10 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na hi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇy aśeṣataḥ / yas tu karmaphalatyāgī sa tyāgīty abhidhīyate // 6.40.11 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) aniṣṭam iṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam / bhavaty atyāgināṃ pretya na tu saṃnyāsināṃ kva cit // 6.40.12 anuṣṭubh (1,2: ma-vipulā, 3,4: pathyā) pañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me / sāṃkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām // 6.40.13 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ma-vipulā) adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham / vividhāś ca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam // 6.40.14 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śarīravāṅmanobhir yat karma prārabhate naraḥ / nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ // 6.40.15 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) tatraivaṃ sati kartāram ātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ / paśyaty akṛtabuddhitvān na sa paśyati durmatiḥ // 6.40.16 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yasya nāhaṃkṛto bhāvo buddhir yasya na lipyate / hatvāpi sa imāṃl lokān na hanti na nibadhyate // 6.40.17 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā / karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṃgrahaḥ // 6.40.18 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) jñānaṃ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥ / procyate guṇasaṃkhyāne yathāvac chṛṇu tāny api // 6.40.19 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvam avyayam īkṣate / avibhaktaṃ vibhakteṣu taj jñānaṃ viddhi sāttvikam // 6.40.20 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pṛthaktvena tu yaj jñānaṃ nānābhāvān pṛthagvidhān / vetti sarveṣu bhūteṣu taj jñānaṃ viddhi rājasam // 6.40.21 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yat tu kṛtsnavad ekasmin kārye saktam ahaitukam / atattvārthavad alpaṃ ca tat tāmasam udāhṛtam // 6.40.22 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) niyataṃ saṅgarahitam arāgadveṣataḥ kṛtam / aphalaprepsunā karma yat tat sāttvikam ucyate // 6.40.23 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) yat tu kāmepsunā karma sāhaṃkāreṇa vā punaḥ / kriyate bahulāyāsaṃ tad rājasam udāhṛtam // 6.40.24 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) anubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsām anapekṣya ca pauruṣam / mohād ārabhyate karma yat tat tāmasam ucyate // 6.40.25 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) muktasaṅgo 'nahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ / siddhyasiddhyor nirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate // 6.40.26 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: ra-vipulā) rāgī karmaphalaprepsur lubdho hiṃsātmako 'śuciḥ / harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ // 6.40.27 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naikṛtiko 'lasaḥ / viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate // 6.40.28 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) buddher bhedaṃ dhṛteś caiva guṇatas trividhaṃ śṛṇu / procyamānam aśeṣeṇa pṛthaktvena dhanaṃjaya // 6.40.29 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye / bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī // 6.40.30 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayā dharmam adharmaṃ ca kāryaṃ cākāryam eva ca / ayathāvat prajānāti buddhiḥ sā pārtha rājasī // 6.40.31 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) adharmaṃ dharmam iti yā manyate tamasāvṛtā / sarvārthān viparītāṃś ca buddhiḥ sā pārtha tāmasī // 6.40.32 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) dhṛtyā yayā dhārayate manaḥprāṇendriyakriyāḥ / yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā pārtha sāttvikī // 6.40.33 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yayā tu dharmakāmārthān dhṛtyā dhārayate 'rjuna / prasaṅgena phalākāṅkṣī dhṛtiḥ sā pārtha rājasī // 6.40.34 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) yayā svapnaṃ bhayaṃ śokaṃ viṣādaṃ madam eva ca / na vimuñcati durmedhā dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī // 6.40.35 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) sukhaṃ tv idānīṃ trividhaṃ śṛṇu me bharatarṣabha / abhyāsād ramate yatra duḥkhāntaṃ ca nigacchati // 6.40.36 anuṣṭubh (1,2: bha-vipulā, 3,4: pathyā) yat tadagre viṣam iva pariṇāme 'mṛtopamam / tat sukhaṃ sāttvikaṃ proktam ātmabuddhiprasādajam // 6.40.37 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) viṣayendriyasaṃyogād yat tadagre 'mṛtopamam / pariṇāme viṣam iva tat sukhaṃ rājasaṃ smṛtam // 6.40.38 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: na-vipulā) yad agre cānubandhe ca sukhaṃ mohanam ātmanaḥ / nidrālasyapramādotthaṃ tat tāmasam udāhṛtam // 6.40.39 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) na tad asti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā punaḥ / sattvaṃ prakṛtijair muktaṃ yad ebhiḥ syāt tribhir guṇaiḥ // 6.40.40 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca paraṃtapa / karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavair guṇaiḥ // 6.40.41 anuṣṭubh (1,2: na-vipulā, 3,4: pathyā) śamo damas tapaḥ śaucaṃ kṣāntir ārjavam eva ca / jñānaṃ vijñānam āstikyaṃ brahmakarma svabhāvajam // 6.40.42 anuṣṭubh (1,2: pathyā, 3,4: pathyā) śauryaṃ tejo dhṛtir dākṣyaṃ yuddhe cāpy apalāyanam / dāna